1917.09.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33Η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 6.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μ. Νεγροπόντης καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ τακτοποιήσεως τῶν δαπανῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». 2) «Περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Θεσσαλονίκης παθόντων δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». 3) «Περὶ κυρώσεως αʹ) τοῦ ἀπὸ 3 Μαρτίου Β. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 22 Φεβρουαρίου 1917 συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, περὶ συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου 5,000,000 δρχ. χρυσῶν», βʹ) τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1917 Β. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Μαΐου 1909 συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος «περὶ συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν χρυσῶν». 4) «Περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἀρσακείου». 5) «Περὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας». 6) «Περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς κωδικοποίησιν τῶν παρὰ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν ἐφαρμοζομένων νόμων». 7) «Περὶ παροχῆς ἀδείας πρὸς κοπὴν ἀργυρῶν κερμάτων ἢ ἔκδοσιν κερματικῶν γραμματίων τῶν δρχ. 2 καὶ 1», καὶ 8) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων «περὶ προαγωγῆς τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ἀναπληρωτῶν Γραμματέων Εἰρηνοδικείων καὶ ἐμμίσθων δικαστικῶν κλητήρων». Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ἅπαντα τὰ ἀνωτέρω νομοσχέδια κηρυχθῶσι κατεπείγοντα;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν «περὶ προσθήκης 2ας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου ΦΛΣΤʹ τοῦ 1859». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2466, 2467, 2468, 2469 καὶ 2470 Διαταγμάτων τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως «περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος». — Οἱ βουλευταὶ Κρήτης κ.κ. Ι. Λεκανίδης, Γ. Μυλωνογιάννης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Ν. Παπαδάκης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου 753». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἀποζημιώσεων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον). — Ἡ χήρα τοῦ ἐν Δρίσκῳ φονευθέντος ὁπλαρχηγοῦ Χρήστου Μακρῆ καθηγητοῦ, Ἀργυρώ, παρακαλεῖ ὅπως ἡ τριακοντάδραχμος σύνταξίς της αὐξηθῇ, ὡς λίαν γλίσχρος. — Ὁ Κωνστ. Δ. Παῦλος, κάτοικος Χαλκίδος, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζώων 1917. — Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Παζαρέντζης αἰτεῖται μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Λαμίας, αἰτοῦντος τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Γ. Βελέντζα, κατηγορουμένου ἐπὶ ἑνώσει μετ’ ἄλλων κατὰ τοῦ καθεστῶτος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ.κ. Π. Φλῶρος καὶ Ε. Χατζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τῶν χωρίων τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν.

§6Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν. Οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τοῦ 1916 τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν διὰ τοὺς ἐν τῇ ἀναφορᾷ λόγους, ἤτοι διότι ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον π.ἔ. ἡ ἐπαρχία Γρεβενῶν διῃρέθη εἰς τρία τμήματα, εἰς τὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ τῆς οὐδετέρας ζώνης καὶ εἰς τὸ ὑπαγόμενον εἰς τὸ τότε ἐν Ἀθήναις Κράτος, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐνασκήσωσι τὰ δικαιώματά των, τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τῶν καρπῶν, ὅσον καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν κατὰ μείζονα λόγον τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, ἕνεκα τούτου, ἐπειδὴ δὲν εἰσέπραξαν καὶ ἐπειδὴ τώρα, ἀποκατασταθείσης τῆς ἑνώσεως τοῦ Κράτους ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γρεβενῶν, διατρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ καταδιωχθῶσι καὶ ἤρχισαν ἤδη καταδιωκόμενοι ὑπὸ τῶν ἐκεῖ Ταμείων διὰ τὸ ἐνοίκιον τῆς δεκάτης ὅλων τῶν χωρίων τῆς περιφερείας Γρεβενῶν ζητοῦν ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων δόσεων ἐνοικίων μέχρι Δεκεμβρίου ἐ.ἔ. Δεύτερον, νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς καταβολῆς τόκων, ἐξόδων ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν. Τρίτον, νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς πρωτοκόλλων λαθραίας μεταφορᾶς μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ 1917 καὶ νὰ τύχουν ἀναλόγου ἀποζημιώσεως δι’ ἃς ὑπέστησαν ἀπὸ τὰ ἀνταρτικὰ σώματα ζημίας, διαρρήξαντα τὰς ἀποθήκας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον ὅπως ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον μετὰ τῆς εὐχῆς τῶν κ.κ. συναδέλφων ὅπως συστήσῃ τὰ δέοντα εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν.

§7Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀρτοποιῶν Πατρῶν.

§9Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἐκζεζητημένον. Οἱ ἀρτοποιοὶ Πατρῶν παραπονοῦνται ὅτι ἐδόθη εἰς ἕνα ἀρτοποιὸν τῶν Πατρῶν ἡ παρασκευὴ ἄρτου. Καταγγέλλονται ὡρισμένα ἀτοπήματα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορᾶς των.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀνδρεαδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, συμπληρώνων τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Συνεζητήσαμεν τὸ ζήτημα μαζί σας καὶ εὑρέθημεν σύμφωνοι πρὸ ἑνὸς μηνός, διετιμήσατε δὲ τὸν βαμβακόσπορον πρὸς 58 λεπτὰ. Τότε διὰ μακρῶν σᾶς ἐξεθέσαμεν τὸ ἄδικον καὶ ἐμείνατε σύμφωνος.

§12Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τότε ἦτο διάφορον τὸ πρᾶγμα. Τὸ προϊόν εἶχε περιέλθει εἰς χεῖρας ἐμπόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκόστιζε καὶ διὰ νὰ μὴ τοὺς ζημιώσωμεν ἐκανονίσαμεν αὐτὴν τὴν τιμήν. Ἤδη ἠθελήσαμεν νὰ προλάβωμεν τὸ νὰ ἔλθῃ εἰς χεῖρας ἐμπόρων τὸ προϊόν καὶ ὡρίσαμεν τὴν πρέπουσαν τιμήν. Θὰ ἐξετάσω ἄλλως τὸ ζήτημα καὶ ἂν ὑπάρχῃ λόγος, θὰ τὸ φέρω ἐκ νέου εἰς τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον.

§13Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Τὸν βαμβακόσπορον, νομίζω, τὸν διετιμήσατε πρὸς 35 λεπτὰ χάριν τῆς κτηνοτροφίας. Σᾶς βεβαιῶ ὅμως ὅτι ἡ κτηνοτροφία δὲν τὸν μεταχειρίζεται καθόλου, ἀλλὰ τὸν χρησιμοποιεῖ ἡ βιομηχανία πρὸς παραγωγὴν ἐλαίου, τὸ ὁποῖον πωλεῖται πρὸς 4 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν.

§14Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Αὐτὸ θέλομεν νὰ προλάβωμεν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Ν. Ἀνδρεαδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐν Λεβαδείᾳ Σωματείου τῶν γεωργῶν.

§16Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων θὰ ἐξετάσητε καὶ ποία ἦτο ἡ μέση τιμὴ εἰς τὰς ἄλλας ἐποχάς, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ ὅτι οἱ παράγοντες σήμερον τὸν βαμβακόσπορον καὶ εἰς δαπάνας ὑπερτριπλασίας ὑποβάλλονται καὶ διὰ τὰς βιωτικὰς ἀνάγκας αὐτῶν καταβάλλουσιν ὑπερτριπλάσια, ὥστε δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσῃ ὅλας τὰς ἁμαρτίας τῆς Ἑλλάδος ὁ βαμβακόσπορος τῆς Λειβαδιᾶς. Ἐπὶ τούτου νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας.

§17Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Θὰ μελετήσω τὴν ἀναφορὰν καὶ θὰ πράξω ὅ,τι δεῖ μετὰ σύσκεψιν μὲ τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν οἰνοπαραγωγῶν Κύμης.

§19Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ οἰνοπαραγωγοὶ τῆς Κύμης εὑρίσκονται ἐν ἐξεγέρσει, διότι μία ὁμὰς ἐμπόρων ἤρχισε νὰ κάμνῃ ἐγκαταστάσεις καὶ προμήθειαν μεγάλης ποσότητος ξηρᾶς σταφίδος, τὴν ὁποίαν ἤρχισε νὰ οἰνοποιῇ μὲ σκοπὸν νὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν σταφιδίτην οἶνον. Εἶναι φανερὸν πόσον ἐκ τούτου παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοπαραγωγῶν τῆς Κύμης, ἀφ’ ἑνὸς διότι ὁ σταφιδίτης τίθεται εἰς κυκλοφορίαν μὲ τὸν τύπον τοῦ κρασιοῦ τῆς Κύμης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων ὡς εὐλογοφανὴς αἰτία διὰ νὰ λύσῃ τὴν ὑπάρχουσαν σύμβασιν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν οἰνοπαραγωγῶν, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο καταστρεπτικὸν ἂν τεθῇ εἰς κυκλοφορίαν ὁ σταφιδίτης.

§20Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζετε ὅτι ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀπαγορεύεται νὰ στείλωμεν σταφιδίτην; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, εἶναι νὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ καταναλωθῇ ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἢ ἐκτὸς τοῦ Κράτους μέν, ἀλλὰ φέρων τὴν σφραγῖδα τοῦ ἐγχωρίου οἴνου Κύμης. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§21Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος ὅτι ἡ οἰνοποίησις τῆς ξηρᾶς σταφίδος ἐπιτρέπεται μόνον εἰς τὴν Ἑταιρείαν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων ὅταν καὶ ἕτερος προβῇ εἰς τὴν οἰνοποίησιν εἶναι τοῦτο διὰ τὴν Ἑταιρείαν λόγος λύσεως τῆς συμβάσεως. Ἐπίσης ζητοῦν οἱ οἰνοπαραγωγοὶ νὰ μάθουν τί ἀπέγινε μία ποσότης 1300 βαρελίων οἴνου, τὰ ὁποῖα κατεσχέθησαν.

§22Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει καὶ ἡμᾶς, διότι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν οἰνοποιίαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§24Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Καραϊσκάκης καὶ Π. Δαγκλῆς ἐπὶ ὑπομνήματος τοῦ συνταγματάρχου κ. Ν. Σκυλοδήμου.

§26Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπομνήματος πρό τινων ἡμερῶν ὑπὸ τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ συνταγματάρχου κ. Νικολάου Σκυλοδήμου καταφαίνεται ὅτι ἔλαβε χώραν ἀδικία καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν προσοχήν του, ὡς καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τὸ ὑπόμνημα τοῦτο. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται συνταγματάρχης, διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ Μάρτιον τοῦ 1910 παρεπέμφθη εἰς Συμβούλιον καὶ κατόπιν γνωματεύσεως τοῦ Συμβουλίου τούτου ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν. Μετὰ τὴν ἀποστρατείαν του, βασισθεὶς εἰς τὸν νόμον τοῦ Μαρτίου 1909 «περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀποστρατείας μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἐκέκτητο καὶ τὰς σχετικὰς ἀποδοχάς», ὑπέβαλε κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον τοῦ 1914 τὴν αἴτησίν του μετὰ τῶν σχετικῶν δικαιολογητικῶν. Παραδόξως ὅμως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐνηργήθησαν ὅλα τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεώς του. Κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1914 ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος ἀντέκειτο εἰς τὸν νόμον τοῦ 1909 καὶ ὁ ἐν λόγῳ συνταγματάρχης, ἐνῷ οὐδεμίαν ἀπάντησιν εἶχεν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον εἶχε θέσει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ὑποθέσεώς του εἰς τὸ ἀρχεῖον, ἔλαβε διὰ τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν μίαν διαταγὴν ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1915, δι’ ἧς τῷ ἀνεκοινοῦτο ὅτι δὲν δικαιοῦται τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου τοῦ 1909, καθόσον νεώτερος νόμος, ὁ νόμος δηλαδὴ τοῦ 1914, αἴρει τὴν βάσιν τοῦ προηγουμένου νόμου τοῦ 1909 ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ. Ἐδῶ εἶναι τὸ πρῶτον μέρος τοῦ προσγενομένου εἰς τὸν συνταγματάρχην ἀδικήματος, καθόσον ὁ ψηφισθεὶς νόμος τοῦ 1914 οὐδαμοῦ ποιεῖται λόγον περὶ ἀναδρομικῆς ἰσχύος του καὶ κατὰ συνέπειαν πάντες οἱ ὑποβαλόντες σχετικὰς αἰτήσεις πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου, δικαιοῦνται, φυσικά, νὰ λάβωσι πάντα τὰ δικαιώματα, περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύεται ὁ νόμος τοῦ 1909. Καὶ ὑπεδείχθη εἰς τὸν ἐν λόγῳ συνταγματάρχην νὰ ὑποβάλῃ νέαν αἴτησιν περὶ ἀποστρατείας του ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπέκτα τὴν ἀποστρατείαν του μὲ τὸν βαθμόν του καὶ τὰς ἀποδοχὰς μόνον τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ. Παρέλειψα νὰ ἀναφέρω ὅτι ὁ ἐν λόγῳ συνταγματάρχης προέβη εἰς τὴν ἐνέργειάν του ταύτην κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1914, καθόσον δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν ἠκυρώθη ἡ ἀπόφασις ἡ σχετικὴ περὶ ἀποστρατείας του, οὕτω δέ, θεωρηθείσης δικαστικῶς ἀκύρου τῆς πράξεως ἐκείνης, δι’ ἧς τῷ προσεβάλλοντο κεκτημένα δικαιώματα, ἐπανεκτήσατο οὗτος ἅπαντα τὰ δικαιώματά του, ἤτοι ἡ ἀπόφασις τοῦ ἔδωκε τὸ δικαίωμα ὅπως λάβῃ τὰς ἀποδοχάς του μέχρι τῆς ἐπανόδου του εἰς τὸν Στρατὸν ἢ τῆς ἐλεύσεως τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας χρόνου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, παρῆλθον τὰ πέντε λεπτά· θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συντομεύσητε.

§28Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε. Λοιπόν, κύριοι βουλευταί, δυνάμει τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν, ὑπέβαλε τὴν αἴτησίν του περὶ ἀποστρατείας. Θὰ παρακαλέσω δὲ ἐνταῦθα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, καθόσον τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ συνταγματάρχου, ἀπεφάνθη ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ δὴ διὰ τῆς γνωματεύσεώς του ὑπὲρ τῆς μὴ ἀναδρομικότητος τοῦ νόμου τοῦ 1914 καὶ συνεπῶς ὁ ἐν λόγῳ συνταγματάρχης διατηρεῖ ἀκέραια τὰ δικαιώματά του, τὰ παραχωρηθέντα εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ νόμου 1909. Τελευτῶν, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐπερώτησίν μου, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ νόμου 592 τοῦ 1914, ἵνα οὗτος τροποποιηθῇ διὰ τῆς προσθήκης ἄρθρου ἢ διὰ μεταλλαγῆς ἐν ταῖς βάσεσι τοῦ 1ου ἄρθρου, ἐπίσης δὲ ὅπως ἑρμηνευθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ ἄρθρου ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατείας, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὰ δικαιώματά του ὁ ἐν λόγῳ συνταγματάρχης.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἐνέργειαν, δὲν δύναμαι νὰ ἐνεργήσω ἄλλως, ἀφοῦ ἀπεφάνθη ἤδη τὸ Νομικὸν Συμβούλιον κατὰ τοῦ κ. Σκυλοδήμου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν νόμου, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτής, ἁρμοδία εἶναι ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ὅταν ὑποβληθῇ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὅπερ θὰ εἰσηγηθῶ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§30Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ συνταγματάρχης κ. Σκυλοδῆμος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Καραϊσκάκης, ἠδικήθη, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ἡ αἴτησις ἀποστρατείας του, δὲν ἔδωκεν οὐδεμίαν ἀπάντησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§32Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὑπῆρχέ ποτε εἷς ἐπιλοχίας, ὀνομαζόμενος Γεώργιος Κυπαρισσᾶτος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑπηρετήσει εἰς τὸν Στρατὸν ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι τοῦ 1905, ὅτε ἀπεβίωσεν ὡς ἐπιλοχίας τῶν εὐζώνων. Οὗτος εἶχε νυμφευθῆ νομίμως μετὰ τῆς Μαρίας Κυπαρισσάτου, μετὰ τῆς ὁποίας εἶχεν ἀποκτήσει καὶ δύο τέκνα, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ συζύγου της ἐδόθη μηνιαία σύνταξις, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανεν ἐπὶ 9 ἔτη ἀπὸ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. Τώρα εἶναι 2 ἔτη ποῦ δὲν τῆς δίδουν τίποτε, διὰ τὸν λόγον, ὡς ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν συνεβίωσεν αὕτη μετὰ τοῦ συζύγου της ἐπὶ 6 ἔτη. Τοῦτο εἶναι παρερμηνεία τοῦ νόμου. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν μελετήσητε, κύριε Ὑπουργέ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτής, ὅπως καταθέσῃ πρότασιν νόμου.

§34Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 753 νόμου, εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου τούτου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικοὺς συμβούλους μέχρι τετάρτης τάξεως, προσετέθη διάταξις, ὅτι οὗτοι δύνανται καὶ νὰ μονιμοποιηθῶσι τῇ αἰτήσει των διὰ Β. Διατάγματος. Αὐτὸ ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικοὺς συμβούλους. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς τῶν Στρατοδικείων, τοὺς ὁποίους διώρισεν ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης διὰ τοῦ ἀπὸ 16 Ὀκτωβρίου 1916 «περὶ στρατιωτικῶν δικαστηρίων καὶ στρατιωτικῆς δικαιοσύνης» νόμου, δι’ αὐτοὺς δὲν ἀναφέρεται τίποτε. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ παραπονοῦνται, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι κέκτηνται πολὺ μεγαλείτερα προσόντα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπῄτει τὸ Διάταγμα τῆς 28 Ἰουλίου 1915, διότι, ὡς ἀναφέρομεν καὶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τῆς ἤδη ὑποβαλλομένης προτάσεως νόμου, οἱ διορισθέντες οὗτοι γραμματεῖς εἶναι διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐχρημάτισαν ἐπὶ πενταετίαν ὡς γραμματεῖς Πρωτοδικῶν. Ὑποβάλλομεν λοιπὸν τὴν πρότασιν ταύτην νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν 11 ἐν ὅλῳ βουλευταί, καὶ παρακαλοῦμεν, ὅπως τυπωθῇ, διανεμηθῇ καὶ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρὸς συζήτησιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν περὶ συντάξεως τῆς χήρας Αἰκατερίνης Ν. Μοκέα.

§36Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Καταθέτω ἀναφορὰν σχετικὴν πρὸς τὴν σύνταξιν τῆς χήρας Αἰκατερίνης Ν. Μοκέα, καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ αὕτη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Σίδερης, Δ. Λόντος κλπ. παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖαι εἶναι αἱ τελευταῖαι πληροφορίαι, ἃς ἔχει περὶ τῆς πυρκαϊᾶς Θεσσαλονίκης, εἰδικῶς δὲ πῶς αὕτη ἔλαβε χώραν, ποία ἡ εὐθύνη τῶν ἐκεῖ δημοσίων καὶ δημοτικῶν Ἀρχῶν διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον κατάσβεσιν τῆς πυρκαϊᾶς, τὴν πρόληψιν τῆς ἐπεκτάσεως αὐτῆς, ἔτι δὲ τίνα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀσφαλῆ στέγασιν καὶ περίθαλψιν τῶν παθόντων.

§38Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ τελευταία συμφορά, ἡ ὁποία ἔπληξε τὴν Θεσσαλονίκην κατελύπησε βεβαίως ὅλους ἡμᾶς, καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἠκούσαμεν πραγματικῶς λόγους ἐνθαρρυντικοὺς καὶ εἴδομεν τὰς διαθέσεις αὐτῆς. Οὐχ ἧττον ὅμως δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες δύνανται νὰ εἶναι αἱ ἄρισται, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι δὲν μᾶς ἐμψυχώνουν καὶ πολύ, ἐφόσον τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ὁ παθὼν τοσαῦτα ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς, εὑρίσκεται πράγματι ἐγκαταλελειμμένος. Ἡ πυρκαϊὰ ἔρριψεν εἰς τοὺς δρόμους ἄνω τῶν 80 χιλιάδων ἀτόμων. Ἓν μέγα μέρος αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ ἐστεγάσθη ὅπως ἦτο δυνατὸν διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων, εἴτε εἰς ἄλλας οἰκίας, εἴτε ὁπουδήποτε ἀλλαχοῦ, μέγα ὅμως μέρος, ἀρκεταὶ χιλιάδες, μένουσιν εἰς τοὺς δρόμους. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς διετράνωσε τὰς συμπαθείας καὶ τὰς διαθέσεις αὐτῆς τὰς καλλιτέρας διὰ τοὺς παθόντας ἐκείνους, ἀλλὰ πραγματικῶς διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ τὴν ὁπωσδήποτε ἱκανοποίησιν αὐτῶν, οὐσιαστικῶς δὲν ἔγινε τίποτε. Εἰς ὅλους εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπεστάλη οὐδεμία σκηνὴ πρὸς προσωρινὴν στέγασιν αὐτῶν, μόνον δὲ ὑπὸ μερικὰς σκηνάς, τὰς ὁποίας εἶχον διαθεσίμους τὰ Ἀγγλικὰ στρατεύματα, ἐστεγάσθησαν 4–5 χιλιάδες ἄτομα. Δὲν θέλω νὰ λύσω τὸ ζήτημα μεταφυσικῶς καὶ νὰ εἴπω ὅτι εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις ποῦ δὲν ἔστειλε σκηνάς, διότι ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἠδύνατο νὰ στείλῃ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι μιὰ φορὰ ποῦ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τίποτε, εἴτε νὰ στείλῃ σκηνάς, εἴτε νὰ στεγάσῃ αὐτοὺς τοὺς πληθυσμοὺς ὁπωσδήποτε ἄλλως, ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀνεφύη, δὲν πρέπει νὰ εἶναι λύσις ἀφηρημένη, ἀφοῦ ἐκεῖ ἓν μέγα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ μένει ἄστεγον, ἡμεῖς δὲ ἐδῶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου ἐνδιαφερόμεθα, εἰμὴ μόνον περὶ τοῦ μέλλοντος σχεδίου τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ σχέδιον βεβαίως τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἶναι ὡραῖον καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς σημερινὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης, καὶ ἡ Θεσσαλονίκη θὰ ἀνοικοδομηθῇ ἐπὶ νέων βάσεων. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ θεωρητικοῦ τούτου σημείου μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, ἡ ἀπόστασις εἶναι πολὺ μεγάλη. Τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ· τὸ πῶς δηλαδὴ θὰ ἱκανοποιήσωμεν ἀμεσώτερον καὶ ταχύτερον τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Σᾶς εἶπαν ὅτι τέσσαρες, πέντε χιλιάδες ψυχῶν μένουσιν ὑπὸ τὰς σκηνάς, τὰς ὁποίας ἔδωκαν τὰ Ἀγγλικὰ στρατεύματα καὶ τοὺς ὁποίους, ὡς εἶπον εἰς ἐμὲ προσωπικῶς οἱ ἐκεῖ Ἄγγλοι ἀξιωματικοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς κρατήσουν ἐπὶ πολὺ ὑπὸ τὰς σκηνάς των. Ἀφίνω τὸ ζήτημα τοῦ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωσι στεγασμένοι ὑπὸ σκηνὰς ἐπερχομένου τοῦ χειμῶνος, καὶ ἀφοῦ ἤδη τὸ ψῦχος ἐκεῖ ἤρχισε δριμύ. Ἀσφαλῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ἐκεῖ, διότι θὰ ὑποφέρουν πολύ. Ἐπίσης ἓν μέγα μέρος μένει μέσα εἰς τὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐκάησαν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ μέγα μέρος εὑρίσκεται εἰς τὰς αὐλὰς καὶ εἰς τὰς θύρας τῶν ἄλλων οἰκιῶν, ὁπόθεν καθημερινῶς ἐκδιώκονται καὶ μεταβαίνουσιν ἀπὸ μιᾶς αὐλῆς εἰς τὴν ἄλλην, καὶ οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς εὑρίσκονται ἄστεγοι εἰς τοὺς δρόμους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Ὑπηρεσία ἐπληροφόρησε τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄστεγοι. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητον καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα πολὺ ἐπισταμένως. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι τὴν κατάστασιν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουσιν εἰς τὰς θύρας καὶ τὰς αὐλὰς τῶν διαφόρων οἰκιῶν καὶ ἐκδιώκονται τὴν ἑπομένην ἡμέραν λόγῳ τοῦ ὅτι ἐνοχλεῖται ὁ οἰκοδεσπότης τῆς οἰκίας, αὐτοὶ δὲν εἶναι ἄστεγοι; Ὁ κόσμος δέ, ὁ ὁποῖος μένει τόσον συνωστισμένος εἰς μίαν μικρὰν συνοικίαν, δὲν εἶναι ἄστεγος; Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουσιν εἰς τὰς σκηνάς, δὲν εἶναι ἄστεγοι πληθυσμοί; Ἀκόμη καὶ περὶ τῆς περιθάλψεως αὐτῶν δὲν ἔγινε τίποτε, διότι ἡ Κυβέρνησις διέθεσε μὲν ἓν ποσόν, ἀλλά, ὡς εἶπον, δὲν πρόκειται περὶ τῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον οὔτε ἓν δελτίον ἄρτου, ἐνῷ ἄλλοι παίρνουν πολλά. Εἶναι μία ἀκαταστασία πολὺ μεγάλη. Αὐτὸς ὁ κόσμος ὅλος δὲν ἔχει τροφὴν καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀρωγός. Εὑρίσκεται ἐγκαταλελειμμένος εἰς τὰς ἰδίας αὐτοῦ δυνάμεις. Πρέπει λοιπὸν πρωτίστως νὰ ληφθῇ φροντὶς νὰ στεγασθῇ αὐτὸς ὁ κόσμος, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐλήφθη καμμία πραγματικὴ πρόνοια, διότι, ὅπως εἶπον, ἐκτὸς τῶν 200 σκηνῶν, τὰς ὁποίας διέθεσαν τὰ Ἀγγλικὰ στρατεύματα, οὐδεμία ἄλλη σκηνὴ διετέθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὸς ὁ κόσμος εἶναι ἔξω ἐκτεθειμένος καὶ πάσχει πραγματικῶς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ στείλῃ σκηνὰς καὶ ὁπωσδήποτε νὰ στεγάσῃ τὸν πληθυσμὸν αὐτόν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπῃ: «Ἡμεῖς δὲν ἐνδιαφερόμεθα παρὰ διὰ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τοῦ λοιποῦ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὅτι συνεπῶς ἡμεῖς δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ γίνουν παραπήγματα εἰς τὰ κεντρικὰ μέρη». Καὶ ἐν γένει φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ ἡ Κυβέρνησις ὅλα ἐκεῖνα τὰ αὐστηρὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει, ἀποβλέπουσα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς ἕν, εἰς τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης. Ὅταν μία πόλις ὑφίσταται τοιαύτην συμφορὰν καὶ σεῖς δὲν ἔχετε ἄμεσα τὰ μέσα ἵνα τοὺς βοηθήσητε ὅπως πρέπει, τότε ἀσφαλῶς πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται ὅπως ἐν τῇ διαρρυθμίσει τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως νὰ μὴ εἶσθε αὐστηροί, νὰ ὑποχωρῆτε. Αὐτὸ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐρώτημα, περὶ τῆς εὐθύνης τῶν ἐκεῖ δημοσίων καὶ δημοτικῶν Ἀρχῶν, ἐδηλώθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ πυρκαϊὰ ἦτο τυχαία. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τῶν Ἀρχῶν ἐκείνων τῶν δημοτικῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὴν εὐθύνην διὰ τὴν διατήρησιν τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠμπόδιζον τὴν ἐπέκτασιν τῆς πυρκαϊᾶς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἀφ’ ὅτου οἱ Σύμμαχοι ἦλθον εἰς Θεσσαλονίκην, κατέλαβον τὸ νερό. Ὁ Δήμαρχος, γνωρίζων αὐτό, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ νερὸ δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἔχῃ πρὶν παρέλθωσιν 24 ὧραι διότι ἐνῷ πρότερον ἡ μεγάλη ὑδαταποθήκη ἔκαμνε νὰ περισσεύῃ τὸ νερό, τώρα μὲ τοὺς Συμμάχους δὲν ἔχομεν νερό. Λοιπὸν ἔπρεπεν ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ νὰ λάβῃ τοιαύτην φροντίδα, ὥστε νὰ ἔχῃ τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ δύναται νὰ φέρῃ θαλάσσιο νερό. Ἐπίσης ὑπῆρχεν εἰς Θεσσαλονίκην ἓν Σῶμα πυροσβεστικόν, τὸ ὁποῖον εἶχον ὀργανώσει αἱ διάφοροι ἀσφαλιστικαὶ Ἑταιρεῖαι. Αὐτὸ τὸ Σῶμα πέρυσυ διελύθη καὶ ἡ δημοτικὴ Ἀρχή, ὡς εἶχεν ἀναλάβει, ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ νὰ καταρτίσῃ πάλιν Σῶμα πυροσβεστικόν. Ἐπίσης ἔλαβε χώραν σπουδαῖον γεγονὸς κατὰ τὴν περίστασιν αὐτήν. Παρετηρήθη ἔλλειψις ἀσφαλείας, διότι δὲν ὑπῆρχε στρατὸς ἱκανός, ἢ στρατὸς ἱκανὸς δὲν ἔλαβε τὴν φροντίδα νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν καὶ οὕτω πολλαὶ οἰκίαι δὲν ἔπαθον ἀπὸ τὴν πυρκαϊάν, ἀλλ’ ἐνεπρήσθησαν διὰ νὰ λεηλατηθοῦν. Διὰ νὰ σᾶς πείσω, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς ἀποδεικτικὴν πληροφορίαν. Ὑπάρχει μία οἰκία, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει βλάψει καθόλου ἡ φωτιά, πλησίον δὲ ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἄλλη οἰκία, ἡ ὁποία ἐπίσης δὲν ἔπαθεν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς. Τὸ ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως τῶν δύο οἰκιῶν μαγαζεῖον εἶναι καμμένον. Ἦτο ὡρολογοπωλεῖον. Ὅταν ἐξερράγη ἡ πυρκαϊά, ὁ ἀντιπρόσωπος ὁ κυβερνητικὸς οὔτε ἔλαβεν ἀμέσως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ, οὔτε εἶχεν ἐπιβλέψει ὥστε ἡ δημοτικὴ Ἀρχὴ νὰ ἔχῃ αὐτὰ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ προλάβωσι τὴν μεγάλην συμφοράν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς ἁρμοδίους κ.κ. Ὑπουργοὺς νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κυβερνητικὸς ἀντιπρόσωπος ὑπέβαλε περὶ τῆς πυρκαϊᾶς. Ἐπίσης ἐπαναλαμβάνω καταλήγων, ὅτι ἀφοῦ ἀφήσαμεν τὸν πληθυσμὸν αὐτὸν ἐντελῶς ἰδίαις δυνάμεσι νὰ θεραπευθῇ, εἶναι πολὺ φυσικὸν εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν δυστυχίαν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συμμερίζεται τὸν πόνον τοῦ ἐντίμου κ. βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης διὰ τοὺς παθόντας Θεσσαλονικεῖς, ἀλλ’ ὁ πόνος αὐτὸς νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παρασύρῃ τὸν ἔντιμον κ. βουλευτὴν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξεν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὅτι ἀφέθησαν οὗτοι εἰς τὴν τύχην των. Εἶμαι ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ὀλίγας μόνον ἡμέρας μετὰ τὴν πυρκαϊὰν μετέβημεν εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἀντελήφθημεν ἰδίοις ὄμμασι τὰ συμβαίνοντα, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἀνέμενον ποτὲ ἀπὸ Ἑλληνικὴν διοίκησιν τὴν ταχεῖαν καὶ δραστηρίαν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν πρὸς περίθαλψιν τῶν παθόντων, τόσον ὁ κυβερνητικὸς ἀντιπρόσωπος, ἡ δημοτικὴ Ἀρχὴ καὶ αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαί. Εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτής, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολλὰ ὑπεσχέθη, ἀλλ’ οὐδὲν ἐξετέλεσεν, ἐν τούτοις ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς πυρκαϊᾶς ὅλοι οἱ παθόντες ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἀνεξαιρέτως ἐτρέφοντο ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἡμέρας διενέμοντο περὶ τὰς 70 χιλιάδας μερίδες ἄρτου καὶ ἡ ἄφθονος αὐτὴ διανομὴ ἄρτου ἐξηκολούθησεν ἐπὶ πολὺ ἀκόμη. Ὅταν ἐξηκριβώθη, ὅτι ὅλοι οἱ παθόντες δὲν ἔχρῃζον τοιαύτης ἀμέσου μερίμνης, περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τοῦ σιτηρεσίου, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τοὺς παθόντας ἀπόρους παρέχεται δωρεὰν ἄρτος. Ἑπομένως ἡ πρώτη βοήθεια, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ παρασχεθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, παρεσχέθη ἀφειδῶς. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἦτο τὸ πᾶν. Διέθεσεν ἡ Κυβέρνησις μέγα ποσὸν ἐκ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ αὐτῶν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνονται τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα παρεσχέθησαν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐφόσον δὲν ὑφίσταται ἑτέρα ἀνάγκη, ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς στέγασιν τῶν κατοίκων καὶ διετάχθη ἀμέσως ἡ κατασκευὴ 450 οἰκίσκων διὰ τοὺς ἀπορωτέρους ἐκ τῶν παθόντων. Πλὴν τούτου ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις κατώρθωσε δι’ ἐπιτάξεως οἰκιῶν νὰ στεγάσῃ πολλούς. Σκηνὰς βεβαίως δὲν ἀπέστειλε, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἀφοῦ τὰ στρατεύματα τὰ συμμαχικὰ παρέσχον σκηνὰς καὶ ὅλος ὁ πληθυσμὸς κατώρθωσεν ὁπωσδήποτε νὰ στεγασθῇ, εἴτε εἰς οἰκίας συγγενικάς, εἴτε φιλικάς, εἴτε εἰς σκηνάς, παρασχεθείσας ὑπὸ τῶν Συμμάχων. Πλὴν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα διέθεσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισε νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν οἰκίσκων, διέθεσεν ἀκόμη ἓν ἑκατομμύριον καὶ πλέον διὰ τὴν ἄμεσον περίθαλψιν, οὕτως ὥστε τὸ μέχρι τοῦδε διατεθὲν ὑπὲρ τῶν παθόντων ποσὸν ὑπερβαίνει τὰ 4 ἑκατομμύρια. Ἡ συνδρομὴ αὕτη οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν παρεσχέθη ὑπὸ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ πληθυσμῶν Ἑλληνικῶν παθόντων.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικος ἡ διαμαρτυρία τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὅτι ἀφέθησαν οἱ πληθυσμοὶ εἰς τὴν τύχην των. Καὶ ἔλαβε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις μέριμναν ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἀνοικοδομηθῇ ἡ Θεσσαλονίκη ἐπὶ σχεδίου ἀνταποκρινομένου εἰς τὰς σημερινὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑγιεινῆς, τῆς οἰκονομικῆς κινήσεως τοῦ τόπου καὶ τῆς καλαισθησίας· ἀλλ’ ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς Κυβερνήσεως οὐδόλως ἐμποδίζει τὴν στέγασιν τοῦ πληθυσμοῦ. Γνωρίζω πόθεν προέρχονται κυρίως αἱ διαμαρτυρίαι ἐκ Θεσσαλονίκης, τὰς ὁποίας κατέληξε νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ ἔντιμος ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτής· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι δὲν περιέμενον ἀπὸ συνάδελφον τῆς περιωπῆς του νὰ γίνῃ διερμηνεὺς τῶν διαμαρτυριῶν τούτων, διότι θὰ ἦτο ἔγκλημα ἀπέναντι τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλονίκης, ἀπέναντι τῆς μελλούσης Θεσσαλονίκης, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἐλαστικὴ καὶ ὑπεχώρει πρὸ πιέσεων ὡρισμένων ἰδιοκτητῶν τῶν κεντρικῶν διαμερισμάτων τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνέγερσιν οἱωνδήποτε παραπηγμάτων καὶ οἱωνδήποτε οἰκιῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ εἰς τὸ μέλλον ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ὅπως ἡ δυνατότης τῆς ὁριστικῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα. Ἀλλὰ πέραν τούτου δὲν εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ τι, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἡ παρεμπόδισις τῆς ἀνεγέρσεως οἰκιῶν καὶ παραπηγμάτων εἰς τὴν ἀποτεφρωθεῖσαν ἔκτασιν δὲν παρεμποδίζει τὴν ταχεῖαν οἰκοδόμησιν τῶν οἰκιῶν, διότι δυστυχῶς αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιτρέπεται τοιαύτη ταχεῖα ἀνοικοδόμησις τῆς ἀποτεφρωθείσης ἐκτάσεως τῆς πόλεως. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ τελευταῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κύριος βουλευτής, τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης τῆς πυρκαϊᾶς. Ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις ἐβεβαίωσεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐντελῶς τυχαίου γεγονότος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι πυροσβεστικὰ μέσα δὲν ὑπάρχουν ἀρκετὰ εἰς Θεσσαλονίκην. Εἶναι ἀληθὲς βεβαίως ὅτι τελεία πυροσβεστικὴ ὀργάνωσις δὲν ὑπάρχει, ὅπως δὲν ὑπάρχει εἰς κανὲν μέρος τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι εὐθύνεται ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖ. Καὶ δὲν εὐθύνεται ἐπίσης καὶ ὁ Δήμαρχος τῆς πόλεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἐχειροτέρευσε τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν. Αὐτὴ ἡ κατάστασις εἶναι ἴσως καὶ ἡ βαθυτέρα αἰτία τῆς πυροσβεστικῆς ἀνεπαρκείας, διότι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ὀργανωθῇ πυροσβεστικὸν Σῶμα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νὰ μετακληθῶσι τὰ πυροσβεστικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα πρὸς τοῦτο. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ μέγιστον συμφέρον ὅπως περιορίζωνται αἱ πυρκαϊαὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, δηλαδὴ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ἑταιρειῶν, αὐτοὶ οὗτοι παρημέλησαν τὴν διατήρησιν τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν εἶχον. Ἡ ἐντύπωσίς μου ἐκ τῶν ἀφηγήσεων τῶν κατοίκων Θεσ)νίκης εἶναι ὅτι ἡ Δημοτικὴ καὶ ἡ Στρατιωτικὴ Ἀρχή, τόσον ἡ Ἑλληνική, ὅσον καὶ αἱ Συμμαχικαί, πᾶσαι ἔπραξαν πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ὅπως περιορίσουν τὴν πυρκαϊάν. Δυστυχῶς ἦτο μοιραῖον νὰ καταστραφῇ ἡ Θεσσαλονίκη. Ὁ ἄνεμος ἦτο τόσον σφοδρός, εἰς τὸ κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον ἐξερράγη ἡ πυρκαϊὰ αἱ οἰκίαι ἦσαν τόσον πεπυκνωμέναι, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ περιορισθῇ ἡ πυρκαϊὰ εἰς στενώτερα ὅρια, ἐξ οὗ καὶ αἱ διαδόσεις περὶ ἐμπρησμῶν κατὰ τὴν πυρκαϊὰν εἰς διάφορα τμήματα τῆς πόλεως. Ἐπὶ τούτων διετάχθησαν ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπεκάλυψαν τοιούτους ἐμπρησμούς. Ἔγιναν βεβαίως ἁρπαγαὶ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ περιμένῃ κανεὶς ὅτι θὰ ἐγίνοντο τοιαῦται. Ἀλλ’ ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι 70 χιλιάδες πληθυσμὸς ἔχασε τὰς οἰκίας του καὶ ὅτι ὅλον τὸ κεντρικὸν μέρος τῆς πόλεως, τὸ ἐμπορικώτερον, ἀπετεφρώθη ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, εἶναι φυσικὸν εἰς μίαν πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι συγκεντρωμένα τόσα στοιχεῖα, νὰ συμβοῦν καὶ ἀδικήματα. Καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὸ δυνατὸν περιωρίσθησαν. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀπεκόμισα θαυμασμὸν διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὅλα αὐτὰ τὰ δεινὰ περιωρίσθησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἔπρεπε νὰ περιμένῃ κανεὶς πολὺ μεγαλείτερα πράγματα, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει πόσος κόσμος ἔχει συγκεντρωθῆ ἐκεῖ καὶ εἰς πόσον περιωρισμένον διάστημα ἔγινεν ἡ τοιαύτη καταστροφή, ἡ ὁποία ἐπέφερεν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε ὅλοι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω καὶ πάλιν νὰ τονίσω ἐγώ, εἶναι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως ἰδιότητος παθόντος, μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀμεροληψίαν, μὲ τὸ μεγαλείτερον φιλελεύθερον πνεῦμα προσῆλθεν ἀρωγὸς κατὰ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὸ μέτρον ἀρωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καθ’ οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν καταστροφῆς Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετὰ δραστηριότητος πραγματικῶς ἐξαιρετικῆς, ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τῶν περιστάσεων, φροντίζει ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως τερματισθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ ἐπαναλάβῃ ἡ Μακεδονικὴ Μητρόπολις τὴν προτέραν ζωήν της καὶ τὴν κίνησιν τὴν ἐμπορικὴν καὶ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν.

§43Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπαντήσω μὲ δύο λέξεις; Δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ζητήματος.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε βουλευτά.

§45Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργός, ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπον, ἐπέμεινεν εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ εἶπον ὅτι ἐμμένει ἡ Κυβέρνησις, ἐπέμεινεν εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεχώρησε πίστωσιν 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην τοῦτο. Δὲν εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδειξε καλὰς διαθέσεις. Ἐγὼ πρῶτος ἐτόνισα καὶ εἶπον ὅτι διέθεσε 4 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε χρήματα.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρόκειται, κύριε βουλευτά, διὰ τὴν διατροφήν.

§47Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπίσης διὰ τὴν διατροφήν, ἐγὼ πρῶτος ἀνεγνώρισα τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς κατηγόρησα διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ διανομὴ τοῦ ἄρτου ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἄλλοι ἔλαβον ὑπὲρ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ ἄλλοι ἔμειναν ἡμιθανεῖς ἐξ ἀσιτίας ἐπὶ ἡμέρας πολλάς. Ὀφείλω ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ κἄτι, τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι ἐγὼ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνω ὁ ἀντίλαλος τῶν διαμαρτυριῶν τῶν ἰδιοκτητῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φωνάζουν διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν κτλ. Κάθε ἄλλο παρὰ τοῦτο ἐπόθουν. Σᾶς εἶπον μόνον τοῦτο, ὅτι δύνασθε νὰ ἔχητε οἱονδήποτε θέλετε σχέδιον περὶ τῆς πόλεως, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ σχέδιον αὐτό, ἐγείρονται ἄλλαι δυσκολίαι, διότι ὁ κόσμος δὲν ἔχει ποῦ νὰ στεγασθῇ καὶ ζητεῖ νὰ στεγασθῇ, νομίζω ὅτι αἱ ἀντιλήψεις περὶ τοῦ σχεδίου δύνανται νὰ μὴ εἶναι τόσον αὐστηραί. Σᾶς εἶπον καὶ προσωπικῶς τὴν γνώμην μου περὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς παρακαλῶ, διότι μοῦ διέφυγεν αὐτὸ τὸ μέρος τῆς ἐρωτήσεώς σας. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν θέλησιν σταθεράν, ὅπως βοηθήσωμεν τὸν πληθυσμόν. Στέγασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, παρὰ μόνον εἰς περιωρισμένας οἰκίας, προχείρως ἐπιδιορθουμένας. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν οἰκιῶν εἶναι τὰ σχολεῖα τῆς Ἰσραηλιτικῆς Κοινότητος. Μόλις μοὶ ἀνεκοινώθη τοῦτο, ἀμέσως εἶπον νὰ παραχωρηθῇ ἡ ἄδεια, ὅπως στεγασθῶσι τὰ σχολεῖα. Ἐπίσης ἄλλα μικρὰ σπίτια, διὰ τὰ ὁποῖα συνεννοήθημεν μετὰ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς, ὅπως στεγασθῶσιν. Ἐκτὸς τούτου, ὁ Δῆμος ἀνήγειρεν ἀρκετὰ παραπήγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤρχισαν ἤδη νὰ στεγάζωνται καὶ θὰ στεγασθῶσιν ἀκόμη ἀρκετοὶ παθόντες, εἰς τρόπον ὥστε κατὰ τὰ τέλη Δεκεμβρίου ἐλπίζομεν νὰ μὴ ὑπάρχουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἄστεγοι πληθυσμοί. Καὶ ὅταν ἐγὼ λέγω ἄστεγοι, ἐννοῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ οὐδεμίαν στέγην, ἔστω καὶ ὑπὸ σκηνήν. Τοιοῦτοι ἄστεγοι δὲν ὑπάρχουν. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι, ἂν μεταβῆτε σήμερον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν ἀντιλαμβάνεσθε ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ κόσμου, ὅτι ἔγινεν ἡ μεγάλη καταστροφή, ἡ ὁποία ἔγινε, καὶ ὅτι 70 χιλιάδες πληθυσμοῦ ἔχασαν τὴν ὑπόστασίν των τὴν οἰκονομικήν, ἔχασαν τὰ σπίτια των, διότι δὲν θὰ ἴδητε ἀνθρώπους ὑποφέροντας ἐκεῖ. Καὶ αὐτὸ εἶναι μέγα κατόρθωμα. Πλὴν τούτου, χάριν τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως τῆς πόλεως, θὰ ἐπιτραπῇ διὰ Β. Διατάγματος ἡ ἀνέγερσις προχείρων παραπηγμάτων εἰς τὰς κεντρικωτέρας ἀρτηρίας καὶ δὴ εἰς ὅλον τὸ τρίγωνον, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἀπὸ τὴν ὁδὸν Μ. Ἀλεξάνδρου, Ἐγνατίας καὶ Νίκης μέχρι τῶν ἀποθηκῶν καὶ εἰς τὴν ὁδὸν Ἁγ. Σοφίας. Εἶναι τὰ μόνα μέρη, διὰ τὰ ὁποῖα κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῶν ἁρμοδίων κατωρθώσαμεν νὰ συμφωνήσωμεν. Δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἐὰν ὁ πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης δειχθῇ νομοταγής, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κάμωμεν ἐπέκτασιν τῶν ἐξαιρέσεων καὶ λέγω νομοταγής, διότι σήμερον ἐλάβομεν τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀναγγέλλεται ὅτι πολλοὶ τῶν κατοίκων, παρὰ τὰς ἀπαγορευτικὰς διατάξεις καὶ τὰς συστάσεις τῆς Ἀστυνομίας, προβαίνουν τὴν νύκτα εἰς τὴν ἀνέγερσιν παραπηγμάτων καὶ οὕτω καταδολιεύονται τὸ Κράτος. Διετάχθη ἡ κατεδάφισις τῶν παραπηγμάτων αὐτῶν, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι ἡ Διοίκησις δὲν δύναται νὰ κάμνῃ διαρκῶς αὐτὸ τὸ ἔργον, νὰ κατακρημνίζῃ δηλαδὴ τὴν ἡμέραν ὅ,τι τὴν νύκτα ἀνεγείρεται. Πρέπει ὁ πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης νὰ δειχθῇ νομοταγής, διότι τότε καὶ ἡ Διοίκησις θὰ εἶναι κἄπως ἐλαστικὴ καὶ ὑποχωρητική. Τὸ λέγω καὶ τώρα, τὸ εἶπον καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην: πρέπει νὰ δειχθῇ νομοταγής, διότι ἡ συμφορὰ εἶναι πραγματικῶς δεινὴ καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν σωρείαν ἀστυνόμων, θὰ καταλήξωμεν δὲ ἀναποδράστως εἰς τὸ μέτρον τῆς γενικῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀνεγέρσεως παραπηγμάτων.

§49Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, παρῆλθεν ἡ ὥρα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ἔδωκεν ἀρκετὰς ἐξηγήσεις.

§51Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἴπετε ὅτι θὰ ἀνεγείρετε 350 οἰκίας.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἤρχισαν ἤδη ἀνεγειρόμεναι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λόντος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§54Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἐγκαταλείπω τὴν συζήτησιν, διότι πρόκειται νὰ τὴν φέρω δι’ ἐπερωτήσεως. Δὲν φρονοῦμεν ὅτι οἱ παθόντες τῆς Θεσσαλονίκης ἔπρεπε νὰ τύχουν τοιαύτης ὑποδοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίας ὑποδοχῆς; Σᾶς ἔδωκε τόσας ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργός.

§56Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Θὰ παρακαλέσωμεν τοὺς κ.κ. βουλευτὰς νὰ φέρωσι τὸ ζήτημα τῆς Θεσσαλονίκης δι’ ἐπερωτήσεως, διότι θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι πρόκειται περὶ τῆς μεγαλειτέρας ἀνευλαβείας περὶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον. Καὶ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνακρίβειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἄξιαι τοῦ προλαλήσαντος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδια τινά.

§58Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομοσχέδιά τινα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν πρώτοις νομοσχέδιον «περὶ συνομολογήσεως δανείου ὑπὸ τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης». Πρὸ μικροῦ ἐξετέθησαν τὰ τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως ἐκείνης. Τὸ Κράτος ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατόν. Τοῦτο εἶναι ὁμολογητέον ὑπὸ παντός, ὅστις θέλει εἰλικρινῶς νὰ κρίνῃ τὰ πράγματα. Ἐν τούτοις οὔτε τοῦ Κράτους ἡ ἐπικουρία, οὔτε τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας ἡ προσδοκωμένη τοιαύτη, δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς πάσας τὰς προελθούσας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς ἀνάγκας. Ἄλλως τε μέγιστον μέρος τῶν ὑποχρεώσεων βαρύνει αὐτὸν τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης καὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ὁ Δῆμος ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὴν συνομολόγησιν δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκ 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πρὸς τὴν συνομολόγησιν ὅμως ταύτην εἶναι ἀναγκαία ἡ ψήφισις νόμου, τὸ σχέδιον τοῦ ὁποίου ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Ὑποβάλλω ὡσαύτως ὑπηρεσιακά τινα νομοσχέδια, ὡς τὸ «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΨΒʹ, «περὶ ἀποχωρήσεως διοικητικῶν ὑπαλλήλων». Ὡσαύτως σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι πρότασις ὑποβληθεῖσα κατ’ ἄλλην σύνοδον ὑπὸ τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου Κερκύρας». Ὑποβάλλω ὡσαύτως σχέδιον νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΔΝΖʹ καὶ 641 «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Θεωρῶ μάταιον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὰς αἰτιολογίας μιᾶς ἑκάστης τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων, καθόσον προτάσσεται αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἑκάστου νομοσχεδίου. Ὑποβάλλω ὡσαύτως σχέδιον νόμου «περὶ Γενικῶν Διοικήσεων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται αἱ Ν. Χῶραι εἶναι εἰς τὴν Βουλήν γνωσταί, εἶχε δὲ κανονισθῆ ὑπὸ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης ἡ διοίκησις τῶν τμημάτων ἐκείνων διὰ διορισμοῦ κυβερνητικῶν ἀντιπροσώπων, οἵτινες ἤδη ὀνομάζονται Γενικοὶ Διοικηταί. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου περιορίζεται ἐν τισι ἡ δικαιοδοσία τῶν κυβερνητικῶν ἀντιπροσώπων, προσαρμόζεται δὲ ἡ ὅλη διοίκησις αὐτῶν εἰς τὸ σύνολον τῆς κρατούσης παρ’ ἡμῖν διοικητικῆς νομοθεσίας. Τελευταῖον ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν προσχεδίου διοικητικῶν κωδίκων». Τὸ σύστημα τὸ διοικητικὸν δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ οὔτε ἄρτιον, οὔτε κἂν ὡς ἕν τι ὅλον ἁρμονικόν. Κύριον αὐτοῦ χαρακτηριστικὸν εἶναι πρῶτον ἡ συγκέντρωσις πάσης ἐξουσίας εἰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν. Δεύτερον ἡ ἔλλειψις πάσης οἱασδήποτε διαμέσου Ἀρχῆς, ἐγκύρου, μεταξὺ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν κατὰ τόπους διοικητικῶν Ἀρχῶν. Τρίτον ἡ ἔλλειψις πάσης αὐτοδιοικήσεως. Ὁ λόγος τῆς τοιαύτης ἐξελίξεως τοῦ διοικητικοῦ ἡμῶν συστήματος εἶναι γνωστός. Ἀνάγεται εἰς τὴν ὅλην κομματικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐκλογὴ τῶν ὑπαλλήλων, στηριζομένη ἐπὶ καθαρῶς κομματικῆς ἀντιλήψεως, ἀποτέλεσμα εἶχεν ὥστε οὔτε αὐτοὶ οὗτοι οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἔχουν πρωτοβουλίαν τινά, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὸ τὸ κέντρον νὰ ἐμπιστεύεται εἰς αὐτοὺς ἐξουσίαν εὐρυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν καθώρισαν οἱ μέχρι τοῦδε νόμοι. Οἱ ἴδιοι ἐκεῖνοι λόγοι ἀντιτίθενται καὶ εἰς τὸ νὰ συμπτυχθῶσιν ὅλαι αἱ κατὰ τόπους διοικητικαὶ Ἀρχαὶ ὑπὸ μίαν ἑνιαίαν ἐποπτείαν. Συμβαίνει δὲ σήμερον νὰ μὴ ὑπάρχωσι κατὰ Νομούς, ἐφόσον οἱ Νομοὶ εἶναι αἱ μεγαλείτεραι περιφέρειαι, ἀνώτεραι Ἀρχαί, αἵτινες νὰ ἐποπτεύουν τὰς κατωτέρας. Τὰ ἐπακόλουθα τὰ γνωρίζετε πάντες οἱ πολιτευόμενοι. Διενέξεις μεταξὺ τῶν διαφόρων Ἀρχῶν, ἔλλειψις πάσης οἱασδήποτε ἑνότητος ἐνεργείας καὶ κατευθύνσεως, διενέξεις καὶ μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων, χαλάρωσις διοικήσεως, δυσαρμονία, κλονισμὸς τοῦ κύρους τῶν Ἀρχῶν καὶ πολλὰ ἄλλα, ἅτινα περιττὸν νὰ ἀναπτύξω πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐνῷ δὲ τοῦτο συμβαίνει εἰς τὴν κυβερνητικὴν διοίκησιν, ἡ τοπικὴ διοίκησις, ἡ καθαρῶς δημοτικὴ αὐτοδιοίκησις, δὲν ἀπέβαινε μόνον ἄκαρπος, ἀλλ’ ἦτο πράγματι ἐπιζημία, οὕτως ὥστε μήτε σκέψις νὰ δύναται νὰ γίνῃ, ἀλλὰ μήτε καὶ τὸ θάρρος νὰ ὑπάρχῃ, ὅπως ἐπεκταθῇ εὐρύτερον τοῦ Δήμου ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις. Ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους εὐτυχῶς ἐβελτιώθη διὰ τοῦ «περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων» νόμου. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐτέθησαν αἱ βάσεις ἀγαθῆς διοικήσεως. Ὡς πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἐγένετο ἤδη ἀπαρχή, τεθέντος ὡς θεμελίου λίθου τοῦ νόμου «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἐν τούτοις εἶναι ἀνάγκη συμπληρώσεως μὲν τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τῆς ἐπεκτάσεως αὐτῆς, βελτιώσεως δὲ καὶ τῆς διοικήσεως. Πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην μεταδόσεως εὐρυτέρας ἐξουσίας ἀπὸ τοῦ Κέντρου εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν κατὰ περιφερείας Διοικήσεων, εἴτε τῶν νῦν ὑφισταμένων νομαρχιακῶν περιφερειῶν, εἴτε ἐκείνων, αἵτινες θέλουσι τυχὸν προέλθει ἐκ τροποποιήσεως τοῦ νομαρχιακοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ πρὸς τοιαύτην μεταρρύθμισιν, διὰ τὴν μετάδοσιν τουτέστιν εὐρυτέρας δικαιοδοσίας ἀπὸ τοῦ Κέντρου εἰς τοὺς Νομούς, ἀναγκαία εἶναι ἡ ἐγκατάστασις ἑνιαίας ἐποπτείας κατὰ Νομούς, ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐν ἑκάστῳ Νομῷ διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν. Διότι ἡ κατὰ κλάδους ὑπηρεσιῶν, ἡ καθ’ Ὑπουργεῖον δηλαδὴ ἀποκέντρωσις, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἀγαθή, φέρει ὅμως καὶ κάποιαν ἀσυναρτησίαν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ὅλης διοικήσεως, ἐφόσον ὅλων τῶν Ὑπουργείων αἱ κατὰ Νομοὺς ὑπηρεσίαι δὲν ὑπάγονται καὶ εἰς ἑνιαίαν ἐν ἑκάστῳ Νομῷ ἐποπτείαν. Διὰ τοῦτο ἐλάχιστα εἶναι σήμερον ἁρμονικὴ ἡ λειτουργία τῆς ὅλης ἡμῶν διοικητικῆς νομοθεσίας, ὅσον δήποτε ἂν ἐβελτιώθη κατὰ τὰ ἄλλα. Ἀφ’ ἑνὸς λοιπὸν καὶ τὰ ἐλάχιστα διοικητικὰ ζητήματα ἀναφέρονται εἰς τὸ Κέντρον, ἐνῷ θὰ ἠδύναντο νὰ λύωνται κατὰ τόπους πολὺ ταχύτερον, ἐξ ἄλλου δὲ πᾶσα ὑπηρεσία Ὑπουργείου λειτουργεῖ ἄνευ οὐδενὸς συνδέσμου πρὸς τὰς ὑπηρεσίας ἄλλων Ὑπουργείων, ἄνευ οὐδεμιᾶς κοινῆς ἐποπτείας κατὰ περιφερείας. Τὴν δὲ περαιτέρω ἐπέκτασιν τοῦ κύκλου τῆς Κοινότητος, δηλαδὴ τοῦ κύκλου τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, καθιστᾷ ἐπιτακτικῶς ἀναγκαίαν καὶ ἡ αὐξανομένη πρόοδος τοῦ λαοῦ, μάλιστα δὲ ἡ πρόοδος ἡ οἰκονομική. Εἶναι πολὺ φυσικόν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ λαοῦ ἀντίληψις, ἡ προοδεύσασα καὶ ὁλονὲν προοδεύουσα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπίσης ἀναπτυσσομένη εὐαισθησία πρὸς τὰ οἰκονομικά του συμφέροντα, κινοῦν τὸ ἐνδιαφέρον αὐτοῦ διὰ τὴν ὅλην διοίκησιν τῆς Χώρας πολὺ μεγαλείτερον, καθὼς καὶ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ὅπως μετέχῃ τῆς ὅλης διοικήσεως εὐρύτερον καὶ ἀμεσώτερον. Τὰ σημεῖα, ἅτινα ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν διὰ τὴν τοιαύτην ἐπέκτασιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι δύο. Πρῶτον τὸ οἰκονομικὸν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηρίξωμεν αὐτὴν καὶ δεύτερον τὸ μέτρον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ καθορισθῇ ἡ συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ εἰς τὴν διοίκησιν, τὴν ἔκτασιν δηλαδὴ τῆς δικαιοδοσίας τῶν τοιούτων νομικῶν προσώπων. Καὶ ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὸ «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων» νομοσχέδιον, καὶ κατόπιν προκληθεὶς οὐχὶ ἅπαξ μένον, εἶχον δηλώσει πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδὲν εὐκολώτερον ἀπὸ τοῦ νὰ ὑποβάλῃ μία Κυβέρνησις ἢ εἷς Ὑπουργὸς σχέδια νόμου περὶ τοιαύτης αὐτοδιοικήσεως. Ὄχι μόνον διότι ἔχομεν πολλαχόθεν νὰ δανεισθῶμεν τοιαῦτα νομοθετήματα, ἀλλὰ καὶ διότι αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἔχει ψηφίσει καὶ ἐπὶ Τρικούπη παρόμοιον νόμον, περιωρισμένον πράγματι, καὶ ἐπὶ Θεοτόκη, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ θεωρηθῇ ἄριστος, πλὴν τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους. Ἀλλ’ οὔτε ὁ πρῶτος νόμος ἐλειτούργησεν εὐδοκίμως, οὔτε ὁ δεύτερος ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ, δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐφηρμόσθη, διότι ἐστεροῦντο ἐδάφους οἰκονομικοῦ. Ἔλεγον διὰ τοῦτο πρὸς τὴν Βουλὴν προκαλούμενος, ὅτι ἐφόσον δὲν ἐγνώριζον τὸ οἰκονομικὸν ἔδαφος, τὸ ὁποῖον θὰ παρεῖχον οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες, δὲν ἠδυνάμην νὰ προβῶ καὶ ἐγὼ εἰς παρόμοιον ἐγχείρημα, ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἐμφανίσω ἓν νομοθετικὸν κατασκεύασμα. Λυπηρὸν εἶναι ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν εἰς τὸν νόμον τῶν Κοινοτήτων νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς, ὥστε νὰ ἐνδειχθοῦν εἰς ἡμᾶς πᾶσαι αἱ ἐλλείψεις, αἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς του, δὲν ἐπέτρεψαν οὔτε τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἡ πλήρης αὐτοῦ ἐφαρμογὴ θὰ ἐνεδείκνυεν εἰς ἡμᾶς πᾶν ὅ,τι ἔχομεν νὰ πράξωμεν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐδάφους τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, θὰ ἠδυνάμεθα δὲ οὕτω νὰ ἔχωμεν θετικώτερον ἔδαφος καὶ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Σήμερον ὅμως ἐθεώρησα ὅτι, ἀντὶ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως», προσῆκε μᾶλλον, ἐπωφελούμενος τῆς εὐκαιρίας, ἣν παρέχουσιν ἄλλως τε καὶ αὐτὰ τὰ διαλείμματα κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐργάζεται ἡ Βουλή, νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς ὅπως ψηφίσῃ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου συνίσταται εἰδικὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀνατεθῇ ἡ μελέτη καὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ τῶν ἄλλων συναφῶν, περὶ ὧν ὡμίλησα πρὸς ὑμᾶς. Τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι μακρόν. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἑπταμελής, γενικῶς δὲ τὰ τιθέμενα ὑπὸ μελέτην ζητήματα εἶναι δύο: τὰ περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸ περὶ τῆς κατὰ Δήμους αὐτοδιοικήσεως. Ἡ προθεσμία, ἡ τασσομένη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν μελέτην τῶν ὁριζομένων θεμάτων, εἶναι ἑξάμηνος, παρέχει δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπεκτείνῃ τὸν χρόνον τοῦτον. Ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει καταρτισθῆ ἡ Ἐπιτροπή, παρέχει εἰς ἡμᾶς ὄχι τὴν ἐλπίδα, ἀλλὰ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ταχέως θὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον θετικῶν πορισμάτων ὑφ’ ἃς ἀρχὰς καθορίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἃς ἐγὼ ἐξέθηκα πρὸς ὑμᾶς, καὶ εἰς ἄρτιον θὰ δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς ἡ Ἐπιτροπή, οὕτως ὥστε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ δυνηθῇ καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ προσαρμόσῃ ἁρμονικῶς καὶ τὴν ὅλην διοίκησιν τῆς Χώρας νὰ στηρίξῃ ἐπὶ βάσεων στερεῶν καὶ προοδευτικῶν καὶ καταστήσῃ ἀνταξίαν καὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ἡμῶν βλέψεων (χειροκροτήματα). Θὰ παρακαλέσω μόνον, ἐάν τινα ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων παραπεμφθῶσιν εἰς Ἐπιτροπάς, αἱ Ἐπιτροπαὶ νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν μελέτην αὐτῶν καὶ νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, οὕτως ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὸ ὑπόλοιπον διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγονται, δύνανται νὰ προκαλέσωσι μακρὰν συζήτησιν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, οὔτε δὲ καὶ ἡ Βουλὴ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχῃ νὰ συζητήσῃ πολὺ ἐπ’ αὐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νόμου». Ἐννοεῖται ὅτι εἰς αὐτὸ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν πᾶσαν εὔλογον τροποποίησιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὸ θὰ παρουσιάσῃ δυσχερείας, διότι, ὡς προεῖπον, ἑκάστου ἄρθρου ἐκ τῶν προτεινομένων προτάσσεται αἰτιολογικὴ ἔκθεσις.

§59Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος κρατῇ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κρατεῖ εἰς τοὺς ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι εἰς τοὺς συναδέλφους καὶ εἰς ἐμὲ ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν κρατεῖ ζωηρότερον τὸ αἴσθημα τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος, θέλομεν τὴν Διοίκησιν ὁπωσδήποτε νὰ μᾶς διευκολύνῃ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ ὁμιλήσητε.

§61Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ μείνῃ εἰς τὸ Ἀρχεῖον ἀνεκτέλεστον τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως: αʹ) τοῦ ἀπὸ 3 Μαρτίου Β. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 22 Φεβρουαρίου 1917 συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος «περὶ συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου 5,000,000 δρ. χρ.» καὶ βʹ) τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1917 Β. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Μαΐου 1919 συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος «περὶ συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν χρυσῶν». Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§64Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον «περὶ τῆς μικτῆς ἐπιτροπείας ἀποζημιώσεως», τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐπιτροπείας ταύτης καὶ προσδιορίζει τὴν πίστωσιν τὴν ἀναγκαίαν διὰ τὴν χορηγίαν τῆς ἐπιτροπείας. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι πρὸ μηνὸς μετὰ τῆς ἀπολύτου ἀμεροληψίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἤρξατο ἐπιλαμβανομένη τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς μετὰ φειδοῦς τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἐπίσης ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ζητεῖται διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ἐπιτροπείας, εἶναι σχετική.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς τῶν λιμένων Ἡρακλείου, Χανίων καὶ Ρεθύμνης».

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑποβάλλω τροπολογίαν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτή. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§68Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφόσον ὑπάρχει ἀντίρρησις, τὰ νομοσχέδια νὰ ἀναβάλλωνται.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 115 τῆς 30 Δεκεμβρίου 1913 καὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῆς γʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 404». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τέλους ἀδειῶν ἐξαγωγῆς».

§70Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὁ οἶνος ἐν Κρήτῃ καὶ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ κατὰ τὴν μεταφορὰν ἐκτὸς τῆς Κρήτης φορολογεῖται βαρύτατα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὰ τὰ τέλη τὰ πρόσθετα, τὰ ἐκτάκτως βεβαίως καὶ προσωρινῶς ἐπιβαλλόμενα, διότι ἐκεῖ φορολογεῖται καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὸν σάπωνα. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ὑπέβαλα τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποδεχθῇ.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή. Δεκτή. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων συντηρήσεως ὁδῶν ἐπειγούσης ἀνάγκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1770 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπὸ διμελῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Διατάγματος 301 ληφθεισῶν ἀποφάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὸν νόμον 793 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1917 ἀναγκαστικοῦ Β. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1347 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὑπὸ τῶν πενήτων μαθητῶν τοῦ ἡμιγυμνασίου Καστορίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 213 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 494 καὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1894 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 201 τῆς 2 Ἀπριλίου 1914». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκαταστάσεως ἐν οἰκήματι τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου Πρωθυπουργοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Νοεμβρίου 1916 Νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος «περὶ ἐπενεκτέων μεταρρυθμίσεων εἰς τὸν νόμον 728 τῆς 15 Ἰουλίου 1916, ὡς πρὸς τὸν χρόνον καὶ τρόπον τῆς ἀποστρατείας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Μαρτίου 1917 Νομ. Β. Διατάγματος «περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ ἐλέγχου τῶν ἐγγράφων ἀμοιβῆς ἀφυπηρετήσεως τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως διόπων τηλεγραφητῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ παρόντος πολέμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκαταστάσεως ἀσυρμάτου τηλεγράφου ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν «περὶ φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου 535 τῆς 27 Δεκεμβρίου 1914 «περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς λόγῳ ἐπικαταλλαγῆς μειώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν πρεσβευτικῶν καὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου 462 «περὶ στρατιωτικῶν μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκπτώσεως μέρους ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῶν λιμενικῶν φόρων τῶν ἐτῶν 1915 καὶ 1916». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δραχμῶν 47.000 διὰ τὴν κατασκευὴν ἀποβάθρας ἐν Κερατσινίῳ πρὸς χρῆσιν τοῦ Στόλου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς ἀναλογίας τοῦ ἐν κυκλοφορίᾳ ποσοῦ ἐκ πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων τραπεζικῶν γραμματίων ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1917 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἀσφάλισιν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, τῶν ναυτῶν αὐτῶν καὶ φορτίων ἐπὶ Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐγγραφῆς, κατὰ τὸν ὑπ’ ἀριθ. 734 τοῦ 1916 νόμον, εἰς τὰ μητρῷα ἢ δημοτολόγια τοῦ Κράτους τῶν ἐν ἀλλοδαπῇ ὁμογενῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔτη τὴν 6 μ.μ. αὔριον. (Ὥρα 8.30′ μ.μ.).