1918.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23Η

τῆς 27 Μαρτίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 4. 20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Κυριακούλα χήρα Παυλίδου, πλοιάρχου ἐκ Κρήτης παρακαλεῖ, ὅπως ἀπονεμηθῇ σύνταξις εἰς τὴν οἰκογένειάν της. — Οἱ κάτοικοι Πατησίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεώς των. Ἀνακοινῶ, ὅτι ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Στρατὸν τὸ κάτωθι τηλεγράφημα ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, κατόπιν τῆς χθεσινῆς αὐτῆς ἀποφάσεως. (Ἀναγινώσκει). Πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, Ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς Ἐθνικῆς ἑορτῆς ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, διερμηνεύουσα τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους πρὸς τὴν μνήμην τῶν ἱδρυτῶν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀνεξαρτησίας καὶ πανηγυρίζουσα τὰ ἀνδραγαθήματα αὐτῶν καὶ τὰς μεγάλας θυσίας, δι’ ὧν ἐκτήθη ἡ ἐλευθερία, στρέφει αὐτομάτως τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχὴν αὐτῆς καὶ εἰς τὸ στρατευόμενον σήμερον Ἔθνος, μετ’ εὐγνωμοσύνης μὲν καὶ θαυμασμοῦ πρὸς τὸν ἐν τῷ μετώπῳ στρατὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὸ συντελεσθὲν ἤδη ἔργον, πρὸς ἅπαντα δὲ τὸν στρατὸν μετ’ ἀκλονήτου ἐμπιστοσύνης καὶ πεποιθήσεως, ὅτι διὰ τῆς ἀνδρείας αὐτοῦ θ’ ἀναζήσουν καὶ πάλιν μὲ νέον σφρῖγος αἱ ἀναμνήσεις ἐνδόξου παρελθόντος. Ὁ ἄγγελος, ὅστις μαζὺ μὲ τὴν ἔλευσιν τοῦ Σωτῆρος εὐηγγελίσθη κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν εἰς τὸ 1821 καὶ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Ἔθνους, εὐλογεῖ καὶ καθαγιάζει καὶ τὴν ἰδικήν σας σήμερον σημαίαν, νεκροὶ δέ, ἔνδοξοι προσφιλεῖς σύντροφοί σας τῶν τελευταίων πολέμων, τῶν ὁποίων τοὺς νωποὺς ἔτι τάφους πατεῖτε, ἡνωμένοι μὲ τοὺς ζῶντας ἀόρατοι, σᾶς δεικνύουσι καὶ πάλιν τὴν ὁδὸν τῆς νίκης καὶ τῆς δόξης. Ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἀπευθύνουσα κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τῆς Ἐθνικῆς παλιγγενεσίας ἕνα ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ ἔνοπλον Ἔθνος, ἀτενίζει πρὸς ὑμᾶς μετὰ τῶν χρηστοτάτων προσδοκιῶν, ἀναμένουσα, ὅπως ἀνανεοῦντες τὴν μεγάλην ἐποποιΐαν τῶν Ἐθνικῶν ἀγώνων καὶ συμπληροῦντες τελειωτικῶς τὸ Ἐθνικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψαν ἐπὶ τῆς σημαίας αὐτῶν οἱ ἡμίθεοι τοῦ 1821 δημιουργήσητε διὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ ὑμῶν ἓν νέον ἰσάξιον πρὸς τὸν ὄγκον 1821, ἄξιον τοῦ πανηγυρισμοῦ τοῦ Ἔθνους καὶ ἄξιον θαυμασμοῦ τῆς πεπολιτισμένης καὶ φιλελευθέρας Ἀνθρωπότητος μεθ’ ἧς σήμερον συναγωνίζεται ἡ Ἑλλάς. Πρὸς σᾶς ἀπευθύνονται σήμερον αἱ θερμότεραι εὐχαὶ καὶ εὐλογίαι τῆς Πατρίδος, πρὸς σᾶς οἱ εὐγενέστεροι παλμοὶ τοῦ Ἔθνους. Χαίρετε Νικᾶτε.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων

Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ

Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 9 Ἀπριλίου 1836 Β. Δ. «περὶ ἐκτελέσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν κλπ. καὶ παραλιακῆς ὁδοῦ Π. Φαλήρου». 2) «Περὶ κανονισμοῦ τῶν τιμολογίων τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων» καὶ 3) «Περὶ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων τῶν χορηγηθεισῶν διὰ τῶν νόμων 245 καὶ 1164 διὰ πρόσθετα ἔργα καὶ νέας ἐγκαταστάσεις ἐπὶ τῶν γραμμῶν τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων. Ὁ κ. Κ. Ρακτιβὰν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ταῖς Νομαρχίαις ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». 2) «Περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918 ἐκ δραχμῶν 200.000 διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς Θεσσαλονίκης». καὶ 3) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1149 «περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». Ὁ κ. Δ. Δίγκας Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων Ὀρθοδόξων». 2) «Περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου» καὶ 3) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου 997 «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας ἐν τῷ Κράτει ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ι. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 147, 26, καὶ 104 «περὶ συντάξεως τῶν ἐν Σάμῳ καὶ Κρήτῃ δικαστῶν, ὡς καὶ περὶ συνυπολογισμοῦ εἰς τὰ ἔτη τῆς συντάξεως τῆς δικηγορικῆς ὑπηρεσίας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομικοῦ δικαιώματος καὶ περὶ διαχειρίσεως σχολαζουσῶν κληρονομιῶν». 3) «Περὶ Τραπεζιτικῆς ἐπιταγῆς». 4) «Περὶ συστάσεως Πταισματοδικείων ἐν Αἰγίῳ καὶ Ἀμαλιάδι». 5) «Περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 τοῦ νόμου 768». 6) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΛΞΣΤʹ τοῦ 1877 «περὶ προσόντων τῶν γραμματέων πολυμελῶν δικαστηρίων καὶ ὑπολογισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ πάσης ἄλλης δικαστικῆς ὑπηρεσίας πρὸς κανονισμὸν τοῦ μισθοῦ των». καὶ 7) «Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῆς δικαστικῆς Στατιστικῆς καὶ τῆς τοῦ Ποινικοῦ Μητρώου ἐν τοῖς Δικαστηρίοις». Ὁ Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Γρίβας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τῶν δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὑπεχόντων στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν εἰς οὓς δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἐν ἐπιστρατεύσει ἡ παραμονὴ εἰς τὰς θέσεις των». καὶ 2) «Περὶ παροχῆς ἄρτου καὶ καυσοξύλων δωρεὰν εἰς τοὺς ὁπλίτας τῆς παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ Στρατῷ Γαλλικῆς Ἀποστολῆς». Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐπιτάξεων τροφίμων χρησίμων εἰς τὰς δημοσίας καὶ κοινωνικὰς ἀνάγκας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῶν κατὰ τόπους Ἀρχῶν κατ’ ἐξουσιοδότησιν, καὶ περὶ κανονισμοῦ τιμῆς αὐτῶν». καὶ 2) «Περὶ λήψεως μέτρων πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐπαρκείας τῆς χώρας». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπογράφεται ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Μ. Νεγρεπόντης Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἑρμηνείας καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 389 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1917 Β. Δ. περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς καὶ διατάξεως τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΧΓΜΒʹ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πολυχρονιάδης, Κ. Λουκουρέζος καὶ Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλουσιν ἰδίαν ἕκαστος τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1049 νόμου». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαβαθμίσεως ἀποδοχῶν κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γερογιάννης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν κλπ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 220 «περὶ Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαζαχαρίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διορισμοῦ κλπ. διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χρυσοστάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαβαθμίσεως κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κόντσα Χουσεῒν ἀσθενῶν, παρακαλεῖ δι’ ἐπιστολῆς του, ἐν ᾗ ἐπισυνάπτει καὶ πιστοποιητικὸν δύο ἰατρῶν, νὰ διαγραφῇ ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ἀπουσιαζόντων βουλευτῶν ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἄνευ ἀδείας. (Διατάσσεται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἡ διαγραφή του ἐκ τοῦ εἰρημένου καταλόγου). — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Τσακανίκας, Ι. Γκέκας καὶ Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βελτιώσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ὑποστηρίξῃ ἀναφορὰν ἐμπόρων ἐλαιῶν Ἀγρηᾶς τοῦ Βόλου.

§4Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις Λάμπρου εἶχεν ἀπαγορεύσει διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἐλαιῶν εἰς Θεσσαλονίκην ἐπιβαλοῦσα αὐστηροτάτας ποινάς. Οἱ ἔμποροι ὅμως Ἀγρηᾶς Βόλου παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος ἀπέστειλαν ἐλαίας εἰς Θεσσαλονίκην, δηλώσαντες ἄλλον τόπον προορισμοῦ, ἠναγκάσθησαν ὅμως νὰ καταθέσωσι καὶ ἐγγύησιν χρηματικὴν καὶ ἀρκετὰ μεγάλην, ὅτι τὸ ἐμπόρευμά των θὰ μετέβαινεν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ ὄχι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Μετὰ τὴν ἔλευσιν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἀρχῆς ὑπ’ αὐτοῦ αἱ διατάξεις τοῦ διατάγματος αὐτοῦ ἠτόνισαν, οἱ ἀναφερόμενοι δὲ ἔμποροι παρακαλοῦσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως δώσῃ διαταγὴν καὶ ἀποδοθῶσιν αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατατεθειμέναι ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, καὶ παρακαλοῦσι συνάμα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δώσῃ διαταγὰς καὶ ἀπαλλαγῶσι τῶν ἐπιβεβλημένων εἰς αὐτοὺς ποινῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μανασάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα τοῦ ἐν Κρήτῃ ἰσχύοντος «περὶ μικροδιαφορῶν νόμου».

§6Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προτάσεις νόμων «περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, πρῶτον τοῦ νόμου «περὶ μικροδιαφορῶν» τῆς Κρήτης καὶ δεύτερον τῆς Πολιτ. Δικονομίας καὶ τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος». Ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον «περὶ μικροδιαφορῶν» τῆς Κρήτης, εἶναι γνωστόν, ὅτι οὗτος ἐπέφερε θαυμάσια ἀποτελέσματα λόγῳ τοῦ ὅτι καθιεροῖ ἀρχὴν ὀλιγοδάπανον, ταχυτάτην καὶ ἁπλουστάτην ἄνευ δικονομικῶν διατυπώσεων. Εἰς τὸ Παλαιὸν Ἑλληνικὸν Κράτος ὑπάρχει ὁ νόμος ὁ ἐκδικάζων τὰς μικροδιαφορὰς μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ἐργατῶν, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἔχει καθιερώσει ἐν Κρήτῃ ὁ νόμος περὶ μικροδιαφορῶν. Εἰς τὰς λοιπὰς ὅμως ἰσχύει ἡ συνήθης διαδικασία, ἡ ὁποία εἶναι δαπανηρὰ καὶ ἀπαιτεῖ πολλὴν χρονοτριβὴν καὶ πολλὰς παρελκύσεις. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν κανεὶς λόγος, ὅπως διὰ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι κατώτερα τῶν 100 δραχμῶν ἐφαρμόζηται ἡ συνήθης διαδικασία, ἡ ὁποία μάλιστα ἀποτελεῖ ἄρνησιν τῆς δικαιοσύνης διὰ τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν τὰ μικρὰ ταῦτα ποσά. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου διεξάγονται δίκαι ἔχουσαι ἀντικείμενα ποσὰ 5, 10, 20 δραχμῶν, διὰ τὰς ὁποίας οἱ διάδικοι ἔχουσι τόσας ἀπωλείας χρόνου καὶ τόσας ἀπωλείας δαπανῶν, ὥστε δι’ αὐτοὺς θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον νὰ μὴ παρίσταντο ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὡς διάδικοι. Δίκαι δὲ ἔχουσαι ὡς ἀντικείμενον 5 καὶ 10 δραχμῶν ἀπησχόλησαν διαδίκους καὶ πληρεξουσίους αὐτῶν καὶ δικαστήρια ὁλόκληρα διὰ τὸ μικρὸν τοῦτο ποσόν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν περὶ Δικαίου ἀντίληψιν τελείως ἀντίκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ τόσον δικαστικὸν προσωπικὸν διὰ τοιαύτας ὑποθέσεις. Ἕνεκα τούτου φρονῶ, ὅτι δέον νὰ εἰσαχθῇ καὶ διὰ τὰς λοιπὰς ὑποθέσεις οὐ μόνον τὰς μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ἐργατῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὑποθέσεις τὰς ἐχούσας ἀντικείμενον ἔλαττον τῶν 100 δραχμῶν, ὁ νόμος ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἐπέφερε θαυμάσια ἀποτελέσματα καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι εἰλημμένος ἐξ εὐρωπαϊκῆς νομοθεσίας καὶ διερρυθμίσθη συμφώνως πρὸς τὴν κρατοῦσαν ἀντίληψιν περὶ Δικαίου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἑτέρα πρότασις νόμου ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς πολιτικῆς Δικονομίας τῆς Κρήτης, δύναται δὲ νὰ εἰσαχθῇ εἴτε ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς, εἴτε νὰ εἰσαχθῶσι γενικῶς αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Πολιτικὴ Δικονομία ἐνεωτέρισεν ἐν Κρήτῃ. Ἡ Δικονομία τοῦ Παλαιοῦ Κράτους ἀντιπροσωπεύει τὴν περὶ Δικαίου συνείδησιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει πρὸ ἑνὸς περίπου αἰῶνος, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἔχει χρονοτριβὰς πολλάς, ὅτι δίδει εὐκαιρίαν εἰς τὴν στρεψοδικίαν καὶ ἐν γένει ὅτι τὸ οὐσιαστικὸν Δίκαιον θυσιάζεται ὑπὸ τοῦ δικονομικοῦ Δικαίου. Ἡ Κρητικὴ Δικονομία εἶναι νεαρά, κατὰ τὴν σύνταξιν δ’ αὐτῆς ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ πρόοδοι τῆς ἐπιστήμης ἀφ’ ἑνὸς ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ ἐκ τῆς πείρας προκύψασαι ἀνωμαλίαι ὥστε ἐρρυθμίσθη τὸ σύστημα κατὰ τρόπον ἁπλούστερον καὶ ταχύτερον, ὥστε αἱ δικονομικαὶ διατυπώσεις νὰ μὴ θυσιάζουν τὴν οὐσίαν τοῦ Δικαίου. Κατὰ τὴν σημερινὴν ἀντίληψιν περὶ Δικαίου δὲν πρέπει εἰς τὸ τυπικὸν Δίκαιον νὰ θυσιάζηται τὸ οὐσιαστικὸν Δίκαιον. Καὶ ναὶ μὲν τύποι τινὲς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τηρῶνται καὶ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων, εἶναι ἀπαραίτητοι, πρέπει ὅμως νὰ περιορισθοῦν οὗτοι καὶ νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὸν δικαστὴν εὐρύτερον ἐξετάζοντα τὰ πράγματα νὰ ἀποδίδῃ τὸ δίκαιον κατ’ οὐσίαν συμφώνως πρὸς τὴν σημερινὴν ἀντίληψιν περὶ Δικαίου. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω καὶ παρακαλῶ, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν σχετικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἴτε νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Δικονομίαν ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς, εἴτε νὰ ἐκλέξῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις καὶ νὰ εἰσαγάγῃ ταύτας. Τὸ αὐτὸ θὰ ἔλεγον καὶ διὰ τὸν Ἀστικὸν Κώδικα. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ δεκαετηρίδας ὁλοκλήρους ἐργαζόμεναι δὲν κατώρθωσαν νὰ καταρτίσωσι τὸ σῶμα τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, εἰς τρόπον ὥστε οἱ παρὰ τοῖς δικαστηρίοις ἐργαζόμενοι δικηγόροι παρουσιάζουν ξένους συγγραφεῖς διότι δὲν γνωρίζουν τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχῦον Δίκαιον. Ἂν εἰς ὅλας τὰς ἐπιστήμας, ὡς λόγου χάριν εἰς τὴν πολεμικήν, εἰς τὴν ἰατρικὴν καὶ ἄλλας δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνταπεξέλθωμεν εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Κοινωνίας ἐὰν δὲν χρησιμοποιήσωμεν μέσα σήμερον ἀνακαλυφθέντα, πολὺ περισσότερον εἰς τὸ Δίκαιον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν διατάξεις ἰσχυούσας πρὸ 2000 ἐτῶν. Ἂς ἀφήσωμεν τὴν ἔρευναν τούτων εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἐπιστήμην καὶ ἂς καθορίσωμεν νέους νόμους ζωντανούς, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἀποδίδεται οὐσιαστικώτερον τὸ δίκαιον. Ὁ ἐν Κρήτῃ ἰσχύων Ἀστικὸς Κῶδιξ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι τέλειος, ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἔλυσε μίαν σπουδαίαν ἀνάγκην καὶ δὲν θὰ ἀναγκάζεται κανεὶς νὰ καταφεύγῃ εἰς τὰς ἀσαφεῖς πηγὰς ρωμαϊκὰς καὶ βυζαντινάς. Νομίζω, ὅτι ἀφ’ οὗ ἡ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν βελτίωσιν ἐπέφερεν καὶ οὔτε ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἐμφανίσῃ τοιαύτην ἐργασίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω, λέγω, ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ ὡς πρότυπον ὁ Κρητικὸς Κῶδιξ καὶ νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κωτούλας, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτεται νὰ διατάξῃ τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Καλαμπάκας–Γρεβενῶν, μελλούσης νὰ ἐξυπηρετήσῃ σπουδαίως τὰ συμφέροντα οὐ μόνον τῶν κατοίκων τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἠπείρου καὶ πότε.

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὡς γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, ὑπάρχει νόμος εἰδικὸς ἀφορῶν τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, ἅμα δὲ τῇ ἐφαρμογῇ τούτου θὰ ἄρξηται καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ, περὶ ἧς ἐρωτᾶτε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κωτούλας, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐστάλησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιμελητείας τῆς 12ης Μεραρχίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν αἱ καταστάσεις μετὰ τῶν σχετικῶν τῆς ἐπιτάξεως εἰδῶν τροφῶν καὶ νομῆς γενομένης ἐν ἔτει 1915 καὶ ἐὰν ἐξεδόθησαν τὰ σχετικὰ χρηματικὰ ἐντάλματα καθ’ ὅσον ὑπάρχουσι πολλοὶ τῶν ὁποίων ἡ πληρωμὴ καθυστερεῖται ὅλως ἀδικαιολογήτως.

§10Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπὸ τῆς Ἐπιμελητείας ΧΙΙ Μεραρχίας ὑπεβλήθησαν δικαιολογητικὰ δικαιουμένων πολλῶν, ἅτινα συμπεριελήφθησαν εἰς τὰς παρελθούσας χρήσεις 1918 καὶ ἐν καιρῷ θὰ ἐκδοθῶσι τὰ οἰκεῖα χρηματικὰ ἐντάλματα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σταμάτης, ἀναφέρει, ὅτι κατόπιν τῆς συγκλονιστικῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς πλαστῆς πρὸς Κόρακαν ἐπιστολῆς τοῦ κυρίου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν ὑπαιτίων ὀργάνων τῆς Δικαιοσύνης καὶ τίνα ταῦτα, ἀφ’ ἧς ἀπηυθύνοντο πρὸς αὐτὸν ὡς ἰθύνοντα τὰ τῆς Δικαιοσύνης αἱ μνημονευθεῖσαι ἐν τῇ Βουλῇ τρεῖς ἐπιστολαὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν δὲν ἔλαβε τοιαῦτα ἔκτοτε καὶ δὴ μετὰ τὰς πρὸς αὐτὸν τρεῖς ὡς ἄνω ἐπιστολὰς τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν ὑπαιτίων μετὰ τὴν ὄντως συγκλονιστικὴν ἀγόρευσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§12Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ περιέργεια τοῦ ἐρωτῶντος κυρίου βουλευτοῦ θὰ ἦτο ἴσως δεδικαιολογημένη, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ λόγοι τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦσαν ἀρκετὰ σαφεῖς. Ἀλλὰ ἡ σαφήνεια εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων χαρακτηριστικῶν πάσης τοῦ κυρίου Προέδρου ὁμιλίας. Νομίζω δέ, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τούτου εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήματος τοῦ κ. Μελᾶ περὶ τῆς δικαστικῆς ἀντιλήψεως ἐν τῇ ὑποθέσει τῆς πλαστῆς ἐπιστολῆς, οὐδεμία ἄλλη ἦτο ἐπιβεβλημένη ἐνέργεια, διότι ὑπῆρξεν ἀρκούντως δικαστικὸν μάθημα ἡ κατάγνωσις βραδύτητος ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπωφελὴς παρότρυνσις, ὅπως γοργότερον βαίνῃ ἐν τῷ μέλλοντι αὕτη. Οὔτε ἀπεδόθη ποτὲ οὔτε ἦτο ἄλλως τε δυνατὸν ν’ ἀποδοθῇ, προκειμένου περὶ ἀνωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν, ὡς ὁ Πρόεδρος τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν κ. Πανηγυράκης, ὁ ἐνεργήσας τὴν ἀνάκρισιν, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κ. Παπαχατζῆς, ὁ εἰσαγαγὼν τὴν ὑπόθεσιν νὰ χαρακτηρίσῃ πειθαρχικῶς τιμωρητέαν. Ἡ βραδεῖα διεξαγωγὴ ἀποδοτέα εἰς τὴν δοθεῖσαν εἰς τὴν ἀνάκρισιν κατεύθυνσιν πρὸς ἐξονύχισιν καὶ τῶν τελευταίων λεπτομερειῶν, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον παρουσίαζε ἡ ὑπόθεσις τῆς πλαστῆς ἐπιστολῆς. Ὁ δρόμος ὅμως ὁ σύντομος, τὸν ὁποῖον διέγραψεν ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἀναντιρρήτως ὁ ἐνδεδειγμένος εἰς τοιαύτην περίπτωσιν. Αἱ ἀντιλήψεις τῆς Διοικήσεως τῆς Δικαιοσύνης ἐντελῶς σύμφωνα πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐγκαίρως ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν. Ἄλλη τις ἐπέμβασις οὔτε δυνατὴ οὔτε προσήκουσα ἦτο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σταμάτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβεν ὅπως μεταφερθῶσιν ἐνταῦθα καὶ δικασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατοδικείου οἱ διὰ τὰ Νοεμβριανὰ κατηγορούμενοι ὑπόδικοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Στρατοῦ, διότι ἡ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Δικαιοσύνης.

§14Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μόλις ὑποβληθῇ ὁ κατάλογος θὰ τὸν ἀνακοινώσω.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ὁ μεγαλύτερος ἐκ τῶν τεσσάρων ἀδελφῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν αʹ σειρὰν ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ ἐξ ὧν ὁ τέταρτος ἀδελφὸς εἶναι ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς (εὑρισκόμενος μάλιστα ὡς αἰχμάλωτος ἐν Γερμανίᾳ), τυγχάνῃ τοῦ εὐεργετήματος νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας.

§16Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως συγκαταλέγηται μεταξὺ τῶν τεσσάρων ἀδελφῶν καὶ ὁ ὡς ἀξιωματικὸς ὑπηρετῶν. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν ἂν θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ ἐν Γερμανίᾳ κρατούμενοι ἀξιωματικοί, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θέλει ἐν καιρῷ κανονισθῆ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ὅπως ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου δι’ οὗ νὰ μεταφέρεται εἰς τὴν βʹ σειρὰν τῆς ἐφεδρείας ὁ πρεσβύτερος υἱὸς πατρὸς φονευθέντος ἐν πολέμῳ, προτιμωμένου ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦ υἱοῦ, ἀπὸ τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ, τοῦ φονευθέντος ὡς ἐγγυτέρου συγγενοῦς τοῦ πληρώσαντος τὸν φόρον τοῦ αἵματος πρὸς τὴν πατρίδα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ ἐπέκτασις τοῦ εὐεργετήματος ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ εὐεργέτημα νὰ μεταβιβασθῇ ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ εἰς τὸν υἱὸν τοῦ φονευθέντος.

§18Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως μεταφέρωνται εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας οἱ μόνοι ἢ πρεσβύτεροι υἱοὶ πατρὸς πεσόντος ἐν πολέμῳ, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τοῦ εὐεργετήματος δὲν δύναται νὰ συμπεριληφθῇ ὁ πρεσβύτερος ἀδελφὸς τοῦ φονευθέντος.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἢ ἔλαβε διὰ τὴν διάθεσιν τῆς μελλούσης ἐσοδείας τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπόκρυψις αὐτῆς, καὶ ἐὰν μεταξὺ αὐτῶν θὰ εἶναι ἡ ἐπίταξις τῶν καρπῶν τούτων καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα γενικῶς καὶ ὄχι μερικῶς καὶ ἐὰν ὡς βάσις κατὰ τὴν γενησομένην μετὰ τὴν ἐπίταξιν ὑπὸ τοῦ Κράτους συγκέντρωσιν τῶν ὡς εἴρηται καρπῶν θὰ τεθῇ τοιοῦτον μέτρον ὥστε ν’ ἀποθηκεύηται ἐπιτοπίως ἡ ἀναλογοῦσα εἰς τοὺς κατοίκους τῆς παραγωγῆς καὶ δὴ τῶν πόλεων (τῶν μὴ σιτοπαραγωγῶν) μερὶς ἐκ τῶν καρπῶν τούτων διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἐκεῖνο ὅπερ ἐγένετο μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐσοδείαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βόλου, τῇ μὴ σιτοπαραγωγῇ, ὅτε ἅπαντες οἱ δημητριακοὶ καρποὶ (σῖτος, ὄσπρια, γεώμηλα κλπ.) μετεφέρθησαν ἐκ τῆς Θεσσαλίας εἰς Ἀθήνας καὶ μάλιστα τινὲς αὐτῶν καὶ διὰ τοῦ λιμένος Βόλου καὶ εἶτα ἐξ Ἀθηνῶν ἀπεστέλλοντο εἰς Βόλον μετὰ μεγάλης μάλιστα δυσκολίας, ἐλλείψει μέσων συγκοινωνίας καὶ βεβαρυμένα μὲ μεγάλα ἔξοδα μεταφορᾶς καὶ ἐπαναφορᾶς αὐτῶν.

§20Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐσοδείας τῶν δημητριακῶν καὶ λοιπῶν τροφίμων. Πιθανὸν ἡ συγκέντρωσις νὰ γίνῃ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις θέλει συγκεντρώσει καὶ τὴν νομὴν κτηνῶν, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι διὰ τῶν ληφθησομένων μέτρων θὰ προληφθῶσι τὰ ἄτοπα τοῦ προβλήματος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Κατὰ τὸν νόμον περὶ Γενικῶν Διοικήσεων οἱ Γενικαὶ Διοικηταὶ προΐστανται ὅλων τῶν ἀρχῶν, πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν. Ἐν τούτοις ὁ Στρατ. Διοικητὴς τῶν νήσων κ. Δραγάτσης ἀπηγόρευσεν εἰς τὸν λιμενάρχην Μυτιλήνης κ. Λέοντα νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν καὶ ὅταν ἀκόμη καλῆται μετὰ τῶν προϊσταμένων καὶ ἄλλων δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ ἂν ἀκόμη πρόκηται περὶ ζητημάτων ὑπηρεσιακῶν. Παρακαλεῖ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν νὰ δηλώσωσιν ἂν ἔχωσι γνῶσιν περὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως καὶ ἂν ἐμερίμνησαν ὅπως καταστῇ σεβαστὸς ὁ νόμος περὶ Γενικῶν Διοικήσεων παρ’ ἁπάσαις ταῖς ἀρχαῖς.

§22Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀπησχόλησε καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, παρεκλήθη δὲ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ μέτρα διοικητικὰ πρὸς θεραπείαν τῶν παραπόνων.

§23Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀπαντήσῃ διὰ σημειώματος ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν προΐσταται τῶν ναυτικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ μόνον τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ του διοικητικῶν ἀρχῶν. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν προΐσταται τῶν Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου περὶ Γενικῶν Διοικήσεων ὁρίζεται ὅτι ἔχει δικαίωμα ἐποπτείας ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, δικαιούμενος νὰ ζητῇ παρ’ αὐτῶν πληροφορίας καὶ ἐξηγήσεις. Συμβαίνουσιν ὅμως πολλὰ ἄτοπα, διότι ὁ κ. λιμενάρχης Μυτιλήνης, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχω πολλὰ καλὰ πράγματα νὰ εἴπω, ἔχει λάβει διαταγὴν διὰ τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν τῶν νήσων κ. Δραγάτσην νὰ μὴ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν οὔτε νὰ δίδῃ ἀπάντησιν εἰς κανέναν.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διόρθωσις θὰ γίνῃ καθ’ ὃν τρόπον ἐννοεῖτε ὅλοι.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς λέγει ὅτι ὁ Ἰωάννης Γ. Χρυσάφης (ἐκ Λήμνου) δεκανεὺς τοῦ 5ου λόχου 5ου συντάγματος τῆς μεραρχίας Ἀρχιπελάγους κληρωτὸς τοῦ 1916 ἐτραυματίσθη τὴν 25 Μαΐου 1917 εἰς τὸν τομέα Μοναστηρίου ὑπὸ ὀβίδος λαβὼν 39 τραύματα. Ἀφοῦ ἐνοσηλεύθη ἐπί τινα χρόνον εἰς τὸ 1ον Στρατ. Νοσοκομεῖον Θεσσαλονίκης μετεφέρθη τὴν 4 Σεπτεμβρίου 1917 εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Ἐκπαιδεύσεως Ἀθηνῶν, ἔνθα διαμένει μέχρι σήμερον. Τὴν 28 Ὀκτωβρίου ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀπαλλαγῶν 1ου Σώματος Στρατοῦ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1883 ἀποφάσεώς της ἐκήρυξεν αὐτὸν ἀνίκανον ὡς πάσχοντα ὑπὸ μετατραυματικῆς ἀγκυλώσεως ἐν κάμψει ἀμφοτέρων τῶν κατὰ γόνυ ἀρθρώσεων. Ἔκτοτε κρατεῖται εἰσέτι ἐν τῷ Νοσοκομείῳ χωρὶς νὰ ὑποβάληται εἰς καμμίαν εἰδικὴν θεραπείαν. Ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ 1) Διατί ὁ εἰρημένος τραυματίας καὶ ἀνίκανος πολέμου δὲν εἰσάγεται εἰς εἰδικὸν θεραπευτήριον, ἴσως βελτιωθῇ ἡ κατάστασίς του. 2) Διατί τοὐλάχιστον δὲν ἀπολύεται καὶ δὲν τοῦ δίδεται ἡ νόμιμος σύνταξις ὅπως μεριμνήσῃ ὁ ἴδιος περὶ τῆς ὑγείας του. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἀφ’ ὅτου ἐτραυματίσθη ὁ Ἰωάννης Χρυσάφης δὲν τοῦ ἐδόθη κἂν ὁ μισθὸς τοῦ στρατιώτου.

§26Δ. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ δεκανεὺς Χρυσάφης Ἰωάννης ἐκ Λήμνου τῆς Μεραρχίας Ἀρχιπελάγους τραυματίας, παρευρίσκεται νοσηλευόμενος εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου 1917, κριθεὶς ἀνίκανος παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλαγῶν Αʹ Σώματος Στρατοῦ, εἰς ἣν παρεπέμφθη ὑπὸ τοῦ ἄνω Νοσοκομείου, γίνεται δὲ εἰς αὐτὸν μασσὰζ πρὸς θεραπείαν τῆς ἀγκυλώσεως τῶν γονάτων, ἐξ ἧς πάσχει· ἤρξατο δὲ καὶ μηχανοθεραπείας τεθέντος ἐσχάτως εἰς λειτουργίαν τοῦ εἰδικοῦ τμήματος τοῦ Νοσοκομείου παρ’ εἰδικοῦ ἰατροῦ ὀρθοπεδικῶν νοσημάτων. Διὰ τὸν ἀνωτέρω τραυματίαν ἐνηργήθη ὅ,τι ἔδει πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως, παρεπέμφθη δὲ πρὸς τοῦτο εἰς τὴν Ἀνωτάτην τοῦ Στρατοῦ Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις καὶ τὴν γνωμάτευσίν της ὑπέβαλεν ὅπου ἔδει. Ἤδη ἐναπόκειται εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ κανονίσωσι τὰ τῆς ἀπονομῆς τῆς συντάξεως.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν αʹ) ποία εἶναι ἡ σκοπιμότης τῆς διακρίσεως μεταξὺ τῶν τεταρτοετῶν φοιτητῶν καὶ τελειοφοίτων ὡς πρὸς τὴν πεντάμηνον ἢ μηνιαίαν ἀναβολὴν προσελεύσεως εἰς τὰ ὅπλα· βʹ) ἀπὸ πότε λογίζεται ἀρχομένη ἡ τεταρτοετὴς φοίτησις, καὶ γʹ) ἐὰν δὲν θὰ ἦτο δικαιότερον ἡ πεντάμηνος αὕτη ἀναβολὴ προσελεύσεως νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλους τοὺς τελειοφοίτους τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατέθεσεν ἔγγραφον ἀπάντησιν, τῆς ὁποίας δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. βουλευτής.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁποίαν τύχην ἔσχον αἱ κατασχεθεῖσαι κατὰ τὴν εἴσοδον τῶν Συμμάχων εἰς τὴν πόλιν Καρδίτσαν ποσότητες κυνηγετικῶν ὅπλων, φυσιγγίων καὶ ἄλλων εἰδῶν, ἂν θὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ καταστηματάρχαι παρ’ ὧν ἀφῃρέθησαν ταῦτα ἢ θὰ ἐπιστραφῶσι ταῦτα αὐτούσια πρὸς αὐτούς. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατέθεσεν ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν.

§29Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ περαιτέρω κατακράτησις τῶν κυνηγετικῶν ὅπλων καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὰ διάφορα καταστήματα τῆς Καρδίτσης. Νομίζω ὅτι ἢ πρέπει νὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ καταστηματάρχαι ἢ νὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς αὐτοὺς τὰ εἴδη αὐτά.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Περιθάλψεως ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν πρόκειται νὰ δοθῶσιν εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων τὰ καθυστερούμενα ἐπιδόματα τοῦ 1915.

§31Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Κατὰ τὸν νόμον ἡ πληρωμὴ τῶν ἐπιδομάτων αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ θὰ γίνῃ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει καὶ τὸν τρόπον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Χρηστοδουλιᾶς καὶ Κ. Σταμούλης παρακαλοῦσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ἠκύρωσε τὸ ψήφισμα τοῦ Συμβουλίου τῆς Ριζαρείου Σχολῆς, δι’ οὗ ἐπροτείνοντο τρεῖς ὑποψήφιοι ἵνα διορισθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποβιώσαντος τοιούτου Π. Κουτσαλέξη καὶ ἐὰν ἐγένετο νέον ψήφισμα τοῦ Συμβουλίου τίνας ἐπρότεινε καὶ ποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς διώρισεν ὡς σύμβουλον.

§33Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ τοῦ πρώτου ψηφίσματος ἐπροτάθησαν οἱ κ. κ. Μηλιώτης, Μπαλᾶνος καὶ Μαλλιόπουλος, ἀλλ’ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τοῦ ψηφίσματος ἐλήφθη καταγγελία ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν ἐνταῦθα Ἠπειρωτῶν ὅτι τὸ ψήφισμα τοῦ Συμβουλίου ἀντιβαίνει πρὸς τὰς διατάξεις τῆς Διαθήκης, καθ’ ἃς οἱ προτεινόμενοι δέον νὰ ὦσιν Ἠπειρῶται. Ἕνεκα τούτου τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο τοῦ Συμβουλίου ἐπεστράφη μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν διαθήκην καὶ νὰ προτείνωσιν ἀνθρώπους ἐξ Ἠπείρου καταγομένους. Ἐπηκολούθησε δεύτερον ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροτάθησαν οἱ κ. κ. Μηλιώτης, Μαλλιόπουλος καὶ Σῖμος, ἐξ αὐτῶν δὲ ἐξελέχθη ὁ κ. Σῖμος ὡς λαβὼν τὰς περισσοτέρας ψήφους καὶ παρεσκευάσθη καὶ τὸ σχετικὸν διάταγμα διὰ τὸν διορισμόν του.

§34Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, διότι ὁ ἰσχυρισμὸς περὶ τῆς καταγωγῆς τοῦ συναδέλφου δὲν ἦτο ἀκριβής. Μάλιστα καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὸ ἀνεγνώρισεν, ὑπέβαλε τὸ Β. Διάταγμα τοῦ διορισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπεστράφη ὑπογεγραμμένον καὶ ἀπεστάλη πρὸς δημοσίευσιν εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ὁπόθεν πάλιν παρελείφθη καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη.

§35Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μὲ συγχωρεῖ πολὺ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ψηφίσματος, δὲν ἦτο ὁ συνάδελφος κ. Μαλλιόπουλος ἀλλ’ ὁ κ. Μπαλᾶνος, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀναφορὰ τῶν Ἠπειρωτῶν, ἡ ὁποία ἔφερε πολλὰς ὑπογραφάς, ἔλεγεν ὅτι διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τοῦ τερατώδους τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου, σᾶς σημειοῦμεν ὅτι ἐπρότεινε καὶ τὸν κ. Μπαλᾶνον Κερκυραῖον καὶ ἐκλεγόμενον βουλευτὴν Εὐβοίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Μελᾶς, Θ. Βελλιανίτης, Δ. Χρυσοστάλης, Γ. Καζανόβας, Γ. Στρατούλης, Ἀλ. Μητρέλιας, Ι. Μάνος, Π. Γκίνης, Κωνστ. Χρυσοχοΐδης, Α. Ἀναστασιάδης, Δ. Γκλαβᾶς, Ἀν. Παπαγεωργίου καὶ Δ. Τερζάκης παρακαλοῦσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος καὶ ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ ἡμερολογίου, προσχωρούσης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Γρηγοριανὸν τοιοῦτον. Αἱ σημεριναὶ πολεμικαὶ συνθῆκαι, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα, καὶ ἡ στενὴ συνεργασία τοῦ τε στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου μας μετὰ τῶν Συμμαχικῶν τοιούτων, ἐπιβάλλουν τὴν ταχυτάτην προσχώρησιν εἰς τὸ Γρηγοριανὸν ἡμερολόγιον πρὸς ἀποφυγὴν ἐνδεχομένων καταστρεπτικῶν συνεπειῶν τῆς διαφορᾶς ἡμερομηνίας διαταγῆς τινος. Ὡς πρὸς τὸ θρησκευτικὸν μέρος τοῦ ζητήματος πληροφοροῦνται ὅτι δυσχέρειαι σοβαραὶ δὲν ὑπάρχουν.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι εἶναι προθυμοτάτη νὰ προβῇ. Εἶναι βεβαίως ὄχι εὐχάριστον νὰ καθυστερῶμεν τόσας ἡμέρας ἀπὸ τὸν ἄλλον κόσμον, ὁ δὲ ἀναχρονισμὸς αὐτὸς δύναται νὰ λάβῃ διαστάσεις ἐπικινδύνους καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους. Τὸ ζήτημα ὅμως δὲν εἶναι ἁπλῶς πολιτικὸν ὁπότε θὰ ἠδύνατο νὰ λυθῇ εὐκόλως. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα ἐκκλησιαστικόν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως δὲ ταύτης καθίσταται δυσκολώτερον. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι ἀνάθεσις τῆς κεφαλῆς τῆς ἐκκλησίας εἰς τὸν ἤδη διευθύνοντα τὰ ἔργα αὐτῆς ὁ ὁποῖος εὐρύτερον ἀντιλαμβάνεται ὅλα τὰ ζητήματα θὰ διευκολύνῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἡ μόνη δυσκολία ἀπομένει ὡς πρὸς τὰς προθεσμίας τῶν διαφόρων συμβάσεων, ἐλπίζω ὅμως ὅτι θὰ δυνηθῶμεν καὶ ταύτην τὴν δυσχέρειαν νὰ ἄρωμεν καὶ τότε θὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν ἅγιον Ἀθηνῶν τὸν ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ εὕρω πρόθυμον ἐν πνεύματι προόδου νὰ συνεργήσῃ ὑπὲρ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος, παρακαλεῖ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατί δὲν χορηγεῖται ὡς πληροφορεῖται ἡ ἡμερησία τροφοδοσία καὶ ἀποζημίωσις ἐκστρατείας καὶ εἰς τοὺς ἐκτάκτους στρατιωτικοὺς μηχανικοὺς, ἐφόσον καὶ οὗτοι ἐπιστρατευθέντες καὶ ἀποστελλόμενοι εἰς τὰς ἔξω φρουράς, ὑποβάλλονται εἰς τὰς αὐτὰς μὲ τοὺς ἄλλους δαπάνας. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατέθεσεν ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν τῆς ὁποίας δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. βουλευτής. Ὁ κ. Δ. Δαγκλῆς, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἐπιτρέψῃ τὴν σύστασιν φαρμακείου εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας ὧν ὁ πληθυσμὸς ηὔξησεν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ 1917 ἀπογραφῆς μέχρι σήμερον ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ ἵδρυσις τούτων μετὰ προηγουμένην ὑπεύθυνον βεβαίωσιν τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν ἀρχῶν παρὰ τὰς αὐξήσεις ταύτας ὡς καὶ τῶν ἁρμοδίων Νομαρχῶν.

§39Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναφέρομαι εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν δοθεῖσαν εἰς ὁμοίαν ἐρώτησιν πρό τινων ἡμερῶν. Εἶπον ὅτι αἱ βεβαιώσεις τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν περὶ τῶν πληθυσμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἀκρίβειαν πρὸς τὴν ἀπογραφήν.

§40Δ. ΔΑΓΚΛΗΣ. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι εἴς τινας πόλεις ὁ πληθυσμὸς ηὔξησε κατὰ πολύ, ὥστε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φαρμακείων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σημερινοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ, ἂν δὲ συμβῇ κατόπιν διὰ τῆς ἀπογραφῆς νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ πληθυσμὸς εἶναι κατώτερος, ἔχετε τὸ δικαίωμα διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ καταργήσητε τὰ φαρμακεῖα τὰ ὁποῖα θὰ συσταθῶσι. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ δεκαετίας ὅτε ἐγένετο ἡ ἀπογραφὴ ἐξῆλθον χιλιάδες σπουδαστῶν οἱ ὁποῖοι τώρα μένουσι μὲ χεῖρας ἀνοικτάς. Εἰς τὸ Ἀγρίνιον μὲ τὴν ἀναλογίαν τοῦ τότε πληθυσμοῦ ὑφίστανται τέσσαρα φαρμακεῖα ἐνῷ μὲ τὸν σημερινὸν πληθυσμὸν ἀναλογοῦσι δέκα τέσσαρα. Ἂν γίνῃ νέα ἀπογραφὴ καὶ εὑρεθῶσι ὑπεράριθμα φαρμακεῖα νὰ τὰ καταργήσητε.

§41Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ θὰ εἶναι πολὺ δύσκολον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γκέκας ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλῶν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί σκέπτεται νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Βάγιας συζύγου Γεωργίου Παπαγεωργίου τὸ γένος Ἀντωνίου Κατούφα τῶν ὁποίων ἡ δικογραφία κατετέθη εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§43Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε κ. Ὑπουργὲ νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐγὼ περὶ τίνος πρόκειται. Δὲν πταίει τὸ σημερινὸν Ὑπουργεῖον, δυστυχῶς πταίουν ἄλλοι. Καὶ διὰ τοῦτο ὑπέβαλον μίαν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Κάποιον λάθος συνέβη, κ. Ὑπουργέ. Τὸ λάθος δὲ αὐτὸ ἔχει συμβῆ κατὰ τὸ 1915 καὶ ἔχει συμβῆ ἀπὸ δικαστικὴν ἀρχὴν καὶ πάσχουν ἔκτοτε τέσσαρα παιδιὰ καὶ μία γυναῖκα, καὶ πρόκειται τώρα περὶ τοῦ τρόπου τῆς διορθώσεως. Ἡ σημείωσις τὴν ὁποίαν δίδει ἡ ὑπηρεσία, οὐδέποτε θὰ μὲ ἐφώτιζεν, ἂν δὲν ἐζήτουν τὴν δικογραφίαν νὰ τὴν μελετήσω μόνος μου. Συνέβη τὸ ἑξῆς. Ἠγέρθη μία ἀγωγὴ καθ’ ἑνὸς λοχαγοῦ ἐκ μέρους τῆς συζύγου του περὶ διατροφῆς, καὶ ἐπεδικάσθη ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου. Ἐκοινοποιήθη ἡ ἀπόφασις τόσον εἰς τὸν ἐναγόμενον λοχαγὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις, διότι εἶχε γίνῃ συντηρητικὴ κατάσχεσις. Τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπειδὴ τότε ἐστερεῖτο νομικοῦ Συμβούλου, διεβίβασε τὴν αἴτησιν τῆς συζύγου καὶ τὴν ἐπιταγὴν πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τὴν 30 Νοεμβρίου 1915. Φαίνεται ὅτι θὰ ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖ εἰδικοὶ ὑπάλληλοι διεκπεραιοῦντες τὰς ὑποθέσεις. Κάποιος λοιπὸν εἰδικὸς ὑπάλληλος βγάζει ἕνα φετφᾶν καὶ καταδικάζει 4 παιδιὰ καὶ μίαν γυναῖκα εἰς τὸν διὰ πείνης θάνατον. Ὁ δὲ φετφᾶς αὐτὸς ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἡ προθεσμία αὕτη ἐξακολουθεῖ. Καὶ ἐξακολουθεῖ μέχρι σήμερον. Ἀλλ’ ὁ εἰδικὸς αὐτὸς ἔκαμε ἓν λάθος, δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον διὰ τὴν εἰδικότητά του νὰ ἀναγνώσῃ καὶ νὰ ἴδῃ ὅτι εἶναι ἀπόφασις περὶ διατροφῆς ἡ ὁποία ἐκ τοῦ νόμου εἶναι ἐξῃρημένη. Κατὰ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται, δὲν τὸ ἀνέγνωσεν οὐδ’ αὐτό, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἀνέγνωσεν ὅτι πρόκειται περὶ διατροφῆς, εἶναι φυσικὸν ὅτι δὲν ἀνέγνωσεν οὔτε τὸ Διάταγμα. Λοιπὸν δὲν ὑπέκειτο εἰς δικαιοστάσιον καὶ δὲν ὑπόκειται ἀκόμη. Τὸ ἀτύχημα δὲ εἶναι τώρα, ὅτι λαβοῦσα ἡ ὑπόθεσις τὸν δρόμον αὐτὸν μεταβαίνει ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ καταλήγει εἰς ἓν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον λέγεται γραφεῖον Ἐλέγχου. Τέσσαρας αἰτήσεις συνέταξα καὶ ὑπέγραψα ὁ ἴδιος καὶ μὲ τὴν ὑπογραφήν μου, δὲν ζητῶ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ φθάσῃ ἡ αἴτησίς μου ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν ἔφθασεν. Ἐπέδωκα αἴτησιν εἰς χεῖρας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ψωφοῦν τὰ παιδιὰ αὐτὰ τῆς πείνης. Ὁ Ὑπουργὸς τὴν διεβίβασεν, ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθη. Τώρα ἓν ὑπολείπεται, πῶς νὰ κατορθώσητε ἐν τῇ μεγάλῃ ἀσχολίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχετε, νὰ ζητήσητε τὴν δικογραφίαν καὶ τὴν ἀναγνώσητε καὶ νὰ τὴν διαβιβάσητε εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι λάθος, νὰ διορθωθῇ ἐὰν δὲ θεωρηθῇ ὅτι ὑπάρχει κώλυμα νομικόν, ἂς διαβιβασθῇ πάλιν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον θὰ ἴδῃ ὅτι παρηρμήνευσε τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται καὶ τοῦ ὁποίου ἡ διάταξις εἶναι ρητή. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος, διότι εἶναι τώρα 4 χρόνια. Ἀπὸ τὸ 1915 ὑπογράφω αἰτήσεις καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ὑποβάλω αἰτήσεις.

§44Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω ἔγγραφον εἰς ἀπάντησιν καὶ θέλω λάβει ὑπ’ ὄψει μου τὰς συστάσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν εἰσπράττεται καὶ τίνα τρόπον εἰσπράττεται τὸ δεκάλεπτον, ὅπερ οἱ ἑστιαζόμενοι εἰς τὰ ξενοδοχεῖα καθ’ ἕκαστον γεῦμα πληρώνουσι.

§46Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ εἰδικὸς νόμος αὐτὸς κατηργήθη.

§47Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἑπομένως δὲν εἶσθε ἁρμόδιος ὑμεῖς κ. Ὑπουργέ. Ζητῶ συγνώμην, διότι σᾶς παρηνόχλησα. Ἐνόμιζα ὅτι ὑπάρχει εἷς νόμος. Ἀλλ’ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τὸ ὁποῖον τρώγομεν, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, παρακαλῶ νὰ προσέξετε εἰς τὴν σύστασιν ἑνὸς βουλευτοῦ — ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ λογαριασμοῦ βλέπομεν 20 λεπτὰ, διὰ τίνα λόγον; λέγει διὰ κουβὲρ (γέλωτες). Διὰ τίνα λόγον εἰσπράττεται αὐτὸ τὸ εἰκοσάλεπτον;

§48Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Θὰ γίνῃ μία ἀναθεώρησις τῶν τιμολογίων τῶν ξενοδοχείων καὶ εἰδικῶς διὰ τὸ κουβὲρ θὰ ἐπιμείνω, κύριε βουλευτά, ὅπως καταργηθῇ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὶ σκέπτεται νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τοῦ προσγενομένου ἀδίκου ὑπὸ τῆς στρατολογικῆς ὑπηρεσίας τῶν εἰς τὸν πρεσβύτερον ἀδελφὸν τεσσάρων ἀδελφῶν καλουμένων εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἀνηκόντων εἰς τὴν πρώτην σειρὰν ἐφεδρείας, διότι εἷς ἐκ τῶν ἀδελφῶν τούτων προήχθη τῇ προτάσει τοῦ σωματάρχου του εἰς ἔφεδρον ἀνθυπασπιστήν. Ἐπίσης τὶ σκέπτεται νὰ ἐνεργήσῃ ἵνα ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ παρέχῃ τάχιστα πιστοποιητικὰ εἰς τοὺς πρεσβυτέρους τῶν ἐπιζώντων ἀδελφῶν φονευθέντων ἐν πολέμῳ. Διατὶ τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα δὲν δέχονται ὑπεύθυνα πιστοποιητικὰ προέδρων καὶ ἐφημερίων κοινοτήτων βεβαιούντων ὑπευθύνως καὶ ἐν γνώσει τῶν συνεπειῶν τῆς ψευδοῦς πιστοποιήσεως ὅτι ἀπέθανεν, ἢ ἐφονεύθη διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ὁ ἀδελφὸς τῶν αἰτούντων, ἀφοῦ δυστυχῶς οἱ κατάλογοι τοῦ Ὑπουργείου δὲν εἶναι πλήρεις καὶ ἀφοῦ πολλαὶ οἰκογένειαι λαμβάνουσι περίθαλψιν διὰ τὸν φονευθέντα ἢ ἀποθανόντα ἐν πολέμῳ υἱὸν τοῦ ὁποίου ὅμως τὸ ὄνομα δὲν φέρεται εἰς τοὺς πίνακας τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ τέλος θὰ ληφθῇ μέριμνα, ὅπως μεταφέρωνται εἰς δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας οἱ μονογενεῖς καὶ πρεσβύτεροι υἱοὶ μητρὸς ἐν χηρείᾳ διατελούσης;

§50Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἀπάντησις εἶναι μακροσκελής· ἑπομένως τὴν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κοκκινάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἡ μελέτη τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Ἡρακλείου, ἡ γενομένη ὑπὸ τῶν Γάλλων μηχανικῶν Κελενὲκ καὶ Τορντὼ καὶ ἂν δὲν ἐνεκρίθη εἰσέτι, τὶς ὁ λόγος τῆς τοιαύτης βραδύτητος.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἀνεφύη διχογνωμία. Ὑπάρχουν δύο ἐκθέσεις ἐκθέτουσαι τὰς γνώμας τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἑτέρας ὁμάδος καὶ ἔδωκα ἐντολὴν νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ ἔχω σαφῆ ἀντίληψιν τῶν γνωμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Σήμερον θὰ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Καὶ ἂς εἶναι βέβαιος ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως θὰ εἶναι ὀρθοτάτη. Ὥστε ἐὰν βραδύνῃ ὀλίγον ἡ ὑπόθεσις, τοῦτο θὰ ἀποβῇ πρὸς ὠφέλειαν τοῦ ὅλου ἔργου. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ ἐκτελεσθῇ ἀμέσως τὸ ἔργον, διότι εἶναι τόσον δυσμενεῖς οἱ ὅροι σήμερον, ὥστε ἐπιβάλλεται ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐγκριθῇ τὸ ἔργον, νὰ γίνῃ ἓν σχέδιον· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου δὲν ἐπείγει, διότι ἡ κατάστασις ἡ ἐμπόλεμος καθιστᾷ ἀδύνατον σήμερον αὐτήν.

§53Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐρωτήσεώς μου κύριε Ὑπουργέ, εἶναι νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ἔγκρισις διότι ἡ μελέτη ἔχει γίνει πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Δυστυχῶς παρεμβάλλονται ἑκάστοτε προσκόμματα. Ἐγένετο μία μελέτη πρὸ πολλοῦ τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Κελλενέκ. Κατόπιν εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἄλλη ἀποστολή, ἡ ἀποστολὴ τοῦ.......

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ὑπόθεσις κατ’ εἰσήγησιν τῶν βουλευτῶν Ἡρακλείου ἐμελετήθη καὶ ἔδωκα ἐντολὴν νὰ γνωμοδοτήσῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τὸ ἔργον ὅμως εἶναι πολὺ σοβαρόν. Δὲν πρέπει νὰ κριθῇ ἔτσι ἐπειγόντως.

§55Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἔχει μελετηθῇ πρὸ τριῶν μηνῶν.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ἔπρεπεν ἔτσι ἁπλῶς νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν μελέτην τῶν Γάλλων μηχανικῶν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν ἀμέσως. Ἡ μελέτη αὐτὴ ὑποβάλλεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων.

§57Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ φόρος ὁ λιμενικὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττεται.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς εἶναι. Τὸ ἔργον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρχίσῃ τώρα.

§59Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ὄχι κύριε Πρόεδρε. Ἀκριβῶς ἔχομεν τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ τώρα.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴν τὸ πιστεύσητε. Εἶναι ἀδύνατον πρὸ τοῦ τέλους τοῦ πολέμου νὰ εὕρητε ἐργολάβους.

§61Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐὰν σᾶς εἴπω τὸ πρόσωπον, πιστεύω, ὅτι θὰ τὸ πιστεύσητε. Εἶναι ὁ κ. Διαμαντίδης.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφόν μου νὰ φροντίσῃ νὰ τελειώσῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ἔγκρισις.

§63Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Πρέπει κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν γνωρίζετε, τί ὑποφέρομεν ἡμεῖς εἰς τὸ Ἡράκλειον.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ γνωρίζω.

§65Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἄς ἐγκριθῇ τέλος πάντων ἡ μελέτη.

§66Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ παράκλησις ὅλων τῶν πολιτευομένων Ἡρακλείου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Θεοδωρίδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τηρεῖται εἰδικὸν βιβλίον ἀναγράφοντος τὴν χρονολογίαν τοῦ θανάτου ἑκάστου στρατιώτου.

§68Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως εἰς ἄλλα Κράτη τοιουτοτρόπως καὶ παρ’ ἡμῖν ἔχει ὀργανωθῆ ὑπηρεσία, ὅπως δίδονται πληροφορίαι περὶ τῆς τύχης ἢ καταστάσεως ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν πιπτόντων ἐν μάχῃ τραυματιζομένων, ἢ ἐξαφανιζομένων ἢ αἰχμαλωτιζομένων ἢ ἐν γένει ὑφισταμένων ἀτύχημα ἢ βλάβην τῆς ὑγείας ἢ στέρησιν τῆς ζωῆς. Παρετηρήθη ὅμως ἀτέλεια καὶ βραδύτης περὶ τὴν συλλογὴν ἢ τὴν ἀνακοίνωσιν πρὸς ἐνδιαφερομένους γονεῖς, συγγενεῖς ἢ οἰκείους, πληροφοριῶν περὶ ἐκείνων, ἐγκαίρως καὶ ἀκριβῶς μεταδιδομένων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Διεύθυνσις Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ ὑπ’ ἐμὲ Ὑπουργείου κατήρτισε μελέτην ἱδρύσεως εἰδικοῦ Γραφείου πληροφοριῶν περὶ τῆς τύχης ἢ καταστάσεως μετεχόντων πολέμου ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν. Τοιουτοτρόπως, ὄχι μόνον πᾶς συγγενὴς ἢ οἰκεῖος ἢ ἐνδιαφερόμενος ἄνευ διατυπώσεως δι’ ἁπλοῦ ἐγγράφου ἢ προφορικῆς αἰτήσεως θὰ λαμβάνῃ ἣν αἰτεῖται περί τινος πληροφορίαν, ἄλλως τε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου θὰ εἶναι ἐνήμερος καὶ ταχύτερον θὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν ἀγωνιζομένων.

§69Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Πᾶς ἔχων νόμιμον συμφέρον νὰ γνωρίζῃ ἢ νὰ βεβαιώσῃ τὸν θάνατον ἐν πολέμῳ στρατιώτου, ζητεῖ τὴν πληροφορίαν ταύτην μόνον καθ’ ὃν χρόνον τοῦ ἀναγκαιοῖ αὕτη. Ἀλλὰ τότε μανθάνει, ὅτι ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ Ὑπουργείου ὁ θάνατος τοῦ στρατιώτου δὲν ἔχει σημειωθῇ. Ἐὰν λοιπὸν θελήσῃ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν 292 Νόμον θὰ χρειασθῇ διάστημα ὑπὲρ τοὺς 6 μῆνας, ἐνῷ οὗτος ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ταχυτέρας βεβαιώσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Θεοδωρίδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὑπάρχει κώλυμμα νόμιμον νὰ μεταβιβάζουν τὰ Ὑπουργεῖα δι’ ὁλόκληρον τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει ὁ προϋπολογισμός, πάσης χορηγουμένης πιστώσεως, δι’ ἑνὸς ἐπιτροπικοῦ εἰς τὸν Γ. Διοικητὴν Κρήτης.

§71Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον εἶναι νομίμως χορηγουμένη πίστωσις, κώλυμμα δὲν ὑπάρχει.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν δηλώσεων μεγάλων ζώων χρ. 1917 καὶ 1918 καὶ ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης καὶ ἄλλων τινῶν φόρων χρήσεως 1917, ὡς καὶ διαρρυθμίσεως φορολογικῶν τινων νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 324 τοῦ 1914 περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας Στρατιωτικῶν Λεσχῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1054 «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων εἰδικῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Σχολῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀναπήρων πολέμου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Στέγη τῆς Πατρίδος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς μισθοῦ εἰς τοὺς ἐφημερίους τῶν Ν. Χωρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, ὀδοντοϊατρῶν, τελειοφοίτων καὶ τεταρτοετῶν φοιτητῶν τῆς ἰατρικῆς καὶ φαρμακευτικῆς σχολῆς».

§72Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§74Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐπὶ τοῦ αʹ ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὅπερ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 1ον. Καθηγηταὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Ἡμετέρου Πανεπιστημίου ἢ ξένης ὁμοταγοῦς Σχολῆς καλούμενοι ὁπωσδήποτε εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ κατατάσσονται οἱ μὲν τακτικοὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἐπιτίμου Ἀρχιάτρου οἱ δὲ ἔκτακτοι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἐφέδρου Ἐπιάτρου». Δέον νὰ ἐπέλθῃ σχετικὴ τροπολογία οὕτως ὥστε οἱ μὲν τακτικοὶ καθηγηταὶ νὰ κατατάσσωνται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἐπιάτρου οἱ δὲ ἔκτακτοι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἰατροῦ καὶ τοῦτο, διότι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ μονίμων ἐπιστημόνων στρατιωτικῶν ἰατρῶν καὶ ἐφέδρων τοιούτων. Ἔχομεν καθηγητὴν τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου μορφωμένον λίαν τὸν κ. Φωκᾶν ὅστις προσῆλθεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπιάτρου. Βεβαίως ἡ ἐπιστημονικὴ μόρφωσις τῶν πλείστων ἐκ τῶν ἐφέδρων ἰατρῶν εἶναι ἀρτία καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας παρέχουν εἶναι μεγάλαι, ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ ἰατρικὴ ὑπηρεσία ἐν πολλοῖς διαφέρει τῆς συνήθους ἰατρικῆς, ἐκείνης δηλαδὴ τὴν ὁποίαν παρέχουσιν εἰς τὰ νοσοκομεῖα ἣν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωσιν ἐπιτυχῶς καὶ ἐν τῷ πεδίῳ, οὐδ’ εὐχερῶς δύνανται ν’ ἀναλάβωσι διοίκησιν στρατιωτικῶν νοσοκομείων, δι’ ὃ καὶ ἐν Γαλλίᾳ μετὰ τὰς ἐν Λυὼν ἰατρικὰς σπουδὰς των ἀποστέλλονται εἰς τὴν εἰδικὴν στρατ. σχολὴν τοῦ Val—de—Grass. Ἐὰν εἰς ἕνα ἰατρὸν ἀρτίως μεμορφωμένον ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις στρατιωτικοῦ νοσοκομείου, θὰ μειονεκτήσῃ τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ, μὴ δυνάμενος νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰ κατώτερα ὄργανά του. Ἔτυχον κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους νὰ ἴδω ἔφεδρον ἀρχίατρον, ὁ ὁποῖος ἐκάλει τοὺς ὑπ’ αὐτὸν νοσοκόμους ἵνα περιποιηθῶσι τοὺς τραυματίας, πλὴν δὲν εἶχε τὴν ἐπιβολὴν καὶ ἐδέησε νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν παρέμβασιν μαχίμου ἀνθυπολοχαγοῦ. Διὰ τοῦτο τὸ αʹ ἄρθρον δέον νὰ μεταρρυθμισθῇ ὡς ἀνωτέρω ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, δηλαδὴ οἱ τακτικοὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ κατατάσσωνται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἐπιάτρου οἱ δὲ ἔκτακτοι τὸν τοῦ ἰατροῦ, τοῦ λοχαγοῦ. Ἐπίσης θέλω νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπὶ τοῦ βʹ ἄρθρου εἰς ὃ δέον νὰ γίνῃ ἀνάλογος ὑποβιβασμὸς βαθμῶν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§76Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, σύμφωνος πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος συναδέλφου. Καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ παρατηρεῖται ἡ τάσις πρὸς γαλονοποίησιν, τὸ πλεῖστον μέρος τῶν Ἑλλήνων τείνει πρὸς ἀπόκτησιν γαλονίων, νὰ γαλονοποιηθῶμεν ὅλοι, νὰ κολήσωμεν γαλόνια ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα. Ἀσχέτως ὡς πρὸς τὸ ὀρθὸν ἢ μὴ, ἔχω μικρὰν πεῖραν καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ὅπως εἴπω τὴν γνώμην μου τὴν ἐκ πείρας τοὐλάχιστον, ἐν σχέσει μὲ τοὺς βαθμοὺς καὶ μὲ τὴν χρησιμότητα, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα, ἀξιότιμοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπιμεληταί. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ στράτευμα δὲν ἀρκεῖ μόνον ὅτι ἡ ἐπιστημονικὴ ἱκανότης καὶ εἰδικότης τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται καὶ προσόντα ἰδιαίτερα διοικητικὰ ἢ στρατιωτικὰ, καὶ πρὸς τοῦτο συνιστῶνται αἱ ἰδικαὶ στρατιωτικαὶ σχολαὶ, τὸ Κράτος δὲ συνέστησε τοὺς οὐλαμοὺς διαφόρων ὑποψηφίων, οὐχὶ βεβαίως ἵνα μάθωσιν ἐπιστήμην, διότι τὴν ἐπιστήμην τὴν ἔμαθον ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλὰ ἵνα λάβωσι γνῶσιν ὡρισμένων μέσων, εἰδικῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, συνεπῶς διοικήσεως καὶ ἀποκτήσεως εἰδικῶν τινων προσόντων. Ἀσχέτως πρὸς ταῦτα δὲν θεωρῶ ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν ἐκείνην ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι θὰ προξενήσῃ βλάβην εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ διὰ τοῦτο λέγω τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις οὐχὶ διότι, ἂν οἱ ἀξιότιμοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου γίνωσιν ἀρχίατροι, εἶναι βλάβη ἢ θὰ πέρνωσι μισθὸν περισσότερον, ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ δώσῃ περισσότερον μισθὸν, δὲν φέρω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, νομίζω ὅμως, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσι δὲν εἶναι δυνατὸν, ὡς ἐκ τῆς στρατιωτικῆς των ὑπηρεσίας νὰ χρησιμοποιηθῶσι καταλλήλως ἐκεῖ ποὺ πρέπει, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν διεύθυνσιν τῶν χειρουργείων καὶ ὅπως ἔχει ὁ σημερινὸς πόλεμος, τὰ χειρουργεῖα εἶναι γνωστὸν ποῦ ἀνατίθενται καὶ ποῦ τὰ θέτει ἡ σημερινὴ τακτικὴ τοῦ πολέμου, τόσον ἀκίνητα, ὅσον καὶ τὰ τοῦ μετώπου. Τὴν διεύθυνσιν τῶν χειρουργείων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προσφέρωσιν ὄντως πολυτίμους καὶ σοβαρὰς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς τραυματίας τοῦ πολέμου, δὲν δύνανται νὰ τὴν ἀναλάβωσιν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ βαθμὸς θὰ συντελέσῃ ὥστε οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μένωσιν ἐν Ἀθήναις. Ἐντεῦθεν λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, διότι διευθυντὴς χειρουργείου δὲν δύναται νὰ διορισθῇ ἀρχίατρος. Εἶναι γνωστὸν, καὶ λάβετε γνῶσιν τὶ γίνεται εἰς ξένα στρατιωτικὰ κράτη. Ἔσχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἴδωμεν ξένους στρατιωτικοὺς ἰατροὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι διαπρεπεῖς χειροῦργοι ὡς εἶναι οἱ Γάλλοι καὶ Ἄγγλοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι ἦλθον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπιάτρου καὶ ὑπιάτρου καὶ τοῦτο τιμᾷ ἡμᾶς καὶ προσφέρουν ὑπηρεσίας πραγματικὰς εἰς τὸ Μακεδονικὸν μέτωπον. Ἦλθον πλεῖστοι Γάλλοι καὶ Ἄγγλοι, ὅλοι φέρουν βαθμὸν λοχαγοῦ καὶ κάτω, καὶ φέρουν τὸν βαθμὸν τοῦτον, διὰ νὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἔνθα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των τὰς πολυτίμους, τὰς χειρουργικὰς καὶ νοσηλευτικὰς, μὲ τὸν βαθμὸν ὅμως ποὺ δίδομεν ἡμεῖς εἰς τοὺς καθηγητὰς τοὺς ἀδικοῦμεν, ἀδικοῦμεν δὲ καὶ τοὺς τραυματίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον οἱ τραυματίαι νὰ θεραπευθῶσιν ἢ νὰ χειρουργηθῶσιν ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου διευθύνοντας χειρουργεῖον, οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου θὰ μένωσιν εἰς τὰ κεντρικὰ νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάρχωσιν ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἐν Ἀθήναις. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν μετακομισθῶσιν οἱ τραυματίαι ἐκ τοῦ μετώπου, ἐκ Θεσσαλονίκης εἰς Ἀθήνας, δύνανται νὰ εἴπωσιν ὅτι ἡ νόσος των ἔχει λήξει, ἢ ὅτι ἔχει διανύσει στάδιον ἐπικίνδυνον, διότι ἡ ἀνάγκη τῆς χειρουργίας καὶ τῆς χειρουργικῆς ἐπεμβάσεως εἶναι εἰς τὰ εἰδικὰ χειρουργεῖα καὶ νοσηλευτήρια. Ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσητε ἀρχιάτρους. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου μὲ τὸν τίτλον αὐτόν, τὸν ὁποῖον δημιουργεῖτε, τὸν τίτλον τοῦ ἐπιτίμου ἀρχιάτρου, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, διότι θὰ ἐπέλθῃ σύγχισις. Τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα διευθύνονται ἀπὸ ἐπιάτρους, δηλαδὴ φέροντας τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, ἐκεῖ δὲ θὰ ἔχετε καὶ ἐπίτιμον ἀρχίατρον· τίς θὰ εἶναι ὁ διοικῶν καὶ τίς ὁ διοικούμενος; Ἡ στρατιωτικὴ ἐπιστήμη ἔχει ἕνα ἄλλον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι ὅλως ἰδιαιτέρως ἀπὸ ὅ,τι ἔχει ἡ πολιτική, ὁ ἀνώτερος κατὰ βαθμὸν εἶναι ἀδύνατον φυσικῶς νὰ διοικηθῇ ἀπὸ τὸν κατώτερον, ὁ πραγματικὸς λοιπὸν διοικητὴς τοῦ νοσοκομείου, ὁ οὐσιαστικῶς διοικῶν, ὁ ἔχων τὰς εἰδικὰς γνώσεις, ὄχι βεβαίως τῆς ἐπιστημονικῆς τοῦ κύρους τοῦ καθηγητοῦ τοῦ ἐπιτίμου ἀρχιάτρου, ἀλλὰ τὰς εἰδικὰς στρατιωτικὰς γνώσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικῇ τὸν ἀνώτερόν του ἐπίτιμον ἀρχίατρον. Ποῖα εἶναι τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθωσιν ἀποδεικνύει ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος, διότι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν, δυστυχῶς, ὑπῆρξαν καθηγηταὶ μὲ βαθμὸν ἀνώτερον καὶ διοικοῦντες νοσοκομεῖα μὲ βαθμοὺς κατωτέρους. Οὔτε ἡ φιλοτιμία τῶν κ. κ. καθηγητῶν, οὔτε τὸ ὑλικὸν συμφέρον βλάπτεται, ἐὰν ἀποφασισθῇ νὰ δώσητε ἕνα βαθμὸν ὁποιονδήποτε κατώτερον, πάντοτε τοῦ διοικητοῦ τοῦ νοσοκομείου, ἢ οὐδένα βαθμὸν ὅσον δήποτε δὲ μισθὸν διὰ νὰ προσφέρωσι τὰς πραγματικὰς ἐπιστημονικὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι εἶναι πολύτιμοι, νὰ δύνανται δὲ καὶ ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία καὶ οἱ ἁρμόδιοι διευθυνταὶ τῶν ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ διαθέτουν αὐτοὺς, ἐν καιρῷ, καὶ εἰς τὸ μέτωπον, εἴτε ἐν νοσηλευτηρίοις, εἴτε ἐν χειρουργείοις, ὅπου πολυτίμους ὑπηρεσίας θέλουσι παράσχει καὶ τὴν συνδρομήν των. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν κυρίων καθηγητῶν· ὁ κ. συνάδελφος ἔφερε παραδείγματα γνωστὰ εἰς ὅλους ἡμᾶς, ὅτι ὁ καθηγητὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ Γαλλικοῦ Πανεπιστημίου, διότι ὁ κ. Φωκᾶς εἶναι καὶ καθηγητὴς τοῦ Γαλλικοῦ Πανεπιστημίου, ὑπηρετεῖ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ τιμῶν καὶ ἡμᾶς καὶ ἑαυτὸν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ὑπιάτρου ἐν Γαλλίᾳ, οὐδέποτε δὲ ἐσκέφθη οὔτε ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ ἴδιος νὰ ζητήσῃ ἀνώτερον βαθμὸν, διότι προσφέρει τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας του ἀδιαφόρως τοῦ βαθμοῦ.

§77Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἐπίατρος.

§78Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν ἐγένετο, ἐγένετο κατόπιν· κατετάχθη μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπιάτρου, ἐὰν εἰς τὸν στρατὸν μένων προήχθη.........

§79Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὸν συνήντησα εἰς Παρισίους ἐπίατρον.

§80Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν γνωρίζω· ἐδῶ ὅμως ζητοῦμεν τοὺς καθηγητὰς νὰ τοὺς κάμωμεν ἀρχιάτρους, δηλαδὴ ἀντισυνταγματάρχας ἢ συνταγματάρχας.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντισυνταγματάρχας.

§82Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω διὰ νὰ μὴ γίνῃ καμμία παρεξήγησις, ὅτι φέρω τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὄχι ἕνεκα τοῦ λόγου, ὅτι δὲν πρέπει, δὲν τοὺς ἀνήκει ὁ βαθμὸς αὐτὸς, ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸ σύστημα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς λειτουργίας, φοβοῦμαι ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν καθηγητῶν καὶ ἐπιμελητῶν κατ’ ἀνάγκην καὶ λόγῳ τοῦ βαθμοῦ των, θὰ συσσωρευθῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ τὰ χειρουργεῖα θὰ στερηθῶσι τῶν φώτων πραγματικῶς σπουδαίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ καθηγηταὶ, καὶ δύνανται νὰ παράσχωσι τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας των. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δίδει τὸν βαθμὸν τοῦ ἰατροῦ (ἀναγινώσκει). Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀποκτᾷ τις ἐν τοῖς νοσοκομείοις, ἀσκῶν δηλαδὴ τὴν ἐπιστήμην του καὶ ἀσκῶν ταύτην καὶ πρακτικῶς καὶ θεωρητικῶς, δὲν προσδίδει καμμίαν ἐξαιρετικὴν ἰδιότητα ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι χρήσιμοι διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι, ἄλλαι αἱ γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς στρατιωτικὴν διοίκησιν, καὶ ἄλλαι αἱ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν τοῦ νοσοκομείου. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς εἴπω ἓν παράδειγμα. Εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς παρελθόντας πολέμους, ὅτι διαπρεπεῖς, διαπρεπέστατοι καθηγηταὶ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου, ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ νοσοκομεῖα ἔξω ἠπατῶντο καὶ τὸ ἀνομολογοῦν καὶ οἱ ἴδιοι καὶ παρεῖχον ἀδείας μὲ τὸ τσουβάλι, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, διότι συνεκινοῦντο ἀπὸ τοὺς ὁπλίτας ὅλως ἀδίκως καὶ ὅλως παραλόγως τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἦτο ἀνάγκη ἀπολύτου δράσεως καὶ ἀνάγκη στρατιωτῶν πολλῶν. Οἱ μόνιμοι ἰατροί, οἱ ὁποῖοι ὑστεροῦν βεβαίως οἱ πλεῖστοι, ἐξ αὐτῶν ἢ πολλοὶ ἤ τινὲς κατὰ τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀπατῶνται ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀπατήσῃ κανείς, ἔχουν δὲ καὶ τὸ ἐπιβάλλον καὶ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, συνεπῶς οἱ ἔφεδροι καθηγηταὶ εἴτε εἰς ἄλλας εἰδικότητας καλούμενοι ἐν ἀνάγκῃ ὅπως παράσχουν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν συνδρομήν των εἰς τὴν Πατρίδα, καλοῦνται ὄχι διὰ τὰς στρατιωτικὰς των γνώσεις, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπιστημονικήν των ἀξίαν, ὅπως κάθε πολίτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παράσχῃ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν του χάριν τῆς Πατρίδος. Δὲν πρέπει οὔτε ἡ Πολιτεία οὔτε ἡμεῖς νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ νὰ τοὺς δώσωμεν γαλόνια καὶ ἀξιώματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς χρησιμεύσουν ὡς ἐμπόδια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων των, διότι τὰ γαλόνια ἐμποδίζουν τὴν ἐκτέλεσιν καθηκόντων, ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει καὶ δὲν συντελοῦν εἰς τὴν εὐόδωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπίσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ προχθὲς ἐλέχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοσοῦτον προθύμως καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ παρελθὸν τὸ ἤκουσε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδοθῇ μεγάλη προσοχὴ εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν δρᾶσιν αὐτῆς τὴν ἀναμενομένην καὶ τὴν γενομένην, νὰ τοποθετηθῶσι δὲ αἱ εἰδικότητες καταλλήλως καὶ ἀναλόγως καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὸ παρελθόν. Οἱ κύριοι καθηγηταί, οἱ κ. ἐπιμεληταί, οἱ κ. εἰδικοὶ πρέπει νὰ πεισθῶσιν ἀλλὰ καὶ νὰ διαταχθῶσι νὰ ἀναχωρήσωσιν ἀμέσως ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀνάγκη τοὺς καλεῖ καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφέρωσι τὴν ἐπιστημονικήν των συνδρομήν. Ἂς ἴδωσι τί γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὸ μέτωπον τὸ ἰδικόν μας τὸ ὁποῖον βλέπομεν διὰ νὰ παραδειγματισθῶμεν πάντες ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ γίνῃ ἡ δέουσα διαταγὴ ἐκ μέρους τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Εἰς τὸ παρελθὸν ἐπίσης ὑπῆρξε μία σειρὰ στρατιωτῶν ἡ ὁποία ἐνοσηλεύετο εἰς ὡρισμένον νοσοκομεῖον ἐν Ἀθήναις—καὶ ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἀναφέρω—διευθυνόμενον πολὺ εὐδοκίμως ἀλλὰ παρ’ ἐπιστήμονος ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπεύσῃ πάντας τοὺς πάσχοντες ἀπὸ ἀφροδίσια νοσήματα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ τοὺς ἁπλῶς βλεννοριῶντας. Οὗτοι ὡς πολῖται εἰργάζοντο τακτικῶς ἔχοντες ἀπὸ ἔτη μακρὰ τὴν νόσον τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἡ ὁποία δὲν τοὺς ἔφερε κανὲν ἐμπόδιον εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν ἐπαγγελμάτων των, τῶν σκληρῶν ἐν πολλοῖς, τὰ ὁποῖα ἤσκουν, ὡς στρατιῶται ὅμως εὗρον τὴν ἀφορμὴν λόγῳ τῆς περιποιήσεως τὴν ὁποίαν παρεῖχεν ἡ Πολιτεία εἰς τοὺς ἀσθενεῖς στρατιώτας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ γνωστὸν νοσοκομεῖον καὶ παρουσιάσθη μεγάλος ἀριθμὸς ὅστις ἐνοσηλεύετο κοιμώμενος εἰς τὰ σπῆτια του καὶ μεταβαίνων μίαν ὥραν τὴν ἡμέραν διὰ νὰ τοὺς γίνεται ἡ θεραπεία. Ἐὰν ἰδῆτε τὴν στατιστικὴν τοῦ νοσοκομείου θὰ ἰδῆτε πόσος ἀριθμὸς στρατιωτῶν παρήλασε καὶ ἐνοσηλεύθη ἐν τῷ νοσοκομείῳ ἐκείνῳ καὶ ποίαν στατιστικὴν ἐν γένει παρουσιάζει ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ὅτι ἔπασχε εἰς μέγιστον ἀριθμὸν ἀπὸ ἀφροδίσια νοσήματα, ἐνῷ τὰ πράγματα δὲν εἶχον οὕτω, ἀλλ’ ὅτι ἔπασχον πολοὶ ἀπὸ ἐλαφρὰς ἀσθενείας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἠδύνατο ἕκαστος καὶ εἰς τὸν λόχον του καὶ εἰς τὴν διμοιρίαν του καὶ εἰς τὸ μέτωπον νὰ κάμνῃ τὴν θεραπείαν. Στρατιωτικὸς μόνιμος ἰατρός δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ εἰς τὸ νοσοκομεῖον, διότι καθημερινῶς βλέπει τὸν στρατιώτην, ἀλλ’ ὁ καθηγητὴς ὁ πραγματικῶς φιλάνθρωπος ἐπιστήμων ἠθέλησε νὰ τοὺς θεραπεύσῃ ὅλους. Τὸ τοιοῦτον νοσοκομεῖον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κλείσῃ, οἱ τοιοῦτοι ἀσθενεῖς πρέπει νὰ νοσηλεύωνται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὸ μέτωπον.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ κλείσῃ; Αὐτὸ προσφέρει ὑψίστας ὑπηρεσίας.

§84Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διὰ τὸν στρατὸν νὰ κλείσῃ, τὸν καθηγητὴν τὸν τιμῶ καὶ ἔσπευσα νὰ εἴπω τόσους ἐπαίνους διὰ τὴν ἐπιστημονικήν του ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν ἀπαιτοῦνται καὶ ἄλλα τινὰ προσόντα ἐκτὸς τούτων. Οἱ ἐσωτερικοὶ βοηθοὶ οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται ἐδῶ ἀμέσως ἀνθυπίατροι δὲν εἰσέρχονται εἰς τοὺς οὐλαμούς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πάντες οἱ ἔχοντες ἄδειαν καὶ ἀσκήσαντες ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ δὲν ὑστεροῦν τῶν ἐσωτερικῶν ἰατρῶν. Ἐὰν ἔχητε ὡς ἀξίωσιν ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνουν καὶ στρατιωτικὰς γνώσεις, πρέπει πάντες νὰ περάσουν ἀπὸ τοὺς οὐλαμοὺς διὰ νὰ γίνωνται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεροι. Ἐπίσης δημιουργεῖται καὶ ἄλλος βαθμός, ὀδοντοϊατρῶν. Καὶ αὐτοὶ μὲ βαθμὸν καὶ μὲ γαλόνια. Ἡ διάταξις βεβαίως εἶναι δυνητική, ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε καθωρισμένον πόσοι ὀδοντοϊατροὶ ἀπαιτοῦνται εἰς τὸ στράτευμα; Διότι ἕκαστος ἔχων δικαίωμα νὰ γίνῃ ἀξιωματικὸς θὰ ὑποβάλῃ τὰ χαρτιά του καὶ θὰ γίνῃ καὶ θὰ κρίνεται ἐν τῷ στρατεύματι ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ. Οὕτω πως ἐλαττώνομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν καὶ προσθέτομεν ἀξιωματικοὺς τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην. Φαρμακοποιοὺς χρειαζόμεθα 45–46. Πόσοι δὲ εἶναι; 2000. Ὅπως δήποτε φθάνομεν εἰς τὸ δεκαπλάσιον. Καιρὸς νὰ σταματήσωμεν τὴν ἀξιωματικοποίησιν. Νὰ πάρωμεν ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠκολούθησαν εἰδικὰς σπουδὰς ἀκριβῶς τοὺς ἀναγκαιοῦντας εἰς τὸ στράτευμα ἐξ ὡρισμένου κλάδου, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ἐκτελέσουν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁπλίτου, διότι μὲ τὰς εἰδικὰς διατάξεις ὅλοι θὰ γίνουν ἀξιωματικοί. Βεβαίως λέγεται τὶ δύναται· ἀλλ’ ἕκαστος ἔχων τὰ προσόντα καὶ τὸ δικαιώματα θὰ κατορθώσῃ νὰ γίνῃ. Χρειάζεται διαφορετικωτέρα διαρρύθμισις τοῦ ἄρθρου. Πάρετέ τους μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου καὶ προάγετέ τους, ἀλλὰ μὴ τοὺς κάμετε μεράρχους καὶ συνταγματάρχας.

§85Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦτο θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους θὰ δώσῃ ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία.

§86Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 4 λέγει ὅτι δύναται νὰ ὀνομασθῶσιν ἀνθυπασπισταὶ ἢ ἀνθυπολοχαγοὶ οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα ταῦτα. Ἐὰν ὅλοι οἱ ἔχοντες αὐτὰ ὑποβάλλουσι τὰ χαρτιά τους, τί θὰ γίνωσιν οἱ περισσεύοντες;

§87Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Προκειμένου περὶ ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν ὑπάρχει ἡ φράσις, ὅτι δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν. Ἑπομένως ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὀνομάσῃ ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς τοὺς ἐξερχομένους ἀπὸ τοὺς οὐλαμούς, ἀλλὰ ὅσων ἐξ αὐτῶν ἔχει ἀνάγκην.

§88Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν ἐπεκτείνεται ἐπὶ τῶν φαρμακοποιῶν καὶ ὀδοντοϊατρῶν καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὀνομάζωνται, χωρὶς νὰ προέρχωνται ἀπὸ οὐλαμούς. Πρέπει νὰ γίνῃ διαρρύθμισις.

§89Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται μὲ τοὺς φαρμακοποιοὺς θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἄρθρον. Δύνανται νὰ εἶναι πολλοί. Ἀλλὰ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος δύνανται νὰ κανονισθῶσιν.

§90Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐλαττώνομεν, ὅπως σᾶς εἶπον, τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν. Ὁ ἐπιστήμων φαρμακοποιὸς ὁ ἔχων δικαίωμα νὰ ὀνομασθῇ φαρμακοποιὸς δὲν εἶναι ὑπέρτερος τοῦ ἐπιστήμονος δικηγόρου, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει εἰς τὰς τάξεις τῶν ὁπλιτῶν. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του, νὰ τὰς προσφέρῃ ὡς ὁπλίτης. Ἐπιστήμων ὁ ἕνας ἐπιστήμων καὶ ὁ ἄλλος.

§91Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ κληθῶσιν ὅσοι χρειάζονται, οἱ ἄλλοι θὰ κληθοῦν νὰ ἐκτελέσουν τὴν θητείαν των ὡς στρατιῶται.

§92Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ αὐξήσητε τὸν ἀριθμὸν καὶ νὰ προσλάβητε περισσοτέρους. Περιορίσατε τὸν ἀριθμὸν σήμερον διὰ ν’ ἀπαλλαγῆτε καὶ σεῖς ν’ ἀπαλλάξητε καὶ ἡμᾶς ἀπὸ τὸ νὰ ἀπαιτοῦμεν.

§93Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς εὐσυνειδησίας τοῦ Ὑπουργοῦ.

§94Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅπως δήποτε, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἀριθμὸς τῶν ὀδοντοϊατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν κατὰ Μεραρχίαν ἢ κατὰ Σύνταγμα καὶ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ νόμου νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῶσιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§96Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ μὲν εἰς τοὺς βαθμοὺς τοὺς ἀπονεμομένους εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ βαθμὸς δὲν ἀπεδόθη εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς τὰς θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀντιστοιχοῦν ὡρισμένοι βαθμοὶ ἢ ὑπηρεσία ἔκρινεν εὔλογον νὰ ἀπονείμῃ βαθμοὺς στρατιωτικοὺς ἀναλόγως πρὸς ἐκείνας τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουσι καὶ εἰς τὸν κλάδον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουσιν. Εὑρισκόμεθα ἄλλως τε πρὸ προηγουμένου. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου σήμερον κατέχουν τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος βαθμοὺς θὰ ἦτο δὲ ἄδικον ἂν νῦν ἄλλοι ἔχοντες τὰ αὐτὰ προσόντα δὲν κατέχουν τοὺς αὐτοὺς βαθμούς. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐνδοιασμούς, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος, ὅτι διὰ τῶν βαθμῶν, τοὺς ὁποίους δίδομεν εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου θὰ ἀπολέσωμεν ἐν τῷ μετώπῳ, ὅπου μάχονται τὰ στρατεύματα, ἀνθρώπους ἱκανωτάτους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ προσφέρουν βοήθειαν ἐκεῖ, νομίζω, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι των αὐταὶ δὲν εἶναι ἀναγκαῖον μόνον εἰς τὰ χειρουργεῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ νοσοκομεῖα. Εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν σημαντικαὶ χειρουργικαὶ ἐπεμβάσεις δὲν γίνονται εἰς τὰ χειρουργεῖα, ἀλλὰ εἰς τὰ νοσοκομεῖα, διότι ἐκεῖ τὰ μέσα ὑπάρχουν ἀφθονώτερα. Ἑπομένως διὰ τοῦ νόμου τούτου προβλέπομεν ὅπως οἱ καλύτερον κατηρτισμένοι ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, ὑπολ)γοῦ, ἀνθ)γοῦ νὰ προσφέρουν τὴν πρώτην βοήθειαν εἰς τὸ στράτευμα. Διατὶ νὰ μεταφέρωμεν τούτους ἐντεῦθεν; Ἐν Θεσσαλονίκῃ εὑρίσκονται πολλοὶ καὶ διακεκριμμένοι ἐπιστήμονες δυνάμενοι νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των ἐκεῖ. Ὥστε δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ μὴ γίνῃ μία κατανομὴ τῶν ἱκανῶν ἐπιστημόνων. Νομίζω, ὅτι ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἔχει καλῶς. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω εἶναι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 200 κλινῶν μοὶ φαίνεται ὑπερβολικός. Εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ θὰ περιληφθῶσι καὶ ἄλλοι γνωστοὶ εἰς ὅλους τοὺς κλάδους ὡς διακεκριμμένοι ἐπιστήμονες, δι’ αὐτὸ θὰ κατεβίβασω τὰς 200 κλίνας εἰς 100 καὶ μόνον.

§97Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμὸν ὑπάρχουν κλινικαὶ καὶ νοσοκομεῖα, ὅπως εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, Σμύρνην, Αἴγυπτον, τὰ ὁποῖα εἶναι καλύτερα ἀπὸ τὰ ἰδικά μας. Γνωρίζετε τί ὑπηρεσίας προσέφερεν ὁ κ. Ψαλτὼφ ἀπὸ τὴν Σμύρνην κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912– 1913. Ἐν τούτοις αὐτοὶ καίτοι διευθύνουν κλινικὰς δὲν θὰ λάβουν κανένα βαθμόν.

§98Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης καὶ εἰς τὴν Σῦρον ὑπάρχουσι τὰ νοσοκομεῖα τῆς Σύρου καὶ τὸ Γαλλικὸν, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσι ἄριστα.

§99Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δέον πρὸς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ τύχωσιν τοῦ αὐτοῦ, ἂν ὄχι καλυτέρου βαθμοῦ, καὶ οἱ διευθυνταὶ κλινικῶν. Ἄλλως τε οἱ διευθυνταὶ κλινικῶν ἔχουν τὰ αὐτὰ προσόντα ὅσα καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν κλινικῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἴτε ἀρχίατρος, εἴτε ἐπίατρος, εἴτε ἰατρὸς γίνει ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου πρέπει ὁ αὐτὸς βαθμὸς νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν κλινικῶν ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τὰ αὐτὰ προσόντα. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἔχωσι κατώτερον βαθμόν, διότι συγκεντρώνουσιν ὅλα τὰ οὐσιαστικὰ προσόντα ἀπὸ ὡρισμένον δὲ κλάδον τῆς Ἰατρικῆς, ὅπως εἶναι τῆς Φυσιολογίας, ὡρισμένως εἶναι καλύτεροι.

§100Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα κατέχουν σήμερον τὰς θέσεις.

§101Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὰ αὐτὸ γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου· ἀποβλέπετε εἰς τὰ πρόσωπα. Δὲν ἐννοῶ, διατί ὁ καθηγητὴς τῆς Φυσιολογίας θὰ γίνῃ συνταγματάρχης καὶ δὲν θὰ γίνῃ ὁ διευθυντὴς τῆς κλινικῆς τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ». Κάμετε ἰατροὺς, ὑπιάτρους ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ ἔχωσι τὸν αὐτὸν βαθμόν.

§102Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι, νὰ εἴπω πῶς τροπολογεῖται τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον 1ον παραμένει ὡς ἔχει. Τὸ ἄρθρον 2ον τροποποιεῖται οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δύναται .... κατὰ τὰ εἰδικώτερα διὰ διατάγματος ὁρισθησόμενα». Αὐταὶ εἶναι αἱ τροποποιήσεις μου.

§103Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔπεσε ἀκριβῶς εἰς τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν νὰ ἀποφύγῃ. Ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ ἀνισότητας καὶ τὰς δημιουργεῖ εἰς μέγιστον βαθμὸν, διότι, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, τὸν μὲν καθηγητὴν τῆς λαρυγγολογίας τὸν ἔχει ταγματάρχην καὶ τὸν διευθυντὴν τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» τὸν τοποθετεῖ ὡς λοχαγόν. Τί γνωρίζει ὁ λαρυγγολόγος ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς κλινικῆς....

§104Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Χρειάζεται καὶ πολὺ ὁ λαρυγγολόγος.

§105Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Εὐλαβῶμαι τὰς γνώσεις σας, ἀλλὰ ὁ συμπολίτης μου κ. Κόκορης γίνεται ταγματάρχης καὶ ὁ Δεληγιάνης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε 20 χρόνια εἰς τὴν Βιέννην γίνεται λοχαγός. Αὐτὴ εἶναι ἀνισότης.

§106Γ. ΠΩΠ. Δὲν τοὺς κάνωμεν ὅλους συνταγματάρχας, ὅπως ὁ Βόμβας τῆς Νεαπόλεως τοὺς ἔκαμεν ὅλους βαρώνους;

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§108Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω κ. Ὑπουργὲ καὶ κύριοι συνάδελφοι νὰ ὑποβάλω ἔχουσιν ἄλλην ἀφετηρίαν καὶ ἄλλην βάσιν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαϊοήλιδος συνάδελφος καὶ δὴ ἀντίθετον. Χωρὶς νὰ εἶμαι εἰδικὸς περὶ τὰ στρατιωτικὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι τις εἰδικὸς διὰ νὰ ἔχῃ γνώμην ἐν προκειμένῳ. Φρονῶ ὅτι τὸ στράτευμα τότε εὐδοκιμεῖ κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν καὶ φέρει ἀποτέλεσμα, ὅταν αἱ βοηθητικαὶ ὑπηρεσίαι λειτουργοῦν καλῶς. Δὲν ἀρκεῖ νὰ παρατάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν ὁπλοφόρων ἢ σπαθοφόρων εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης. Αὐτοὶ δὲν θὰ ἐκτελέσωσι τὸν προορισμόν των, δὲν θὰ δικαιώσουν τὰς προσδοκίας μας ἐὰν ὄπισθεν αὐτῶν δὲν εἶναι μία καλῶς ὀργανωμένη ἰατρικὴ ὑπηρεσία καὶ ὑπηρεσία μεταφορῶν καὶ αἱ τοιαῦται ὑπηρεσίαι εἶναι ἀπαραίτητοι. Διὰ τοῦτο δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ἐξ Ἀχαϊοήλιδος συνάδελφον ὁ ὁποῖος ἐφοβήθη ὅτι εἶναι κίνδυνος νὰ λάβουν βαθμὸν πολλοὶ ἐκ τῶν καλουμένων ἰατρῶν καὶ ἔσπευσεν νὰ δείξῃ προτίμησιν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὁπλοφόρων. Βεβαίως εἶναι ἀνάγκη οἱ ὁπλοφόροι νὰ παραταχθοῦν, ἀλλὰ ἐὰν δὲν τοὺς βοηθήσωμεν καταλλήλως δι’ ἄλλων ὑπηρεσιῶν.....

§109Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μόνον οἱ γεωργοὶ θέλετε νὰ παραταχθοῦν;

§110Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, οἱ γεωργοὶ μόνον. Ὁ ἔμπορος, ὁ δικηγόρος δὲν εἶναι γεωργοὶ οὔτε βιομήχανοι, ἀλλὰ θὰ πᾶνε καὶ αὐτοὶ νὰ πολεμήσουν κατὰ καθῆκον ὑπὲρ τῆς πατρίδος των. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτοὺς ὅλους τοὺς ἀφήσωμεν μόνους καὶ δὲν τοὺς ἔχομεν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας δὲν θὰ ἠμποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των.

§111Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτὸ κ. συνάδελφε μὲ συγχωρεῖτε.

§112Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει τὰ νοσοκομεῖα νὰ εἶναι ἀρκετά. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰατρῶν οἱ ὁποῖοι θὰ κληθοῦν εἰς τὸ στράτευμα. Διότι δὲν φρονῶ ὅτι ὁ ἰατρὸς ὁ καλούμενος εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ λαμβάνων ἕνα βαθμόν εἶναι ἀργόμισθος ἢ κουραμπιές. Ὄχι, θὰ ὑπηρετῇ τὴν πατρίδα του ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι εἰς τὸ χαράκωμα. Παρατηρεῖται ὅμως ὅτι ἐπεκράτησεν ἐδῶ ἕνα πνεῦμα οἰκονομίας, ἕνα πνεῦμα φειδοῦς καὶ ἀπονέμει αὐτοὺς τοὺς βαθμοὺς τὸ νομοσχέδιον εἰς τοὺς εὐτυχήσαντας νὰ ὑπηρετήσουν εἰς κλινικὰς ἐντὸς τοῦ ἄστεος, ἐντὸς τῆς πρωτευούσης τοῦ κράτους, παραβλέπει δὲ τὸ νομοσχέδιον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς κλινικὰς καὶ νοσοκομεῖα ἔξω τῶν Ἀθηνῶν, τὰ ὁποῖα ἵστανται εἰς τὴν περιωπὴν τῶν Νοσοκομείων τῶν Ἀθηνῶν, καὶ παραβλέπει καὶ τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ εἰσέλθουν εἰς κλινικὰς καὶ νοσοκομεῖα ἐξήσκησαν τὴν ἐπιστήμην των καὶ ἔχουν πεῖραν πολὺ μεγαλυτέραν ἀπὸ ἄλλους οἱ ὁποῖοι τυχὸν περιωρίσθησαν ἐντὸς στενοῦ κύκλου ὡρισμένης κλινικῆς. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐλέγατε ὅτι οἱ ἰατροὶ οἱ ἐξασκήσαντες ἐπὶ τόσα ἔτη τὸ ἐπάγγελμά των ὀφείλουν νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸ στράτευμα. Δὲν ἐννοῶ νὰ μείνουν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀλλὰ νὰ εἶναι πλησίον τοῦ μαχομένου στρατοῦ καὶ ὅταν καταταχθοῦν ἁπλοὶ νοσοκόμοι, ἢ πεζοὶ ἢ πυροβοληταὶ ἢ ἱππεῖς δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ παράσχουν ἀναλόγους ὑπηρεσίας. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἰατρὸς ὁ ὁποῖος θὰ κληθῇ καὶ θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς ἰατρὸς δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ἔχῃ ἕνα ἢ δύο γαλόνια καὶ ἂν λάβῃ αὐτὸν τὸν μισθὸν ὑποθέτω ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος εἶναι νὰ περιλάβῃ πολλοὺς ἰατρούς. Διὰ τοῦτο, Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον ἂν ὅσον ἀφορᾷ μὲν τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς κλινικὰς καὶ νοσοκομεῖα μὴ φανῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τόσον ἀπαιτητικὸς καὶ παρίδῃ τοὺς ἐπιστήμονας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς νοσοκομεῖα ἔχοντα ἄνω τῶν 50 κλινῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τρία νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν διστάζω νὰ ὀνομάσω, τὸ ἐν Ἑρμουπόλει δημοτικὸν νοσοκομεῖον, τὸ ἐν Ἄνω Σύρῳ Γαλλικὸν νοσοκομεῖον καὶ τὸ ἐν Χανίοις πολιτικὸν νοσοκομεῖον. Αὐτὰ τὰ νοσοκομεῖα δὲν ἔχουν 100 κλίνας ἀλλὰ λειτουργοῦν ἀπταίστως.

§113Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ ἀλλαχοῦ.

§114Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὰ λοιπὰ ἐπαρχιακὰ νοσοκομεῖα, οὐδεμίαν ὅμως ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι εἰς Κέρκυραν, εἰς Κεφαλληνίαν, εἰς Πάτρας, λειτουργοῦσι νοσοκομεῖα μὲ κατώτερον ἀριθμὸν κλινῶν ἀλλὰ λειτουργοῦσιν ἀπταίστως ὅπως καὶ τὰ τρία νοσοκομεῖα περὶ ὧν ἔκαμον λόγον.

§115Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δι’ αὐτὸ νὰ λείψουν ἀπὸ ὅλους τὰ γαλόνια καὶ νὰ πᾶνε ὅλοι ὡς ἀνθυπίατροι.

§116Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα ὅτι δὲν δίδω σημασίαν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν σειρητίων τὰ ὁποῖα θὰ θέση εἰς τὸ πηλίκιόν του ὁ ἰατρός.

§117Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετήσουν.

§118Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένοι ὡς ἔφεδροι, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸ νοσοκομεῖον.

§119Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Οἱ ἔχοντες 5 ἢ 6 ἐτῶν ἰατρικὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Τὸ ζήτημα τῆς ἀνισότητος εἶναι τὰ γαλόνια.

§120Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δίδω σημασίαν εἰς αὐτὸ δίδω σημασίαν εἰς τὸν μέγαν ἀριθμὸν ἰατρῶν τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ στρατὸς ἵνα ὑπηρετοῦν ὡς ἀνθυπίατροι, ὡς ὑπίατροι ἢ ὡς ἀρχίατροι εἶναι τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δευτερεῦον ζήτημα.

§121Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τοὺς δημιουργοῦμεν διὰ τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ μὴ φύγουν ἀπὸ τὴν πελατείαν των.

§122Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὕρῃ εὐλόγους τὰς παρατηρήσεις μου καὶ θὰ τὰς δεχθῇ· ἂν πρόκειται τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ ἀπόψε θὰ εἶχον καὶ ἄλλας παρατηρήσεις νὰ ὑποβάλω, ἴσως ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς σκέπτεται νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον.

§123Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι δὲν θὰ τὸ ἀναβάλω.

§124Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλόγους παρατηρήσεις θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φαρμακοποιούς. Ἕνα ἐπιστήμονα φαρμακοποιὸν τὸν κατσάσσετε στρατιώτην.

§125Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἀναγνώσω ὅλα τὰ ἄρθρα ὡς ἐτροπολογήθησαν διὰ νὰ λείψουν αἱ συζητήσεις.

§126ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§127Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἄρθρον 3 παραμένει ὡς ἔχει. Τὸ ἄρθρον 4 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει τὴν τροπολογίαν). Τὸ ἄρθρον 5 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει τὴν τροπολογίαν). Τὸ ἄρθρον 6 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει τὴν τροπολογίαν). Τὸ ἄρθρον 7 ὡς καὶ τὸ 8 καὶ τὸ 9 παραμένουσιν ὡς ἔχουσιν, προστιθεμένης μόνον εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τῆς φράσεως ὅτι «πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται».

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διορισμοῦ, μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γαϊτᾶνος.

§131Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Μεταξὺ τῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὑποβληθέντων εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, τῶν πλείστων δευτερευούσης σημασίας ἢ ὑπηρεσιακῶν, δύο εἶναι τὰ σπουδαιότερα καὶ σκοπιμώτερα, ἅτινα προσείλκυσαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς τε Βουλῆς καὶ τῆς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθησαν πρὸς μελέτην. Καταθέσας ἤδη τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς εἰσηγητὴς αὐτῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅπως ἀναπτύξω τοὺς λόγους, δι’ οὓς αὕτη ἐκθύμως συνιστᾷ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν. Τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια, φέροντα τοὺς τίτλους, τὸ μὲν «περὶ διαβαθμίσεως, ἀποδοχῶν κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως», τὸ δὲ «περὶ διορισμοῦ, μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως», ἀποτελοῦσιν εὐοίωνον ἀπαρχὴν καὶ τὴν θεμελιώδη βάσιν, ἐφ’ ἧς, ὡς ἐπὶ ἀκρογωνιαίου λίθου, θέλει στηριχθῆ ἡ ἐπιτακτικῶς ἐπιβαλλομένη ῥιζικὴ μεταρρύθμισις τοῦ νῦν παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντος ἀπηρχαιωμένου ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, οὐδόλως πλέον προσαρμοζομένου εἰς τὰς ἐκπαιδευτικὰς καὶ κοινωνικὰς τοῦ Ἔθνους ἀνάγκας. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως αὐτῆς πρὸ ὀκταετίας ἐν τῇ τῶν κοινῶν διαχειρίσει, εἶχεν ὑποσχεθῆ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τοῦ ἀνορθωτικοῦ προγράμματος τοῦ μεγαλοπράγμονος ἀρχηγοῦ αὐτῆς, ὅτι θὰ προέβαινεν ἐν καιρῷ, μετὰ βαθεῖαν καὶ ὥριμον μελέτην, καὶ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ ὑγιῶν καὶ ἐπιστημονικῶν βάσεων, στηριζομένων εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς Παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης καὶ προσηρμοσμένων πρὸς τὰς ὀρθοτέρας ἀντιλήψεις περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν, κοινωνικῶν καὶ τοπικῶν τῆς χώρας ἀναγκῶν. Τὸ πόρισμα τῆς γενομένης ἔκτοτε ἐμβριθεστάτης μελέτης ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἡμῶν πραγμάτων εἰσηγήθη πρὸ τετραετίας εἰς τὴν Βουλὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ νῦν τῆς Δικαιοσύνης ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος, ὑποβαλὼν εἰς τὴν κρίσιν αὐτῆς νομοσχέδια ἀρτιώτατα, δι’ ὧν ἐπεζητεῖτο δι’ εὐστόχων καὶ μελετημένων μέτρων ἡ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὀργάνωσις. Ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἤκουσε μετ’ ἀδιαπτώτου προσοχῆς ἐπὶ τετράωρον τὴν ἀναλυτικωτάτην εἰσήγησιν τοῦ φιλοπονωτάτου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἔκρινεν αὐτὰ εὐμενέστατα καὶ κατεχειροκρότησε τὸν μεταρρυθμιστὴν Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὰ ἐπελθόντα ἔκτακτα ἐθνικὰ γεγονότα καὶ ἄλλαι ἀντίξοοι περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτῶν, πλὴν τοῦ «περὶ διοικήσεως τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως», δι’ οὗ ἀνετίθετο αὕτη εἰς τὸ συνιστώμενον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ἀνεκόπη οὕτως ἐπί τινα χρόνον πᾶσα σοβαρὰ ἐργασία διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἔχουσα τὴν ἀγαστὴν συνήθειαν νὰ ἐκπληροῖ ὅ,τι ἅπαξ ὑπεσχέθη πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ θεραπεύῃ πᾶν τὸ νοσηρῶς ἔχον ἐν τῷ Κρατικῷ ὀργανισμῷ, ἀφ’ οὗ διὰ πλείστων σοφῶν νόμων ἀναδιοργάνωσε καὶ διερρύθμισε πάσας σχεδὸν τὰς δημοσίας τοῦ Κράτους λειτουργίας, δὲν ἠδύνατο νὰ σταματήσῃ εἰς τὸ μέσον τῆς ὁδοῦ, δὲν ἠδύνατο ν’ ἀφήσῃ ἡμιτελὲς τὸ μέγα ἀνορθωτικὸν αὐτῆς ἔργον. Καὶ θὰ ἦτο πράγματι ἡμιτελὲς τὸ ὅλον πολιτειακὸν οἰκοδόμημα, ὅπερ διὰ τόσων ἀγώνων ἀπὸ ὀκταετίας προσπαθεῖ ν’ ἀνεγείρῃ ἐκ τῶν ἐρειπίων τοῦ φαυλοκρατικοῦ παρελθόντος ὁ μεγαλόνους Κυβερνήτης, θὰ ἐστερεῖτο τοῦ ἀπαραιτήτου ἐπιστεγάσματος, ἂν δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια καὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ σπουδαιοτέρου τῶν ζητημάτων, οἷον τὸ Ἐκπαιδευτικόν, στενότατα, συνδεόμενον μὲ τὸν ὅλον πολιτικόν, κοινωνικὸν καὶ ἐθνικὸν ἡμῶν ὀργανισμόν, μεγίστην δὲ τὴν ἐπίδρασιν ἀσκοῦν εἰς τὴν διαμόρφωσιν τοῦ ἐθνικοῦ χαρακτῆρος καὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ νεωτέρου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν καὶ ἔπαινον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως φιλοτίμως ἐργαζομένου ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῶν μεγαλειτέρων καὶ ὀξυτέρων ἐθνικῶν ζητημάτων, ἐξ ὅσων ποτὲ διὰ μέσου τῶν αἰώνων ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸν ἐθνικὸν ὁρίζοντα, ἅτινα τελείως ἀπορροφῶσι τὴν προσοχὴν καὶ μέριμναν αὐτῆς, εὑρίσκει ἐν τούτοις τὸν καιρὸν νὰ στρέψῃ αὐτὴν καὶ εἰς ἄλλα ἐξόχου σπουδαιότητος ζητήματα, ἀποδεικνύουσα πόσον πλήρως συναισθάνεται τὰς εὐθύνας καὶ ὑποχρεώσεις αὐτῆς ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος τῆς αὔριον, Ἑλλάδος μεγάλης καὶ ἰσχυρᾶς, οἵαν ἐλπίζομεν πάντες οἱ γνήσιοι Ἕλληνες (ἐπιτραπήτω ἡ φράσις, ἀφ’ οὗ δυστυχῶς εἶναι ἀνάγκη ἀκόμη νὰ γίνεται ἡ διάκρισις αὕτη), ὅτι θὰ ἀνακύψῃ ἐκ τοῦ παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν κραταιῶν ἡμῶν συμμάχων ἀγῶνος πρὸς σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς φυλῆς. Ἀπόδειξιν τρανοτάτην τῆς στοργικῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως καὶ ἀνυψώσεως εἰς τὴν προσήκουσαν περιωπὴν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἔχομεν τὴν ὑποβολὴν τῶν δύο προμνημονευθέντων νομοσχεδίων. Διὰ τοῦ πρώτου τούτων, ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ ἤδη ψηφιζομένου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν», λαμβάνεται μέριμνα περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀπονομῆς εἰς αὐτοὺς ἱκανοποιητικῆς συντάξεως. Πληροῦται οὕτως, κύριοι βουλευταί, ἔστω καὶ βραδέως δικαιοτάτη ἀξίωσις τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ αὐτῆς, μόνου ἐξ ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπομείναντος εἰς τὸ μισθολόγιον τὸ κανονισθὲν κατὰ τὸ 1886, ὁπότε αἱ τοῦ βίου δαπάναι ἦσαν ἐλάχισται καὶ αἱ κοινωνικαὶ ἀνάγκαι πολὺ ὀλιγώτεραι τῶν σημερινῶν, δι’ ὃ καὶ οἱ μισθοὶ ἐκεῖνοι ἐν τῇ γλισχρότητι αὐτῶν, ἠδύναντο καὶ ἐπαρκεῖς ὁπωσδήποτε νὰ θεωρηθῶσι, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς παροιμιώδους κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὐθηνίας τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαιούντων. Ἀλλὰ σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου αἱ κοινωνικαὶ ὑποχρεώσεις ἐπολλαπλασιάζοντο, αἱ τοῦ βίου δαπάναι ἔβαινον αὐξανόμεναι καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἐπὶ τοσοῦτον ἐξωγκώθησαν, ὥστε ὁ βίος τῶν ἀτυχῶν τοῦ Κράτους διδασκάλων κατέστη ἀφορήτως ἀβίωτος. Διὰ τοῦτο ἡ Πολιτεία, ἀποφασίσασα νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς, κατὰ τὸ ἐνόν, καὶ τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, ἔπραξεν ἔργον δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος ἀπέναντι τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ὧν αἱ ἀποδοχαὶ ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ηὐξήθησαν. Παρακολουθῶν, κύριοι βουλευταί, μετ’ ἐνδιαφέροντος πάντοτε τὰ ἐκπαιδευτικὰ τῆς χώρας πράγματα, καὶ ἐκ καθήκοντος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους καὶ λόγῳ τῆς πρώην ἐπαγγελματικῆς ἰδιότητός μου, ἐμόρφωσα τὴν γνώμην, μεθ’ ὅλων τῶν περὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ ζητήματα εἰδικῶς ἀσχολουμένων, ὅτι ἡ πρώτη καὶ κυριωτάτη αἰτία τῆς σχολειακῆς ἡμῶν κακοδαιμονίας καὶ τῆς τελματώδους καταστάσεως, ἐν ᾗ πρὸ μακροῦ χρόνου φυτοζωεῖ ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῶν λειτουργῶν αὐτῆς καὶ ἡ ἄστοργος ἀδιαφορία ἐπὶ μακρὰ ἔτη τῆς Πολιτείας, ἥτις ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ παρέλυσε τὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ ἀντὶ νὰ ἀνυψώσῃ ἐταπείνωσεν αὐτήν. Ἀρκούμεναι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις εἰς τὸ ἐπέχον ἰσχὺν νόμου ἀτελὲς διάταγμα τοῦ 1836, τὸ διέπον ἔτι καὶ νῦν τὰ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἤ, διὰ νὰ εἶμαι ἐντὸς τῆς ἀληθείας, ἐπιχειροῦσαι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν διὰ προχείρων καὶ ἀμελετήτων μέτρων νὰ βελτιώσωσιν ἢ καὶ θεραπεύσωσι τὸν ἀνιάτως νοσοῦντα σχολειακὸν ὀργανισμόν, ἐγκατέλειπον τὸ ἔργον εἰς τὴν πρώτην ἀντίδρασιν εἴτε τῆς κομματικῆς πολιτικῆς, εἴτε καὶ αὐτῶν τούτων τῶν ἐνδιαφερομένων λειτουργῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἀτυχῶς συνέβη πολλάκις. Ἀλλά, τύχῃ ἀγαθῇ, ἡ ἔνοχος ἀδιαφορία τῆς Πολιτείας ὁριστικῶς τερματίζεται διὰ τῶν λαμβανομένων ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μέτρων, δι’ ὧν καὶ ἡ ἀνόρθωσις τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἄρχεται πραγματοποιουμένη καὶ οἱ ἐργάται τῆς Ἐθνικῆς, κοινωνικῆς, ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς ἀναπλάσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ προσηκόντως προστατεύονται. Ἀπαλλασσόμενοι οὗτοι τῆς διηνεκοῦς μερίμνης πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν πολλαπλῶν τῆς ὑλικῆς ζωῆς ἀναγκῶν, ἔχοντες ἐφεξῆς τὴν κοινωνικὴν παράστασιν ἀξιοπρεπεστέραν τῆς νῦν, θὰ ἐπιδοθῶσιν, εἴμεθα βέβαιοι, μετὰ πλείονος ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑψηλῆς αὐτῶν ἀποστολῆς. Ἀλλὰ καὶ ὁ κίνδυνος τῆς ἐλλείψεως μετ’ ὀλίγον διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ἐξ ἧς ὑπάρχει φόβος νὰ ἔχωμεν λίαν προσεχῶς διδασκαλικὴν κρίσιν, θέλει πάντως ἀποσοβηθῆ, καθ’ ὅσον οἱ ἐκ τῶν γυμνασίων ἀποφοιτῶντες νέοι, οἱ ἔχοντες κλίσιν πρὸς τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα, βλέποντες, ὅτι ἐξέλιπον πλέον οἱ ταπεινοὶ ὅροι, ὑφ’ οὓς οἱ διδάσκαλοι αὐτῶν ἔζων, πολυπληθέστεροι θὰ τρέπωνται εἰς τὰς σχολὰς ἐκείνας τοῦ Πανεπιστημίου, ἐν αἷς μορφοῦται τὸ διδακτικὸν τῶν σχολείων μας προσωπικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅθεν παμψηφεὶ ἐπικροτεῖ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἑλληνοδιδασκάλων καὶ καθηγητῶν καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ταχίστην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Συγχρόνως δ’ ὅμως θεωρεῖ καθῆκον αὐτῆς ἐπιτακτικόν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐχήν, ὅπως τὸ μέτρον τοῦτο ἐπεκταθῇ ταχέως καὶ ἐπὶ τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, τῶν κατ’ ἐξοχὴν δασκάλων τῶν τέκνων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καθ’ ὅσον ἀσχέτως πρὸς τὰς ἑκάστοτε γενομένας ἀσημάντους αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, βιοῦσι καὶ οὗτοι ὑπὸ ὅρους οἰκονομικοὺς οὐχὶ εὐχαρίστους καὶ οὐχὶ συμφώνως πρὸς τὴν κοινωνικὴν θέσιν, ἣν δέον νὰ ἔχωσιν οἱ ἀκάματοι οὗτοι ἐργάται τῆς λαϊκῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον κατηρτίσθη ἤδη, ὡς ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργός, καλὸν δὲ καὶ δίκαιον ἤθελεν εἶσθαι ἄν, αἰρομένων τῶν οἰκονομικῆς φύσεως λόγων, ἐψηφίζετο καὶ τοῦτο πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ ἑτέρου τῶν νομοσχεδίων, ἀποσκοποῦντος κυρίως εἰς τὴν περιφρούρησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ ἐν τοῖς σχολείοις τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, συμπληροῦνται ἀτέλειαι τινὲς τοῦ νόμου 240 περὶ διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως, παρατηρηθεῖσαι ἐκ τῆς πείρας τῆς τετραετοῦς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, καὶ τίθενται περιορισμοὶ εἰς τὸ μέχρι τοῦδε ἀπεριόριστον δικαίωμα τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ὡς πρὸς τοὺς διορισμούς, τὰς μεταθέσεις καὶ τὰς προαγωγὰς τῶν λειτουργῶν αὐτῆς. Δι’ ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου διαιρεῖται τὸ ὅλον Κράτος εἰς ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας, ὁρίζεται τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν κατ’ εἰδικότητα ἐν ἑκάστῳ γυμνασίῳ, ἡμιγυμνασίῳ καὶ Ἑλληνικῷ σχολείῳ κατὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, ρυθμίζονται λεπτομερῶς τὰ προσόντα αὐτοῦ πρὸς διορισμόν, μετάθεσιν καὶ προαγωγήν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ προσγίνωνται ἀδικήματα ἐφεξῆς, ἐξ ὧν τὰ αἰώνια παράπονα καὶ ἡ προσφυγὴ εἰς πλάγια μέσα, ἀφ’ οὗ ἡ σειρὰ τῶν προακτέων θὰ εἶναι γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων διὰ τοῦ καταρτισμοῦ πινάκων, ἐμφαινόντων τοὺς ἀξίους προαγωγῆς ἐν ἑκάστῳ κλάδῳ καὶ δι’ ἕκαστον βαθμόν. Καθορίζονται συγχρόνως τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ, δυναμένου νὰ ἐλέγχῃ πᾶσαν κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου πρότασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ἀρνῆται τὴν κύρωσιν αὐτῆς. Εἰσάγονται τέλος νέα χρησιμώτατα μαθήματα, ὡς τὸ τῆς Ὠδικῆς καὶ τῆς Χειροτεχνίας. Καὶ ἵνα μὴ ἀπασχολῶ τὰς πολυτίμους στιγμὰς τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ λεπτομερεστέρας ἀναλύσεως τῶν δύο ὑπὸ συζήτησιν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, ἥτις καὶ περιττὴ ἄλλως τε ἤθελον εἶσθαι, ἀφ’ οὗ ἐν ταῖς αἰτιολογικαῖς ἐκθέσεσιν αὐτῶν ἐκτίθενται αἱ σκέψεις καὶ οἱ λόγοι, οἵτινες ἤγαγον τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὴν σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν αὐτῶν, θὰ ἐπαναλάβω μόνον ἐκεῖνο, τὸ ποῖον ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως καὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς, ὑπὸ τοῦ ἐνεστῶτος σχολικοῦ ἔτους, τῶν εὐστόχων διατάξεων ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων τούτων, τίθενται στερεαὶ αἱ βάσεις τῆς προσεχοῦς ἐκπαιδευτικῆς ἀναγεννήσεως. Ἡ ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, τῆς μεταβολῆς τοῦ νῦν ἐν χρήσει ἀχρήστου, ἵνα μὴ εἴπω καὶ ἐπιζημίου, ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ δι’ ἑτέρου ἀρτιωτέρου, συγχρονιζομένου πρὸς τὸ νεώτερον πνεῦμα, τὸ διέπον τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μᾶλλον ἡμῶν προηγμένων Κρατῶν, ἐξυπηρετικοῦ δὲ τῶν καθαρῶς ἐπιτοπίων ἀπόψεων, εἶναι πανθομολογουμένη, εἶναι ἀπαραίτητος πλέον. Τὸ ὄντως δύσκολον καὶ δύσλυτον ζήτημα ἔχει πλέον ὡριμάσῃ, αἱ μελέται τῶν ἁρμοδίων καὶ τῶν εἰδικῶν ἔχουσιν ἀπὸ πολλοῦ συμπληρωθῆ καὶ ἀποκρυσταλλωθῆ εἰς γνώμας καὶ ἀποφάσεις. Δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ θέλησις ἰσχυρὰ πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ριζικῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Καὶ τὴν θέλησιν τὴν ἐπίμονον καὶ τὴν δύναμιν τὴν μὴ γνωρίζουσαν ὑποχωρήσεις καὶ ἀναβολὰς ἀπέδειξεν, ὅτι κέκτηται ὁ ρηξικέλευθος κατὰ πάσας τὰς διευθύνσεις ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἔχομεν ἄρα ἑδραίαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον, ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ τὴν ἐκ βάθρων ἀνακαίνισιν τοῦ ὅλου ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ. Οὕτω μόνον θὰ ἀπαλλαγῶμεν ἐπὶ τέλους τοῦ ἀναχρονιστικοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, ὅπερ ἀμετάβλητον σχεδὸν λειτουργῆσαν ἐπὶ ὀγδοήκοντα καὶ πέντε ἔτη, ὑπερπλήρωσε τὴν Ἑλλάδα ἐπιστημόνων παντοδαπῆς θεωρητικῆς σοφίας καὶ ἀποφοίτων τῶν Γυμνασίων, ἀτελῶς κατηρτισμένων, ἀνικάνων νὰ τραπῶσιν εἰς βιοποριστικὰ ἐπαγγέλματα, δι’ ὃ ἀθρόοι καὶ ἀνερμάτιστοι ἐτρέποντο εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ εἰς τὴν θεσιθηρίαν. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἀλλοῖα ἀποτελέσματα τὰ παραγάγῃ τὸ πεπαλαιωμένον ἀρχῶν καὶ ἀντιλήψεων ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ προικοδοτηθὲν ἡμῖν ὑπὸ τῆς Βαυαροκρατίας. Ἕλκον τοῦτο τὴν καταγωγὴν ἐκ τῶν Βαυαρικῶν σχολείων (ἕνας λόγος ἐπὶ πλέον ν’ ἀποσκορακισθῇ τὸ ταχύτερον), ἀναπνέον τῶν ὀπισθοδρομικῶν ἰδεῶν τοῦ μεσαιωνικοῦ Λατινικοῦ καθολικισμοῦ, στηριζόμενον δ’ ἀφ’ ἑτέρου ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ κλασσικισμοῦ, πολὺ ὀρθῶς τότε διὰ λόγους ἐθνικοὺς καὶ ἐθνολογικούς, παρέσχεν ἀληθῶς, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, κατὰ τὰ πρῶτα τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐπέκεινα ἔτη ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας εἰς τὸ νεοσύστατον Κράτος. Ἐξελθὸν τοῦτο ἐκ τῆς μακραίωνος δουλείας, μετὰ ἑπταετῆ ἡρωϊκὴν πρὸς τὸν τύραννον πάλην, εὑρέθη, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἐν παχυλῇ ἀμαθείᾳ καὶ ἀγνοίᾳ τῆς ἐθνικῆς μας γλώσσης. Ἦτο ὅθεν ἀνάγκη ἀπαραίτητος, ἐθνική, νὰ ἐξαλειφθῇ ἢ μετριασθῇ ἡ πνευματικὴ αὕτη κατάπτωσις τοῦ ἀναγεννηθέντος Ἔθνους διὰ τῆς ἱδρύσεως ὅσον ἔνεστι πλειοτέρων ἑλληνικῶν σχολείων καὶ γυμνασίων, ἐν οἷς ἡ διδασκαλία ἦτο ὅλως θεωρητική, συνισταμένη εἰς τὴν πρόσκτησιν γνώσεων ἐκ τοῦ κύκλου τῶν ἱστορικῶν λεγομένων μαθημάτων καὶ τὴν ἑρμηνείαν ὡρισμένων συγγραφέων, πεζῶν καὶ ποιητῶν, τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Λατινικῆς φιλολογίας, μετ’ ἀποστηθίσεως πνευματοκτόνου συμπάντων τῶν κανόνων τῆς γραμματικῆς καὶ τοῦ συντακτικοῦ ἀμφοτέρων τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν. Καὶ ἐλογίζετο γραμματισμένος καὶ ἐτιτλοφορεῖτο μὲ τὴν χαρακτηριστικὴν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προσωνυμίαν τοῦ «λογιωτάτου» ὁ ἐπιμελὴς καὶ μνημονικὸς μαθητής, ὁ κατορθώνων νὰ ἐκμανθάνῃ ἀπὸ μνήμης ὅλους τοὺς γραμματικοὺς καὶ συντακτικοὺς κανόνας μετὰ τῶν ἐξαιρέσεων αὐτῶν, ὀλίγους ὁρισμοὺς τῆς Λογικῆς καὶ Ψυχολογίας καὶ τὰς χρονολογίας τῶν μεγάλων ἱστορικῶν γεγονότων τῆς γενικῆς καὶ τῆς ἐθνικῆς ἱστορίας. Τοιοῦτον ἦτο τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα κατὰ τοὺς πρώτους ἀπὸ τῆς ἀπολυτρώσεως χρόνους καὶ τοὺς μετέπειτα καὶ τοιοῦτο παρέμεινεν ἀναλλοιώτως ἐπὶ δεκαετηρίδας πολλάς, σύμφωνον ἀληθῶς πρὸς τὰς τότε ἀντιλήψεις περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ κοινωνικῶν τῆς χώρας ἀναγκῶν, ὠφέλιμον πάντως ἀπὸ ἐθνικῆς ἀπόψεως. Διότι ἔπρεπεν, ἦτο ἀνάγκη ἐθνική, νὰ μορφωθῶσι νὰ μάθωσι τὴν ἐθνικήν των γλῶσσαν αἱ ἀνώτεραι κοινωνικαὶ τάξεις, ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς ἡγέτιδες τῶν κατωτέρων. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραλείψω, ἐν τῇ προχείρῳ ταύτῃ καὶ ἀτελεῖ σκιαγραφίᾳ τῆς τότε καταστάσεως τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν μνήμην ἐνίων ὑπουργῶν τῆς Παιδείας καὶ ἰδιαίτατα τοῦ εἰδικωτάτου τοιούτου ἀειμνήστου Δημητρίου Πετρίδου, ἡ ὑπουργεία τοῦ ὁποίου ἀφῆκεν ἀξιοσημείωτον σταθμὸν προοδευτικῆς δράσεως πρὸς βελτίωσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων, ὅτι ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας ἤρξατο καταβαλλομένη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας προσπάθειά τις φιλότιμος πρὸς μετατροπὴν ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον τῆς διδασκαλίας καὶ σύνταξιν ἀναλυτικοῦ προγράμματος τῶν μαθημάτων. Οὐ μόνον ὁ νόμος τοῦ 1805 ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀοιδίμου Δ. Πετρίδου, ὁ μοναδικὸς ψηφισθεὶς νόμος ΚΑΙʹ διὰ τὴν Ἐκπαίδευσιν μετὰ τὸ Β. Διάταγμα τοῦ 1836, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐγκυκλίων, δι’ ἐκδόσεως καταλλήλων ὁδηγιῶν, ἀποσταλεισῶν πρὸς ἅπαντας τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ γυμνάσια τῶν γραπτῶν γυμνασμάτων καὶ τελευταῖον διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐπεζητήθη ἡ πρόχειρος, ἔστω, βελτίωσις τῶν πολλῶν κακῶς ἐχόντων ἐν τῇ Ἐκπαιδεύσει. Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια αὕτη πολὺ ὀλίγον συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐκρίζωσιν τοῦ βαθύτατα ἐρριζωμένου ξηροῦ καὶ ἀκάρπου «σχολαστικισμοῦ», ὅστις ἐπενέμετο τὰ σχολεῖα ἡμῶν ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη, δυστυχῶς, κυριαρχῶν καὶ ἀπαμελύνων τὰς πνευματικὰς δυνάμεις τῶν ἀτυχῶν μαθητῶν. Εἶναι καιρὸς πλέον, κύριοι Βουλευταί, νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν του, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, «ὁ κλασικισμὸς» (καὶ λέγων κλασσικισμὸν κάμνω πάντοτε διάκρισιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ σχολαστικισμοῦ, τοῦ μόνου αἰτίου τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας στασιμότητος), εἰς τὰς ὁσημέραι προαγομένας θετικὰς καὶ πρακτικὰς ἐπιστήμας. Τοῦτο θὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τῆς γενικωτάτης, τῆς ριζικῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, χωρίς, ἐννοεῖται, νὰ παραμεληθῇ ποσῶς ἡ σπουδὴ καὶ ἡ καλλιέργεια τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ τῆς ἐθνικῆς γλώσσης. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ εἴπω περισσότερα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, οὐδ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, τονίσας ὅτι ὀφείλομεν νὰ σπουδάζωμεν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν γλῶσσαν. Διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἄλλο εἶναι ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, περὶ οὗ καὶ ὁμιλῶ, καὶ ἄλλο γλωσσικὸν ζήτημα, Τὸ πρῶτον εἶναι ὁ τρόπος τῆς διαβαθμίσεως τῶν σχολείων καὶ ἡ μέθοδος τῆς διδασκαλίας, ἡ δὲ γλῶσσα εἶναι ἁπλῶς τὸ ὄργανον τῆς διδασκαλίας. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ὄργανον εἶναι ἡ ὑπερκαθαρεύουσα τοῦ ἀειμνήστου Μιστριώτου, ἢ ἡ καθαρεύουσα ἢ ἡ δημοτικὴ ἢ καὶ ὁ χυδαϊσμός, αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Μία γλῶσσα, ἕν ὄργανον πάντοτε χρειάζεται διὰ τὴν διδασκαλίαν.

§132Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὥστε φρονεῖτε, ὅτι κάθε ὄργανον εἶναι κατάλληλον;

§133Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὄχι. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ κατάλληλον ὄργανον εἶναι ἡ καθαρεύουσα, ἐφόσον γίνονται ὑποχωρήσεις τινὲς ἑκατέρωθεν, ὥστε νὰ προσεγγίζῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἡ δημοτικὴ πρὸς τὴν καθαρεύουσαν ἢ τἀνάπαλιν. Οὕτω θὰ ἀποφύγωμεν τὸν ἀηδῆ χυδαϊσμόν, τὸν ὁποῖον ζητεῖ νὰ ἐπιβάλλῃ μία ὁμὰς ἀνεπτυγμένων κυρίων, ἀπταίστως ὁμιλούντων καὶ γραφόντων τὴν καθαρεύουσαν! Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἔλεγον, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ὑποχωρήσῃ ἐν μέρει ὁ κλασσικισμὸς εἰς τὴν πρακτικὴν ἐκπαίδευσιν. Εὐτυχῶς τὰ πρῶτα βήματα πρὸς τὴν τοιαύτην τῆς ἐκπαιδεύσεως κατεύθυνσιν ἐγένοντο ἀπό τινων ἐτῶν διὰ τῆς ἱδρύσεως εἰς τὰς κυριωτέρας ἐμπορικὰς καὶ βιομηχανικὰς τοῦ Κράτους πόλεις δημοσίων ἐμπορικῶν σχολῶν καὶ ἄλλων τεχνικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν σχολείων, πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον καὶ Διδασκαλεῖον τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως συνέστη καὶ λειτουργεῖ εὐδοκίμως. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἀρκοῦσιν, ὅπως ἡ καθόλου Ἐκπαίδευσις, ἤ τε Δημοτικὴ καὶ ἡ Μέση, προσλάβῃ ἐν τῷ προσήκοντι μέτρῳ τὸν νεωτεριστικὸν πρακτικὸν τύπον, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ κύριον γνώρισμα τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως τῶν συγχρόνων κρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν τῆς Βαλκανικῆς Χερσονήσου, πρὸς ἅ, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ φοβεροῦ παγκοσμίου πολέμου, εἴτε ἐχθρικῶς εἴτε φιλικῶς ἡμῖν διακείμενα, εἴμεθα μοιραίως ὑποχρεωμένοι νὰ ἀνταγωνιζώμεθα ἐν τῷ εἰρηνικῷ ἀγῶνι τῆς ἐπικρατήσεως ἀπὸ ἐμπορικῆς, βιομηχανικῆς καὶ ἐκπολιτιστικῆς ἀπόψεως. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω, καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς πρώην λειτουργὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τῶν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ἔχων δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει προφρόνως ὑπερψηφίσει αὐτῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω αὐτήν, ὅπως ἐν τῇ κατ’ ἄρθρον συζητήσει λάβῃ ὑπ’ ὄψει πρὸς πληρέστερον αὐτῶν καταρτισμὸν τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἃς ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἐπρότεινε. (Χειροκροτήματα).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκει).

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 2–7).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον. (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Γόντικας ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§137Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου καὶ δὴ τῆς 4ης αὐτοῦ παραγράφου. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα διατηρεῖ ὁ κ. Ὑπουργός. Κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους τὰ συμβούλια δὲν ἀπέδωκαν, ὅ,τι ὑπελόγιζεν ἄλλοτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, δίδουσα εἰς αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα διὰ νόμου ἔδωκεν. Εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιορίσωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ Συμβουλίου, ὡς ἐπίσης καὶ δικαιώματα πολλῶν ἄλλων Συμβουλίων. Διὰ νὰ μὴ χρησιμεύσω ὡς προφήτης ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν τάχιστα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν τὴν μεταρρύθμισιν διὰ νόμου τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἤδη ἱδρυομένου Συμβουλίου, νομίζω, ὅτι συμφέρον εἶναι βαθμιαίως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τοῦτο. Βλέπω, ὅτι τὸ συμβούλιον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συντάσσει πίνακας προαγωγῆς, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν πρὸς κύρωσιν καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀφοῦ ἐπιφέρει τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, τοὺς ἐπιστρέφει εἰς τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον μετὰ 15 ἡμέρας ἀπὸ τῆς παραπομπῆς εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τοὺς ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλὰ κατὰ τῆς δευτέρας ταύτης συντάξεως τοῦ πίνακος οὐδεμία ἀναθεώρησις ἐπιτρέπεται, δηλαδὴ μὲ τοῦτο θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ συμβούλιον αἶρον τὴν διαφωνίαν τοῦ Ὑπουργοῦ διὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς γενικῆς, ἔχει αὐτὸ τὴν τελευταίαν λέξιν καὶ ὄχι ὁ Ὑπουργός. Ὅπως εἶναι γραμμένο αὐτὸ φαίνεται νὰ εἶναι, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ δύνανται νὰ μεταβιβασθῶσιν εἰς τὸ συμβούλιον καὶ μάλιστα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε μετὰ διαφωνίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ παραπέμπωνται καὶ ἀποφαίνεται τὸ συμβούλιον, ὥστε ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Οὕτω τὸ κῦρος τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκλείπει. Εἶναι δυνατὸν ἐὰν θέλετε νὰ κάμητε μίαν ἄλλην οἰκονομίαν καὶ νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσι τὰ δικαιώματα τοῦ συμβουλίου, νὰ διατηρηθῶσιν ὡς ἑξῆς, ὅτι τοὺς πίνακας αὐτοὺς, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελε τοὺς ἐγκρίνει ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι τοὺς πίνακας αὐτοὺς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀναθεωρήσῃ τὸ συμβούλιον, ἀλλὰ θὰ συνταχθῶσι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ, ἢ θὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ποτὲ ὅμως δὲν δέχομαι τὸ κῦρος τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς ἔλεγχον τῶν πράξεων τοῦ συμβουλίου, νὰ τὴν μεταβιβάσῃ εἰς ἓν συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόφασις νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν εἰς γενικωτάτας γραμμάς. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἤθελον νὰ κάμω διὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, διότι καθόλου, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ συμβούλιον, εἰδικῶς ὅμως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πολλὰ δικαιώματα δίδομεν εἰς αὐτὸ καὶ εὔχομαι νὰ μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης νὰ εἰσηγηθῶμεν νέον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ περιορίσωμεν πάλιν τὰ δικαιώματα τοῦ συμβουλίου.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§139Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναλύσω τὴν ἔννοιαν τοῦ 4ου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 8. ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι τὸ ἐδάφιον τοῦτο δὲν εἰσάγει τροποποίησιν τοῦ κειμένου συστήματος ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὸ βέτο. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 8, οἱ πίνακες ὑποβάλλονται εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δύναται ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν νὰ μεταρρυθμίσῃ τὴν κατὰ παράβασιν προτεινομένην σειράν, κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς καὶ νὰ κρίνῃ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου οὐχὶ ἐπαρκῶς δικαιολογημένην, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται καὶ κατὰ τὴν νέαν διαρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀσκήσῃ ἀπολύτως τὸ βέτο τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη, διότι ἐπαναφέρει εἰς τοὺς πίνακας τῶν προτεινομένων κατ’ ἐκλογὴν τὴν σειρὰν ἀρχαιότητος. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι ἔπρεπε καὶ ἄλλα πρόσωπα νὰ προαχθῶσι κατ’ ἐκλογὴν ἢ ὅτι ἔπρεπε καὶ ἄλλα πρόσωπα νὰ μείνωσι στάσιμα, βεβαίως θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ καὶ ἓν δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δεσμευθῇ ἀπὸ τὴν πρώτην πρότασιν τοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ μόνον ὁ Ὑπουργὸς νὰ προτείνῃ κατ’ ἐκλογήν, διότι δὲν θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ τόσα στοιχεῖα κρίσεως, ὅσα θὰ ἔχῃ τὸ συμβούλιον, διὰ τοῦτο εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποτείνεται εἰς τὸ συμβούλιον κατόπιν τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ προαχθῶσι καὶ ἄλλοι κατ’ ἐκλογήν. Τοῦτο τὸ δικαίωμα, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, δὲν τὸ ἔχει ὁ Ὑπουργός· δὲν δύναται νὰ παύῃ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου, ἢ νὰ προαγάγῃ ἐπίσης τὸν ἄλφα ἢ τὸν βῆτα λειτουργὸν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἀλλ’ ἔχει δικαίωμα τὸν προτεινόμενον νὰ μὴ τὸν δεχθῇ.

§140Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ὑπεχρεοῦτο μέχρι σήμερον.

§141Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ὑποχρέωσις εἶναι ἡ ἀπόρριψις τῆς ἀναθεωρήσεως, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ Ὑπουργός. Ἀλλὰ τὶ εἶναι ἡ αἴτησις τοῦ Ὑπουργοῦ; Εἶναι νὰ προαχθῶσι καὶ ἄλλοι κατ’ ἐκλογὴν καὶ τότε θὰ συνέλθῃ ἡ ὁλομέλεια τοῦ συμβουλίου ἵνα ἀποφασίσῃ καὶ ὁπότε αὕτη καὶ μόνον ἡ ἀπόφασις δεσμεύει τὸν Ὑπουργόν. Ἐὰν ἔλθωμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν ὁ Ὑπουργὸς, δὲν δύναται νὰ προστατεύσῃ κἂν τὴν προαγωγήν.

§142Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διατὶ νὰ τὸν δεσμεύῃ ἡ ἀπόφασις; Σήμερον μειοῦται τὸ κῦρος τοῦ Ὑπουργοῦ.

§143Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ εἶναι συζητήσιμον ἀλλ’ ἐγὼ ἀπαντῶ καὶ λέγω, ὅτι δὲν μειοῦνται τὰ μέχρι τοῦδε ὑπάρχοντα δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς μειοῦνται;

§145Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁρίστε νὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσητε.

§147Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀμέσως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη μακρᾶς ἐξηγήσεως παρὰ δι’ ὀλίγων λέξεων. Μέχρι τοῦδε κατὰ τὰ κρατοῦντα, τὸ Συμβούλιον, προτείνει ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἐγκρίνει. Δὲν ὑπάρχει σήμερον τύπος κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ μὴ ἐγκρινόμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ θὰ ἐπαναφέρεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἰδίου Συμβουλίου, διότι τότε δὲν κάμνωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν μὴ ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, αὐτὴν τὴν φέρομεν ὑπὸ τὴν ἀπόφασιν ἢ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς παραγράφου ποῦ λέγετε ὅτι τὸ ἐπαναφερόμενον πάλιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου ἀποφασίζεται ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Λέγει τοῦτο ἢ ὄχι τὸ γρᾶμμα τοῦ ἄρθρου; Ἐὰν καλῶς δὲν διατυποῦται καὶ ἡ ἀντίληψις δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν δίδετε σεῖς, ἐπειδὴ συμπίπτει ἡ ἀντίληψις καὶ πολλῶν ἄλλων συναδέλφων νὰ εἶναι αὕτη οἷα σᾶς τὴν ἐξέθηκα, παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ τὸ γρᾶμμα.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι κατὰ τὴν διατύπωσιν αὐτὴν περιορίζονται τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον ὁ Ὑπουργὸς;

§149Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βεβαίως.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν ἀντίληψίν μου διὰ νὰ ἴδω ἐὰν συμφωνῇ μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ συναδέλφου μου. Σήμερον ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ διορίσῃ κανένα χωρὶς νὰ τὸν θέλῃ, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον; Ὄχι. Οὔτε εἰς τὸ μέλλον θὰ δύναται νὰ διορίσῃ κανένα οὔτε νὰ προαγάγῃ χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Τὸ ὁρίζει ἡ διάταξις σήμερον, ὅτι εἰς τὸν πίνακα τὸν καταρτιζόμενον ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἐγγράψῃ κατ’ ἐκλογὴν προακτέον ἕνα ὁ Ὑπουργός, ἔχει κυριαρχικὸν δικαίωμα νὰ τὸν διαγράψῃ καὶ νὰ τὸν βάλῃ εἰς τὴν σειρὰν τῶν προακτέων κατ’ ἀρχαιότητα. Εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ σήμερον, ἀλλὰ σήμερον ἐὰν θέλῃ νὰ διορίσῃ ἕνα ὁ Ὑπουργὸς ἢ θέλῃ νὰ προαγάγῃ δὲν ἔχει τὸ μέσον ἐκεῖνο νὰ εἰσακουσθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ: Κύριοι αὐτὸς νομίζω ὅτι εἶναι καλὸς. Σήμερον αὐτὸ τὸ δικαίωμα δίδομεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν, καὶ τοῦ λέγομεν ὅτι, ἀφοῦ σοῦ ὑποβάλλει τὸν πίνακα τὸ Συμβούλιον σὺ ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ σβύσῃς ὅποιον νομίζεις ὅτι δὲν εἶναι καλὸς καὶ νὰ τὸν βάλῃς εἰς τὸν πίνακα τῆς προαγωγῆς κατ’ ἀρχαιότητα ἀπὸ τὸν κατ’ ἐκλογήν, ἔπειτα δὲ ν’ ἀπευθυνθῇς εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ εἴπῃς ὅτι μετέθεσα εἰς τὸν πίνακα αὐτοὺς, ἀλλὰ σοῦ λέγω ὅτι μερικοὺς ποῦ ἔχεις εἰς τὴν ἀρχαιότητα ἔπρεπε νὰ τοὺς βάλῃς εἰς τὸν κατ’ ἐκλογὴν πίνακα, διότι ἔχουν αὐτὰ τὰ προσόντα καὶ τὸ Συμβούλιον τότε ἐν ὁλομελείᾳ συνερχόμενον θὰ ἀποφανθῇ ἐὰν πρέπει νὰ προαχθῇ ὁ τυχὸν προτεινόμενος. Αὐτὸ εἶναι ὡς σᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφός μου συζητήσιμον ἐὰν πρέπει νὰ εἴπῃ ὅτι καὶ μετὰ τὴν δευτέραν ἀπόφασιν ἐγὼ δὲν σᾶς λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου, θὰ ἔλθω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ λογοδοτήσω. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι δίδονται ὀλιγώτερα δικαιώματα εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀρκετὸ αὐτὸ εἶναι ἀλλὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ παρεμβάλῃ εἰς τοὺς κατ’ ἐκλογὴν προακτέους ὁποίους θέλει, νομίζω ὅτι εἶναι μέγα. Ἄς μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ ἄκρα. Εἶναι σἄν τὸ ἐκκρεμὲς ποῦ πηγαίνει ἔτσι καὶ ἔπειτα ἀλλοῦ.

§151Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν Κυβερνητικὴν διότι πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαία, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἥτις ἀκολουθεῖ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ σύστημα κρατῶμεν εἰς ὅλα τὰ συμβούλια. Ἔχομεν τὸ δικαστικὸν Συμβούλιον, αὐτὴν τὴν τάξιν ἐκρατήσαμεν. Δὲν νομίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δίδομεν εἰς τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ἐδῶ καθιστῶμεν μίαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν Ὑπουργόν.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον εἶναι καὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὑποθέσατε ὅτι θέλει νὰ διορίσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἕνα ἢ νὰ προαγάγῃ, δύναται νὰ τὸ κάμῃ ἀφ’ οὗ δὲν ἔχει σύμφωνον τὴν γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου;

§153Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι· Βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν θέλω τὸν Ὑπουργὸν μόνον νὰ διορίζῃ ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Συμβουλίου. Δὲν θέλω ὅμως οὐδεμίαν γνώμην τοῦ Συμβουλίου ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν Ὑπουργὸν. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν γνώμην τοῦ Συμβουλίου εἰς μίαν περίπτωσιν ὑποχρεωτικήν.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ὅταν θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὸ καθεστώς, ὅταν θέλῃ νὰ διορίσῃ κανένα ποῦ δὲν εἶναι διορισμένος ἢ νὰ προαγάγῃ κανένα ποῦ εἶναι εἰς κατωτέραν θέσιν δὲν δύναται νὰ τὸ κάμῃ ἐὰν δὲν ἔχῃ σύμφωνον τὸ Συμβούλιον. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν δεσμεύεται νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ἴδιον σύστημα ἀκολουθοῦμεν, δὲν μεταβάλλομεν τὰ πράγματα. Εἶναι ἀρκετὰ ὡς ἐκεῖ, θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον νὰ προχωρήσωμεν διότι ἔχομεν καὶ τὸν περιορισμὸν μερικῶν, ἀλλὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς ἄλλα κακὰ τὰ ὁποῖα ἐδοκιμάσαμεν καὶ ἄλλοτε. Αὔριον ὁ Ὑπουργὸς θὰ λογοδοτήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ τοῦ εἴπουν διατὶ κύριε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον τὸν προαγάγῃς κατ’ ἐκλογήν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τὸν βάλῃς εἰς τὸν πίνακα τῆς ἀρχαιότητος; Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι, καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν’ εἶχον, ἔστειλα τὴν γνώμην μου εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ δὲν ἦτο σύμφωνος, καὶ ἐπειδὴ οἱ νόμοι ὁρίζουν ὅτι ἐγὼ πρέπει νὰ προσαρμοσθῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ἐγὼ ὑπεχώρησα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἐὰν αὐτὰ τὰ ἀνεύθυνα Συμβούλια ἐπεκταθοῦν εἰς τὴν Κυβερνητικὴν δρᾶσιν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς κάμνει καλὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος καὶ ἀπευθυνόμενος εἰς τὸ Συμβούλιον λέγει, διατὶ παρέλειψες τὸν τάδε ὁ ὁποῖος εἶναι καλὸς καὶ ἐὰν εἶναι πραγματικῶς καλὸς θὰ εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Συμβούλιον καὶ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν ἥτις θὰ τὸ ἐλέγξῃ. Νομίζω ὅτι μᾶς παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι τὸ Συμβούλιον αὐτό, θὰ κάμῃ ἐκεῖνο ποῦ πρέπει νὰ κάμῃ.

§155Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα οὔτε ἐναντίον τῶν Συμβουλίων, οὔτε ἐναντίον τῶν ἀποκεντρωτικῶν συστημάτων. Δυστυχῶς, ἐπλανήθην ἐν πολλοῖς ἴσως ἐπλανήθησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι, διότι τὰ ἀποτελέσματα δὲν ὑπῆρξαν οἷα τὰ προσδοκῶμεν. Τὸ δικαίωμα ὅμως τοῦ Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἀκέραιον. Βεβαίως ἄνευ γνώμης ἑνὸς συμβουλίου, ὄχι, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ὁ Ὑπουργὸς ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ γνώμην ὑποχρεωτικὴν τοῦ Συμβουλίου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ.

§156Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑποχρεωτικὴ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς ἑνός.

§157Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον, κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἀντίληψις τοῦ κυρίου Προέδρου, εἶναι οἷα ἐξετέθη πρὸ ὀλίγου, θὰ σᾶς παρεκάλουν γραμματικῶς πλέον νὰ διορθωθῇ συμφώνως μὲ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§158Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ ἤθελα νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ διασκευὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοιαύτη, ὥστε σήμερον νὰ παρέχωνται ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, διότι σήμερον προτεῖνον μίαν προαγωγὴν δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διατυπώσῃ τὴν γνώμην του, ᾐτιολογημένως νὰ εἴπῃ, ὅτι προτείνω τὸν ἄλφα πρὸς προαγωγὴν ἁπλῶς καὶ ξηρῶς καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτιολογίας δέχεται. Κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Συμβούλιον εἰς τοὺς πίνακας νὰ ἀναγράψῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων πηγάζει ἡ κρίσις του περὶ προαγωγῆς. Νομίζω, ὅτι ὅλα ταῦτα εἶναι ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§159Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κρίνει καὶ τοὺς προακτέους κατ’ ἐκλογὴν καὶ στασίμους. Ἔρχεται τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐγκρίνει ἢ μὴ τὴν πρᾶξιν, τὴν μεταρρυθμίζει ὁ Ὑπουργός, τὴν ἐγκρίνει, τὴν ἐπαναφέρει εἰς τὸ Συμβούλιον, δὲν ματαιοῦται ἡ πρᾶξις, ἀλλὰ ἐπαναφέρεται εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ δὲ συμβούλιον ἀναθεωρῇ τὸν πίνακα. Αὐτὸ εἶναι δυνατόν, ὅπως δίδεται τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου νὰ ἀφήσῃ τὸ πρᾶγμα ὅπως τὸ εἶχε πρότερον, ἑπομένως ἡ κρίσις τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶναι περιττόν.

§160Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ προέχουσα ἔννοια τοῦ ἐδαφίου εἶναι ὄχι πρότασις κατ’ ἐκλογήν.

§161Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λέγω, μάλιστα, ὅτι πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ εἴμεθα ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον ὡς πρὸς τοὺς στασίμους.

§163Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ, ὡς μονάς, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ Συμβουλίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκτείνωνται προϊόντος τοῦ χρόνου.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Στηρίζεσθε ἐπὶ μιᾶς παρεξηγήσεως καὶ δι’ αὐτὸ εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι ὅταν θεωρῇ ὁ Ὑπουργὸς τινὰς ὡς στασίμους, ἡ ἀπόφασις νὰ εἶναι ὁριστική.

§165Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω, ὅτι γραμματικῶς πρέπει νὰ τὸ διευθετήσωμεν.

§166Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἂν παραληφθῇ ἡ τελευταία φράσις τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Θὰ λείψῃ τὸ παρουσιαζόμενον ὡς σόλοικον, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου δὲν ὑπόκειται εἰς ἀναθεώρησιν, εἶναι κἄτι τι ποῦ κτυπᾷ εἰς τὰ αὐτιὰ ὡς ἐντελῶς παράχορδον. Ἂς λείψῃ ἡ φράσις αὐτὴ (ἀναγινώσκει): «ἐὰν δὲν φρονεῖ ὅτι καὶ ἐν τῷ πίνακι...» Καὶ νὰ σταματᾷ τὸ ἄρθρον. Νὰ λείψῃ τὸ ἑξῆς: «τῆς προτάσεως αὐτῆς μὴ ἐπιδεχομένης ἀναθεωρήσεως». Ἀφοῦ περὶ νέων προσώπων πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἐρώτημα, προτιμῶ νὰ ἀρνηθῇ νὰ ὑποβάλῃ τὸ Συμβούλιον πρότασιν, παρὰ νὰ φανῇ, ὅτι ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Θὰ δημιουργηθῇ εἰς πόλεμος, ἓν χάσμα.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, νὰ μὴ ἀφήσωμεν ὅλην τὴν ἐξουσίαν εἰς ἓν μέρος, ἀφήσατε νὰ διατυπωθῇ εἰς τὴν βʹ συζήτησιν.

§168Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν τὸ διατυπώσωμεν δὲν θὰ παραβλάπτῃ τὴν ἔννοιαν. Θὰ τὸ διορθώσωμεν.

§169Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νὰ παραληφθῇ ἡ τελευταία φράσις, ὅλα τὰ δικαιώματα νὰ ἐπανέλθωσι, νὰ μὴ ὑποβάλωσι νέαν πρότασιν, χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ τὸ Συμβούλιον νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς οὐδένα ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐὰν παραληφθῇ ἡ τελευταία φράσις, τὸ ἄρθρον καλῶς ἐκφράζεται.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8. Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Λ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§173Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὅταν κατὰ τὸ 1915 ὑπεβλήθησαν τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ὁλόκληρος ὁ διδασκαλικὸς κλάδος μετ’ εὐγνωμοσύνης ἔφερε τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁμολογουμένως ὁ τότε ὑποβαλὼν τὰ νομοσχέδια Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔλεγεν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει, ὅτι «ἐπιδιώκεται διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἡ ἀποκέντρωσις», πραγματικῶς δέ, διὰ τοῦ Συμβουλίου ἐπῆλθε τοιαύτη ἀποκέντρωσις· διότι ἀφῃρέθη τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ ἀπολύειν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἀνετέθη εἰς χεῖρας τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ τὰ διορισθέντα προσόντα ἐν τῷ Ἀνωτάτῳ Ἐκπαιδευτικῷ Συμβουλίῳ δὲν ἦσαν πάντα κατάλληλα, διὰ τὴν ὑψίστην ταύτην θέσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον. Διὰ τοῦτο ἐπῆλθον προστριβαὶ μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ εἶναι γνωστὸν δὲ εἰς ὑμᾶς ὅτι τοῦτο προὐκάλεσεν ἀκριβῶς τὴν ἀνάγκην τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἀτυχῶς, ἀντὶ νὰ τροποποιηθῇ ὁ προηγούμενος νόμος, οὕτως ὥστε νὰ περιορίζεται μόνον τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῶν προτάσεων τοῦ διορίζειν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, μετεβλήθη ἄρδην ὁ νόμος καὶ ἡ ἀποκέντρωσις καὶ ἡ ἀνεξαρτησία, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποκτήσῃ ὁ διδασκαλικὸς κόσμος, ἀπώλετο. Τί συνέβη διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον; Ἐγένετο Πρόεδρος τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου! Σύμβουλος δὲ οἱ τμηματάρχαι τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τοιουτοτρόπως ἡ ἐξουσία τοῦ προτείνειν τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς ἀπολύσεις, ἡ ὁποία ἦτο πρότερον εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, περιῆλθεν εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶναι ὄργανα τοῦ Ὑπουργοῦ· ὄντως δ’ ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἐντελῶς ἐξεμηδενίσθη καὶ ὁ διδασκαλικὸς κόσμος ἀπώλεσε τὴν ἀνεξαρτησίαν του. Ἐπανῆλθε λοιπὸν καὶ πάλιν ἡ ἀπαισία συναλλαγὴ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος καὶ οὐαὶ εἰς τὸν διδάσκαλον, ὅστις δὲν κύπτει εἰς τὰς ὀρέξεις τοῦ κόμματος! Ἀντὶ λοιπὸν διὰ τοῦ νόμου τούτου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι πολὺ καλός, καὶ διὰ τοῦτο προχθὲς ἐξέφρασα καὶ ἐπαίνους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὄντως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μεγάλην δεικνύει μέριμναν διὰ τὸν διδασκαλικὸν κλάδον, ἀντὶ λέγω νὰ ἀσφαλίσῃ κάλλιον τοὺς διδασκάλους, ἔτι μᾶλλον ὑποδουλοῖ αὐτούς. Διότι ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 γράφεται: Ἐὰν ἀδικηθῇ τις ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως, ὑπὸ τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου κλπ. ὑποβάλλει αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ αὐτὸ τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ τὸ ἀδικοῦν, θὰ κρίνῃ περὶ τῶν παραπόνων τοῦ διδασκάλου. Παρακαλῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἶναι δυνατὸν λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως νὰ εὕρωσι δικαιοσύνην ὅταν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀδικήσωσιν, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θὰ κρίνωσι τὰς παρανομίας των, τὰς ἀδικίας των; Αὐτὸ εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ συμβαίνῃ εἰς οὐδὲν ἄλλο Ὑπουργεῖον. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, ἐνόμισα καθῆκον μου, διότι καὶ ἐγὼ ὑπῆρξα λειτουργὸς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ γνωρίζω ἀπὸ τὸ παρελθὸν καθεστὼς ποία ἦτο ἡ θέσις τῶν δυστυχῶν διδασκάλων, ὅτε ὑπῆρχεν ἡ ἀπαισία συναλλαγή, διὰ τοῦτο, λέγω, ἐνόμισα καθῆκον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως πάντοτε ἔδειξε προτίμησιν πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν εἰς πάντας τοὺς κλάδους τῆς διοικήσεως, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ν’ ἀντικατασταθῇ δὲ τὸ ἄρθρον 11 διὰ τῆς τροπολογίας μου ταύτης: «Ἄρθρον 11ον. Τὰ παράπονα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν διὰ παραβάσεις τῶν διατάξεων...... κλπ.» Ἐὰν τοιουτοτρόπως σχηματισθῇ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικόν, τοῦτο πάντοτε ἀπὸ ὑψηλοτέρας περιωπῆς θὰ κρίνῃ τὰς πράξεις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ θ’ ἀποδίδῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς διαφόρους λειτουργοὺς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία μου αὕτη, ἀλλ’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄρθρον 11 διὰ τῆς ὑποβαλλομένης ἐμῆς τροπολογίας.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§175Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Παπαζαχαρίου. Ἡ διάταξις ἡ καθοριζομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 νὰ μὴ ἔχωσι δικαίωμα λειτουργοὶ ἀδικούμενοι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου παραβαίνοντος τοῦτον εἴτε τοῦ Συμβουλίου εἴτε τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγωσιν εἰς τὸ δικαστήριον, αὐτὸ εἶναι κἄτι τι ἀνελεύθερον, κἄτι τι ἀντισυνταγματικόν. Διατί νὰ μὴ προσφύγουν αὐτοὶ εἰς τὰ δικαστήρια, ἐφ’ ὅσον φρονοῦν ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν κατάστασιν αὐτῶν ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων, τοὺς ἔβλαψε; Φρονῶ πάντως ὅτι πρέπει νὰ σβυσθῇ, νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις αὕτη, διότι θὰ διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐτέθη ἡ διάταξις αὕτη ἐκ παραδρομῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν δεσποτισμὸν, ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην ὑφίσταται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀφήσωμεν τοὺς λειτουργοὺς αὐτοὺς νὰ μὴ δύνανται νὰ βελτιώσωσι τὴν θέσιν των ζημιούμενοι ἐκ κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου εἴτε παρὰ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, εἴτε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον θὰ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν ταύτην ὅπως ἀποκαταστήσῃ τὸ ὀρθόν, τὸ πρέπον καὶ τὸ συνταγματικόν.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται, εἰδικώτερον δὲ ὡς διετυπώθησαν ἤδη, εἶναι ἄξιαι πολλῆς προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ γνώμη, ἥτις ἠνάγκασε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ τὰς διατάξεις, εἶναι ἄξιαι ἐπίσης πολλῆς προσοχῆς. Ὁ νόμος ὁ σημερινὸς κανονίζει μίαν διαδικασίαν πολύπλοκον διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἀγωγῶν αὐτῶν. Ἐὰν ἀφήσωμεν νὰ προσφεύγουν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ εἰς τὰ δικαστήρια διὰ κάθε παράβασιν κατὰ τῆς διαδικασίας αὐτῆς θὰ πάθωμεν ὅτι ἐπάθαμεν μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τοῦ συντάγματος τοῦ 1861. Διὰ τὴν ἐλαχίστην παρέκβασιν τῆς διαδικασίας τῆς ἀναγνωριζομένης ἐκ τοῦ νόμου διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκ τοῦ στρατεύματος ἐπήγαιναν εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εὕρισκον ἕνα πάτημα καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπερναν τοὺς βαθμούς των καὶ τοὺς μισθούς των. Βεβαίως εἰς αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἀναγνωρίζω τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Πετρίδου, ὅτι θὰ εἶναι ἀνελεύθερον νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς, ὅτι δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ προσφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἡ προσφυγὴ κανονίζεται ὑπὸ τοῦ συντάγματος καὶ δυστυχῶς ἡ προσφυγὴ ἔπρεπε νὰ γίνηται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἐκεῖ θὰ πηγαίνουν τὰ παράπονα αὐτά, διότι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἶναι τὸ ἁρμόδιον νὰ δικάζῃ τὰς τοιαύτας ὑποθέσεις καὶ ὄχι τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλ’ ἐγείρεται ἐξ ἄλλου τὸ παράπονον, ἕως ὅτου ὀργανωθῇ τὸ Συμβούλιον αὐτό, τί θὰ κάμωσιν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἢ τὸ ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἂν ὄχι ἐν γνώσει ἀλλ’ ἐκ πλάνης, ἠδίκησαν αὐτούς; Δὲν θὰ εὕρωσιν δίκαιον; Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο σκέψεων πρέπει νὰ διορθώσωμεν τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ μὴ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον διὰ κάθε μικρὸν καὶ ἀσήμαντον πρᾶγμα νὰ δημιουργῆται λόγος ἀκυρότητος. Πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν οὐσιώδεις παραβάσεις αἱ ὁποῖαι ἔθιξαν οὐσιώδη συμφέροντα καὶ δι’ αὐτὰς νὰ ἐπιτραπῇ προσφυγὴ δι’ ἀγωγῆς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων μέχρι τῆς ἱδρύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὅπου ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ φθάνουν καὶ θὰ ὁρίζωνται οἱ λόγοι τῆς ἀκυρότητος. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν θὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§177Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ ζημία γεννᾶται δικαίωμα, δὲν δύναται δὲ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἀποκτῶντα αὐτό: δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ προσφύγῃς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι τὸ δικαίωμα εἶναι μέρος τῆς περιουσίας.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λάθος κάμετε.

§179Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Προφανῶς εἶναι ἀνελεύθερον.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπροστάτευσε ἢ μόνον τὰ ἐμπράγματα δικαιώματα ἀπὸ πάσης καταπατήσεως.

§181Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀντιλήψει τῆς προστασίας τῶν ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων ὑπάρχει καὶ ἡ ἔννοια τῆς προστασίας παντὸς συμφέροντος καὶ δὲν δύναται οὐδεμία ἐξουσία νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν ἰδιώτην τὴν καταφυγὴν εἰς τὰ δικαστήρια.

§182Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ διοικητικοῦ νόμου, περὶ παραβάσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ προσφυγὴ εἶναι δικαίωμα. Ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον αὐτὸ θέλει νὰ εἰσηγηθῇ εἰδικὴν δωσιδικίαν. Ἐὰν δὲν ἀντεπεκρίθην εἰς τοῦτο ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν, πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§183Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πάντως δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείεται τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ δικαστήρια.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ μέτρον θὰ εἶναι προσωρινόν, πάντως δὲν θὰ ἀποκλεισθῇ. Αὐτὸ θὰ εἶναι ἡ βάσις. Ἀλλοίμονον ἂν ἀφήσωμεν τὰ δικαστήρια, μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχωσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων θεμάτων.......

§185Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ δικαστήρια.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ ὡρισμένα πράγματα πρέπει νὰ ἔχωμεν τοιαύτας ἀντιλήψεις.

§187Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἐπειδὴ δέ, ὡς εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπάρχει ἀκόμη τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὸ ὁποῖον δι’ ἰδίας διαδικασίας θὰ δικάζῃ τὰς ὑποθέσεις ταύτας, κατ’ ἀνάγκην θὰ πᾶνε εἰς τὰ δικαστήρια.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκεται).

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10 ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 698 νόμου «περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τῆς Γεωργίας». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§191Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ μόνου ἄρθρου τροποποιεῖται οὕτω: «Διὰ τὰ ἐν ταῖς Νέαις χώραις ὡς καὶ τοῖς συνοικισμοῖς Νέας Ἀγχιάλου καὶ....... κλπ.».

§192Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος συνοικισμὸς ὑπαγόμενος εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ὑπάρχει ὁ συνοικισμὸς τοῦ Ριζομύλου, διότι τοὺς ἀφήρεσαν τὰ ζῶα τὰ ὁποῖα εἶχον πληρώσει καὶ ὁρίζοντο ἐκ τοῦ νόμου ὡς ἀνεπίτακτα.

§193Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προστίθεται καὶ ἡ κοινότης Ριζομύλου. Ἐν τέλει προστίθεται ὡς τελευταία παράγραφος «ὅσα τῶν τελευταίως ἐπιταχθέντων ζώων κλπ.».

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§195Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸν πρόλογον τὸν ὁποῖον τάσσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς δηλώσεις τῶν ἐπιτασσομένων ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ τῆς δηλώσεως πρὸ ἔτους, ἀναφύονται τὰ ἑξῆς σπουδαιότατα ζητήματα. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ δηλώσεις ἦσαν ταὐτόχρονοι μὲ τὴν καταβολὴν φόρου, ἔχομεν δὲ ἐδῶ ἐν τῇ Ἀττικοβοιωτίᾳ ὁλοκλήρῳ τὸ ἑξῆς ἀναφυόμενον ζήτημα. Κατὰ τὸν νόμον οἱ ἔχοντες δύο κτήνη, προσφέρουν τὸ ἕν, τῶν δὲ ἐχόντων ἀροτριῶντα κτήνη, δὲν ἐπιτάσσουν τὸ ἀροτριῶν παρὰ μόνον κατὰ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον ἔχουν δηλωθῆ πρὸ ἔτους. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως εἰσάγεται ἕτερον νομοσχέδιον δι’ οὗ ὁρίζεται ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἡ παράτασις προθεσμίας δηλώσεων ζώων κλπ.

§196Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§197Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ σοβαροτάτου τούτου ζητήματος λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅλα τὰ κτήνη ἐδῶ ἐν τῇ Ἀττικοβοιωτίᾳ δηλοῦνται ὡς ἑξῆς: Ὁ ταμίας περιέρχεται τὰς διαφόρους κωμοπόλεις καὶ ὀψέποτε αὐτὸς θελήσῃ, πηγαίνει διὰ τὴν δήλωσιν καὶ καταβολὴν ἀναλόγου φόρου.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ἄλλου νομοσχεδίου.

§199Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὸ συνδέω.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοια εἶναι ἡ ἑξῆς: ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ποῦ ἐπιστρατευόμεθα ὑπῆρξαν μερικοὶ οἱ ὁποῖοι πρὸ δύο μόλις μηνῶν, προτοῦ ἀρχίσῃ ἡ ἐπιστράτευσις ἔκαμον δηλώσεις, ὅτι τὸ τάδε ζῶον τὸ ἔχει δι’ ἀροτριῶν, ἀλλὰ εἴπαμεν, ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αὐταὶ αἱ δηλώσεις πλὴν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶχον γίνει πρὸ ἑνὸς ἔτους.

§201Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω, ὅτι συνήθως εἶναι συνηθισμένοι ἐδῶ νὰ περιέρχωνται τὰ διάφορα χωρία καὶ νὰ γίνεται ἡ δήλωσις κατὰ Σεπτέμβριον.

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα εἶναι οὕτω, θὰ ἔχῃ τὴν δήλωσίν του ἀπὸ πέρυσιν.

§203Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἐν τούτοις ἐπιτάσσονται. Τὰ ἐπῆραν καὶ ἔκαμαν ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. «Τὸ πρὸ ἔτους» νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον «πρὸ ἑξαμήνου».

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὄχι. Θὰ μείνῃ «πρὸ ἔτους», διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πέσωμεν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἀνέφερον.

§205Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ φράσις «καὶ ἔχουσι καταβληθῇ οἱ νόμιμοι φόροι» ἀπαλείφθη;

§206Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. Ἁπλῶς «ἔχουσι δηλωθῆ».

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§208Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον. Ἐπιτάσσουν τὰ κτήνη τὰ ὁποῖα ἐκποιεῖ ὁ Ἀγγλο–Γαλλικὸς στρατὸς ὡς ἄχρηστα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐπιτάσσουν δέ, καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ ἰδικοῦ μας στρατοῦ ἐκποιούμενα ὡς ἄχρηστα. Σημειώσατε δὲ καὶ τὸ ἑξῆς παράξενον, τὸ ὁποῖον συνέβη, καὶ ἐπικαλοῦμαι τοὺς καταλόγους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κτήνη ἀγορασθέντα εἰς μίαν πλατείαν τῆς Λαρίσσης, ἀντὶ ὀκτακοσίων (800) δραχμῶν, εἰς τὴν ἄλλην πλατείαν βαδίζοντα, ἐπετάχθησαν καὶ ἐξετιμήθησαν ἀντὶ ἑκατὸν πεντήκοντα (150) δραχμῶν. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς τότε ἐπιστρατεύσεως, αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐπιστράτευσιν. Θὰ ἤθελα νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος, διότι δὲν πιστεύω νὰ εἶναι εἰς τὴν διάνοιαν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὰ κτήνη τὰ ὁποῖα ἤθελε θεωρήσει ἡ ὑπηρεσία ὡς ἄχρηστα, νὰ δύναται ὁ ἐπιλοχίας ἢ ὁ λοχίας νὰ τὰ ἐπιτάσσῃ ἀτιμωρητεί, καὶ νὰ προξενοῦν ζημίας εἰς τὸν κόσμον, καθὼς καὶ τὰ κτήνη τὰ θεωρούμενα ὡς ἄχρηστα ὑπὸ τοῦ Ἀγγλογαλλικοῦ στρατοῦ.

§209Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ζήτημα ἐκτελέσεως.

§210Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὴν ἐκτέλεσιν αὐτὴν θὰ κατορθώσω ἐγὼ ὁ ἴδιος δι’ ὅλους τοὺς συμπολίτας μου καὶ δι’ ἐμαυτὸν νὰ τὴν ἀποφύγω. Τώρα ποῦ ἔχομεν νομοσχέδιον, ἂς τεθῇ μία διάταξις: «ὅτι κτήνη ἐπιταχθέντα καὶ θεωρηθέντα ἄχρηστα, καὶ ἐκποιηθέντα δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδεμίαν ἐπίταξιν».

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, ἔχει τὸν λόγον.

§212Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουσιν ἵπποι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὰς ἀτμοκινήτους μηχανὰς τῆς γεωργίας, ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ ἵπποι αὐτοὶ ἐπιτάσσονται κατ’ ἀνάγκην θὰ στερήσωμεν τοὺς κατόχους αὐτῶν τῆς χρήσεως τῶν μηχανῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν γεωργίαν. Ὑπάρχουσιν χορτοκοπτικαὶ μηχαναὶ καὶ ἄλλαι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἱπποκίνητοι, ἐὰν καταστήσωμεν ταύτας ἀχρήστους θὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ ἀρχέγονα μέσα τῆς διὰ δρεπάνου κοπῆς τοῦ χόρτου.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας καὶ οὐχὶ τροπολογίας, διότι ἀροτριῶν κτῆνος δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αὐλακώνει τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ τὸ χρησιμοποιούμενον εἰς τοιαύτας ἀνάγκας, πρέπει ὅμως νὰ εἶχε δηλωθῇ ὡς ἀροτριῶν.

§214Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶχον δηλωθῇ.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ ἐπιταχθοῦν.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαβαθμίσεως ἀποδοχῶν κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκει).

§219ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Τερζάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§221Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπεβάλομεν νῦν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου περιώρισε τοὺς διδασκάλους ᾠδικῆς εἰς τὰ ᾠδεῖα Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ εἰς τὰ ἀλλοδαπᾶ. Ἡ περιοριστικὴ αὐτὴ διάταξις ἐγέννησε κακὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν εἰς ἄλλα μουσικὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσιν ἐν Ἀθήναις, ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Κερκύρᾳ, τὰ ὁποῖα προσέφερον μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν μουσικήν, συγχρόνως δὲ ἐδημιούργησεν καταλλήλους διδασκάλους μουσικῆς διὰ τὰ διδασκαλεῖα καὶ τὰ ἄλλα ἐκπαιδευτήρια. Τοῦτο εἶναι τόσον ἀληθές, ὥστε καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσαγαγὼν τὸν νόμον ἀνεγνώρισε τὴν σπουδαιότητα τῶν μουσικῶν τούτων ἱδρυμάτων καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ τῶν ἀποφοίτων αὐτῶν εἰς τὰ σχολεῖα. Ἡ ὑποβληθεῖσα λοιπὸν τροπολογία ἀφορᾷ εἰς τὸ νὰ δύνανται καὶ τούτων τῶν μουσικῶν σωματείων καὶ ἱδρυμάτων οἱ ἀπόφοιτοι νὰ γίνωσι δεκτοὶ ὡς διδάσκαλοι εἰς τὰ διδασκαλεῖα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§222Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχουσιν ἀναγνωρισθῇ ἐν μέρει διὰ τοῦ νόμου 331. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ προβῶμεν εἰς διατύπωσιν, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δυσκολεύει εἶναι ὅτι τὰ σχολεῖα αὐτὰ δὲν διατελοῦν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τίνων προσόντων μαθηταὶ προσλαμβάνονται, ποῖα μαθήματα διδάσκονται. Ὑπὸ ὡρισμένας ὅμως ἐγγυήσεις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῶσιν.

§223Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ 15ετίας εὐδοκίμως λειτουργοῦσι καὶ ἐπαρουσίασαν ἀποτελέσματα σημαντικώτατα εἰς τὴν μουσικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας.

§224Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία ἀφορῶσα τοὺς Ἕλληνας διδασκάλους τῆς Κρήτης.

§225Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ τὴν μελετήσω.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου;

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§229Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ δ’ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3 λέγεται (ἀναγινώσκει), «διορίζονται πτυχιοῦχοι νηπιαγωγοὶ ........ κλπ.», ἐπειδὴ νομοθετοῦμεν διὰ τὸ μέλλον, δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχουν ἀποσταλῆ εἰς τὴν Ἑσπερίαν ἐπιστήμονες καὶ δημοδιδάσκαλοι διὰ νὰ σπουδάσουν ἀκριβῶς τὸ σύστημα τὸ νηπιαγωγικὸν καὶ δέον νὰ τεθῇ ὅτι διορίζονται (ἀναγινώσκει), «διδάκτορες ἢ ἐν ἐλλείψει τούτων ........ κλπ.», διότι ἄλλως θὰ διδάξῃ πανεπιστημιακῶς μορφωμένος εἰς αὐτὰ τὰ νηπιαγωγικὰ μαθήματα καὶ ἄλλως εἷς πρακτικός. Ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τοῦτο, διότι γνωρίζω τὰς νηπιαγωγούς, αἱ ὁποῖαι διευθύνουν τὰ Φρεβελιανὰ σχολεῖα καὶ αἱ ὁποῖαι ἄγνωστα φιλοσοφικὰ μαθήματα καὶ παιδαγωγικὰ διδάσκουν μηχανικῶς.

§230Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ αὔξησιν τῶν προσόντων ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ νὰ ἔχωμεν προσωπικὸν περισσότερον μορφωμένον. Ὑποβάλατε τροπολογίαν καὶ θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§231Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἑτέραν παρατήρησιν ......

§232ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφῆστε νὰ ψηφισθῇ.

§233Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν ἀγόμεθα ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα, κύριοι, ἀλλὰ θέλομεν νὰ συντελέσωμεν, ὅπως ὅ,τι ψηφίζεται εἶναι ἄρτιον. Δι’ αὐτὸ ἴσως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ παρεξήγησε προχθές, ὅταν ἐζήτησα τὰς διαφόρους στατιστικὰς διὰ νὰ δύναμαι ἐν πεποιθήσει νὰ συντελῶ εἰς τὸν τελειότερον καταρτισμὸν τῶν ψηφιζομένων νόμων, καὶ ὄχι νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην καθ’ ἑκάστην σύνοδον νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὰ τροποποιοῦμεν, ὅπως γίνεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ μάλιστα θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις τελειοτέρα. Ἔχω πολλὰς τροπολογίας νὰ ὑποβάλω, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ἐπιμένετε εἰς τὴν ψήφισιν του θὰ εἴπω μερικὰς εἰς τὸ ἐδάφιον 5. Λέγετε· (ἀναγινώσκει) «εἰς τὰ διδασκαλεῖα τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ...... κλπ.»). Νομίζω κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ περιορισθῇ ἡ 10ετὴς προϋπηρεσία εἰς 5ετῆ καὶ νὰ ζητηθῇ πλὴν τῆς 5ετοῦς ὑπηρεσίας νὰ ἔχουν τριετῆ ὑπηρεσίαν δευτεροβαθμίου καθηγητοῦ. Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθότερον· διότι, ἐὰν ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ ὅλους νὰ ἔχωσι 10ετῆ ὑπηρεσίαν, αὐτοὶ δυνατὸν νὰ ἔχουν γηράσῃ τότε καὶ νὰ μὴ εἰμποροῦν νὰ κάμουν τὸ καθῆκόν των, ἐνῷ, ὡς ἐγὼ προτείνω, θὰ ἔχουν καὶ τὴν πεῖραν ἐκ τοῦ Γυμνασίου. Ἐπίσης κατωτέρω λέγετε (ἀναγινώσκει), «εἰς τὰ διδασκαλεῖα τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως τῶν Θηλέων ὡς καθηγηταί ........ κλπ.». Νομίζω, ὅτι καὶ ἐδῶ εἶναι ἀρκετὴ 5ετὴς ὑπηρεσία μετὰ τριεπεῖς σπουδὰς ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ. Καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀνάξιον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον.

§234Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ τὸ πρόσωπον θὰ μείνῃ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας;

§235Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Νὰ τοποθετηθῇ εἰς ἄλλην θέσιν.

§236Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸς ἐσπούδασεν ἐπὶ τριετίαν εἰς τὴν Ἑσπερίαν παιδαγωγικὰ καὶ εἶναι καθηγητὴς εἰς τὸ Διδασκαλεῖον. Δὲν εἰμποροῦμεν νὰ τὸν πετάξωμεν εἰς τοὺς δρόμους.

§237Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ προσώπου, κ. Ὑπουργέ, διότι νομοθετοῦμεν καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος. Δὲν πρέπει νὰ διορίζωνται εἰς τὸ μέλλον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν ὀλίγον χρόνον εἰς τὴν Ἑσπερίαν καὶ κατόπιν ἐρχόμενοι ἐδῶ καταλαμβάνουν τὰς θέσεις τῶν ἄλλων τῶν δικαιουμένων.

§238Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐν ἐλλείψει τῶν ἄλλων διορίζονται.

§239Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τότε νὰ γραφῇ ἡ λέξις «προσωρινῶς».

§240Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει).

§242Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὸ ἐδάφιον 1ον τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω νὰ κάμω παρατήρησιν διὰ τοὺς ὑποδιευθυντὰς τῶν Διδασκαλείων. Καὶ ἐδῶ πρόκειται πάλιν περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Λέγετε (ἀναγινώσκει) «ἐλλείψει τῶν ἐχόντων τὰ ὡς ἄνω προσόντα πτυχιοῦχοι Θεολογίας κλπ.». Νομίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ διορίζωνται προσωρινῶς. Τὰ πρόσωπα τὰ σημερινὰ βεβαίως, εἶναι κατάλληλα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ εἰς τὸ μέλλον. Πρέπει νὰ περιφρουρήσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν διδακτόρων τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάμει καὶ ἄλλας σπουδάς. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4, ἐννοεῖται ὅτι οἱ πτυχιοῦχοι, ἔχουσι τ’ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ οἱ διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου;

§243Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ διετεῖς ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ σπουδάς.

§244Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐταὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξισοῦνται πρὸς τὸν βαθμὸν μὲ τοὺς διδάκτορας τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τοῦτο ἐν ἐλλείψει διδακτόρων πρέπει νὰ διορίζωνται αἱ διδασκάλισσαι.

§245Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ αὐταὶ εἶναι πτυχιοῦχοι.

§246Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν εἶναι τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§247Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχουν διετεῖς σπουδὰς ἐν Εὐρώπῃ, καὶ προϋπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον. Θὰ ἴδωμεν τέλος πάντων .......

§248Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν μεταξὺ τῶν ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, δύναται νὰ προστεθῇ ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, ὅσοι ἀπεχώρησαν τῆς ὑπηρεσίας ἕνεκα νόσου καὶ δυνάμει τοῦ νόμου περὶ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου.........

§249Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ ἰατρικῶς, ὅτι ἀνέκτησαν οὗτοι τὴν ἱκανότητα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συμπληρώσεως μόνον τῶν ἐτῶν τῆς συντάξεώς των, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπαναδιορίσωμεν τοὺς ἀνθρώπους τούτους σήμερον καὶ αὔριον ν’ ἀποχωρήσουν ἀφοῦ ἀπολαύσουν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεώς των.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ 4ον ἄρθρον;

§251ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 4ον ἄρθρον, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 5).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (Ἀναγινώσκει).

§253Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, λέγετε, ὅτι οἱ γυμνασιάρχαι, ὁ διευθυντὴς τοῦ Βαρβακείου Λυκείου καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὑποχρεοῦνται νὰ διδάσκωσι 14 ὥρας καθ’ ἑβδομάδα, εἰς ἃς δὲν περιλαμβάνονται αἱ ὧραι τῶν διδακτικῶν ἀσκήσεων. Μόνον ἐὰν κανεὶς δὲν εἶναι διδάσκαλος, μόνον τότε δὲν γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ 12 ὧραι διδακτικῶν ἀσκήσεων. Εἷς φιλότιμος παιδαγωγικός, ὁ ὁποῖος θὰ διορθώσῃ τὰς ἀσκήσεις καὶ θὰ ἐπιβλέπῃ νὰ μορφοῦνται πραγματικοὶ διδάσκαλοι, ἔχει νὰ ἐργασθῇ πολύ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν ἡ ἐργασία τῶν διευθυντῶν τῶν Διδασκαλείων καὶ Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ Παιδαγωγικὰ μέχρις 8 ἢ τὸ πολὺ 10 ὡρῶν.

§254Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γνωρίζετε, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων διδάσκουσι τὰ φιλοσοφικὰ καὶ παιδαγωγικὰ μαθήματα, διότι δὲν ἔχομεν καθηγητὰς εἰδικούς. Δι’ αὐτὸ ἐθέσαμεν 14 ὥρας καθ’ ἑβδομάδα, ἤτοι 2 ὥρας καθ’ ἡμέραν.

§255Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄτλαντες οἱ διευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων, διότι τότε δὲν γίνεται ἐργασία καλή, ἐργασία καρποφόρος.

§256Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχομεν 2 ὥρας καθ’ ἡμέραν, θέλετε νὰ τὰς κατεβάσετε εἰς 1 ὥραν διδακτικὰς ἀσκήσεις;

§257Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὰς διδακτικὰς ἀσκήσεις;

§258Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως.

§259Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶναι ἐν ὅλῳ 26 ὧραι καθ’ ἑβδομάδα, ἤτοι 4 ὧραι καθ’ ἡμέραν.

§260Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σύμφωνοι εἴμεθα θὰ ἀπασχολοῦνται 4 ὥρας καθ’ ἡμέραν.

§261Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου ἁπλῶς τὴν ὀρθὴν παιδαγωγικῶς καὶ ὑμεῖς πράξετε, ὡς νομίζετε.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 6ον ἄρθρον;

§263ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 6ον ἄρθρον, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 7).

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκει).

§265Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δεχθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄρθρου μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑποδιευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι διευθύντριαι διδασκάλισσαι, οἱ δὲ ὑποδιευθυνταὶ διδάσκουσι τὰ παιδαγωγικὰ μαθήματα καὶ ἔχουσι τὴν διεύθυνσιν τῶν σπουδῶν, νὰ ἀφομοιοῦνται κατὰ τὰς ἀποδοχὰς πρὸς τοὺς Διευθυντὰς τῶν Διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι καὶ οὗτοι ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντα τῶν διευθυντῶν τῶν Διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἔχουσι διευθυντρίας διδασκαλίσσας, διότι ἀνέκαθεν καθιερώθη νὰ εἶναι διευθύντριαι εἰς τὰ σχολεῖα τῶν θηλέων. Ἐνῷ λοιπὸν κυρίως αὐτοὶ ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντα τοῦ διευθυντοῦ καὶ ἀφοῦ αὐτοὶ ἔχουσιν εἰδικὴν μόρφωσιν εἰς τὰ παιδαγωγικὰ καὶ ἔχουσι τὴν διεύθυνσιν τῶν σπουδῶν, εἶναι ἄδικον νὰ ἔχωσι κατώτερον μισθὸν ἀπὸ τὰς διδασκαλίσσας διευθυντρίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§266Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτοὶ δὲν ἔχουσι πρῶτον τὰ προσόντα τοῦ διευθυντοῦ καὶ δεύτερον ὁ μισθός των δὲν εἶναι πολὺ κατώτερος, διότι αὐτοὶ μισθοδοτοῦνται μὲ 350 δραχμάς, αἱ δὲ διευθύντριαι μὲ 400 δραχμάς.

§267Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ ἐγὼ ζητῶ νὰ ἀφομοιωθοῦν πρὸς τοὺς διευθυντὰς τῶν Διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι παίρνουν 450 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§268Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε τί χρειάζονται τὰ προσόντα εἰς τὸν νόμον;

§269Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ναί, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι διδάσκουσι τὰ παιδαγωγικὰ μαθήματα καὶ ἔχουσι τὴν διεύθυνσιν τῶν σπουδῶν. Ὁπωσδήποτε, σᾶς παρακαλῶ, ἐξετάσατε τὸ ζήτημα.

§270Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν: «Ἀπαγορεύεται πᾶσα ἰδιωτικὴ ἢ ἐπὶ μισθίῳ διδασκαλία ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη δημοσία ἢ ἰδιωτικὴ ὑπηρεσία».

§271Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ σᾶς προλάβω. Εἶμαι σύμφωνος νὰ παραλειφθῶσι αἱ λέξεις «ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη δημοσία ἢ ἰδιωτικὴ ὑπηρεσία». Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιωτικὴν διδασκαλίαν περὶ αὐτῆς ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν πάγιον νόμον ἀπαγορευτική.

§272Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Διατὶ ἀπαγορεύετε τὴν ἐπὶ ἐπιμισθίῳ διδασκαλίαν;

§273Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι καθεστὼς ὑπάρχον μέχρι σήμερον, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὸ μεταβάλωμεν.

§274Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἀπὸ τὸ ἄρθρον 8 εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξοβελίσωμεν τὸ ἀρνητικὸν μόριον, εἰς τὸ 3ον ἐδάφιον τὸ «μή».

§275Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Γαϊτάνε, τί εἶναι αὐτά; Νὰ ἔρχεται ὁ κ. Χρυσοστάλης νὰ σᾶς βγάζῃ ἕνα «μή»; (Γέλωτες).

§276Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ βγῇ τὸ «μὴ» διότι ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἔχει ἀρκετὸν μισθὸν καὶ τὸ διδακτικὸν προσωπικόν....

§277Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐὰν ἀφήσετε αὐτὸ τὸ «μὴ», τότε τοὺς καθηγητὰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουν ὡς διδάσκαλοι τῶν ἄλλων καθηγητῶν τοὺς θέτετε εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τοὺς ἄλλους καθηγητὰς τῶν ἄλλων σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, εἰς τοὺς ὁποίους δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ διδάσκουν καὶ 10 ὥρας καθ’ ἑβδομάδα εἰς ἰδιωτικὰ Λύκεια. Δὲν κάμνετε τὸ 100δραχμον αὐτὸ συντάξιμον ἵνα οἱ ἄνθρωποι οὗτοι χάριν τῆς συντάξεως αὐτῆς παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των;

§278Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν μποροῦμεν νὰ καταστήσωμεν τὸ ἐπιμίσθιον τοῦτο συντάξιμον, διότι καὶ τὰ ἐπιδόματα καὶ τὰ ἐπιμίσθια παρέχονται διὰ προσωρινὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρει ὁ λειτουργὸς ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν αὐτήν.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαζαχαρίου.

§281Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ 2ον ἐδάφιον λέγετε, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν διδασκαλείων θὰ λαμβάνουν, πλὴν τοῦ μισθοῦ, ἐπιμίσθιον 50δραχμον ἐφ’ ὅσον ὑπηρετοῦσιν εἰς Ἀθήνας. Διατὶ ἐλησμονήσατε τὰ Ἰωάννινα, ἀλλὰ δὲν εἶναν μόνον τὰ Ἰωάννινα, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι πόλεις. Εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον λέγετε, εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων δίδεται 40δραχμον ἐπιμίσθιον, ἐνῷ εἰς τοὺς Γυμνασιάρχας 30δραχμον. Ἀλλὰ εἰς τὴν Σπάρτην εἶναι καὶ γυμνασιάρχης καὶ διευθυντὴς Ἑλληνικοῦ Σχολείου καὶ ὁ μὲν διευθυντὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου θὰ λαμβάνῃ ἐπιμίσθιον 40δραχμον, ὁ δὲ γυμνασιάρχης 30δραχμον. Δὲν σᾶς φαίνεται ἄτοπον αὐτό;

§282Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ὑποβάλω τροποποίησιν, καθ’ ἣν θὰ δίδηται καὶ εἰς τοὺς γυμνασιάρχας 40δραχμον ἐπιμίσθιον.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 9 ἄρθρον, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Γ. Γαϊτάνος.

§285Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν προαγομένων, δὲν διορθοῦται δὲ καὶ ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συνέβαινε μέχρι τοῦδε, ὅτι ὁ σχολάρχης ἔχων μισθὸν 259 δραχμῶν γενόμενος καθηγητὴς ἐξακολουθεῖ νὰ λαμβάνῃ τὰς 259 δραχμὰς καὶ μόνον μετὰ μίαν πενταετίαν λαμβάνει τὴν προσαύξησιν τῶν 50 δραχμῶν. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερον ἄτοπον, ὅτι εἷς καθηγητὴς βʹ τάξεως ἔχων μισθὸν 360 δραχμῶν προαγόμενος εἰς καθηγητὴν αʹ τάξεως λαμβάνει μόνον 320.

§286Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τοῦ προαγομένου, ἀλλὰ μὴ ζητᾶτε περαιτέρω αὐξήσεις.

§287Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ θὰ γίνῃ τροποποίησίς τις, ὥστε νὰ μὴ ἐλαττοῦται ὁ μισθὸς τοῦ προαγομένου εἰς ἀνώτερον βαθμόν.

§288Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ περὶ ἀποδοχῶν διατάξεις θὰ ἰσχύουν καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς Ριζαρείου Σχολῆς.

§289Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μέριμνα ἰδιαιτέρα διὰ τὴν Ριζάρειον Σχολήν.

§290Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ διασαφίσῃ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεως, διότι λέγει «ἐπὶ τοῦ μηνιαίου μισθοῦ»· τίνος μισθοῦ;

§291Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοῦ τελευταίου.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου;

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 10ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13).

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§295Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω ἐὰν τὸ εὐεργέτημα τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸ ὁποῖον παρέχεται κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὑπάρχει διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Φρονῶ ὅτι ἐὰν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους ἰσχύῃ ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατεύσεως ὁρίζεται εἰς τὸ διπλάσιον ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας, νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ διὰ τοὺς ἄλλους, θεωρῶ πολὺ τολμηρὸν νὰ γίνῃ τοῦτο μόνον δι’ αὐτούς.

§296Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι εὐεργετικὴ διάταξις ὑπὲρ τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐξαλείψω.

§297ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἔχει;

§299ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 14ον ἄρθρον).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§301Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 15 ὁρίζει ὅτι οἱ ἔχοντες δίπλωμα γαλλικῆς ἐφ’ ὅσον ἔχωσι καὶ δίπλωμα τῆς φιλοσοφίας θεωροῦνται ὡς πρωτοβάθμιοι καὶ λαμβάνουσιν ἀνάλογον ἀντιμισθίαν. Πολὺ ὀρθῶς· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καθηγηταὶ τῆς γαλλικῆς, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν ἐν Ἑλλάδι σπουδῶν των μετέβησαν καὶ ἐξηκολούθησαν σπουδὰς καὶ εἰς τὴν Ἑσπερίαν καὶ ἔλαβον καὶ ἐκεῖθεν δίπλωμα.

§302Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ἐχόντων δίπλωμα ξένου Πανεπιστημίου, βεβαίως τοῦτο εἶναι παράλειψις, θὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχόντων δίπλωμα Πανεπιστημίου τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας καὶ τοῦ Βελγίου.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§304Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως λάβητε ὑπὸ σημείωσιν πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ ἀνεγνωρισμένα σχολεῖα λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως κτλ. λαμβάνουν τὸν μισθόν των καθὼς καὶ τὰς πενταετεῖς αὐξήσεις ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, μήπως θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Ὑπηρέτησεν εἷς σχολάρχης, παραδείγματος χάριν, εἰς λειτουργὸς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ 15 ἢ 18 ἔτη. Εἶχε τὴν ἀτυχίαν πρὸ πέντε μηνῶν νὰ προαχθῇ. Ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος εἶναι διπλωματοῦχος τῆς αὐτῆς σχολῆς, τῆς αὐτῆς ἱκανότητος, πρὸ ἓξ ἐτῶν ὑπηρετεῖ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ καθηγητοῦ. Νομίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε εἶχον τὰ προσόντα νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν σήμερον κατέχουν—γνωρίζομεν δὲ ὅτι ἡ μὴ προαγωγὴ δὲν ὀφείλεται πάντοτε εἰς ἀνικανότητα, ἀλλὰ εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ἰδίου—δὲν προάγονται, διότι δὲν θέλουν νὰ φύγουν ἀπ’ ἐδῶ, ἢ ἀπὸ τὰς Πάτρας διὰ νὰ ὑπάγουν καθηγηταί. Ἐφόσον λοιπὸν εἶχον τὰ προσόντα ἔκτοτε νὰ προαχθοῦν, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι δίκαιον νὰ τοῖς ἀναγνωρίσητε μίαν ἢ δύο ἀπὸ τὰς πενταετεῖς αὐξήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον εἰς τὸν ἀμέσως προηγούμενον βαθμόν· διότι ὑπάρχει μία καταπληκτικὴ διαφορὰ μεταξὺ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν τῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν ἀπὸ πέντε ἢ ἓξ ἐτῶν.

§305Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε συνάδελφε, προλαμβάνεται ἡ περίπτωσις αὐτή. Τουναντίον ἐὰν δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν σας, τότε θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνωμαλία. Ὁ σχολάρχης, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, διαβαθμίζεται ὡς δευτεροβάθμιος. Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ προαχθῇ πρό τινος καιροῦ, τὸν εὑρίσκει ὁ Νόμος ὡς καθηγητὴν καὶ τὸν διαβαθμίζει ὡς πρωτοβάθμιον καθηγητήν.

§306Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πέρνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῦ δίδει ὁ Νόμος, ὡς μισθόν, ἀλλὰ τὴν προσαύξησιν τῆς πενταετίας δὲν τὴν παίρνει.

§307Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν διαφέρουν κατὰ ποιότητα αἱ προσαυξήσεις ἀλλὰ μόνον κατὰ ποσότητα.

§308Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κύριος Πετρίδης ὑπέβαλε τροπολογίαν εἰς τὸ 8ον ἐδάφιον, τὴν ὁποίαν νομίζω ἐδέχθητε διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς Γαλλικῆς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δίπλωμα Εὐρωπαϊκοῦ Πανεπιστημίου.

§309Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα.

§310Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν σᾶς φαίνεται ὀρθὸν κ. Ὑπουργὲ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον «ἢ οἱ διπλωματοῦχοι Φιλολογικῆς Σχολῆς Εὐρωπαϊκοῦ Πανεπιστημίου»;

§311Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ εἴπωμεν κύριε βουλευτά.

§312Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον κύριε Ὑπουργὲ λέγετε (ἀναγινώσκει) «ὁ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου..... κλπ.». Πρέπει νὰ λογίζεται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας, διότι πολλοὶ εἶναι οἱ ἀδικούμενοι σήμερον κύριε Ὑπουργέ. Εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι προήχθησαν τελευταῖοι, Ἰδίως οἱ καθηγηταὶ τῆς Θεολογίας, τῶν Φυσικῶν καὶ τῶν Μαθηματικῶν. Αὐτοὶ λοιπὸν μὴ ἔχοντες τὰ μέσα νὰ διορισθοῦν καθηγηταὶ μὲ τὴν προηγουμένην πολιτικὴν κατάστασιν ὑπηρέτουν ὡς σχολάρχαι, τελευταίως δὲ πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν διωρίσθησαν καθηγηταί, διότι δὲν ὑπῆρχον καὶ ὀργανικαὶ θέσεις εἰς τὰ Γυμνάσια, δηλαδὴ Θεολογίας καὶ Φυσικῶν. Λοιπὸν θὰ ἦτο ἄδικον δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐπὶ 25 ἔτη, ὡς σχολάρχαι, καὶ ἐλάμβανον μικρότερον μισθὸν νὰ μὴν τοῖς προσμετρεῖται ὁ χρόνος τῆς προτέρας των ὑπηρεσίας. Δηλαδὴ οἱ μέχρι τοῦδε ἀδικηθέντες θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀδικούμενοι καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ὑποβάλλω λοιπὸν τροπολογίαν κύριε Ὑπουργέ. Θὰ τὴν ἴδητε καὶ ἐλπίζω νὰ τὴν δεχθῆτε.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 15ον τοῦ νομοσχεδίου;

§314ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 15ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελείας εἰσαγομένων διὰ γενικωτέρους σκοποὺς εἰδῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1043 «περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν».

§316ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν κύριε πρόεδρε.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, τὸ ἀφίνομεν δι’ αὔριον καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διὰ νὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν,

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Λαογραφικοῦ ἀρχείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§319Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπὶ τοῦ δωδεκάτου περὶ λαογραφικοῦ ἀρχείου. Τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§321Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πότε; Δὲν ψηφίζονται οὕτω τὰ νομοσχέδια εἰς βʹ συζήτησιν.

§322ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐψηφίσθη. Ἐψηφίσθη.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεως ὑπὲρ τῶν Ἀρχαιολογικῶν Σχολῶν τῆς Ἀμερικανικῆς καὶ Ἀγγλικῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ οἰκοδομῆς κτιρίου τῆς Ἀστυκλινικῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς τοῦ μισθοῦ τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν τῶν νήσων Σάμου καὶ Κρήτης ὑπὸ τῶν ἐπιτοπίων Μοναστηριακῶν Ἐπιτροπειῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου «περὶ τελῶν χαρτοσήμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας Δημοσίων Θεαμάτων». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§324ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζωνται καὶ τὰ ἄρθρα 2–4).

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκει), Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§326Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ὀλίγην προσοχήν, εἰς μίαν παρατήρησιν ποὺ ἔχω νὰ κάμω. Ζῶμεν εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ φιλανθρωπικὴ κίνησις πρέπει νὰ ἐνισχύεται. Μοῦ φαίνεται λοιπόν, ὅτι ὁ φόρος 50% ὅστις καταβάλλεται εἰς τὰς φιλανθρωπικὰς ἑορτὰς καὶ τοὺς χορούς, ὅπως καὶ εἰς τοὺς κινηματογράφους, εἶναι ὑπερβολικός.

§327Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπέβαλα τροπολογίαν, ὅτι οἱ ὑπὲρ εὐεργετικὸν σκοπὸν χοροὶ ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν 10%.

§328ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς ὁριστικῶς καὶ νομίμως εἰσπραχθέντων τῶν ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν Κερκύρας ἐπὶ πλέον εἰσπραχθέντων ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς Κέρκυραν ἢ μεταφερομένου εἰς αὐτὴν ἢ ἐκτὸς αὐτῆς ἀραβοσίτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 924 τῆς 27 Σεπτεμβρίου 1917 περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων τῶν Νέων Χωρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Στρατιωτικῶν Διοικητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ τελῶν χαρτοσήμου νόμου ΑΧΚΕʹ ὡς οὗτος συνεπληρώθη διὰ τοῦ νόμου ΒΤΕʹ περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν». Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§330Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὡμίλησα προχθὲς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ παρετήρησα ὅτι ἄδικος εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τῶν αὐτῶν φόρων εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς καὶ εἰς τοὺς πτωχοὺς γεωργούς, ὑπέβαλα δὲ καὶ τροπολογίας τινάς, διὰ τῶν ὁποίων διαιρῶ εἰς δύο τάξεις τοὺς φορολογουμένους διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν· τοὺς πλουσίους οἱ ὁποῖοι νὰ πληρώνουν 70 δραχμὰς ἀντὶ τῶν 50 ἃς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ τοὺς πτωχούς, οἱ ὁποῖοι νὰ πληρώνουν 35 δραχμάς. Λέγω δὲ νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπὴ κατ’ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία θὰ ὁρίζῃ ἐκ τῶν φορολογικῶν καταλόγων, ποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν πρώτην καὶ ποῖοι εἰς τὴν δευτέραν τάξιν. Ἐπίσης θεωρῶ σκοπιμώτατον διὰ τοὺς ξενοφώνους νὰ ἀπαλλαγοῦν τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν πενταετίαν τῶν τελῶν διὰ λόγους πολιτικούς, τοὺς ὁποίους ὅλοι ἐννοοῦμεν. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ ὅπως τηρηθῇ μία τάξις διὰ τὴν εἰσφορὰν ἑκάστου εἰς τὸ Κράτος, ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία.

§331Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχω τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διαβαθμίσεως, ἀναλόγως τῆς περιουσιακῆς καταστάσεως τοῦ φορολογουμένου. Ἀναφέρομαι εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν ὅλοι οἱ κατάλογοι. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τοιαῦτα μέτρα, ὅταν ἡ πολιτεία νομίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ φορολογήσωμεν τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Ἐκ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. συναδέλφου ἀξία προσοχῆς εἶναι ἡ ἀφορῶσα γονεῖς ἔχοντες πλείονα τέκνα. Τὴν τροποποίησιν δέχομαι καὶ ὁρίζω (ἀναγινώσκει). «γονεῖς ἔχοντες πλείονα τέκνα δύνανται νὰ ἀπαλλαγῶσι». Ἐτέθη ἡ διάταξις δυνητική, διότι ἀφίνει εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῶν γονέων, ἐὰν θέλωσι νὰ πληρώσωσι τὰ τέλη.

§332Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν δέχεσθε καὶ διὰ τοὺς φοιτῶντας εἰς τὰ ἰδιωτικὰ λύκεια;

§333Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ἐπιβληθῇ μεγαλειτέρα φορολογία, διότι ἀνήκουσιν εἰς εὐπορωτέρας τάξεις καὶ ἔχουσι τὴν ἱκανότητα νὰ πληρώσωσι περισσότερα.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ «τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΓΩΚΓʹ «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου» καὶ ΓΩΚΕʹ «περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου».

§336Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀναβάλλεται.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν δημοσίων κτημάτων, ὧν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις ἢ ἐκποίησις καὶ περὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων περὶ διαθέσεως δημοσίων κτημάτων».

§338Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναβάλλεται.

§339Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§340Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αὐτὸ εἶναι σοβαρὸν νομοσχέδιον.

§341Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκηρύχθη κατεπεῖγον καὶ καμμιὰ ὥρα θὰ περάσῃ ἔτσι. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσωμεν τὰ κατ’ ἀρχὴν νομοσχέδια.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν θέλῃ νὰ προταχθῶσι τὰ κατ’ ἀρχὴν νομοσχέδια τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§345ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ 147 καὶ 6 τοῦ 262 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 909 τοῦ ἔτους 1917 περὶ ἐξακριβώσεως ἐλέγχου καὶ ἀναγνωρίσεως ἀπαιτήσεων ὑπὲρ διαφόρων δικαιούχων, τῶν ὁποίων ἡ πληρωμὴ καθυστερεῖται ὑπὸ τοῦ διαλυθέντος Δʹ Σώματος Στρατοῦ, ἕνεκα τῆς ἀπωλείας τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων των». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς τοῦ τίτλου Δικαστικοῦ Συμβούλου Στρατ. Δικαιοσύνης δʹ τάξεως εἰς Μέλη τῆς Γαλλικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 853 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιτάξεων ναυπηγείων, μηχανουργείων, παντὸς ἐν γένει χρησίμου εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν ἐργοστασίου, δεξαμενῶν κτιστῶν ἢ πλωτῶν καὶ νεωλκείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ κατασκευῆς τῆς ἑνωτικῆς ὁδοῦ Κοζάνης–Καρατζαλάρ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 220 «περὶ ἱστορικοῦ λεξικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ κλάδου τῶν τορπιλλητῶν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ καὶ «περὶ κατατάξεως καὶ προαγωγῆς τῶν ἠλεκτρομηχανικῶν καὶ τορπιλλομηχανικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ κλάδου τῶν Διανακτῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ διὰ τῶν λιμένων καὶ παραλίων τοῦ Κράτους, ὡς καὶ τοῦ διὰ ξηρᾶς ἐξαγομένου γαιάνθρακος λυγνίτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, ἀπούσης τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκδοθέντων κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ ἀρχειοφύλακος ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 380». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μισθώσεως ἀκινήτων διὰ Καπνεργοστάσιον». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1049 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς 23 παραγράφου τοῦ νόμου 820». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ μηνιαίας ἐπιχορηγήσεως δι’ ἔξοδα παραστάσεως εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν συμβουλευόντων ἢ παροτρυνόντων εἰς λιποταξίαν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1010». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 7 § βʹ τοῦ νόμου 425». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ κλάδου τῶν ὁπλιτῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 306 τῆς 11 Ὀκτωβρίου 1914, «περὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ περὶ τῶν προβιβασμῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας χρηματιστηριακῶν συμβάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῆς τοπικῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, περὶ τῶν περιφερειῶν τῆς δικαιοδοσίας αὐτῆς καὶ περὶ κατωτέρων δασονομικῶν σχολῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 886 τῆς 11ης Σεπτεμβρίου 1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 241 τοῦ 1916». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιτηρήσεως τῶν ἁλυκῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν σμυριδωρυκτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινοῦ διακανονισμοῦ τῆς ὑδρονομῆς διὰ τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων τοῦ χειμάρρου Γλαύκου (Λεύκας) τῆς μεσημβρινῆς πεδιάδος Πατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Συνεργείου τῶν καταδυομένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ΔΟΔʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ναυτικῆς στρατολογίας διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλήψεως ἡμεδαπῶν καὶ ἀλλοδαπῶν διὰ τὸν Ναυτιλιακὸν ἔλεγχον κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως καὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς Ν. Λ. ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 853 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§347Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ παρακληθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις αὑτῶν εἰς τὰ εἰς αὐτὰς εὑρισκόμενα νομοσχέδια.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τακτικὰ παρακλήσεις; Δυστυχῶς δὲν εἰσακούονται. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4 μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.).