1918.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43Η

τῆς 2 Δεκεμβρίου 1918.

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 4.30′ π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ καπνεμπορικὸς Σύλλογος Καρδίτσης παρακαλεῖ ὅπως ἐπιστραφῇ αὐτοῖς τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς τοὺς πληρώσαντας τοῦτον πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 1321. —Τὸ ἐν Πειραιεῖ Συνδικάτον συγκοινωνίας καὶ μεταφορῶν διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ ἐν τῇ Κ.Υ.Θ.Μ. κ. Σαχτούρη ὡς βιοπραγήσαντος κατὰ τοῦ ἐργάτου Λουκᾶ Καφούρου. —Ἡ Γενικὴ συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει διάφορα αἰτήματα σκοποῦντα τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐργάτου. —Ὁ Λάμπρος Λυμπερόπουλος, ἐκ Σθωλέϊκων τῆς Τεγέας καταγγέλλει τὸν συμβολαιογράφον Ἀθηνῶν Ἄγγελον Γρηγορόπουλον ὡς πλαστογράφον. — Ἡ ἐκ Κερκύρας Εἰρήνη Μάζη, ἀδελφὴ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀποθανόντος τηλεγραφητοῦ Στεφάνου Μάζη, παρακαλεῖ ὅπως ἀπονεμηθῇ αὐτῇ μηνιαία σύνταξις. — Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ διδάσκαλοι τῶν τεχνικῶν μαθημάτων, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς παρασχεθῇ τὸ τριακοντάδραχμον ἐπίδομα. — Οἱ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας Βόλου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ οἰκονομικῆς βελτιώσεώς των. — Οἱ ἐκμισθωταὶ τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων Σάμου παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Μονῶν, ἥτις παρανόμως ἐνεργοῦσα ἐκήρυξεν τοὺς ἐνοικιαστὰς Μοναστηριακῶν κτημάτων ἐκπτώτους. — Οἱ ἐκμισθωταὶ τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων Σάμου παρακαλοῦσιν ὅπως ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου ὁρίζοντος ὅτι αἱ ἐπιτροπεῖαι τῶν Μονῶν στεροῦνται δικαστικῆς δικαιοδοσίας. — Ὁ Πανλεσβιακὸς δημοδιδασκαλικὸς Σύνδεσμος παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον. — Οἱ κάτοικοι Αἰγίου παραπονοῦνται κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς συγκεντρώσεως Ἐγχωρίων Προϊόντων. — Οἱ δημοδιδάσκαλοι Αἰγίνης παρακαλοῦσιν ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. — Οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. — Ὁ κ. Π. Κουντουριώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου· 1) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης δραχμῶν 236680 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἑξῆς φάρων· αʹ) ἐπὶ τῆς παρὰ τὴν Σκίαθον ὑφάλου «Λευθέρη». βʹ) ἐπὶ τῆς νησίδος «Μαγδῆλι»· γʹ) ἐπὶ τῆς νήσου Φολεγάνδρου». 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 816 τῆς 31 Αὐγούστου 1917 περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». 3) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΦΕʹ (3505) τῆς 31 Δεκεμβρίου 1909 «περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλομενόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν, δωρεῶν, προικῶν, κερδῶν λαχείων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γοῦσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διοικητικῶν ὑπαλλήλων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ Κρήτης κ. κ. Μιχ. Σαχλαμπάνης, Γ. Μαρῆς, Μιχ. Μανασάκης, Δημ. Ἀναγνωστάκης καὶ Γ. Κοκκινάκης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν Ταμείων τοῦ Κράτους». — Ὁ βουλευτὴς κ. Χριστοδουλιᾶς, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν λόγῳ ἀσθενείας. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Ι. Τσιριμῶκος ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐξεδόθη κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς 3 Ἰανουαρίου 1918 «περὶ καταβολῆς τῶν ἀσφαλίστρων τῶν καέντων κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τῆς Θεσσαλονίκης ἀκινήτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων· 1) «Περὶ δημοτικῆς φορολογίας τῶν πλανοδίων πωλητῶν καὶ μικροβιοτεχνιτῶν». 2) «Περὶ δημοτικῆς φορολογίας τῶν διαφημίσεων». 3) «Περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διοικητικῶν ὑπαλλήλων πρὸς θεωρητικὴν καὶ πρακτικὴν ἄσκησιν». 4) «Περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους καταβολῆς τῆς δαπάνης ἐκτυπώσεως μητρώων τῶν νέων Χωρῶν». 5) «Περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τῆς Κοζάνης». 6) «Περὶ κυρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 1514 τῆς 7 Σεπτεμβρίου 1918 Ν. Δ. περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας τῶν ἐγγάμων ὑπενωμοταρχῶν καὶ χωροφυλάκων». 7) «Περὶ κανονισμοῦ ἀποδοχῶν τῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς ἀποσπασθέντων ὑποδεκανέων καὶ στρατιωτῶν τῶν ἀπογραφῶν 1912 καὶ 1914 κλπ.». 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1521 Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 17 Σεπτεμβρίου 1918 «περὶ μετακλήσεως ὀργανωτικῆς τῆς Ἀστυνομίας ἀποστολῆς». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὑτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) «Περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δι’ ἄνοιγμα πιστώσεως δραχμῶν 500 χιλιάδων ὑπὲρ τοῦ Συνεταιρισμοῦ καταναλώσεως διὰ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους» καὶ 2) «Περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν «Τμήματος δημοσιότητος». — Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συστάσεως διὰ τὴν προσθήκην ὀρόφου ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀθ. Μιαούλης, Ι. Μάνος, Ι. Τουμπάζης, Χρ. Μεϊντάνης, Α. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεών τινων τῶν νόμων 272 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ δημοσίων ἔργων κλπ. καὶ περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων νόμων κλπ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γοῦσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου ἐπιδόματος τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Νικολαΐδης, Ν. Γαρδικιώτης, Δ. Χατζηγάκης, Α. Μπασιᾶς, Π. Πολυχρονιάδης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1918 Ν. Διατάγματος καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν Πανεπιστημιακῶν νόμων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης, Δημ. Ἀναγνωστάκης, Μ. Σακλαμπάνης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσαυξήσεως ἀμέσων τινῶν φόρων καὶ ἀπαλλαγῶν ἐκ φόρου».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Ἀλαβάνος.

§5Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπάρατος νόσος γρίππη, ἡ ὁποία ἐσκόρπισε τὴν θλῖψιν καὶ τὴν δυστυχίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, δὲν ἐφείσθη δυστυχῶς καὶ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας Τήνου. Ἐκ τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐκεῖθεν μοὶ ἀνηγγέλθη, ὅτι ἡ νόσος ἐνέσκηψεν ἐκεῖ μὲ πολλὴν ἀγριότητα, μὲ μορφὴν κακοήθη. Εἰς ἓν καὶ μόνον χωρίον τῆς Τήνου, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ὑπὸ 400 κατοίκων, ἐσημειώθησαν 70 κρούσματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 6 θανατηφόρα. Ἡ νόσος δὲ ἔχει διάθεσιν νὰ ἐπεκταθῇ καθ’ ὅλην τὴν νῆσον. Οἱ ἰατροὶ καθὼς τηλεγραφεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Τήνου, ἐκήρυξαν ἑαυτοὺς ἀνεπαρκεῖς. Μοὶ τηλεγραφοῦσιν ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ὑποδιεύθυνσις Τήνου ζητεῖ ἐνίσχυσιν ἰατρικὴν καὶ φαρμακευτικήν. Τοιοῦτος πανικὸς ἐπικρατεῖ εἰς τοὺς κατοίκους, ὥστε εἰς ἓν χωρίον τῆς Τήνου προσεφέρθησαν δραχμαὶ διακόσιαι εἰς ἰατρὸν ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως οὗτος διημερεύσῃ εἰς τὸ χωρίον. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἰατρὸς δὲν εὑρέθη, διότι δὲν εἶναι καὶ εὔκολον ἰατρὸς νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πόλιν, ἵνα διημερεύῃ εἰς τὸ χωρίον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ σύντονα μέτρα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ λάβῃ ταῦτα, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἔδειξε μέγιστον ἐνδιαφέρον καὶ εἰς τὰ ἔκτακτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, ὀφείλεται ἡ ὕφεσις τῆς νόσου, ἡ ἐξάλειψις σχεδὸν αὐτῆς ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας θὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς ἵνα σταλῶσιν ἐκεῖ ἰατρὸς καὶ φάρμακα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως δώσῃ διαταγὴν εἰς τὸν κ. Νομάρχην Κυκλάδων, ἵνα λάβῃ πᾶν μέτρον καὶ παράσχῃ πᾶσαν συνδρομὴν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος Τήνου, ὅπως λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς ἐπεκτάσεως τῆς νόσου. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὲν διατάξῃ τὸ κλείσιμον τῶν σχολείων, διότι ἡ νόσος ἔχει διαθέσεις νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλην τὴν νῆσον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ διαταγαὶ νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ ἡ στρεβλὴ ἀντίληψις, ὅτι ἡ νόσος δὲν θὰ ἐπεκταθῇ καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν κλείουν τὰ σχολεῖα.

§6Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐδόθη κ. βουλευτά, τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν σχολείων, ὅπως κλείσωσι τὰ σχολεῖα, εὐθὺς ὡς κατὰ τὴν ἀντίληψίν των ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀνάγκη.

§7Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Προσωπικῶς παρακαλῶ, νὰ δοθῶσι διαταγαί, ὅπως ἀραιώσωσιν αἱ τάξεις. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως δώσῃ διαταγὰς εἰς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Εὐαγγελιστρίας ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τοὺς ἀπόρους ἀσθενεῖς, ἔστω καὶ ἂν οὗτοι εἶναι καθολικοί. Αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τονισθῇ εἰς τὸ τηλεγράφημά σας, διότι πιθανὸν νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ στρεβλὴ ἀντίληψις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τύχωσιν ἀρωγῆς οἱ καθολικοί. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς πάντας ἀνεξαιρέτως τοὺς ἀσθενεῖς ἀπόρους, ἀνεξαρτήτως εἰς ποῖον θρήσκευμα ἀνήκουσιν οὗτοι. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰ σύντονα μέτρα διὰ πάντα τὰ ἀνωτέρω, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ τόπος μας θὰ εὐγνωμονῇ αὐτήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§9Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δυστυχῶς ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων, ὁ ὁποῖος, καθὼς ἠξεύρετε, ἀποτελεῖται ἀπὸ νήσους διεσπαρμένας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν συγκοινωνίαν μεταξύ των καὶ ὑποφέρουν πάρα πολύ, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας, προσεβλήθη ἀπὸ τὴν εὐλογημένην Γρίππην, ἡ ὁποία ἐγκατέλιπε μὲν εὐτυχῶς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ μαστίζει τὰς νήσους. Αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ τόπου ἔλαβον μέτρα τινὰ ἀτελῆ, διότι δὲν διέθετον καὶ ἄλλα διὰ νὰ λάβουν. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ γίνῃ, εἶναι νὰ σταλοῦν φάρμακα, κινίνη καὶ ἄλλα, τῶν ὁποίων στερούμεθα καὶ εἰς τὴν Σῦρον καὶ εἰς τὰς ἄλλας νήσους.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρὸ παντὸς ἰατρούς.

§11Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἰατροὺς διὰ νὰ δίδουν τὰ φάρμακα.

§12Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁ προλαλήσας νὰ λάβῃ ἄδειαν καὶ φάρμακα νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ.

§13Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἔχομεν τηλεγραφήματα ἀπὸ τὴν Τῆνον, τὴν Σίφνον, τὴν Κέαν, τὴν Κύθνον, ὅπου ὑποφέρουν οἱ ἄνθρωποι πολύ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ στείλῃ ἡ Κυβέρνησις ἰατροὺς καὶ νὰ στείλῃ πρὸ παντὸς φάρμακα. Ἐκτὸς τούτου νομίζω καλόν, νὰ διατεθῇ καὶ μία χρηματικὴ πίστωσις διὰ τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους, διότι ἐγκατέλιπον τὰς ἐργασίας των· διότι ὅταν εἷς πτωχὸς ἐργάτης ἢ ἀγρότης ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐργασίαν του, στερεῖται τοῦ ἄρτου μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω συζητῶν, διὰ νὰ συστήσω τόσον καθαράν, σαφῆ καὶ φιλάνθρωπον ἐνέργειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§15Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγα λεπτὰ διὰ τὸ ναυάγιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Τένεδον. Ὁ καταποντισμός, κύριοι βουλευταί, τοῦ ἐπιτάκτου ἀτμοπλοίου «Ἑλένη» τῆς Ἑταιρείας Πανταλέοντος εἰς τὴν Τένεδον καὶ ἡ ἀπώλεια 100 περίπου ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων περὶ τοὺς 80 ἦσαν στρατιῶται Ἴμβριοι καὶ Λήμνιοι, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἐξετέλεσαν τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκόν των ἐπέστρεφον μὲ ἄδειαν εἰς τὰς ἰδιαιτέρας των ἑστίας, τὸ ναυάγιον αὐτό, λέγω, καὶ ἡ ἀπώλεια τόσων ὑπάρξεων κρατεῖ τὴν Κοινωνίαν εἰς εἰδικὴν συγκίνησιν. Καὶ ἐφ’ ὅσον, κύριοι βουλευταί, ὁ καταποντισμὸς τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ ἐνομίζετο ὅτι ὠφείλετο εἰς πρόσκρουσιν ἐπὶ τορπίλλης πλωτῆς, διαφυγούσης ἴσως ἐκ τῶν Στενῶν τῶν Δαρδανελλίων, φυσικὰ τὸ πρᾶγμα ἐθεωρεῖτο τυχαῖον καὶ ἡ θλῖψις ἐμετριάζετο. Ἀλλὰ νεώτεραι πληροφορίαι μᾶς ἐγνώρισαν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ δὲν προσέκρουσεν ἐπὶ πλωτῆς τορπίλλης, ἀλλ’ ὅτι προσέκρουσεν εἰς τορπίλλην Ἀγγλικήν, διότι ἡ Τένεδος ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι περιεζωσμένη ἀκόμη ἀπὸ τρεῖς ζώνας τορπιλλῶν. Καὶ δικαίως ἐν ἀγανακτήσει πλέον ἡ Κοινωνία ἐρωτᾷ σήμερον: Δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τοὺς ναυτιλλομένους ὅτι δὲν ἐκκαθαρίσθη ἡ θάλασσα τῆς Τενέδου ἀπὸ τὰς τορπίλλας τὰς συμμαχικάς; Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακοινώσῃ παρόμοιόν τι ὁ Λιμενάρχης Πειραιῶς, ὅταν ἔδιδε τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον εἶχε δρομολόγιον πρὸς ἐκεῖνα τὰ μέρη; Καὶ πρὸς τὶ διατηρεῖται ἡ Διοίκησις τῆς ἀμύνης τῶν νήσων, ἡ ἑδρεύουσα ἐν Χίῳ χωρὶς νὰ νομίσῃ ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη καὶ καθῆκον, ὑπερτάτην μάλιστα ὑποχρέωσιν, ὅταν προσήγγιζε τὸ πλοῖον εἰς Χίον καὶ ἐχώρει πρὸς τὴν Μυτιλήνην καὶ Τένεδον νὰ δώσῃ ὁδηγίας πρὸς ποῖον μέρος ἔπρεπε νὰ πλεύσῃ καὶ ποῦ πρέπει νὰ προσεγγίσῃ τὸ πλοῖον, καὶ διατὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμῃ ὁ Λιμενάρχης τῆς Μυτιλήνης; Ἀλλὰ καὶ ἔτι χειρότερον τὸ πλοῖον προσήγγισεν εἰς τὸν λιμένα τῆς Τενέδου, εὐτυχῶς διαφυγὸν τὸν κίνδυνον· ἔκαμε τὴν δουλειάν του καὶ ἀνεχώρισε, καὶ ὁ Τελώνης καὶ ὁ Λιμενάρχης Τενέδου δὲν εἶπον τὸ παραμικρὸν εἰς τὸν πλοίαρχον ὅτι ἐκεῖ πέριξ ὑπῆρχον τορπίλλαι. Καὶ τὸ δυστύχημα ἔγινε, κύριοι βουλευταί! Ἀλλὰ καὶ ἂν ἔγινε τὸ δυστύχημα καὶ ἂν θρηνοῦμεν σήμερον τόσας ὑπάρξεις, νομίζω ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ ποῖος πταίει, ποῖος ὁ ὑπεύθυνος τοῦ δυστυχήματος αὐτοῦ, ποῖος εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ προλάβῃ καὶ νὰ δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὸν πλοίαρχον διὰ νὰ μὴ πενθήσουν σήμερον δύο ὁλόκληροι νῆσοι, ἡ Ἴμβρος καὶ ἡ Τένεδος. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω κἄτι τὸ φρικιαστικώτερον ἀκόμη. Διὰ τὴν περισυλλογὴν τῶν ναυαγῶν ἐστάλη ἀπὸ τὴν Μυτιλήνην τὸ ἀτμόπλοιον «Ὑπεροχή». Πηγαίνει ἡ «Ὑπεροχή», κύριοι βουλευταί, χωρὶς κἂν νὰ προειδοποιηθῇ καὶ προχωρεῖ εἰς τὴν πρώτην ζώνην τῶν τορπιλλῶν καὶ ὑπερβαίνει τὴν πρώτην ζώνην. Εὐτυχῶς εὑρέθη ἐκεῖ ἓν Ἀγγλικὸν ἀντιτορπιλλικόν, τὸ ὁποῖον διὰ σημάτων καὶ δι’ ἀσφαίρου βολῆς τὴν ἐσταμάτισεν, ἄλλως θὰ ἀνετινάσσετο καὶ αὐτή! Μοὶ φαίνεται, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν παριστάνομεν Κράτος εὐνομούμενον καὶ πεπολιτισμένον, ὅταν τὴν ζωὴν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν τὴν θεωροῦμεν ὡς πρᾶγμα ἄνευ ἀξίας. Τόσα μόνον εἶχον νὰ εἴπω καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ὅλων αὐτῶν καὶ νὰ ἀνακαλύψῃ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὸν ὑπεύθυνον.

§16Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν παραγνωρίζει τὰς ὑποχρεώσεις της, νομίζω ὅμως ὅτι παρεβίασε πρὸ παντὸς τὴν ὑποχρέωσίν του ὁ κ. βουλευτής, διότι χωρὶς νὰ ἐγγράψῃ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὥστε νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις διατὶ θὰ ἠρωτᾶτο, ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα, τὰ ὁποῖα διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἐντελῶς νέα. Ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι προσέκρουσεν ἐπὶ τορπίλλης καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν γνωρίζει ὅτι ὁ πλοίαρχος δὲν ἐτήρησε τὸ καθῆκόν του, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ τηρήσῃ.

§17Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ πλοίαρχος ἔπρεπε νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸν Μοῦδρον διὰ νὰ λάβῃ ὁδηγίας. Πῶς τόσα πολεμικὰ εἰσπλέουν καὶ ἐκπλέουν ἀπὸ μέσα καὶ δὲν ἔπαθον τίποτε; Προχθὲς διῆλθε τὸ θωρηκτὸν ἡ «Λῆμνος» ἀπὸ μέσα.

§18Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Λοιπόν, δὲν παραγνωρίζει βεβαίως τὸ καθῆκόν της ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ δυστύχημα τοῦτο, νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν ἦτο δεδικαιολογημένος ζητῶν εὐθύνην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει της. Ἡ Κυβέρνησις διέταξε τὴν ἀναγκαίαν ἀνάκρισιν, καὶ τὰ πορίσματα τῆς ἀνακρίσεως ταύτης ἀναμένει ἵνα πράξῃ ὅ,τι πρέπει. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς πρώτην φορὰν τὸ ἀκούει ταύτην τὴν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις. Πιθανὸν νὰ εἶναι ἀληθῆ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ λεχθέντα, ἀλλὰ διὰ τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστὰ καὶ πιστοποιημένα.

§19Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ ζητήσω σήμερον καὶ ἀμέσως πληροφορίας καὶ τοὺς λόγους ἐπὶ τοῦ δυστυχήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐν τόσον φρικιαστικὸν πρᾶγμα ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ καταγγείλω διὰ νὰ δώσω ἀφορμὴν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν ὑπάρχῃ τις ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὸ δυστύχημα αὐτό. Τοῦτο ἦτο τὸ πνεῦμα τῶν δηλώσεών μου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§21Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει τι πλέον τῆς φήμης, τὸ ὁποῖον βεβαιοῦν καὶ πιθανολογοῦν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλει ὁ κύριος συνάδελφος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Βουλή, νὰ προσέξῃ δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ διατάξῃ τὰς ἀναγκαίας ἀνακρίσεις καὶ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας κυρώσεις ὁπόθεν πρέπει. Εἰς τὴν χθεσινὴν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη ἐπίσημος ἀνακοίνωσις τοῦ Λιμεναρχείου Πειραιῶς ἐξ οὗ ἐμφαίνεται, ὅτι ὑπάρχει δίκτυον ναρκῶν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώριζον οἱ ναυτιλόμενοι. Ὑπάρχει πιστοποιημένον, ὅτι ὑπάρχουσι δίκτυα ναρκῶν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα καὶ ἐρωτᾶται ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος, ὁ ὁποῖος δίδει διαταγὰς πλοῖα Ἑλληνικὰ νὰ καταπλέωσιν εἰς τὴν Τένεδον καὶ νὰ διέρχωνται ἐπὶ τῶν συρματοπλεγμάτων, ἐπὶ τῶν δικτύων αὐτῶν. Κἄποιος πρέπει νὰ εἶναι ὁ ὑπεύθυνος δι’ αὐτὴν τὴν ἀφάνταστον ὀλιγωρίαν, ἡ ὁποία ἐπροξένησε τὸν θάνατον εἰς τοὺς ναυτιλομένους καὶ εἰς τοὺς ἐπιβάτας. Εἶναι ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος τις ὑπαγόμενος εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἢ ἁρμόδιος τῆς ὑπαγομένης εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Προέδρου τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν. Ποῖος ἐκανόνισε τὸν πλοῦν, ὥστε νὰ διέλθωσι πλοῖα ἐπιβατικὰ διὰ τῶν μερῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐγκατεσπαρμέναι νάρκαι, πῶς ὑπάρχει τοιαύτη ἀσυνειδησία μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζουσιν, ἐὰν ὑπάρχωσι νάρκαι καὶ ἀπαγορεύεται ἡ διέλευσις. Ἡ ἐγκληματικὴ ἀμέλεια αὐτὴ κοστίζει τὴν ζωὴν τόσων ἀνθρώπων καὶ τὴν ἀπώλειαν τοῦ σκάφους, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος; Παρακαλῶ νὰ συμφωνήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ ταχέως νὰ ὑποβληθῇ τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων καὶ νὰ ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ εὐθυνῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἀνακοινώσεων. Καταντᾷ ἀληθῶς περίεργον νὰ μὴ γνωρίζῃ ἡ μία ὑπηρεσία τί γίνεται εἰς τὴν ἄλλην.

§22Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ δήλωσις διατὶ νὰ μὴ δημοσιευθῇ προηγουμένως.

§23Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων.

§25Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Οἱ ἐνοικιασταὶ τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων τοῦ φόρου τῆς δεκάτης παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ἐκφράσῃ εὐχὴν καὶ σύστασιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς διὰ τὰ ἑξῆς ζητήματα: Ἐνοικίασαν τὸν φόρον τῆς δεκάτης οὐχὶ ὅπως καθ’ ὅλα τὰ προηγούμενα ἔτη, ἀλλὰ μὲ καθορισμένην προηγουμένην τιμήν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως τὰ ἐπέταξε, χωρὶς μέχρι σήμερον νὰ τὰ παραλάβῃ. Οἱ διάφοροι ἐνοικιασταὶ τῆς δεκάτης ὑπεβλήθησαν εἰς ἀγώγια μεταφορᾶς καὶ ἐνοικίασαν ἀποθήκας, ἐπειδὴ δὲ ταῦτα τὰ ἔξοδα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προϋπολογισθοῦν εἰς τὴν ὁρισθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τιμὴν πρὸ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, παρακαλοῦσιν ἀμφότερα τὰ Ὑπουργεῖα ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ διατάξῃ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς συγκεντρώσεως ἵνα λύσῃ τῆς ἐπιτάξεως τοὺς δημητριακοὺς ἐν γένει καρποὺς ἢ νὰ τοὺς παραλάβῃ, τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλοῦσι νὰ συμψηφισθοῦν αἱ γενόμεναι δαπάναι ἐνοικίων καὶ μεταφορᾶς εἰς τὸν φόρον τῆς δεκάτης.

§26Δ. ΚΙΓΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ διατάξῃ καὶ τὴν ἄμεσον πληρωμὴν καὶ νὰ ὁρισθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς κανονισμὸν τῆς πληρωμῆς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Φλῶρος, Γ. Γκάγκος, Ν. Ξηρὸς καὶ Γ. Γερογιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τυρεμπόρων Πρεβέζης–Φιλιππιάδος.

§28Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ τυρέμποροι Ἠπείρου παραπονοῦνται διὰ τὸ ἑξῆς εὐλογώτατον καὶ δικαιότατον παράπονον. Εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τυριὰ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα διετιμήθησαν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ εἰς 7.60–8 δραχμ., ἐσχάτως δὲ ἡ τιμὴ τοῦ τυροῦ ἔφθασεν εἰς 9 καὶ 10 δραχμάς, τὰ τυριὰ τῆς Ἠπείρου ἰσάξια κατὰ τὴν ποσότητα, περιεκτικότητα καὶ τέλος ὅμοια πρὸς τὴν ποιότητα ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀρχῶν διετιμήθησαν καὶ ἐπετάχθησαν ἀντὶ τῆς ἐξευτελιστικοτάτης τιμῆς 4.40 δραχμῶν. Οἱ τυρέμποροι κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ τυροῦ παρεκάλεσαν τὰς οἰκείας ἀρχὰς νὰ προβῶσιν εἰς τὴν διατίμησιν τοῦ γάλακτος δυστυχῶς διατίμησις ἐγένετο περὶ τὰ τέλη Μαρτίου ἐ. ἔ. ἠναγκάσθησαν νὰ ἀγοράσωσι τὸ γάλα πρὸς μίαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν. Εἶναι τρομακτικῶς δολοφονικὴ ἡ τιμὴ τῶν 4.40 διὰ τὸν τυρόν, διότι τὰ τυριά, τὰ ὁποῖα εὗρεν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν Ἰταλῶν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1917 κατεσκευάσθησαν μὲ τιμὴν γάλακτος πρὸς 95 λεπτά, ἡ διοίκησις εἶχε διατιμήσει εἰς πέντε δραχμὰς διὰ τὸν τυρόν, πρὸς μίαν δὲ δραχμὴν τὴν ὀκᾶν τὸ γάλα. Ἤδη παρακαλοῦν ὅπως ἡ Κυβέρνησις προνοήσῃ περὶ τῆς γενομένης ἀδικίας, διότι κινδυνεύουσιν, ἐπειδὴ ὁ τυρὸς εἶναι τὸ μόνον προϊὸν τῆς Ἠπείρου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ τῆς ἀναφορᾶς θὰ παρεκάλουν τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ὅπως διατάξῃ ἵνα ἐκ τῶν προτέρων ὁρισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ γάλακτος διὰ τὴν ἐρχομένην μετ’ ὀλίγας ἡμέρας γαλακτικὴν περίοδον, ἵνα μὴ καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος τὸ μόνον προϊὸν τῆς Ἠπείρου καταστραφῇ, ὅπως καὶ κατεστράφη ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐκμεταλλεύονται. Τὸ πιθανότερον εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι τὰ τυριὰ τὰ ἀγορασθέντα πρὸς 4. 40 δραχμ. ἔφθασαν νὰ τὰ φᾶμε ἐν Ἀθήναις καὶ βρωμερὰ καὶ σκουλικιασμένα πρὸς 8 δραχμάς, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θὰ ἤθελον νὰ μάθῃ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, τίς πταίει καὶ ποῖον βαρύνουν αἱ ζημίαι αὗται καὶ ποῖος θὰ τὰς θεραπεύσῃ.

§29Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὄντως, ὡς εἶπον, καὶ ἄλλοτε αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις ἔχουσι ποίαν τινὰ αὐτονομίαν. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Ἠπείρου, διετίμησε τὸ γάλα εὐθυνότερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο τὸ γάλα τῆς Θεσσαλίας, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ γάλακτος διετιμήθη ὁ τυρὸς καὶ τὸ βούτυρον. Ὅταν οἱ τυρέμποροι παρεπονέθησαν τοὺς εἶπον ὅτι ἔρχονται πολὺ ἀργά, δὲν ἔπρεπε τὸν Ὀκτώβριον καὶ τὸν Νοέμβριον μῆνα νὰ παραπονοῦνται διὰ τὴν διατίμησιν τοῦ Μαρτίου. Εἰς πληροφορίας ζητηθείσας ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, μᾶς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι παρεῖχον τότε αἱ τιμαὶ ἐπαρκέστατον κέρδος διὰ τοὺς τυρεμπόρους, οἵτινες γνωρίζοντες ὅτι σπανιώτατα δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Κράτος τὰς διατιμήσεις, ἐσκέφθησαν ὅτι δύνανται νὰ παραβῶσι τὴν διατίμησιν καὶ ἐπλήρωσαν τὸ γάλα ἀκριβότερον, συλλογιζόμενοι ὅτι εἴτε ἀπὸ τὸν τυρόν, εἴτε ἀπὸ τὸ γάλα θὰ ἐκέρδιζον περισσότερα παρὰ ἐὰν ἐτήρουν τὴν διατίμησιν. Ὁ κ. Στεργιάδης, δὲν τοὺς ἐπέτρεψεν τὴν ἐξαγωγήν. Τελευταίως παρεκάλεσαν τὸν Γενικὸν Διοικητήν, νὰ προμηθεύσῃ καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐδέχθη ν’ ἀποστείλῃ 100.000 ὀκάδας τυροῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο κατὰ μέγα μέρος εἰς κακὴν κατάστασιν, ὑπέστησαν δὲ καὶ τὰ δύο Ὑπουργεῖα ζημίαν, τοῦτο δὲ ἐξηγεῖ τὴν ἀπορίαν τοῦ κ. συναδέλφου, διατὶ τυρὸς διατιμηθεὶς εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς πρὸς 4.40 δραχ. ἐδόθη εἰς τὴν κατανάλωσιν πρὸς 8,80 δραχ., διότι ἡ Γενικὴ Διοίκησις τὸ διετίμησεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γάλακτος.

§30Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Γεν. Διοικητὴς Ἠπείρου εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διετίμησε τὸν τυρὸν τῆς Ἠπείρου, ἐγνώριζεν ἢ ὄχι ὁποία ἦτο ἡ ἀξία τοῦ γάλακτος ἐν Ἠπείρῳ; Διατὶ τάχα θὰ ἐπιτρέψῃ ὁ Ἠπειρωτικὸς λαὸς εἰς καταλλήλους ἀντιπροσωπεύοντας Κυβερνήσεις, Σύνταγμα, νὰ διατιμηθῇ τὸ γάλα πρὸς 65 λεπτὰ, ὅπως εἰξεύρῃ ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Ἠπείρου, ἐνῷ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα τὸ γάλα, ὅπως καὶ ἡμεῖς οἱ δυστυχεῖς Ἀθηναῖοι πρὸς 1,20 ἐτρώγαμεν, μήπως διὰ τοὺς Ἠπειρώτας τσέλιγγας, οἱ αὐτοὶ ὅροι μήπως διὰ τὸν τσέλιγκα τὸ ψωμὶ δὲν εἶναι ἀκριβό; Ἢ μήπως τὸ τσαρούχι διὰ τὸν Ἠπειρώτην δὲν ἀκρίβινε; Ἐν τίνι δικαιώματι λοιπὸν πρέπει ἡμεῖς νὰ κύπτωμεν τὸν αὐχένα πρὸ ἑνὸς ὑπαλλήλου, λαμπροῦ μὲν κατὰ τὰ ἄλλα, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς πυγμῆς του μᾶς ἀπήλλαξε ἀπὸ πολλοὺς ἀλπασισμοὺς πολλῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὅλοι οἱ κ. συνάδελφοι τῶν Νέων Χωρῶν γνωρίζουν τὶ ὑπέστημεν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν. Διότι τὸ λέγω, πρὸς τιμὴν του ἡ πυγμὴ τοῦ κ. Στεργιάδου, συνεκράτησε τοιαύτας ἀτασθαλίας ὑπαλληλικάς. Ἀλλ’ ἐν τίνι δικαιώματι αὐτὸς ὁ ἄριστος κατὰ τὰ ἄλλα, ἔρχεται νὰ ἀδικήσῃ ἕνα κλάδον, μίαν βιομηχανίαν ἕνα μόνον προϊόν; Καὶ ποῦ ἠκούσθη, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπάλληλος εἰς τὴν Πελοπόννησον ἢ εἰς τὴν Κρήτην ἢ εἰς τὴν Μυτιλήνην θὰ ἀπετόλμα νὰ θίξῃ τὸ λάδι ἢ τὴν σταφίδα, τὰ μόνα προϊόντα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συγκρατοῦν ὅλον τὸν πληθυσμὸν καὶ ἀποδίδουν εἰς τὸ Κράτος ἑκατομμύρια ἔσοδα; Ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ καὶ ὑπομείνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται ἡ καρδιά μου. Ἐπανειλημμένως εἶδον πολλοὺς τῶν κ. Ὑπουργῶν, παρεπονέθην διὰ τὸ ἄδικον κ. βουλευταί, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τὴν μόνην βιομηχανίαν τὴν Ἠπειρωτικήν, τοῦ τυροῦ. Ὄχι, κύριοι, σᾶς εἶπον νὰ ἀγοράσητε τὸ γάλα πρὸς 65 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, κατὰ τὴν διατίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν κατὰ Μάρτιον ἡμεῖς οἱ Ἠπειρῶται οἱ ἀντὰμ παμπαντάμ, οἱ ἐκ πάππου κληρονομήσαντες τὸ ἐπάγγελμα αὐτό, ὑπήκουσαν κατ’ ἀρχάς, ἀλλ’ ὅταν εἶδον ξένους ἐμπόρους εἰσρεύσαντας εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ τολμήσαντας νὰ ἀφαιρέσωσι τὸ μόνον ἐπάγγελμα καὶ τὴν μόνην βιομηχανίαν τοῦ μόνου προϊόντος ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν Ἠπειρωτῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἀγοράσωσι τὸ γάλα πρὸς 1 καὶ 1.10 κατ’ ὀκᾶν. Καὶ παρακαλῶ καὶ ἐξορκίζω τὴν Κυβέρνησιν ἐν ὀνόματι τοῦ ἀδικηθέντος Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ, δὲν ἀποβλέπω εἰς τοὺς δέκα ἢ εἴκοσι τυρεμπόρους ποῦ ἐζημιώθησαν ἀλλ’ ἀποβλέπω εἰς τὸ τσαρούχι τὸ Ἠπειρωτικὸν, εἰς τὰ ροζάτα χέρια τὰ Ἠπειρωτικά, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀγωνίζονται καὶ ξεύρουν νὰ πολεμοῦν. Πῶς συμβιβάζεται λοιπὸν ὅλος ὁ ἄλλος λαὸς νὰ πωλῇ τὸ τυρὶ πρὸς 8 δραχμὰς καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον 1,40; Ἐπ’ αὐτοῦ θέλω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§31Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὁ γενικὸς διοικητὴς, διατιμήσας τὸ γάλα, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι διετίμησε τοῦτο κατόπιν ἐρευνῶν τῶν ὅρων τοῦ ἐμπορίου τούτου. Ἐν Ἠπείρῳ οἱ ὅροι καθ’ οὓς διεξάγεται ἡ βιομηχανία αὐτὴ, βεβαίως εἶναι καλύτεροι ἀπὸ τοὺς ὅρους ποῦ εὑρίσκεται ἀλλοῦ αὕτη, ἀλλὰ καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένετο ἡ διατίμησις αὐτὴ, οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. συναδέλφων, ὅτε μάλιστα συνεδρίαζεν ἡ Βουλὴ, διεμαρτυρήθη, οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβλήθη οὐδεμία διαμαρτυρία ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦλθον ἐγώ.

§33Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύνανται οἱ ἔμποροι νὰ ἰσχυρίζωνται σήμερον ὅτι ὑπαρχούσης διατιμήσεως εἰς τὰ 65 λεπτὰ ἠγόρασαν τὸ γάλα πρὸς 1 δραχμὴν καὶ δικαιοῦνται εἰς ἀποζημίωσιν, οὔτε δικαιοῦνται νὰ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Γενικοῦ διοικητοῦ, διότι οὗτος ἔχει καὶ τὸ πολιτικὸν πνεῦμα καὶ τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τόσον, ὥστε νὰ μὴ θελήσῃ ποτὲ νὰ ἀδικήσῃ πληθυσμοὺς τῶν ὁποίων ἐτάχθη προστάτης.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερογιάννης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, προηγουμένως, ὅτι οἱ ὅροι τῆς παραγωγῆς τοῦ τυροῦ ἐν Ἠπείρῳ εἶναι διάφοροι ἀπὸ τοὺς κρατοῦντας ἐν Θεσσαλίᾳ. Αὐτὸ πιθανῶς νὰ εἶναι ἀκριβές, ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν ἐντὸς τῆς Ἠπείρου τὴν πεδιάδα τῆς Φιλιππιάδος, ἡ ὁποία ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὸν Νομὸν Πρεβέζης καὶ ἐδόθη εἰς τὴν Ἄρταν, ἐκεῖ ἡ διατίμησις εἶναι ἄλλη, ἡ πεδιὰς δὲ αὕτη χωρίζεται διὰ ποταμοῦ μόνον ἀπὸ τὴν λοιπὴν περιφέρειαν τὴν Ἠπειρωτικήν, εἰς ἄλλα δὲ μέρη δὲν τὴν χωρίζει οὔτε ὁ ποταμὸς, διότι ὑπάρχει ἕνα χωρίον τοῦ κ. Καραπάνου, τὸ ὁποῖον εἶναι βαθειὰ μέσα εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης. Δι’ αὐτούς, διατί εἶναι διάφοροι οἱ ὅροι ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς Θεσσαλίας καὶ αὐτοὶ ἀφομοιώθησαν μὲ τὴν Θεσσαλίαν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἔχουν τέσσαρα βήματα παρὰ πέρα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ δώσουν 65 λεπτὰ τὸ γάλα. Αὐτὴ ἡ πρᾶξις εἶναι δημευτική, δημιουργεῖ καὶ ἕνα πανικὸν εἰς τὰς τάξεις τῶν τυρεμπόρων καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ὑπάρχει φόβος μήπως οἱ ἔμποροι οὗτοι ἀφήσουν αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα καὶ δι’ αὐτὸ κἄποιος θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην.

§36Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Ἐφ’ ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ οἱ ἐπικρίνοντες τὴν διατίμησιν τοῦ γάλακτος ἀνεγνώρισαν ὄχι μόνον τὸ ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ καὶ τὴν ὅλην του διοικητικὴν ἱκανότητα τοῦ διοικητοῦ Ἠπείρου, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἄλλη γνώμη, εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις. Γεννᾶται, ὅμως τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ἐνομίσθη, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ διατιμήσεως μικρᾶς κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀνεπαρκῶς, διότι τοῦτο ἀφορᾷ πράγματι τοὺς κτηνοτρόφους Ἠπείρου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὁμιλίας εἴδομεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦνται νὰ πωλήσωσιν οἱ κτηνοτρόφοι τὸ γάλα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιτραπῇ νὰ πωλήσουν τὸν ἀγορασθέντα καὶ κατασκευασθέντα τυρὸν οἱ τυρέμποροι. Ἐφ’ ὅσον προεκλήθη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς περυσινῆς διατιμήσεως, ὡς ἀνεπαρκοῦς διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κτηνοτρόφων, βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ θέλει ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ κανένα λόγον νὰ μὴ λάβῃ αὐστηρὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων μιᾶς τάξεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ τυροῦ τοῦ ἀγορασθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περυσινῆς διατιμήσεως, νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἐζημιώθη. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ μέτρον τι. Ἤθελα δὲ τοῦτο νὰ τονίσω, ὅτι μόνον, περὶ ἐνισχύσεως τῶν κτηνοτρόφων πρόκειται, οὐχὶ δὲ περὶ ζημίας τῶν κτηνοτρόφων ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβε περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν προαχθησομένων ἀνθυπολοχαγῶν τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπηρετησάντων ἀπὸ τῆς 17 Σεπτεμβρίου 1915.

§38Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐτάχθησαν εἰς τὸ δεξιόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγήν, εἶπον πρὸ τίνων ἡμερῶν, ὅτι μεταφερθέντες εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν δύνανται πλέον νὰ προβιβασθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τῶν ἰσχυουσῶν διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τῶν ἰσχυουσῶν διὰ τοὺς ἀξιωματικούς. Διετάχθη δὲ ἡ ὑποβολὴ τῶν προτάσεων, θὰ γίνῃ πίναξ καθορισθησόμενος ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν καὶ θὰ γίνῃ ἡ προαγωγή.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σταμάτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 7 § 6 τοῦ 1364 νόμου ἀρνεῖται τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου μερισμάτων εἰς τὸν μέτοχον ἀπόστρατον λοχαγὸν Ἀν. Καρύδην, ὡς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ὁμοίους του, ἀφ’ οὗ οἱ εἰρημένοι ἐξέτισαν τὴν ἐπιβληθεῖσαν αὐτοῖς ποινὴν καὶ ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 1364, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως συστήσῃ εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, ἵνα τοῦτο ρυθμίζῃ τὰς ἀποφάσεις του ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ρητῶν διατάξεων τῶν κειμένων νόμων.

§40Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸν νόμον 1364 τῆς 29 Μαΐου 1918 οἱ καταδικασθέντες εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ ἀδιακρίτως οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ ὑπεξαιρέσει ἢ πλαστογραφίᾳ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, δικαιοῦνται μερίσματος, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀποτίσωσι τὴν ποινήν των, ἢ ἂν ἐδόθη ἀναστολή, ἀφ’ ἧς στιγμῆς λήξῃ αὕτη. Ἡ ἀναστολὴ τοῦ ἐν λόγῳ εἶναι πενταετὴς καὶ δὲν ἔληξεν εἰσέτι.

§41Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐψηφίσθη νόμος, ὁ νόμος περὶ βελτιώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, ὁ νόμος οὗτος 1364 ρητῶς (καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς), ἐν ἄρθρῳ 7 παραγράφῳ 6 διατάσσει τὰ ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει) «... Τὰ περὶ στερήσεως μερίσματος, λόγῳ καταδίκης ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου (1364) καταδικασθέντων οἱ ἐκ τούτων ὅμως ἐκτίσαντες ἤδη τὴν ἐπιβληθεῖσαν αὐτοῖς ποινὴν καὶ ἔχοντες εἰκοσιπενταετῆ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ δικαιοῦνται μερίσματος μόνον ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου κλπ..........» Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου, τῆς ὑποχρεωτικῆς διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν συνταξιοῦχοι πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν, ὡς ὁ περὶ οὗ πρόκειται, πρὸ τοῦ νόμου, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταδίκης μέχρι τοῦδε εἶχον συμπληρώσει ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἀναστολῆς, ὑπέβαλον σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιτακτικὴν διάταξιν τοῦ νόμου πρὸς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον αἴτησιν, δι’ ἧς ἐζήτησαν τὰ μερίσματά τους. Καὶ ἔρχεται τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ τοὺς λέγει, κύριοι, δὲν σᾶς δίδω τίποτε, διότι ἔτσι τὸ θέλω καὶ ἔγινε τοῦτο τῇ εἰσηγήσει τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου τοῦ ταμείου, ὅστις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον, ἀλλ’ εἰσηγήθη ὅ,τι ἤθελε. Αἰτία ὅλου τοῦ κακοῦ εἶναι ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ταμείου καὶ δι’ αὐτὸ ἄλλοτε εἰσηγήθην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς δικαστικῆς παραβάσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου διά τινος τῶν νομικῶν συμβούλων τοῦ δημοσίου, διότι οὕτω δὲν θὰ ἐλάμβανον χώραν τὰ ἀτοπήματα ταῦτα εἰς βάρος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οὔτε θὰ ἐγεννῶντο δίκαι, αἱ ὁποῖαι ἀποβαίνουν εἰς βάρος τοῦ Ταμείου ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Εἶναι δῆλον εἰς πάντα νομικὸν καὶ τὸν τελευταῖον δικηγόρον ὅτι ὅπου ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, αὕτη εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ πάντα καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἀντίθετος ἑρμηνεία. Ἔρχεται ὅμως τὸ Ταμεῖον τώρα καὶ λέγει διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ὁ ζητήσας τὸ μέρισμα ἔτυχεν ἀναστολῆς καὶ δὲν δικαιοῦται. Ἀλλ’ ὤφειλε νὰ σᾶς εἴπῃ, κ. Ὑπουργέ, τὸ Ταμεῖον, ὅτι ἡ ἀναστολὴ δίδεται διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς ποινῆς καὶ ἡ ἀναστολὴ ἔχει τὸν ἑξῆς σκοπὸν νὰ μὴ ὑποπέσῃ κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὑπολοιπόμενον εἰς νέαν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν ὁ τυχὸν τῆς ἀναστολῆς, διότι τότε εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτίσῃ καὶ τὴν χαρισθεῖσαν ποινήν. Ἄλλως ὁ χρόνος τῆς ἀναστολῆς, ἐὰν ὄντως συνέτρεχεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ περίστασις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἐπιβλαβεῖς ὑλικὰς ζημίας. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω, ὅτι δύνασθε νὰ συμβουλεύσητε τὸν συνάδελφόν σας.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ ἀποτείνεσθε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης;

§43Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Διότι εἶναι συνάδελφος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δύναται νὰ τοῦ παράσχῃ πᾶσαν συνδρομὴν καὶ πᾶσαν συμβουλήν, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητός του, ὡς δικηγόρου. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν λέγω ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις τοῦ νόμου, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα κανεὶς νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτῷ ἀντιθέτως γιὰ νὰ λέγῃ ὅτι πρέπει ὁ τυχὼν τῆς ἀναστολῆς νὰ πάῃ πίσω στὰς φυλακὰς διὰ νὰ τελειώσῃ τὸν χρόνον τῆς ἀναστολῆς καὶ οὕτω καὶ μόνον νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὸ μέρισμα τῆς μεοχῆς του.

§44Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιολογία;

§45Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Μάλιστα.

§46Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Φέρετε μίαν πρότασιν νόμου νὰ σώσωμεν τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ νομικοῦ κόσμου καὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου.

§47Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Τὸ ζήτημα λύεται διὰ τοῦ διορισμοῦ, ὡς νομικοῦ συμβούλου τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ἑνὸς τῶν νομικῶν συμβούλων τοῦ Δημοσίου. Δυστυχῶς, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος 1364 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν, δι’ ἧς ἀνετίθετο ἡ διεξαγωγὴ τῶν δικῶν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δὲν θὰ ἐγένοντο τώρα ὅσα σᾶς εἶπον. Δὲν εἶναι μόνον ἡ προκειμένη περίπτωσις. Εἶναι καὶ ἄλλαι ὅμοιαι ἀφορῶσαι τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι γεννήσει σωρείαν ἀδικιῶν, καὶ τὰς ὁποίας ἤθελε προλάβῃ ὁ νόμος ὁ ψηφισθείς, ἂν ἐδέχετο τότε ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τὴν τροπολογίαν. Δὲν θὰ εὑρίσκετο δὲ τώρα τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἔξω τοῦ προορισμοῦ του, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποβαίνει οὔτε εἰς ὄφελός του, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς ὄφελος τῶν μετόχων του. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἐδόσατε κ. Ὑπουργέ, εἰς ἣν σᾶς ἔγραφε τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, εἶναι ἀντίθετος εἰς πᾶσαν νομικὴν διάταξιν καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας, ὅπως ἐφαρμόζῃ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τὰς κειμένας διατάξεις καὶ μὴ κάμουν ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι θὰ γεννήσωσι δίκας εἰς βάρος των.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Μερλόπουλος, Μ. Δαζέας καὶ Κ. Φωτόπουλος, παρακαλοῦσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἂν τὰ πρὸ τοῦ θερισμοῦ ἐπιταχθέντα σιτηρὰ ἐν τῷ νομῷ Μεσσηνίας παρελήφθησαν μετὰ τὸν θερισμὸν καὶ τὸν ἁλωνισμὸν παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ἐξασφαλισθέντα ἐν ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου παραμένουσιν ἀκόμη ἐκτεθειμένα ἐν τοῖς ἁλωνίοις εἰς τοὺς κινδύνους τῶν ἀτμοσφαιρικῶν μεταβολῶν. Ἐν τῇ δευτέρᾳ δὲ ταύτῃ περιπτώσει ἐρωτᾶται ἐπίσης τίνα βαρύνουσιν οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§49Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθησαν σχετικαὶ διαταγαὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ ἐπόπτας διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν σιτηρῶν τούτων.

§50Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν λύει τὸ ζήτημα, διότι ἐγὼ δὲν ἠρώτησα μόνον, ἐὰν παραμένωσιν ἀκόμη σιτηρὰ ἐκτεθειμένα ἐν τοῖς ἁλωνίοις, ἀλλ’ ἐὰν παραμένωσιν ἐκεῖ τοιαῦτα ἁλωνισμένα καὶ ἕτοιμα πρὸς ἀποταμίευσιν καὶ ὑποκείμενα εἰς τὰς καταστρεπτικὰς ἐπηρείας τῆς ἀτμοσφαίρας. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως τίνα βαρύνει ὁ κίνδυνος τῆς καταστροφῆς; Τοὺς παραγωγοὺς τοὺς ἐπιτάξαντας ἢ τὴν Κυβέρνησιν; Ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεώς σας προσθέτω καὶ τὰ ἑξῆς: Ἐν πρώτοις ἡ διαταγὴ ἡ δοθεῖσα πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ ἐπόπτας διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι χρονολογίας 9ης Νοεμβρίου. Ἐρωτῶ ὑμᾶς καὶ ἐφιστῶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, οἱ ἁλωνισθέντες κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον τοῦ Αὐγούστου καρποὶ εἶναι ἕτοιμοι πρὸς ἀποκόμισιν ἐκ τῶν ἁλωνίων κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου. Τοῦτο συμβαίνει ἐν Μεσσηνίᾳ. Ἐρωτῶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἀπὸ τέλους Αὐγούστου ὅτε ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ τοῦ κ. Μπουτὲ πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ ἐπόπτας ποίους κινδύνους διέτρεξαν, ποίαν μορφὴν ἔλαβον ἐκτεθειμένοι ἐν τοῖς ἁλωνείοις οἱ καρποί; Ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον ἄρχονται αἱ βροχαὶ τοῦ φθινοπώρου αἵτινες εἶναι εἰς τὴν Μεσσηνίαν ραγδαιόταται καὶ διαρκοῦσιν συνεχῶς ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους. Ἐρωτῶ τὶ ἐγένοντο τὰ πολύτιμα ταῦτα προϊόντα τὰ κατ’ ἀνάγκην ἐκτεθειμένα; Ἂν κατεστράφησαν τὶς εὐθύνεται; Διότι ἔλειψεν ἡ στοιχειωδεστέρα πρόνοια, ἵνα ἐκ τῶν προτέρων ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι κατὰ χῶρον ἀποθῆκαι πρὸς ἀποταμίευσιν τῶν ἀποθεμάτων τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς ὥρας τῆς ἐπιτάξεως βεβαίως ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον. Διότι ὁ παραγωγὸς δὲν δύναται ν’ ἁλωνίσῃ, νὰ θερίσῃ οὔτε ν’ ἀποκομίσῃ τὸν καρπὸν τῆς γῆς καὶ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ τε καὶ τῆς οἰκογενείας του ἄνευ τῆς διαταγῆς τῆς ἀρχῆς. Ἰδιαίτατα δὲ ἔχω καθῆκον ἀλλὰ καὶ δικαίωμα νὰ τονίσω καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι πλεῖστοι τῶν παραγωγῶν συντηροῦνται ἐν Μεσσηνίᾳ μὴ ἔχοντες ἄλλους πόρους ζωῆς ἢ τὸ προϊὸν τῶν ἀγρῶν των, κατήντησαν νὰ μὴ ἔχουν τὰ μέσα τῆς ἁπλουστέρας συντηρήσεως ἤδη μάλιστα ὅτι ἀγριωτάτη ἔχει ἐνσκήψει ἡ ἐπιδημία τῆς γρίππης καθ’ ὅλην τὴν Μεσσηνίαν. Αὐτοὶ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα οὔτε ἰατρὸν νὰ προσκαλέσωσιν διὰ τοὺς πάσχοντας οὔτε φάρμακα ν’ ἀγοράσωσιν. Ἡ μόνη των περιουσία καὶ τὸ εἰσόδημα ὁ ἀραβόσιτος, ὁ σῖτος, ἡ κριθὴ τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ν’ ἀντιμετωπίσωσιν τὰς ἀνάγκας των δὲν ἀνήκει εἰς αὐτούς. Καίτοι ἐπετράπη κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἀποκομίσωσιν αὐτὰ κατ’ οἶκον εἶναι ὑπόλογοι ν’ ἀποδώσωσιν τὸ αὐτὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπεκόμισαν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς. Τὸ προϊόν των, οἱ καρποί των ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον. Οὕτω δὲ οὔτε μέρος τῆς παραγωγῆς δύνανται νὰ διαθέσωσιν διὰ τὴν μᾶλλον σπουδαίαν των ἀνάγκην. Παρακαλῶ λοιπὸν ἵνα, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ἐπίταξις διὰ τὰ σιτηρὰ τῆς Μεσηνίας, ἐπιτραπεῖ ἡ ἄρσις αὐτῆς ἐν μέρει λογικῷ καὶ δικαίῳ ὥστε οἱ παραγωγοὶ ἀπαλλασσόμενοι τῆς ὑποχρεώσεώς των δύνανται νὰ διαθέσωσιν μέρος τοῦ προϊόντος των ἵνα ἀντιμετωπίσουν τὰς πλέον σπουδαίας καὶ ἐπιγούσας ἀνάγκας των.

§51Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅτι διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ ψηφισθῇ τάχιστα.

§52Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιόν σας λέγει ὅπως διὰ διατάγματος μεταφερθῇ ἡ ὑπηρεσία τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἐγχωρίων προϊόντων ἢ ἄλλη τις καὶ ὑπαχθῶσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα εἶναι δυνητικά, εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου καὶ ἐκδόσεως διαταγμάτων θέλουσι ἐφαρμοσθῇ καὶ θέλει ἐπέλθει χρονοτριβή, ἡ δὲ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐξέθεσα ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀμέσου διορθώσεως. Καὶ πάλιν λέγω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θεραπεύει τὴν ἄμεσον ἀνάγκην ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον· λάβετε κύριοι σύντονα μέτρα διότι ἀφίνετε τοὺς γεωργοὺς ἐκτεθειμένους εἰς τὴν καταστροφήν.

§53Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἔχω διαφόρους ἐπιστολὰς διὰ τῶν ὁποίων μᾶς καταγγέλλονται ὅτι συνεπείᾳ τῆς κατακρατήσεως καὶ τῆς ἀπολύτου ἀπαγορεύσεως τῆς διαθέσεως τῶν προϊόντων οἱ χωρικοὶ συνεκέντρωσαν ὅλα τὰ δημητριακὰ αὐτῶν προϊόντα εἰς τὰς οἰκίας των, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ χωρικοὶ ἔχουσιν ἕνα μόνον δωμάτιον τὸ ὁποῖον χρησιμεύει καὶ διὰ κατοικίαν αὐτῶν, πλαγίως δὲ τούτου τοποθετοῦσιν ὅλα τὰ προϊόντα των. Καὶ ὀφείλει τοὐλάχιστον ἐκεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως νὰ παραλάβῃ τὰ προϊόντα ταῦτα τὰ ὁποῖα παρεμποδίζουσι καὶ τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν τῶν χωρικῶν εἰς τὸν οἶκον των καὶ τὸν ὕπνον αὐτῶν ἀκόμη. Ἔχομεν διαφόρους ἐπιστολὰς διὰ τῶν ὁποίων μᾶς λέγουσι τὰ ἑξῆς: «Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ μᾶς κατέγραψε τὰ σιτηρὰ καὶ ὅλα τὰ εἴδη τὶ πρέπει νὰ κάμωμεν». Ἐγὼ ἔδοσα ἀπάντησιν τὶ πρέπει νὰ κάμουν. Καὶ τὴν ἀπάντησιν τὴν δίδω ἐπισήμως καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ κοινοποιήσουν διαμαρτυρίαν διότι ὡς θεματοφύλακες δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἐντὸς 3 ἡμερῶν δὲν προσέλθουν νὰ τὰ παραλάβουν νὰ τὰ πετάξουν ἔξω τὰ σιτηρά. Ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ παραλάβουν διότι εἶναι ἐκτεθειμένη ἡ οἰκογένειά των καὶ δὲν ἔχουν καὶ τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια διὰ νὰ συντηρηθοῦν διότι οἱ μόνοι τροφὴ τῶν παραγωγῶν διὰ τῆς ὁποίας συντηροῦνται αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των εἶναι ὁ σῖτος καὶ τὰ ἄλλα δημητριακά. Εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ χωρικοὶ νὰ λάβωσι μέτρα ἀμύνης διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των. Ποιοῦμαι λοιπὸν τὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα διατάξῃ τὴν ἐπιτροπὴν συγκεντρώσεως ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον παραλάβωσι τὰ σιτηρὰ καὶ πληρώσωσι τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς ἐκ ταύτης καὶ μόνης ἐργασίας των ἀποζώντων.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁποία μέτρα ἔλαβεν ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διασαλευθείσης ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς Θεσσαλίας.

§55Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ δύο μηνῶν ἐπανελθὼν ἐκ τοῦ νομοῦ τοῦ ἰδιαιτέρου μου Τρικκάλων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἐξέθηκα τὴν λίαν οἰκτρὰν κατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν γένει ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ ἰδιαιτέρως ὅμως εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς Θεσσαλίας καὶ ἰδίως τοῦ ἡμετέρου νομοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προθυμότατος καὶ λίαν ἐνδιαφερόντως διέταξεν, ἀμέσως μάλιστα τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην νὰ λάβῃ μέτρα τινὰ πρὸς καταδίωξιν τῶν κακοποιῶν στοιχείων. Ἔκτοτε ἐφησύχασον πιστεύσας ὅτι θὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων ἤθελεν παγιωθῇ ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐπλανήθην καὶ ἐξακολουθεῖ οἰκτρὰ οἰκτροτάτη ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλοις καὶ ἰδίως εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους. Καὶ ἵνα λάβητε ἰδέαν τῆς καταστάσεως παρακαλῶ ἵνα μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἐπιστολὴν, καὶ ἀναγιγνώσκω τὴν τελευταίαν ἐπιστολὴν ἣν ἔλαβον ὑπὸ χρονολογίαν 15 Νοεμβρίου διὰ τῆς ὁποίας μοῦ ἀναφέρουν τὰ ἑξῆς: «Ἀπὸ 10 μηνῶν καὶ ἐντεῦθεν ὁ τόπος μας τρομοκρατεῖται, τὰ ποίμνιά μας, αἱ περιουσίαι μας, ἡ τιμή μας καὶ αὐτὴ ἡ ζωή μας εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν λῃστῶν καὶ φυγοστράτων. Πρὸ 3 ἡμερῶν κακοῦργοι ἐντὸς τοῦ χωρίου μας συνέλαβον τὸν Κ. Τσουραντάνην καὶ ἀφ’ οὗ τοῦ ἀφῄρεσαν 5 χιλιάδας δραχμὰς τὸν ἀφῆκαν ἡμιθανῆ ἐκ τῶν κακώσεων τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἕτερον τὸν Ι. Τσιτσάνην διέταξαν νὰ τοὺς ἑτοιμάσῃ ἄλλας 5 χιλιάδας δραχμὰς ἄλλως .........». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας;

§57Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοῦ ἀναφέρουν τὸ ὄνομα οὔτε τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας, οὔτε τοῦ διοικητοῦ τοῦ ἀποσπάσματος. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, διὰ νὰ ἀκούσητε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ θὰ σᾶς ἀνακοινώσω γεγονός τι, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀνέφερον πρό τινων ἡμερῶν κάτοικοι τινὲς, ἐλθόντες ἐκεῖθεν. Λῃστής τις ἀρχηγὸς συμμορίας ἐπικεκηρυγμένος, θεωρῶν ὡς ἰδιαιτέραν ἐπικράτειαν του τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ χωρὶς νὰ ὑπολογίζει ἐντελῶς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ἅτινα περισσότερον καταγίνονται εἰς τὸν παροπλισμὸν τῶν κατοίκων, κακοποιοῦντες αὐτοὺς ἀρνουμένους δῆθεν νὰ παραδώσουν τὰ ὅπλα των, ἀφ’ οὗ δὲν ἔχουν τοιαῦτα.

§58Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ φύγουν ὅλοι αὐτοὶ, κύριε συνάδελφε, διότι ἔχουν κάμει ὅλοι παράδες.

§59Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλος εἶναι ὁ ἁρμόδιος, κύριε συνάδελφε, καὶ δι’ αὐτὸ ἀναφέρω ὅλα αὐτὰ, διὰ νὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ληστὴς αὐτὸς ἐξέδωκε διακήρυξιν, τὴν ὁποίαν ἐτοιχοκόλλησεν εἰς τὰ διάφορα μαγαζιὰ καὶ εἰς τὰς ἐκκλησίας καὶ διὰ τῆς ὁποίας τί νομίζετε ἔκαμε; Ἐπικήρυξε τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐζήτει τὴν κεφαλήν του ἀντὶ 70.000 δραχμῶν, αὐτὸς δὲ εἶναι ἐπικεκηρυγμένος ἀντὶ 5.000 δραχμῶν. Δεύτερον, κύριοι, ἀναγινώσκω ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη ἔξωθεν τοῦ Βόλου καὶ τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἡ «Θεσσαλία», ἐφημερὶς ἐκδιδομένη ἐν Βόλῳ εἰς τὸ φύλλον τῆς 29 Νοεμβρίου (ἀναγινώσκει). Καὶ ἐν ᾧ ἀφ’ ἑνὸς οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου χώρας καὶ ἰδίως τῶν ὀρεινῶν δήμων τοῦ ἰδιαιτέρου μου νομοῦ Τρικκάλων, λῃστεύονται, φονεύονται καὶ ἀτιμάζονται ἀκόμη, ἀπὸ τοὺς ληστοφυγοδίκους, οἵτινες ἀφόβως διατρέχουσιν ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ τὰ διάφορα χωριὰ καὶ διαπράττουσι πλεῖστα κακουργήματα, ἀφοῦ ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἄοπλος καὶ δὲν δύναται νὰ ἀμυνθῇ, ἀφ’ ἑτέρου τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἀποστέλῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς καταδίωξιν τῶν ληστῶν, δὲν διαπράττουσι ὀλιγώτερα τούτων, ὡς μοῦ παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων. Καὶ ἀντὶ νὰ σπεύσωσι πρὸς καταδίωξιν τῶν ληστῶν εἰσέρχονται εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρικῶν καὶ βασανίζουσιν τούτους διαρπάζοντες καὶ τὰς τροφὰς αὐτῶν, ἐπὶ τῷ προσχήματι, ὅτι δὲν θέλουν νὰ παραδώσουν τὰ ὅπλα, ἅτινα δῆθεν κρύπτουσιν, ἐὰν εἶχον ὅπλα δέν θὰ ἀπεθρασύνοντο τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἀφ’ οὗ δὲ ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ ἀρχαὶ νὰ παραδώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὰ ὅπλα, οὗτος δὲ φιλοτίμως καὶ μετὰ μεγάλης προθυμίας προσῆλθε καὶ παρέδωκεν αὐτά, νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον καὶ ὑποχρέωσις τῆς Πολιτείας, εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβεβλημένον νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ νὰ φρουρήσῃ τὴν ζωὴν καὶ τὴν περιουσίαν τῶν ἀφοπλισθέντων κατοίκων, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ἐν μεγίστῃ ἀπογνώσει λόγῳ τῆς καταστάσεως αὐτῆς καὶ δὲν δύναμαι νὰ προΐδω ὁποίας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ τοιαύτη ἀπόγνωσις τῶν κατοίκων. Συνιστῶ, ὅθεν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ παγιωθῇ ἡ ἀσφάλεια, διότι ὁ λαὸς διατελεῖ ἐν πλήρει ἀπογνώσει τὴν στιγμὴν ταύτην, κύριε Ὑπουργέ.

§60Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κύριος βουλευτής. Πράγματι εἴμεθα ἀπόγονοι τοῦ Δημοσθένους. Ὁ μέγας ἐκεῖνος ρήτωρ καὶ δικηγόρος τῆς ἐποχῆς του, ὁ μέγιστος τῶν ῥητόρων τοῦ κόσμου, ὅταν ποτὲ ἐπῆγε κἄποιος Ἀθηναῖος νὰ τοῦ ἀνακοινώσῃ ὅτι τὸν ἔκλεψαν, ὁ Δημοσθένης τοῦ ἀπήντησεν: «Ψέμματα λές». Ἐπανέλαβεν ὁ Ἀθηναῖος ἐκεῖνος: «Μ’ ἔκλεψαν». «Ψέμματα λές», τοῦ ἀπήντησε. Τότε αὐτὸς ἐξερράγη εἰς διαμαρτυρίας: «Μ’ ἔκλεψαν καὶ σὺ μοῦ λὲς, ὅτι σοῦ λέγω ψέμματα;» «Τώρα σὲ πιστεύω, ὅτι σ’ ἔκλεψαν», τοῦ εἶπεν ὁ Δημοσθένης. Ἔχει βεβαίως τὴν δύναμίν της ἡ ἔντονος καὶ τραγικὴ ἀπαγγελία καὶ τῶν ἐλαχίστων καὶ ἀσημάντων γεγονότων, ἀλλὰ θὰ ἔλεγεν, ὅτι ἡ τραγικότης τῆς παραστάσεως καὶ τῶν ἐλαχίστων πραγμάτων θίγει καὶ ἐκεῖ, ὅπου ἴσως δὲν διαβλέπουν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ οἱ τόσον γενικεύοντες ἀσήμαντα ἐπεισόδια, φυσικὰ εἰς πᾶν Κράτος διὰ πᾶσαν χώραν, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται οὔτε νὰ πιστοποιήσωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς γεγονότα ἀκριβῆ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐτόλμων νὰ εἴπω, δὲν ἐφαντάζετο κἄν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα νὰ τηρηθῇ ἡ δημοσία τάξις, εἰς ὃ σημεῖον ἐτηρήθη. Οἱ ὀλίγοι εἶναι πολλοί· δὲν εὕρομεν μόνον μίαν μεταβατικὴν κατάστασιν μὲ ὅλην τὴν φυσικωτάτην τρικυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἀνατροπὴ ἑνὸς καθεστῶτος, ἀλλ’ ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐδυσχέραναν ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· ἐν τούτοις χάρις εἰς τὸν φιλόνομον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ κατὰ δεύτερον λόγον εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς ἐτελοῦμεν νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐτηρήθη ἡ δημοσία τάξις μέχρι σημείου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι οἱ πάντες εὐχαριστημένοι. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν διὰ πᾶν γεγονὸς δημιουργούμενον νὰ λαμβάνῃ μέτρα καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ἄν δὲν ἐνήργησε πρεπόντως ἐναντίον ἐκείνων ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, ἐφ’ ὅσον ἐκτελεῖ ἀστυνομικὰ καθήκοντα, οἵτινες παρεκτρέπονται ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑπηρεσίας των, δὲν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, ἐὰν δὲν λάβῃ μέτρα ἐναντίον τοιούτων ὀργάνων, εἴτε τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἴτε τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ ἐὰν καταγγέλωμεν ἓν γεγονὸς πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν τὰ πρόσωπα καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν βεβαιούμενα καὶ κατὰ δεύτερον λόγον νὰ μὴ ζωγραφίζωμεν γενικῶς μίαν κατάστασιν ὡς τόσον ἔκρυθμον, ὡς τὴν παρέστησεν ὁ κύριος βουλευτής. Ὅταν, ὅμως πρόκειται περὶ πραγμάτων, ὅτι συμπολίτης τις διετύπωσε διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀναφέρει κἄν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ καταγγείλῃ. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἀνέφερεν ἕνα ἐπικεκηρυγμένον λῃστήν. Τί εἶχε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις παρὰ νὰ τὸν ἐπικηρύξῃ καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν σύλληψίν του καὶ ἐφ’ ὅσον καταγγέλλεται ἀνεπάρκεια γίνονται πολὺ συχνὰ μεταθέσεις τοιούτων ἀποσπασματαρχῶν ἢ τῶν προϊσταμένων τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς τῶν περιφερειῶν, ὅπου ὑπάρχουν τοιαῦτα ὄντα ἐπικίνδυνα εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ δὲν κατορθώνουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐξουσίας νὰ τὰ συλλάβουν. Ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ τοιαύτης ἀνεπαρκείας ὁ κύριος βουλευτὴς καὶ πᾶς βουλευτὴς δύναται νὰ καταγγείλῃ τὸ πρᾶγμα, ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπῆρξε καταγγελία καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ βεβαίως δικαίωμα καὶ καθῆκον εἶχεν ὁ κύριος βουλευτὴς νὰ διαμαρτυρηθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀδράνειάν της. Ἀλλὰ τοιοῦτον οὐδὲν ἠκούσαμεν, εἴδομεν μόνον τὸν κύριον βουλευτὴν ζωγραφίζοντα τὴν κατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως μὲ τὰ χρώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει μεταχειρισθῇ ὁ ἰδιώτης, ὁ γράψας τὴν ἐπιστολήν.

§61Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι τέτοια ἡ κατάστασις.

§62Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ καταγγείλω κανένα, ἐξέθηκα μόνον τὰ γεγονότα.

§63Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἓν πρᾶγμα μόνον ἔχετε νὰ παραπονεθῆτε, διότι ἀναφέρατε, ὅτι πρὸ δύο μηνῶν ἐπεσκέφθητε τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐκάματε τὰς παραστάσεις σας, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει καὶ ἐν τούτοις ὑμεῖς ἐλέγχετε τὸ εὔνομον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐδῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, νὰ λογοδοτήσῃ καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ τί ἔκαμε. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῆτε νὰ ἀναφέρητε τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ ἀναμένητε τὴν παρουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα σᾶς ἀπαντήσῃ περὶ ὅσων ἐνήργησεν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔγραφε πρὸς ὑμᾶς δὲν ἀναφέρει ὀνόματα, τὰ δὲ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρατε, ἀνεγνώσατε εἰς ἐφημερίδα, εἶναι εἴδησις γραφεῖσα ἀπὸ ἐπαρχιακὴν ἐφημερίδα.

§64Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατήγγειλαν ὡρισμένας πράξεις.

§65Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ ὅ,τι θέλω νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι βεβαίως ὅλοι ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἔχομεν νὰ ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὡρισμένην ἀδράνειαν ἢ δι’ ὡρισμένην κακὴν ἐνέργειαν, παρανομίαν, χωριστικὴν ἐνέργειαν, ἀδιαφορίαν, σχετικὴν πρὸς τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν τὸν λόγον. Προκειμένου ὅμως περὶ τοιούτων παραστάσεων, αἱ ὁποῖαι δίδουσιν συνολικὴν εἰκόνα τοῦ Κράτους. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς δημοσιογράφος ἐφρόνουν, ὅτι ἡ ὑπερβολικὴ παράστασις τῶν πραγμάτων βλάπτει πολὺ εὐρύτερον παρ’ ὅσον φαντάζεσθε, διότι θέλοντες νὰ προκαλέσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ ὕφος, τὸ ὁποῖον ἐπικαλούμεθα αὐτὴν καὶ νομίζοντες, ὅτι οὕτω ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκον μας δίδομεν τὴν ἐντύπωσιν ἀνθρώπων μὴ φίλων τῆς Ἑλλάδος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μαρκαντωνάκης, Κ. Μητσοτάκης, Γ. Μυλογιαννάκης, Ι. Λεκανίδης, Α. Κριάρης, Ε. Θεοδωρίδης καὶ Χ. Πλουμιδάκης, παρακαλοῦσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ὅπως προβῇ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν τῆς Χωροφυλακῆς τῶν προσχωρησάντων ἐγκαίρως εἰς τὸ Ἐθνικὸν Κίνημα πρὶν ἢ ἔτι ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦτον καὶ κεκτημένων τὰ προσόντα καὶ τὸν χρόνον, τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς προαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου.

§67Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου 1070 διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται τὸ Σχολεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, δύνανται νὰ εἰσέλθουν δι’ ἐξετάσεων εἰς αὐτὸ καὶ μετὰ διετῆ φοίτησιν νὰ ἐξέλθουν ἀνθυπομοίραρχοι. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, οἱ περὶ ὧν πρόκειται, δὲν εἶχον συμπληρώσει τὸ ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ θὰ διέλθουν ἀπὸ τὸ σχολεῖον καὶ μετὰ διετίαν θὰ προαχθοῦν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§69Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ἡ σύστασίς μας σκοπὸν ἔχει ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς μίαν τάξιν βαθμοφόρων τῆς Χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία, δύναμαι νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ φοβοῦμαι ὅτι θὰ προσκρούσω εἰς τὴν ἀλήθειαν, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν τάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι προσέφεραν τὰς περισσοτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τελευταῖον ἐθνικὸν ἀγῶνα, ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν μᾶλλον μορφωμένων τάξεων τῆς Χωροφυλακῆς. Οἱ ἀνθυπασπισταὶ οὗτοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμπληρώσει τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς των, ὅταν ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος αὐτὸς, εἶναι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἔκρηξιν τοῦ Ἐθνικοῦ Κινήματος εἶχον πάντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἐνωμοτάρχου, δηλαδὴ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1916, οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι ὅταν ἐξερράγησαν εἰς τὴν Κρήτην ἀντιδραστικὰ κινήματα, κατὰ τοῦ Ἐθνικοῦ Κινήματος, ἀπεστάλησαν καὶ κατέπνιξαν τὰς ἀντιδράσεις ἐκείνας, αὐτοὶ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ κατέπνιξαν καὶ ἐκεῖ πᾶσαν ἀντίδρασιν, ἦσαν ἐκεῖνοι, κ. Ὑπουργέ, οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν εἰς Θήβας, εἰς Λαμίαν, εἰς Σέρβια καὶ κατέπνιξαν τὰς γνωστὰς στάσεις. Ἐν ᾧ δὲ καθ’ ὃν χρόνον ἦσαν ἐνωμοτάρχαι, ἄλλοι ἦσαν ἁπλοῖ χωροφύλακες καὶ προήχθησαν ἐκεῖνοι, περὶ ὧν πρόκειται μένουν εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον καὶ τὸν ὁποῖον ἅπαξ καὶ μόνον κατ’ ἀρχαιότητα ἔλαβον. Οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν τῶν 72 τὸν ἀριθμὸν ἔλαβεν ἄλλον βαθμὸν παρὰ μόνον τὸν τῆς προαγωγῆς ἀπὸ ἐνωμοτάρχου εἰς ἀνθυπασπιστήν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐπιστήμονες, ἔχουν τελειώσει τὰς ἐγκυκλίους σπουδάς των πολλοί, αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν τὰ γραφεῖα τῆς Χωροφυλακῆς, τῶν διαφόρων ἀστυνομικῶν διευθύνσεων καὶ μοιραρχιῶν διὰ τῆς πείρας των καὶ διὰ τῶν γραμμάτων των. Πέρυσιν ἐξεδόθη ἐγκύκλιος ἀναστέλλουσα τὴν λειτουργίαν τοῦ σχολείου ἀποκλειστικῶς διὰ νὰ προαχθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ μὴ ἀδικηθοῦν. Ζητοῦμεν λοιπὸν ὅπως ἡ ἐγκύκλιος αὕτη, ἡ ὁποία ἀνεκλήθη κατόπιν, ἀναλάβῃ τὴν ἰσχύν της. Δὲν εἶναι οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται ὅτι συναγωνιζόμενοι πρὸς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέλθουν εἰς τὰς ἐξετάσεις, φοβοῦνται ὅτι θὰ ἀποτύχωσιν. Ὄχι. Ἔχουσι τοσαῦτα ἐφόδια καὶ τοσαύτην πεῖραν, ὥστε νὰ μὴ ἀποτύχωσιν, ἀλλὰ θεωροῦν ἑαυτοὺς ἀδικημένους, διότι καθ’ ὃν χρόνον ἄλλοι ἔλαβον δύο καὶ τρεῖς βαθμούς, αὐτοὶ ἔλαβον μόνον ἕνα, καθ’ ὃν δὲ χρόνον εἶχον συμπληρώσει καὶ τὸν τῆς προαγωγῆς των δὲν προήχθησαν, ἀλλὰ ὑποχρεοῦνται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξέτασιν συναγωνιζόμενοι πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, προσῆλθον πολὺ μεταγενέστερον εἰς τὴν χωροφυλακήν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔχουν τοσοῦτον ἀπογοητευθῆ ὥστε φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴν χωροφυλακήν, ἡ ὁποία μεγάλως θὰ ζημιωθῇ, διότι, κ. Ὑπουργὲ, εἶναι ἐκ τῶν ἐντιμωτάτων καὶ ἱκανοτάτων στοιχείων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ, νὰ ἀναθεωρήσητε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα. Ταῦτα ἀνέφερον μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Μυλωνογιάννη καὶ προφορικῶς εἰς ἁρμόδιον, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰ πρόσωπα καὶ πράγματα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος, ἰδιαιτέρως βέβαια, ἐξέφρασε τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι καὶ αὐτὸς νομίζει, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ ἡ ἀναστολὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς πρὸς χάριν τῶν ἀνθυπασπιστῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§71Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, κ. βουλευταὶ, δὲν ἔχω ἢ νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις διὰ νὰ δικαιολογήσω τὸ πρᾶγμα καλλίτερον. Οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ, ἀριθμοῦνται εἰς 79, ἐκ τῶν ὁποίων 32 εἶναι Κρῆτες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ πρωτουργοὶ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Κίνημα. Ὅταν κατῆλθεν εἰς τὰ Χανιὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅλοι ἐπρωτοστάτησαν, διότι τὸ γνωρίζει πᾶς τις, ὅτι δὲν ἦτο σύμφωνος ὅλη ἡ Κρήτη. Εἶχεν ἀντιπάλους καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμεῖς, σοβαροὺς μάλιστα ἀντιπάλους, εἶχον δὲ οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν καὶ πρόσωπα τῆς Χωροφυλακῆς, τὰ ὁποῖα εἶχον διοργανώσῃ, διότι εἶχον μάθῃ ὅτι ἤθελε κατέλθει ἐκεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἤθελον νὰ ἀντισταθοῦν, καὶ εἶχον παρασύρῃ καὶ ἓν μέρος τοῦ στρατοῦ καὶ τότε τὸ πρᾶγμα ἀπέβαινε πολὺ ἐπικίνδυνον, διότι ἠδυνάμεθα νὰ πιασθῶμεν μεταξύ μας οἱ Κρῆτες, καίτοι ἡμεῖς εἴμεθα πενταπλάσιοι ἢ ἑξαπλάσιοι τῶν ἀντιπάλων μας. Ἔπρεπε λοιπὸν πρῶτον ἡ Χωροφυλακὴ νὰ ἐνστερνισθῇ τὸ Κίνημα. Καὶ ὅσους μὲν εἴχομεν ἡμεῖς δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τοὺς καθοδηγήσωμεν· ἀλλ’ εἴχομεν καὶ ἀντιπάλους ἡμῶν ὑπαξιωματικούς. Τούτους λοιπὸν οἱ ἰδικοί μας κατώρθωσαν καὶ τοὺς ἔπεισαν καὶ τοιουτοτρόπως ὁλόκληρος ἡ Χωροφυλακὴ Κρήτης ἦτο ὑπὲρ τοῦ κινήματος. Αὐτὸ δὲ ἦτο σημαντικώτατον, κύριοι, διότι, ἀφοῦ εἴχομεν ὁλόκληρον τὴν Χωροφυλακὴν εἰς τὰ Χανιὰ ὑπὲρ ἡμῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ καὶ ὁ στρατὸς τίποτε μόνος του, διότι εἴχομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Κρητικοῦ Συντάγματος εἰς τὰ Χανιὰ καὶ τὰ ⅔ τοῦ στρατοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἠναγκάσθησαν καὶ οἱ λοιποὶ νὰ ταχθοῦν μὲ τὸ μέρος μας, καὶ τοιουτοτρόπως ἔγινε καὶ τὸ κίνημα ἄνευ ἀντιπάλων, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ ἄλλοι νὰ κάμουν τὸ παραμικρόν. Λοιπὸν δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι σήμερον ἕνεκεν ὀργανισμοῦ ψηφισθέντος καὶ ἀποξενοῦντος αὐτοὺς τοῦ νὰ προαχθῶσι ἀπ’ εὐθείας, δὲν εἶναι, λέγω, μικρὸν πρᾶγμα, οὔτε δίκαιον νὰ παραγκωνισθῶσιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς αὐτοὺς νὰ προαχθῶσι δι’ οἱουδήποτε τρόπου κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ ὀργανισμοῦ, διότι ὁ ὀργανισμὸς ὁ νέος ἀποβλέπει τὸ μέλλον. Βεβαίως εἶναι ὀργανισμὸς ἄριστος, διότι χρειάζεται ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς νὰ ἐκπαιδεύεται καθ’ ὅλα, ἀλλ’ αὐτὸ πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ τὸ μέλλον, ὄχι ν’ ἀφαιρῇ κεκτημένα δικαιώματα ἀπὸ τοὺς ὑπηρετοῦντας 10–15 καὶ 17 ἔτη ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἔχουν πεῖραν μεγάλην, νὰ γνωρίζουν κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν τάξιν, καὶ μάλιστα ὅπως γνωρίζητε, οἱ Κρῆτες οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς εἶναι πράγματι πειθαρχικοί, εἶναι τοῦ καθήκοντος, εἶναι πράγματι ἠθικοί, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἄλλοι εἶναι ἀνήθικοι. Ὅλοι εἶναι ἠθικοὶ οἱ ὑπηρετοῦντες, ἀλλ’ ἐκεῖνοι εἶναι περισσότερον, διότι εἶχον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς ὀργανωτὰς τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον νὰ τοὺς ὀργανώσουν, καὶ οἱ ὁποῖοι τοὺς ὠργάνωσαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πραγματικῶς ἡ χωροφυλακὴ τῆς Κρήτης δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα εἰς τὴν ἄλλην χωροφυλακήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἔπρεπε νὰ εἶναι σήμερον ἀνθυπομοίραρχοι, ὄχι νὰ θέλητε νὰ τοὺς βάλητε σήμερον εἰς τὸ σχολεῖον. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατί νὰ μὴ ἔμβουν εἰς τὸ σχολεῖον καὶ ἔπειτα νὰ ἐξέλθουν ἀνθυπομοίραρχοι. Ὄχι, αὐτὸ θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν.

§72Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ὑποστοῦν μίαν ἐξέτασιν.

§73Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Θὰ ὑποστοῦν τὴν ἐξέτασιν, ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὸν ὀργανισμόν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πτυχιλοῦχοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθουν τώρα, θὰ εἶναι ἴσως ἀνώτεροι εἰς τὰ γράμματα.

§74Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι, νὰ μὴ παραμείνουν εἰς τὸ σχολεῖον, ἀλλὰ μίαν ἐξέτασιν μόνον.

§75Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἐξέτασιν ἁπλῆν;

§76Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§77Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τότε κάμετέ το καὶ διὰ διατάγματος. Διατὶ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ σχολεῖον, ἐν ᾧ αὐτοὶ εἶναι τῆς πείρας ἄνθρωποι καὶ γνωρίζουν τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν, ἐξ ἄλλου δὲ οἱ ἄλλοι οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρουσιασθοῦν θὰ εἶναι κάτοχοι τῆς Ἀλγέβρας καὶ ἐν γένει τῶν μαθηματικῶν, ὥστε θὰ ὑπερτερήσουν κατὰ πολὺ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς αὐτούς.

§78Γ. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ σχολεῖον θὰ δώσουν ἐξετάσεις εἰς τὴν ἱστορίαν, γεωγραφίαν καὶ μαθηματικά.

§79Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τὰ μαθηματικὰ εἶναι τὸ ζόρι! Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα! Λοιπὸν αὐτοὶ ἀπὸ τὸ σχολεῖον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθουν ἀνθυπομοίραρχοι, θὰ τοὺς φᾶνε οἱ ἄλλοι. Εἶναι τώρα 10–15–17 ἔτη ποὺ ὑπηρετοῦν καὶ δὲν εἶναι σωστὸν νὰ τοὺς εἴπωμεν, ἀφοῦ ἔδειξαν ἀρίστην δραστηριότητα καὶ διαγωγὴν νὰ ἔμβουν εἰς τὸ σχολεῖον διὰ νὰ γίνουν ἀνθυπομοίραρχοι. Ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δίκαιον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ πρωτουργοὶ τοῦ κινήματος καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§80Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον προκαλεῖται εἰδικῶς τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§82Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν δὲν ἔχω παρὰ νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διέγνωσεν ὀρθῶς ποῦ ἔγκειται ἡ ἐπερώτησις καὶ ἀπήντησεν ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος περὶ λειτουργίας τοῦ σχολείου χωροφυλακῆς, οἱ ἀνθυπασπισταί, περὶ ὧν πρόκειται, εἶχον τὰ προσόντα νὰ προαχθοῦν εἰς ἀνθυπομοιράρχους, καὶ ἑπομένως ἔχουν κεκτημένον τὸ δικαίωμα νὰ προβιβασθοῦν. Ἑπομένως ζήτημα δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι νὰ λάβουν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἀφοῦ μάλιστα ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν προσέφεραν εἰς τὸ κίνημα λογίζεται εἰς τὸ διπλάσιον. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τίθεται οὕτω. Ἐὰν εἶναι ἀκριβὲς ὅπως ὑποστηρίζομεν ὅτι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀνθυπασπισταὶ εἶχον τὰ προσόντα πρὸ τοῦ νόμου, δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον αὐτόν, καὶ παρακαλῶ νὰ κριθῇ εὐμενῶς ὑφ’ ὑμῶν τὸ ζήτημα τοῦτο ὅπως λάβωσι τὸ δίκαιόν των οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἴμεθα βέβαιοι ὅτι, ὅταν ἐξετασθῇ μετ’ ἀπολύτου δικαιοσύνης, θὰ εὕρητε καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πράγματι ἠδικήθησαν. Ἦσαν οἱ στυλοβάται τοῦ ἐθνικοῦ κινήματος τῆς Κρήτης καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη ποῦ ἐστάλησαν, εἶνε δὲ μορφωμένοι καὶ εἶναι ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ παραβλέπονται. Ὅταν ἐξετάσητε, θὰ ἴδητε ὅτι προτοῦ τεθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, πάντες οὗτοι εἶχον τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ὥριζε, θεωροῦμεν δὲ ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τοὺς θίγει, διότι ἐνῷ ἄλλοι συνάδελφοί των ἐνωμοτάρχαι εὑρίσκονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, αὐτοὶ ἔχουν βαθμὸν λοχίου. Εἶμαι βέβαιος, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὅταν τὸ θέσητε τὸ ζήτημα ἐνώπιον ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται ἢ νὰ ἀπονείμῃ τὸ δίκαιον.

§85Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Ὅλοι οἱ Κρῆτες εἴμεθα σύμφωνοι καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον.

§86Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Συμφώνως πρὸς τὸν νόμον πρέπει νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ σχολεῖον Χωροφυλακῆς, μεθ’ ὃ θὰ προαχθοῦν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Α. Κριάρης, Ε. Θεοδωρίδης, κλπ. συνιστῶσιν ὅπως ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτέρω ἀνθυπασπιστὰς μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλ’ εἰ δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν οὗτοι, καθόσον ἐπρωτοστάτησαν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Κίνημα.

§88Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Μυλωνογιάννης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Κ. Μητσοτάκης, Ι. Λεκανίδης, Α. Κριάρης, Ε. Θεοδωρίδης, Χ. Πλουμιδάκης παρακαλοῦσι τὴν Σὴν Κυβέρνησιν ὅπως αὐξήσῃ τὴν μισθοδοσίαν τῶν χωροφυλάκων ἅτε τῆς ὑπαρχούσης ἐντελῶς ἀνεπαρκοῦς οὔσης πρὸς συντήρησιν αὐτῶν κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ ὑπερτίμησις τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τοῦ βίου ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε εἶνε ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς αὐτοὺς ἡ σημερινὴ μισθοδοσία των. Ἐπίσης ὅπως τὸ ἐπίδομα τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐφέδρων χωροφυλάκων χορηγηθῇ αὐτοῖς ἀναδρομικῶς ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν κατετάχθησαν οὗτοι εἰς τὴν χωροφυλακήν, ὡς διὰ τοὺς στρατιώτας τῶν λοιπῶν σωμάτων. Ἐπίσης ὅπως χορηγήσῃ εἰς τοὺς αὐτοὺς ἐφέδρους χωροφύλακας, τοὺς ἔχοντας συμπληρώσει τοὐλάχιστον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῇ Χωροφυλακῇ ὡς μόνιμοι καὶ ἔφεδροι, ὁμοίαν ἐκείνης, ἥτις ἐχορηγήθη εἰς τοὺς ἐκκαθαρισθέντας ὑπαξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας τῆς Χωροφυλακῆς.

§90Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι ὅτι δὲν παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δὲν ἐδόθη εἰς ἐμὲ καιρὸς ὡς ἐκ τῆς ὑγείας μου νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα. Κατ’ ἀρχὴν δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ ὅτι μὲ τὴν ὑφισταμένην μισθοδοσίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀστυνομίαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Πέμπτην. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Γ. Μυλωνογιάννης, Κ. Μητσοτάκης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Α. Κριάρης, Χ. Πλουμιδάκης, Ε. Θεοδωρίδης, ἐπερωτῶσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, διατὶ δὲν προήχθησαν οἱ ἔφεδροι, οἱ μονιμοποιηθέντες κατὰ Μάϊον μῆνα ἐ. ἔ. ἐνῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μονιμοποιήσεώς των εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προαγωγὴν χρόνον. Δέον ὅθεν νὰ προαχθῶσι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας των ἀφ’ ἧς ἕκαστος τούτων προήχθη εἰς τὸν βαθμόν του, ἐὰν ὁ χρόνος οὗτος δίδει αὐτῷ τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς, καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ἡ ἀρχαιότης των ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐμονιμοποιήθησαν. Διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, τοσοῦτον ἐργασθέντες, καταδικάζονται νὰ ὑπηρετήσωσι 3–4 ἔτη διὰ νὰ προαχθῶσιν, ἐνῷ συνάδελφοί των ἢ καὶ ἀνώτεροι αὐτῶν, μόνον ἐπειδὴ ἦσαν μόνιμοι, κατέχουσι σήμερον ἀνώτερον βαθμὸν ἀπ’ αὐτούς. Δέον ὅθεν νὰ προαχθῶσιν ὡς κεκτημένοι τὸν χρόνον πρὸς προαγωγὴν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μονιμοποιήσεώς των.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης ἔχει ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον.

§93Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν ἐμονιμοποιήθησαν, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον δὲν δύνανται νὰ προαχθῶσιν, ἂν μὴ συμπληρώσωσιν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς μονιμοποιήσεως αὐτῶν τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προαγωγὴν αὐτῶν εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Δῆλον ὅτι ὁσονδήποτε χρόνον καὶ ἂν εἶχον διανύσει εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν πρὸ τῆς μονιμοποιήσεώς των, δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ οὗτος ὡς χρόνος προαγωγῆς. Ἐρχόμεθα νὰ συστήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ συνυπολογισθῇ διὰ τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς αὐτῶν καὶ ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον εἶχον διανύσει ἐν τῷ στρατεύματι ὡς ἔφεδροι, στηριζόμεθα δὲ εἰς τὸ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, καίτοι ὄντες ἔφεδροι, ἐν τούτοις εἰργάσθησαν εἰς τὸν στρατὸν οὐχὶ ὀλιγώτερον τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν. Δύναται μάλιστα κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ, χωρὶς νὰ φοβῆται ὅτι θὰ προσκρούσῃ πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἰργάσθησαν περισσότερον καὶ ἀπό τινας ἐκ τῶν μονίμων ἰσοβάθμων των. Ὅταν δὲ συνιστῶμεν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν πρὸς προαγωγὴν αὐτῶν καὶ ὁ χρόνος τὸν ὁποῖον διήνυσαν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, δὲν ζητοῦμεν νὰ ταχθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν σειρὰν πρὸς τοὺς μονίμους ἰσοβάθμους των, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀριστερὸν αὐτῶν, διὰ νὰ μὴ τύχῃ καὶ θεωρηθῶσιν οἱ ἄλλοι ὅτι ἀδικοῦνται. Πάντως ὅμως πρὸς προαγωγὴν των νομίζομεν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ συνυπολογισθῇ καὶ ὁ χρόνος τὸν ὁποῖον διήνυσαν.

§94Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐμονιμοποιοῦντο δὲν εἶχον τὰ προσόντα, ἐν τούτοις ἐδόθη τὸ προνόμιον εἰς τοὺς μονιμοποιηθέντας ἐφέδρους, ἐφόσον εἶχον διετῆ ὑπηρεσίαν πλέον τῶν μονίμων, νὰ τάσσωνται εἰς τὸ δεξιὸν τῶν μονίμων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συνέβαινεν ἄλλοτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους ὅτι θὰ ἐξετάσω εὐμενῶς τὸ αἴτημά των.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§96Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὸ ζήτημα. Ἐν πάσῃ περιπώσει θὰ εἴπω συγκεκριμένα παραδείγματα ἀξιωματικῶν μονιμοποιηθέντων, οἱ ὁποῖοι πάρα πολὺ ἔχουν ἀδικηθῆ καὶ οἱ ὁποῖοι μετὰ πικρίας φέρουσι τὸ ἀδίκημα Ὑπάρχει μία τάξις ἀξιωματικῶν, τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ κινήματος τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1916 κατετάχθησαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι προσέφεραν ὑπηρεσίας σπουδαιοτάτας ὄχι μόνον ὡς στρατιωτικοὶ κατὰ τὴν ἔκρηξιν τοῦ κινήματος ἐν Κρήτῃ, ἀλλὰ καὶ πρὶν, ὡς πολῖται, διότι συνετέλεσαν παραπολὺ εἰς τὸ νὰ προσέλθουν οἱ πρῶτοι ἐθελονταί. Καὶ κατόπιν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ προσέφεραν πλείστας ὅσας ὑπηρεσίας. Εἶναι δὲ περίεργον ὅτι μὲ ὑπηρεσίαν 24 μηνῶν εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἐνῷ βλέπουν ὅτι οἱ μὲν ὁμοιόβαθμοί των τότε ἔχουσι προχωρήσῃ πρὸς τὰ ἐμπρὸς καὶ ἔχουν καταλάβει βαθμὸν λοχαγοῦ πρώτης τάξεως καὶ μερικοὶ εἶναι ὑποψήφιοι ταγματάρχαι, οἱ δὲ ὑποδεέστεροί των οἱ ἁπλοῖ στρατιῶται καὶ οἱ λοιποὶ κατωτέρου βαθμοῦ ἔχουν φθάσει εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν καί τινες ἐξ αὐτῶν ἔχουν προχωρήσῃ παραπάνω. Ἐδῶ συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Κατετάχθησαν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ κινήματος 1916. Κατὰ τὸν Μάϊον 1917 ὑπῆρχεν ἡ εὔλογος ἐλπὶς εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἤθελον προαχθῆ, διότι τὰ σώματά των ἔκαμαν προτάσεις προβιβασμοῦ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ, οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ εἶχον εὔλογον τὴν ἀξίωσιν τὸν Μάϊον τοῦ 1917 μόλις προυτάθησαν ὑπὸ τῶν σωματαρχῶν πρὸς προαγωγὴν νὰ προαχθῶσιν, ἐν τούτοις τότε δὲν προήχθησαν. Ἐπηκολούθησε κατόπιν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐνταῦθα διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσαμεν ὅτι χρειάζεται διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς δεκάμηνος ὑπηρεσία. Δυνάμει τοῦ νόμου τούτου τὴν 8 Ἰανουαρίου 1918 τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον καὶ μάλιστα λίαν ἐπείγουσαν, διὰ τῆς ὁποίας προσεκάλει τοὺς σωματάρχας νὰ ὑποβάλωσι προτάσεις πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Εἰς τὰς προτάσεις αὐτὰς τῶν σωματαρχῶν τοῦ Ἰανουαρίου 1918, συμπεριλαμβάνοντο ἅπαντες αὐτοί. Πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀξιωματικῶν, προθύμων, ἡ ὁποία προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Αἱ προτάσεις τότε τοῦ Μαρτίου ἢ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1918 ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Εἶναι εὔλογος ἡ συγκίνησις ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς αὐτούς. Καθημερινῶς καὶ εὐλογώτατα ἤλπιζον ἐφόσον περιέμενον τοὺς προβιβασμοὺς ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, ἔχω μάλιστα τὴν πληροφορίαν ὅτι κατηρτίσθη ὁ πίναξ, ἐπεκυρώθη, ὑπεβλήθη εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ ἐπεστράφη κεκυρωμένος καὶ μόλα ταῦτα δὲν ἐξετελέσθη. Τὴν κίνησιν ταύτην τὴν παρηκολούθουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι μετὰ ζέσεως, διότι κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐχύνετο τὸ αἷμά των καὶ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ προβιβασθῶσι, διότι δὲν προσῆλθον διὰ τῆς βίας, ἀλλ’ ἔσπευσαν πρῶτοι εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος καὶ αὐτοὶ ἀπετέλεσαν τὸν πυρῆνα πρὸς ἐκγύμνασιν τῶν ἀνδρῶν εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν Κρήτην. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεδόθη Β. Διάταγμα περὶ μονιμοποιήσεως αὐτῶν. Ἡ μονιμοποίησις αὕτη ἐγένετο κατὰ τὸν Μάϊον ἢ Ἰούνιον τοῦ 1918, ἡ δὲ μονιμοποίησις ἐδημιούργησεν εἰς αὐτοὺς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ περιμένωσι ταχεῖαν προαγωγήν. Συνέβη ἐν τῷ μεταξὺ, ὡς εἶπον τοὺς ὁμοιοβάθμους των νὰ βλέπουν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, τινὰς δὲ καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἁπλοῖ στρατιῶται νὰ προαχθῶσι καὶ νὰ εἶναι ὁμοιόβαθμοί των σήμερον, ἐχρησιμοποιήθησαν μάλιστα οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οὗτοι ὡς καθηγηταὶ εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς οὐλαμοὺς καὶ οἱ μαθηταί των προήχθησαν, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐδίδαξαν εἶναι ἀκόμη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ ὑποδεεστέρου βαθμοῦ, τινὲς ἔχουσι προαχθῆ ἐπὶ ἀνδραγαθίᾳ, ἐνῷ διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς δὲν ἐγένετο οὐδεμία προαγωγή. Ὁ νόμος ὁ ἄγραφος δικαίως ἐπιφυλάσσει τιμὰς ἐξαιρετικὰς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ μάλιστα μὲ τόσον ἐνθουσιασμὸν καὶ δικαίως ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἀπὸ Θεσσαλονίκης ἐνομοθέτησεν ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προστρέξωσι θὰ ἔχωσιν ἱκανοποίησιν καὶ μάλιστα καὶ ὑλικήν, ὥστε ἐδηλώθη εἰς αὐτούς, ὅτι καὶ γαίας ἀκόμη θὰ τοῖς δωρήσῃ τὸ Ἔθνος. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ εἴπωμεν ὅτι δι’ αὐτοὺς ἡ Πολιτεία ἐφάνη τόσον πρόθυμος ὅσον ἠλπίζετο παρ’ αὐτῶν καὶ ὑπὸ πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν γνώμην τῆς ἀμέσου προαγωγῆς των. Ἐν πάσῃ λοιπὸν περιπτώσει, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως λάβῃ τὰ παράπονα αὐτὰ τῶν κ. ἀξιωματικῶν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν καὶ ἐξετάσῃ ταῦτα καὶ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἤδη γίνεται εἰς αὐτούς. Δύναται δὲ νὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν ὡς ἑξῆς: Ἐὰν προβιβασθῶσιν ἀπὸ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἰς τὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ νὰ ἀρχίσῃ δὲ ἡ ἀρχαιότης ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς μονιμοποιήσεως, νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶχον τότε δικαίωμα προαγωγῆς καὶ νὰ θεωρηθῶσιν ὅτι προήχθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς μονιμοποιήσεώς των, νὰ δοθῇ τουτέστιν ἀναδρομικὴ δύναμις εἰς τὸν προβιβασμόν των. Ἀκριβῶς οὕτω ἔπρεπε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἄλλων σωμάτων ἀξιωματικοὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, τοῦ αὐτοῦ οὐλαμοῦ, τῆς αὐτῆς ἐποχῆς, λαβόντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἔχουσι μονιμοποιηθῆ καὶ προαχθῆ, ἐν ᾧ οἱ τοῦ πεζικοῦ εὑρίσκονται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἔχουσι δὲ προαχθῆ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὸ σῶμα τὸ ὑγειονομικόν. Εἰς τὰ τοιαῦτα ζητήματα ὑποθέτω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὠθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ προβιβάζῃ τοὺς ἥρωας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ αὐτὸ πνεῦμα εἰς αὐτὴν ὥστε μόλις ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς προβιβάζῃ καὶ νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν νὰ παραπονῶνται καὶ νὰ ἐκλιπαροῦν. Δὲν θέλω νὰ τὸ εἴπω, ἀλλὰ θὰ τὸ εἴπω. Εἶναι πικρὸν τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἄλλοτε μὲ τὴν παράλειψιν ἀξιωματικῶν τινων κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοῦ Ἀπριλίου. Ἐφέραμεν τὸ ζήτημα ἐνταῦθα διά τινας ἀξιωματικούς, σύσσωμος δ’ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει νὰ προαχθῶσι, καὶ ἐν τούτοις γνωρίζετε τὰ ἐπεισόδια, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐπεταχύνθη κατόπιν ὁ προβιβασμός των. Δὲν πρέπει ὅμως τοὺς ἥρωας αὐτοὺς νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ παραπονῶνται δὶς καὶ τρίς, καὶ ἐφόσον ὁ γραπτὸς νόμος χορηγεῖ τὸ δικαίωμα πολὺ περισσότερον ὁ ἄγραφος. Θὰ παρεκάλουν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἥρωας, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμα των καὶ ἀρκετοὶ ἔχουσι μείνει εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Παπαμιχελάκης ἔχει τὸν λόγον.

§98Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἔχουσι προσφέρει οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ καὶ περισσότερον ἡ Βουλή. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πατρὶς θέλει τοὺς μονιμοποιήσει. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μιμηθῇ τὸ παράδειγμα τοῦ συναδέλφου του τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὁποῖος πρὸ τεσσάρων μηνῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ὑγιεινομικοῦ κλάδου τοὺς εὑρισκομένους εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν μονιμοποιηθέντας τοὺς προήγαγεν. Εἶναι θλιβερὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ βλέπωσι τοὺς εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν προαγομένους, ἐν ᾧ αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν πρὸ διετίας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς συνιστᾷ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἀποσταλῶσι φάρμακα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, λόγῳ τῆς ἐνσκηψάσης ἐπιδημίας τῆς νόσου γρίππης.

§100Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ κ. Ἀλαβᾶνος ὀρθῶς ἀνέπτυξε προηγουμένως τὰ τῆς νόσου, ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρακαλῶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ὑπάρχει ἔλλειψις φαρμάκων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ εἰς τὰ Μαζέϊκα ὑπάρχουσι δύο φαρμακεῖα, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὐχερὴς ἡ προμήθεια κινίνης καὶ φαρμάκων καὶ συνεπῶς ὁ κόσμος θερίζεται ἀπὸ τὴν νόσον γρίππην. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀποτανθῇ εἰς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατιμήσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ πωλεῖται καὶ εἰς τοὺς κατοίκους, διότι σημειωτέον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ χορηγεῖ τὴν κινίνην ἀντὶ 380 δρχμ., ἀλλὰ, δυστυχῶς, ὁ ἐκεῖ πληθυσμὸς τὴν ἀγοράζει πρὸς ἕξ δραχ. τὸ δράμι, δηλαδή, πρὸς 1800 δραχμ. τὸ κιλόν. Λοιπὸν φαντασθῆτε ποῖον κακὸν κάμει ἡ ὑπηρεσία καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν ἡ κοινωνία νὰ τὴν ἀγοράζῃ τόσον ἀκριβά. Ἐπὶ πλέον θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πυκνώσῃ τὴν συγκοινωνίαν Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, διότι εἶναι ἡ μόνη ὁδός, διὰ τῆς ὁποίας τροφοδοτεῖται ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια. Εἶναι ἀνάγκη ἀνηπέρβλητος τώρα μάλιστα, ἀφ’ οὗ διετρέξαμεν τὸν ὕστατον κίνδυνον νὰ μὴ μᾶς ἀφήσητε νὰ ἀποθάνωμεν ἤδη.

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχει τροχαῖον ὑλικόν, ἀναμενόμενον ὅμως.

§102Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἐλήφθησαν τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ ἤδη δὲ θὰ λάβω πάλιν ὑπ’ ὄψει μου τὰς συστάσει τοῦ κυρίου βουλευτοῦ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Α. Εὐταξίας, συνιστῶσιν εἰς τὴν Σὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προσπαθήσῃ καὶ ἐξακριβώσῃ ποῖος εἶναι ὁ ὑπαίτιος τῶν γενομένων ζημιῶν εἰς τοὺς διαφόρους καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ πρωΐμων σπορῶν, οἷον κριθῆς κλπ. καὶ τοῦ ἀραβοσίτου ἀφέθη νὰ καταστραφῇ ἐν τοῖς ἁλωνίοις, χωρὶς κἂν νὰ ἁλωνισθῇ καὶ προσπαθήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ὑπαιτίους νὰ ἀποζημιώσωσι τοὺς ζημιωθέντας παραγωγούς.

§104Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε τὸ καθῆκόν της. Προκειμένου περὶ τῶν εὐθυνῶν τῆς Ἑταιρείας ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον εὐθύνεται αὕτη, ἵνα ἐπιβάλῃ τὴν πληρωμὴν τῶν ζημιῶν.

§105Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀφ’ οὗ πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς ἐξέτασιν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω θετικωτάτας καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων προερχομένας πληροφορίας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὅλα τὰ Κράτη καὶ συνεπῶς καὶ τὸ ἰδικόν μας ἐθεώρησαν τὴν συγκέντρωσιν τῶν προϊόντων, ὡς ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων μέσων, δι’ ὧν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας τῆς αἰσχροκερδείας, καὶ ἠθέλησε ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὴν συγκέντρωσιν τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπιτύχωσι μεγαλυτέραν οἰκονομίαν περὶ τὴν κατανάλωσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρὸς μείζονα ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ἵδρυσεν ἓν εἶδος δικτατορίας περὶ τὴν συγκέντρωσιν, ἔθεσε δὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν κύριον Μπονιέ. Ὁ κύριος Μπονιὲ ἠθέλησε νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην ἑνὸς Συμβουλίου, μεταξὺ δὲ τῶν Συμβούλων ἔκρινεν ὡς τὸν μᾶλλον κατάλληλον τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, τοῦ ἔδωκεν ἓν αὐτοκίνητον, διὰ νὰ δίδῃ τὰς συμβουλὰς του καὶ ἐπῆρε αὐτὸ τὸ αὐτοκίνητον εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Κωπαΐδα, ἵνα ἐγγύτερον καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας του. Ἀφ’ οὗ ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἐξησφάλισεν πολλὰ προνόμια ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας καὶ εἰς βάρος τοῦ Κράτους, εἰς τὸ τέλος ἐσκέφθη, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἐκ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ἐπωφεληθῇ καὶ ἑνὸς πολὺ μεγάλου προνομίου, δηλαδή, νὰ μειώσῃ ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας τὰ μισθώματα τῶν τυχὸν ἐργασθησομένων ἐργατῶν εἰς τὰς ἁλωνιστικὰς μηχανάς. Προσεπάθησε κατ’ ἀρχὰς νὰ προμηθευθῇ στρατιώτας ἀπὸ τὸ μέτωπον, εἰδικοὺς εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἁλωνιστικῶν μηχανῶν. Φυσικὰ οὔτε ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ στείλῃ καὶ φέρῃ ἀπὸ τὸ μέτωπον στρατιώτας καὶ δωρεάν, προσεπάθησε κατόπιν νὰ φέρῃ αἰχμαλώτους, οἱ ὁποῖοι συνελήφθησαν ἔκ τινος σημείου τοῦ μετώπου, οὔτε καὶ τοῦτο ἦτο δυνατόν. Ἐν τέλει ἀναμένων ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν νὰ τοῦ ἔλθουν οἱ εὐθηνοὶ ἐργάται, κατώρθωσεν, ὥστε ὁλόκληρος ὁ Ἰούλιος καὶ ὁ Αὔγουστος νὰ παρέλθωσι χωρὶς κἂν νὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν αἱ ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν αἱ 6 ἰδιωτικαὶ εἶχον κατορθώσει νὰ περατώσωσι τὰς ἐργασίας τοῦ ἁλωνισμοῦ τῶν παραχθέντων καρπῶν ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν ἔργων, αὐτὸς εἶχε κατορθώσει νὰ μὴ ἀρχίσουν αἱ ἰδικαί του ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ οὐδὲ κἂν τὸν ἁλωνισμὸν τῶν σιτηρῶν. Ἦλθεν ἡ 1η Σεπτεμβρίου καὶ ἀπελπισθείς, φαίνεται, ἀπὸ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα κατέβαλε, διὰ νὰ ἔχῃ εἰδικοὺς ἐργάτας ἀπεφάσισε νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν κατάστασιν καὶ προσλάβῃ ἐργάτας οἵους εἶχον προσλάβει καὶ οἱ ἄλλοι. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον ἡ καλοκαιρία. Αἱ μηχαναί του κἄτι εἶναι ἄλλο παρὰ μηχαναί, εἶναι μηχαναὶ παλαιαί, εἶναι κἄτι προϊστορικαὶ μηχαναί, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε κατώρθωνον ἐργαζόμεναι νυχθημερὸν διὰ διπλῶν συνεργείων εἰς τὸ τέλος περίπου τοῦ Σεπτεμβρίου νὰ ἁλωνίσωσι τὴν παραγωγὴν τῆς Κωπαΐδος. Ἐφέτος δὲ ἀρξαμένου τοῦ ἁλωνισμοῦ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα τῆς τῶν ἄλλων ἐτῶν, οὔτε τὸ ½, οὔτε τὸ 4ον, οὔτε τὸ 10ον κἄν κατώρθωσαν νὰ ἁλωνίσουν· τὸ ὑπόλοιπον ξεύρετε τί ἔγινε; Τὸ ὑπόλοιπον εἶναι εἰς τῆς θυμωνιὲς, ὅπως ἐκεῖ τὰς λέγουν, ἡ θυμωνιὲς ἐσάπισαν καὶ ἐφύτρωσαν καὶ βλέπετε τώρα βουνὰ καταπράσινα ἀπὸ σαπισμένους καρπούς. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐχαρακτήρισεν, ὅτι οἱ ἀποκρύπτοντες τρόφιμα εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν προσβάλλουν αὐτὴν ταύτην τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, καὶ εἶναι ἔνοχοι ἐσχάτης προδοσίας. Θὰ ἤθελον νὰ γνωρίσω, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν πῶς θὰ ἐχαρακτήριζε τοὺς ἐνόχους αὐτῆς τῆς καταστάσεως; Ἀσφαλῶς ἀξίους ἀγχόνης, καὶ θὰ ἦτο τιμητικὴ ἡ ἀγχόνη δι’ αὐτούς; Αὐτὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶνε τὰ πράγματα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐρεύνας, τὰς ὁποίας ὑπεσχέθη ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ, ἀλλὰ ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν δὲν εἶνε μόνον νὰ ἐκθέσω ὑμῖν ταῦτα, ἀλλὰ εἶνε κἄτι τι ἄλλο ἀκόμη. Εἶναι νὰ εἴπω προκαταβολικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν Λεβαδείας, Θηβῶν καὶ Λοκρίδος, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, δὲν εἶνε διατεθειμένοι νὰ ἀκούσουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ αἰῶνος ἀκούουν ὁσάκις πρόκειται νὰ παραπονεθοῦν κατὰ τῆς Ἑταιρείας τῆς Κωπαΐδος, ὅτι, κύριοι, τί νὰ σᾶς κάμωμεν Ἄγγλοι εἶνε, Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, Ἀγγλικὸν Κράτος, δὲν μποροῦμεν τί νὰ σᾶς κάμωμεν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπάντησις ἐκείνη σύμφωνος πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν μιᾶς Κυβερνήσεως, διότι δὲν φανταζόμεθα, ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἀγγλικὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἀγγλικὴ καὶ ὁ ἐνταῦθα ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους θὰ θελήσῃ ποτὲ νὰ δεχθῇ ὥστε νὰ ἐγκατασταθῇ ἐντὸς ἐλευθέρου Κράτους, ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ὁποίας οἱ Ἄγγλοι ἔχυσαν αἷμα καὶ ὑπέστησαν τόσας ζημίας, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ θελήσῃ ποτὲ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑπὸ Ἄγγλου πολίτου ἐγκατάστασιν δουλείας, διότι περὶ δουλείας πρόκειται. Διότι δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ Βούλγαροι, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν νὰ εἶχον προσφορώτερα μέσα ἀπὸ τοῦ νὰ καταστρέψωσι τὸν Ἑλληνισμὸν παρὰ ἀπὸ αὐτό, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη ὁ Ἄγγλος Διευθυντὴς τῆς Κωπαΐδος, δηλαδή, τὸ νὰ ἀφίσῃ νὰ καταστραφοῦν πάντες οἱ δημητριακοὶ καρποί. Ἐλπίζω ὅτι ἂν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐργασθῇ, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς Ἑταιρείας ταύτης εἶναι ἀχρειοτάτη καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα ἀνάλογα πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ ἡ Ἑταιρεία, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τέλους νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ ὁποίου ζῇ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐν γένει ἠθικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὴν ἀνθρωπότητα. Θέλω νὰ προλάβω καὶ τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Οἱ κύριοι αὐτοὶ παραπονοῦνται, ὅτι τὰ κεφάλαια τὰ καταβληθέντα παρὰ τῶν Ἄγγλων διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν ἀπεδίδουν μέρισμα ἢ ἐλάχιστον δὲν ἀποδίδουν τόκον ἢ τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται ἱκανοποιητικός, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐὰν ἡ φύσις τῆς ἐπιχειρήσεως ἢ ἡ κακὴ ἐκτέλεσις αὐτῆς ἢ κακὴ διοίκησις εἶναι αἰτία διὰ τὴν μὴ ἀπόδοσιν τοῦ ἀναλόγου μερίσματος, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ μέρισμα τοῦτο διὰ τοῦ αἵματός του, διότι περὶ αἵματος πρόκειται. Αὐτὰς τὰς δύο ἀπαντήσεις ἤθελον νὰ προλάβω καὶ διὰ τοῦτο ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν. Ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν θὰ δοθῇ τοιαύτη ἀπάντησις, ἀλλὰ θὰ καταβληθῇ προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι νὰ ἀναζητηθῇ ἡ ὑπαιτιότης τῆς τοιαύτης καταστροφῆς, ἀλλὰ ὑποχρέωσις πρὸς ἀποζημίωσιν καὶ ἀποζημιώσεως τῶν πτωχῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν ὄχι μόνον τὴν παρελθοῦσαν παραγωγὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλπιζομένην ἐν τῷ μέλλοντι, διότι ἔχασαν τὸν σπόρον, ὁ ὁποῖος θὰ παρεσκεύαζε τὴν μέλλουσαν παραγωγήν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Πολυχρονιάδης καὶ Ι. Ξηρὸς, συνιστῶσιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δι’ ἐγκυκλίου νὰ δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια τῶν ἐνοριακῶν ναῶν, ἵνα ἔλθωσιν ἀρωγὰ ἐκ τῶν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐκ γρίππης πασχόντων ἐνοριτῶν των.

§107Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ γρίππη μαστίζει ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπως καὶ ὅλην τὴν ἄλλην ἀνθρωπότητα. Ἰδίως δὲ προσβάλλει τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, ὡς τὰς στερουμένας μέσων συντηρήσεων καὶ φαρμάκων. Ἐκτὸς τῆς συνήθους δικαιοδοσίας τῶν ἐνοριακῶν συμβουλίων καὶ ἡ προστασία ἀνθρώπων ἀποθνησκόντων ἐκ πείνης ἢ στερουμένων τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν νοσήματος. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποδείξῃ πρὸς αὐτά, ὅτι τοῦτο εἶναι ἔργον ὑπάτης φιλανθρωπίας ὑποδεικνυόμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, διότι οὔτε θὰ πεισθῶσι τὰ συμβούλια ταῦτα, ὅτι ὀφείλουσι νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των ἀπέναντι τῶν ἐνοριτῶν.

§108Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ νόμος ὁ τροποποιήσας τὸν νόμον περὶ ἐνοριῶν περιέχει διάταξιν ἐπιτρέπουσαν ἐγγραφὴν πιστώσεως διὰ τοὺς πτωχούς· δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ πράξω.

§109Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μία τοιαύτη διαταγὴ πρὸς ἐγγραφὴν πιστώσεως δύναται νὰ βραδύνῃ ἐπὶ 1 ἢ 2 μῆνας διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον προτιμήσει ἄμεσον διαταγήν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργόν, ὅπως λήξαντος ἤδη τοῦ πολέμου, διατάξῃ καὶ παύσῃ πλέον ἡ ἀνάμιξις τοῦ σίτου μὲ ξένας ὕλας καὶ παρέχεται ἐφεξῆς εἰς τὸν λαὸν σιτάλευρον ἀμιγὲς καὶ καθαρόν.

§111Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐπερωτῶ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἀνάμιγμα μετὰ τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀραβοσίτου καὶ τῶν χονδρῶν πιτύρων, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν κτηνοτροφίαν.

§112Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἀτυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ κάμωμεν ἀνάμιξιν καὶ μετ’ ἄλλων χρησίμων ὑλῶν, διότι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, μόνον ὁ σῖτος, ἐφθάσαμεν δὲ εἰς ἀνάμιξιν 70% σίτου καὶ 30% ἄλλων ὑλῶν. Δυστυχῶς κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1918 αὗται ἀπὸ 30% ἀνέβησαν εἰς 40 καὶ 48%. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν τὰς συνθήκας καὶ προσεπάθησε νὰ μειώσῃ εἰς 25% ἢ καὶ 20% τὰς ξένας ὕλας, τὸ δὲ περισσεῦον ἀραβοσιτάλευρον νὰ τὸ περιορίσῃ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν. Δυστυχῶς καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον ἐξακολουθεῖ ἐξ ἀνάγκης ἀποστελλόμενον τὸ αὐτὸ ποσοστόν. Λυποῦμαι, ὅτι αἱ συνθῆκαι αἱ μετὰ τὴν ἀνακωχὴν θὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν προσπάθειάν μας, ἀλλὰ μὴ νομίσητε, ὅτι μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρώγει ἀνάμικτον ἄρτον. Κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ κατὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1918 ἐδόθησαν 100.000 τόννοι ἐκ πατάτας πρὸς ἀνάμιξιν μετὰ τῶν ἀλεύρων τοῦ σίτου, διότι ἡ σιτοπαραγωγὴ ἡ παγκόσμιος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ κόσμου. Ἐννοεῖται δὲ τὸ ἰδικόν μας ἀραβόσιτον περιέχει θρεπτικωτάτας οὐσίας.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ὅπως προβῇ εἰς ἐπίσημον δήλωσιν, ὅτι οἱ ἔφεδροι τῶν μεγάλων κλάσεων 1901, 1902 καὶ 1903 καὶ οἱ νοσοκόμοι τοῦ 1903, 1904 καὶ 1905, εἰς οὓς ἐχορηγήθη κατ’ οὐσίαν ἀόριστος ἄδεια, ὑπάρχει τόσον ὀλίγη πιθανότης, ὅτι θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τοὺς στρατῶνας, ὥστε νὰ δικαιοῦνται εἰς ἐπανάληψιν καὶ ἀνάληψιν δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν θέσεων, διότι ἀντιτάσσεται σήμερον αὐτοῖς ἡ ἰδιότης τοῦ στρατευσίμου καὶ μένουσιν ἄεργοι.

§114Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ παράτασις ἐπὶ 45ήμερον εἶναι ἐνδεικτικὸν τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐπ’ ἀόριστον ἄδειαν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ὅπως καταθέσῃ τέλος τὰς ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου ζητηθείσας πληροφορίας περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ τῶν ὅλων ἐν γένει δαπανῶν τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου μετ’ ἀνακοινώσεως τῶν ἐπὶ τούτου γνωμῶν τοῦ Ὑπουργείου καὶ κρίνῃ ἡ Βουλή, ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατ’ ἐξοχὴν αὐθαίρετος, ὅσῳ καὶ ἀνεύθυνος διαχείρισις τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, διασπαθιζομένης κατὰ τὰς καλογηρικὰς ἐμπνεύσεις.

§116Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατετέθησαν ἤδη οἱ ζητηθέντες πίνακες.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ ἐγκρίνῃ καὶ διὰ τὰς ἑσπερινὰς ὥρας τὴν λειτουργίαν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 15 τρὰμ τοῦ Μαρασλείου, πρὸς ἀνακούφισιν ὁλοκλήρων συνοικιῶν, τοὐλάχιστον ἀπὸ 8–10 ἑσπερινῆς. Ἤδη λειτουργεῖ μόνον ἀπὸ τῆς 11½-1½ ὥρας.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε. Θὰ φροντίσωμεν ἀργότερον νὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαγεωργίου παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὴν Βουλὴν πότε ἐπὶ τέλους θὰ συνέλθῃ τὸ εἰδικὸν δικαστήριον, ὅπως ἐκδικάσῃ τοὺς πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους εἰς αὐτὸ παραπεμφθέντας ὑπουργοὺς τῶν Κυβερνήσεων Σκουλούδη καὶ Λάμπρου, διότι ἡ κοινὴ γνώμη ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μετὰ μεγίστης ἀνυπομονησίας ἀναμένει τὴν δίκην καὶ τιμωρίαν τῶν ἀπαισίων ἀνθρώπων, τῶν ζηλωσάντων τὴν δόξαν τῶν νεκροθαπτῶν τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ ὅσον μάλιστα βλέπει καθ’ ἑκάστην τιμωρουμένους ὑπὸ τῶν δικαστηρίων καὶ Στρατοδικείων τοὺς μικροπταίστας, τοὺς παρασυρθέντας, τοὺς δὲ ἀρχηγοὺς καὶ πρωτουργοὺς παραμένοντας ἀτιμωρήτους καὶ ἀνενοχλήτους.

§120Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησις ὑπεβλήθη πρὸ 10 ὁλοκλήρων ἡμερῶν. Ἔκτοτε αἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν πολλὰς λεπτομερείας περὶ τῆς δίκης αὐτῆς, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἀποσύρω τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πρῶτον διὰ ποῖον λόγον ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος δὲν ἐξεδικάσθη ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ δεύτερον, ἂν ἔχῃ τίποτε πληροφορίας περὶ τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν κατηγορουμένων ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ἀπέδρασεν ἐκ τῆς Κορσικῆς.

§121Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀμφότεραι αἱ κατηγορίαι κατὰ τῶν Ὑπουργείων Σκουλούδη καὶ Λάμπρου εὑρίσκονται περὶ τὸ τέρμα των. Ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ Ὑπουργείου Λάμπρου διεξάγεται ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Κ. Γεωργιάδου Ἀρεοπαγίτου. Ἡ περαίωσις τῆς ἀνακρίσεως ταύτης εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ πέραν τοῦ μηνὸς θὰ ἦτο δὲ συμπεπληρωμένη, ἐὰν δὲν ἐκοίνετο ἀπαραίτητον νὰ ἐξετασθῶσιν, ὡς μάρτυρες ἀξιωματικοί τινες εὑρισκόμενοι μέχρις ἐσχάτων εἰς τὸ μέτωπον, καὶ ἂν δὲν ἀνεφαίνετο ἡ ἀνάγκη πληροφοριῶν τινων, ἃς ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀνακρίσεων θὰ κληθῶσι μετὰ ἕνα περίπου μῆνα εἰς ἀπολογίαν οἱ κατηγορούμενοι Ὑπουργοί. Ἡ κατὰ Ὑπουργείου Σκουλούδη κατηγορία εἶναι, ὡς γνωστόν, ὡριμωτέρα, διότι ἤρξατο ἤδη ἡ ἀπολογία τῶν κατηγορουμένων Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ κατηγορίᾳ ταύτῃ παρεμβάλλεται τὸ πρόσκομμα τῆς ἀπουσίας τοῦ Γούναρη. Ἐὰν προσαχθῇ καὶ οὗτος ἐγκαίρως ἡ ὑπόθεσις εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ θεωρηθῇ περατωμένη τὸ βραδύτερον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. Ἐὰν ὅμως παραταθῇ ἐπὶ μικρότερον ἡ μὴ προσαγωγὴ τοῦ Γούναρη, τότε θὰ χωρισθῇ, ὡς πρὸς τὸν Γούναρην καὶ θὰ προχωρήσῃ, ὡς πρὸς τοὺς λοιπούς. Κατὰ πόσον ἐκ τῆς ἀρξαμένης ἤδη ἀπολογίας τῶν κατηγορουμένων θὰ παραστῇ ἡ ἀνάγκη ἐξακριβώσεως σημείων τινῶν τῆς κατηγορίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τοῦδε, πάντως, ὅμως ἡ ἐκ τούτου τυχὸν ἀναβολὴ ὑπολογίζεται, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς δύο ἑβδομάδας. Εἶναι περιττὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀπολογίας τῶν κατηγορουμένων, ἡ ὑπόθεσις εἰσάγεται ἄνευ ἄλλης τινὸς πράξεως εἰς τὸ ἀκροατήριον διὰ τῶν κατηγόρων τῆς Βουλῆς, πρὸς οὓς διαβιβάζεται διὰ τῶν ἀνακριτῶν ὁ σχετικὸς φάκελλος.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Γούναρης συνελήφθη;

§123Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω, ἐὰν συνελήφθη.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Α. Κριάρης, Γ. Μυλωγιάννης, Κ. Μητσοτάκης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Μ. Παπαμιχελάκης, Μ. Βολουδάκης, Β. Σκουλᾶς, Γ. Ἀνδρεαδάκης, Ν. Παπαδάκης, Μ. Σφακιανάκης, Μ. Καταπότης, Μ. Μανασάκης, Μ. Σακλαμπάνης, Γ. Κοκκινάκης, Γ. Μαρρῆς, Β. Ἀναγνωστάκης, Μ. Μακράκης, Χ. Πλουμιδάκης καὶ Ε. Θεοδωρίδης ὑποβάλλουσι τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ Σκρᾶ, ἤτοι τὴν 17 Μαΐου 1918, μετέσχον αἱ μεραρχίαι Ἀρχιπελάγους, Κρήτης καὶ Σερρῶν καὶ κυρίως τὰ Συντάγματα 1ον, 5ον, 6ον καὶ 7ον, ἐπικουρικῶς δὲ τὸ 8ον καὶ 2ον. Ἐνῷ δὲ κατὰ τὰς γενομένας προαγωγὰς τῶν μετασχόντων εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἀξιωματικῶν προήχθησαν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς ἐκ τῶν Μεραρχιῶν Ἀρχιπελάγους καὶ Σερρῶν 3 ταγματάρχαι καὶ 11 λοχαγοί, 18 ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ 20 ἀνθυπασπισταί, ἐκ τῆς Μεραρχίας Κρήτης προήχθησαν μόνον 3 ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ 1 ἀνθυπασπιστής, ἐνῷ ἐκ τῆς Μεραρχίας ταύτης προὐτάθη ἀνάλογος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν βαθμῶν, τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν ὑπῆρξεν ἐξαιρετικὴ οἷα καὶ ἡ τῶν προαχθέντων συναδέλφων των. Ἐκτελέσαντες καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι μετ’ ἐπιτυχίας τὴν ἀνατεθεῖσαν εἰς αὐτοὺς ἐντολὴν ἐπιτυχόντες τοὺς ὁρισθέντας εἰς αὐτοὺς ἀντικειμενικοὺς σκοπούς, καταλαβόντας ὑπὸ σφοδρὸν βομβαρδισμὸν τὰ ἐχθρικὰ χαρακώματα, συλλαβόντες αἰχμαλώτους καὶ κυριεύσαντες ὑλικὸν πολέμου, ὠργανώσαντες τὰς κυριευθείσας τοποθεσίας ὑπὸ σφοδρὸν βομβαρδισμὸν καὶ ὑπὸ βροχὴν διαρκέσασαν ἐπὶ τριήμερον, ἐπεδείξαντο ἀνδρείαν καὶ αὐτοθυσίαν ἀξίαν τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς, ἧς ἔτυχον οἱ προαχθέντες συνάδελφοί των τῶν ἄλων Μεραρχιῶν. Τὸ ἀδίκημα τοῦτο ἐγένετο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Μεραρχίας τῆς Κρήτης, καίτοι ἀναγνωρίζεται ἡ δρᾶσις των (τὸ 7ον Σύνταγμα, ὡς πρὸς τὴν δρᾶσιν ἐτάχθη δεύτερον ὑπὸ τῶν Γάλλων, ἐκ τῶν μετασχόντων συνταγμάτων), διότι ὁ Διοικητὴς τῆς Μεραρχίας Κρήτης ἔχων τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν προαγωγαὶ ἐπὶ ἀνδραγαθία δὲν ἐνέκρινε τὰς προτάσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Μεραρχίας του, ἀπεχώρησε δὲ ἐκ τοῦ Συμβουλίου τῶν Στρατηγῶν τοῦ συγκροτηθέντος πρὸς τοῦτο ἐν Θεσσαλονίκῃ. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἀδικηθέντων ἀξιωματικῶν τῆς Μεραρχίας Κρήτης ἐκ τῆς πανθομολογουμένης ἐξαιρετικῆς διαγωγῆς των κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ Σκρᾶ καὶ ἐν γένει ἐν μετώπῳ, εἶναι οἱ πρῶτοι ἐνισχύσαντες τὸ Ἐθνικὸν Κίνημα καὶ προσενεγκόντες ἐπανειλημμένως εἰς ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Ἐθνικὸν Ἀγῶνα. Ὅθεν παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἀπονέμων δικαιοσύνην παράσχῃ καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους τὰς ὀφειλομένας αὐτοῖς ἀμοιβὰς, αἵτινες παρεσχέθησαν καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους αὐτῶν τῶν Μεραρχιῶν Σερρῶν καὶ Ἀρχιπελάγους.

§125Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐκθέσεων τῶν ὑποβληθεισῶν τότε, μελέτης τῆς ὁποίας ἐσχάτως ἔλαβον γνῶσιν, ἐσχημάτισα τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν καὶ ἀνεπιφυλάκτως λέγω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι συμφώνως μὲ τὰς ὑποβληθείσας ἐκθέσεις νομίζω ὅτι ἐπεκράτησαν ἄνισα μέτρα εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Εἴτε ἕνεκα διαφορᾶς ἀντιλήψεων περὶ τοῦ τὶ ἐστὶ ἀνδραγάθημα ἢ πρᾶξις ἡρωϊκή, εἴτε ἀπὸ χαρακτῆρος, νομίζω ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἐκρίθησαν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὅπως ἐπανορθωθῶσι τὰ τυχὸν γενόμενα ἀδικήματα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους καὶ θὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα. Ὀφείλω ὅμως νὰ προσθέσω ὅτι, μολονότι ἡ εἰσήγησίς μου θὰ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐδήλωσα, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ λάβω κανὲν μέτρον, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν ὁποῖον θὰ κάμω εἰσήγησιν περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων ἀδικημάτων.

§126Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλοῦμεν πολὺ κύριε Ὑφυπουργὲ νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ὑπόθεσις.

§127Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Σεῖς φέρετε τὴν εὐθύνην καὶ σεῖς ἀντιπροσωπεύετε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Διατὶ νὰ ρίπτητε ἁπάσας τὰς εὐθύνας εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Ἀρκετὰς βαρείας εὐθύνας νομίζω, ὅτι ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος.

§128Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τὸ ζήτημα τῶν προβιβασμῶν λαμβάνει μέτρα ἡ Κυβέρνησις.

§129Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Νὰ ὑποβάλητε σεῖς τὴν γνώμην σας εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζετε τὸ γενόμενον ἄδικον. — Πῶς εἶναι δυνατὸν μία μεραρχία δράσασα εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἀξιωματικοὺς ἱκανοὺς πρὸς προαγωγήν; Ἐφ’ ὅσον εἶσθε τῆς ἰδίας γνώμης πρέπει νὰ λάβητε τὰ κατάλληλα μέτρα.

§130Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτή.

§131Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Διότι διεφώνησεν ὁ Μέραρχος, πρέπει νὰ ἀδικηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί;

§132Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Ἐδῶ εἶναι ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζετε καὶ ὑμεῖς κ. Ὑφυπουργέ. Διατὶ νὰ ἀναμένητε τὴν ἐπάνοδον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ;

§133Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑφυπουργέ, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπισπεύσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ διότι ἐνδιαφέρει ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Μεραρχίας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὅλοι Κρῆτες.

§134Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ προσπαθήσω νὰ τὸ ἐπισπεύσω, ἀλλὰ κύριοι, μόνον ἕνα συμβούλιον δύναται νὰ διορθώσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ.

§135Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ὁ θόρυβος τὸν ὁποῖον παρουσιάζουν ἐν σώματι οἱ βουλευταὶ Κρήτης δὲν πρέπει νὰ παρεξηγηθῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους βουλευτάς. Ἀποτελεῖ μίαν διαμαρτυρίαν εὔλογον δι’ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς βάρος τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Μεραρχίας Κρήτης οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν μάχην τοῦ Σκρᾶ. Ἐφρόνει ὁ κ. Μέραρχος Κρήτης ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν προαγωγαὶ ἐνῷ οἱ Μέραρχοι Σερρῶν καὶ Ἀρχιπελάγους ἐφρόνουν τὰ ἐναντία καὶ ἐπροβίβασαν ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν μάχην. Οὕτω βλέπετε τοὺς συναδέλφους των ἀπροβιβάστους καὶ εὑρισκομένους εἰς κατωτέραν βαθμίδα, ἀφοῦ ὅλοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν αὐτὴν μάχην καὶ τοῦτο ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ κ. Μεράρχου, ὁ ὁποῖος διῴκησε τὴν Μεραρχίαν. Εἶναι λοιπὸν τὸ παράπονον εὔλογον καὶ δίκαιον καὶ ἡ διαμαρτυρία ἡ ὁποία ἐκφράζεται παρακαλῶ νὰ εἰσακουσθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ μὴ ἀναμένῃ τὴν ἄφιξιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξ Εὐρώπης ἀλλὰ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 19 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐπίσης καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 20.

§137Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος πρὸ ὀλίγου μὲ παρεκάλεσε νὰ τὴν ἀναβάλωμεν διὰ νὰ συζητηθῇ αὔριον ὡς πρώτην, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων, διότι ἐπείγετο νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ λυπηρὸν καθῆκον πλησίον τοῦ πνέοντος τὰ λοίσθια φιλτάτου αὐτῷ διευθυντοῦ τῆς «Ἑστίας».

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον ἐστάλη· ὥστε αὔριον δὲν εἶναι δυνατὸν· μεθαύριον μάλιστα.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προσθέσω εἰς ἐνίσχυσίν σας τοῦτο, ὅτι αὔριον εἶναι ἡμερησία διάταξις ἐρωτήσεων ἂν πρόκειται νὰ ἀναμιχθῶσιν αἱ ἐρωτήσεις μὲ τὰς ἐπερωτήσεις· δέχεται δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητηθῇ αὔριον ὡς ἐπερώτησις οὐδεὶς ἔχει ἀντιλογίαν ἐκτὸς τῆς τεχνικῆς ἀντιλογίας τὴν ὁποίαν ἔχετε σεῖς πρὸ τῆς ὁποίας δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ τίποτε. Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ κανονικώτερον εἶναι νὰ συζητηθῇ τὴν Πέμπτην ὡς πρώτη ἐπερώτησις, διότι ἡ ἐπερώτησις ἔχει ἄλλην σημασίαν, ἐλπίζω δὲ ὅτι θὰ καταλήξωμεν νὰ εὑρεθῶμεν ὡς εὔχομαι σύμφωνοι, ἀλλ’ ἐν πάσει περιπτώσει πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ ὄχι μόνον ἐν τῇ ἀνέσει τοῦ κανονισμοῦ ἀλλ’ ἐν τῇ ἀνέσει τῆς ψυχολογίας τῆς Βουλῆς.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν διὰ τὴν Πέμπτην.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ πρώτη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 21 ἀναβάλλεται διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 22.....

§143Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Καὶ ἡ ἐπερώτησις αὕτη εἶναι ἐπερώτησις ἀφορῶσα πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παρίσταται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Μ. Μακράκης, Μ. Ἀναγνωστάκης, Γ. Μαρῆς, Γ. Κοκκινάκης, Μ. Σακλαμπάνης, Μ. Μανασάκης, Μ. Καταπότης, Μ. Σφακιανάκης, Ν. Παπαδάκης, Γ. Ἀνδρεαδάκης, Β. Σκουλᾶς, Μ. Βολουδάκης, Μ. Παπαμιχελάκης, Ε. Θεοδωρίδης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Κ. Μητσοτάκης, Μ. Μυλωνογιάννης, Χ. Πλουμιδάκης καὶ Α. Κριάρης, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις καὶ διαβεβαιώσεις αὐτοῦ, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν διήρκουν αἱ κατ’ Ἀπρίλιον ἐ. ἔ. διακοπεῖσαι ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν ἀπεστάλη μηχανικὸς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων ἐν Κρήτῃ.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπεσχέθημεν ὅτι θὰ κάμωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ προσωπικὸν τῶν Δημοσίων ἔργων τῆς Κρήτης. Ἔκτοτε κατωρθώσαμεν νὰ ἀποστείλωμεν μόνον 4 μηχανικοὺς ἐκτὸς τούτου διετάχθη ἡ μετάθεσις ἐκεῖ ἄλλων 3 μηχανικῶν καὶ ἄλλων δύο ἐργοδηγῶν· διετάχθησαν νὰ φύγουν ἀμέσως ἐξεδόθησαν μάλιστα καὶ τὰ ἐντάλματα διὰ νὰ πάρουν τὰ ὁδοιπορικά των νὰ ἀναχωρήσουν. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐλπίζω ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ ἀποστείλω ἄλλους δύο ἐκτάκτους, τοὺς ὁποίους προσελάβομεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μας εἰδικῶς διὰ νὰ τοὺς ἀποστείλωμεν εἰς τὴν Κρήτην. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀνεχώρησαν ἐκεῖθεν οἱ μηχανικοὶ Πετάσης καὶ Λιμηρίτης.

§146Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Ἕξ ἀνεχώρησαν.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οἱ ἄλλοι ἔχουν ἄδειαν. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐνισχύσεως τοῦ προσωπικοῦ εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλ’ ὀφείλουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι νὰ γνωρίζουν ὅτι γενικῶς εἰς τὸ κράτος ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις μηχανικῶν. Ἀπόδειξις εἶναι ἡ ἑξῆς ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν Κρήτην ὑπηρετοῦν πλὴν τῆς τελευταίας μετατοπίσεως τοῦ Λιμπρίτου 16 μηχανικοὶ καὶ 2 τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ ἐπὶ πλέον ἄλλοι 12 ὑπομηχανικοὶ εἰς ἄλλους νομοὺς τοῦ κράτους π. χ. εἰς τὸν νομὸν Ἀχαϊοήλιδος, ὁ ὁποῖος ἔχει πληθυσμὸν ἀναλογοῦντα εἰς τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κρήτης ὑπηρετεῖ τὶ προσωπικὸν νομίζετε; Προσωπικὸν ἐκ δύο μηχανικῶν καὶ δύο ὑπομηχανικῶν πολὺ ὀλιγώτερον δὲ προσωπικὸν ὑπηρετεῖ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νομούς. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὰ ἐκτελεστέα ἔργα εἰς τὴν Κρήτην εἶναι πολὺ περισσότερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους νομοὺς τοῦ κράτους, ἀλλ’ ὑπάρχει ἀνάγκη ἐλαχίστου ὁρίου μηχανικῶν τουλάχιστον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἂν ἤθελον νὰ ἐνισχύσω τὴν ὑπηρεσίαν ἐν Κρήτῃ θὰ ἔπρεπε νὰ καταργήσω τὰ γραφεῖα τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται μόνον εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέγα μέρος τοῦ προσωπικοῦ ἀπησχολήθη κυρίως διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι μᾶλλον ἐπείγουσαι καὶ μᾶλλον ἐπιτακτικαὶ τοῦτο ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ φέρωμεν τὸ ταχύτερον τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀρχίσαμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Εἷς ἄλλος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἀνάγκαι μᾶς ἐπέβαλον νὰ ἐπιστρατεύσωμεν μέγα μέρος τοῦ προσωπικοῦ μας τὸ ὁποῖον ἐστάλη πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ στρατεύματος καὶ ὁ στρατὸς ἀπερρόφησε μέγα μέρος τοῦ προσωπικοῦ. Ἄλλη ἀνάγκη ἔρχεται τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν καταγραφέντων μερῶν τῆς Ἀνατολικῆς, ὅπου εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσωμεν 3 ἢ 4 μηχανικούς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων ἐν Ἑλλάδι. Τὸ ζήτημα βεβαίως ἔχει γενικώτερον χαρακτῆρα καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ κάπως ριζικώτερα μέτρα διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας, διότι μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ μεγάλα ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχει ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκτελέσῃ εἰς τὴν Κρήτην καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Περὶ αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω περισσότερα· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς εἶναι ὅτι ἤδη διετάχθησαν αἱ μεταθέσεις τριῶν μηχανικῶν καὶ 12 ὑπομηχανικῶν, καὶ θὰ ἀποστείλω ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἄλλους δύο μηχανικούς. Τοῦτο πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι εἶναι τὸ μάξιμουμ τῆς ἐνεργείας τὴν ὁποίαν ἠδυνάμην νὰ κάμω.

§148Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Ἔχουν φύγει ἕξ. Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει τὴν ἐπιστολήν). Παρακαλοῦμεν λοιπὸν νὰ ρίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὰ Δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης διότι δὲν ἔχομεν καμμίαν συγκοινωνίαν, οὐδὲν κέρδος ἐκ τῆς ἀφομοιώσεως μὲ τὴν Ἑλλάδα μέχρι σήμερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν συγκοινωνίαν, ἐν ᾧ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε βουλευτά, δὲν ἀναγνωρίζετε τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν δυνατῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἔργων... (Θόρυβος).

§150Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Δὲν εἴδομεν τίποτε.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. βουλευτής, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς μηχανικοὺς δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐδῶ, κ. βουλευτά, εἶναι πίνακες τοὺς ὁποίους παρακαλῶ νὰ ἐλέγξητε. Δὲν ὑπάρχει τὸ ἀνάλογον προσωπικόν. Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λύσῃ ριζικώτερον τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν ἔχει προσωπικόν.

§152Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐνδιαφέρον. (Θόρυβος).

§153Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἔχει προσωπικόν, τὶ θέλετε νὰ κάμουν, κ. Σκουλᾶ;

§154Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ κατάλληλον καὶ ἐπαρκὲς προσωπικόν. Ἐν Μεσσηνίᾳ ὑπάρχει εἷς μηχανικός, ἐν Ἀργολιδοκορινθίᾳ 2 μηχανικοί.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§156Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα παραπονεθῶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ πρὸ πάντων διὰ τὴν σύγκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε μεταξὺ Κρήτης καὶ Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἔχει τοὺς λιμένας της, ἔχει τοὺς σιδηροδρόμους της, τοὺς δρόμους της καὶ εἶναι τακτοποιημένη. Πρόκειται περὶ χώρας ἐσχάτως προσαρτηθείσης εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, νὰ κατασκευάσῃ δρόμους εἰς αὐτὴν κλπ. Ἐπὶ τοῦ παρελθόντος δὲν ἠσχολούμεθα ἐν Κρήτῃ εἰμὴ μόνον διὰ τὴν Ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν. Πρέπει λοιπὸν τώρα νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ στερούμεθα; Ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Κρήτης μὲ τὴν Ἑλλάδα, οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰμὴ μόνον ὅσα ἔλαβεν ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἔμεινεν εἰς τὴν Κρήτην ὁ κ. Διαμαντίδης. Ὁ κ. Διαμαντίδης συνετέλεσεν εἰς τὴν κατασκευὴν τόσων ἔργων εἰς τὸ διάστημα τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν, ὅσα δὲν ἐξετελέσθησαν ἐν Κρήτῃ ἀπὸ τοῦ 1913 ἕως σήμερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εἰς πᾶσαν περίστασιν παρουσιασθεῖσαν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Κρῆτες ἐζήτησαν νὰ ληφθῇ πρόνοια ἰδιαίτερα διὰ τὰ Δημόσια Ἔργα τῆς Κρήτης, δὲν ἐμερίμνησεν ὡς ἔπρεπε. Δὲν θὰ λησμονήσωμεν ὅτι συνεκροτήθη Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς κ. κ. Κροκιδᾶν, Στεργιάδην καὶ Διαμαντίδην, ἡ ὁποία εἶχε συντάξει νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων ἐν Κρήτῃ, περὶ νομοθετήσεως ἰδιαιτέρου ταμείου ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον προικοδοτεῖται μὲ φόρον εἰδικὸν τὸν ὁποῖον νὰ πληρώνῃ ἡ Κρήτη χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνεται τὸ Κράτος, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντεπεξῆλθε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τοσαύτης ὀξύτητος, μετὰ τοσούτου πείσματος, ὥστε κατώρθωσε νὰ τὸ ματαιώσῃ. Κατήρτισεν ὁ κ. Διαμαντίδης νομοσχέδιον ἀφορῶν τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐν Κρήτῃ, ὑπεβλήθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἀπέρριψε. Κατόπιν ἐζητήθη ἡ ἐξομοίωσις τῶν ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων Ἔργων τῆς Κρήτης μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Νέων Χωρῶν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐφήρμοσεν καίτοι ἐψηφίσθη ἀπὸ τοῦ Μαρτίου. Ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρει ἕνα κατάλογον καὶ λέγει ὅτι «ἔχομεν τόσους ὑπαλλήλους». Ποῖοι εἶναι οἱ μηχανικοὶ τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν Κρήτῃ; Ἡμεῖς σᾶς ὠνομάσαμεν τὸν Πετάσην, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ ἔργα τῆς Κρήτης.

§157Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τίποτα δὲν ἔκαμε καὶ αὐτός. Καὶ αὐτὸς ἄχρηστος ἀπεδείχθη.

§158Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι ἐνδιεφέρετο οὗτος διὰ τὰ ἔργα τῆς Κρήτης.

§159Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Δὲν ἔκαμε τίποτε.

§160Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Κατόπιν μᾶς ἔφερεν ἕνα κύριον Ψιλόπουλον, ὁ ὁποῖος εἰς τίποτε ἄλλο δὲν συνετέλεσε, παρὰ μόνον εἰς τὸ νὰ ματαιώσῃ καὶ τὴν κατασκευὴν ἔργων τῆς εὐτελοῦς ἀξίας 3.000 δραχμῶν.

§161Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Εἶχεν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ τὸ ματαιώσῃ.

§162Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ προσθέτω, ὅτι ἐστάλη ἐπίτηδες διὰ τοιοῦτον σκοπὸν διὰ νὰ τὰ ματαιώσῃ. Καὶ ἀφ’ ὅτου ἦλθεν ὁ κ. Παπαναστασίου Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐν Κρήτῃ δὲν ἔχει γίνει τίποτε, οὐδὲ μιᾶς σπιθαμῆς δρόμος, κύριοι, δὲν κατεσκευάσθη ἐν Κρήτῃ καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ τακτική, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῶσι Δημόσια Ἔργα ἐν Κρήτῃ, ἔστω καὶ ἂν μᾶς ἐπιβάλητε καὶ ἰδιαίτερον φόρον νὰ πληρώνωμεν, διότι διὰ τῆς κατασκευῆς Δημοσίων Ἔργων ἐν Κρήτῃ θὰ αὐξήσουν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ καὶ τὰ δημόσια. Εἶναι παρατηρημένον ἐξ ἐπισήμων στατιστικῶν ὅτι εἰς τὰ 1899, πρὶν ἢ κατασκευασθοῦν οἱ δημόσιοι ὁδοὶ, ἐξήγοντο 7.000.000 προϊόντα ἐκ Κρήτης, ἐνῷ εἰς τὰ 1911 διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν δημοσίων ἔργων εἶχον ἀναβιβασθῆ εἰς 20 ἑκατομμύρια τὰ ἐξαγόμενα. Εἶχε παρατηρηθῆ, ὅτι, ἐκεῖθεν ὅπου διῆλθε δημοσία ὁδὸς ἁμαξιτὴ, ἀμέσως καλλιεργεῖται καὶ ἐξυγιαίνεται τὸ μέρος καὶ αὐξάνονται τὰ εἰσοδήματα. Ὀφείλομεν νὰ σᾶς καταστήσωμεν γνωστὸν, κ. Ὑπουργοὶ, καίτοι ὑπάρχει μεταξὺ ὑμῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισε καὶ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ γνωρίζει ἐκ τοῦ πλησίον τὰ πράγματα, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κρύπτει μεγαλύτερον πλοῦτον εἶναι ἡ Κρήτη, ὁ πλοῦτος δὲ αὐτὸς εἶναι τελείως ἀνεκμετάλλευτος. Ἔχομεν ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος ὠνομάζεται Μεσσαρά, ὁ ὁποῖος ἐξυγειανόμενος καὶ καθισταμένης δυνατῆς τῆς συγκοινωνίας αὐτοῦ μετὰ τῶν κέντρων, τῶν πόλεων δηλαδὴ καὶ τῶν λιμένων, θὰ δίδῃ τόσα σιτηρά, ὅσα ἐπαρκοῦν τοὐλάχιστον διὰ τοὺς 9 μῆνας τοῦ ἔτους. Ἐγὼ ὑπολογίζω πάντοτε μὲ τὸ ἐλάχιστον.

§163Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Μὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαίρητε τὰ ὀφέλη τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν δημοσίων ἔργων; Αὐτὰ εἶναι πασίγνωστα.

§164Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἔπειτα ἡ δενδροφυτεία μας, ἡ ὁποία μᾶς δίδει καθ’ ἕκαστον ἔτος πολλὰ ἑκατομμύρια. Νῦν μὲ τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας μένομεν ὀπίσω, τὰ εἰσοδήματα δὲν προχωροῦν, δὲν αὐξάνουν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ζημιωνόμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ὡς πρὸς τὴν ὑγείαν μας, διότι ἐπειδὴ δὲν καλιεργοῦνται πολλὰ μέρη, ἡ ἑλονοσία εὑρίσκεται εἰς σημεῖον ἐπίφοβον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπικαλοῦμαι καὶ πάλιν τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ πλησίον εἶδε τὰ πράγματα καὶ τὸ Κράτος. Καὶ τὰ εἰσοδήματά μας λοιπὸν μένουν στάσιμα, καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ Δημοσίου. Βλέπετε, κ. συνάδελφοι, δὲν ἐπεκαλέσθην ποτὲ προνόμια διὰ τὴν πατρίδα μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς διαβεβαίωσε προχθὲς ὅτι ἡ Κρήτη φορολογεῖται πρὸς 15 δραχμὰς δι’ ἕκαστον ἄτομον.

§165Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἡμεῖς πρὸς 30.

§166Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Μάλιστα, καὶ σεῖς. Ἐν τούτοις, κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι οὐδέποτε θὰ δυστροπήσωμεν, οὐδέποτε θὰ δυσαρεστηθῶμεν, ὅταν καλούμεθα νὰ προσφέρωμεν βάρη ὑπὲρ τῆς ἀνακουφίσεως τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ὡς οὐδέποτε ἐδυστροπήσαμεν, οὔτε ἐδυσανασχετήσαμεν καὶ ὁσάκις ἐκλήθημεν νὰ προσφέρωμεν φόρον αἵματος εἰς τὴν πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§168Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, κ. βουλευταὶ, διὰ νὰ δώσω ὀλίγας πληροφορίας ἐπὶ τοῦ φλέγοντος αὐτοῦ ζητήματος, διότι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν δὲν θὰ γνωρίζητε βεβαίως τὶ συμβαίνει καὶ διατὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην μᾶς εἴδετε ὅλους...

§169Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀγρινιασμένους. (Γέλωτες).

§170Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, δὲν θέλω νὰ εἴπω αὐτὴν τὴν λέξιν, ἀλλὰ ἐνδιαφερομένους ζωηρῶς διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1897, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κρήτη ἀπεσπάσθη τῆς Τουρκικῆς κυριαρχείας καὶ ἦλθεν ἐκεῖ ὁ πρίγκηψ Γεώργιος. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἤρχισεν ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών της τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἔργων. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐγνώριζεν ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς ἐξῆλθεν ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν τριετῆ, καὶ ἐὰν θέλητε μάλιστα τετραετῆ, διότι εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τὸ 1896, καὶ ὅτι ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ φορολογηθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε αἱ ἐκ τῶν φόρων εἰσπράξεις ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας. Ἐπὶ τῆς ἁρμοστείας λοιπὸν τοῦ Πρίγκηπος ἐλάχιστα δημόσια ἔργα ἐγίνοντο ἐν Κρήτῃ. Ἡ αὐτὴ δὲ κατάστασις ἐξηκολούθησε καὶ ἐπὶ τῆς ἁρμοστείας τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅτε κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1908 ἐκηρύχθη ἡ ἕνωσις τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ τότε Ὕπατος Ἁρμοστὴς κ. Ζαΐμης ἀπεχώρισε. Κατόπιν ἐπῆλθον τὰ γεγονότα τοῦ 1911 ὅτε ἐκηρύχθη νέα ἐπανάστασις καὶ ἐσχηματίσθησαν αἱ λεγόμεναι μηνιαῖαι Κυβερνήσεις. Τὸ 1912, ὡς γνωστὸν, ἔγινεν ὁ Ἑλληνοτουρκικὸς πόλεμος, ὃν διεδέχθησαν ὁ Ἑλληνοβουλγαρικὸς καὶ ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, καὶ οὕτω κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἰς τὴν Κρήτην δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τὰ δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸν νομὸν Ἀχαϊοήλιδος καὶ τὸν νομὸν Ἀρκαδίας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας. Ἐνῷ λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτελεσθῶσι δημόσια ἔργα ἐν Κρήτῃ, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἐτίθεντο φόροι, καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ, ὅτι ἐνῷ ἐπὶ τῆς ἁρμοστείας οἱ φόροι οἱ πληρωνόμενοι εἰς τὸ Δημόσιον ὑπὸ τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, δὲν ὑπερέβαινον τὰ 5 ἑκατομμύρια, σήμερον ὑπερβαίνουσι τὰ δεκαπέντε, ὡς δύναται ὁ κ. συνάδελφός του ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸν βεβαιώσῃ. Ὁ Κρητικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξέφρασε ποτὲ κανὲν παράπονον, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ κίνημα, ὅπως γνωρίζῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, προσῆλθε πρῶτος αὐτὸς τὸ ὑπεστήριξεν, αὐτὸς ἔδωσε τὸν μεγαλύτερον φόρον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ τοῦ αἵματος, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, τέκνα τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Σκρᾶ καὶ τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου ποτίζουν μὲ τὸ αἷμά των τὰ ἐδάφη τῆς Νέας Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ δρᾶσις τῶν Μακεδονικῶν λεγομένων σωμάτων...

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν τὰ ἀρνεῖται κανεὶς αὐτά.

§172Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι τὰ ἀρνεῖται κανείς, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Ὁ λαὸς λέγω αὐτός, ὁ ὁποῖος προσέφερε τὸ αἷμά του εἰς τόσην μεγάλην ποσότητα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, αὐτὸς ὁ λαὸς δὲν σᾶς εἶπε ποτὲ ὅτι οἱ φόροι εἶναι δυσβάστακτοι, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας πληρώνει καὶ δὲν γογγύζει. Ἀλλὰ σήμερον γογγύζει διατί; Διὰ νὰ κάμητε δημόσια ἔργα; καὶ διὰ ποῖον λόγον; ἵνα μεταβαίνῃ εὐκόλως εἰς τὰ ταμεῖα καὶ πληρώνῃ τοὺς φόρους. Ἐὰν ἔλθητε εἰς τὸ Ἡράκλειον θὰ μάθητε ὅτι εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας ἀπὸ αὐτοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἐμπορικωτέρα πόλις τῆς Κρήτης, δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε μὲ ἅμαξαν. Ὑπάρχει εἰς τὸν νομὸν Ἀχαϊοήλιδος, εἰς τὰς Πάτρας, τοιοῦτον τι; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε ὅτι σήμερον δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε πέραν τῆς μιᾶς ὥρας δι’ ἁμάξης ἐξ Ἡρακλείου, ἀλλ’ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ εὕρητε καμμίαν ἡμίονον διὰ νὰ διαβῆτε τὰ κατσάβραχα, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διῆλθε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ ὁποῖος μετὰ τοῦτο ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἐδήλωσεν, ὅτι πρέπει διὰ τὴν Κρήτην νὰ ἐξοδεύσωμεν ἀρκετὰ χρήματα διὰ νὰ διορθώσωμεν τοὺς δρόμους ὄχι πλέον χάριν τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ χάριν αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου; Ὅταν δ’ ἀποφασίσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Ἡράκλειον ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ εἶναι μπουγάτσα, διότι ἂν εὕρῃ ὀλίγο μελτέμι, δὲν θὰ ἀποβιβασθῇ ἀπὸ τὴν κλίμακα τοῦ ἀτμοπλοίου ἀλλὰ θὰ τὸν κατεβάσουν μὲ τὸ βίντσι. Τοιοῦτος εἶναι ὁ λιμὴν τοῦ Ἡρακλείου περὶ τοῦ ὁποίου πολλάκις ὡμίλησα καὶ παρεκάλεσα νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔγκρισις τῆς μελέτης αὐτοῦ, ἡ ὁποία ὑπάρχει πρὸ 13 μηνῶν καὶ πλέον εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἀποδεικνύεται τώρα ὅτι ἔχομεν δίκαιον ὅταν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ ἐπροτείναμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου νὰ μὴ ὑποβληθῇ ἡ μελέτη αὕτη εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων διότι θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, καὶ ἰδοὺ ὅτι μετὰ ἓν ἔτος, εἶπε τὸ Συμβούλιον νὰ παραπεμφθῇ ἡ μελέτη εἰς ἐπιτροπήν. Καὶ ἐνθυμεῖτε βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τῷ ἐτηλεγράφησα τὴν 18 Μαΐου ὑπενθυμίζων τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις μετά τινας ἡμέρας, ὅτι θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐνθυμεῖτε ἐπίσης ὅτι ἔδωκε τὸν λόγον του εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ παρουσίᾳ μου ὅτι μόλις ἀναχωρήσουν οἱ βουλευταὶ ἐξ Ἀθηνῶν, ἀμέσως θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον. Δικαιούμεθα λοιπὸν νὰ ἔχωμεν παράπονα ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων δεικνύει ἀδιαφορίαν πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον. Δύνασθε, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ παραβάλητε οἱονδήποτε νομὸν τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου με τὴν Κρήτην; Ἐρωτήσατε τὸν κ. Διαμαντίδην νὰ σᾶς εἴπῃ εἰς ποίαν ἐλεεινὴν κατάστασιν εὗρεν τὴν συγκοινωνίαν. Ἔχομεν συγκοινωνίαν ἐκεῖ προομηρικήν! Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1866 ὅτε διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἐπανάστασιν τῆς Κρήτης, κατεσκεύασε μερικοὺς βατοὺς δρόμους, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἐτέθη λίθος, καὶ ἡ σκαπάνη δὲν ἦλθεν εἰς καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὸ ἔδαφος. Οὔτε εἶναι ἔργα συγκοινωνίας τὸ ὅτι κατεσκευάσθησαν 5–10 χιλιομ. δρόμοι καὶ τὶ δρόμοι; Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν οἱ χωρικοὶ δὲν δύνανται νὰ διέλθουν ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι εἶναι ἀσκυρόστρωτοι, καὶ κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τῶν παλαιῶν ὁδῶν, καὶ τοιουτοτρόπως κατεστράφησαν καὶ οἱ παλαιοὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν βατοὶ καὶ ὑποχρεοῦνται τώρα οἱ διαβάται νὰ διέρχωνται ἀπὸ τοὺς ἀγρούς. Ἐὰν δὲ ἐρωτήσητε καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας θὰ μάθητε, ὅτι μία ἐπαρχία, ἡ ὁποία ὀνομάζεται Μονοφάτσι, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχουν διακόψει ἐντελῶς πᾶσαν σχέσιν τὰ δημόσια ἔργα. Οὐδέποτε κατώρθωσε νὰ φθάσῃ ἐκεῖ σκαπάνη ἐργάτου, διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἕνα μέτρο δρόμο. Ὅταν λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχομεν οὔτε λιμένα, καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐρχόμεθα ἐδῶ, σκεπτόμεθα καὶ φοβούμεθα περισσότερα τὴν ἐπιβίβασιν καὶ ἀποβίβασιν παρὰ τὸ ταξείδιον ὁλόκληρον, ὅταν δὲ μάθητε καὶ τοῦτο, ὅτι πολλάκις κατὰ τὰ διαρρεύσαντα ἔτη καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις ἔστελλε ἐπίτακτα ἀτμόπλοια διὰ νὰ φορτώνουν καὶ ξεφορτώνουν τὰ τρόφιμα, ἐπὶ δέκα, τῆς ὀκτὼ φορὲς τοὐλάχιστον τὰ τρόφιμα ἐξεφορτώνοντο βρεγμένα, ἡ δὲ ζημία ἡ ὁποία προσεγίνετο ἐβάρυνε τὸ Κράτος. Νομίζω λοιπὸν, θὰ μᾶς δικαιώσητε πλήρως, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία σας ἔπρεπε νὰ δείξῃ μέγα ἐνδιαφέρον διὰ τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον εἶναι γνωστὸν εἰς αὐτὴν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως θὰ στραφῇ πρὸ παντὸς πρὸς τὴν Κρήτην, καὶ αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ δίκαιον. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μᾶς κάμητε ἕνα τοὐλάχιστον δρόμον, διὰ νὰ διηγούμεθα ὅτι ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ κ. Παπαναστασίου συνετελέσθη ἐν Κρήτῃ αὐτὸ τὸ δημόσιον ἔργον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Σακλαμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§174Μ. ΣΑΚΛΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔγινεν ἀπόπειρα νὰ ἐκτελεσθοῦν, ὅπως εἶναι π.χ. οἱ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ συνδέσουν τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ μας πρὸς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας ἀπένειμαν τοὺς ἐπαίνους περὶ φόρων οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, τοῦ γίνῃ ἀπόπειρα μελέτης κἄν, οἱ δρόμοι αὐτοὶ ἦσαν περισσότερον βατοὶ, παρὰ ὅτι εἶναι σήμερον, ὅτε ἀπεπειράθημεν νὰ τελειώσωμεν τὸν δρόμον Μεσσαρᾶς. Καὶ ὅμως εὑρέθησαν διάφορα προσκόμματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐσταμάτησεν ἡ ἀπόπειρα αὔτη, τὰ ὁποῖα ὅμως προσκόμματα ἐγὼ δὲν καταλογίζω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἰσχύοντας νόμους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκπληρωθῇ κάθε ἀπόφασις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Κρήτης, διότι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσιζεν ὁ κύριος Διοικητὴς νὰ ἐκτελεσθῇ, θὰ εἶχεν ἀποπερατωθῇ καὶ ὁ δρόμος αὐτός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας προσέκρουσε τὸ ἔργον, ἂν εἴχαμε τὸν ἀπαιτούμενον μηχανικὸν, θὰ εἶχε γίνῃ ὁ δρόμος. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ μᾶς δώσῃ τὰς διαβεβαιώσεις, ὅτι θὰ καταβληθῇ πᾶσα δυνατὴ φροντὶς διὰ νὰ ἀποπερατωθῶσι τοὐλάχιστον τὰ ἀρξάμενα ἔργα, διότι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διακοπεῖσα συγκοινωνία μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσαρᾶς πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος περὶ μιᾶς ἐπαρχίας εἶναι ἀληθές, ὅτι τουτέστιν εἰς μίαν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Μεσσαρᾶς, διότι τρεῖς ἐπαρχίαι ὀνομάζονται οὕτω, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, δὲν κατωρθώθη μέχρι σήμερον, ὄνι νὰ γίνῃ δρόμος, ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ γίνῃ ἡ μελέτη τῆς χαράξεως τοῦ δρόμου. Ὑποβάλλων τὸ παράπονον μου θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἔτι περισσότερον, ἵνα τοὐλάχιστον ἐντὸς τοῦ ἔτους κατορθώσωμεν καὶ ἐπαναφέρωμεν τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἐπαρχιῶν μετὰ τῆς πρωτευούσης.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§176Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Κατάγομαι ἀπὸ τὴν Μεσσαρᾶν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν μεγαλυτέραν ἀνάγκην τῶν δημοσίων ἔργων, δι’ ἡμᾶς δὲ τοὺς πολιτευομένους τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου καὶ ἐν γένει ἐξ ὅλης τῆς Κρήτης τὸ Α καὶ τὸ Ω τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς ἀποτελεῖ ἐκεῖ τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ἔργων. Ὅταν συζητοῦνται φορολογικὰ νομοσχέδια εἴμεθα οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι λέγομεν νὰ ἐπιβληθῶσι φόροι καὶ τὰ πολλὰ βάρη βαρύνουσι τὸν πληθυσμὸν τῆς Κρήτης, ὁ ὁποῖος πληρώνει χρεωλύσιον διὰ χρέος, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὴν κατασκευὴν δρόμων τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου καὶ ἐν τούτοις εἴμεθα πρόθυμοι νὰ γίνῃ εἰδικὸν ταμεῖον παρ’ ὅλην τὴν φορολογίαν ταύτην. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συντελέσωμεν, ὥστε εἰδικὸς φόρος νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν τόπον μας διὰ δημόσια ἔργα. Ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλή, τὸν ψυχολογικὸν πόνον μας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Μεταξὺ Ἡρακλείου καὶ τῆς πεδιάδος Μεσσαρᾶς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγομαι, ὑπάρχει μέρος ὕψους 700 μέτρων ὀρεινὸν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον μετὰ δυσκολίας δύναται νὰ διέλθῃ τις πεζός. Πρὸ διετίας εἷς πολίτης ὀνόματι Νικ. Ἀλεξάκης, καταγόμενος ἀπὸ τὸ χωρίον Ζαρό, ἐκρημνίσθη καὶ ἀπέθανεν. Πρὸ μηνὸς περίπου ἔμενον εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν, ὁπότε καὶ ἕτερος ἀπὸ τὸ αὐτὸ χωρίον, ὀνόματι Ἐμμανουὴλ Κωστομανωλάκης, ἐκρημνίσθη ἀπὸ τὸν δρόμον αὐτὸν καὶ ἐφονεύθη, διότι τὰ μέρη ἐκεῖνα εἶναι ἀπόκρημνα, οὐδεμία δὲ χεὶρ ποτὲ ἀνθρωπίνη ἐπεσκεύασε τὸν δρόμον ἐκεῖνον. Ὑπάρχει μονοπάτι καὶ ἀπὸ ἐκεῖ διερχόμενοι οἱ διαβάται κρημνίζονται καὶ ἐν καιρῷ ἡμέρας ἀκόμη. Ὑπάρχουσι πολλὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ ἀναφέρω, ἀλλὰ εὐλαβοῦμαι τὴν ὑπομονὴν τῆς Βουλῆς. Κύριοι, πρόκειται περὶ ἔργων ὁδοποιΐας. Ὑπάρχει καὶ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει. Δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶχεν ἔλθει ἀποστολὴ μηχανικῶν, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου, ὅτι ἐδημοπρατήθη καὶ ὅτι προσεφέρθη Ἑταιρεία νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸν ἀντὶ δαπάνης 10–12 ἑκατομμυρίων δραχ., ἐπειδὴ ὅμως αἱ περιστάσεις δὲν ἦσαν εὔθετοι, ἐθεωρήθη ἀπαραίτητον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου μέχρις ὅτου ἔλθῃ εὔθετος χρόνος. Ἐλπίζομεν, ὅτι καὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν θὰ δυσκολευθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἀγοράσῃ ὑλικὰ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον. Πρὸ παντὸς, ὅμως διὰ νὰ γίνωσι τὰ ἔργα αὐτὰ τῆς ὁδοποιΐας καὶ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπαιτεῖται ἀποκέντρωσις ὑπηρεσιακή, τὴν ὁποίαν ὁ ὀργανισμὸς τῶν δημοσίων ἔργων τῆς Κρήτης, ὁ ψηφισθεὶς ἐσχάτως δὲν παρέχει τὴν εὐκολίαν νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ὁ ἐκεῖ Γενικὸς Διοικητής. Ἀπαραιτήτως αἱ δαπάναι αἱ χορηγούμεναι διὰ τὰ ἐκεῖ ἔργα πρέπει νὰ εἶναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ συμβουλίου, οὐχὶ τοῦ ἐνταῦθα, ἀλλὰ τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἑδρεύῃ ἐπὶ τόπου καὶ θὰ ἐξελέγχῃ αὐτούς, ὄχι μόνον μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλὰ πρὸ αὐτῆς καὶ κατ’ αὐτήν. Ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη, ἡ δὲ ἐξεύρεσις τοῦ ἀπαιτουμένου προσωπικοῦ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἐμπόδιον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ τόπῳ κατάλληλον προσωπικὸν πρέπει νὰ μετακαλέσῃ τοιοῦτον ἀπὸ τὴν ἑσπερίαν, ὅπως πρὸ καιροῦ μετεκλήθη ἀποστολὴ Γάλλων μηχανικῶν, τῆς ὁποίας τὸ ἔργον διεκόπη συνεπείᾳ τοῦ πολέμου. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἱδρυθῇ τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀμέσως νὰ δύναται νὰ ἐξελέγχῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Ἐκ τοῦ παρελθόντος ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τῶν συμβουλίων τῶν ἑδρευόντων ἐνταῦθα, ἐν τοῖς Ὑπουργείοις – παραδείγματα δὲ ἀνέφερον οἱ κ. συνάδελφοι. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, οἱ κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὄχι μόνον τὰ ἰδιωτικὰ ἔσοδα θὰ διπλασιασθῶσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν δημόσιον πλοῦτον θὰ διπλασιάσωσι τὰ ἐκτελεσθησόμενα δημόσια ἔργα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀποστολὴν μηχανικῶν, ἀλλὰ μεριμνήσῃ, ὥστε καὶ νομοθετικῶς νὰ δοθῇ τοιαύτη ἐξουσία εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν, ὥστε αἱ πιστώσεις, τὰς ὁποίας χορηγεῖ τὸ Δημόσιον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανῶνται, πᾶς δὲ παραλληλισμὸς τῆς Κρήτης μὲ οἱονδήποτε μέρος τοῦ Κράτους εἶναι ἐντελῶς ἄστοχος διότι ἡ Κρήτη ὑστερεῖ εἰς δημόσια ἔργα παραβαλλομένη ὄχι μόνον πρὸς τὰς ἐπαρχίας τοῦ παλαιοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς τοῦ νέου, τοῦ ὁποίου αἱ ἐπαρχίαι δὲν ἔχουσιν ἀναπτυχθῆ εἰς τὴν συγκοινωνίαν τόσον πολύ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Μακεδονία ἔχει καὶ ὁδοὺς εὐρυτάτας καὶ σιδηροδρομικὰς γραμμὰς ἀρκετάς. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἤπειρος ἔχει εὐρυτάτην ὁδὸν μέχρις Ἰωαννίνων καὶ Ἁγίων Σαράντα, ἐν ᾧ εἰς τὴν Κρήτην δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται. Ἐν Κρήτῃ ἡ κατασκευὴ ἐπὶ Τουρκοκρατίας μεγάλης ὁδοῦ ἐθεωρεῖτο, ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸν ἐθνικὸν σκοπὸν, διότι δὲν ἤθελον νὰ κατασκευασθῶσι δρόμοι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔδιδον εἰς τὸν κατακτητὴν τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεταφέρῃ στρατὸν καὶ πυροβόλα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Κυρίως αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, ὅταν μετὰ τὸ 1870 ἡ διοίκησις ἤθελεν νὰ δώσῃ ὤθησιν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἀντέστη ὁ τόπος διότι δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ εὐκαιρίαν εἰς τὸν κατακτητὴν νὰ μεταφέρῃ στρατὸν καὶ πυροβόλα ἀπὸ τοῦ κέντρου εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐλέγαμεν πάντες τότε, ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἐλευθερωθῇ ὁ τόπος καὶ τότε θὰ ἐκτελέσωμεν τοιαῦτα ἔργα. Μετὰ τὴν ἕνωσιν παρατηροῦμεν, ὅτι παρέχονται μὲν πιστώσεις καὶ εὐκολίαι, ἀλλ’ αὗται εἶναι τοιαῦται, ὥστε μὲ τὸ σταγονόμετρον δυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὴν ἐλαχίστην. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διεύθυνσις ἐκεῖ κάτω εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀντίδρασιν φέρει εἰς τὰ ἔργα. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγκοινωνίας δίδομεν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ μᾶς ἤκουσαν πολλάκις ὁμιλοῦντας περὶ τῶν ἐκεῖ δημοσίων ἔργων. Εἴμεθα πρόθυμοι, αἱαδήποτε φορολογία καὶ ἂν ὑποβληθῇ νὰ τὴν ἀναχθῶμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ μόνον ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι νὰ παράσχῃ τὸ Κράτος τὴν εὐκολίαν νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταπότης (ἀπών). Ὁ κ. Σφακιανάκης ἔχει τὸν λόγον.

§178Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης δὲν θὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, παρὰ θὰ ὑποβάλω τὴν σκέψιν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας περὶ τοῦ τρόπου τῆς μελέτης τῶν δημοσίων ἔργων. Νομίζω δηλαδὴ, ὅτι ἡ μελέτη τῶν δημοσίων ἔργων θὰ ἐκτελεῖται πολὺ ταχύτερον καὶ θὰ στοιχίζῃ πολὺ ὀλιγώτερον, καὶ ἐὰν ἀντὶ νὰ μισθοδωτῶνται κατὰ μῆνα οἱ μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὴν μελέτην τῶν δημοσίων ἔργων, νὰ ἔρχηται εἰς συμφωνίαν τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τοὺς μηχανικοὺς καὶ νὰ δίδῃ εἰς αὐτοὺς κατ’ ἀποκοπὴν τὴν μελέτην ἑκάστου δρόμου. Τοιουτοτρόπως οἱ μηχανικοὶ ἀντὶ νὰ ἐργάζωνται 6 ὥρας θὰ ἐργάζωνται 12 ὥρας ὅταν γνωρίζωσιν, ὅτι τὸ ἴδιον ποσὸν θὰ λάβωσιν, θὰ εἶναι ἐπιμελέστεροι καὶ ταχύτεροι εἰς τὰς μελέτας των καὶ θὰ στοιχίζῃ πολὺ ὀλιγώτερον εἰς τὸ Δημόσιον. Ὑπέβαλον τὰς σκέψεις αὐτὰς εἰς μηχανικοὺς τῆς Κρήτης καὶ τὰς δέχονται, προστίθεται πάντως ὁ ὅρος, ὅτι αἱ μελέται αὐταὶ θὰ τίθενται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ νὰ μὴ κάμνω μελέτην ἐκ τοῦ προχείρου, ἀλλ’ ἐμπεριστατωμένην. Αὐτὰς τὰς σκέψεις τὰς ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἂν τὰς ἐγκρίνῃ νὰ τὰς υἱοθετήσῃ. Θὰ κάμω ἐπίσης καὶ τὴν ἑξῆς σύστασιν. Ὅλη ἡ Κρήτη ἔχει ἀνάγκην βεβαίως δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ περισσότερον ἔχει τὸ Ἡράκλειον καὶ ὁ νομὸς Λασσηθίου, τῶν ὁποίων ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἀντιπρόσωπος, πρόκειται δὲ περὶ νομῶν εὐφορωτάτων. Ὅλη ἡ Κρήτη παράγει χαρούπια 490.000 στατῆρας. Τοῦ Λασσηθίου ὁ νομὸς παράγει 200.000 ἤτοι τὸ ἥμισυ, κίτρα παράγει 3 ἑκατομμύρια, ὁ νομὸς Λασηθίου 1.500.000 καὶ δὲν ἔχομεν παρὰ 15 χιλιόμετρα δρόμου, οὔτε τηλέφωνα ἔχομεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ἐξ ἴσου νὰ φροντίσῃ δι’ ὅλας τὰς πόλεις τῆς Κρήτης, ἀλλὰ πλειοτέραν ἀνάγκην ἔχει ὁ νομὸς Λασηθίου.

§179Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παράκλησιν: Σεῖς ὁ ἀκούραστος, ὁ μὴ διστάζων καὶ δι’ ἀεροπλάνου νὰ μεταβαίνητε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, νὰ κάμητε ἕνα ταξεῖδι ἕως τὴν Κρήτην, καὶ ἀφ’ οὗ δοκιμάσητε τοὺς κινδύνους διὰ νὰ ἀποβιβασθῆτε καὶ τὰς ἀγωνίας, τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα ἡμεῖς, ὅταν προχωρήσητε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς νήσου, τότε δὲν θὰ διστάσητε πλέον εἰς οἱανδήποτε δαπάνην, ὅπως καὶ ἡμεῖς οὐδέποτε ἠρνήθημεν θυσίας εἰς χρῆμα καὶ αἷμα, ὁσάκις ἡ Πατρὶς τὸ ἐζήτησεν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριάρης ἔχει τὸν λόγον.

§181Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§182Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Οὐδεμία ἐπίθεσις οὔτε ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐννοῶ νὰ τὸ ἀνακαλέσητε αὐτὸ δὲν ἔχει τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἡ ἐπερώτησις, ἐκάμαμεν μόνον μίαν θερμοτάτην σύστασιν.

§183Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζετε τί θὰ εἰπῶ γιατὶ μὲ διακόπτετε διαμαρτυρόμενος.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ συζήτησις εἶναι ἐπερώτησις, τὴν ἐπερώτησιν δὲ οἱ ὑπογράψαντες θέλουν νὰ ἐπερωτήσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι νὰ ὑπεραμυνθοῦν ταύτης. Ἐὰν ὁ κ. Κριάρης θέλῃ νὰ ὑπεραμυνθῇ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ὑπουργῶν παρακαλῶ νὰ ἀφήσῃ δι’ ἐμὲ τοῦτο.

§185Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἡ ἐπίθεσις, τὴν ὁποίαν οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου, ὅτι παρημέλησε τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι τοσοῦτον δικαία, ὅσον ὑπεστήριξαν οἱ κ. συνάδελφοι. Δὲν εἶναι τόσον δικαία δὲν λέγω, ὅτι εἶναι ἄδικος. Τὸ σφάλμα τοῦ νὰ μὴ ἔχωμε δρόμους εἰς τὴν Κρήτην εἶναι ἰδικόν μας.

§186Μ. ΣΑΚΛΑΜΠΑΝΗΣ. Πολέμους θὰ ἐκάμναμε ἢ δρόμους;

§187Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Δὲν ἠδυνάμεθα βεβαίως νὰ κάμωμε δρόμους καὶ οἱ ὑπάρχοντες δρόμοι ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἔγιναν ἀπὸ τὸν στρατὸν τὸν Τουρκικὸν δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδεμία ἁμαξιτὴ ὁδός. Ἦλθε τὸ ἔτος 1898 ποῦ κατῆλθεν ὁ πρίγκηψ Γεώργιος εἰς τὴν Κρήτην καὶ τότε ἤρχισε ἡ κατασκευὴ ἁμαξιτῶν δρόμων, ἀλλ’ ἡμεῖς εἴχαμε τὴν γνώμην καὶ ἡ Βουλὴ ἡ Κρητικὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Πρίγκηψ Γεώργιος δὲν ἤθελε νὰ ἐξοδεύῃ χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν δρόμων οὔτε δημοσίων ἔργων, διότι ἐλέγαμεν, ὅτι εἶναι περιττὸν τὴν ἕνωσιν θὰ τὴν κάμωμεν ἐφέτος.

§188Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Τὸν λόγον διὰ νὰ σοῦ εἰπῶ τότε, ὅτι ἐξυπηρετῆτε ἕνα τυραννικὸν καθεστώς.

§189Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ὅταν ἐγίνατε Ὑπουργὸς δὲν ἐκάματε οὔτε ἕνα χιλιόμετρον, ἐνῷ ἐγὼ ἔκαμα ἑκατοντάδας χιλιομέτρων. Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν, εἶναι σφάλμα ἰδικόν μας. Ἀπόδειξις δὲ τοῦ σφάλματός μας εἶναι, ὅτι ὅταν ἔγινεν ἡ ἕνωσις εἴχαμε 3.000.000 δραχμὰς εἰς τὸ ταμεῖον, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν ἐδῶ. Ἐκεῖνα τὰ τρία ἑκατομμύρια ἐὰν εἴχαμεν ἐξοδεύσει, θὰ εἴχαμε πολλὰ χιλιόμετρα ἁμαξιτῆς ὁδοῦ καὶ μεῖς κ. Σκουλᾶ.

§190Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐκάματε τίποτε, ἀλλ’ ὑπηρετήσατε τὴν τυραννίαν.

§191Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν, ἄλλως τε οἱ δρόμοι οἱ ὑπάρχοντες κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ὁ δρόμος Ἀποκορώνου ἦτο τὸ πλεῖστον κατασκευασμένος, ὁ δρόμος Κισσάμου ἐπίσης. Δὲν παραδέχομαι ἐγὼ λοιπὸν ἀντικρητισμόν, δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν ὑπερασπίσω ἐγώ, ἔχει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἑαυτόν του, ποῦ εἶναι πολὺ ἁρμόδιος νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτόν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω τὴν ἀλήθειαν. Δὲν παραδέχομαι, ὅτι δὲν θέλει νὰ γίνουν δημόσια ἔργα ἐν Κρήτῃ, δὲν εἶχε τὰ μέσα, δὲν εἶχε μηχανικούς, ἦτο ἀπησχολημένος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διότι καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἦτο μέγα. Ἐγὼ ἤμην ἐδῶ καὶ τὸν παρεκάλεσα ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους μεταβαίνων, καὶ παρακαλῶν νὰ στείλῃ ἕνα μηχανικὸν καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ τὸν στείλῃ, μοῦ ἔλεγε ποῦ νὰ τὸν εὕρω, εὕρισκον μηχανικοὺς ἀπὸ τοὺς ἐκκαθαρισθέντας δὲν ἤθελε νὰ τοὺς στείλῃ, διότι εἶχον καταχρήσεις κάμει, ὁ ἄλλος προδοσίαν, ὁ ἄλλος εἶχεν ἀπόφασιν εἰς τὴν ράχιν του. Παρακαλοῦσα τὸν κ. Πρόεδρον εἰς ἕνα τραπέζι ποῦ εἴχαμε κάμει ὅλοι οἱ Κρῆτες βουλευταί· ὁ κ. Λεκανίδης τοῦ εἶπε διὰ μηχανικόν, τοῦ ἔδωσα ἐγὼ τὸν κατάλογον ἀπὸ 26 ἐκκαθαρισθέντας. Μοῦ εἶπεν, ἂν μποροῦμε ἀπὸ αὐτούς, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο δυνατόν. Πόσον δὲν ἐνήργησα ἐγὼ νὰ σταλῇ εἷς μηχανικός, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ. Τί θέλετε νὰ γίνῃ χωρὶς μηχανικούς; Ἔπειτα ἔχομεν χεῖρας εἰς τὴν Κρήτην διὰ νὰ ἐργασθῶσιν, ἔχομεν ὑλικά; Πῶς τὰ λέγομεν αὐτά: Πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἐπισπεύσῃ.

§192Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Δὲν παρακαλοῦμεν. Ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν.

§193Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν στηρίζομαι ἐπὶ περγαμηνῶν καὶ τίτλων καὶ εἰς χύσιν αἵματος. Κανεὶς δὲν ἀμφισβητεῖ τοὺς ἀγῶνας τῆς Κρήτης καὶ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς θυσίας....

§194Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτά.

§195Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τὸ εἶπον τρεῖς ἢ τέσσαρες ἄλλοι ἐκ τῶν ὁμιλησάντων. Τί εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ὁδοποιίας, διότι ἡ Κρήτη δὲν ἔχει δρόμους. Εἶναι συμφέρον διὰ τὸ Κράτος νὰ κάμωμεν δρόμους, διὰ νὰ μεταφέρωμεν τὰ προϊόντα τῆς Κρήτης, τὰ ὁποῖα εἶναι οὐκ ὀλίγα καὶ δὲν δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὸ κέντρον. Πράγματι ὁ κ. Παπαμιχελάκης σᾶς εἶπε κάτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιτυχέστατον, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πᾶτε στὴν Κρήτη καὶ νὰ ἰδῆτε τὴν κατάστασιν, θὰ ἐλαμβάνετε αὐστηρότερα μέτρα. Προχθὲς εἶπον πρὸς τὸν κ. Γενικὸν Διοικητὴν Κροκιδᾶν νὰ πᾶς στὴν ἐπαρχία μου καὶ νὰ ἰδῇς τὴν ὡραίαν Κάνδανον ποῦ δὲν ὑπάρχει ὡραιότερον μέρος στὴν Κρήτην καὶ ἂν κατορθώσῃς νὰ πᾶς ζωντανὸς νὰ μοῦ τὸ γράψῃς διὰ νὰ σὲ συγχαρῶ. Φαντασθῆτε, ὅτι εἶναι στὸ ἀντίθετον ἄκρον τῆς Κρήτης καὶ δὲν ἔχει βατὸν δρόμον.

§196Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§197Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ὄχι ὅμως νὰ λέγωμεν φόρους αἵματος καὶ χύσιν αἵματος καὶ τὰ τοιαῦτα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ συγχαρῶ τοὺς ἐκ Κρήτης συναδέλφους διὰ τὸ μέγα ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχουσι διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῶν νομῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξελέγησαν, αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι ἄξιοι πραγματικῶς ἀντιπρόσωποι τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω εἶναι ὅτι ἦτο ἐντελῶς περιττὸν τοῦτο νὰ ἐκθέσουν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων τὰς θυσίας τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ καὶ τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας καὶ τὴν κατάστασιν ἀκόμη τῆς συγκοινωνίας εἰς τὴν Κρήτην. Θὰ ἔπρεπε ἐπὶ πλέον τὰ παράπονα των καὶ τὰς διαμαρτυρίας των νὰ τὰς ὑποβάλλουν μὲ ὀλίγον πνεῦμα δικαιοσύνης καὶ μὲ τὴν ἰδέαν ἡ ὁποία καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλεται ὅτι οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι ἀντιπροσωποῦσι ὄχι ἰδιαίτερον τινὰ νομόν, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἐπερώτησις τῶν κ.κ. βουλευτῶν εἶναι νὰ ἀλλάξω τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων· ἐρωτοῦν δὲ διατὶ δὲν ἐξεπλήρωσα τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα νὰ ἀποστείλω μηχανικοὺς εἰς τὴν Κρήτην πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων. Εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο ἀπήντησα νομίζω ἐπαρκῶς. Τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων ἐν συνόλῳ ηὐξήθη ἐν Κρήτῃ, δὲν ἠλαττώθη. Θέτω τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν κ. συναδέλφων. Καὶ οὐχὶ μόνον δὲν ἀπέρριψα τὴν αἴτησίν των ἀλλὰ ὑπεσχέθην καὶ αὔξησιν ὅλου τοῦ προσωπικοῦ. Τοῦτο εἶναι συμφέρον βεβαίως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν οἱ κ. συνάδελφοι ἤθελον νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτόν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποδείξουν ὅτι μειονεκτικῶς διέθεσα τὸ προσωπικὸν τοῦτο, κατὰ τρόπον δεικνύοντα ἀμέλειαν καὶ περιφρόνησιν διὰ τὰ μεγάλα καὶ ἐπείγοντα πραγματικῶς συμφέροντα τῆς Κρήτης. Ἀλλὰ δὲν ἔπραξα αὐτό, διὰ τοῦτο δὲ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ ἐπερώτησις καὶ μοιραίως ἡ ἐπερώτησις κἄπως ἐγενικεύθη. Καὶ ἀγγέλθη ὅτι δὲν ἐδέχθην νὰ ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ Ταμείου ὁδοποιΐας ἐν Κρήτῃ. Αὐτὸ πράγματι δὲν τὸ ἐδέχθην καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἕνας τίτλος τιμῆς δι’ ἐμέ, διότι ἐσκέφθην ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἕνα ταμεῖον γενικὸν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Κρήτην. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἦτο ὁ ἔλεγχος βάσιμος, ἐὰν εἶχε παραληφθῇ ψήφισις πιστώσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ἐνῷ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἰδίως ἐνδιέτριψε εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον τῆς ἐπερωτήσεως ὅτι ἐγὼ εἰσηγήθην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνέκρινε πίστωσιν 6 ἑκατομμυρίων διὰ δημόσια ἔργα τὰ ὁποῖα εἶχον γίνῃ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τῆς Κρήτης, ὅτι ἐγὼ εἰσηγήθην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη νόμος γενικὸς περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ὁδοποιΐας καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ στοιχίσῃ περὶ τὰ ἑξήκοντα ἑκατομμύρια καὶ ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τὸ ¼ ἢ ⅕ εἶχε διατεθῇ διὰ τὴν Κρήτην. Κατὰ τὶ λοιπὸν ἐζημιώθη ἡ Κρήτη; Ὅτι ἀντὶ εἰδικοῦ ταμείου τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρύετο ἐν Κρήτῃ ἱδρύθη ἕνα γενικὸν ταμεῖον δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἰδικοῦ μου προγράμματος.

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ διαταγὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ τοῦτο μόνον γνωρίζω ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ἕνα νόμον ὁ νόμος οὗτος ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ τί λοιπὸν ἐζημιώθη ἡ Κρήτη; Ὅτι ἐγὼ ἔκαμα ἕνα γενικὸν νόμον δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀποβλέψας καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν; Βεβαίως οὐχὶ μόνον δὲν ἐζημιώθη ἐκ τούτου, ἀλλὰ καὶ ὠφελήθη διότι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διετέθη εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φαντάζονται οἱ κ. βουλευταὶ ὅτι θὰ εἰσεπράττετο ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου Ταμείου τῆς Κρήτης. Ἐκτὸς τούτου ὅμως ἠλέγχθη καὶ ἡ Πολιτεία, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὴν Κρήτην. Εἰς τοῦτο διαφωνῶ πρὸς τοὺς Κρήτας βουλευτάς, ὡς καὶ πρὸς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν καὶ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους ἄλλων περιφερειῶν τί ἐγένετο ἐν Κρήτῃ; Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν εἴτε νέων ἔργων, εἴτε τὴν ἐπισκευὴν παλαιῶν ἔργων, ἔχει δοθῆ μεγίστη ἐλευθερία εἰς τὸν τοπικὸν διοικητήν, δηλαδὴ εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, ὁ ὁποῖος ἐγκρίνει ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ἔχει δὲ καὶ τὴν δικαιοδοσίαν νὰ πληρώνῃ, μὲ μόνην τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγγέλῃ τὰς δημοπρασίας ἵνα λαμβάνῃ γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένον μόνον νὰ ἐλέγχῃ τὰ διατεθέντα χρήματα καὶ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν δημοπρασιῶν αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν. Ὥστε ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, ὑπάρχει σχεδὸν πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Ποῦ ὑπάρχει δὲ ὁ περιορισμός; Ὁ περιορισμὸς ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν ἔγκρισιν τῶν μελετῶν καὶ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν μελετῶν. Διὰ τὴν ἔγκρισιν ὑποχρεοῦται ὁ Γενικὸς Διοικητὴς νὰ στέλλῃ τὴν μελέτην πρὸς ἔγκρισιν στὸ Ὑπουργεῖον. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δέον νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τεχνικὸν προσωπικὸν περιοπῆς εἰς ὅλας τὰς Γενικὰς διοικήσεις δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἀπαραίτητον ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν μεγάλην ἀξίαν νὰ διέρχωνται τὸν ἔλεγχον τοῦ κέντρου πρὸς διόρθωσιν. Ἀντετάχθη ὅτι ἡ τοιαύτη διαδικασία ἐπιφέρει μίαν καθυστέρησιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἔργου δυναμένου νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ὁποῖον παρημελήθη εἰς τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων. Μία περίπτωσις ἀναφερομένη ἡ τοῦ λιμένος Ἡρακλείου καὶ δι’ αὐτὴν ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἔδωκα τὴν ὑπόσχεσιν ἔδωκα εἰδικὴν ἐντολὴν εἰς τὸ συμβούλιον νὰ ἐπιληφθῇ τῆς μελέτης τοῦ ἔργου τούτου, ἀλλ’ ἔκτοτε ἐγενήθησαν διαφωνίαι σοβαραὶ ἐν τῷ συμβουλίῳ καὶ μοὶ ὑπεβλήθησαν ἐκ τῶν ἐχόντων διαφόρους γνώμας καὶ ἐκθέσεις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπῆλθεν ἡ καθυστέρησις ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω δὲν ἐπιφέρει καμμίαν βλάβην, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλλον νὰ ἀναβληθῇ ἀντὶ παντὸς τρόπου ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ δὲν ἐπέμενον νὰ ἐπισπευθῶσι τὰ διατάγματα διὰ νὰ ἔχω μίαν ταχεῖαν ἀπόφασιν, διότι τὸ ἔργον ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ. Κατὰ τὴν ἰδίαν μου ἀντίληψιν διὰ τῆς ὑποβολῆς εἰς τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων δὲν ἐπέρχεται σοβαρὰ καθυστέρησις ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ μόνη ἐγγύησις ὅτι τὰ ἔργα θὰ διορθωθῶσι διότι αἱ πιστώσεις ὑπάρχουν ἄφθονοι καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ ηὐξήθη. Διατὶ λοιπὸν ἡ ἐξέγερσις καὶ διατὶ τὸ παράπονον αὐτὸ ὅτι δὲν ἐκτελοῦνται ἔργα; Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τοὺς πόθους τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος ἢ ἄλλος τις; Βεβαίως ὄχι. Εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι ὄχι τὰ πρόσωπα ἀλλὰ τὰ πράγματα ἐπέβαλλον τὴν τοιαύτην κατάστασιν εἶναι τὸ γεγονὸς ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐχὶ μόνον πιστώσεις διὰ νέα ἔργα ἔμειναν ἀνεκτέλεστοι, ἀλλὰ καὶ πιστώσεις διὰ μελετηθέντα καὶ ἐγκριθέντα ἔργα ἔμειναν ἀνεκτέλεστοι, διότι εἶναι δύσκολος ἡ ἐκτέλεσις. Ἐγένετο δημοπρασία διὰ πολλὰ ἔργα καὶ οὐδεὶς παρουσιάσθη ἀντιπρόσωπος καὶ ἐδώσαμεν ἔγκρισιν ὅπως γίνωσι δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἤδη προχθὲς ἐνῷ ἀπὸ οὐδὲν ἄλλο μέρος τῆς Ἑλλάδος ἦλθε μελέτη τις, διότι δὲν ὑπῆρχε προσωπικὸν νὰ ἐκτελέσῃ μελέτας περὶ νέων ἔργων ὁδοποιΐας, ἤδη προχθὲς ἔλαβον μελέτας πρὸς κατασκευὴν νέων ὁδῶν ἐν Κρήτῃ· τὸ λέγω τοῦτο ὄχι διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἔγιναν μεγάλαι ἐργασίαι, ἀλλ’ ὅτι τὸ παράπονον ὅτι τίποτε δὲν ἐκτελεῖται ἐν Κρήτῃ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβές. Ἀναγνωρίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα ῥιζικὴ καὶ νὰ κάνωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ εἶναι ἡ μομφὴ τὴν ὁποίαν εἴπατε ὅτι δὲν ἐλήφθη καμμία μέριμνα διὰ τὴν Κρήτην. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι τὸν Α ἢ τὸν Β μηχανικὸν τὸν διέθεσα μεροληπτικῶς ἢ χατηρικῶς ἢ ὑπὲρ ἄλλου νομοῦ ὁ ὁποῖος εἶχεν ὀλιγωτέρας ἀνάγκας τῆς Κρήτης. Σᾶς ἀναφέρω τὸν περιορισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει φθάσει τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τοὺς ἄλλους νομοὺς τοῦ Κράτους.

§202ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παραβάλητε τοὺς ἄλλους νομοὺς μὲ τὴν Κρήτην.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκεῖ ἀπεστραγγίσαμεν ὅλον τὸ προσωπικὸν καὶ δὲν ἔμεινεν παρὰ τὸ προσωπικὸν τὸ ἐντελῶς ἀπαραίτητον ὅπως συντηρηθῶσιν αἱ συγκοινωνίαι. Δὲν φαντάζομαι ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ ἀξίωσις νὰ παρεμποδίσωμεν καὶ τὴν στοιχειωδεστάτην συντήρησιν τῶν ὁδῶν εἰς τὴν Παλ. Ἑλλάδα, ἵνα κατασκευάσωμεν νέας ὁδοὺς ὅπου δήποτε τοῦ Κράτους σᾶς ὑπενθυμίζω ἐπὶ παραδείγματι τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Καρπενησίου καὶ Λαμίας, ἡ ὁποία διακόπτεται καθ’ ἑκάστην καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν φέρωμεν εἰς κατάστασιν, διότι δὲν ἔχομεν προσωπικόν. Σᾶς τονίζω ὅτι εἰς ὅλην τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα δὲν εἶναι εὐχάριστος ὑπὸ ἔποψιν ὁδοποιίας, ἡ κατάστασις· εἶναι οἰκτρά, οἰκτροτέρα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Κρήτην. Σᾶς φέρω παράδειγμα ἵνα σᾶς ἀποδείξω τοῦτο αὐτὴν τὴν Ἀττικὴν ἡ ὁποία ἔχει χειροτέραν κατάστασιν. Μεταβῆτε εἰς τὴν ὁδὸν Μεσογείων διὰ νὰ ἴδητε τί συμβαίνει· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε παράπονον, διότι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ παγκοσμίου πολέμου δὲν ἐξεπληρώθησαν οἱ πόθοι τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ. Γνωρίζω τὸ ἐνδιαφέρον σας ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλο τι περισσότερον· δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι καὶ ἐκτὸς τῆς Κρήτης καὶ ἡ ἄλλη Ἑλλὰς εἶναι εἰς χειροτέραν κατάστασιν. Βεβαίως ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐλευθέρα ἐπὶ 100 ἔτη ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὁ βίος της ἦτο βαρὺς διότι ἠγωνίζετο καὶ ἀγωνίζεται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν της.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ ὅπως τὰς λοιπὰς ἐπερωτήσεις νὰ τὰς ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλην ἡμέραν;

§205ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τῆς αὔριον δηλῶ ὅτι θὰ ἔγωμεν συνεδρίασιν καὶ μετὰ τὸ φαγητόν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8.30′ μ. μ).