1916.05.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ Νʹ.

ΤΗΣ 5 ΜΑΪΟΥ 1916

Προεδρία κ. Μ. ΘΕΟΤΟΚΗ.

(Ὥρα 6.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ἀνακοινοῦνται εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα ἔγγραφα. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Συζητουμένου τοῦ 5ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν τῶν Νέων Χωρῶν, εἶχον ἀναπτύξει μικρὰν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζήτουν, ἵνα ἡ διάταξις τοῦ νόμου 617, ἡ ὁρίζουσα χαρτόσημον 250 δραχμῶν διὰ τὴν ἄδειαν τῶν ἰατρῶν, καταργηθῇ, ἀντικαθισταμένης τῆς διατάξεως ταύτης δι’ ἄλλης, καθ’ ἣν, ἡ ἄδεια τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν ἰατρῶν νὰ συντάσσηται ἐπὶ χαρτοσήμου πενταδράχμου, καὶ μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§4Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν ὑπὲρ τῶν ὀδοντοϊατρῶν τῶν Νέων Χωρῶν, ἐνῷ ἐδῶ ἀναφέρεται, ὅτι ζητῶ νὰ μὴ ἀποκλεισθοῦν οἱ ὀδοντοϊατροὶ τῶν Ν. Χωρῶν. Νὰ γραφῇ ὅτι ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν.

§5Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. Παπαζαχαρίου συνέστησα τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρομαι.

§6ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τρεῖς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν: 1ον) Διὰ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπὸ τῶν ἀεροπλάνων, διὰ τὰς ὁποίας ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. 2) ἐζήτησα νὰ ληφθῇ μέτρον, διὰ τοὺς φοιτητὰς τοὺς Μακεδόνας τῶν παθόντων μερῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ σχετικὴν πρότασιν. 3) εἰς τὸ τέλος σημειοῦται ὡς ψηφισθεῖσα ἡ πρότασις ἐν σχέσει πρὸς τὸν νόμον περὶ συντάξεως, ἡ ὑποβληθεῖσα τελευταίως ὑπό τινος Συναδέλφου, ἐνῷ ἐγὼ εἶχον τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἐτόνισα, ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις περὶ ἑρμηνείας, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Τσαλδάρη. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι ἡ ἑρμηνεία, ὡς καταχωρίζεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς σήμερον, ἐπιβάλλει μεγάλας δαπάνας εἰς τὸ Κράτος. Περὶ αὐτῶν ὅλων οὐδὲν ἀναφέρουν τὰ Πρακτικά.

§7Π. ΦΛΩΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς παρατηρήσεις μου. Χθὲς συνεζητήθησαν τρεῖς ἀναφοραὶ ἐξ Ἠπείρου, ἡ πρώτη διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης καὶ τοῦ προβατονομίου, ἡ δευτέρα διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξ ἐπιτάξεως ὀφειλομένων καὶ ἡ τρίτη τῶν κατοίκων μιᾶς περιφερείας, ζητούντων νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ Ἰωάννινα. Περὶ αὐτῶν οὐδὲν ἀναφέρεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς. Δὲν εἶναι πρακτικὰ αὐτὰ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ καταβληθῇ μείζων προσοχή.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται, μετὰ τὰς γενομένας διορθώσεις. Ὁ κ. Μπαλᾶνος, ὅπως καταθέσῃ τηλεγράφημα, ἔχει τὸν λόγον.

§9Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐξ Αἰδηψοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει οὕτω: (Ἀναγινώσκει) «Χάλαζα πρωτοφανὴς κατέστρεψε τελείως περιουσίας μας. Μέγεθος καταστροφῆς ἀνώτερον περιγραφῆς. Ἐτηλεγραφήσαμεν Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, ἐπέλθῃ Κυβέρνησις ἀρωγὸς καὶ διαταχθῇ νομομηχανικὸς προσέλθῃ πρὸς ἐπαλήθευσιν καὶ ὁδηγίαν μας περὶ πρακτέου εἰς ἀμπέλους, ἐλαιόδενδρα καὶ ὀπωροφόρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀναλάβωσι διὰ πολλὰ ἔτη. Παρακαλοῦμεν λάβητε γνῶσιν αὐτοῦ καὶ ἐνεργήσητε δέοντα. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Αἰδηψοῦ Παλιᾶς». Ὅμοιον τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐκ τῆς Ἰτέας τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, ἀναφέροντος, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν τῆς κοινότητος ἡ χάλαζα κατέστρεψε καὶ τὰς οἰκίας καὶ τοὺς ἀγροὺς καὶ τὰ σπαρτά. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ διατάξῃ τὸν νομογεωπόνον νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ, διὰ νὰ ὑποδείξῃ τὶ θὰ κάμουν οἱ ἄνθρωποι διὰ νὰ περισώσουν τὰ δένδρα.

§10Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω δύο τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐκ Κεφαλληνίας. Διὰ τοῦ πρώτου ἀνακοινοῦνται εἰς ἐμὲ τὰ ἑξῆς: «Πληροφορούμεθα ἀποσταλῶσιν ἐνταῦθα 1.000 σάκκοι θείου, οἵτινες εἰσὶν ἀνεπαρκεῖς, διαμαρτυρηθῆτε καὶ ἐνεργήσατε δραστηρίως ἀποσταλῇ ἱκανὴ ποσότης». Πρέπει νὰ γνωρίζητε, κ. Βουλευταί, ὅτι χίλιοι σάκκοι διὰ τὴν Κεφαλληνίαν δὲν ἐξαρκοῦσιν οὔτε, ἄν ἦτο πούδρα, διὰ νὰ ἐφοδιασθῶσι τὰ κουρεῖα τοῦ Ἀργοστολίου καὶ ὄχι διὰ νὰ θειωθῶσιν ὅλα τὰ κτήματα τῆς Κεφαλληνίας. Διὰ τοῦ δευτέρου τηλεγραφήματος, ἀνακοινοῦται εἰς ἐμέ, ὅτι: «Νομὸς ἀνάστατος ἐλλείψει θείου. Πάλλην ἔφθασαν 900 σάκκοι, παραφυλάττοντες χωρικοί, ἐξαγριωθέντες λόγῳ μὴ διανομῆς αὐτοῖς, πρὸς κατάφθασιν ἀναλόγου ποσοῦ, ἀντιπρόσωπος ἐνταῦθα ἐτηλεφώνησε Πάτρας, ἀρνούμενος παραλάβῃ χιλίους σάκκους, φοβούμενος ταραχάς· ἐπιμείνατε ἀποσταλῇ ὑπόλοιπον, ἄλλως παραιτηθῆτε». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, βεβαίως δὲ εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβάσητε τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἱκετεύω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ταῦτα καὶ ὅσον τάχιστα ἀποστείλῃ ἀνάλογον θεῖον εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Εἴμεθα ἀποκεκλεισμένοι ἡμεῖς τοῦ λοιποῦ Κράτους; Ἔχομεν ἀνάγκην δύο χιλιάδων σάκκων καὶ μᾶς στέλλουν 900! Δὲν θέλομεν δάνεια διὰ νὰ ἀγοράσωμεν, καταβάλωμεν τὸ χρῆμα καὶ ζητοῦμεν νὰ μᾶς παραδοθῇ τὸ θεῖον.

§11Θ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ ὅμοια τηλεγραφήματα καὶ παρακαλῶ, ὅπως ληφθῇ μέριμνα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τοσοῦτο μᾶλον, καθόσον ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Κεφαλληνίας δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὰς Πάτρας νὰ ἀναχωρήσῃ ἰδιαίτερον ἀτμόπλοιον, διὰ νὰ μεταφέρῃ τὸν χαλκὸν εἰς τήν Κεφαλληνίαν καὶ νὰ στείλῃ εἰς τὰς ἀρχὰς καθησυχαστικὸν τηλεγράφημα.

§12Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὅπως ἐστάλη εἰς τὴν Ζάκυνθον, νὰ σταλῇ καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Θέλει ἢ δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ; Ἂν δὲν θέλῃ, θὰ μεταχειρισθῶμεν ἄλλα μέσα. Ἢ ἀποτελοῦμεν καὶ ἡμεῖς μέρος τοῦ Βασιλείου, ἢ ὄχι, καὶ ἐὰν δὲν ἀποτελοῦμεν, νὰ τὸ γνωρίζωμεν.

§13Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ τονίσῃ, ὅτι ἐγένετο ἐξαίρεσις εἰς τὴν ἀποστολὴν θείου καὶ χαλκοῦ διὰ τὴν Ζάκυνθον. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Συνάδελφον, ὅτι τὰ ὅμοια παράπονα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διετύπωσεν, ἀπευθύνοντο καὶ πρὸς ἐμὲ ἐκ Ζακύνθου. Ἦλθον ἐκεῖθεν χθὲς καὶ μετέβην σήμερον νὰ διαμαρτυρηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλέσω νὰ ληφθοῦν πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Ὁμολογῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφάνη προθυμότατος νὰ συντελέσῃ, ὅσον εἶναι δυνατὸν, εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ διαβεβαιῶ, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ σταλὲν εἰς τήν Ζάκυνθον εἶναι ἀνεπαρκέστατον, διότι δὲν ἀπεστάλησαν παρὰ 2.500 σάκκοι θείου ἐπὶ 10.000 ἀναγκαιουσῶν.

§14Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα δόσις. Ἂς μᾶς στείλουν καὶ μᾶς τὴν πρώτην.

§15Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διαβεβαιῶ ἐπίσης, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸν θειϊκὸν χαλκόν, ὑπάρχουν πολλὰ παράπονα διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἀποστολῆς, διὰ τήν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ Κυβέρνησις ὑπεύθυνος. Ἑπομένως ἀναγνωρίζω ὡς δίκαια τὰ παράπονα τοῦ κ. Συναδέλφου, φρονῶ ὅμως, ὅτι ἦτο ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος ἡ συσχέτισις τῆς Ζακύνθου, ἐν πνεύματι φθόνου, διὰ τὴν ἐξαιρετικήν εὔνοιαν, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς αὐτήν.

§16Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀνακοινώσω καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα ἐπεῖγον ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου, ἀποσταλὲν πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Ἀχαϊοήλιδος καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψει της: (Ἀναγινώσκει). «Χάλαζα καταπεσοῦσα εἰς σταφιδικὰς ἐκτάσεις χωρίων Ἀραγοζανίων, Δοκανεΐκων, κλπ., ἐπέφερε τελείαν καταστροφὴν σταφιδοαμπέλους ἀμπέλων καὶ σιτηρῶν 10.000 στρεμμάτων, ἐπικαλούμεθα σύντονον μέριμναν Κυβερνήσεως πρὸς προστασίαν παθόντων κτηματιῶν, εὑρισκομένων ἐν ἀπογνώσει. Παρακαλοῦμεν ἐντείνατε ἐνεργείας ὑμῶν πρὸς ἐπιτυχίαν ἀρωγῆς Κυβερνητικῆς, ἀπαλλαγὴν νομοθετικὴν φόρων καὶ ἀπόσβεσιν δανείων καλλιεργείας, ληφθέντων παρ’ Ἐθνικῆς Τραπέζης». Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀφοῦ βεβαιωθοῦν αἱ ζημίαι, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν.

§17Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τηλεγράφημα ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Ἤκουσα παραπονουμένους τοὺς ἐντίμους Συναδέλφους, ὅτι ἀνεπαρκῆ ἐστάλησαν τὰ ἐφόδια πρὸς καταπολέμησιν τῆς νόσου τῶν ἀμπέλων. Εἰς τὴν πατρίδα μου μὲ βεβαιοῦν, ὅτι οὐδ’ ὀκᾶ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ ἐστάλη. Οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται ἐν ἀπεγνώσει, διότι ὄχι μόνον θὰ καταστραφῇ ἡ ἐσοδεία ὁλόκληρος τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ θὰ ζημιωθοῦν καὶ τὴν δαπάνην τῆς γεωργίας. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἰδίᾳ, νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μίαν μέριμναν διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, διότι μόνην πρόσοδον ἔχουν οἱ συμπολῖταί μου τὴν ἐκ τῆς ἀμπέλου.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρώτη ἐρώτησις ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ πρώην Δημάρχου Ἰωαννίνων Γιαχάμπεη.

§19Π. ΦΛΩΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§20Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Ἡ ἐρώτησις αὕτη ἀναβάλλεται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Παρακαλῶ τὸν κ. Συνάδελφον ἢ νὰ τὴν ἀποσύρῃ, ἢ νὰ εἴπῃ ὅ,τι ἔχει νὰ εἴπῃ.

§21Π. ΦΛΩΡΟΣ. Μάλιστα. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἠπείρου, ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει αὐτῆς, εὑρέθη ὡς αἱρετὸς Δήμαρχος ὁ Γιαχάμπεης. Ὁ Δήμαρχος οὗτος, καίτοι ὀθωμανός, ἦτο ἐν τούτοις ὁ ἐκλεκτὸς τῶν Ἑλλήνων Χριστιανῶν. Ὅλοι οἱ Χριστιανοὶ ἐψήφιζον τὸν Γιαχάμπεην, διότι ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ εὕρισκον τὸν Δήμαρχον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀντεπεκρίνετο εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν Χριστιανῶν. Δυστυχῶς, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὶς οἶδε, εἰς εἰσηγήσεις τίνος πεισθεῖσα, προέβη, χρωμένη τῷ δικαιώματι, τῷ ἐκ τῶν νόμων ἀπορρέοντι, εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Δημάρχου. Τὸ τοιοῦτον ἐγέννησε τὴν ἀπορίαν, δὲν θὰ ἦτο ὑπερβολὴ νὰ εἴπω ὅλου τοῦ ὀθωμανικοῦ καὶ ἑλληνικοῦ στοιχείου, διότι ἀπελύθη ἐκεῖνος ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὀθωμανὸς ὤν, ἦτο καλλίτερος ἀπὸ τοὺς Χριστιανούς, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον. Τοιαῦτα παράπονα ὑπεβλήθησαν εἰς ἐμὲ καὶ ἀδυνατῶ νὰ ἐξηγήσω, διατὶ διωρίσθη ἄλλος. Πολλοί, δὲν θέλω, βεβαίως, νὰ συμμορφωθῶ μὲ τὴν κρίσιν αὐτῶν, λέγουν, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐγένετο πρὸς ψηφοθηρίαν, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπεν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ γίνῃ τοιοῦτό τι. Αὐτὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, καὶ ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ διορθωθῇ, νὰ ἐπανέλθῃ αὐτὸς εἰς τὴν θέσιν του.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄνευ λόγου ἀπελύθη;

§23Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἄνευ λόγου, διότι ἄν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐκρίθη ὡς ἀνίκανος, ἠδύναντο νὰ διορίσουν ἕνα Χριστιανὸν ἱκανὸν σύμβουλον, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν ὑποβοηθήσῃ εἰς τὸ ἔργον του καὶ ὄχι νὰ διορίσουν ἄλλον Δήμαρχον. Ἀφοῦ δὲν θέλουν νὰ διδαχθοῦν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ συμμορφωθοῦν πρὸς αὐτό, ἔπρεπε, τοὐλάχιστον, νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει τὰ μεγάλα ἔργα τοῦ Βασιλέως μας, ὁ ὁποῖος, εἰσερχόμενος νικητὴς εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα εἶχον καταληφθῇ ὑπὸ τῶν Βουλγάρων κατὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912, 1913, ἔκρινε καλόν, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ὀθωμανοὺς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐν τῇ θρησκείᾳ καὶ τὰ τζαμιά των εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐβάπτισαν διὰ τῆς βίας οἱ Βούλγαροι καὶ τοὺς ἔκαμαν χριστιανούς. Ἐξ αὐτῶν τῶν παραδειγμάτων ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διδαχθῇ.

§24Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἦτο καιρὸς μὲν νὰ ἀντικατασταθῇ αὐτὸς ὁ Δήμαρχος, ἀλλὰ νὰ γίνωσιν ἐκλογαὶ κατὰ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Βεβαίως, ὁ Γιαχάμπεης, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγόρησεν ὁ κ. Συνάδελφος, θὰ ἦτο πολὺ εὐχάριστος καὶ φιλόφρων εἰς τοὺς συμπολίτας, ἀλλ’ ἡ ἐποχὴ δὲν εἶναι, ὅπως χαρακτηρισθῇ, ὅτι προήρχετο ἐκ τῆς ἀμέσου καὶ ὁμοθύμου ψήφου τῶν ἐκλογέων, διότι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ τὸν λαμβάνοντα τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους, ὁ δὲ Γιαχάμπεης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ λάβῃ τὰς περισσοτέρας ψήφους. Ἄλλο ζήτημα ἂν εἰργάζετο καλῶς ἢ ὄχι. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς. Βεβαίως, δὲν ἐπροξένησε κανὲν κακὸν ἐν τῇ πόλει τῶν Ἰωαννίνων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ διοίκησις τοῦ Δημάρχου Ἰωαννίνων ἐπὶ μακρὸν ἀκόμη ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ Δημάρχου. Διὰ τοῦτο καλῶς ἴσως θὰ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτόν, ἀλλὰ θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ τὸν ἄφηνεν ἕως ὅτου γίνουν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἀποφανθῇ ὁ λαός.

§25Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐξετόπισε τὸ ζήτημα, ὁμιλῶν περὶ ὀθωμανῶν καὶ χριστιανῶν. Ὁ Γιαγιᾶ Βέης ἦτο ἐπαρκὴς ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἶναι τοῦτο ὡμολογημένον, εἶναι ὅμως πλέον ἢ ἀνεπαρκὴς μετὰ τὸ νέον καθεστώς. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει μίαν μειονότητα, ἐπάνω κάτω τὸ ἓν δέκατον τοῦ πληθυσμοῦ νὰ ἐξακολουθῇ ὢν Δήμαρχος τῆς πρωτευούσης τῆς Ἠπείρου. Ἐὰν ὑπάρχῃ μομφή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι διότι δὲν ἐπαύθη ἐνωρίτερον. Ἐὰν θέλῃ δὲ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος νὰ γνωρίζῃ διατὶ ἐπὶ τέλους ὁ κ. Δήμαρχος ἐπαύθη, ὑπάρχουσιν ἄλλοι λόγοι, πολὺ ἰσχυρότεροι, ἠθικοὶ λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἐξιστορήσω, οὐχ ἧττον ὅμως ἦτο καιρὸς πλέον νὰ παυθῇ. Βεβαίως, δὲν θὰ ἐξέλεγον ἐγὼ τὸν νέον Δήμαρχον, ἀλλ’ ἀδιάφορον, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή, θὰ γίνῃ ὁ καλλίτερος, οὐχ ἧττον ὅμως ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος συνέστησε τὴν παῦσιν τοῦ Δημάρχου καὶ ὑπέδειξε τὸν νέον Δήμαρχον, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὁ πρῶτος καλὸς Ἕλλην Νομάρχης, τὸν ὁποῖον τὰ Ἰωάννινα ἐδέχθησαν. Ὥστε, ἐκτὸς αὐτοῦ, θὰ ἐδεχόμεθα καὶ ἄλλον Δήμαρχον. Αὐτὸ εἶναι, καὶ τὸ ζήτημα μεταξὺ Ὀθωμανῶν καὶ Χριστιανῶν δὲν ἔχει θέσιν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§27Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀναμείνω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, πολύ, ἐὰν δὲν ἔλθῃ, νὰ μοὶ δώσητε, εἰ δυνατόν, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν εἰς τὸ τέλος.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§29Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφορᾷ ἡ ἀναφορὰ τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργόν. Κύριε Ὑπουργέ, οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κουκουλιοῦς, τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων ὑποβάλλουσι τὴν παροῦσαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέτουσιν, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ὑπῆρχεν ἐκεῖ φιλεκπαιδευτικὴ ἀδελφότης τῆς Κοινότητος Κουκουλιοῦς. Διὰ τῶν συνδρομῶν τῶν τακτικῶν μελῶν εἶχε συλλέξει ὡρισμένον χρηματικὸν ποσόν. Ἀπελευθερωθείσης τῆς Ἠπείρου καὶ ἐπειδὴ ἔληξεν ὁ σκοπὸς τῆς ἀδελφότητος, καθότι τὰ ἐκπαιδευτικὰ ὑπήχθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔκριναν καλὸν τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον, νὰ τὰ διαθέσωσι τελεσφορώτερον πρὸς τὸν σκοπόν, δι’ ὃν εἶχεν ἱδρυθῆ τὸ σωματεῖόν των. Ἀπηυθύνθησαν, λοιπόν, εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν τὸν ἁρμόδιον, καὶ ἐζήτησαν νὰ ὑποδείξῃ τὸ καταλληλότερον μέρος, ἵνα κτίσωσι σχολεῖον. Ἐγένετο σχεδιάγραμμα ὑπὸ ἐπιστήμονος μηχανικοῦ. Ἤρχισαν νὰ κτίζωσι τὸ σχολεῖον. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ διεθνὴς κατάστασις ἔφερε τὰ ὕψη ἐκεῖνα τῶν τιμῶν εἰς ὅλα τὰ εἴδη καὶ εἰς τὰ ἡμερομίσθια, οὕτως ὥστε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀνήρχετο εἰς 7000 διὰ νὰ τὸ στεγάσωσι, δὲν ἐπαρκεῖ καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιτύχωσι τὸ σκοπούμενον. Ἕνεκα τούτου ζητοῦσι, λοιπόν, νὰ στεγασθῇ τὸ σχολεῖον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι καὶ μία κατάλληλος εὐκαιρία νὰ καρπωθῇ καὶ τὸ Δημόσιον τὸ σχολεῖον αὐτό, διότι μόλις τὸ στεγάσῃ, τὸ Δημόσιον θὰ τὸ πάρῃ καὶ δὲν θὰ πληρώνῃ ἐνοίκιον εἰς τὴν κοινότητα, ἡ ὁποία καὶ τὸ προσφέρει.

§30Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μάλιστα.

§31Π. ΦΛΩΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅμως ἐπειγόντως, διότι ἔφθασεν εἰς τὴν στέγην καὶ θὰ καταρρεύσῃ.

§32Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. Αὔριον. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ φροντίσω ἀμέσως νὰ ἐκπληρώσω τὴν δικαίαν αὐτὴν αἴτησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης, ὅπως ὑποστηρίξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σερίφου, ἵνα χορηγηθῇ δυναμῖτις κλπ. σχετικὰ ὑλικὰ πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν μεταλλευτικῶν ἐκεῖ ἐργασιῶν.

§34Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πρὸ τῶν διακοπῶν, κ. Βουλευταί, μοὶ εἶχε σταλῇ μία ἀναφορὰ ἐκ τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων Σερίφου, ὅπως ἐνεργήσω παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ ἀποσταλῇ δυναμῖτις καὶ σχετικὰ ὑλικά, πρὸς ἐξακολούθησιν ἐκεῖ τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν. Ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἶναι μέγας. Ἡ ὑπηρεσία, ὄντως, ἐφρόντισε, χάριν μάλιστα τῆς δραστηριότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν — διότι ὑπὸ τὰς γνωστὰς συνθήκας, ἀπαιτεῖται ἄδεια, ἵνα στέλλωνται τοιαῦτα ὑλικά, — ἐπετεύχθη, μόλις ὅμως, νὰ σταλῇ τόση δυναμῖτις, καθὼς καὶ λοιπὰ ὑλικά· ἐπειδὴ ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτωνται ἐπὶ 40 καὶ 50 ἡμέρας καὶ δύο μῆνας αἱ ἐργασίαι, νὰ μένῃ τόσος ἐργατικὸς κόσμος ἄνευ ἐργασίας, ἵνα διέλθῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσιακὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν μηχανὴν καὶ ληφθῇ ἄδεια, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ διατάξῃ εἰς τὴν ὄντως δραστηριωτάτην ὑπηρεσίαν του τὸ ἑξῆς· νὰ ζητηθῇ παρὰ τῶν ἑταιρειῶν ποῖον ποσὸν ἀπαιτεῖται περίπου δι’ ἕκαστον μῆνα, οὕτως ὥστε, συνεννοουμένη ἡ ὑπηρεσία σας μετὰ τῆς γνωστῆς ἄλλης ὑπηρεσίας, νὰ δυνηθῇ εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς νὰ ἀποστέλλῃ τὸ σχετικὸν ὁπωσδήποτε ποσόν, διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ ἐργασίαι τῆς Σερίφου· τὰ μεταλλεῖα ἐπεκτείνονται πανταχοῦ, ἑπομένως, ὅλος ὁ ἐργατικὸς κόσμος πάσχει. Καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτοὶ οὗτοι οἱ γέροντες ἀναγκάζονται νὰ ἐργασθοῦν ἵνα ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν οἰκογενειῶν των, νὰ παρέρχηται καὶ καιρὸς ἀχρησιμοποίητος, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶνε ἄδικον. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ὄντως, διὰ τῆς δραστηριότητός του κατώρθωσε νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ τὸ μέσον τοῦτο, θέλει φροντίσει καὶ μεριμνήσῃ, ὥστε κατὰ τὸ τέλος τοῦ μηνὸς νὰ ἀποστέλληται τὸ ἀναγκαιοῦν ὑλικόν.

§35ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω φροντίσει, ὅπως ἐκπληρωθῇ ἡ εὐχὴ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν δύναται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ζητήσῃ ἀορίστως δι’ ἑταιρείας μεταλλευτικὰς ποσὸν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν καὶ τὰς ἑταιρείας καὶ τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὰς ἐργασίας των ποσόν. Ταῦτα, βεβαίως, δὲν ἀπαιτοῦνται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· ἀπαιτοῦνται ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέπουσι τὴν μεταφοράν, τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος εἰδῶν. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν ἀξιότιμον Βουλευτήν, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν Ἑταιρείαν τῆς Σερίφου, νὰ μᾶς γνωρίσῃ ὁποῖον ποσὸν ἀπαιτεῖ κατὰ μῆνα διὰ τὰς ἐργασίας της, ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἄλλας Ἑταιρείας, πρέπει ἑκάστη νὰ ἀπευθύνῃ ἑκάστοτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν σημείωσιν τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην.

§36Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κ. Πρόεδρε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κανάρης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§38Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Παρακαλῶ καὶ αὐτὴ καὶ αἱ δύο κατόπιν, νὰ ἀναβληθῶσι δι’ αὔριον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἀποστράτου ταγματάρχου πεζικοῦ Ν. Γρηγοράκη. Ἀπών. Ὁ κ. Δ. Κατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου. Ἀπών. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γεωργίου Σταυροπούλου. Ἀπών. Ὁ κ. Χ. Καρᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σκλαταίνης. Ἀπών. Ὁ κ. Θ. Θεοδοσόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§40Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι πλείστων χωρίων τῆς ἐπαρχίας μου, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις, δυστυχῶς, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπουσιάζει, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς Τρίκκαλα ποσότητα ἀραβοσίτου. Ὡς γνωστόν, Κύριοι, τὸ πλεῖστον τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν τρώγει ἀραβόσιτον, εἴτε διὰ λόγους οἰκονομίας, εἴτε διὰ λόγους συνηθείας, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐσοδεία τοῦ παρελθόντος ἦτο πολὺ μικρά, δὲν ἐπαρκεῖ ὁ ἀραβόσιτος, καὶ ἐνῷ ἐν τῷ παρελθόντι ἐπωλεῖτο εἰς τιμὴν πολὺ μικροτέραν τοῦ σίτου, ἤδη ἔφθασεν εἰς τιμὴν 75 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, δηλαδή, 15 λεπτὰ ἐπὶ πλέον τοῦ σίτου. Καὶ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλὰ μετὰ πάροδον ὀκτὼ ἡμερῶν δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε ὀκᾶν ἀραβοσίτου. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τοὺς κ.κ. Ὑπουργούς, ὅπως συστήσωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προμηθευθῇ ἀραβόσιτον ἄλλοθεν. Ἐν Αἰγύπτῳ ὑπάρχει ἀραβόσιτος πρὸς 20 λεπτὰ κατὰ κιλόν...

§41ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγή.

§42Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Αἴγυπτος ἐπιτρέπει νὰ δοθῇ....

§43ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀληθές.

§44Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ, διότι μετὰ πάροδον ἡμερῶν δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε ὀκᾶν καὶ θὰ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σιτάρι.

§46Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ φάγωσι σιτάρι, διότι ἐξ 100 ὀκάδων σίτου θὰ κατασκευασθῶσιν 125 ὀκάδες ἄρτου, ἐνῷ ἐξ 100 ὀκάδων ἀραβοσίτου θὰ κατασκευασθῶσιν 175 ὀκάδες ἄρτου.

§47Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Θὰ καταθέσω ἀναφοράν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς οἱ γονεῖς καὶ αἱ σύζυγοι τῶν ἐπιστράτων, ἰδίως τῶν μεγαλειτέρων ἡλικιῶν 1893, 1894 καὶ 1895 ὑποβάλλουν δι’ ἐμοῦ τὴν παράκλησιν, ὅπως λάβητε τὴν αὐτήν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν ἐλάβατε καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν τοῦ 1892, δηλαδή, νὰ ἀποστείλητε αὐτούς, κ. Ὑπουργέ, διὰ κανονικῆς ἀδείας εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ οὕτω, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ συντρέξωσι ταύτας εἰς τὰς δυσχερεῖς ταύτας περιστάσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν θὰ καταβληθῶσιν οὗτοι εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δύνασθε νὰ πράξητε τοῦτο.

§48Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀλλὰ, δὲν θέλω;

§49Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι δὲν θέλετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς τοῦτο, ἀλλ’ ἐλαττώνοντες τὴν παροχὴν ἀδειῶν εἰς ἄλλας ἡλικίας ἢ καλοῦντες τὰς ἡλικίας τοῦ 1915 καὶ 1916, δύνασθε νὰ πράξητε τοῦτο, νὰ προβῆτε, δηλαδή, εἰς τὴν ἀπόλυσιν τούτων.

§50Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἴπω καὶ δι’ αὐτὸ ἐμποδίζομαι.

§51Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχω καὶ κἄτι τι ἄλλο, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ὑποψηφίων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, τῶν οὐλαμῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικον τὸ γραφόμενον καὶ λεγόμενον, ὅτι οὗτοι θὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας, διότι, ἀφοῦ ὁ νόμος ρητῶς λέγει διὰ τοὺς κληρωτούς, ὅτι ἐκπαιδεύονται ἐπὶ πέντε μῆνας...

§52Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τώρα ἐπὶ ἕξ μῆνας.

§53Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λάβει μέρος εἰς τοὺς δύο πολέμους καὶ γνωρίζουσιν ἐντελῶς τὰ γυμνάσια, εἶναι ἀδικώτατον νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας εἰς τοὺς οὐλαμούς, ἀντίκειται δὲ τοῦτο εἰς τὸν φιλοδίκαιον χαρακτῆρα σας.

§54Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, συζητεῖται τὸ πρᾶγμα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§55Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Χανίων, διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι ὁ ἐργατικὸς λαὸς Χανίων, συνεπείᾳ τῆς καταστάσεως, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθεν ἡ ἔλλειψις πάσης ἐργασίας εἰς τοὺς ἐργάτας, πένεται καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται αὐτῇ, ὅπως προνοήσῃ καὶ ἐξεύρῃ τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δοθῇ ἐργασία εἰς αὐτὸν πρὸς ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου, τουλάχιστον, διὰ τῆς κατασκευῆς δημοσίου τινὸς ἔργου ἐκ τῶν ἀναγκαίων καὶ χρησίμων εἰς τὸν τόπον. Γνωρίζω τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, γνωρίζω, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις εὑρίσκεται εἰς ἀνεπάρκειαν. Ἐν τούτοις, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὅπως ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δικαίαν σύστασιν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Χανίων καὶ μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, ὁπότε θὰ εἴμεθα ἐπί τινι καιρὸν εἰς ἐπάρκειαν, νὰ ἐπιχειρήσῃ δημόσια ἔργα ἐν τῷ Νομῷ Χανίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα καὶ ἐξυπηρετικά, ἵνα δώσῃ οὕτω ἐργασίαν εἰς τοὺς ἐργάτας, διὰ νὰ μὴ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης, ἀφοῦ ὅλοι αὐτοὶ εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ εἶναι βαρύτατον νὰ πηγαίνῃ ὁ πατὴρ εἰς τὸ σπίτι του, νὰ τοῦ λέγουν: δῶσε μου ψωμί, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ παραπέμψῃ τὴν αἴτησιν εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπίτροπον, παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παρουσιασθεῖσαν αὐτὴν μεγίστην ἀνάγκην καὶ ἐξεύρῃ ἐργασίαν, ὅταν εὑρεθῇ εἰς κἄποιαν εὐπορίαν, διὰ νὰ μὴ ἀποθάνωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τῆς πείνης.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαλλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§57Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω δι’ αὔριον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκανίλας ἔχει τὸν λόγον. Εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος.

§59Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησίς μου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§61Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐρωτήσεώς μου. Πρόκειται περὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου τοῦ καταργηθέντος Πετρίλου. Κατὰ τὸ 1909, μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἡ τότε Κυβέρνησις κατήργησε τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πετρίλου, ὅλως ἀμελετήτως καὶ ἀβασανίστως. Τοῦτο τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἀποτελεῖ τὴν περιφέρειαν τοῦ τέως Δήμου Ἀργιθέας, ὁ ὁποῖος κατοικεῖται ἀπὸ 10,000 καὶ πλέον κατοίκους, εἶναι δὲ εἷς Δῆμος λίαν ἀπομεμακρυσμένος ἀπὸ τοῦ κέντρου καὶ τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τῶν ἄλλων πλησιεστέρων Εἰρηνοδικείων. Συνεχωνεύθη τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πετρίλου μὲ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μουζακίου καὶ ἐγένετο μεταβατικόν, οὕτως ὥστε ἐπῆλθε ζημία εἰς ἀμφότερα τὰ Εἰρηνοδικεῖα ταῦτα, καθόσον τὸ τοῦ Πετρίλου, καταργηθέν, καθίσταται πλέον ὁ τέως Δῆμος Ἀργιθέας, ἄνευ Εἰρηνοδικείου, καὶ μάλιστα κατὰ τὸν χειμῶνα, εἶναι ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένος ὁ Δῆμος αὐτός, διότι εἶναι ὁ ὀρεινότερος Δῆμος τῶν Τρικκάλων, ἀπέχει δὲ 20 ὥρας ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου τοῦ Μουζακίου. Τὸν χειμῶνα στερεῖται τοῦ Εἰρηνοδικείου ἐντελῶς ἡ περιφέρεια τοῦ Δήμου Ἀργιθέας, τὸ δὲ θέρος στερεῖται ἡ περιφέρεια τοῦ Δήμου Μουζακίου Εἰρηνοδικείου, διότι κατὰ τὸ θέρος, καθ’ ὃ μεταβατικόν, μεταβαίνει εἰς τὴν πρώην ἕδραν Πετρίλου, τοιουτοτρόπως ἐπέρχεται μία μεγάλη δυσκολία καὶ δυσχέρεια εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης, ἧς στεροῦνται οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων. Πλὴν τούτου, δὲν ὑπάρχει καὶ εἰδικὸς συμβολαιογράφος, οὔτε εἰς τὸν ἕνα Δῆμον, οὔτε εἰς τὸν ἄλλον, καὶ φαντασθῆτε, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ ἕξ μῆνας ὁλοκλήρους νὰ μὴ ἔχωσιν οὔτε Εἰρηνοδίκην, οὔτε Συμβολαιογράφον καὶ φθάνουσιν εἰς τὸ σημεῖον οἱ κάτοικοι, ἀπαλλοτριοῦντες κτήματα ἀκίνητα, νὰ συντάσσωσι τὰς πράξεις ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, καὶ ἡμεῖς γνωρίζετε καλλίτερον πάντων τὰς συνεπείας τῆς καταστάσεως ταύτης. Πλὴν τούτου δὲ εἶναι ἀναγκαιότατος ὁ Εἰρηνοδίκης εἰς τὸν Δῆμον Ἀργιθέας, διότι συντρέχει σπουδαίως εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἄλλη ἀρχὴ εἰς τὸν Δῆμον Ἀργιθέας. Παρακαλῶ νὰ ἀνασυσταθῇ τὸ τόσον ἀβασανίστως καὶ ἀμελετήτως καταργηθὲν Εἰρηνοδικεῖον ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπηντήσητε.

§62Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πετρίλου εἶχε δύο ἕδρας, τελευταίως δὲ διὰ Β. Δ)τος ὡρίσθη, ὅτι μόνιμος ἕδρα εἶναι τὸ Μουζάκιον, ὥστε τοιουτοτρόπως ἐξυπηρετεῖται ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν νέου Εἰρηνοδικείου, ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτής, ἀπαιτεῖται νόμος.

§63Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ζητῶ, νὰ ὑποβληθῇ νόμος. Ἐὰν διὰ Β. Διατάγματος ὡρίσθη ἕδρα τὸ Μουζάκιον, τότε στεροῦνται καθολοκληρίαν δικαιοσύνης οἱ κάτοικοι τοῦ Δήμου Ἀργιθέας, διότι δὲν ἔχουσιν εἰδικὸν Συμβολαιογράφον, ἀπέχει δὲ εἴκοσιν ὥρας ἡ πρωτεύουσα τῆς νῦν ἕδρας Μουζακίου ἀπὸ τὸν Δῆμον τοῦτον. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ μεριμνήσητε, διότι καὶ ἄλλα πιθανὸν Εἰρηνοδικεῖα νὰ κατηργήθησαν ὅλως ἀβασανίστως καὶ ἀμελετήτως.

§64Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπάρχουσιν οὐκ ὀλίγοι ὑδρόμυλοι, οἵτινες ἀντὶ ἐλαχίστου τιμήματος μετατρέπουσι τὸν σῖτον εἰς ἄλευρον. Συμφέρον, ὅθεν, τῶν κατοίκων εἶναι, ὅπως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀποστέλληται σῖτος πρὸς πώλησιν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τοὺς παρόντας κ. κ. Ὑπουργούς, νὰ συστήσωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς διανομῆς τοῦ σίτου, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς Θεσσαλίαν καὶ δὴ εἰς Τρίκκαλα καὶ Καρδίτσαν σῖτον ἵνα πωληθῇ εἰς τοὺς κατοίκους παρ’ ἀρχῆς τινος, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ χορηγήσωμεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους ἄρτον, ἄνευ οὐδεμιᾶς ξένης οὐσίας, καὶ εὐθηνότερον κατὰ 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς τοὺς μικροὺς βιοπαλαιστάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐνοικιάσει τοὺς ὑδρομύλους, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀνήκῃ ἀποκλειστικῶς ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς βιομηχανίας ταύτης εἰς τοὺς κατόχους μεγάλων ἐργοστασίων μύλων. Σήμερον ἔλαβον τηλεγραφήματα ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τῶν ὁποίων μὲ πληροφοροῦσιν, ὅτι ἀπὸ ἡμερῶν ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων στερεῖται παντελῶς ἀλεύρων. Σμήνη καραβανίων ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου, ἐλθόντα εἰς Τρίκκαλα, πολιορκοῦσι τοὺς μύλους καὶ τὴν Νομαρχίαν καὶ ζητοῦσι σῖτον. Τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔχει κανονισθῇ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν τροφίμων, ὅπως ἀποσταλῇ, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ, διότι, ὡς γνωστόν, τὰ Τρίκκαλα ἀπό τινος χρόνου κατέστησαν κέντρον ἐφοδιασμοῦ πλείστων μερῶν, διότι ἀπὸ τῆς διακοπῆς τῆς συγκοινωνίας Φλωρίνης–Θεσσαλονίκης, τροφοδοτοῦσι, πλὴν τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων, καὶ τὰς ἐπαρχίας Κοριτσᾶς, Καστορίας, καὶ τμῆμα τῆς Ἠπείρου, ὡς προχθὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀνέπτυξεν ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός. Πλείονες τῶν 600 χιλιάδων κατοίκων τροφοδοτοῦνται ἤδη παρὰ τῆς πόλεως Τρικκάλων. Ἐδόθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν τροφίμων ἐντολὴ νὰ σταλῶσι μόνον 260 χιλιάδες ὀκάδες, ποσόν, τὸ ὁποῖον οὐδὲ δι’ ὀκτὼ ἡμέρας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ συστηθῇ, ὅπως ἀποσταλῇ ποσότης πολὺ μεγαλειτέρα ταύτης ἐκ τοῦ ἐν Βόλῳ εὑρισκομένου κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην σιτοφορτίου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς. Ὁ κ. Γεράκης.

§66Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἀναβάλλεται, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης, ὁ κ. Βογιατζῆς. Ὁ κ. Μοσχούλας. Εἶναι ὅλαι διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Μηλλιαρᾶς.

§68Ε. ΜΗΛΛΙΑΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ ἁρμοδίου ἐπίσης Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιληφθῶσι τῆς ἐπιλύσεως ἑνὸς σπουδαιοτάτου ζητήματος διὰ τὴν ἐπαρχίαν Λασηθίαν. Ὁ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Λασιθίου Κρήτης καταγόμενος Ἰωάννης Ἀντων. Καμπάκης, ἀποβιώσας κατὰ τὸ ἔτος 1879 ἐν Ἀθήναις, κατέλιπε διαθήκην, διὰ τῆς ὁποίας ἐγκαθιστᾷ κληρονόμον του γενικὸν μίαν πρακτικὴν σχολήν, τὴν ὁποίαν συνιστᾷ διὰ τῆς διαθήκης αὐτῆς καὶ ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ ἐν Κρήτῃ ἐν τῷ χωρίῳ του Ψυχρό, καὶ θὰ ἔφερε τὸ ὄνομα «Καμπάνειον Τεχνικὸν Σχολεῖον». Παρακαλῶ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ σχετικὰ μέρη τῆς διαθήκης, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ γνωρίζωσι τὶ συμβαίνει εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, καθόσον ἐζήτησα πληροφορίας καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν τυχὸν ἔχῃ περιέλθη εἰς γνῶσιν αὐτῶν, εἴτε τοῦ ἑνὸς εἴτε τοῦ ἑτέρου Ὑπουργείου ἡ διαθήκη αὕτη καὶ ἐὰν ἐπελήφθη τὸ δημόσιον, ὅπως εἶχε καθῆκον, τῆς διακριβώσεως τῆς περιουσίας αὐτῆς καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαθήκης, καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, δυτυχῶς, καὶ ἀπὸ τὰ δύο Ὑπουργεῖα, ὅτι οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγνώριζόν τι περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἡ διαθήκη, λοιπόν, συνετάχθη ἐν Ἀθήναις κατὰ τὴν 26ην Νοεμβρίου 1874 καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: Θὰ σᾶς ἀναγνώσω περιληπτικῶς τὰ σπουδαιότερα μέρη τῆς διαθήκης (Ἀναγινώσκει). «Διορίζω καὶ καθιστῶ κληρονόμον μου ἁπάσης τῆς περιουσίας μου παρούσης καὶ μελλούσης τὸ ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς μου χωρίῳ Ψυχρῷ τῆς ἐν Κρήτῃ ἐπαρχίας Λασηθίου, διατηρούμενον καὶ βαθμηδὸν αὖξον καὶ κραταιούμενον Πρακτικὸν τεχνικὸν σχολεῖον, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ διδάσκωνται ἡ σιδηρουργία, ἡ ξυλουργία, ἡ ὑποδηματοποιΐα καὶ εἴ τις ἄλλη τέχνη βραδύτερον θεωρηθῇ ἀναγκαία. Τὸ ἀνωτέρω τεχνικὸν σχολεῖον θέλει ὀνομάζεσθαι «Καμπάνειον» καὶ θέλει οἰκοδομηθῇ κατὰ τρόπον στερεώτατον καὶ ἁπλούστατον, θέλουσι δὲ διδάσκεσθαι ἐν αὐτῷ δωρεὰν τὰς ἄνω τέχνας». Καὶ προχωρεῖ ὁ διαθέτης, ἀναφέρων, ὅτι: (Ἀναγινώσκει) «Ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον παρεμβληθῶσι προσκόμματα εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἀνωτέρω τεχνικοῦ σχολείου, μέχρις οὗ ταῦτα ἀρθῶσιν ἐκ τῆς προόδου τῆς ἐκκαθαρισθησομένης περιουσίας, θέλουσι διδάσκεσθαι ἐνταῦθα τὰς ἀνωτέρω τέχνας ὅσοι νέοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Λασηθίου ἤθελον ἐγκριθῆ παρὰ τῆς ἐνταῦθα ἐπιτροπῆς, σχετικῶς τῇ προσόδῳ τῆς ἀνωτέρω περιουσίας, προτιμωμένων τῶν γινωσκόντων τοὐλάχιστον τὰ κοινὰ γράμματα...». Ἡ περιουσία, τήν ὁποίαν κληροδοτεῖ εἰς τὸν μοναδικὸν κληρονόμον, τόν ὁποῖον ἐγκαθιδρύει διὰ τῆς διαθήκης αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἑπομένη: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ περιουσία μου συνίσταται εἰς δέκα ὀνομαστικὰς μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, εἰς δραχμὰς ἐννενήκοντα πέντε χιλιάδας πεντακοσίας παρὰ τῷ κ. Α. Φ. Παπαδάκῃ, εἰς γρόσια Αἰγυπτιακὰ τριακοσίας τεσσαράκοντα ἑπτὰ χιλιάδας ἐννεακόσια τριάκοντα ὀκτὼ παρὰ τῷ κ. Ἐμ. Τσάνῃ κατοίκῳ Ἀλεξανδρείας. Εἰς Λίρας στερλίνας δύο χιλιάδας τριακοσίας παρὰ τῷ ἀποβιώσαντι Ἰσμαὴλ Φερὶκ Πασσᾶ κατοίκῳ Καΐρου, δι’ ἃς ὑπάρχει γραμμάτιον καὶ δίκη ἐκκρεμὴς εἰς χεῖρας τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ δικηγόρου Λουδοβίκου Λυμπρίτου. Εἰς Λίρας στερλίνας διακοσίας πεντήκοντα παρὰ τῷ Γερμανῷ Ἀφθονίδῃ ἀρχιμανδρίτῃ μὲ τὴν ἐγγύησιν τῆς Μονῆς τοῦ Ὄρους Σινᾶ. Εἰς δύο μικρὰς οἰκίας εἰς τὴν θέσιν Ἀτταρὶν Ἀλεξανδρείας. Εἰς ἑβδομήκοντα πέντε ἐλαιόδενδρα εἰς Ἱεράπετραν Κρήτης καὶ εἴς τινα ἄλλα μικρὰ ποσὰ εἰς διαφόρους ἀνθρώπους καὶ μερικὰ πολύτιμα μικρᾶς ἀξίας κοσμήματα, ὡς διαλαμβάνει τὸ κατάστιχόν μου...». Αὐτὸς δὲ ὁ Ἰσμαήλ Πασσᾶς, ὁ ὀφειλέτης του, ἦτο θεῖος τοῦ Ἰωάννου Καμπάνη καὶ ἀδελφὸς τοῦ μεγάλου εὐεργέτου τοῦ Πανεπιστημίου Παπαδάκη...

§69Ι. ΔΕΛΛΙΟΣ. Πασσᾶς καὶ θεῖος τοῦ Καμπάνη;

§70Ε. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Ἔχει ἱστορικὸν ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἢ μᾶλλον ὁ ἐξισλαμισμὸς αὐτοῦ, καὶ δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διηγούμενος τοῦτο. Ἐν συντόμῳ ὅμως, ἀφοῦ ἐπιθυμεῖτε τοῦτο, θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινά. Ὁ Ἰσμαήλ Πασσᾶς αὐτὸς συνελήφθη αἰχμάλωτος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λασηθίου καὶ παρὰ τὸ περίφημον «Δικταῖον Ἄντρον» τῆς Κρήτης, μικρὸ παιδί, κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1821 καὶ ἀπήχθη εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν μὲ τὸν ἀδελφόν του Παπαδάκην ἐπίσης παιδὶ ἀκόμη, ὅπου καὶ ἐξηνδραποδίσθησαν. Καὶ τὸν μὲν Παπαδάκην ἠγόρασεν ἢ μᾶλλον παρέλαβε κάποιος Ρῶσσος εὔπορος πολὺ καὶ ἄνευ τέκνων, μετὰ τοῦ ὁποίου καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Ρωσσίαν ὅπου καὶ ἐξεπαιδεύθη, κατόπιν δέ, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ θετοῦ πατρός του, διότι οὗτος τὸν υἱοθέτησε μετὰ τὴν εἰς Ρωσσίαν μετάβασίν του, ἦλθε καὶ ἀποκατεστάθη εἰς Ἀθήνας, ὁ ἀδελφός του ὅμως, ὁ μετονομασθεὶς εἰς Ἰσμαήλ, ἠγοράσθη παρά τινος Πασσᾶ καὶ ἐξησλαμίσθη. Ἕνεκα ὅμως τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτοῦ εὐφυΐας, ἠγαπήθη παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἐξισλαμίσαντος αὐτὸν πασσᾶ καὶ εἰσήχθη εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξῆλθεν ἀξιωματικός, εἶτα δὲ προαχθεὶς κατέλαβε τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ στρατιωτικοῦ διοικητοῦ τῆς Αἰγύπτου...

§71Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας) Ἦλθε καὶ εἰς τὴν Κρήτην ὡς στρατηγός.

§72Ε. ΜΗΛΛΙΑΡΑΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ. Αὐτὸς εἶναι ὁ Ἰσμαήλ πασσᾶς, τὸν ὁποῖον κατόπιν ἡ μοῖρα ἔφερεν εἰς τὴν δεινὴν θέσιν νὰ λάβῃ διαταγὴν παρὰ τοῦ Κεδίβου τῆς Αἰγύπτου, κατόπιν αἰτήσεως τοῦ Σουλτάνου, ζητήσαντος τὴν συνδρομήν τῆς Αἰγύπτου διὰ τὴν καταστολὴν τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως τῆς Κρήτης τοῦ 1866, νὰ ἐκστρατεύσῃ κατὰ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ Πατρίδος, καὶ δὴ κατὰ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ ἐπαρχίας Λασηθίου, ἔνθα κεῖται καὶ τὸ χωρίον ἔνθα οὗτος ἐγεννήθη, τὸ ὀνομαζόμενον Ψυχρό. Ἡ ἐπανάστασις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καθ’ ἣν ἔλαβε διαταγὴν νὰ μεταβῇ εἰς Κρήτην ὡς ἀρχηγὸς τῶν Αἰγυπτιακῶν στρατευμάτων εἶχε περιορισθῆ μόνον εἰς τὴν ὀρεινήν ἐπαρχίαν Λασηθίου, διότι εἶχε κατασταλῆ καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἐπαρχίαν Σφακίων, ἡ ὁποία μετὰ τῆς ἐπαρχίας Λασηθίου, εἶναι αἱ ὀρεινότεραι ἐπαρχίαι τῆς Κρήτης. Ἦλθε, λοιπόν, εἰς Κρήτην ὡς στρατηγὸς καὶ συνηνώθη μετὰ τοῦ Ὁμὲρ πασσᾶ, ὅστις ἦτο ἀρχηγὸς τῶν Τουρκικῶν στρατευμάτων, μετὰ τοῦ ὁποίου ἐστρατοπέδευσεν εἰς Καστέλλι Πεδιάδος, ἀπέχον τοῦ Λασηθίου περὶ τὰς τέσσαρας ὥρας. Ἐκεῖ, γενομένου πολεμικοῦ συμβουλίου, περὶ τοῦ πῶς ἔδει νὰ διεξαχθῇ ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν ἐν Λασηθίῳ συγκεντρωμένων ἐπαναστατῶν, οὗτος ἀντετάχθη κατὰ πάσης πολεμικῆς ἐνεργείας, ἰσχυρισθείς, ὅτι αἱ διαταγαὶ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης ἦσαν, ἵνα ἡ ἐπανάστασις κατασταλῇ, εἰ δυνατόν, δι’ ἠπίων μέσων καὶ ἠξίωσεν, ἵνα προέλθωσιν εἰς συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἐν Λασηθίῳ συγκεντρωμένων ἀρχηγῶν τῶν ἐπαναστατῶν, ἵνα οὗτοι καταθέσωσι τὰ ὅπλα ἐπὶ παροχῇ προνομίων ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας. Πρὸς τοῦτο ἔγραψε κρυφὰ διὰ χριστιανοῦ ἀγγελιαφόρου πρὸς τοὺς ἐν Λασηθίῳ ἀρχηγούς. Ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὸν τοῦ Λασηθίου Ἐμ. Μηλλιαρᾶν, ὅστις καὶ ἐγνώριζεν, ὅτι οὗτος ἦτο ὁ ἐξισλαμισθεὶς Παπαδάκης, ὑποδεικνύων αὐτοῖς τὸ ἄσκοπον τοῦ ἀγῶνος καὶ προτρέπων αὐτούς, ἵνα ζητήσωσι ἐλευθερίας ὑπὲρ τοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης παρὰ τῆς Τουρκίας, αἵτινες καὶ θὰ παρείχοντο, ἐὰν ἤθελον νὰ ἔλθουν εἰς συνθηκολόγησιν. Ἡ γνώμη αὕτη τοῦ Ἰσμαὴλ πασσᾶ δὲν εἰσηκούσθη, καίτοι οὗτος διαφωνῶν πρὸς τὸν Ὁμὲρ Πασσᾶ ἐξηκολούθει νὰ κρατῇ ἐν ἀπραξίᾳ τὸν Τουρκικὸν στρατὸν καὶ τὸν Αἰγυπτιακὸν εἰς Καστέλλι Πεδιάδος ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὁ Ὁμὲρ πασσᾶς, ὃν ἐξένιζεν ἡ τακτικὴ αὕτη τοῦ συναδέλφου του, κατώρθωσε νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν καταγωγήν του καὶ νὰ διαγνώσῃ τοὺς ἀληθεῖς λόγους δι’ οὓς δὲν ἤθελε νὰ ἐκστρατεύσῃ κατὰ τῆς ἐπαρχίας Λασηθίου, πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ ἵνα τάχιστα τοῦτον θέσῃ ἐκποδῶν, τὸν καλεῖ εἰς γεῦμα, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ τὸν ἐδηλητηρίασε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§74Ε. ΜΗΛΛΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ μοὶ ἐπέτρεψε νὰ ὁμιλήσω καὶ πλέον τῆς κεκανονισμένης ὥρας καὶ προχωρῶ εἰς τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Ὥριζε δὲ ἐν τῇ διαθήκῃ του ὁ μακαρίτης Καμπάνης, ὅτι, ὁσάκις ἐκ τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης ἐξέλιπεν εἷς, οἱ ἄλλοι δύο θὰ ἐκλέγουν τὸν ἀντικλαστάτην του. Εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἐκ τῶν ἐκτελεστῶν Ἀντ. Φ. Παπαδάκη, ἐξέλεξαν τὸν Ρενιέρην. Εἰς τὴν διαθήκην αὐτὴν ἀναφέρεται, ὅτι πρῶτον ἔργον τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης ἦτο νὰ φροντίσωσιν οἱ ἐκτελεσταὶ αὐτῆς νὰ περισυλλέξωσι τὴν περιουσίαν αὐτοῦ, ἀλλ’ οὗτοι, ἀντὶ νὰ φροντίσωσι νὰ περισυλλέξωσι τὴν περιουσίαν αὐτὴν καὶ ἐκ τῆς περιουσίας ταύτης νὰ φροντίσωσι πῶς θὰ ἐκτελεσθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ διαθέτου καὶ πῶς θὰ φανοῦν χρήσιμα τὰ χρήματα τὰ οὕτω διὰ τῆς διαθήκης διατιθέμενα, ἀφοῦ πρῶτον ἤθελον καταστῆ ταῦτα τοκοφόρα, ἔσπευσαν, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἐκ τῶν ἐκτελεστῶν Ἀντ. Φ. Παπαδάκη, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ ὁποῖον ὡς κληρονόμος τοῦ Παπαδάκη ὤφειλεν εἰς τὴν Καμπάνειον σχολὴν 95.000, καὶ ἔλαβον δρχ. 48.534 κατὰ τὴν 27 Ἀπριλίου 1879. Τὶ ἐγένοντο τὰ χρήματα ἐκεῖνα, ἅτινα ἔλαβον τόσον ἐσπευσμένως οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης, εἶναι ἄγνωστον, ὅπως καὶ τὰ μετὰ ταῦτα παρ’ αὐτῶν παραληφθέντα. Κατὰ τὸ ἔτος 1886–1887 ἐπεχείρησαν, θέλοντες νὰ φανῶσιν, ὅτι κἄτι ἤθελον νὰ κάμουν καὶ διὰ νὰ καλύψωσιν ἴσως καταχρήσεις αὐτῶν, νὰ ἀνοικοδομήσωσιν εἰς τὸ χωρίον Ψυχρὸ τοῦ Λασιθίου τὴν Καμπάνειον Σχολήν. Ἤρχισε, λοιπόν, ἡ ἀνοικοδόμησις αὐτῆς, ἀνοικοδομήθησαν μερικὰ δωμάτια, ὄχι βεβαίως διὰ νὰ ἀποπερατωθοῦν καὶ λειτουργήσῃ ἡ σχολὴ αὕτη, ἀλλὰ διὰ τὸν προμνησθέντα σκοπόν, ἠγοράσθη δὲ καὶ ξυλεία, διὰ τὸν ἀνωτέρω σκοπόν, ἥτις ἦτο ἀξίας ἴσως 10 χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἡ ὁποία ξυλεία σήπεται ἐκεῖ εἰς τὸ οἴκημα, ἔνθα ἐναποθηκεύθη, διότι τὸ οἴκημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτέθη, κατεστράφη κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ἐκ τῆς ὀροφῆς του εἰσέρχονται ἐντὸς αὐτοῦ τὰ ὕδατα, ἐὰν δὲ δὲν ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ αὐτῆς, ἀσφαλῶς θὰ καταστραφῇ καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ οὐδαμοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρίσκεται ἡ ἐπιχείρησις πρὸς ἀνέγερσιν τῆς Καμπανείου Σχολῆς, σήμερον δὲ ὁ μόνος ἐναπομείνας ἐκ τῶν ἐκτελεστῶν Ἐμ. Γαλανάκης, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐπανειλημμένως ἐπεχείρησε τὸ ἐναπολειπόμενον ποσὸν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πανεπιστημίου ἐκ τῆς ὀφειλῆς τοῦ Α. Φ. Παπαδάκη νὰ λάβῃ καὶ αὐτό, ἀλλὰ τὸ Πανεπιστήμιον εὐτυχῶς ἠρνήθη, ἀντιληφθὲν τὴν κατάστασιν, νὰ παραδώσῃ τὸ ὀφειλόμενον ποσόν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα καλέσῃ τὸν μόνον ἐπιζῶντα ἐκτελεστὴν τῆς διαθήκης καὶ ζητήσῃ, ὅπως δώσῃ αὐτὸς μίαν λογοδοσίαν, κατὰ τὸ δυνατὸν ὅσον τάχιστα, περὶ τοῦ πόσα χρήματα εἰσεπράχθησαν ἐκ τῆς περιουσίας τῆς ἐν τῇ διαθήκῃ ἀναφερομένης, ποῦ ἐδαπανήθησαν καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν καὶ τὶ ἐκ τῆς δαπάνης αὐτῶν προῆλθε, πόσα δὲ εἰσέτι σῴζονται, ἐὰν περιεσώθη τι. Τὸ μόνον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐγὼ κατώρθωσα νὰ ἀνακαλύψω, ὅτι περισώζεται, εἶναι τὸ ὑπόλοιπον τῶν 95.000, τὸ ὀφειλόμενον ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου ἐκ τοῦ ὁποίου ποσοῦ τῶν 95.000, ἀφοῦ ἐπληρώθησαν 48500.34 καὶ ἄλλα ἀκόμη γενναῖα ποσά, μένει εἰσέτι ὑπόλοιπον ὑπὲρ τοῦ νομικοῦ προσώπου τῆς διαθήκης κεφάλαιον μὲν 37.000, τόκοι δ’ αὐτοῦ 30.810 δρχ., ἤτοι ἐν ὅλῳ δρχ. 76.860.10. Αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 76860 σώζεται εἰσέτι εἰς χεῖρας τοῦ Πανεπιστημίου. Τὸ ζήτημα εἶνε ἀρκετὰ σοβαρόν, διότι, ἐὰν οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης ἐδείκνυον ἐπιμέλειάν τινα, τὰ χρήματα ταῦτα σήμερον, καθιστάμενα τοκοφόρα, θὰ ἦσαν ἄνω τῶν δύο ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ τὰ χρήματα, κατὰ τὸ πλεῖστον, δυστυχῶς, ἄλλα μὲν κατεφαγώθησαν, ἄλλα δὲ ἀσκόπως ἐσπαταλήθησαν καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ φροντίσῃ νὰ περισώσῃ ὅσα εἰσέτι σῴζονται, ἵνα μὴ λάβωσι καὶ ταῦτα τὴν τύχην τῶν προηγουμένων. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης, ὅπως φροντίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, μέρος μὲν τῆς ξυλείας ἐκείνης νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ σχολείου Ψυχροῦ, ὅπερ ἔχει ἀνάγκην τοιαύτης, τὸ δὲ ὑπόλοιπον νὰ φροντίσῃ νὰ ἐκποιηθῇ καὶ τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ καταλλήλως, συμφώνως μὲ τὴν βούλησιν τοῦ διαθέτου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μηλλιαρᾶς. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Μοσχούλας, ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Τερτίπης.

§76Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ μεγίστης σπουδαιότητος καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ἵνα δι’ ὀλίγων ἀναπτύξω αὐτό. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἔχετε συμπολίτας δουλοπαροίκους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐν κτήμασι μοναστηριακοῖς καὶ δὲν γνωρίζω μὲν ὑπὸ ποίας συνθήκας καὶ ποίους ὅρους ἐργάζονται οἱ ὑμέτεροι συμπολῖται εἰς τὰ κτήματα τὰ μοναστηριακά, οἱ ἰδικοί μου ὅμως, οἱ κατοικοῦντες εἰς 22 τσιφλίκια, ὅσα εὑρίσκονται ἐν τῷ Νομῷ Τρικκάλων, ἀνήκοντα εἰς τὰς διαφόρους μονὰς τῆς περιφερείας ταύτης, γνωρίζω πῶς ἐργάζονται. Ἔχω ἐπίσημον κατάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, καθ’ ἣν, εἰς τὰ 22 αὐτὰ τσιφλίκια κατοικοῦσι περὶ τὰς 15.000 καλλιεργητῶν δουλοπαροίκων, δὲν θὰ ἤμην δὲ μακρὰν τῆς ἀληθείας ἐὰν σᾶς ἔλεγον, ὅτι αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ τῶν ἄλλων κτημάτων, τῶν ἀνηκόντων εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας, εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πολὺ καλλίτεραι καὶ ὑγιεινώτεραι παρὰ δι’ ἐκείνους τοὺς καλλιεργοῦντας τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, διότι οἱ ἰδιοκτῆται, λόγῳ τοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ τοῦ συμφέροντος, ὅπως αὐξήσωσι τὰς προσόδους τῶν κτημάτων των, μεριμνῶσιν, ἵνα καὶ τὰ οἰκήματα αὐτῶν ἐπισκευάζωσι καὶ νέα κατασκευάζωσι καὶ ἀποστραγγιστικὰ καὶ ἀντιπλημμυρικὰ τῶν ὀμβρίων ὑδάτων ἔργα ἐκτελοῦσι, συνάμα δὲ παρέχουσι πρὸς αὐτοὺς δάνεια καὶ σπόρον καὶ τόσας ἄλλας εὐκολίας πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ, ὅτι θὰ αὐξηθῶσιν αἱ πρόσοδοι τοῦ κτήματός των. Δυστυχῶς, διὰ τοὺς κατοικοῦντας τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, οὐδεμία ἐπίβλεψις ὑπάρχει ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν εὐλογημένων καλογήρων. Φυγόπονοι εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον, ὅπως εἶναι πάντες οἱ ἐπιδιώκοντες τὸν καλογηρικὸν βίον, οὐδεμίαν ἐπίβλεψιν ἀσκοῦσιν ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν, τῶν ἐχόντων πρόσοδον πλέον τῶν 3.000.000 δρχ. ἐτησίως. φαντάζεσθε δὲ ποίαν περιουσίαν ἀντιπροσωπεύουσι τὰ κτήματα ταῦτα. Ἐν τούτοις ἡ περιουσία αὐτὴ μένει ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιβλέψεως καὶ διοικήσεως, διασπαθίζονται τὰ χρήματα αὐτά, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, οἱ καλόγηροι δὲν ἔχουσι κανὲν ἄλλο ἐνδιαφέρον, παρὰ πῶς θὰ κατορθώσωσι νὰ εἰσπράξωσι περισσότερα διὰ νὰ τὰ ξεκοκκαλίσουν καὶ τοιουτοτρόπως ἡ περιουσία τῶν Μονῶν ἐλαττοῦται καὶ οἱ 15.000 καλλιεργηταὶ ὑποφέρουσι. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπουσι τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐλεεινοὺς ὑπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως, διότι κατοικοῦσιν εἰς τρώγλας. Τὰ οἰκήματά των εἶναι χορτοσκεπῆ καὶ καλαμοσκεπῆ, ἐπισκευάζονται δὲ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς ὑγιεινῆς καὶ πνευματικῆς καταστάσεως αὐτῶν καταφανεστάτη. Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἴδητε τοὺς καλλιεργητὰς τῶν ἰδιοκτήτων κτημάτων καὶ τοὺς καλλιεργητὰς τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, θὰ ἀπορήσητε διὰ τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ τῆς πνευματικῆς καταστάσεώς των, καὶ τῆς ὑγιεινῆς, περὶ τῆς οἰκονομικῆς δὲ οὔτε κουβέντα νὰ γίνεται. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν τὴν διασπαθιζομένην περιουσίαν τῶν Μονῶν, ἔχομεν τοὺς καλλιεργητὰς ὑποφέροντας τὰ πάνδεινα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐλπίδος βελτιώσεως, διότι καὶ ἄν κανεὶς τῶν καλογήρων θέλει νὰ κάμῃ τίποτε, ἕνεκα τῶν ἀπείρων διατυπώσεων σταματᾷ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἄν ἀπηλλοτριοῦντο, συμφώνως μὲ τὸν νόμον περὶ Ζαππείων κτημάτων, καὶ διενέμοντο εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποκατασταθῶσιν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ τὴν ὑγείαν των νὰ θεραπεύσωσι καὶ τὴν καλλιέργειαν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον καὶ διὰ τὸ Κράτος, καὶ δι’ αὐτούς. Συνάμα δὲ αἱ Μοναὶ θὰ ὠφεληθῶσι, διότι οἱ τόκοι, τοὺς ὁποίους θὰ εἰσπράττωσιν ἐκ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀνερχόμενοι περὶ τὰ 6.000.000, θὰ εἶναι ἀρκετοὶ ἵνα ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς δαπάνας τῶν Μονῶν καὶ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ ὠφελήσωσιν. Αἱ Μοναὶ δὲν θὰ χάσωσιν οὔτε ὀβολὸν ἐκ τῶν εἰσπράξεων. Τουναντίον θὰ εἶναι μέτρον προνοίας, διότι, ἵνα εἰσπραχθῶσι τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἔχουσιν ἀνάγκην δαπανῶν μεγάλων, πλὴν ἐκείνων τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας διαθέτουσι, δῆθεν, πρὸς ἐπισκευὴν τῶν ζημιῶν, ἐνῷ οὐδὲν ἐπισκευάζεται καὶ οὐδὲν ἔργον γίνεται. Θὰ ἔχωσι περισσοτέρας εἰσπράξεις καὶ θὰ ζῶσιν ἀνέτως, χωρὶς νὰ κοπιάζωσι καὶ χωρὶς νὰ καταγίνωνται εἰς τὴν ἐπιμέλειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ θὰ ἐλευθερωθῶσιν ἀρκετοὶ πληθυσμοί. Ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων.

§77Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου δεδηλωμένη ἡ συμπάθεια εἰς αὐτούς, ἥν καὶ συμμεριζόμεθα πλήρως. Ἐξεδηλώθη δὲ αὐτὴ ἡ συμπάθεια κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἀφήσῃ ἀμφιβολίαν εἰς τοὺς ἀγρότας, ὅτι τὸ Κράτος ἐνδιαφέρεται, ἵνα κατὰ πάντα θεμιτὸν τρόπον ἐνεργήσῃ, ὥστε νὰ περιέλθῃ εἰς αὐτοὺς τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναπτύσσωσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, ἀπὸ δεκαπενταετίας ἴσως, τὸ Κράτος προέβη εἰς ἀγορὰν κτημάτων, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν κατόπιν εἰς τοὺς γεωργούς, οἵτινες ἐν τοῖς κτήμασιν αὐτοῖς ἐγκατεστημένοι καὶ εἰς ὁμογενεῖς, τοὺς ὁποίους, ἀτυχεῖς περιστάσεις, ἔφερον εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν, ἐξωσθέντες ἐκ τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν πρότερον ὤκουν. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι τὸ Κράτος καὶ κατόπιν ἐξηκολούθησε τὴν πολιτικὴν ταύτην, ἐφήρμοσε δὲ αὐτήν, δηλαδή, τὴν μέθοδον τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας καὶ ἐπὶ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα προήρχοντο ἐκ τῆς κληρονομίας μεγάλου ἐθνικοῦ εὐεργέτου. Ἤδη, ἀπέναντι τῆς τοιαύτης τάσεως τοῦ Κράτους, ἀπέναντι τοιαύτης πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν πληρέστατα συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀντιλαμβανόμεθα καθῆκον τοῦ Κράτους καὶ ὑποχρέωσιν αὐτοῦ ἐπιτακτικήν, ἵνα προχωρήσῃ περαιτέρω, ἀπέναντι, λέγω, τῆς τοιαύτης πολιτικῆς, δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ μετὰ πνεύματος συναρμόζοντος τὰ κρατοῦντα πρὸς τὴν τοιαύτην πολιτικὴν νὰ τεθῇ τὸ Κράτος καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Δὲν εἶναι ὅμως ἡ στιγμὴ κατάλληλος, διότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω συμπληρώσει τὴν περὶ τοῦ θέματος τούτου ἐρεύνας μου, διὰ νὰ δηλώσω τί θέλομεν πράξει ἐν σχέσει πρὸς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἰδικῶς ἐποιήσατο λόγον ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος Συνάδελφος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, εἶναι, ὅτι θὰ γίνῃ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται παρὰ ἀσφαλῶς νὰ ἀνάγῃ εἰς τὴν ἐπικράτησιν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν πάντες θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένην καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικοῦ συμφέροντος, ἐπιτακτικωτέρου. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ προέλθωμεν εἰς συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον νὰ καταστήσῃ τὴν πολιτικὴν ταύτην συμβιβάσιμην πρὸς ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα καὶ πρὸς ἐκεῖνα τὰ συμφέροντα, πρὸς ἐκείνας τὰς ἐπιταγάς, αἱ ὁποῖαι δίδουσιν ἰδιάζοντα χαρακτῆρα εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ἰδιάζοντα χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος, βεβαίως, δὲν θὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀποκλείει τὴν πραγματοποίησιν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον πάντες περὶ πολλοῦ ποιούμεθα.

§78Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Γνωρίζετε παρὰ πάντα ἄλλον, ὅτι τὰ μοναστηριακὰ ἀκίνητα κτήματα καὶ ἐν γένει ἡ ἀκίνητος περιουσία τῶν Μονῶν προστατεύονται ὑπὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν νόμων, ὅτι δὲ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς τούτους νόμους καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν Συνόδων προστατεύει ῥητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος. Ἐκ τῶν ὀλίγων λέξεων, ἃς ἤκουσα παρ’ ὑμῶν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, διαβλέπω, ὅτι ἐν ὑμῖν ὑπάρχει πρόθεσις πρὸς μελέτην τοιαύτην, ὥστε ἡ περιουσία τῶν Μονῶν νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ἐπειδή, ὡς δηλοῦτε, εὑρίσκεσθε ἐν τῷ σταδίῳ τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος τούτου, ὀφείλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν περὶ τούτου, διότι ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῆτε πρὸ γεγονότος, ὅπερ θέλει ἐξεγείρει πολλὰς ἀντιρρήσεις. Ἤθελον μάλιστα, ἐὰν ἐπιτρέπητε, νὰ παράσχω ὑμῖν τὴν πληροφορίαν, ὅτι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχουσι γράψει τινὲς παρ’ ἡμῖν, μεταξὺ δ’ αὐτῶν, ἐλάχιστος καὶ ἐγώ, ἔχω πραγματευθῆ τὸ θέμα τοῦτο ἐν εἰδικῇ μονογραφίᾳ. Ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὰς μονογραφίας ταύτας, πέποιθα, ὅτι δὲν θέλετε προχωρήσει λίαν εὐχερῶς εἰς τὰς ἀποφάσεις ὑμῶν, ἃς κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπεδηλώσατε. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θέλετε εὑρεθῆ πρὸ τοῦ ἀδυνάτου καὶ τοῦ ἀπροχωρήτου, ἐπειδὴ ἡ προστασία τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων, ἡ ἀσφάλεια τῆς προστασίας αὐτῆς, λέγω, βασίζεται ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Κανόνων, ἐπὶ ἀποφάσεων τῶν Συνόδων, ἃς τὸ Συνταγματικὸν ἡμῶν Πολίτευμα ὑποστηρίζει καὶ ἐνισχύει καὶ ἀπαρασαλεύτως προστατεύει. Σημειώσατε δὲ καλῶς, ὅτι, ἐκτὸς τῶν νομικῶν τούτων λόγων, τῶν ἀπαρασαλεύτων, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ κατὰ τὴν γνώμην πάντων τῶν πραγματευθέντων τὸ ζήτημα τοῦτο, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, ἐθνικοὶ αὐτοί, διότι, τουτέστι, ἐν Ἑλλάδι πλεῖστα κτήματα τῶν Μονῶν καὶ πλεῖσται Μοναὶ εὑρίσκονται ἀκόμη ἐν ἐπαρχίαις, ἃς κατέχουσιν ἡ Τουρκία καὶ ἄλλοι, καὶ λέγω τοῦτο, ἵνα προλάβω ἐκεῖνα, ἅτινα διαβλέπω ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Σημειώσατε, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ εἴπητε ποτὲ διαμαρτυρίας εἰς τὰς ἐπικρατείας αὐτάς, προβαινούσας εἰς κατάσχεσιν καὶ ἐκποίησιν ἐκκλησιαστικῶν ἀκινήτων κτημάτων, ὅτι ὑμεῖς, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐδώσατε τὸ παράδειγμα τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ προφυλάξω ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ἐκ τῆς τοιαύτης ὀλισθηρᾶς ὁδοῦ, εἰς ἣν ἐνδέχεται νὰ εἰσέλθητε ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε παρ’ ὑμῶν ἤκουσα.

§79Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔλαβε τὸν λόγον, διὰ νὰ μὲ προφυλάξῃ ἀπὸ ὀλισθηρὰν ὁδόν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐβεβαίωσα ὅτι εἰσῆλθον. Καὶ ἔπραξε τοῦτο, νομιμοποιούμενος ἐν τῇ προφυλακτικῇ του ταύτῃ ἐνεργείᾳ, ἐκ τοῦ ὅτι εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχει καταγίνει, ὡς ἐμβαθύνας εἰς τὸ ζήτημα. Θέλει νὰ προφυλάξῃ ἐμέ, τὸν δηλώσαντα, ὅτι ἀκόμη δὲν ἐνεβάθυνα εἰς αὐτό, ἀπὸ ἕνα κίνδυνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ περιπέσω.

§80Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν ἐμβαθύνατε.

§81Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ εἶπον ἐγώ. Καὶ ἐνῷ ἀνέμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, τὸν ἔχοντα ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καταγίνει εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος, ἐνῷ ἀνέμενα ἀπὸ αὐτὸν γνώμην δυναμένην νὰ μὲ διαφωτίσῃ, εἶλον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς περιέπεσεν εἰς μίαν σύγχυσιν, σύγχυσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀρκεῖ νὰ σημειώσω τὴν ἀπάντησιν, ἥν ἔδωκα. Περὶ τίνος ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τρικκάλων; Δέν ὡμίλησα περὶ ἀφαιρέσεως τῆς ἰδιοκτησίας, περὶ ἀφαιρέσεως τῶν κτημάτων ἀπὸ τὰς Μονάς, οὐδὲ πρόκειται περὶ τούτου, ὡμίλησα περὶ τῆς μορφῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ ἀκίνητος περιουσία τῶν Μονῶν. Δὲν πρόκειται νὰ δημεύσω τὴν περιουσίαν τῶν Μονῶν, δὲν πρόκειται νὰ θεωρήσω τὰ μοναστήρια κατηργημένα, οὐδὲ τὰς περιουσίας, αἱ ὁποῖαι εἰς αὐτὰ ἔχουσιν ἀφιερωθῆ, ὡς μὴ ἀνηκούσας εἰς αὐτά. Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι ἀπησχόλησε καὶ τὸν κ. Συνάδελφον. Τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν περιουσίαι, τὰς ὁποίας ἀφιέρωσαν εἰς τὰς Μονὰς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπεχώρησαν τῶν ἐγκοσμίων, καὶ ἀφιέρωσαν ἑαυτοὺς εἰς τὴν μελέτην καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν μετὰ τοῦ ὑπερτάτου ὄντος, περιουσίαι τοιαῦται δύνανται νὰ ἀφαιρεθῶσι τοῦ σκοποῦ καὶ διατεθῶσιν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους; Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα καὶ εἰς τοῦτο πάντες ἀπαντῶμεν ὄχι καὶ οὐδεμία διάφορος γνώμη ὑπάρχει, οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ἐπὶ μήκιστον χρόνον δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§82Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§83Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι, διότι ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τούτου. Θὰ ἴδωμεν, ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι, διότι περὶ ἐκείνου ὡμιλήσατε. Περὶ τούτου, οὔτε ὑμεῖς, οὔτε ἄλλος τις ἔγραψε. Ποῖον εἶναι τὸ ἱερόν; Ἡ περιουσία τῶν Μονῶν, ἡ ἔχουσα ὡρισμένην μορφήν, δύναται νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἀκίνητα, κινητά, μετρητά, χρεόγραφα καὶ ἀπὸ πάσης φύσεως στοιχεῖα περιουσίας. Πάντα ταῦτα οὐδεὶς ἀφαιρεῖ καὶ δὲν τὰ ἀφήρεσέ τις, ὄχι διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, προστατεύονται ἀπὸ τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, διότι οἱ κανόνες τῆς Ἐκκλησίας δὲν παρέχουσι τοιαύτην προστασίαν, προστατεύονται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς ἰδιοκτησίας, ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἰδιοκτησίας. Οἱ κανόνες δὲν κανονίζουσι σχέσεις ἀστικοῦ δικαίου, δικαιώματα, ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ κανονίζουσιν οἱ κανόνες τῆς Ἐκκλησίας, ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρχωσι μοναστήρια καὶ ἀναγνωρίζονται ταῦτα ὡς νομικὰ πρόσωπα. Καὶ βεβαίως, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ἐὰν ἠθέλομεν κάμῃ αὔριον νομοθεσίαν περὶ νομικῶν προσώπων, ὅτι ἀποκλείονται ἐκεῖνα τὰ νομικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συνιστῶνται, ἐφ’ οἷς σκοποῖς συνιστῶνται τὰ μοναστήρια. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Προστατεύεται ἡ περιουσία αὐτὴ ἀπὸ τοὺς κανόνας τοῦ δικαίου ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσι διὰ πάντας τοὺς πολίτας καὶ ὑπάρχουσι καὶ διὰ τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ λεγόμενα Μοναστήρια. Ἀλλ’ ἀπὸ τούτου τοῦ σημείου, ὅτι αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰς Μονὰς θὰ παραμείνωσιν ἀναπαλλοτρίωτα μέχρι τῆς ἀξιώσεως, ὅτι θὰ εἶναι, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Καὶ οὐδεὶς ἠξίωσεν, ὅτι θὰ παραμείνωσιν ἀναπαλλοτρίωτα ἐν τῇ μορφῇ ἐν τῇ ὁποίᾳ ἑκάστοτε ἐμφανίζονται. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε τοῦτο διὰ τὰ κινητὰ αὐτῶν, διὰ τὰ μετρητά, οὔτε διὰ ἀκίνητα· δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνωσιν ἀναπαλλοτρίωτα. Ἡ περιουσία πρέπει νὰ μείνῃ ἀναφαίρετος, ἀλλ’ ἡ μορφή, ὑπὸ τὴν ὁποίαν αὕτη ἐμφανίζεται, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαραμείωτος. Καὶ δὲν εἶναι ἀναπαλλοτρίωτος, διότι γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμετέρων ἡμερῶν, κ. Συνάδελφοι, ἀφ’ ἧς ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ὑπάρχουσι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα μοναστηριακὰ ἀκίνητα, τὰ ἀκίνητα ταῦτα καλλιεργοῦνται κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἐμφυτεύσεως. Τὶ ἄλλο εἶναι τὸ σύστημα τοῦτο, παρὰ ἀπαλλοτρίωσις; Τὶς δ’ ἐσκέφθη ποτὲ νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀπαγορεύσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐμφυτεύσεως; Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγίνετο νομοθεσία, κανονίζουσα τὰ ἀποτελέσματα τῆς συστάσεως τῆς ἐμφυτεύσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν κανονικῶς νὰ εἴπητε, ὅτι τὰ ἀκίνητα τῆς Μονῆς εἶναι ἐσαεὶ ἀναπαλλοτρίωτα. Δὲν γνωρίζω ποίας θὰ ὁρίσητε ἐν τῷ νόμῳ διατυπώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἀρχήν, ὅτι τὰ ἀκίνητα τῶν Μονῶν θὰ εἶναι ἐσαεὶ ἀναπαλλοτρίωτα καὶ ἐὰν ἐκεῖ ὅπου εἶχον Μοναὶ ἀγροὺς καὶ βοσκὴν ἀνακύψῃ μία πόλις, θὰ ἐρωτήσω, αὐτοὶ οἱ ἀγροὶ καὶ αἱ βοσκαὶ θὰ μείνωσιν ἀναπαλλοτρίωτοι καὶ θὰ εἴπητε, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς πόλεως τὰ ἀκίνητα ταῦτα τῆς Μονῆς, περιοριζομένης ὑπὸ οἰκοπέδων, ἐπιτρέπεται νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι; Καὶ ἂν τοῦτο λέγω, δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ παρουσιάσω φανταστικόν τι παράδειγμα. Ἔχετε ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ πόλει παράδειγμα πραγματικόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀκινήτων, διότι τὸ ἀκίνητον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπαλλοτριοῦται ἀπολύτως; Ἀλλ’ ἂς προχωρήσωμεν καὶ περαιτέρω. Νομίζετε, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αἱ Μοναὶ ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχετε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ τῆς περιουσίας σας καὶ πᾶς πολίτης ἐπὶ τῆς περιουσίας του, δὲν ὑπόκειται καὶ εἴς τινας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ Κράτους; Νομίζετε, ὅτι ἡ γῆ αὐτή, ὅταν περιέλθῃ εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν τινὸς, εἶναι μέχρι τοσούτου σημείου ἰδική του, ὥστε νὰ τὴν καταδικάσῃ εἰς νέκρωσιν; Νομίζετε, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, σεβόμενον τὴν ἰδιοκτησίαν νὰ μετέλθῃ ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἰδιοκτησίαν πολιτείαν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ καταστήσωσι τὴν περιουσίαν ταύτην παραγωγόν; Ὁσονδήποτε καὶ ἂν τονίσητε τὴν ἰσχὺν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας κατὰ τὴν Ρωμαϊκὴν Νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἔχομεν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐξυψώσετε αὐτό, οὐδέποτε θὰ δυνηθῆτε νὰ φθάσητε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος, ἵνα δι’ ἐπεμβάσεως αὐτοῦ ἀξιώσῃ, ἵνα καταστήσῃ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ, ὅσον ἔνεστι παραγωγικὴν ὑπὲρ τῶν ἀνθρωπίνων τῶν κοινωνικῶν καὶ τῶν τοῦ Κράτους ἀκόμη ἀναγκῶν. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἶπον. Εἶπον, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡμῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μικρᾶς καὶ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας καὶ τὴν ἀντίληψιν ταύτην θέλομεν προσπαθήσῃ νὰ καταστήσωμεν τοιαύτην, ὥστε νὰ συμβιβάζωνται πάντα ταῦτα πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν. Διὰ ποίου τρόπου τοῦτο θέλει ἐπιτευχθῇ εἶπον καὶ λέγω, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ καθορίσω. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, εἶναι ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία θέλει καθοδηγήσει ἐμέ πῶς νὰ καταστήσω δυνατόν, ὥστε τὸ συμφέρον τὸ κοινωνικὸν νὰ συμμορφωθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εἶναι παράλληλον πρὸς τὸ συμφέρον τῶν Μονῶν. Δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνωρίσω καὶ τὸ δίκαιον, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τῶν Μονῶν πρέπει νὰ παραμείνῃ κατὰ μορφὴν ἀναλλοίωτος εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Διότι ἀλλοίωσις τοῦ Δικαίου οὔτε ἐκ τῶν κειμένων νόμων ἀπορρέει, οὔτε ἐκ τοῦ Συντάγματος, οὔτε ἐκ μιᾶς γενικῆς ἀρχῆς δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ. (Χειροκροτήματα).

§84Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως, τὸ θέμα τοῦτο ἦλθεν αἰφνιδίως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Σκοπός μου, εἰπόντος τὰς ὀλίγας ἐκείνας λέξεις, δὲν ἦτο, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, νὰ ἐλέγξω ἐπὶ ἀμαθείᾳ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι πολυμαθέστατος ἀνήρ. Ὁ σκοπός μου προήρχετο ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως, ἐπειδὴ παρετήρησα, ὅτι αἱ ὀλίγαι λέξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔφερον μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον αὐτὸν εἰς τὸν σχηματισμὸν πεποιθήσεως, ὅτι ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν Μοναστηριακῶν ἀκινήτων κτημάτων. Ὁ σκοπός μου, ἄρα, ἦτο νὰ συντελέσω κατά τι, ὅπως μὴ περιέλθῃ τυχὸν τὸ Κράτος εἰς λῆψιν μέτρου, ὅπερ ἀποκλείεται καὶ ἐκ τῶν Ἁγίων Συνόδων καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἐν τῷ 2ῳ ἄρθρῳ, ἀνακηρύσσοντος ὡς ἀπαρασαλεύτους τούς τε ἱεροὺς ἀποστολικοὺς καὶ συνοδικοὺς κανόνας καὶ τὰς ἱερὰς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ὀρθοδόξου. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλίας, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ὁποίου ἤχθη τὸ ζήτημα κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκρίνομεν, καὶ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀντελήφθη ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὅτι πρόκειται περὶ ἀκινήτων κτημάτων τῆς Μονῆς ἐκείνης. Ἔχει οὕτως ἢ οὐχί; Πρόκειται περὶ κινητῶν πραγμάτων ἢ οὐχί; Οὐχί. Ἑπομένως, ὅλη ἡ ἐπίθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἢ καὶ κατὰ τοῦ προσώπου μου...

§85Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Οὔτε κατὰ τοῦ προσώπου σας, οὔτε κατὰ τῆς ἀγορεύσεώς σας ἐγένετο ἐπίθεσις, ἀλλ’ ἐὰν ἐγένετο συζήτησις μετά τινος ζωηρότητος, τοῦτο προήρχετο ἐκ τοῦ θέματος.

§86Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπόν. Ὅλη ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ ἔστω καὶ ἡ ἡμίσεια, δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ συζητηθέντος πράγματος, διότι, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος, καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς κινητῆς περιουσίας τῶν Μονῶν, περὶ χρεωγράφων, περὶ τιμαλφῶν ἀντικειμένων, οὐδεὶς νόμος ἐκκλησιαστικός, ἢ ἄλλος τις θεωρεῖ, ὅτι τὰ εἴδη ταῦτα τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν εἶναι ἀνεκποίητα καὶ ἀναπαλλοτρίωτα. Ὥστε ἦτο περιττὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἐκποίησις τῆς κινητῆς περιουσίας τῶν Μονῶν. Πρόκειται περὶ τῶν ἀκινήτων κτημάτων τῶν Μονῶν. Καὶ περὶ τούτων ὑποστηρίζω, ὅτι ὄχι μόνον ἐξ ἰδίας γνώμης, ἀλλὰ καὶ ἐκ μελέτης πολλῶν συγγραφέων καὶ ἐγχωρίων καὶ ξένων, καὶ ἰδίᾳ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ Καθηγητοῦ ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ κ. Κ. Ράλλη, ὅτι τὰ ἀκίνητα κτήματα τῶν Μονῶν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύνανται νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι, ἐκτὸς ὅταν πρόκειται περὶ ὡρισμένων ἐξαιρέσεων, πάλιν ἐκ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου, ἀπορρεουσῶν. Αἱ δὲ ἐξαιρέσεις αὗται εἶναι, ὅτι ἡ ἀκίνητος περιουσία τῶν Μονῶν, τότε μόνον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκποιῆται, ὅταν πρόκειται περὶ ὠφελείας τῶν Μονῶν, διότι, π. χ., ἔχουσιν αὗται συνομολογημένα δάνεια ἐπὶ ὑπερόγκῳ τόκῳ, ὡς καὶ κατ’ ἄλλας τινὰς περιπτώσεις, ῥητῶς κατονομαζομένας. Ἄλλοτε, Κύριοι, ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἐγένετο μεγάλη συζήτησις, καθ’ ἥν, βεβαίως, ἐποχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχεν εἰσέτι ἀναφανεῖ εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα...

§87Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶχον γεννηθῆ ἀκόμη τότε.

§88Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πολὺ εὐχάριστον, διότι μανθάνομεν, ὅτι εἶσθε ἀνήλικος! Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀνεφύη εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλοτε καὶ εἰς τὸν Τύπον ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Νόμος τις ἐπέτρεψε τὴν δι’ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων τῇ Δημοσίῳ ὑπὸ τῶν Μονῶν. Ἤρξαντο δ’ ἐκποιούμενα τούτῳ τῷ λόγῳ ἀναγκαστικῶς ἀκίνητα τῶν Μονῶν. Ἐνόμιζεν ὁ Τρικούπης, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐκποιηθῶσιν ἐκκλησιαστικὰ ἀκίνητα ἕνεκα ὀφειλομένων φόρων πρὸς τὸ Δημόσιον. Τὸ ζήτημα τότε συνεζητήθη εὐρύτατα, ἡ δὲ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλάδος διὰ Πρακτικοῦ αὑτῆς διεμαρτυρήθη κατὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ὧν δυνάμει ἐξεποιοῦντο Ἐκκλησιαστικὰ κτήματα πρὸς πληρωμὴν χρεῶν πρὸς τὸ Δημόσιον. Τότε πολλοὶ ἐκλήθησαν, ὅπως ἐκφέρωσι τὴν γνώμην αὐτῶν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἐγράφησαν πολλὰ καὶ μακραὶ συζητήσεις ἐγένοντο. Ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐγὼ νὰ γράψω μελέτην τινά: «Τὰ Μοναστηριακὰ ἀκίνητα κτήματα», τὴν ὁποίαν μόλις τώρα, ἀπὸ μιᾶς ὥρας περίπου, κατώρθωσαν νὰ μοί προσκομίσωσιν ἐκ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἡ μελέτη αὕτη, βασιζομένη κυρίως ἐπὶ προγενεστέρων μελετῶν εἰδικωτέρων ἀνδρῶν ἢ ἐγώ, διασαφηνίζει πληρέστατα τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἡμῶν δικαίου. Μέρη τινὰ αὐτῆς ἐγράφησαν ὑπ’ ἐμοῦ τῇ παρακλήσει τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀναπτύσσων ἐν τῇ ὁλομελείᾳ αὐτοῦ τὸ προκείμενον σοβαρὸν ζήτημα. Λέγω μόνον, ὅτι ὑπάρχουσιν εἰδικαὶ διατάξεις ἐν τῷ ἐκκλησιαστικῷ δικαίῳ ἐν τοῖς κανόσι τῶν Ἱερῶν Συνόδων, καθ’ ἃς καὶ μόνας ἐπιτρέπεται ἡ ἐκποίησις τῶν μοναστηριακῶν ἀκινήτων κτημάτων, αἱ δὲ διατάξεις αὗται ἐπιτρέπουσι τὴν ἐκποίησιν ἐπὶ ἰδιωφελείᾳ τῆς Μονῆς, ὅταν τουτέστιν ἡ Μονὴ διὰ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων κτημάτων αὐτῆς πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ, ὡς π. χ. πληρωμὴ ὑπερόγκων τόκων, κλπ. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶ καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ εὑρεθῇ πρὸ ἐκκλησιαστικῆς ἐξεγέρσεως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἤθελεν ἀποτολμήσει νὰ θέσῃ χεῖρα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, βέβηλον, οὐχὶ ἐπὶ τῶν καλογήρων, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς μοναστηριακῆς ἀκινήτου περιουσίας, ἣν ἀπαρασαλεύτως ὑποστηρίζουσιν οἱ ἐκκλησιαστικοὶ ἡμῶν νόμοι, καὶ ἣν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν τῶν Μονῶν ὑποστηρίζει τὸ Σύνταγμα, τὸ δίδον κῦρος εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς τῆς Ἑλληνικῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, εἰς τοὺς Κανόνας καὶ τὰς ἱερὰς παραδόσεις. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶχον νὰ προσθέσω, κ. Πρόεδρε, ἵνα μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ Βουλευτὴς ἔχων τὴν μικρὰν, ἔστω καὶ ἀσήμαντον πεῖραν, ἣν καὶ ἐγὼ ἔχω, ὅστις ἠδύνατο ποτὲ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι τὰ κινητὰ κτήματα τῶν Μονῶν προστατεύονται, δῆθεν, ὑπὸ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Κανόνων καὶ τοῦ Συντάγματος. Ἐπαναλέγω, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἀκινήτων κτημάτων, ἂν δὲ συνέβη ἐνίοτε νὰ πωληθῶσιν ἀκίνητα κτήματα τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας, τοῦτο πάντοτε ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, πρὸς ἰδιωφέλειαν τῶν Μονῶν.

§89Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριοι, ὁ κ. Συνάδελφος ἀνέλαβε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὰ ἀκίνητα μοναστηριακὰ κτήματα εἶναι ἀναπαλλοτρίωτα καὶ ὅτι εἶναι ἀναπαλλοτρίωτα, δυνάμει διατάξεως τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι δὴ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, τῆς ἀναφερομένης εἰς τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας καὶ κυρούσης αὐτούς. Διὰ νὰ ἐννοηθῇ ἂν τοῦτο εἶναι ἀκριβές, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἐννοούμενον, ὅταν λέγωμεν ἀναπαλλοτρίωτα. Ἐννοοῦμεν ἕν κτῆμα, τὸ ὁποῖον κατὰ Συνταγματικὴν, μάλιστα, ὡς θέλει ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, κατὰ νομικὴν διάταξιν, θὰ ἔλεγον ἐγώ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλοτριωθῇ, νὰ ἀλλάξῃ κύριον. Ἂν τοιοῦτον ἀναπαλλοτρίωτον ὑφίστατο κατὰ Συνταγματικὴν διάταξιν, δὲν θὰ ὑπῆρχε κανεὶς τρόπος, καθ’ ὅν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ κύριον, οὔτε διὰ νόμου. Τοῦτο ὑποστηρίζει ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὄχι ὅτι ἡ περιουσία τῶν Μονῶν, κινητὴ ἢ ἀκίνητος, εἶναι ἀναφαίρετος, διότι περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία συζήτησις καὶ καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ τοῦτο, ὅτι τὰ ἀκίνητα τῶν Μονῶν εἶναι ἀναπαλλοτρίωτα, καὶ δὴ κατὰ Συνταγματικὴν διάταξιν, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται οὔτε διὰ νόμου νὰ ἐπιτραπῇ καὶ κανονισθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτῶν, εἶναι τοσούτου ὄγκου ἀξίωσις αὐτή, τοσούτου μεγέθους καὶ τοσαύτης κοινοτυπίας ἰδέα νομικὴ αὐτή, ὥστε θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπῆρχε μία τοιαύτη μορφὴ δικαιώματος, συνταγματικῶς καθισταμένου καὶ συνταγματικῶς δημιουργουμένου, ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἀντικείμενον μιᾶς μελέτης νομικῆς, ἐξεταζούσης περίεργον φαινόμενον, διότι θὰ ἦτο περίεργον φαινόμενον, ἰδιωτικὸν δικαίωμα, δικαίωμα ἰδιοκτησίας, ἱδρυμένης διὰ τοῦ Συντάγματος καὶ λαμβανούσης καὶ τὴν μορφὴν αὐτῆς κατὰ τὸ Σύνταγμα, θὰ ἦτο κἄτι τι μοναδικὸν εἰς τὰς νομοθεσίας ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, θὰ ἦτο ἓν φαινόμενον δικαιώματος πρωτοφανοῦς, θὰ ἦτο δὲ περίεργον νὰ ὑπῆρχε, διότι θ’ ἀπετέλει ἀντικείμενον μιᾶς μελέτης νομικῆς, δυναμένης νὰ τέρψῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς τὴν μελέτην τῶν σπανίων περιπτώσεων, εἶμαι δὲ καὶ ἐγὼ εἷς ἐξ αὐτῶν. Δυστυχῶς, δὲν ἔχει οὕτω κατὰ τὴν κειμένην σήμερον νομοθεσίαν, διότι κατ’ αὐτήν, ἀπαλλοτριοῦνται τὰ κτήματα τῶν Μονῶν, διότι ἤδη ἔχομεν νομοθεσίαν, καθ’ ἥν, τὰ κτήματα τῶν Μονῶν ἀπαλλοτριοῦνται. Τί λέγει ἡ νομοθεσία αὕτη; Ἄρθρον 20 τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου. (Ἀναγινώσκει) «Ἀπαγορεύεται ἡ ἑκουσία ἢ ἀναγκαστική... κλπ.». Καὶ ὁρίζεται οὕτω ἡ ἀνάγκη ἡ ἄφευκτος. «Προφανὴς ὠφέλεια λογίζεται καὶ ἡ ἐκποίησις αὐτῶν δι’ εὐσεβεῖς καὶ φιλανθρωπικοὺς ἐν γένει σκοποὺς καὶ πᾶσα ἄλλη περίπτωσις προφανοῦς ὠφελείας, καὶ ἡ διὰ φιλανθρωπικοὺς σκοποὺς διάθεσις». Ἠξεύρετε τὶ εἶναι αὐτό, Κύριε Συνάδελφε; Αὐτὸ εἶναι καὶ πέραν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον, αὐτὸ θίγει τὸν σκοπὸν τῆς περιουσίας αὐτῆς, διότι εἶναι δωρεά. Αὐτὸ θίγει, ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας ἐν τῇ ἐνεστώσῃ αὐτοῦ μορφῇ, ἀλλὰ ἀφαιρεῖ καὶ τὴν περιουσίαν ἀπὸ τὸν σκοπόν, δι’ ὃν ἔχει προορισθῇ, διότι ἐπιτρέπει, ἵνα οἱ ἑκάστοτε διαχειρισταὶ τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας διαθέτωσι τὴν περιουσίαν αὐτὴν δι’ ἄλλους σκοπούς, κοινωφελεῖς, φιλανθρωπικούς, ἀλλ’ ἄλλους σκοπούς. Τί ἐστὶν ἀφαίρεσις ἀπὸ τοῦ σκοποῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔταξαν αὐτήν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀφιέρωσαν τὴν τοιαύτην περιουσίαν; Ὅταν ἔχετε δεδομένον ἐκ τῆς νομοθεσίας, ὅτι δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ περιουσία, τηρουμένων τῶν διατυπώσεων, τῶν ἐν τῷ νόμῳ, ἀπὸ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προωρίζετο, δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι δὲν δύναται νὰ πωληθῇ αὐτὴ ἡ περιουσία; Ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι δύναται νὰ πωληθῇ, τὸ λέγει αὐτὸς ὁ νόμος. Δύνανται οἱ διευθύνοντες, τηροῦντες τὰς ἀπαιτουμένας διατυπώσεις, νὰ πωλήσωσι τὴν περιουσίαν ἐπὶ ἀνταλλάγματι, νὰ ὁρίσωσι τὸ ἀντίτιμον, νὰ τὴν βγάλουν εἰς τὴν δημοπρασίαν, διότι νομίζουν, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Μονῆς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ διαχειρισθῶσι τὰ τοιαῦτα. Ποῦ εἶναι, λοιπόν, τὸ ἀναπολλοτρίωτον, τὸ ὁποῖον εἴπετε ὑμεῖς, ὅτι δι’ ὅσων ἐγὼ εἶπον πρόκειται νὰ τὸ θίξωμεν καὶ νὰ καταστρέψωμεν τὸ Σύνταγμα, τοὺς Κανόνας τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ προκαλέσωμεν ἐξέγερσιν;

§90Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θὰ εἶναι πρὸς ὠφέλειαν τῶν Μονῶν ἡ διάθεσις αὐτή.

§91Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μήπως ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ δοθῇ δωρεὰν ἡ περιουσία ἢ πρὸς ζημίαν τῆς Μονῆς; Ἐδήλωσα καὶ ἐτόνισα, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀναφαίρετον τῆς περιουσίας ἀπὸ τὴν Μονήν, περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμία συζήτησις. Δὲν εἶπον, ὅτι θὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς περιουσίας ἀπὸ τῶν Μονῶν, οὔτε ἐσκέφθη κανεὶς τοιοῦτό τι καὶ ἐτόνισα, ὅτι περὶ τούτου οὐδεμία ἐγένετο οὔτε δύναται νὰ ἐκδηλωθῇ τοιαύτη γνώμη.

§92Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ εἶπον.

§93Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βεβαίως. Τὸ δὲ πρὸς ὠφέλειαν, τὸ ὁποῖον λέγετε, σημαίνει νὰ μὴ τὸ ἀφαιρέσωμεν, διότι, ἂν γίνῃ μεταβολὴ συστήματος τῆς καλλιεργείας, ἂν γίνῃ πώλησις πραγμάτων, τὰ ὁποῖα συμφέρει καλλίτερον εἰς τὴν Μονὴν νὰ τὰ ἔχῃ ὑπὸ ἄλλην μορφήν, ὡς στοιχεῖα τῆς περιουσίας της, θὰ γίνῃ πρὸς ὠφέλειαν τῆς Μονῆς. Δὲν ἠξίωσεν, οὔτε ἐσκέφθη κανεὶς νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν περιουσίαν ἀπὸ τὰς Μονάς. Ἀλλὰ μήπως ὁ νεώτερος νόμος αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔθηκε τὴν βέβηλον χεῖρα ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, ἐπιτρέψας τὴν πώλησιν αὐτῶν; Ἤδη ἀπὸ τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς ἐπετρέπετο ἡ πώλησις. Ἐν ταῖς Νεαραῖς τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἐπετρέπετο ἡ πώλησις τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ ἡ ἐκποίησις — εἶναι ἡ Νεαρὰ 120— καὶ ἡ ἐμφύτευσις μοναστηριακῶν κτημάτων, ἐννοεῖται δέ, ὅτι καθορίζονται οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς θὰ γίνουν πάντα ταῦτα. Συνεπῶς, καὶ ἂν σήμερον Ὑπουργός τις σκεφθῇ, ἐσκέφθη δὲ καὶ τὴν ἔβαλεν ὄχι ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ὁ νόμος, νὰ θέσῃ διάταξιν, κανονίζουσαν τὰ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν Μονῶν κατὰ τρόπον, ἐπιτρέποντα τὴν ἐκποίησιν ὑπὸ ὡρισμένους σκοπούς, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ ἐπιβάλῃ χεῖρα βέβηλον. Τοὐλάχιστον θὰ ἦτο τόσον ὀλίγον βέβηλος, ὅσον βέβηλος ἦτο καὶ ἡ χεὶρ τῶν Βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων, οἱ ὁποῖοι ἐνομοθέτουν παραπλεύρως πρὸς τὰς κορυφὰς τῆς Ἐκκλησίας, αἱ ὁποῖαι ἔθεσαν τοὺς Κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, περὶ τῶν ὁποίων τοσοῦτον κήδεσθε. (Χειροκροτήματα).

§94Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ πρὸ τινος χρόνου μὲ ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ὡμίλησα ἐν τῇ Βουλῇ. Σήμερον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἠσθάνθην ἀγαλίασιν καὶ εὐφροσύνην, διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ λέγω, ὅτι ἠσθάνθην εὐφροσύνην καὶ ἀγαλίασιν, διότι ἐπὶ τέλους εὑρέθη εἷς πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς ἰδέας σπουδαιοτάτης. Δὲν προτίθεμαι, βεβαίως, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τὴν συνταγματικὴν ἢ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Ρωμαϊκοῦ δικαίου, διότι ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως τοσοῦτον σαφῶς, τοσοῦτον σοφῶς ἐπεξήγησε τὸ ζήτημα, ὥστε, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁμολογῶ, ὅτι τελείως ἐπείσθην, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκεται ἐν πληρεστάτῳ δικαίῳ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ τὸ ἐξετάσω ἀπὸ οὐσιατικῆς ἀπόψεως καὶ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία ἔχει τὸ δημοκρατικώτερον πολίτευμα, τὰς κατήργησε τὰς Μονὰς καὶ καταργήσασα αὐτὰς, ἐσώθη ἡ Γαλλία.

§95Κ. ΑΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ. Πῶς; Νὰ καταργήσωμεν τὰς Μονάς;

§96Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ καταργήσωμεν τὰς Μονάς. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ Γαλλία τὰς κατήργησε. Ἀλλ’ εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἥμισυ τῶν γαιῶν ἐν Ἑλλάδι νὰ παραμένωσι νεκραί. Δύναται νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε τὰ κτήματα τῶν Μονῶν νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὰς Μονάς, ἀλλὰ καὶ νὰ καλλιεργῶνται. Πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρὰ, ὅτι ὁ κόσμος πεινᾷ, διότι δὲν ὑπάρχουσι γαῖαι πρὸς καλλιέργειαν. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου, Κύριοι, ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησα εἰς πολλὰ ζητήματα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐνισχύσω αὐτὸν εἰς τὴν γνώμην του ταύτην, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχομεν πάντες καθῆκον νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτόν, καὶ εἶναι ἴσως, Κύριοι, ὁ πρῶτος πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ γνώμην τοιαύτην πρὸς σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἥμισυ, Κύριοι, τὰ τρία τέταρτα τῶν γαιῶν παραμένουσιν ἀκαλλιέργητα, διὰ νὰ παχύνωνται ὀλίγοι καλόγηροι. Κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, Κύριοι, ἀπεδείχθη ἀκριβῶς ἡ σπουδαιότης τοῦ ζητήματος, διότι εἴμεθα ἐξηναγκασμένοι νὰ φέρωμεν σῖτον καὶ ἄλευρα ἐξ Ἀμερικῆς, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλγαρία, ἡ Ρουμανία, οὐ μόνον δὲν μεταφέρωσιν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἄλευρα, ἀλλὰ ἔχουσι καὶ μεγίστην ἐξαγωγήν. Ἔχει καταντήσει ἡ Ἑλλὰς νὰ προσκομίζῃ ὅλα τὰ τρόφιμα καὶ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι δὲν ὑπάρχουσι γαῖαι, ἵνα καλλιεργήσωσιν αὐτὰς οἱ ἄνθρωποι, βλέπομεν δὲ καὶ τὸ φαινόμενον, ἵνα κατὰ χιλιάδας μεταναστεύωσιν ἐργατικαὶ χεῖρες εἰς τὴν Ἀμερικήν, καθ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα γαῖαι πρὸς καλλιέργειαν. Εἶναι καιρός, Κύριοι, τέλος πάντων νὰ εἴπωμεν μίαν ἀλήθειαν, εἶναι καιρὸς νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὰ μοναστηριακὰ κτήματα διαρπάζονται ὑπὸ διαφόρων δικηγόρων, ὑπὸ διαφόρων καλογήρων!

§97Κ. ΑΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ. Καὶ διὰ τῆς ἐκποιήσεως αὐτὰ θὰ γίνουν.

§98Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ταῦτα λέγων, Κύριοι, δὲν τὰ λέγω ἀνευθύνως. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἄλλοτε καὶ διὰ τοῦ τύπου κατηγόρησα ὑπευθύνως πρώην Ὑπουργὸν τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀφήρπασε τρία ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ἐκ τῆς Μονῆς τοῦ Πετράκη, τὸν κ. Δεμερτζῆν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ποιοῦμαι κατάχρησιν τῆς ἀσυλίας τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς λέγων ταῦτα, διότι τὰ ἔγραψα εἰς τὸν τύπον, καὶ ὅταν ὁ κ. Δεμερτζῆς εἶπε: «Θὰ τὸν καταγγείλω», τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐγὼ τὸν προεκάλεσα καὶ τοῦ εἶπον: «Σὲ προκαλῶ, ἂν τολμᾷς, νὰ μὲ καταγγείλῃς, διὰ νὰ σοῦ ἀποδείξω, ὅτι κατεβρόχθησες κτήματα ἀξίας 3.000000 δραχμῶν ἐκ τῆς Μονῆς Πετράκη». Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Δεμερτζῆς εἶναι γυναικάδελφος τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς.

§99Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, διατί προσθέσατε αὐτό; Νὰ τὸ ἐξηγήσητε.

§100Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἁπλῶς, μὲ ἠρώτησαν.

§101Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς σχέσεις...

§102Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τοὐναντίον, νομίζω, πρὸς τιμήν σας, ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς ψυχρότητα.

§103Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν πρὸς τιμήν μου ἢ ὄχι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ ἀναμίξητε ἐμὲ πρὸς πρόσωπον, αἱ σχέσεις τοῦ ὁποίου γνωρίζετε πῶς εἶναι πρὸς ἐμέ.

§104Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, λέγων ταῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶχον δικαίωμα νὰ τὰ εἴπω, διότι τὰ ἔγραψα ὑπευθύνως διὰ τοῦ τύπου καὶ τὸν προεκάλεσα καὶ δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ μὲ καταγγείλῃ. Λοιπόν, νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, ὥστε νὰ ὑπάρχωσι 4–5.000 καλόγηροι, οἱ ὁποῖοι δὲν στρατεύονται, δὲν νυμφεύονται; Κύριοι, σήμερον εἰς τὶ ὀφείλει ἡ Γερμανία τὴν δόξαν, τὸ κλέος καὶ τὴν ἰσχύν της; Εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε κυρίως διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ της. Κατὰ τὸν Γαλλογερμανικὸν πόλεμον, ἤτοι κατὰ τὸ 1870, ὁ πληθυσμὸς τῆς Γαλλίας, ὡς καὶ ὁ πληθυσμὸς τῆς Γερμανίας ἦτο ἴσος, ἑκάστη εἶχε 40.000.000. Σήμερον ἡ Γερμανία ἔχει 70 ἑκατομμύρια πληθυσμόν, ἡ δὲ Γαλλία ἔχει 40 μόνον. Καὶ ἂν ἡ Γερμανία εἶχε 40.000.000 μόνον σήμερον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταπεξέλθῃ ἐναντίον ὅλης τῆς Εὐρώπης; Καὶ ὅταν, Κύριοι, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν 5.000 καλογήρους, οἱ ὁποῖοι παραμένουσιν ἄγαμοι! Δὲν θέλω νὰ προσθέσω καὶ μερικὰ ἄλλα. Καὶ διαρπάζονται οὕτω αἱ περιουσίαι τῶν Μονῶν καὶ διαρπάζουσιν αὐτὰς οἱ διάφοροι δικηγόροι καὶ οἱ διάφοροι μοναχοί, καὶ τὸ Κράτος θεᾶται ἀπαθῶς τὴν κατάστασιν αὐτήν καὶ ἀποστέλλει πλοῖα εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἵνα προσκομίσωσι σῖτον καὶ τρόφιμα. Ἔχομεν, ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, καθῆκον νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος πολλάκις ἐπολέμησα αὐτόν, αἰσθάνομαι ἤδη εὐγνωμοσύνην, διότι ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς τοιαύτης ἰδέας, καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι θὰ εἶναι ἄξιος ἀνδριάντος, ἐὰν θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἐὰν θέσῃ τέρμα εἰς τὴν περίοδον ταύτην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καθ’ ἣν οὗτος εἶναι ἠναγκασμένος νὰ μεταφέρῃ ἐξ Ἀμερικῆς σῖτον διὰ νὰ φάγῃ, ὅταν αἱ καλλίτεραι γαῖαι, αἱ πλουσιώτεραι καὶ αἱ μᾶλλον προσοδοφόροι παραμένουσιν ἀκαλλιέργητοι ὡς λειβάδια χάριν μερικῶν κυρίων δικηγόρων καὶ καλογήρων, οἱ ὁποῖοι, τέλος πάντων, παχύνονται διὰ τοῦ αἵματος τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§105Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὁ πρῶτος λαβὼν τὸν λόγον καὶ ἀπαντήσας εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Τρικκάλων ἐκ παρεξηγήσεως τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων, ἐξεφώνησε πρὸς ἐμέ, τοιουτοτρόπως καὶ ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ἄρτι κατελθών, ἐκ παρεξηγήσεως συνεφώνησε πρὸς ἐμέ. Διότι ἐγὼ δὲν εἶπον, οὐδὲ ὑπεστήριξα ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς περιουσίας τῶν Μονῶν, διότι νομίζω, ὅτι κακῶς εἶναι διατεθειμέναι. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔθιξα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐξήνεγκον γνώμην καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι συμφωνεῖ μετ’ ἐμοῦ ὁ κ. Συνάδελφος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῆς ἀκινήτου τῶν Μονῶν, δύνανται νὰ ληφθῶσι, καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσι, μέτρα, οἷα ὑπεδήλωσα, ἀλλὰ δὲν εἶπον ποτέ, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ περιουσία τῶν Μονῶν, ἵνα μὴ ταύτην ἀπολαμβάνωσιν οἱ καλόγηροι κατὰ τὸν τρόπον Α ἢ Β. Περὶ τούτου νομίζω, καὶ πάλιν, ὅτι δὲν ἐξεδήλωσα γνώμην. Ἑπομένως, ὁ κ. Συνάδελφος μὲ ὑποχρεοῖ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν τοσοῦτον οὐσιωδῶς συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ, νομίσας ὅτι εἶπον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἐξέθηκε, συνεφώνησεν ἐκ παραδρομῆς καὶ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ οἰκειοποιῶμαι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν μοὶ ἀνήκει, ἀφήνω εἰς τὸν κ. Συνάδελφον ὁλόκληρον τὴν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ μοὶ χαρίσῃ.

§106Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐξ ἁπλῆς συστάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τρικκάλων ἐγεννήθη συζήτησις περὶ θέματος σπουδαιοτάτου, ἠκούσθησαν δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεθύμουν οὐδέποτε νὰ ἠκούοντο, τοὐλάχιστον, ἐφόσον τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου δὲν ἐπῆλθεν ἀκόμη, ἵνα συντελεσθῇ ἡ ἐθνικὴ ἀποκατάστασις. Τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς γενικωτέρας, ἐθνικῆς ἀπόψεως, μετεστράφη ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς νομικὴν συζήτησιν. Κατ’ ἐμέ, Κύριοι, τὸ ζήτημα, ἂν ἐπιτρέπεται, νομικῶς, εἶναι κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἱερῶν κανόνων, εἴτε κατὰ Συνταγματικὴν διάταξιν, ἡ ἐκποίησις τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῶν Μονῶν, εἶναι ἐντελῶς παρέλκον. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο τι σπουδαιότερον, εἶναι, ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ ἐλεύθερον Ἑλληνικὸν Κράτος, ἔχον, ἃς ἔχει ἐξωτερικὰς βλέψεις καὶ διεξάγον καὶ συντηροῦν τὸν ἐν Ἀνατολῇ ἐθνικὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνέκαθεν καὶ ἄνευ διακοπῆς διεξάγει ἐκεῖ, διὰ τῶν καταστημάτων τούτων τῶν εὐαγῶν, ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον, λέγω, εἰς τὸ ἐλεύθερον Κράτος νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τοῦ μοναστηριακοῦ οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον ὁσονδήποτε, κατὰ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις, καὶ ἂν κατέστη ἑτοιμόρροπον, εἶναι πάντοτε τοιοῦτον, ὥστε νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας μεγίστας εἰς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα.

§107Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν συνεζητήθη ἀπόψε καὶ καλὸν εἶναι νὰ μὴ ἀναμιγνύομεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐτέθη.

§108Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Χαίρω, διότι καὶ ἐκ δευτέρου προεκλήθη, συνεπείᾳ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπον, ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§109Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὴν δήλωσιν τὴν εἶχον κάμει, δὲν προεκλήθην ἐκ τῶν λόγων σας.

§110Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἶπον χαίρω καὶ ἐκ δευτέρου, διότι ἦτο ἀναγκαιοτάτη καὶ χρησιμοτάτη ἡ τοιαύτη δήλωσις, κατόπιν μάλιστα τῶν ὅσων ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς εἶπεν. Ἀλλά, Κύριοι, ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐρωτῶ τὸν κ. Συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς: γνωρίζει, ὅτι διελύθησαν τινὲς μοναὶ καὶ ἐξεποιήθησαν αἱ περιουσίαι αὐτῶν; Βεβαίως γνωρίζει, καὶ τὸν ἐρωτῶ: δύναται νὰ μὲ πληροφορήσῃ ποῦ κατέληξαν τὰ χρήματα, τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῶν ἐκποιηθέντων μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ ποῖοι ἀγαθοεργοὶ σκοποὶ δι’ αὐτῶν ἐξεπληρώθησαν; Μὴ θίγετε, λοιπόν, τὰ κακῶς κείμενα, ἀφήσατέ τα ἐκεῖ, διότι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν μένουν μὲ ὅλην των τὴν ἀξίαν, μένει ἀκέραιον τὸ κεφάλαιον καὶ ἂν σπαταλῶνται τὰ εἰσοδήματα. Ἀλλά, πρὸ παντός, μὴ θίγετε ταῦτα, μὴ κάμνετε λόγον περὶ τούτου, διὰ νὰ μὴ δώσητε ἀφορμὴν εἰς ἄλλους, εἰς τοὺς καραδοκοῦντας εὐκαιρίαν, νὰ ἐπιβάλλωσι χεῖρα ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ, ἐπὶ καταστροφῇ ἐθνικῇ.

§111Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶπε κανείς, ὅτι πρόκειται νὰ πωληθῶσι τὰ κτήματα. Πρόκειται νὰ καλλιεργηθῶσι. Νὰ εὕρῃ τρόπον τὸ Κράτος νὰ καλλιεργηθῶσι τὰ κτήματα αὐτά, διὰ νὰ ἀποδώσουν μεγαλειτέρας προσόδους, διότι σήμερον παραμένωσιν ἀκαλλιέργητα.

§112Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω παρὰ δι’ ἐλαχίστων τὴν Βουλήν, διότι θεωρῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μία ἔντονος διαμαρτυρία ἐναντίον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠξίου ἐλευθερίαν καὶ ἂν ἡ Ἑλλὰς ἐμεγαλύνθη, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν πίστιν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν. Αἱ Ἑλληνικαὶ Μοναὶ ὑπῆρξαν κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐποχήν, τὰ κέντρα ἐκεῖνα, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐφρονηματίζοντο οἱ κάτοικοι, ἐδιδάσκετο ἡ γλῶσσα καὶ ἐν γένει προπαρεσκευάζετο ἡ μεγάλη ἐκείνη ἐπανάστασις, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀκούωνται βαρεῖαι φράσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προκειμένου περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Ἐκκλησίας, ἀδιάφορον ἂν εἶναι ἱερεῖς ἢ καλόγηροι. Δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ διασύρωμεν τὴν πίστιν πρὸς τὴν ἐκκλησίαν καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ ὁμιλοῦμεν μὲ τοιαύτην γλῶσσαν περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκκλησίας, βεβαίως, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ὁ λαὸς νὰ συμπεριφερθῇ ἀναλόγως πρὸς τοὺς λειτουργούς τούτους καὶ νὰ περιφρονήσῃ αὐτούς.

§113Δ. ΠΟΛΙΟΥΔΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἔχητε μοναστηριακὰ κτήματα εἰς τὴν περιφέρειάν σας.

§114Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἔχω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὰς Μονάς, πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα δὲν καλλιεργοῦνται. Γνωρίζω, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν κτημάτων τούτων καλλιεργοῦνται καὶ καλλιεργοῦνται ὡς ἄριστα. Ἐὰν ἡ Πολιτεία δὲν ἐμερίμνησε μέχρι τοῦδε διὰ τὰς Μονὰς καὶ τὰ κτήματα αὐτῶν, καὶ ἂν ἡ Πολιτεία δὲν ἐξήσκησε τὴν πρέπουσαν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν Μονῶν, δὲν πταίουν οὔτε οἱ καλόγηροι καὶ οὔτε καὶ εἰς ἡμᾶς ἐπιτρέπεται νὰ κακίζωμεν αὐτούς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ λάβῃ μέτρα ἐν σχέσει πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας καὶ τὴν ἐν γένει διοίκησιν τῶν Μονῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ζήτημα. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου τῶν καλογήρων καὶ τῆς πολιτείας αὐτῶν, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι οὗτοι δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ τοὺς διασύρωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν γνωρίζω ὁποῖα τινὰ ἀποτελέσματα ἐπετεύχθησαν ἐν Γαλλίᾳ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Μονῶν καὶ ἐν γένει διὰ τῆς καταδιώξεως, ἡ ὁποία ἐνεργήθη ἐν Γαλλίᾳ ἐναντίον τοῦ ἱερατικοῦ κλήρου, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας ἐπιβάλλεται, ὅπως μετὰ στοργῆς ἰδιαιτέρας περιβάλλομεν τὸν κλῆρον. Ἐπιμένω κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὴν ἰδέαν μου, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ λῆψις ἀμέσων μέτρων καὶ διὰ τὴν διοίκησιν ἐν γένει τῶν Μονῶν, καὶ διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν περιουσιῶν αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς συζητήσεως, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§116Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ, τὸν λόγον. Μοὶ εἶναι λίαν δυσάρεστον, διότι λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα πρὸ δύο καὶ πλέον μηνῶν, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἰδιαιτέρως ἔκαμον συστάσεις εἰς τὸ Προεδρεῖον. Πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων. Αὐταὶ αἱ δυστυχισμέναι αἱ συστάσεις μένουν καὶ αὐξάνουν, χωρὶς καμμίαν ἐλπίδα νὰ ἐμφανισθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν γνώμην αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ μεγαλεῖτεραι νὰ μὴ προηγοῦνται τῶν ἤδη ἀναγεγραμμένων συστάσεων. Ἐν τοσούτῳ ἐξακολουθεῖ τὸ αὐτὸ καθεστώς, καίτοι ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις ὅτι θὰ μετεβάλλετο τὸ σύστημα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν θὰ συζητηθοῦν ποτὲ αἱ συστάσεις. Νομίζω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§117Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν σχετικῶς μὲ τὴν παρατήρησιν, ἣν ἔκαμε. Δίδω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατ’ αὐτὰς συνεδριάζει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς μετατροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της ὅλας τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, μεταβάλλει αὐτὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Σχετικῶς μὲ τὰς συστάσεις, δὲν γνωρίζω ἂν τὸ Προεδρεῖον εἶχεν ἔλθῃ εἰς τοιαύτην συνεννόησιν, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου, ἀλλά, δυστυχῶς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μέχρι τῆς συντάξεως τοῦ νέου Κανονισμοῦ, νὰ τηρῶμεν τὴν τάξιν αὐτὴν καὶ νὰ ἀναγράφωμεν τὰς συστάσεις κατόπιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§118Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Λυποῦμαι, διότι θὰ ἀπασχολήσω καὶ πάλιν τὴν Βουλήν. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητῶ, εἶναι ἐντελῶς σύμφωνον μὲ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν λέγει, ὅτι αἱ ἑκάστοτε ἐρχόμεναι ἐπερωτήσεις προηγοῦνται τῶν ἤδη ἐγγεγραμμένων συστάσεων, διότι θὰ ἦτο ἀνόητον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερλερὲς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους πρὸς τὴν Βουλήν, ὧν ἕνεκα δὲν κατέθεσε μέχρι σήμερον τὰ ζητηθέντα παρ’ αὐτοῦ ἔγγραφα ἀπὸ τῆς 26ης παρελθόντος μηνὸς Φεβρουαρίου.

§120Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον εἶναι σήμερον ἀναγεγραμμένον πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶχον ζητηθῆ πρὸ πολλοῦ κατετέθησαν μόλις προχθὲς τὸ ἑσπέρας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ συνεπῶς δὲν μοὶ ἐδόθη ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος νὰ παρασκευασθῶ ἐπαρκῶς.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δερλερὲς ἐπερωτᾷ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, νὰ ἐκθέσῃ πρὸς τὴν Βουλήν τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα δὲν κατέθεσε μέχρι σήμερον τὰ παρ’ αὐτοῦ ζητηθέντα τὴν 24ην Φεβρουαρίου καὶ τὴν 4 Μαρτίου ἔγγραφα.

§122Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 17ης Μαρτίου εἶχον ἐπιληφθῆ, Κύριοι, σκανδαλώδους τινὸς πραξικοπήματος κατὰ τῶν ἐργατῶν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου, ὡς ἀντελήφθην κατὰ τὴν συζήτησιν, εἶχεν ἐξεγερθῆ ἡ συνείδησις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ἐγένετο δὲ διακοπὴ τῆς συζητήσεως ἐπ’ αὐτοῦ, διότι παρέστη ἀνάγκη νὰ προσκομισθῶσι τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα πρὸς διαφώτισιν μερικῶν σκοτεινῶν σημείων τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐν βραχυλογίᾳ, νὰ ἐπαναλάβω καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς: Ἀλευρέμποροι καὶ ἀλευροβιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς, μέλη τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, εἶχον καταρτίσει μετοχικὴν Ἑταιρικὴν συμφωνίαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προμηθεύωνται ἐξ Ἀμερικῆς μεγάλα ποσὰ σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων διὰ τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου μέσῳ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διὰ τοῦ μέσου, λοιπόν, τούτου κατώρθωσαν, ὥστε νὰ ἐμπορεύωνται ἄλευρα καὶ σιτηρὰ ἐξ Ἀμερικῆς, ἄνευ διαταραχῆς τινὸς μέχρι τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Φεβρουαρίου 1915, ὅτε κατελθὼν εἰς Πειραιᾶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέπουλης καὶ μεταβὰς εἰς τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, ἐκάλεσε παρ’ ἑαυτῷ τὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνατεθῆ παρὰ τῶν ἐμπόρων αὐτῶν ἡ διεύθυνσις τῶν ἐργασιῶν τῆς ἑταιρείας των, ὡς καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ὅστις εἶναι καὶ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἀπῄτησε δὲ παρ’ αὐτῶν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὰ σιτηρά, τὰ ὁποῖα εἶχε προμηθευθῆ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεμένοντο τότε, ἦσαν ἀκριβώτερα, νὰ πληρώσουν οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ἑταιρείαν ταύτην ἔμποροι ἀνὰ 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον εἶχον τότε εἰς τὰς ἀποθήκας των καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀνέμενον ἐξ Ἀμερικῆς. Ἵνα πείσῃ δὲ τοὺς ἐμπόρους νὰ δεχθῶσι τὴν πρότασίν του ταύτην, τοὺς εἶπεν, ὅτι μὲ τὴν 5λεπτον ταύτην φορολογίαν θὰ ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου των εἰς 46 λεπτὰ καὶ ὅτι εἰς τὴν τιμὴν ταύτην θὰ κατέλθῃ καὶ ἡ τιμὴ τῶν σιτηρῶν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἣν καὶ θὰ χορηγήσῃ ταῦτα εἰς τοὺς ἐμπόρους, προσέτι δὲ, ὅτι θὰ τοὺς δώσῃ καὶ ἀστυνομικὴν διατίμησιν, μᾶλλον συμφέρουσαν, οἱονεὶ ὡς ἀντάλλαγμα τῆς πενταλέπτου καταβολῆς, διὰ τῆς ὁποίας οὗτοι τὸν διηυκόλυνον. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο προφανῶς ζημιώδης εἰς τοὺς ἐμπόρους...

§123Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Τὰ πεντάλεπτα αὐτά, ποῖος θὰ τὰ λαμβάνῃ; Τὸ Κράτος;

§124Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Σιγά–σιγὰ θὰ φθάσωμεν εἰς ὅ,τι μὲ ἐρωτᾶτε. Ἐζήτει τὴν πεντάλεπτον φορολογίαν πρὸς τὸν σκοπόν, δῆθεν, νὰ ἐλαττώσῃ διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσεπράττετο δι’ αὐτῆς, τὴν τιμὴν τῶν σιτηρῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀγοράσει, ὡς διετείνετο, ἀκριβὰ...

§125Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον ἐστοίχιζον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πόσον εἰς τοὺς ἐμπόρους;

§126Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τώρα, θὰ τὸ ἴδωμεν. Λοιπόν, ἡ πρότασις αὕτη, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέπουλη ἦτο ζημιώδης, διότι μὲ τὴν ὑπερτίμησιν τῶν 5 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν τῶν ἐμπόρων καὶ συνεπῶς καὶ τῆς κατὰ 5 λεπτὰ ἐπαυξήσεως τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων, ἡ πώλησις αὐτῶν θὰ καθίστατο εἰς τοὺς ἀπαρτίζοντα; τὴν μετοχικὴν ἑταιρικὴν συμφωνίαν ἐμπόρους δυσχερής, διότι τὰ ἀναμενόμενα ἐν Πειραιεῖ ἐπ’ ὀνόματι ἄλλων ἐμπόρων ἐξ Ἀμερικῆς ἄλευρα, θὰ ἦσαν εὐθηνότερα, διότι δὲν ἤθελον φορολογηθῆ μὲ τὴν ἐπὶ πλέον ἀναλογοῦσαν εἰς τὸ 5λεπτον ἐπιβληθεῖσαν εἰς τοὺς ἐμπόρους φορολογίαν. Ἐν τούτοις οἱ ἔμποροι οὗτοι ἐδέχθησαν νὰ συζητήσωσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρέπουλη καὶ ἐπὶ τέλους συνήνεσαν εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ πενταλέπτου, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὸν ἀπαράβατον ὅρον, ἵνα εἰς τὴν καταβολὴν ταύτην τοῦ πενταλέπτου μὴ ὑπαχθῶσι μόνον τὰ σιτηρὰ καὶ τὰ ἄλευρα αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ ὑπαχθῶσι καὶ τὰ σιτηρὰ καὶ τὰ ἄλευρα, τὰ ὁποῖον ἤθελον κομισθῆ ἐν Πειραιεῖ ἐπ’ ὀνόματι οἱουδήποτε ἄλλου ἐμπόρου...

§127Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κατόπιν τὰ πέντε ἐστοίχισαν ἕξ καὶ τέταρτον.

§128Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Συγγνώμην. Τὸ γνωρίζω.

§129Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἄ! Τὸ γνωρίζετε;

§130Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα. Τοῖς εἶπε πρὸς τούτους ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τότε κ. Ρέπουλης, ὅτι κατέθεσε νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐπιτάξεως καὶ ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐπίταξιν τῶν σιτηρῶν καὶ τῶν ἀλεύρων τῶν ἐμπόρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον δεχθῆ νὰ ὑπαχθῶσι καὶ τὰ σιτηρὰ καὶ τὰ ἄλευρα αὐτῶν εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην, προσέθεσε μάλιστα, ὅτι θὰ ἦτο καὶ ὀφειλέτης εὐγνωμοσύνης πρὸς αὐτούς, ἐὰν τῷ ὑπεδείκνυον ὑπάρχοντα τυχὸν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Πειραιῶς κεκρυμμένα ἄλευρα, ἵνα καὶ ταῦτα ὑποβάλῃ, δῆθεν, εἰς τὴν 5λεπτον φορολογίαν.

§131Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο Φεβρουάριος τοῦ 1915;

§132Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εἶπον, ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐτελεῖτο ἄνευ διαταραχῆς μέχρι τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1915, ὅτε κατῆλθεν ὁ κ. Ρέπουλης εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἔλαβον χώραν, ὅσα προεξέθηκα. Κατόπιν τῶν ὑποσχέσεων αὐτῶν καὶ τῶν ἀπειλῶν, οἱ ἔμποροι, οὓς προανέφερον, κατέβαλον τὴν πεντάλεπτον φορολογίαν, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 569.000 δραχμῶν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, Κύριοι, ἐγένετο ἡ διακοπὴ τῆς συζητήσεως, διότι ἠγέρθησαν πρὸς τοὺς Συναδέλφους αἱ ἑξῆς ἀπορίαι: Πρῶτον. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ρέπουλης διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν 5λεπτον φορολογίαν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν τῶν ἐμπόρων τούτων, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τῶν σιτηρῶν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἦσαν ἀκριβά, ἦτο ὁ πραγματικὸς λόγος, ἢ ὑπῆρχε μήπως ἄλλος τις λόγος, καὶ τίς ἐστὶν οὗτος; Δεύτερον. Ἡ πεντάλεπτος φορολογία ἐπεβλήθη ἀνεξαιρέτως εἰς ὅλους τοὺς ἀλευρεμπόρους καὶ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους τοῦ Πειραιῶς, ἢ μὴ τυχὸν ἐπεβλήθη μόνον εἰς ὁμάδα τινὰ ἐμπόρων, τὰ δὲ σιτηρὰ ἄλλων ἐμπόρων δὲν ὑπήχθησαν εἰς τὴν πεντάλεπτον φορολογίαν καὶ οἱ τελευταῖοι οὗτοι ὠφελήθησαν τὴν διαφορὰν ταύτην; Διὰ νὰ διευκρινισθῶσιν αὗται αἱ ἀπορίαι, ἔπρεπε νὰ κατατεθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πίναξ ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ καταφαίνωνται αἱ τιμαὶ τῶν ἀγορῶν τῶν σιτηρῶν, τῶν γενομένων διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἀμερικῇ. Αἱ ἐποχαί, καθ’ ἃς ἐγένοντο αἱ ἀγοραὶ αὗται, τὰ ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα ἐκόμισαν εἰς Πειραιᾶ τὰ σιτηρὰ ταῦτα. Καὶ τέλος, ἡ ἐποχὴ τοῦ κατάπλου τῶν ἀτμοπλοίων. Συγχρόνως, νὰ κατατεθῇ καὶ ἕτερος πίναξ, ἐξ οὗ νὰ καταφαίνεται, ἐὰν κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἐγένοντο προμήθειαι σιτηρῶν καὶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐμπόρων, καὶ τότε θὰ ἐβλέπομεν, ἐὰν ὄντως ἡ μὲν Κυβέρνησις ἠγόραζεν ὑπερτιμημένα τὰ σιτηρὰ εἰς ἐποχάς, καθ’ ἃς οἱ ἔμποροι τὰ ἠγόραζον εἰς κατωτέρας τιμάς, τοῦθ’ ὅπερ ἠνάγκασε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέπουλην νὰ ἐπιβάλῃ τὴν 5λεπτον φορολογίαν, διὰ νὰ ἐξισώσῃ οἱονεὶ τὰς τιμὰς τῶν σιτηρῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς τῶν ἐμπόρων;

§133ΕΜ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ πενταλέπτου φορολογίας. Τὴν φορολογίαν αὐτὴν τὴν ἐπέβαλε συμβατικῶς, δηλαδή, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τοὺς ἐμπόρους; Ἢ ὑπῆρχε νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδικαιοῦτο νὰ τὴν ἐπιβάλῃ;

§134Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς νόμος. Παρὰ τοὺς νόμους καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα, ἐπεβλήθη ἡ φορολογία.

§135ΕΜ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Πῶς, λοιπόν, ἤθελε νὰ ἐπιβάλῃ μίαν φορολογίαν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, καὶ πῶς οἱ ἔμποροι ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτήν, ἄνευ νόμου; Διότι τὰ πράγματα εἶναι ἑπόμενον, ὡς τὰ παρακολουθεῖ τις, νὰ καταλήξωσιν εἰς τὸ ἀνάποδον.

§136Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐρωτᾷ ἂν δυνάμει νόμου ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὕτη καὶ ἐπίσης ἐρωτᾷ, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρξε τοιοῦτος νόμος, διὰ τίνα λόγον ἐδέχθησαν οἱ ἔμποροι τὴν φορολογίαν ταύτην; Εἰς τὸ πρῶτον ἀπαντῶ, ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος καὶ παρὰ πάντα νόμον καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα, ἐπεβλήθη ἡ τοιαύτη φορολογία. Εἰς τὸ δεύτερον ἀπαντῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τότε κ. Ρέπουλης ἐπέβαλε τὴν 5λεπτον φορολογίαν εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἀπειλήσας αὐτούς, ὅτι, ἐὰν δὲν δεχθῶσι ταύτην, θὰ ἐπέτασσε τὰ σιτηρὰ καὶ τὰ ἄλευρα αὐτῶν, θὰ διέτασσε δὲ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ μὴ χορηγῇ αὐτοῖς εἰς τὸ μέλλον σιτηρά.

§137Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Διὰ νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας περὶ τούτου.

§138Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα.

§139Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Ρέπουλης κατῆλθεν εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον καὶ ἔκαμε σύμβασιν μὲ τοὺς ἐμπόρους, εἰπὼν εἰς αὐτούς, ἐὰν δὲν δεχθῆτε νὰ πληρώσητε τὸ πεντάλεπτον, θὰ κάμω διατίμησιν. Ἢ νὰ δεχθῆτε νὰ πληρώσητε τὸ πεντάλεπτον, ἢ θὰ κάμω διατίμησιν. Ἐδέχθησαν οἱ ἔμποροι καὶ κατέβαλον ἑκουσίως τὸ πεντάλεπτον.

§140Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι εἰς βάρος τοῦ κ. Ρέπουλη, τοῦ νὰ ἔλθῃ, τουτέστιν, εἰς τοιαύτας συμφωνίας μὲ τοὺς ἐμπόρους.

§141Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σκοπεύω νὰ κάμω τὸν συνήγορον τοῦ κ. Ρέπουλη, λέγω τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ἐπειδὴ εἶμαι Πειραιώτης καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅπως ἔχουσιν αὐτά.

§142Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων στηριζόμενος, ἀποφαίνομαι, ὅτι ἡ συμφωνία, ἡ γενομένη μεταξὺ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἐμπόρων τῶν ἀποτελούντων τὴν μετοχικὴν ἑταιρικὴν συμφωνίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν οὗτοι ἑκουσίως, ὡς λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, νὰ καταβάλωσι τὸ πεντάλεπτον, ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κ. Ρέπουλης ἐγνώριζε πρὶν ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν τοιαύτην, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν σιτηρῶν τῶν ἐμπόρων παρεῖχεν αὐτοῖς τοιοῦτον περιθώριον, ὥστε καὶ τῆς 5λέπτου φορολογίας ἐπιβαλλομένης ἐπὶ τῶν σιτηρῶν αὐτῶν, δὲν θὰ ἐζημιοῦντο, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ: πῶς ἠνείχετο ὁ κ. Ρέπουλης εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν τοιαύτην αἰσχροκέρδιαν τῶν ἐμπόρων, δεχομένων ἀδιαμαρτυρήτως τὴν πεντάλεπτον φορολογίαν; Εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι κατῆλθεν εἰς Πειραιᾶ ὁ κ. Ρέπουλης, συνεφώνησε μετὰ τῶν ἐμπόρων νὰ πληρώσωσι τὸ πεντάλεπτον, τούτων δ’ ἀποδεχθέντων, ἐγένετο ἡ καταβολὴ αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι, Κύριοι, ἀληθές, διότι καὶ διαμαρτυρίας καὶ ἐπιφυλάξεις ἐγγράφους ἐπέδωκαν οἱ ἔμποροι κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τῇ παρανόμῳ ταύτῃ φορολογίᾳ.

§143Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο μόνον.

§144Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν δύο μόνον ἢ περισσότεροι, τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι δὲν ἦσαν ὅλοι οἱ ἔμποροι σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι ἐὰν ἐδέχθησαν τὰς προτάσεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὑμεῖς, κ. Συνάδελφε, πληροφορεῖτε τὴν Βουλήν. σήμερον οἱ ἔμποροι ἄνευ διαμαρτυρίας τινὸς, ὁ κ. Ρέπουλης ἠνείχετο τὴν ὕπαρξιν μεγάλου κέρδους τῶν ἐμπόρων εἰς βάρος τοῦ ἄρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§145Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω τὸ ἀντίθετον.

§146Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἀλλ’ ἔπρεπεν, ἆρά γε, νὰ ἐπιτραπῇ τοιοῦτον κέρδος εἰς βάρος τοῦ ἄρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ;

§147ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐκβιάσεως.

§148Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα.

§149Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι αὐταὶ τῶν ἐμπόρων ἀνεκλήθησαν κατόπιν.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπὸ τοῦ κ. Καφαντάρη.

§151Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠναγκάσθησαν νὰ ἀνακαλέσωσιν.

§152Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐὰν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἦτο ἀληθές, ὅτι οἱ ἔμποροι ἐδέχθησαν τὰς προτάσεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κ. Ρέπουλη, καὶ ἑπομένως αὐτοπροαιρέτως καὶ οἰκειοθελῶς καὶ εὐχαρίστως κατέβαλον τὴν πεντάλεπτον φορολογίαν...

§153Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην, διότι τοὺς ἠπείλησε.

§154Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τοὺς ἠπείλησεν;

§155Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§156Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἄρα πρόκειται περὶ ἐκβιάσεως.

§157Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ σᾶς λέγω.

§158Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ νὰ ἀποδειχθῇ δὲ ἐναργέστερον ἡ ἐκβίασις, ἀναγινώσκω τὸ ἑξῆς ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ διάδοχος τοῦ κ. Ρέπουλη, κ. Γ. Καφαντάρης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπέστειλε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τοῦτο τὶ λέγει: «Συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39621 τῆς 18ης.» (Ἀναγινώσκει).

§159Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπείᾳ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, παρῃτήθησαν τῶν διαμαρτυριῶν;

§160Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα. Καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία...

§161ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ἡμερομηνίαν φέρει, κ. Συνάδελφε, παρακαλῶ;

§162Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. 25 Αὐγούστου 1915.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι παραγεγραμμένον τὸ ἀδίκημα.

§164Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. .. ἀμφιβολία, ὅτι διεπράχθη ἐκβίασις ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, καθ’ ὅσον ὁ κ. Ρέπουλης προφορικῶς ἠπείλησεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν, ἤθελεν ἐπιτάξῃ πάντα τὰ σιτηρὰ αὐτῶν, καὶ γνωρίζομεν τὶ σημαίνει ἐπίταξις οἱουδήποτε ἐμπορεύματος, τὸ ἔγγραφον δὲ τοῦ κ. Καφαντάρη δὲν ἀφήνει πλέον οὔτε τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καθαρᾶς ἐκβιάσεως τῶν ἐμπόρων καὶ ὅτι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς βίας καὶ τῆς ἀπειλῆς ἐδέχθησαν νὰ καταβάλωσι τὸ πεντάλεπτον οἱ ἔμποροι.

§165Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐκοινοποίησαν διαμαρτυρίαν καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐπιμελητηρίου, διότι δὲν ἐδέχθησαν νὰ καταβάλωσι τότε τὸ πεντάλεπτον. Εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὅλα.

§166ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος λέγει, ὅτι ἡ ἐκβίασις περιεβλήθη τὸν τύπον τῆς συμβάσεως.

§167Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Καὶ ἐνῷ ταῦτα, Κύριοι, ἐγένοντο, ὁ τότε κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Διομήδης, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη ἐπὶ ζητημάτων παρομοίων, ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑστίαν» μίαν ἐπιστολὴν ἐνυπόγραφον, τῆς ὁποίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπήν: (Ἀναγινώσκει) «Ἅμα ὅμως ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ὑπῆρξε ζημία, οὔτε εὐθύνει τοὺς διαχειρισθέντας τὰ ἄλευρα διαδόχους ἡμῶν...διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ παραγγελία». Ἐδῶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε: (ἐξακολουθεῖ) «Εἰς τὸ σημεῖον ὅμως τοῦτο ἀναμιγνύονται κακοήθως καὶ τὰ ὀνόματα... κλπ.».

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐνυπογράφως;

§169Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐνυπογράφως ἐκ μέρους τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Διομήδους. Ἐπανέρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ θέμα. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ρέπουλης ἐπέβαλε τὴν 5λεπτον φορολογίαν, ἦτο ἡ ἐλάττωσις τῶν τιμῶν τῶν σιτηρῶν, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπρομηθεύθη τότε ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βενιζέλου, καὶ ὄντως τὰ ἄλευρα ταῦτα ἦσαν ἀκριβώτερα. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατέθεσε πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ἀγοραὶ ἐν Ἀμερικῇ τῶν σιτηρῶν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ τιμή, μὲ τὴν ὁποίαν ἠγοράσθησαν, τὸ ποσὸν τὸ ἀγορασθὲν καὶ ὁ χρόνος τοῦ κατάπλου 100 ἀτμοπλοίων σιτοφόρων. Ἤτοι, κατὰ τὴν 20ην Ὀκτωβρίου 1914 ἐγένετο ἀγορὰ ἐν Ἀμερικῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους πρὸς 29 λεπτὰ καὶ 796 χιλιοστὰ τοῦ λεπτοῦ. Κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1914 ἐγένετο ἑτέρα ἀγορὰ πρὸς 29 λεπτὰ καὶ 0.77 τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν. Κατὰ τὸν Δεκέμβριον ἡ τιμὴ ἀνῆλθεν εἰς 34 λεπτὰ καὶ 0.84. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1915 εἰς 40.25. Ἡ ἀνωτέρα δὲ τιμὴ τῶν ἀγορασθέντων σιτηρῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἀνῆλθεν εἰς 40.56. Ὑμεῖς, ἄρα, κρίνετε ἤδη, ἐὰν ἦτο ἀκριβὴς ὁ λόγος, δι’ ὃν ὁ κ. Ρέπουλης, ἐπέβαλε πεντάλεπτον κατ’ ὀκᾶν φορολογίαν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν τῶν ἐμπόρων, ὧν ἡ τιμὴ ἀνῆλθεν οὕτω εἰς 40 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εἰς ἥν κατῆλθον τὰ σιτηρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς ἥν θὰ ἐχορήγει ταῦτα, ὡς ἔλεγεν εἰς τοὺς ἐμπόρους. Ἄρα, ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ρέπουλης προέβαλε, διὰ νὰ εἰσπράξῃ διὰ τῆς πενταλέπτου ταύτης φορολογίας 569.800 δραχμὰς ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων ἐκείνων, δὲν ἦτο πραγματικός. Ἤδη θὰ ἐξετάσωμεν ποῖος ἦτο ὁ πραγματικὸς λόγος...

§170Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἡ τιμὴ αὐτή, τήν ὁποίαν λέγετε, εἶναι μετὰ τοῦ ναύλου εἰς Πειραιᾶ;

§171Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Βεβαίως. Εἶχον ζητήσει, Κύριοι, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ καταθέσῃ πίνακα τῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀγορασθέντων σιτηρῶν, ὄχι μόνον διὰ τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς Πάτρας καὶ τὰς ἄλλας ἐμπορικὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος...

§172Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ μέρους ἰδιωτῶν;

§173Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐκ μέρους ἰδιωτῶν. Διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐπεβλήθη φορολογία ἐφ’ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσαχθέντων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων. Ἀτυχῶς, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν κατέθεσε τὸν πίνακα τοῦτον. Ἐπίσης δὲ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν κατέθεσε τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, τῶν τιμῶν μὲ τὰς ὁποίας ἐγένοντο αἱ ἀγοραὶ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου ὑπὸ τῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἡ κατάθεσις τοῦ πίνακος τούτου κατέστη ἐντελῶς περιττή, διότι ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ κατατεθέντος κατεδείχθη, ὅτι τὰ σιτηρὰ τὰ διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου ἀγορασθέντα ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν ἦσαν ἀκριβώτερα τῶν σιτηρῶν τῶν ἐμπόρων, διότι ἐστοίχισαν 40½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§174Σ. ΣΤΑΗΣ. Κατὰ μέγιστον ὅριον.

§175Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα.

§176Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ μέσος ὅρος;

§177Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. 40+29=69:2=34½ εἶναι ὁ μέσος ὅρος.

§178Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀγορασθῆ.

§179Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εἶναι κἄτι τι πάρα πάνω, διότι εἶναι μεγαλείτερα τὰ ποσὰ τὰ ἀγορασθέντα μὲ τὴν τιμὴν τῶν 34 λεπτῶν.

§180Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἑπομένως, εἶναι ὀλιγώτερον καὶ ἀπὸ τὸ ἥμισυ.

§181Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς ποῖον ἐδόθησαν τὰ κέρδη αὐτά;

§182Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν εἶναι κέρδη αὐτά. Εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Τὰ χρήματα εἰσεπράχθησαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ κ. Ρέπουλης δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου τοιαῦτα ἐνεργῶν καὶ τοιαῦτα πράττων, ἀλλ’ ἀπέβλεπεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θὰ ἀκούσητε. Ἔχω, Κύριοι, ἀσφαλεστάτην τὴν πληροφορίαν, ὅτι κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἔμπορός τις εἰσήγαγε δύο φορτία ἀλεύρων ἐξ 130.000 σάκκων, ἤτοι περὶ τὰ 8.000.000 ὀκάδας, ἐφ’ ὧν δὲν ἐπεβλήθη ἡ πεντάλεπτος φορολογία καὶ συνεπῶς ὠφελήθη οὗτος 400.000 δραχ. Αὐτὸς εἶναι ὁ κ. Δέδες, ὁ ὁποῖος λέγεται, ὅτι ὡς χρηματοδότης ἑνὸς τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου, ὠφελήθη περὶ τὰς 800.000 μέχρις 1.000.000 δραχμάς.

§183Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Χρηματοδότης τίνος;

§184Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριοι, τοιοῦτον ὑπῆρξε τὸ σκανδαλῶδες πραξικόπημα, τὸ ὁποῖον ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προκαλῶν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν κρίσιν αὐτῆς. Ὅσῳ ἀσθενὴς καὶ ἐὰν ὑπῆρξεν ὁ ἔλεγχος τοῦ πραξικοπήματος τούτου, ἀσκούμενος ὑπὸ ἀδεξίου ἐλεγκτοῦ, εἶναι τόσα καὶ τοσοῦτον κατάφορα τὰ βαρύνοντα αὐτὸ ἁμαρτήματα, ὥστε δὲν μοὶ μένε οὐδεὶς δισταγμὸς, περὶ τῆς αὐστηρότητος τῆς κρίσεως περὶ αὐτοῦ καὶ τῆς κατ’ αὐτοῦ καταδίκης σας, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ἠρεμοῦσαν τὴν συνείδησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸ τοῦ ἀσχημονοῦντος θράσους Κυβερνητικῆς αὐθαιρεσίας, μὴ εὐλαβηθείσης οὔτε τὰ δίκαια τῶν ἐκβιασθέντων πολιτῶν, οὔτε τῶν νόμων τὴν ἐπιβολήν, οὔτε τὸ κράτος αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Φρονῶ δέ, ὅτι ὑπέρ ποτε ἄλλοτε τὸ δικαίωμα τὸ ἀπεριόριστον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, δικαιολογεῖται ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ἐπιτακτικὴ ἐπιβάλλεται ἡ ἄσκησις αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἐὰν ἡ ἀπὸ τοῦ ἤθους καὶ τῶν ἕξεων τοῦ στρατιώτου πηγάζουσα ἄτεγκτος αὐστηρότης, ἐπηρεάζει τὴν ἀντίληψίν μου, κρίνουσαν καὶ ἀποφαινομένην ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς αὐστηρότητος ταύτης. Πρέπει ὅμως νὰ πιστεύσητε, ὅτι καὶ αἱ κρίσεις καὶ αἱ γνῶμαι μου ὀρθαὶ ἢ πεπλανημέναι, ἀπορρέουν ἀπὸ τοῦ βάθους τῆς συνειδήσεώς μου, ἡ ὁποία, ξένη πρὸς πᾶσαν προσωπικὴν ἀφορμήν, πρὸς πάντα κομματικὸν ὑπολογισμόν, παραδίδει τὰ καταγγελλόμενα τολμήματα εἰς τὴν ἐκτίμησιν ὑμῶν, ἐπικαλουμένη περὶ αὐτῶν τὴν κρίσιν σας. Ἐστὲ δίκαιοι, Κύριοι Βουλευταί. Ἡ συσταθεῖσα Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν. Αὐτὴ δὲ καὶ μόνη ἂς χρησιμεύσῃ ὡς γνώμων τῶν ἀποφάσεων ὑμῶν. Αὐστηρότης ἀμείλικτος κατὰ τῶν ἐνόχων, ἀλλὰ καὶ δικαιοσύνη ὑπὲρ τῶν ἀθώων, ἂς ἀποτελέσουν τῆς κρίσεως καὶ τῆς ψήφου ὑμῶν τὸν κανόνα καὶ τὴν ἀφετηρίαν.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν δύναται ἡ ἰδία ἐπιτροπή;

§186Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἀφοῦ ἡ προκειμένη ὑπόθεσις δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰ ζητήματα τῶν ὁποίων ἡ ἔρευνα ἀνετέθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τότε, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται, νὰ τεθῇ καὶ αὕτη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως ὁ φάκελλος παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἰδίαν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀλεύρων;

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Δερλερές. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κωστογιάννης. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Τζήμας. Ἀναβάλλεται. Συναινέσει τῆς Βουλῆς, λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 9.10′ μ. μ.)