1916.05.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΜΘʹ.

ΤΗΣ 4 ΜΑΪΟΥ 1916

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Α. Κατζουράκη

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις.

§2ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶναι ἤδη 7 ἡ ὥρα καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα ἀναμένομεν ἀπὸ τῆς 5½, ἢ τῆς 6ης. Νομίζετε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ οὕτω;

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀλλάξῃ ἡ ὥρα, κ. Πρόεδρε.

§4ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§5Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ ἑξῆς: Κατ’ ἀρχάς, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συνεδριάζῃ τὴν 5ην ὥραν ἀκριβῶς, ἐπειδὴ δὲ δὲν συνεδρίασε ποτὲ ἀκριβῶς τὴν 5ην ὥραν, τῇ ὑμετέρᾳ πρωτοβουλίᾳ ὡρίσθη ἡ 5 καὶ ½. Χθὲς ὅμως ἠρχίσαμεν τὴν 6½ καὶ σήμερον τὴν 7ην. Ἡμεῖς, εὐτυχῶς, δὲν εἴμεθα καὶ ἄνθρωποι ἄεργοι, παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. Πρόεδρον τὴν 5 καὶ ½ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν προεδρίαν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Δὲν θέλει τὴν 5½; Ἂς ὁρισθῇ ἡ 6η.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ἀπόψε ὑπῆρχεν ἐξαιρετικός τις λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐβράδυνεν ἡ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως παρελείφθησαν τὰ ἑξῆς: Εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ συστάσεως ταμείου προστασίας τῶν ἐλαιῶν, δὲν σημειοῦται, ὅτι ἐκηρύχθη κατεπεῖγον. Ἐπίσης, παρελείφθη ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Ἀμερικῇ. Σημειοῦται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, ὅπως ἀναγραφῇ 2ον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸ προξενικὸν νομοσχέδιον, ἐνῷ τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἠρώτησα τὴν Βουλήν, κατόπιν συζητήσεως γενομένης ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ παρακληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ νὰ ὑποβάλῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὴν ἔκθεσίν της, ὁπότε θὰ ἀναγραφῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὡμίλησα ἐπὶ μιᾶς προτάσεως δὶς καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς δὲν ἀνεγράφη, δυστυχῶς. Βεβαίως, τὰ πρακτικά, τὰ ἐπίσημα, εἶναι μία συνοπτικὴ περίληψις, ἀλλ’ ὄχι τόσον συνοπτική, ὥστε νὰ παραλείπωνται καὶ αἱ ἀγορεύσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διορθοῦνται τὰ Πρακτικά, μετὰ τὰ λεχθέντα, καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα: Κτηματίαι Αἰγίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσταλῇ τάχιστα ποσότης θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν ὑποστάντων προαγωγικὰς ἐξετάσεις ὑποκελευστῶν μηχανικῶν βʹ τάξεως διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποκελευστοῦ μηχανικοῦ αʹ τάξεως, κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τῆς 25ης Φεβρουαρίου 1916, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀκυρωθῇ, ὡς μὴ νομίμως ἐνεργηθείς. Ἡ Παναγιὼ χήρα Νικολάου Δέδε, παρακαλεῖ, ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὸ σχετικὸν κονδύλιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1916 ἡ καθυστερουμένη σύνταξίς της. Ὁ δικηγόρος Σπάρτης Παναγιώτης Νικολόπουλος, παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθοῦν τὰ Λατινικὰ μαθήματα ἐκ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Δημόσιοι εἰσπράκτορες Τρικκάλων, ὑπηρετοῦντες καὶ προϋπηρετήσαντες, παρακαλοῦσιν, ὅπως μονιμοποιηθῶσιν. Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Νεόφυτος Σταματιάδης, ἀπολυθεὶς τῆς θέσεως τοῦ ἐφημερίου τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, παρακαλεῖ, ὅπως διορισθῇ πάλιν. Ἄποροι ἐπίστρατοι Κοινότητος Σταμιᾶς Μεσολογγίου ζητοῦσιν, ὅπως τοῖς χορηγηθῇ ἐπίδομα. Κτηματίαι Φθιώτιδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσταλῇ ποσότης θειϊκοῦ χαλκοῦ καὶ θείου. Ἡ Ζαφείρω χήρα Δ. Παντζίδου ἐκ Καλλιπόλεως τῆς Θράκης, παρακαλεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ ἡ σύνταξις. Ὑποβάλλονται αἱ ἑξῆς ἀναφοραί: Ὑποβάλλεται ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν». Ὑποβάλλεται πρότασις νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τοῦ ἄρθρ. 162 τοῦ Κρητικοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος» παρὰ τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗ, Λ. ΛΥΩ-ΝΑΚΗ καὶ Β. ΜΗΛΙΑΡΑ. Παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Τρικκάλων κ. Γ. ΡΑΔΙΝΟΥ ὑποβάλλεται πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 553». Παρὰ τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑ, Σ.

ΤΡΙΚΟΥΠΗ, Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΥ, Κ. ΖΑΟΥΣΗ, Ι.

ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ, Δ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου καὶ ἀνθυπασπιστοῦ ἐνωμοταρχῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. Ν. Παπαμιχαλόπουλος, νοσηλευόμενος εἰς τὸ Ἀρεταίειον, ζητεῖ ἑνὸς μηνὸς ἄδειαν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. Βρυώνης ζητεῖ νὰ τῷ χορηγηθῇ εἰκοσαήμερος ἄδεια. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. Καυτατζόγλου ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Σπ. Ντολιόπουλος ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. Σκενδέρης ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν. Ἡ Βουλή, εἰς ἐρώτησιν τοῦ κ. Προέδρου, χορηγεῖ τὰς ζητουμένας ἀδείας. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅπως παραπεμφθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ κατασκευῆς κεντρικῆς λεωφόρου» εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἤδη, ἄν δέχηται νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κ. κ. Ν. Λεβίδου, Γ. Ράλλη, Ν. Κανάρη, Θ. Βελλιανίτου, Ι. Καυτατζόγλου, Γ. Πεσμαζόγλου, Γ. Δούκα, Γ. Πὼπ, Κ. Γιολδάση, Α. Μάτεση καὶ Π. Πρωτοπαπαδάκη.

§9Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ διαγράψητε, κ. Πρόεδρε.

§10Θ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Πρὸ ὀλίγου, Κύριοι Βουλευταί, ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ τῆς Κεφαλληνίας, τὸ ὁποῖον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἀνακοινώσω εἰς τήν Βουλήν: (Ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἶναι ὑπογεγραμμένον παρὰ ἀξιοπίστων προσώπων καὶ πρώην Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἐγώ, ἐκτὸς τούτου, ἔχω καὶ ἄλλοθεν πληροφορίας, ὅτι οἱ κάτοικοι ἀπὸ ἡμερῶν στεροῦνται ἀλεύρων, καθόσον τὰ ἀποσταλέντα αὐτόθι ἦσαν σαπηρότα, μέχρι τοιούτου δὲ σημείου, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ ἐκεῖ ναυλοχῶν Γαλλικὸς στόλος, νὰ δώσῃ 200 σάκκους ἀλεύρων καὶ 75 τόννους γαιανθράκων διὰ τὴν ἠλεκτρικήν ἑταιρείαν, ἵνα μὴ στερηθῇ ἡ πόλις φωτισμοῦ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶχε λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει πάντως ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἐπείγοντα μέτρα διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν εἰδῶν τούτων. Ὁ ἀξιότιμος μάλιστα Συνάδελφός μου κ. Γεράκης, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἦλθεν ἐνταῦθα ἐκ Κεφαλληνίας, δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὰ γεγονότα ταῦτα.

§11Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου;

§13Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Βεβαίως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν νὰ μοὶ χορηγήσῃ ἄδειαν, ἵνα ὑψώσω ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ φωνήν διαμαρτυρίας κατ’ ἐντολήν τῶν συμπολιτῶν μου.

§14Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἐπὶ τίνι εὐκαιρίᾳ;

§15Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου κ. Μπασιᾶ ἀναγνωσθέντος τηλεγραφήματος. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐπεῖγον. Διότι ἐν ᾗ περιπτώσει ἀρκεσθῶμεν εἰς τήν κατάθεσιν τοῦ τηλεγραφήματος καὶ περιμένομεν νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἐκ τῆς σειρᾶς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἥτις θὰ ἔλθῃ μετὰ 20 ἡμέρας, θὰ εἶναι πλέον ἀργὰ καὶ περιττὴ ἡ συζήτησις. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ Κεφαλληνία πεινᾷ σήμερον καὶ πρό τινων ἡμερῶν, ἕνεκεν παντελοῦς ἐλλείψεως ἀλεύρων, ἠναγκάσθη ὁ Δήμαρχος Ἀργοστολίου νὰ ζητήσῃ, ὅπως χορηγηθῶσιν ἄλευρα ἐπὶ πληρωμῇ παρὰ τοῦ ἐν τῷ λιμένι Ἀργοστολίου ἐλλιμενισμένου Γαλλικοῦ Στόλου, ὅτι ὁ Γάλλος Ναύαρχος ἐχορήγησε διακοσίους σάκκους ἀλεύρων, εὐτυχῶς ὅμως τὰ ἄλευρα ἐκεῖνα ἦσαν σκουληκιασμένα καὶ ἠναγκάσθη ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας νὰ ἐξαφανίσῃ τὸν ἐκ τούτων παρὰ τοῦ δημοτικοῦ ἀρτοποιείου κατασκευασθέντα ἄρτον καὶ μετὰ διαμαρτυρίαν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας καὶ πολλὰς παρακλήσεις, ἀπεδέχθη ὁ Ναύαρχος τοῦ Γαλλικοῦ Στόλου, ἵνα μὴ μείνῃ ὁ λαὸς τῆς Κεφαλληνίας ἄνευ ἄρτου, νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτὰ δι’ ἄλλων ἀλεύρων. Φρονεῖτε, λοιπόν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ τοιούτων ζητημάτων;

§16Ι. ΔΕΛΛΙΟΣ. Ἠκούσθη τὸ πρᾶγμα· δύνασθε πλέον νὰ συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§17Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, καθήσατε καὶ θὰ ἀκούσητε καὶ ἄλλα λίαν ἐνδιαφέροντα.

§18Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἀναμένετε νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός;

§19Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, πρὸ τοῦ ὁποίου ἀπευθυνόμεθα. Δέν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κ. Βουλευταί, καθ’ ἥν ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, δὲν εἶναι ἡ δευτέρα, οὔτε ἡ πέμπτη, οὔτε ἡ δεκάτη, οὔτε εἶναι ἴσως ἡ δεκάτη πέμπτη. Λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τοιοῦτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν προμηθειῶν καὶ ἥτις, ἄν μὲν εἶναι ἱκανὴ καὶ ἐπαρκής, ἂς διαεξαγάγῃ τήν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἄλλως, ἂς παραιτηθῇ, ἢ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ μένωσι πληθυσμοὶ ὁλόκληροι, ὡς ὁ Νομὸς τῆς Κεφαλληνίας, νὰ πεινᾷ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, ὡς ἐπείνασαν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν Θεοφανείων. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, Κύριοι, νὰ γίνῃ διανομὴ θείου καὶ χαλκοῦ καὶ ἡ Κεφαλληνία νὰ στερῆται τοιούτων διὰ νὰ θειώσῃ καὶ ραντίσῃ τὰ κτήματα καὶ προλάβῃ βεβαίαν καταστροφήν.

§20Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπουν οἱ Σύμμαχοι.

§21Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἔφθασαν φορτία καὶ ἔπρεπε νὰ σταλῶσιν ἀνάλογα ποσὰ καὶ εἰς τήν Κεφαλληνίαν καὶ δὲν ἐστάλησαν. Ἔφθασε χαλκὸς πρὸ μηνὸς σχεδὸν καὶ δὲν ἐστάλη ὁ ἀνάλογος εἰς τήν Κεφαλληνίαν διὰ νὰ ραντίσωμεν καὶ προλάβωμεν τήν καταστροφήν τῶν κτημάτων μας. Διατὶ ἡ ἐγκατάλειψις αὐτή; Ἀποτελοῦμεν μέρος τοῦ Κράτους ἢ δὲν ἀποτελοῦμεν; Εἴμεθα Ἕλληνες, ἢ δὲν εἴμεθα; Αὐτὸ φωνάζουν ὅλοι οἱ πληθυσμοὶ ἐν γένει τῆς Κεφαλληνίας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐζητήσατε τὸν λόγον νὰ ἀναγνώσητε ἕν τηλεγράφημα. Ἄλλως τε, παρελθούσης τῆς ὥρας, δὲν ἐπιτρέπεται ἐπὶ πλέον νὰ ἀπασχολῆτε τήν Βουλήν.

§23Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐτελείωσα καὶ θὰ ἐγκαταλείψω τὸ βῆμα. Λυποῦμαι, Κύριοι Βουλευταί, διότι, εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, σᾶς ἀπησχόλησα διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἂν ἀναγκασθῶ θὰ εἶναι θλιβερόν.

§24Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Συνιστῶμεν πάντες νὰ ληφθῇ μέτρον διὰ τήν Κεφαλληνίαν.

§25Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἄπορον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἠκούσθη διαμαρτυρία ἐκ μέρους ἀξιοτίμου Συναδέλφου εἰς τὰς παραστάσεις, τὰς ὁποίας τόσον ζωηρῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι. Δέν πρόκειται, βεβαίως, περὶ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐλέγχου τῶν ἐπιτροπῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀνετέθη ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τούτου.

§26Γ. ΠΩΠ. Τούς ἀνευθύνους πιάνομεν πάντα.

§27Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὴν διανομὴν τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, γνωρίζετε πάντες, ὅτι τήν ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρεία τῶν Μονοπωλίων, ἔλαβον δὲ τὸν λόγον, διότι ὑπέβαλον σημείωμα προχθὲς εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ἐζήτησα ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ σημειώματός μου τούτου. Δυστυχῶς, δὲν ἔλαβον τήν εὐκαιρίαν νὰ λάβω ἀπάντησιν καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἵνα δι’ ὀλίγων ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι ἀνάγκη, προκειμένου περὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ τρόπου τῆς διανομῆς τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ ἀνέμενον τὴν σωτηρίαν αὐτῶν, νὰ ἐπικαλεσθῶ τήν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὸν τρόπον τῆς διανομῆς τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ἀνέθηκεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων τήν διανομήν τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τήν ἀνέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς.

§29Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπέκυψεν εἰς τὸ νὰ τήν ἀναθέσῃ...

§30Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸν ἠνάγκασε νὰ ὑποκύψῃ;

§31Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ ποῖος τὸν ἠνάγκασε, τὸ εἶπον μίαν ἡμέραν, Κύριε Βουλευτά, ὅταν ηὐχαρίστησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας δι’ ὅσα μέτρα ἔλαβεν, ὅπως κομισθῇ ὁ θειϊκὸς χαλκὸς.

§32Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ εἴπητε διὰ νὰ τὸ μάθωσιν οἱ Βουλευταί.

§33Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν συνείθισα νὰ κρύπτωμαι ποτέ Ἡ ἀνάγκη εἰς τήν ὁποίαν ὑπέκυψεν εἶναι γνωστή...

§34Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§35Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπέκυψεν εἰς τήν ἀξίωσιν τῶν Συμμάχων, ἀλλὰ διότι ὑπέκυψεν εἰς αὐτήν, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μεγαλειτέρα πρόνοια εἰς τὸν τρόπον τῆς διανομῆς τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, διότι ἡ Μεσσηνία, ἡ ὁποία παράγει σχεδὸν τὰ ⅖ τῆς ὅλης παραγωγῆς, δυστυχῶς, δὲν ἔτυχε τῆς προστασίας ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων πρὸς διανομὴν τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐν τῷ μεγάλῳ Δήμῳ τῆς Οἰχαλίας ἡ διανομὴ τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ ἐγένετο διὰ κληρώσεως, καὶ τοῦτο γνωρίζουν οἱ ἀξιότιμοι κ. Βουλευταί, καὶ οὕτω μία Κοινότης, ἡ ὁποία ἤθελεν εὐνοηθῆ διὰ τοῦ κλήρου, θὰ περιέσωζε τὰ κτήματά της, ἐνῷ αἱ ἄλλαι δὲν θὰ τὰ περιέσωζον. Ἤθελον, λοιπόν, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διανομῆς τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ καὶ θείου, τοῦ ἀφιχθέντος ἤδη, τῶν 1.200 τόννων, διότι ἀνέγνωσα εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι αἱ Πάτραι θὰ χρησιμεύσουν ὡς κέντρον ἀποταμιεύσεως τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι, πλὴν τῶν Πατρῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρωτεύουσα τῆς Ἀχαϊοήλιδος, ἐπιβάλλεται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ἡ πρωτεύουσα τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας, διότι ἐκεῖθεν διὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ δικτύου θὰ ἦτο εὔκολος ἡ μεταφορὰ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας.

§36ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωρίζετε διατὶ αἱ Πάτραι θὰ χρησιμεύσουν ὡς κέντρον ἐφοδιασμοῦ;

§37Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Γνωρίζω, ὅτι τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἐκόμισε τὸν θειϊκὸν χαλκόν, κατέπλευσεν εἰς Πάτρας.

§38ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πλοίου. Γνωρίζετε ἂν ὡρίσθη ὄχι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, παρ’ ἄλλων ὁ λιμὴν Πατρῶν μόνον, ὡς λιμὴν εἰσαγωγῆς.

§39Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι τοῦτο δὲν τὸ ἐγνώριζον.

§40ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφρόντισα καὶ ἐγὼ περὶ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἴπατε.

§41Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλ’ ἤθελον συστήσει νὰ γίνεται προσεκτικωτέρα, ταχυτέρα καὶ κανονικωτέρα ἡ διανομὴ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας καὶ τὰς διαφόρους περιοχάς. Διότι συνέβη τὸ ἑξῆς: Δὲν ἀπεστάλη θειϊκὸς χαλκὸς εἰς Ἀγουλινίτσαν, ἀπεστάλη δὲ ἓν βαγόνιον εἰς Κρέσταινα, τὸ ὁποῖον ὅμως διηρπάγη ὑπὸ τῶν κατοίκων Ἀγουλινίτσης καὶ ἐπῆλθε συμπλοκὴ μεταξὺ τῶν κατοίκων Κρεσταίνων καὶ Ἀγουλινίτσης, διότι, βεβαίως, ἕκαστος τῶν κτηματιῶν προσπαθεῖ πῶς νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀναγκαιοῦσαν αὐτῷ ποσότητα θειϊκοῦ χαλκοῦ, ἵνα ραντίσῃ τὰ κτήματά του. Ἑπομένως, ἐὰν ἐδίδετο προσοχὴ ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως γίνεται κανονικωτέρα ἡ διανομή, βεβαίως δὲν ἠθέλομεν ἴσως θρηνήσῃ συμφοράς, ὅταν ἐμφανισθῇ ὁ περονόσπορος, διότι ἤρχισαν αἱ βροχαὶ καὶ εἶναι ἐνδεχομένη ἡ ἐμφάνισις τοῦ περονοσπόρου. Ἐγὼ αὐτός, εἰς τὰς Πάτρας, εἶδον φύλλα σταφιδαμπέλου προσβληθέντα ὑπὸ τοῦ περονοσπόρου. Τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν: νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, νὰ αὐξήσῃ τὸ προσωπικὸν τῆς διανομῆς, ἵνα αὕτη γίνεται κανονικωτέρα καὶ δικαιοτέρα.

§42Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, κατὰ παρέκκλισιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ χορηγήσῃ περιθώριον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, χρονικόν, διὰ τὴν ἀνακοίνωσιν διαφόρων ἐπειγόντων ζητημάτων. Τὸ περιθώριον τοῦτο ἐξηντλήθη. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε κατὰ παρέκκλισιν τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀνακοινώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο.

§44Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Λυωνάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀρχηγῶν καὶ ὁπλαρχηγῶν Κρητῶν.

§46Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἀναφορά, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς πλείστων ἐπιζώντων ἀρχηγῶν τῶν Κρητικῶν ἐπαναστάσεων ἀπὸ τοῦ 1866 καὶ ἐντεῦθεν, ἀποτιόντων φόρον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἐργασίαν, ἥν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὡς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος ἐν Κρήτῃ, ἐπετέλεσεν ὁ ἀποβιώσας Ζυγομαλᾶς, παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως, ἀναγνωρίζουσα τὰς ὑπηρεσίας τὰς ἐθνικὰς τοῦ μακαρίτου ἐκείνου Ζυγομαλᾶ, χορηγήσῃ μίαν σύνταξιν πρὸς τὴν χήραν αὐτοῦ. Οἱ ὡς εἴρηται ἀγωνισταί, οἵτινες εἰσὶν οἱ μόνοι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι ποίας μεγίστας ἐθνικὰς ὑπηρεσίας προσέφερεν ἐν Κρήτῃ ὁ διπλωματικὸς ἐκεῖνος πράκτωρ τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, ἐθεώρησαν καθῆκόν των, ὅπως παρακαλέσωσι τὴν Βουλὴν καὶ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν οἰκογένειάν του, ἀφοῦ εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ χιλιάκις ἴσως, ἐχορηγήθησαν συντάξεις εἰς οἰκογενείας, τῶν ὁποίων οἱ προστάται προσέφερον ὑπηρεσίας τακτικὰς καὶ κανονικὰς καὶ οὐχὶ ἐξαιρετικάς. Περὶ τοῦ Ζυγομαλᾶ δὲν εἶμαι ὁ κατάλληλος ἴσως, ὅπως ἐξάρω τὸ ἔργον αὐτοῦ, καθ’ ὅσον θὰ ἀπῄτει ἀγορητὴν μεγάλης εὐγλωττίας. Ἄλλως τε δὲ, νομίζω, ὅτι καὶ περιττεύει, καθ’ ὅσον οἱ γεροντότεροι ἐξ ὑμῶν, Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ ἐγνώρισαν τὸ πρόσωπον αὐτὸ, παρακολουθοῦντες τὰς διαφόρους φάσεις καὶ ἐνεργείας του ἐν Κρήτῃ κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαναστάσεις καὶ κινήματα ἐν τῷ τόπῳ. Ἰδίως δὲ οἱ ἐκ Κρήτης Βουλευταὶ, καὶ μάλιστα ὁ Σεβαστὸς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κ. Μιχελιδάκης, εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσουν ποίαν ὑπηρεσίαν προσέφερεν εἰς τὸν τόπον. Ἦτο καύχημα ὄντως τῆς διπλωματίας μας ὁ Ζυγομαλᾶς, κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους. Κατώρθωσε πολλάκις νὰ ματαιώσῃ ραδιουργίας πρὸς διαίρεσιν τῆς Κρήτης, κατώρθωσε πλείστας ὅσας φορὰς νὰ σώσῃ ἀπὸ ἐξορίας Κρῆτας πατριώτας. Συνέτεινεν εἰς τὸ νὰ ἐπισπευθοῦν ἐπαναστάσεις παρασκευαζόμεναι ἐν Κρήτῃ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὸν ηὐνόησεν ἡ τύχη νὰ παραμείνῃ Πρόξενος καὶ συμπληρώσῃ τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του, τὰ ὁποῖα, νομίζω, ὅτι ἀπαιτοῦνται 25 καὶ εἶχε μόνον εἴκοσι, παρεγνωρίσθησαν, ἐλησμονήθησαν αἱ μέγισται ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας προσέφερε, καὶ δὲν ἔλαβε σύνταξιν, ἴσως δὲ ἡ οἰκογένειά του νὰ πένεται. Καὶ ἐγὼ ὡς Κρής, ὁ ὁποῖος νεαρώτατος ὢν τότε, ἐγνώρισα τήν δρᾶσίν του, ἐθεώρησα καθῆκόν μου καὶ ὑποχρέωσιν, ὄχι ἀπὸ Κρητικῆς πλέον ἀπόψεως, ἀλλ’ ἀπὸ Ἑλληνικῆς ἀπόψεως, ὅπως συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῶν ἀρχηγῶν τῆς Κρήτης, καὶ θὰ παρακαλέσω τήν Βουλήν, ὅπως διὰ συστάσεώς της ὑποβληθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς τήν Σεβαστὴν Κυβέρνησιν, παρὰ τῆς ὁποίας ἐλπίζω, ὅτι θὰ μελετηθῇ καὶ ἴσως ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τήν οἰκογένειαν ἐκείνην, πρὸς ἐνθάρρυνσιν τῶν ἀληθῶς διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους, δυστυχῶς, ἐλαχίστους, ἵνα μὴ εἴπω ἐντελῶς ὀλίγους, ἔχει τὸ Κράτος, πρὸς ἐνθάρρυνσιν, λέγω, αὐτῶν, οἵτινες, ὅταν ἐπιτελοῦν οὕτως τὸ καθῆκόν των, θὰ εἶναι βέβαιοι, ὅτι θὰ τύχωσιν ἱκανοποιήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην συνιστῶ καὶ ἐγώ καὶ παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Γάγαρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ αἰτήσεως Κοινοτήτων τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων.

§48Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, εἶναι γνωστόν, διότι καὶ ἄλλοτε ἐλάβομεν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν αὐτῶν ζητημάτων, ἐπειδή ὅμως μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη κανὲν μέτρον, αἱ δὲ Κοινότητες τῆς Ἠπείρου πάσχουν καὶ ἀπευθύνονται πρὸς ὑμᾶς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ ἡμεῖς νὰ ἀπασχολήσωμεν πάλιν τήν Βουλήν. Πρόκειται πάλιν διὰ τοὺς Τουρκικοὺς φόρους, πρόκειται διὰ τὸ προβατονόμιον καὶ δι’ ὅλα τὰ σχετικὰ φορολογικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται διττὰ ἐν Ἠπείρῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν εὐαρεστηθῆ νὰ δηλώσῃ, ὅτι πρὶν λήξωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὅτι ἤθελε μελετήσει τὸ ζήτημα καὶ λάβει ἐπειγόντως μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πληθυσμῶν. Ἡ κατάστασις ὅμως ἐν Ἠπείρῳ, ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ, χειροτερεύει, ἕνεκα δὲ τοῦ ἀποκλεισμοῦ, ὅν ὑφίστανται οἱ κάτοικοι καὶ δὲν δύνανται νὰ προμηθευθῶσι τρόφιμα, ἔφθασε νὰ πληρώσουν τὸν ἀραβόσιτον πρὸς 1.20 κατ’ ὀκᾶν! Συνεπῶς, θὰ παρακαλέσω τοὐλάχιστον τὸν Σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ληφθῶσι συντόνως καὶ ἐπειγόντως μέτρα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐν Ἠπείρῳ. Ἐκ μιᾶς ἐπιστολῆς, τήν ὁποίαν ἔλαβον, θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο λέξεις μόνον: «Μεταβαίνομεν εἰς Ἰωάννινα καὶ Ἁγίους Σαράντα, ἵνα προμηθευθῶμεν τρόφιμα καὶ ἀναμένοντες ἐπὶ 5–10 ἡμέρας, μόλις κατορθώναμεν νὰ προμηθευθῶμεν 40 ὀκάδας ἀραβοσίτου. Πεινῶμεν. Ὑψώσατε φωνήν». Φαντασθῆτε εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται. Ξεκινοῦν διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς Ἰωάννινα καὶ μόλις κατορθώνουν νὰ προμηθευθοῦν ἐκεῖ ὀλίγας ὀκάδας. Σήμερον δὲν πρόκειται διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλ’ ἡ κατάστασις εἶναι τόσον ἀπελπιστική, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τήν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ κἄποιαν μέριμναν διὰ τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ.

§49Β. ΠΑΤΕΣΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν διὰ τὴν Βόρειον Ἤπειρον.

§50Π. ΦΛΩΡΟΣ. Πολλάκις σᾶς ἠνοχλήσαμεν διὰ τοὺς βαρυτάτους φόρους, διὰ τῶν ὁποίων ἔτυχε νὰ βαρύνηται ἡ Ἤπειρος, καὶ ἐν γένει αἱ Νέαι Χῶραι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξαιρετικαὶ συνθῆκαι καὶ ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ εἰς ἥν εὑρίσκεται τὸ Κράτος δὲν ἐπιτρέπει εἰς τήν Κυβέρνησιν τήν ἀποτόμως ἀποκοπὴν τῶν φόρων τούτων, θὰ παρακαλέσω ὅπως, ὅσῳ τὸ δυνατόν, μεριμνήσῃ καὶ ἀνακουφίσῃ τοὺς Ἠπειρώτας, διότι τὰ βάρη εἶναι δυσβάστακτα. Ὡς ὁ κ. Συνάδελφος ἀνέπτυξεν, ἐλλείψει συγκοινωνίας, τὰ τρόφιμα εἶναι εἰς διπλασίαν τιμήν, ἐκείνης, τήν ὁποίαν ἔχομεν ἐδῶ, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ βίος κατέστη δυσχερέστατος.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος, ἐπίσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λιδιαχώδου τῆς Ἠπείρου.

§52Π. ΦΛΩΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ Λιδιαχώδου ζητοῦν, ὅπως ὑπαχθοῦν εἰς τὰ Ἰωάννινα, διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῆς Παραμυθίας, εἰς ἥν ὑπάγονται, κατὰ τὰς διαφόρους ἀρχάς, εἶναι μεγαλειτέρα τῆς ἀποστάσεως, ἡ ὁποία χωρίζει αὐτοὺς ἀπὸ τὰ Ἰωάννινα. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ καὶ ἀφοῦ βεβαιωθῇ ἡ διαφορὰ τῆς ἀποστάσεως, ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δικαία αἴτησις τῶν κατοίκων.

§53Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται αἱ ὑπ’ ἀριθ. 5 καὶ 6.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λόντος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ζαγκλιβερίου περὶ συστάσεως Εἰρηνοδικείου.

§56Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἐπιστήσῃ τήν προσοχήν του, ἐφ’ ὅσον θὰ τοῦ εἴπω· οἱ κάτοικοι περιφερείας Ζαγκλιβερίου ἐν ὅλῳ 22 Κοινότητες, διὰ τῆς ἀναφορᾶς ζητοῦσιν, ὅπως τὸ Εἰρηνοδικεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη κινητόν καὶ ἐπὶ δύο ἡμέρας τὸν μῆνα συνεδριάζει εἰς τὸ Ζαγκλιβέριον, καταστῇ ὁριστικὸν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων αὐτῶν, διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Λαγκαδᾶ μέχρι Ζαγκλιβερίου εἶναι μεγίστη, ὅλαι δὲ αἱ δικαστικαὶ πράξεις καὶ αἱ ἀνακριτικαὶ καὶ ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεων γίνεται ἐν Λαγκαδᾷ καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ κάτοικοι αὐτοὶ νὰ πηγαίνουν εἰς ἀπόστασιν 14 ὡρῶν καὶ μάλιστα μὲ δυσχερεστάτην συγκοινωνίαν, ἢ μᾶλλον ἀδύνατον, ἐν καιρῷ χειμῶνος, ὥστε ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης νὰ καθίσταται ἀδύνατος. Ἐπὶ ποινικῶν ἀποφάσεων οὐδέποτε εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἀνακοπὴ, ἐπίσης δὲ καὶ ἐπὶ πολιτικῶν, καθίσταται δυσχερὴς ἡ διεξαγωγή. Παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀναφοράν, ἐφιστῶν ἐπ’ αὐτῆς τήν προσοχήν του καὶ νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ἐν καιρῷ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§58Δ. ΛΟΝΤΟΣ. (Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Μοναχῶν Βατοπεδίου). Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν μοναχῶν Βατοπεδίου. Ἡ ἀναφορὰ ἔχει σπουδαιοτάτην σημασίαν, ἐφ’ ἧς δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ, διότι, εὐθὺς ὡς τὴν ἀναγνώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ τήν ἐννοήσῃ, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα πρὸς ἀποτροπὴν μεγαλειτέρων κινδύνων.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Παλαιοξηρίου Δωρίδος.

§60Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἀποσταλῇ εἰς τὸ σχετικὸν Ὑπουργεῖον καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις, καθ’ ὅσον ἐσφαλμένως ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξε τὸν κατάλογον τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Γάγαρης ἐπὶ ἀναφορᾶς Κοινοτήτων Νομοῦ Ἰωαννίνων διὰ τήν πληρωμήν ἐπιταχθέντων κτηνῶν.

§62Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν Ἠπείρῳ ἐγένοντο ἐπιτάξεις τῶν ζώων κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἄδικον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τήν Βουλήν, καθότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνεγνώρισε τὰ ἄτοπα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει φροντίσει νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν εἰς τὸ μέλλον. Θὰ παρακαλέσω ὅμως, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως φροντίσῃ νὰ καταβληθῶσιν εἰς τοὺς ἀτυχεῖς χωρικοὺς τὰ ἀντίτιμα τῶν ζώων των ἐκ τῶν ὁποίων ἀπέζων οἱ δυστυχεῖς αὐτοί.

§63Π. ΦΛΩΡΟΣ. Μετὰ τὴν μέλλουσαν σύναψιν τοῦ δανείου νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προτάξῃ ὡς ἱερὰν ὑποχρέωσιν τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξ ἐπιτάξεων ὀφειλομένων.

§64Β. ΠΟΥΤΕΤΣΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἐπὶ ἀναφορᾶς Κοινοτήτων Νομοῦ Ἰωαννίνων διὰ τὴν πληρωμὴν ἐπιταχθέντων κτηνῶν.

§66Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον, μολονότι ἐπανειλημμένως ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας εἶχον παράπονα, καὶ παράπονα δίκαια, διότι ἔπρεπεν ἐπὶ τέλους νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ ἐκείνων, ὄχι διότι ἐστερήθησαν τῶν ἐπιταχθέντων ζώων, ἀλλὰ διὰ τὸν τρόπον, τὸν ἰδιαίτερον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐπίταξις. Θὰ τὰ παρέλειπον ὅλα, ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι εἰς θέσιν μετ’ οὐ πολύ, νὰ καλύψῃ πολλὰς ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θὰ ἦτο ἔργον εὐχῆς νὰ σπεύσῃ νὰ καλύψῃ ὡς πρώτην, ὡς ἱερωτέραν ἀνάγκην, τὴν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν δυστυχῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τῶν κτηνῶν των καὶ νὰ καλύψῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην, ὄχι μόνον ἀποβλέπουσα εἰς τὰ ἄτομα, ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς τὴν γεωργίαν, ἡ ὁποία ὑπέστη πλῆγμα δεινὸν ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν κτηνῶν. Νομίζω δέ, ὅτι καὶ πρὸ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτούς, ἐὰν ἠδύνατο, συμβαλλομένη μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ κατορθώσῃ, ὥστε νὰ ἐξαργυρώσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ γραμμάτια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νὰ δώσῃ κατόπιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀντὶ μετρητῶν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ προμηθευθῶσιν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ τὰ χρήματά των, χωρὶς νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοκογλύφους, ὡς κατέφυγον, διὰ νὰ προμηθευθῶσι, τοὐλάχιστον, τὸν ἐπιούσιον ἄρτον αὐτῶν, ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ προμηθευθῶσι τὰ κτήνη των. Διότι ἡ ἐπίταξις ἐφρόντισεν, ὅπως κανονίσῃ τὴν τιμήν των οὐχὶ ἀναλόγως πρὸς τὴν ἀξίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ δοκοῦν τοῦ ἐκεῖ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Εἶναι περίεργον, καὶ θὰ προκαλέσῃ ἴσως ἔκπληξιν, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Λευκάδος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐφρόντισε νὰ διορθώσῃ τὸν νόμον περὶ ἐπιτάξεως καὶ ἄν τινες τῶν γεωργῶν προσήγαγον τὰ κτήνη βραδύτερον, χωρὶς οὔτε κἄν νὰ φροντίζῃ νὰ μάθῃ τὸν λόγον τῆς βραδύτητος, ἠρώτα πόσαι ἡμέραι παρῆλθον. Δύο; Πόσον ἐξετίμησαν τὰ ἄλλα δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ζῷον; Πεντακοσίας δραχμάς; Γράψτε διακοσίας. Τρεῖς ἡμέραι παρῆλθον, τρία ἑκατοντάδραχμα ἀφαιρῶ. Καὶ δὲν ἔκαμε τοῦτο μόνον, ἀλλ’ ἐπέβαλλεν ἐπὶ ὅλων τῶν Προέδρων Κοινοτήτων ποινάς, χωρὶς οὔτε κἄν νὰ ἐξετάσῃ, ἄν οἱ Πρόεδροι ἐκεῖνοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν Προέδρων τούτων ἔσπευσαν νὰ προσαγάγουν τὰ κτήνη τῶν δυστυχῶν γεωργῶν. Ἐπλήρωσαν τοὺς κόπους αὐτῶν; δὲν ἐπλήρωσαν ἀκόμη, ἀλλὰ θὰ πληρώσουν σύντομα, ἄν μὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σπεύσῃ καὶ σταματήσῃ τὸ ἄδικον κατὰ τὴν περίστασιν αὐτήν, καθ’ ἥν συνδρομῆς εἶναι ἄξιοι καὶ ὄχι καταδιώξεως ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 12 καὶ 13 παραπέμπονται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης.

§68Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ ζητήματος σοβαρωτάτου. Πρόκειται, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ναυαγήσουν ὅλα τὰ μέσα, ἅτινα μετὰ τόσου ζήλου καὶ ζηλευτῆς προνοίας ἔσπευσε νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἵνα προλάβῃ τὴν ἐπαπειλουμένην καταστροφὴν τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ σταφιδοπαραγωγῶν τῆς Λευκάδος. Πρόκειται νὰ συντελεσθῇ ἡ καταστροφὴ αὕτη τῶν δυτικῶν Δήμων τῆς νήσου Λευκάδος, τῶν Δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐλλείψει μέσων συγκοινωνίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ προμηθευθῶσι θεῖον καὶ θειϊκὸν χαλκὸν ἐκ τῆς πόλεως. Δι’ αὐτοὺς ἐγκαίρως ἐφροντίσαμεν καὶ ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ ἀποθήκη πρὸς πώλησιν θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ ἐν Βασιλικῇ. Προθύμως, ὁμολογῶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤκουσε τὰς ἐπανειλημμένας θερμὰς συστάσεις μου καὶ διεβίβασεν ἔγγραφον πρὸ μηνὸς εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων, παραγγείλας ἔκτοτε τὴν ἵδρυσιν ἀποθήκης ἐν Βασιλικῇ. Ἡ Ἑταιρεία ἀνέθηκεν εἰς τὸν ἐν Λευκάδι ἀντιπρόσωπόν της, ἵνα σπεύσῃ πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀποθήκης καὶ διορίσῃ ἐκεῖ ἕτερον ἀντιπρόσωπον. Ἀλλ’ ὁ ἐν Λευκάδι ἀντιπρόσωπος τῶν Μονοπωλίων, ὄχι μόνον εἰς οὐδεμίαν προέβη ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ ἀντέδρασε, τηλεγραφῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι δὲν συμφέρει ἡ ἵδρυσις, διότι τὰ ἔξοδα θὰ εἶναι πολλά. Καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν καταβολὴν τῶν ἐξόδων τούτων, αὐτὸς ἀκόμη ἐπέμεινε. Τέλος, κατόπιν ἀγώνων καὶ μόχθων, ἐλύθη τὸ ζήτημα κατ’ εὐχήν, καὶ ἡ Διεύθυνσις τῶν Μονοπωλίων, τῇ παρακλήσει μου, ἐτηλεγράφησεν εἰς ἀμφοτέρους τοὺς ἐν Λευκάδι ἀντιπροσώπους αὐτῆς, νὰ φροντίσουν. Συγχρόνως ἔφθασε καὶ τὸ ἀναμενόμενον εἰς Πάτρας φορτίον. Ἀλλ’ ἰδού, νέα ἐμφανίζεται δυσχέρεια: Ἔπρεπεν ἡ φόρτωσις νὰ γίνῃ ἐπί τινος ἀτμοπλοίου, διότι παρὰ τῶν Συμμάχων δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δι’ ἱστιοφόρων μεταφορά. Ὑπέδειξα ἕν μικρὸν ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον ὅμως προσεγγίζει ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος εἰς Βασιλικήν, ἤτοι ἀνὰ πᾶσαν Τετάρτην. Ἀτυχῶς, οὐδὲ χθὲς ἦτο δυνατὸν νὰ φορτωθῇ τὸ θεῖον καὶ ὁ θειϊκὸς χαλκὸς ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου ἐκείνου, διότι εἰς τὸ φορτηγὸν ἀτμόπλοιον καὶ ἄνωθεν τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ εἶχον τοποθετήσῃ 1.500 τόννους ἄλλων ἐμπορευμάτων διὰ Πειραιᾶ. Ἱκέτευσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅστις ἀμέσως διέταξε νὰ ἀποβιβασθῇ τὸ φορτίον ἐπὶ φορτηγίδων εἰς τὸν λιμένα Πατρῶν καὶ ὄχι τοῦ Πειραιῶς, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ βραδύτης, Ἐν τούτοις, ἐνῷ ἐνομίζομεν, ὅτι τὰ πάντα ἔληξαν κατ’ εὐχήν, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, ὁ ἀναλαβὼν τὴν πώλησιν ἐν Λευκάδι, διαβιβάζει καὶ πάλιν τηλεγραφικῶς ἐκεῖθεν τὴν ἔμμονον ἄρνησίν του, τοῦ νὰ ἐξεύρῃ ἀποθήκην καὶ διορίσῃ ἀντιπρόσωπον ἐν Βασιλικῇ. Δὲν εὕρισκε, λέγει, οὐδένα ἄξιον τῆς ἐμπιστοσύνης του καὶ οὐδεμίαν ἀποθήκην κατάλληλον! Ἡ δὲ Ἑταιρεία τῶν Μονοπωλίων, ἀντὶ νὰ ἐπιτιμήσῃ αὐτὸν καὶ τοῦ ἐπιβάλλει πάραυτα νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν διαταγήν της, ἀπευθύνεται ἀντιθέτως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἰσχυρίζεται, κατόπιν ἑνὸς μηνός, ὅτι δὲν τῇ ἐκοινοποιήθη ἐγκαίρως ἡ διαταγὴ πρὸς ἵδρυσιν πρατηρείου καὶ διορισμὸν ἀντιπροσώπου αὐτῆς ἐν Βασιλικῇ, δεχομένη καὶ αὕτη, ὅτι ὄντως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξευρεθῇ τοιοῦτος! Ἐν τούτοις καὶ ἀληθὲς ἂν ἦτο τοῦτο, πάλιν θὰ ἠδύνατο νὰ θεραπευθῇ, διότι ἐγκαίρως τὸ Ὑπουργεῖον προϊδόν, ὡς πιθανὴν τοιαύτην δυσχέρειαν, ἐξέδωκε διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας πληροφορεῖ τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ πρόσωπον κατάλληλον νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν αὐτῆς διὰ τὴν πώλησιν τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, δύναται νὰ ἀναθέσῃ ταύτην εἰς τινα τῶν ἐκεῖ δημοσίων ὑπαλλήλων. Μετέβην διὰ τοῦτο καὶ πάλιν σήμερον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ὅστις προθυμώτατα ἅπαξ ἔτι μοὶ ἐπέδειξεν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν προκύπτει, ἡ ἔντονος καὶ ἔγκαιρος ἅμα ἐνέργειά του. Ἀλλ’ ἡ ἐνέργεια αὕτη μέχρι τοῦδε ναυαγεῖ ἀπέναντι τῆς ἀρνήσεως ἐκείνων. Θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν ἑσπέραν ταύτην τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ σπεύσῃ καὶ διαβιβάσῃ νέον ἔγγραφον, ἐντονώτερον, πρὸς τὴν Ἑταιρείαν καὶ ἐπιμείνῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, ἀφοῦ τὰ πάντα εἶναι ἕτοιμα ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου. Ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὴν καταβολὴν τῆς δαπάνης, διέταξεν νὰ ἀνατεθῇ εἰς δημόσιον ὑπάλληλον ἡ πώλησις τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ἂς ἐξευρεθῇ ἐπὶ τέλους καὶ αὐτὴ ἡ ἀποθήκη, διότι ἄλλως θὰ καταστραφῶσι τελείως αἱ ἄμπελοι καὶ αἱ σταφιδάμπελοι τῶν ἀτυχῶν συμπατριωτῶν μου.

§69Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐλήφθη πᾶσα πρόνοια, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἀποσταλῇ εἰς Βασιλικὴν τῆς Λευκάδος θειϊκὸς χαλκός. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἐγένετο μετὰ τῆς Ἑταιρείας Μονοπωλίων, ἡ Ἑταιρεία ὀφείλει νὰ ἱδρύσῃ ἀποθήκας εἰς ὡρισμένα μέρη, ἐπεφυλάχθη ὅμως εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα, ἵνα ὑποδείξῃ εἰς αὐτήν νὰ συστήσῃ ἀποθήκας καὶ ἀλλαχοῦ, αἱ ὁποῖαι ὅμως θὰ ἐλειτούργουν δαπάναις τοῦ Κράτους. Μεταξὺ τῶν ἀποθηκῶν τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγκη ἐνεφανίσθη κατόπιν ἦτο καὶ ἡ ἀποθήκη τῆς Βασιλικῆς. Ἐδόθη ἐντολή εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μονοπωλίων νὰ συστήσῃ καὶ ἐκεῖ ἀποθήκην, δαπάναις τοῦ Κράτους. Ἡ Ἑταιρεία εὑρίσκετο εἰς δυσχέρειαν νὰ εὕρῃ ἀντιπροσώπους πρὸς πώλησιν εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἀποθήκας. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶπεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι ἀναθέτει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς δημοσίαν ἀρχήν τὴν πώλησιν, τὸν Τελώνην ἢ τὸν Ταμίαν, ἀναλαμβάνει δὲ τὴν εὐθύνην δι’ ἐνδεχομένην κατάχρησιν ἐκ μέρους τῶν δημοσίων αὐτῶν ὑπαλλήλων. Τοῦτο ἐγένετο καὶ διὰ τὴν Βασιλικήν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρεία ἐδήλωσεν, ὅτι δυσκολεύεται νὰ εὕρῃ ἀντιπρόσωπον. Ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ὁ χαλκὸς αὐτὸς φορτωθῇ εἰς ὡρισμένον ἀτμόπλοιον, διότι εἰδοποιήθην ἀπὸ τοὺς κ. κ. Συναδέλφους, ὅτι ἔπρεπε νὰ φορτωθῇ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, χθὲς τὸ ἑσπέρας, εἰδοποιήθην τὸ Σάββατον καὶ ἔλαβον πρόνοιαν τηλεφωνικῶς εἰς τὰς Πάτρας, ἵνα γίνῃ φόρτωσις αὐτοῦ. Σήμερον τὴν πρωΐαν, ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν κατώρθωσε νὰ συστήσῃ ἀκόμη τὴν ἀποθήκην καὶ τὸ πρωῒ ἔδωκα ἀμέσως ἐντολήν, ἵνα ὁ ἴδιος ὁ Τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου μεταβῇ παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ καὶ συστήσῃ εἰς αὐτὴν ἀμέσως νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς τοιαύτης ἐντολῆς. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ πρᾶγμα θὰ εὐοδωθῇ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι παρουσιάζονται δυσχέρειαι, διότι καὶ ἡ Ἑταιρεία δὲν εἶναι παρεσκευασμένη, ἵνα ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον τοῦτο, οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικοῦ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῶν ἀναγκαίων γνώσεων τῶν ἀναγκῶν τῶν διαφόρων τόπων, πρέπει δὲ νὰ συστήσωμεν καὶ εἰς τοὺς συμπολίτας μας νὰ εἶναι μετριώτεροι εἰς τὰς ἀξιώσεις των, διότι διὰ τῆς ὑπερβολικῆς ζητήσεως, δημιουργοῦνται δυσχέρειαι. Τὸ ποσὸν τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ θείου, τὸ ὁποῖον ἀφίκετο καὶ τὸ ὁποῖον παρήγαγεν ὁ τόπος, εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη διετέθη. Ἐκτὸς δὲ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἀποβλέπων εἰς τὸν πυρετόν, ὁ ὁποῖος ἔχει καταλάβει τοὺς παραγωγούς, παρήγγειλαμεν καὶ ἑτέραν παραγγελίαν ἐξ 600 τόν., οἵτινες καὶ αὐτοὶ ἐγκαίρως πρέπει νὰ διανεμηθῶσιν, ἐξακολουθεῖ δὲ πάντοτε ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐγχωρίου χαλκοῦ ἀνὰ εἴκοσι τόννους τὴν ἡμέραν, ἤδη δὲ προσετέθη καὶ ἕτερον ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον παράγει ἑτέραν ποσότητα, ἡ ὁποία προστίθεται εἰς ἐκείνην, ἥτις παράγεται καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀφίχθησαν καὶ διανέμονται ὁλοέν. Ἐννοεῖται, ὅτι περὶ ἐπαρκείας ραντίσματος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταναλώσεως τοῦ χαλκοῦ, ἡ ὁποία ἐγίνετο κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολίᾳ, ἀλλὰ πρέπει νὰ συστηθῇ, ἵνα μὴ ἐπιζητοῦντες νὰ λάβωσι καὶ κατὰ τόπον καὶ κατ’ ἄτομον ποσότητας μείζονας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν ἐλάμβανον, ἵνα ἔχωσι τὸ ἀπόθεμα δι’ ἐνδεχομένην ἀνάγκην, πρᾶγμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶσιν, ὡς ἐκ τῆς ταραχῆς, ἡ ὁποία ἔχει καταλάβει τοὺς πληθυσμοὺς τῶν παραγωγῶν, πρέπει, λέγω, νὰ συστηθῇ εἰς αὐτούς, ἵνα μὴ τοῦτο πράττοντες, γίνωνται αὐτοὶ οἱ ἴδιοι πρόξενοι ἀταξιῶν περὶ τὴν διανομήν, ἀταξιῶν, αἱ ὁποῖαι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι παρετηρήθησαν κατὰ τὴν διανομὴν τῆς πρώτης ἀποστολῆς τοῦ χαλκοῦ, διότι τότε ἡ ποσότης ἦτο μικρά, 555 τόννων. Συνέβη, μὴ ὑπαρχουσῶν τῶν ἀναγκαίων πληροφοριῶν, ὥστε νὰ σταλῶσιν εἴς τινα μέρη ποσότητες περισσότεραι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ σταλῶσι καὶ εἴς τινα μέρη νὰ σταλῶσι ποσότητες ὀλιγώτεραι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ σταλῶσι· συνετέλεσε δὲ καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄτομον κακὴν διανομὴν καὶ ἡ τάσις αὐτῶν νὰ λάβωσι περισσοτέραν ποσότητα, τάσις, ἡ ὁποία, δυστυχῶς, δὲν ἔμεινεν ἀνυποστήρικτος καὶ ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν τὴν μὴ ἀκριβῆ, ἡ ὁποία ἐδόθη αὐτοῖς, ὁσάκις ἐκαλοῦντο, ἵνα βεβαιώσωσι τήν ἔκτασιν τῶν κτημάτων ἑκάστων διὰ τὴν ἀνάγκην πρὸς θειϊκὸν χαλκόν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ποσότης αὐτοῦ ἐν τῷ συνόλῳ εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκής, καὶ ἑπομένως πάντες δύνανται νὰ λάβωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀρκεῖ νὰ μὴ δημιουργήσωσιν οἱ ἴδιοι διὰ τῆς ὑπερβολικῆς ἀπαιτήσεως, διὰ τῆς ἀξιώσεως νὰ λάβωσιν ὑπερβολικὰ ποσά, ἵνα ἔχωσιν αὐτά, οὕτως εἰπεῖν, δι’ ἀπόθεμα, ἀνεπάρκειαν.

§70Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ διὰ τὴν Κέρκυραν θὰ ἐλήφθη πρόνοια...

§71Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὸ Ληξούριον, παραδείγματος χάριν, δὲν εἶχεν ἀποσταλῆ διόλου, δὲν διετάχθη δὲ νὰ ἀποσταλῇ.

§72Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Οὔτε εἰς τὴν Ἰθάκην. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα...

§73Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐστάλη ἤδη, κ. Βουλευτά.

§74Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἀποστέλλεται πρὸς Τσουκαλᾶν, Γεράκην, διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι εἰδικόν: (Ἀναγινώσκει). «Λαὸς τέως Δήμου Ληξουρίου, παρακαλεῖ θερμῶς ὑμᾶς, ἀπὸ ἐπισήμου βήματος Βουλῆς ἐρωτήσηται ἁρμοδίους, ἂν ἀποτελῇ μέρος Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καθ’ ὅσον ἐπανειλημμένως ἐζητήθησαν διὰ τῆς Νομαρχίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θεῖον καὶ θειϊκὸς χαλκός, ὅπως σώσῃ προσβληθέντα ἐκ περονοσπόρου κτήματα».

§75Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶχον καὶ ἐγὼ λάβῃ παρόμοια τηλεγραφήματα ἀπὸ προχθές. Ἐδόθη διαταγὴ καὶ ἐφορτώθησαν καὶ θεῖον καὶ θειϊκὸς χαλκὸς διὰ νὰ σταλῶσι. Τὸ πρᾶγμα συνέβη ἐκ τῆς ἑξῆς ἀγνοίας τῶν ἐκεῖ ἐνεργούντων τὴν διανομήν. Τὸ Ληξούριον ἀπὸ τὸ Ἀργοστόλιο ἀπέχει ἐλάχιστον· ἐνόμιζον, λοιπόν, ὅτι ὁ ἐφοδιασμὸς τοῦ Ληξουρίου εἰδικῶς δὲν εἶναι ἀναγκαῖος, ἀλλ’ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει νὰ ἐφοδιασθῇ καὶ τὸ Ληξούριον ἀπὸ τὸ Ἀργοστόλιον· τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ Ληξούριον πρέπει νὰ ἐφοδιασθῇ ἀπ’ εὐθείας, διότι τὸ Ληξούριον, εἶναι τὸ Ληξούριον καὶ δὲν διατελεῖ εἰς καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Ἀργοστόλιον.

§76Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἐπαρχία, ἡ ὁποία παράγει ὀκτὼ ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου.

§77Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴμεθα σύμφωνοι. Εἶναι δὲ ἡ μᾶλλον παραγωγὸς ἐπαρχία.

§78Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι γελοῖα αὐτά.

§79Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι διόλου γελοῖα.

§80Γ. ΠΩΠ. Ἐκ Λογγᾶ εἶναι τὸ τηλεγράφημα;

§81Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μοῦ στέλλονται καὶ ἐμέ.

§82Γ. ΠΩΠ. Ἐλάβατε γνῶσιν.

§83Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔλαβα, διότι, ἐκτὸς τῶν ὅσων στέλλονται εἰς ἐμέ, ἔχω δώσει ἐντολὴν καὶ μοῦ φέρουν ἀπὸ τὸ τηλεγραφεῖον καὶ ὅλα τὰ τηλεγραφήματα, τὰ σχετιζόμενα τὸ ζήτημα αὐτό, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται εἰς οἱονδήποτε Βουλευτήν, καὶ ἀμέσως γίνεται διὰ τῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἐνέργεια μετὰ ἧς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, ἵνα στέλλῃ χαλκόν.

§84Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Σᾶς εὐγνωμονοῦμεν, κ. Ὑπουργέ.

§85Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἦταν προσβεβλημένα αὐτήν τὴν στιγμὴν τὰ κτήματα καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι ὅλου τοῦ κόσμου, δὲν θὰ ἐγίνετο αὐτὸς ὁ πάταγος, ὁ ὁποῖος γίνεται σήμερον εἰς τήν Κεφαλληνίαν.

§86Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔχουν δίκαιον οἱ ἄνθρωποι.

§87Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Διότι εἶναι μερικοί, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι ἡ Κεφαλληνία παραπονεῖται ἀδίκως. Ἡ Κεφαλληνία δὲν παραπονεῖται ἀδίκως, οὔτε προκαλεῖ συλλαλητήρια, ὅταν δὲν πρέπει νὰ προκληθῇ. Μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ ἡ Κεφαλληνία ἐφώναξε καὶ φωνάζει. Αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω, Κύριοι Βουλευταί. Οὔτε παρασύρεται ἀπὸ πολιτικοὺς νὰ κάμῃ συλλαλητήρια.

§88Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔχουν δίκαιον. Δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ τοῦτο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὄχι διὰ νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀδυναμίαν εἰς πάντα ταῦτα, ἵνα δοθῇ ἡ προσήκουσα ἐξήγησις, εἶναι, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ ὅλαι, τόσον τοῦ Ὑπουργείου, ὅσον καὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, εὑρίσκονται πρὸ ἑνὸς ἔργου, ὅπερ γίνεται πρώτην φορὰν ἐδῶ, στεροῦνται δὲ ὄχι μόνον τοῦ ἀναγκαίου καὶ ἠσκημένου προσωπικοῦ, ἀλλὰ στεροῦνται ἐπὶ πλέον καὶ τῆς ἀναγκαίας γνώσεως, τί χρειάζεται καθ’ ἡμέραν, πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἀτυχῶς, καὶ ἕν ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι εἶναι τόσον δυσχερὴς ἡ συγκοινωνία σήμερον, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ὥστε περιέρχεταί τις εἰς ἀπόγνωσιν, διότι θέλετε νὰ στείλητε εἰς τὴν Ἀνάφην χαλκόν, ἢ θεῖον, δὲν δύνασθε νὰ τὸ στείλητε μὲ ἱστιοφόρον, διότι ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ μὴ σταλῇ μὲ ἱστιοφόρον· σημειώσατε, ὅτι καὶ τὰ ἱστιοφόρα, ἐὰν θὰ ἐπετρέπετο ἡ δι’ ἱστιοφόρων μεταφορά, δὲν ἀποτελοῦσιν εὐκολίαν· δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δι’ ἱστιοφόρων μετάβασις, ἀλλὰ θὰ κάμητε μίαν διαπραγμάτευσιν διὰ τήν ὁποίαν ὡρισμένος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι διαρκῶς ἀπησχολημένος, ἐὰν θὰ ἀφήσωμεν νὰ ὑπάγῃ ἱστιοφόρον εἰς τὸ δεῖνα μέρος ἢ ὄχι, ἔπειτα δὲ ἐπιφέρουσι τὰ ἱστιοφόρα μεγάλην βραδύτητα. Θέλετε νὰ σταλῶσι μὲ ἀτμόπλοιον; Νομίζετε, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἐκτελοῦντα τήν ἀκτοπλοΐαν λειτουργοῦσι κανονικῶς; Κατὰ χελώνην καὶ αὐτὰ κινοῦνται. Ἅμα δὲν προφθάσητε ἕν ἀτμόπλοιον νὰ τὸ χρησιμοποιήσητε, παρέρχεται καιρὸς καὶ θὰ ὑπάγῃ τὸ ἄλλο μετὰ μίαν ἑβδομάδα, πολλάκις δὲ καὶ οὔτε μετὰ μίαν ἑβδομάδα. Ἔχετε, λοιπόν, τήν δυσχέρειαν αὐτὴν τῆς συγκοινωνίας. Εἶναι καὶ ἄλλο, ἡ δυσχέρεια τῆς μεταφορᾶς ἐδῶ. Τὸ θεῖον, π. χ., τὸ ὁποῖον εἴχομεν προμηθευθῇ, εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἰταλίαν· ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ ἡ δευτέρα δόσις, διότι εἶχεν ἔλθη ἡ πρώτη καὶ ἐδόθη· ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν πλοῖα. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, Κύριοι, εἰς τὰς λεπτομερείας νὰ σᾶς διηγηθῶ τὰς περιπετείας, τὰς ὁποίας ἔσχε τὸ ζήτημα τῆς ἐξευρέσεως πλοίων, ἠθέλετε ἴδει πρὸ ποίας ἐργασίας ἀπιστεύτου εὑρίσκονται αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι περὶ τοῦτο ἀπησχολημένοι· διότι εὑρίσκομεν ἕν πλοῖον, τὸ πλοῖον αὐτὸ ἔχει ὑπογράψει ὑποχρέωσιν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τήν Ἀγγλίαν, διὰ νὰ κάμῃ ἕν ταξείδιον ἐκεῖ, διότι εἶχε πάρει κάρβουνον ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ἔπρεπε νὰ φέρῃ εἰς τήν Ἰταλίαν τὸ κάρβουνον. Ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ, διότι ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ καιρός, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐφροντίζομεν νὰ εὕρωμεν δεύτερον πλοῖον. Κατορθώνομεν νὰ εὕρωμε τὸ δεύτερον πλοῖον καὶ ἔλεγεν ὁ Τελώνης, ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργήσῃ τοῦτο ἐπισκευάς, διὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τήν ἀσφάλειαν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ τὸ ταξείδιον αὐτό. Εὑρίσκομεν τρίτον πλοῖον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὴν Μάλταν. Μόλις ὅμως κατωρθώθη, μετὰ 10ήμερον προσπάθειαν, νὰ ἐξευρεθῶσι δύο πλοῖα ὁ «Ἐπαμεινώνδας» καὶ ὁ «Πειρήν» καὶ ἐφόρτωσαν 3200 τόν. Ὁ «Ἐπαμεινώνδας» κατέπλευσεν εἰς Πάτρας, ὁ δὲ «Πειρὴν» συνελήφθη ὑπὸ τῶν Συμμάχων καὶ ἐστάλη εἰς τήν Μῆλον, μόλις δὲ σήμερον μὲ μηνιαῖον τρέξιμον τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι τρέχουν ὅλην τὴν ἡμέραν, κατωρθώθη νὰ ἀφεθῇ καὶ ἦλθε μόλις σήμερον εἰς Πειραιᾶ, μόλις αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐκτὸς τῶν 3.000 τόννων, ὑπολείπονται ἔτι 4.000 τόννοι καὶ δὲν ἔχουσι πλοῖον ἵνα τοὺς στείλουν, περιμένουν δὲ ἕν φορτηγὸν, ὀνόματι «Λιμός», τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν Μάλτᾳ καὶ ἕν ἄλλο πλοῖον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς Γένουαν, καὶ δὲν γνωρίζομεν, ἄν θὰ τὸ πάρωμεν τὸ τῆς Γενούης, διὰ τὸ ὁποῖον περιμένομεν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει πρέπει νὰ ἀποστείλωμεν ἐκ νέου τὸν «Ἐπαμεινώνδα», ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς Πάτρας, ἐὰν δὲν ὑπέστη ἐννοεῖται βλάβην, διότι σημειώσατε καὶ τοῦτο, ὅτι τὰ πλοῖα εἶναι χαλασμένα, διὰ νὰ ἀποπλεύσῃ δὲ ὁ «Ἐπαμεινώνδας», ἐχρειάσθη ὁ ὑπάλληλος τῆς ἐπιτροπῆς, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀναφέρω, διὰ νὰ ἐξάρω τὸν ζῆλον, ὁ κ. Πούλιος, ἄνθρωπος ἐκτάκτου ἀφοσιώσεως καὶ δραστηριότητος, ἐχρειάσθη αὐτὸς νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἐργοστάσιον, εἰς ὅ ἐπιδιορθώνεται τὸ πλοῖον καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ τήν προμήθειαν τῶν μετάλλων, τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο, ἵνα ἀποπλεύσῃ τὸ πλοῖον. Ἐχρειάσθη δὲ νὰ ἐξεύρῃ καὶ γαιάνθρακας, διότι δὲν εἶχεν. Ἕνεκεν τούτου, τρέχει ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον εἰς τὸν λιμένα καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι εὑρίσκει οὐχὶ σπανίως δυσκολίας. Καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τήν ἀνάγκην νὰ τὸν ἀποστείλωμεν εἰς Σικελίαν ὑπὸ τὰς δυσκολίας, ὑφ’ ἅς εὑρισκόμεθα. Ἐννοεῖται, ὅλαι αὐταὶ εἶναι δυσχέρειαι, δὲν πρέπει δὲ νὰ γνωρίζωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ κρίνωσι περὶ τῆς καταστάσεως, ὅτι ὅλα αὐτὰ δύνανται νὰ τὰ παρίδωσι καὶ νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ πράγματος. Εἶναι ἄπειραι αἱ δυσχέρειαι. Ἐὰν δὲ κατορθώνουν οἱ συμπολῖται ἡμῶν νὰ διατελῶσιν ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι δύνανται νὰ κρίνωσι περὶ τῶν πραγμάτων καὶ νὰ κατακρίνωσι τὰς παρουσιαζομένας ἀτελείας, ἐπὶ τῇ βάσει καταστάσεως προϋπαρχούσης πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, πρὸ τῆς παγκοσμίου αὐτῆς καταστάσεως, δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν, ὅτι τὸ μεγαλείτερον ἔργον ἡμῶν εἶναι, ὅτι κατωρθώθη νὰ μὴ γίνῃ ἀντιληπτὴ εἰς τὸν κόσμον ἡ ἐπελθοῦσα μεταβολή, ἄν καὶ ἐπῆλθον ἑκατονταπλάσιαι δυσχέρειαι. Ἑπομένως, δὲν δικαιούμεθα νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρὸ τοῦ πολέμου, ἀλλὰ δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπεχειρήσαμεν διὰ τὰς ἀνάγκας, ἐξετελέσθη, ὥστε νὰ ἀποβῇ ἐν τῇ Χώρᾳ σχεδὸν ἀνεπαίσθητος αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία.

§89Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εἶμαι εὐχαριστημένος, διότι ἐπροκάλεσα τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀναπτυχθῶσιν, ὅσα ἀνεπτύχθησαν. Ἐπιθυμῶ νὰ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσέτι ἀναλυτικώτερος, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχουσι καλοθεληταί, οἱ ὁποῖοι πᾶσαν βραδύτητα παροχῆς θειϊκοῦ χαλκοῦ, σίτου κλπ. ἀποδίδουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἶναι ἀναλυτικώτερος καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰ πράγματα, διὰ νὰ φωτίζηται πραγματικῶς ὁ λαός.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Μπαλάνος ἔχει τὸν λόγον.

§91Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Κατά τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτὴς ὡμίλησε περὶ τῆς λειτουργίας τοῦ Ἀρσακείου, καὶ ὁ σεβαστὸς μοι Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐνεκολπώθη τὰ λεχθέντα καὶ ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ καρποὶ τοῦ διδακτηρίου τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, εἶναι ποταποί....

§92Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν τὰ ἐνεκολπώθην.

§93Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ ἐργασία.

§94Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐστηρίχθην ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Οἰκονόμου ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ Ἀρσακείου, δὲν ἀπεδέχθην τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Γιολδάση. Αἱ ἐλλείψεις εἶναι μικρὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ διορθωθῶσιν.

§95Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην, καὶ δὲν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι Ὑπουργὸς, ὡς ὑμεῖς, αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν θὰ ἔδιδε. Ἐκ τούτου λαμβάνων ἀφορμήν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει ὁ χρόνος, ὁ παρεχόμενος ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δι’ ὀλίγων νὰ ἀναπτύξω τὰ τῆς λειτουργίας τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας. Ἡ ἰδέα τῆς συστάσεως αὐτῆς ἐν Ἀθήναις ἐλήφθη, κατὰ τὸ 1836, ἡ ἰδέα ὑπὸ τοῦ ἀοιδήμου Κοκώνη καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν μαθημάτων καὶ ὑπὸ τοῦ ἀοιδήμου διδασκάλου τοῦ Γένους Γεωργ. Γεναδίου. Συνέστη ἡ Ἑταιρεία αὕτη τότε δι’ ἰδίων ἐράνων, καὶ ἠρίθμει 73 μέλη, μετὰ ἕν ἔτος, ὅταν ἤρχισαν αἱ σχολικαὶ τῆς Ἑταιρείας ἐργασίαι, δηλαδή, κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1837 ἡ Ἑταιρεία ἠρίθμει μέλη τακτικὰ 1113, συνδρομητὰς 76 καὶ εὐεργέτας, κεφάλαιον δὲ 5.000 δραχμῶν. Μὲ τὰ ἐφόδια αὐτὰ ἤρχισεν ἡ Ἑταιρεία τῶν ἐργασιῶν της καὶ διὰ τῆς συνδρομῆς τῶν τακτικῶν μελῶν καὶ τῆς ἡγεμονικῆς ὄντως δωρεᾶς τοῦ ἀοιδήμου Ἠπειρώτου Ἀποστόλου Ἀρσάκη. Ἐγένετο τὸ Μέγαρον τῆς Ἑταιρείας, ὅπου τὸ ἐσωτερικὸν διδακτήριον, ὁ ναὸς τοῦ Ἀρσακείου καὶ ἐπροικοδοτήθη τὸ κατάστημα δι’ ἑτέρων 200.000 δρχ., αἵτινες κατεβλήθησαν εἰς τήν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἔκτοτε λειτουργεῖ τὸ ἵδρυμα τοῦτο ὑπὸ ἀρίστους οἰωνοὺς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, διότι εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτὸ ἀπὸ τῆς συστάσεώς του, ἀπὸ τοῦ 1836 μέχρι σήμερον ἐνεγράφησαν καὶ ἐμαθήτευσαν μαθήτριαι ἐν ὅλῳ 52.000 περίπου, ἐκ τῶν ὁποίων ἐσωτερικαὶ μαθήτριαι 8.000, ἐξῆλθον τοῦ Διδασκαλείου μὲ πτυχίον διδασκαλίσσης ὑπὲρ τὰς 3.500, αἱ ὁποῖαι ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν καὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὰς ὑποδούλους χώρας καὶ ἐγένοντο αὗται πάντοτε διαπρύσιοι κήρυκες καὶ ἀπόστολοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἐξεπαιδεύθησαν καθαρῶς Ἑλληνίδες. Ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ, ἤτοι ἀπὸ τὸ 1836, ὑπῆρχε κοινὸν διδακτήριον ἀρρένων καὶ θηλέων, αἱ ἐξετάσεις δὲ ἐδίδοντο τότε εἰς τὸ κοινὸν διδακτήριον. Ἔκτοτε διὰ Β. Διατάγματος ἀνεγνωρίσθη τὸ Ἀρσάκειον ὡς ἴδιον διδακτήριον καὶ ἐχορηγήθη τὸ δικαίωμα νὰ γίνωνται αἱ ἐξετάσεις ἐπὶ πτυχίῳ διδασκαλισσῶν διὰ καθηγητῶν τοῦ Ἀρσακείου. Τὸ πρῶτον Β. Διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 13 Ὀκτωβρίου 1861, ἕτερον Β. Διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 11 Μαΐου 1867, μόνον δὲ κατὰ τὸ 1881 ἀνεγνωρίσθη τὸ Ἀρσάκειον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικόν, ὡς καὶ ἐν Κερκύρᾳ, ἐδόθη δὲ καὶ εἰς τὰ τρία διδακτήρια τὸ δικαίωμα νὰ κάμωσιν ἐξετάσεις ἐπὶ πτυχίῳ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν πάντοτε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σήμερον τὸ Ἀρσάκειον, ἡ Φιλεκπαιδευτικὴ Ἑταιρεία, διέπεται ὑπὸ τῶν κανονισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Οἱ καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι προτείνονται καὶ διορίζονται ὑπὸ τοῦ Διοικ. Συμβουλίου, τῇ ἐγκρίσει πάντοτε τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Τὸ προσωπικὸν ἀποτελεῖται ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου δεδοκιμασμένων, ἐκ καθηγητῶν ἐν ἐνεργείᾳ δεδοκιμασμένων. Ἀλλ’ ἐσχάτως παρατηρεῖται τάσις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ νὰ μειώσῃ τὸ γόητρον τοῦ ἱδρύματος τούτου, τὸ ὁποῖον προσέφερεν ἀνυπολογίστους ὑπηρεσίας ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ πάντοτε, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ πλέον, καὶ δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς δράσεως τῶν διδακτηρίων τοῦ Ἀρσακείου. Σᾶς ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποφοιτησασῶν μαθητριῶν. Ἡ ἐποπτεία τοῦ Ὑπουργείου μοὶ φαίνεται, ὅτι κἄπως πλημμελῶς ἐνεργεῖται....

§96Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διατί;

§97Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο, κ. Ὑπουργέ: διότι τὸν Ἰούνιον τοῦ παρελθόντος ἔτους παρέστη εἰς τὰς ἐξετάσεις τοῦ Ἀρσακείου ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῶν πολυωνύμων Συμβουλίων ἐξ ὅσων ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν ἠξεύρω ποῖον εἶναι τὸ μέλος αὐτό. Σεῖς θὰ ἠξεύρετε καλλίτερον.

§98Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὁ κ. Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἔκθεσιν.

§99Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Μάλιστα. Παρέστη οὗτος κατὰ τὰς ἐξετάσεις τὸν Ἰούνιον καὶ τὴν ἔκθεσιν ὑπέβαλε μόνον τὸν Νοέμβριον, τέσσαρις μῆνας, δηλαδή, βραδύτερον. Λοιπόν, ἐὰν ὑπῆρχε τι τὸ τρωτόν, δὲν ἦτο φυσικὸν ἡ ἔκθεσις αὕτη νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐγκαίρως καὶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ἀρσάκειον, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν διακοπῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνάρξεως τῶν μαθημάτων, ὥστε νὰ διορθωθῇ; Παραλείπω ὅσα περισσότερα εἶχον νὰ εἴπω, διὰ νὰ εἶμαι ἐντὸς τῆς ὥρας τοῦ Κανονισμοῦ. Θὰ παρακαλέσω μόνον ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, μόνος σας νὰ μεταβῆτε ν’ ἀντιληφθῆτε τὶ γίνεται εἰς αὐτὸ τὸ Ἀρσάκειον καὶ ὅταν ἀντιληφθῆτε σεῖς, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πεισθῆτε περὶ τῆς ἀρίστης λειτουργίας τοῦ Ἀρσακείου καὶ τῶν λαμπρῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς.

§100Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Οὐδεὶς ψέγει τὸ Ἀρσάκειον. Εἶναι ἓν ἵδρυμα σεβαστὸν καὶ διὰ τὸν πολὺν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ καὶ διὰ τοὺς πολυτίμους καρπούς, τοὺς ὁποίους προσήνεγκεν εἰς τὴν Κοινωνίαν.

§101Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εὖγε.

§102Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἀλλά. κ. Βουλευτά, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι πάντα τὰ ἱδρύματα εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, καμμίαν φοράν, σταματοῦν καὶ δὲν προχωροῦν ὡς περιμένομεν. Οὕτως ἓν ἐλάττωμα ἔχει τὸ Ἀρσάκειον, ὡς ἀντελήφθην ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Οἰκονόμου. Ἡ διδασκαλία γίνεται ὀλίγον μηχανικῶς. Ἀλλά, θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι αὐτὸ ἁρμόζει εἰς τὸν γυναικεῖον ἐγκέφαλον. Τοῦτο ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι, διότι ὁ Πλάτων, ὁ μέγας φιλόσοφος Πλάτων, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ φεμινισμοῦ, αὐτὰς τὰς γυναῖκας τὰς θεωρεῖ ἴσως καθ’ ὅλα πρὸς τοὺς ἄνδρας, καὶ διὰ τὸν πόλεμον ἀκόμη. Μόνον ὁ Ἀριστοτέλης, ὁ μαθητής του, εἰς τὰ πολιτικά του, φρονεῖ, ὅτι ἡ γυνὴ εἶναι κατωτέρα τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ὅτι ὁ ἀνήρ πρέπει νὰ ἄρχῃ, ἡ δὲ γυνὴ εἶναι τὸ ἀρχόμενον. Ὁ Πλάτων ὅμως, ὁ διδάσκαλός του, φρονεῖ, ὅτι αἱ γυναῖκες ἔχουσι τὴν ἴδια ἶσαι. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι αἱ γυναῖκες ἔχουσι τὴν ἱκανότητα νὰ γίνωσιν ἴσαι μὲ τοὺς ἄνδρας κατὰ τὴν δύναμιν τοῦ ἐγκεφάλου, διὰ τῆς διδασκαλίας. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπεστρατεύθησαν 24.000 διδάσκαλοι καὶ καθηγηταί. Τοὺς καθηγητὰς τῶν Γυμνασίων, ποῖος τοὺς ἀνεπλήρωσε; Γυναῖκες. Γυναῖκες, (διδασκάλισσαι), ἀνεπλήρωσαν τοὺς καθηγητὰς τῶν Γυμνασίων καὶ εἰς τὰ μαθηματικὰ καὶ εἰς τὰ φυσικὰ καὶ εἰς τὴν φιλολογίαν. Αἱ γυναῖκες αἱ Γαλλίδες δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἀνώτεραι τῶν Ἑλληνίδων. Καὶ ἐν Ἑλλάδι, λοιπόν, θὰ γίνωσιν· ἀλλὰ πρέπει ἡ διδασκαλία νὰ ἀποφύγῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, τὸν μηχανισμόν. Ὁ μηχανισμὸς πρέπει νὰ λείψῃ, διότι φύσει ἡ γυνὴ, ἐπειδὴ δὲν ἀνεπτύχθη μέχρι τοῦδε παραλλήλως πρὸς τοὺς ἄνδρας, παρ’ ἡμῖν τοὐλάχιστον, φύσει ἡ γυνὴ ρέπει πρὸς τὸν μηχανισμόν. Ὅταν, λοιπόν, καὶ ἡ διδασκαλία αὐτὸ τὸ μειονέκτημα τὸ ἐκριζώσῃ, τότε, βεβαίως, θὰ κατορθώσωμεν νὰ μορφώσωμεν γυναῖκας, ἴσας πρὸς τοὺς ἄνδρας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον παρετήρησα εἰς τὸ Ἀρσάκειον, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Οἰκονόμου, ὁ ἐπιθεωρητής, ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ἐλάττωμα. Οἱ Ἕλληνες ἔχομεν ἐλάττωμα τὴν ἐπιείκειαν. Ἡ ἐπιείκεια εἶναι μία τῶν μεγαλειτέρων ἀρετῶν. Ἡμεῖς τὴν ἐπιείκειαν τὴν κάμνομεν ἐλάττωμα. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἡ Πολιτεία χωλαίνει. Τὸν καϋμένον καὶ αὐτόν, κάμει του τὴν χάριν. Εἶναι μερικαὶ διδασκάλισσαι ἐκ τοῦ Ἀρσακείου, ὡς ἔχω πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τοιαύτης ἱκανότητος, ὥστε νὰ πάρουν δίπλωμα. Ἐν τούτοις, χάριν τῆς ἐπιεικείας, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διδάσκουν, παρέχονται διπλώματα εἰς ἀνικάνους. Ἡ ἐπιείκεια πρέπει νὰ λείψῃ. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα, κατ’ ἐμέ, δὲν εἶναι ἀνεπανόρθωτα. Ὅταν αὐτὰ διορθωθοῦν, τὸ Ἀρσάκειον, ὅπως ἐξεπλήρωσε μέχρι τοῦδε τὸν προορισμόν του, θὰ τὸν ἐκπληρώσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Περὶ τοῦ Ἀρσακείου ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρίστην γνώμην. Προχθὲς ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ κ. Παπασωτηρίου καὶ τῷ εἶπον, νὰ προσκαλέσῃ τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἀρσακείου καὶ μετ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἁρμοδίου Τμηματάρχου νὰ συσκεφθῶμεν καὶ ἂν ὑπάρχῃ καμμία ἔλλειψις, νὰ διορθωθῇ. Καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ διδασκαλία πρέπει νὰ αὐξήσῃ κατὰ ἓν ἔτος καὶ νὰ γίνῃ τετραετής. Ὑπάρχουν τοιαῦται μικραὶ ἐλλείψεις. Ἀλλὰ περὶ τῆς πολυτιμότητος τοῦ ἱδρύματος καὶ περὶ τῶν καρπῶν, τοὺς ὁποίους τὸ ἵδρυμα αὐτὸ μέχρι τοῦδε προσέφερεν εἰς τὴν Κοινωνίαν, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, οὐδ’ ἐγὼ ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν.

§103Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν καὶ μὲ ἀπαλλάσσετε τοῦ κόπου νὰ ἐπεκταθῶ.

§104Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Οὐδεὶς ψέγει τὸν Ἡρακλέα, κ. Βουλευτά.

§105Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Ἀλλὰ διαφωνῶ, κ. Ὑπουργέ, πρὸς ὑμᾶς κατὰ τοῦτο, ὅτι τὰ διπλώματα παρέχονται ἐπιεικῶς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀλίγον συντομώτερα, κ. Βουλευτά.

§107Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Λοιπόν, ὡς πρὸς τὴν ἐπιείκειαν, διαφωνῶ πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ. Ἡ ἐπιείκεια, τὴν ὁποίαν σᾶς παρέστησαν ὅτι ὑπάρχει, δὲν ὑπάρχει, διότι ἐκτὸς τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον διδάσκει, ἑτέρα ἐπιτροπὴ ἐξετάζει καὶ βαθμολογεῖ.

§108Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου ἐκ τῆς πείρας, κτηθεῖσα, ὄχι μόνον τῆς διδασκαλικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς πολιτικῆς. Περὶ τούτου μὴ ἀμφιβάλλετε. (Τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δέλλιος).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσίμας.

§110Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ σεβαστοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ Ἀρσακείου, φρονῶ, ὅτι εἶνε περιττὸν νὰ προσθέσω τι.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης.

§112Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ προαγορεύσας κ. Συνάδελφος τόσον εὐγλώττως ἀνέπτυξε τὸ θέμα, ὥστε νομίζω, ὅτι περιττεύει πᾶς περαιτέρω λόγος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης.

§114Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω.

§115Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§116Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν κρύπτονται. Τὸ Ἀρσάκειον δὲν ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν του.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος, κ. Βουλευτά.

§118Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι πρέπει νὰ προσέχῃ εἰς τὰς ἐγγραφάς.

§119Σ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Μπαλάνε, ἐτελείωσε. Πάρα κάτω.

§120Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ ὑποβάλω ἄλλην ἐπερώτησιν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαγουδάκης.

§122Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ μὲ ἀκούσῃ, διὰ νὰ ἴδω ἂν θὰ πλέξῃ καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ ἐγκώμιον τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ὑπαλλήλων. Δὲν θὰ πλέξω τὸ ἐγκώμιον τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἐμπόρου τῆς Θεσσαλονίκης, κ. Ζλατάνου, κ. Βουλευταί, κατ’ ἀπαίτησιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, θὰ ἀρκεσθῶ μόνον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς προσέφερε τοιαύτας καὶ τοσαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπανάστασιν, κατὰ τὸν Ἑλληνοτουρκικὸν πόλεμον τοῦ 1912 καὶ πρὸ τῆς καταλήψεως τῆς Θεσσαλονίκης καὶ μετὰ τὴν κατάληψίν της, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἂν ἄλλος Ἕλλην προσέφερε τοιαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα μας. Διὰ τὰς ὑπηρεσίας του αὐτὰς ἡ ἀνωτέρα Διοίκησις τῆς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης, δικαίως ἐπρότεινε τὴν παρασημοφορίαν τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ καὶ ἐπαρασημοφορήθη διὰ τοῦ ἀργυροῦ σταυροῦ τοῦ Σωτῆρος. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός, κ. Βουλευταί, δὲν δύναται σήμερον νὰ μετέλθῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἐμπόρου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, λόγῳ τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον ἐμπορεύετο πρότερον, καὶ ἠναγκάσθη, συνεπείᾳ τούτου, νὰ κλείσῃ τὰ καταστήμά του καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας. Ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς διανομῆς τῶν τροφίμων, ὅπως τοῦ χορηγηθῇ ἄδεια μεταφορᾶς εἰδῶν τινων τροφίμων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην πρὸς πώλησιν, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ προσπορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἀπέρριψεν ἐπανειλημμένως τὰς αἰτήσεις αὐτοῦ. Ὅταν ἐγνώρισα τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἐγὼ καὶ ὅταν ἐπληροφορήθην κατόπιν συστάσεως ἀνθρώπου ἀξιοπίστου, ὅτι πρόκειται περὶ τοιούτου ἀνθρώπου ἀξίου πάσης ὑποστηρίξεως, προστασίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέφερα, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως συστήσῃ μίαν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τῷ δοθῇ ἡ δέουσα ἄδεια ὅπως μεταφέρῃ τὰ τρόφιμα αὐτά, ἅτινα, σημειώσατε, ὁ ἴδιος ἐπρομηθεύθη ἐξ Ἰταλίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη τῆς ὁποίας προεδρεύει ὁ κ. Κοφινᾶς, καὶ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐφρόντισα νὰ ἴδω τὰς ἡμέρας ἐκείνας, καθ’ ἃς ἐδόθη ἡ αἴτησις καὶ εἰς τὸν ὁποῖον συνέστησα τὴν αἴτησιν ἐκείνην, εἰπὼν ὅτι πρέπει διὰ τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ πρὸς τὸ Ἔθνος, νὰ τῷ δοθῇ ἡ ἄδεια αὕτη, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἄλλην ἀμοιβὴν δὲν ἐζήτει ἀπὸ τὴν Πατρίδα, παρὰ μόνον νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ κάμῃ τὸν ἔμπορον ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ὁ κ. Κοφινᾶς εἰς ἀπάντησίν μοι εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ ποτὲ νὰ ὑποδουλώσῃ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα εἰς τὴν Νέαν, καὶ ἐπειδὴ τὰ τρόφιμα ἐκεῖνα, περὶ ὧν ὡμίλησα, εἶναι πολὺ ἀκριβὰ ἐν Θεσσαλονίκῃ, δὲν θὰ δεχθῇ ποτὲ νὰ τὰ πληρώνουν καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Παλ. Ἑλλάδος εἰς τὰς αὐτὰς ὑψηλὰς τιμάς. Ὁμολογῶ, ὅτι ἔφριξα διὰ τὰς ἰδέας αὐτὰς τοῦ κ. Κοφινᾶ καὶ τῷ παρετήρησα μόνον: ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ ἰσότης τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ τηρήσωσι μεταξὺ παλαιῶν καὶ νέων Ἑλλήνων; Κατόπιν, τέλος πάντων, τῆς συστάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδικάσθη ἡ αἴτησις καὶ ἀπερρίφθη πανηγυρικῶς, χάρις εἰς τὴν σύστασιν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἐμοῦ. Ὅταν δὲ ἠρώτησα ἐγώ, τὶ ἐγένετο ἐπὶ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς, μοὶ εἶπον, ὅτι ἀπερρίφθη καθ’ ὅλα αὐτῆς τὰ μέρη, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ δώσουν τινὰ τοὐλάχιστον, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐζήτει καὶ διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον δόσει καὶ τότε κἄτι ἔδωκαν καὶ κατόπιν ἀδείας εἰς ἄλλους εὐνοουμένους των ἐμπόρους. Αὐτή, κ. Βουλευταί, εἶναι ἡ δικαιοσύνη μὲ τὴν ὁποίαν δικάζει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγκωμιάζει καθ’ ἑκάστην, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὶ τερατώδεις ἀποφάσεις ἐκδίδει. Νομίζω, λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ἀδικεῖ τὸ Κράτος, ἕνα τοιοῦτον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος προσέφερε πολλάς, ὡς εἶπον, ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ἔπρεπε, μοὶ φαίνεται, τὸ Κράτος νὰ φέρεται πολὺ καλλίτερον πρὸς τοὺς ὑπηρετήσαντας αὐτὸ ἀπὸ ὅ,τι ἐφέρθη εἰς περίστασιν αὐτήν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζίμας.

§124Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας, κ. Βουλευταί, τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν πινάκων. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ἔγιναν ἀλφαβητικοὶ πίνακες α, β, γ, δ, ὅτι οἱ πίνακες ἀνετράπησαν δεκαπεντάκις, ὅτι ἔγιναν δ, γ, β, α, ὅτι ἐπήρθη ἀπὸ τὸν δ καὶ ἔβαλαν εἰς τὸν β, ἢ εἰς τοὺς α ἄλλους καὶ τανάπαλιν καὶ ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ καταλάβῃ τὶ ἔγινε μὲ τοὺς πίνακας αὐτούς. Τὸ γεγονὸς εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸν Γʹ προεβιβάσθησαν καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ προαχθῶσιν ἀπὸ τὸν Α, ἔμειναν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνω, διατὶ ἐγένοντο αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ μοὶ ἐγεννήθη μία ἀπορία, πῶς, ἐνῷ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν πίνακα Β καὶ προήχθησαν τινὲς ἐξ αὐτῶν, κατόπιν ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων, δὲν προήχθησαν οἱ ὑπολειπόμενοι τοῦ πίνακος Β, ἀλλ’ ὑπερεπηδήθη ὁ πίναξ αὐτὸς καὶ ἐπῆγαν εἰς τὸν Γʹ καὶ προήγαγον εἰς τὰς κενὰς θέσεις, καὶ οὕτω ἀφῆκαν καὶ ἠδίκησαν τοὺς ἐν τῷ πίνακι Β ἀναγεγραμμένους, καίτοι εἶχον καὶ ἀρχαιότητα μεγαλειτέραν τῶν ἐκ τοῦ πίνακος Γ προαχθέντων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς λύσῃ αὐτὸ τὸ μυστήριον, διατί, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἐν τῷ πίνακι Β ἀναγεγραμμένοι δὲν προήχθησαν, καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα καὶ λόγῳ τῆς ἀρχαιότητός των καὶ λόγῳ τῆς ἐγγραφῆς των ἐν τῷ πίνακι εἰς τὰς κενὰς θέσεις, ἀλλὰ προήχθησαν οἱ ἐν τῷ πίνακι Γ νεώτεροι τῶν ἐν τῷ πίνακι Β ἀναγεγραμμένων.

§125Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δυστυχῶς, καὶ δι’ ἐμὲ εἶναι μυστήριον· εἶδον τὸ τελεσθὲν καὶ θὰ φροντίσω νὰ διορθώσω τὰ ἄτοπα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαγουδάκης.

§127Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐπανειλημμένως ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω παράπονα ἐμπορευομένων τῆς Κρήτης καὶ ἄλλων μερῶν τῆς Νέας Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσωσι νὰ λάβουν ἄδειαν πρὸς μεταφορὰν ἐμπορευμάτων εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιτροπή, νὰ ἔχωσι πιστοποιητικὸν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ὅτι μετέρχονται τὸ ἐμπόριον τοῦ εἴδους ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ζητοῦσι τὴν μεταφοράν, καὶ ἐπίσης πιστοποιητικὸν τῆς ἐπισήμου ἀρχῆς, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις τοῦ εἴδους ἐκείνου. Ἡ διάκρισις αὕτη, ἡ ὁποία γίνεται μεταξὺ τῶν ἐμπορευομένων τῆς Νέας καὶ Παλαιᾶς Ἑλλάδος, νομίζω, ὅτι οὔτε ὀρθή, οὔτε δικαία εἶναι, διότι φέρει μόνον προστριβὰς καὶ μεταξὺ τῶν ἐμπορευομένων καὶ μεταξὺ τῶν κατοίκων ἐν γένει τῆς Νέας καὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἰδίᾳ δὲ διὰ τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς ζακχάρεως εἰς τὸν Νομὸν Ρεθύμνης, περὶ οὗ καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα, θὰ εἴπω καὶ νῦν δύο λέξεις. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπέτρεψε νὰ μεταφέρουν οὔτε μίαν ὀκᾶν ζακχάρεως εἰς Ρέθυμνον, ἐὰν δὲ οἱ ἔμποροι Ρεθύμνης δὲν ἐφρόντιζον νὰ προμηθευθῶσι ζάκχαριν ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους τῶν Χανίων, δὲν θὰ ὑπῆρχον οὔτε κόκος ζακχάρεως εἰς τὸ Ρέθυμνον. Δι’ ὅλα αὐτά, τὰ παράπονα, ὡμίλησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, δυστυχῶς, δὲν ἐφρόντισε νὰ τὰ θεραπεύσῃ καὶ ἐξακολουθοῦσι καὶ μένουσι δυστυχῶς μόνον παράπονα καὶ σήμερον δὲ ἀκόμη αἱ δυσκολίαι διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν τοιούτων ἐμπορευμάτων ὑφίστανται καὶ οὐδ’ ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ διορθωθῶσιν, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐμπόριον δὲν ἀφήνεται ἐλεύθερον νὰ δράσῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν δυστυχῶν καταναλωτῶν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου.

§129Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ γνωστόν, πρόκειται περὶ τῶν καταστροφῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ συμπολῖταί μας ἔμποροι ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐκ τῶν ὀβίδων τῶν Συμμάχων καὶ ἐκ τῶν βομβῶν τῶν Ζέπελιν, αἱ ὁποῖαι ἔπεσαν ἐπὶ τῆς Τραπέζης τῆς Θεσσαλονίκης. Οἱ Σύμμαχοι τότε, ἐνῷ οἱ ἔμποροι οἱ διάφοροι ἔσπευσαν, πρὶν ἀκόμη ἡ πυρκαϊὰ μεταδοθῇ εἰς ὅλα τὰ ἐμπορεύματα καὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἐξαγάγωσι τῶν ἀποθηκῶν τὰ ἐμπορεύματά των, διὰ νὰ τὰ σώσωσι καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ζημία θὰ περιωρίζετο εἰς ἐλάχιστον ποσόν, οἱ Σύμμαχοι καὶ ὁ Στρατηγὸς ὁ Γάλλος, διέταξε στρατὸν νὰ περικυκλώσῃ τὰς ἀποθήκας καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἐπέτρεψαν εἰς οὐδένα νὰ πλησιάσῃ ἐκ τῶν Ἑλλήνων ἐμπόρων, διὰ νὰ ἀποκομίσῃ τὰ ἐμπορεύματά του, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Παρ’ ὅλας δὲ τὰς παρακλήσεις, ἀφῆκαν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας νὰ καίωνται τὰ ἐμπορεύματα καὶ δὲν ἐπέτρεψαν τίποτε νὰ ἀφαιρέσωσιν οἱ κάτοικοι. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ κύριοι Σύμμαχοι εἶχον δηλώσει ἐγγράφως εἰς τήν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἤθελον ἀποζημιώσει πάντα κάτοικον, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο. Ἐξωδίκως πληροφοροῦμαι, ὅτι ἀρνοῦνται καὶ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔδωκαν εἰς τήν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς Συμμάχους, ὅτι δέον νὰ δοθῇ ἡ ὀφειλομένη ἀποζημίωσις εἰς τοὺς κατοίκους, διότι περισσότεροι ἐξ αὐτῶν κατεστράφησαν παντελῶς καὶ ἂν δὲν ἀποζημιωθῶσι, θὰ γίνωσι πένητες καὶ θὰ προστεθῶσιν εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἄλλοι πρόσφυγες.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρουσόπουλος.

§131ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι πολὺ παλαιὰ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται.

§132Σ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις, πράγματι, εἶναι ἀρκετὰ παλαιὰ· ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς πυρκαϊᾶς ἀπετάθη καὶ πρὸς τοὺς Συμμάχους, καὶ πρὸς τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν, εἰς μὲν τοὺς Συμμάχους ὑπομιμνήσκουσα τὴν ὑπόσχεσιν, τήν ὁποίαν ἐγγράφως εἶχον δώσει εἰς ἄλλην περίπτωσιν, ὅτι θέλουσιν ἀποζημιώσει τὰς ζημίας, αἵτινες ἤθελον προέλθει ἐκ τῆς ὑπ’ αὐτῶν κατοχῆς μερῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἡ πρώτη δοθεῖσα εἰς ἡμᾶς ἀπάντησις ἦτο, ὅτι δὲν θεωροῦσιν ἑαυτοὺς ὑποχρέους εἰς ἀποζημίωσιν, καθότι αἱ ζημίαι ἐπροξενήθησαν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν καὶ ὅτι εἰς αὐτοὺς ἔδει νὰ ἀποταθῶμεν. Ἡ ἑτέρα ὁμάς, ἡ ἀντίπαλος, ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ φέρῃ ζημίας εἰς τοὺς Ἕλληνας κατοίκους τῆς Θεσσαλονίκης καὶ μόνον, διότι ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ εὑρίσκεται ὁ ἐχθρὸς τὸν προσέβαλον, αἱ δὲ ζημίαι ἦσαν συνέπειαι κατ’ αὐτῶν προσβολῆς. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν πρώτην αὐτῆς ἐνέργειαν, ἀλλ’ ἐπανῆλθε παριστῶσα τὸ δίκαιον τῶν ζημιωθέντων καὶ ζητοῦσα ἀποζημίωσιν, ἐπειδὴ δὲ ἔβλεπεν, ὅτι ἡ συζήτησις παρῆλκεν ἄνευ ἀποτελέσματος ἀμέσου ἐσκέφθη νὰ προβῇ εἰς ἑτέραν πρότασιν, τουτέστιν, νὰ ὁρισθῇ μικτὴ ἐπιτροπὴ ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὁρίσῃ τὰς γενομένας ζημίας. Προέβη δὲ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοιαύτην πρότασιν, διότι φοβεῖται, μήπως μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ἡ ἐκτίμησις τῶν ζημιῶν καταστῇ δυσχερεστέρα καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἄρνησις τῆς ἀποζημιώσεως εὐκολοτέρα. Ἐκ τῶν Κυβερνήσεων τῶν Συμμάχων, ἰδίως ἡ μία, ἀπήντησεν, ὅτι αὐτὴ ἀντιπροσωπεύεται ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀρχῶν αὐτῆς, καὶ ἑπομένως αὐταὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποφασίσωσιν, ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐκτίμησις ἢ ὄχι. Ἐσχάτως, λίαν προσφάτως, περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἐδέχοντο νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἐν λόγῳ ζημιῶν, ἐὰν ἐδέχετο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εἶναι μονομερής, τοὐτέστιν, νὰ σύγκηται ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν τῶν κατεχουσῶν τὴν Θεσσαλονίκην. Καταγίνομαι νὰ ἐξακριβώσω, ἐὰν ὄντως τοῦτο ἀληθεύῃ, κατόπιν θὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις τὶ πρέπει νὰ πράξῃ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις. Εἶναι περιττὸν νὰ βεβαιώσωμεν τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχομεν πάντοτε ὑπ’ ὄψει, διότι ἐννοοῦμεν κάλλιστα, ὁπόσον ἄδικον ἤθελεν εἶσθαι νὰ μὴ ἀποζημιωθῶσιν οἱ Ἕλληνες πολῖται Θεσσαλονίκης, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως ἔπταισαν, ὅπως ὑποστῶσι τοιαύτας ζημίας, οἷαι αἱ ἐπιγενόμεναι. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσι καὶ ἡ Βουλή, καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἰσχυρῶν, οἱ ὁποῖοι τὸ δίκαιον διερμηνεύουσιν ὅπως εἰς αὐτοὺς συμφέρει.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ὑπάρχει πρότασις πολλῶν Βουλευτῶν, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 42.

§134ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§135Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι εἷς τῶν προτεινάντων τὴν πρόταξιν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε. Ἐζήτησα τὴν πρόταξιν, κ. Βουλευταί, τοῦ 42ου νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον πολλαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι λίαν ἐπείγουσαι, διότι πρόκειται περὶ ἐπιστράτων. Πρόκειται περὶ τῶν ἐπιστράτων φοιτητῶν, διὰ τοὺς ὁποίους λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅπως δοθῇ παράτασις τῆς προθεσμίας, ἵνα προσέλθωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις τὰς τμηματικάς. Εἶναι, λοιπόν, λίαν ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον. Θέλετε νὰ ἀφήσωμεν ἀπροστατεύτους τοὺς ἐπιστράτους φοιτητάς; Ἄς ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου.

§136Γ. ΠΩΠ. Νὰ ὑποβληθῇ ἄλλο νομοσχέδιον, διότι αὐτὸ περιέχει καὶ ἄλλας διατάξεις.

§137ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι λήγει τὸ ἀκαδημαϊκὸν ἔτος. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ, λέγω, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν τελῶν τῶν φοιτητῶν τῶν καταγομένων ἐκ τῆς Μακεδονίας. Παρακαλῶ, ἐπομένως, τὴν Βουλήν, ὅπως συναινέσῃ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§138Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ κάμω ἰδιαιτέραν πρότασιν νὰ τὴν παρουσιάσω.

§139Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κ. Βουλευταί, εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτάτων, διότι δι’ αὐτοῦ θίγεται ὁλόκληρος ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἔχει τὸν ἀριθμὸν 42 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ οὐδεὶς βεβαίως ἐφαντάζετο, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ σήμερον. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ σήμερον. Ἄς γίνῃ, τουλάχιστον αὔριον, ἀφοῦ ἐλάβομεν γνῶσιν τοῦ ἐπείγοντος.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν...

§141Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ἐψιθύρισε κἄτι τι εἰς τοὺς περὶ αὐτὸν, ὅτι σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ ταχύτατα ἴδιον νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν.

§142Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μάλιστα, τὸ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ὑποβάλω πρότασιν ἰδιαιτέραν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 42 νομοσχέδιον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείροντα ὀλίγοι)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη, ὥστε ἡ πρόταξις τῆς προτάσεως ἀπερρίφθη. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ ἔτους 1915.

§145Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀναβάλλετε, κ. Πρόεδρε. Νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα.

§146Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ ὁρισθῇ τὴν προσεχῆ Τετάρτην.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ Τετάρτη;

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 617, περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς Νέαις Ἑλληνικαῖς Χώραις». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπούσιος.

§150Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Βουλευτά. Καταθέτω, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μελέτην ἐπὶ τῆς προτάσεως διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα τῆς Ὀλυμπίας πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ἀρχαιοτήτων. Τὴν μελέτην ἀνεκοίνωσα καὶ εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ὑποβάλω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἐπὶ τούτου γνώμην τοῦ τμήματος. (Ἀναγινώσκεται εἶτα τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 617»).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Μερκούρη. (Ἀναγινώσκεται).

§152Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τροπολογία οὐχὶ μόνον διὰ τὴν Σάμον καὶ Κρήτην.

§153Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καὶ δὴ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ 1ου ἄρθρου αὐτοῦ, γίνεται λόγος περὶ τῶν φαρμακοποιῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται διπλώματος τοῦ φαρμακευτικοῦ Σχολείου, ἔχουσιν ὅμως ἄδειαν ἐξασκήσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος, κτηθεῖσαν κατόπιν δοκιμασίας κλπ.». Ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάσθη τοιοῦτο ζήτημα, ἦτο μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας, κατὰ τὸ 1881. Τότε ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Τὰ φαρμακεῖα τὰ ἀνήκοντα εἰς φαρμακοποιοὺς ὑποστάντας ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Αὐτοκρατορικοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου ἢ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλεως ἐπὶ τούτῳ σταλείσης ἐπιτροπῆς ἢ ἐπιτροπῆς ἐν τῷ τόπῳ συσταθείσης καὶ λαβόντας παρ’ αὐτῶν ἄδειαν τοῦ μετέρχεσθαι τὴν φαρμακευτικήν, θέλουσι διατηρηθῇ ἐπὶ προσαγωγῇ βεβαιούντων τὰ τοιαῦτα αὐτῶν προσόντα τίτλων». Αὐτὴ ἡ βάσις ἐτέθη, ὅταν ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας διὰ τοὺς στερουμένους διπλώματος φαρμακευτικῆς Σχολῆς. Ἀντιθέτως πρὸς τὰς ἀρχὰς αὐτάς, ὁ νόμος 617, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως (τοῦ ὁποίου πραγματεύεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, εἰς τὸ ἄρθρον 2ον ὁρίζει, ὅτι: (Ἀναγινώσκει) «Εἰς φαρμακοποιοὺς κεκτημένους δίπλωμα τοῦ Φαρμακευτικοῦ Σχολείου τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλης ὁμοταγοῦς Σχολῆς, ἱδρύσαντας δὲ τὰ φαρμακεῖα των μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ διπλώματός των καὶ πρὸ τῆς 5 Ὀκτωβρίου 1912, ἐπιτρέπεται ἡ περαιτέρω διατήρησις τῶν φαρμακείων. Εἰς τούτους χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ἡ ἄδεια τῆς διατηρήσεως τῶν φαρμακείων κατὰ τὸ ἄρθρον 1.— Πάντα τὰ ἄλλα φαρμακεῖα θέλουσι κλεισθῇ». Ἡ διάταξις, ἡ τελευταία τοῦ ἄρθρου τούτου, οὐδέποτε ἐφηρμόσθη, διότι εὐθὺς μόλις ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτός, ἠγέρθησαν παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων φαρμακοποιῶν καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων καὶ δὴ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν, ἔπρεπεν ὅλοι οἱ φαρμακοποιοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δίπλωμα τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου νὰ κλείσωσι τὰ φαρμακεῖά των. Ἦτο δὲ τόσῳ φανερὰ ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἐπέτασσε τὸ κλείσιμον τῶν φαρμακείων καὶ ἄλλων ἄρθρων τοῦ νόμου ἐκείνου, ὥστε ἡ Κυβέρνησις, ἡ τότε, δὲν ἐδίστασε καὶ ἐπισήμως νὰ γνωστοποιήσῃ πρὸς τοὺς φαρμακοποιούς, διὰ προσώπων ἀποταθέντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν σκέπτεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἰδίου νόμου ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «εἰς τὰς μαίας τὰς κεκτημένας πτυχίον τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ μετερχομένας τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν εἰς τὰς Νέας Χώρας πρὸ τῆς 5ης Ὀκτωβρίου 1912, ἐπιτρέπεται ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των». Εἰς τὰς μαίας ἐπιτρέπει νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των ἄνευ διπλώματος τῆς ἰδικῆς μας Ἰατρικῆς Σχολῆς, μόνον ἐὰν ἔχουν ἄδειαν τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δὲ ἄρθρον 7 λέγει (Ἀναγινώσκει) «Ἐν Κρήτῃ καὶ Σάμῳ φαρμακοποιοὶ κεκτημένοι τὸ δικαίωμα τοῦ μετέρχεσθαι τὸν φαρμακοποιόν, συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους τῆς τέως Κρητικῆς καὶ Σαμιακῆς Πολιτείας, δικαιοῦνται νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἀσκοῦντες τὸ ἔργον των ἐν ταῖς Νέαις Χώραις καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους». Αὐτή, λοιπόν, ἡ εὐεργετικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἐπέτρεπεν εἰς τὰς μαίας καὶ εἰς τοὺς ἐν Σάμῳ καὶ Κρήτῃ φαρμακοποιοὺς νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐπάγγελμά των, χωρὶς νὰ ἔχουν πτυχίον τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς φαρμακοποιοὺς τῶν ἄλλων Νέων Χωρῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δίπλωμα τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἔχουσιν ὅμως ὑποστῇ πρὸ 30ετίας πρακτικὰς ἐξετάσεις ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, συσταθείσης ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ὑπὸ ἐπισήμων ἰατρῶν καὶ εἶχον λάβει ὄχι μόνον ἁπλῆν ἄδειαν ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ καὶ ἔγγραφον ἀναγνώρισιν τῆς ἱκανότητός των ὡς φαρμακοποιῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐξετάσεων καὶ τῆς ἀδείας τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, ἐξήσκουν τὸ ἐπάγγελμα μέχρι τῆς καταλήψεως τῶν Νέων Χωρῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Τὸ ἄτοπον τοῦ νόμου 617 ἠθελήσαμεν νὰ διορθώσωμεν καὶ διὰ νέου νόμου, διότι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο ἐν ἀταξίᾳ νομικῇ, μὴ ἐφαρμόσασα τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 617. Παραδόξως ὅμως, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν αὐτό, προσετέθη εἰς τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ ἑξῆς διάταξις, ὅτι «οἱ φαρμακοποιοὶ αὐτοὶ δικαιοῦνται καὶ ἐφεξῆς νὰ διατηρήσωσι τὰ φαρμακεῖά των «προσλαμβάνοντες ὑπεύθυνον διευθυντὴν τοῦ φαρμακείου, διπλωματοῦχον φαρμακοποιόν, ἔχοντα ἄδειαν ἐξασκήσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν ταῖς Νέαις Ἑλληνικαῖς Χώραις ἢ ἄδειαν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ μὴ διευθύνοντα ἄλλο φαρμακεῖον». Ἐὰν τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ κλεισθοῦν τὰ φαρμακεῖα αὐτά, διότι εἰς μίαν μικρὰν ἐπαρχιακὴν πόλιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίζῃ εἷς φαρμακοποιὸς περισσότερον τῶν 200 δραχμῶν κατὰ μῆνα ὅταν δὲ αὐτὸς ὑποχρεωθῇ νὰ προσλάβῃ ὡς βοηθὸν ἕνα πτυχιοῦχον φαρμακοποιόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ζήτημα καὶ ἂν θὰ ὑπάγῃ νὰ ζήσῃ εἰς μίαν ἐπαρχιακὴν πόλιν μὲ 200 δραχ. τὸν μῆνα, εἰς τὸν ἰδιοκτήτην πλέον δὲν περισσεύει τίποτε. Δηλαδή, λέγομεν εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν: Ἦσο 30 ἐτῶν, ὅταν ἤρχισες τὸ ἐπάγγελμά σου, ἐπέρασαν καὶ ἄλλα 30 ἔτη, ἔγινες τώρα 60 ἐτῶν καὶ πρέπει νὰ ἀποθάνῃς τῆς πείνης· ἐνῷ ἄλλως καὶ ἐπιστημονικῶς εἶναι ὅλοι ἐν τάξει, διότι ἀπέκτησαν τόσον μεγάλην πεῖραν, ὅσην ἀμφιβάλλω, ἐὰν θὰ ἔχουν οἱ πτυχιλοῦχοι ἐκεῖνοι, οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ σταδίου των. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει κυρίως ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν καὶ ἡ ὁποία ἔχει καὶ ἄλλας προτάσεις, σχετιζομένας μὲ ἄλλας περιπτώσεις. Ζητοῦμεν, δηλαδή, τὸ συζητούμενον 1ον ἄρθρον νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν διατύπωσιν ἐκείνην, ποὺ λέγει, ὅτι «οἱ τοιοῦτοι φαρμακοποιοί, δηλαδὴ δύνανται νὰ διατηρήσωσι ταῦτα καὶ ἐφεξῆς», ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης προσθήκης. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1ου, τὴν θεωρῶ καὶ αὐτὴν ἐπίσης ἄδικον, διότι λέγει, ὅτι «τὰ φαρμακεῖα ταῦτα, ἅμα τῷ θανάτῳ τῶν κατόχων αὐτῶν κλείονται, μὴ ἐπιτρεπομένης τῆς μεταβιβάσεως τῶν φαρμακείων οὔτε ἐν ζωῇ, οὔτε μετὰ θάνατον τοῦ φαρμακοποιοῦ». Τὸ νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς ἕνα φαρμακοποιόν, μὴ ἐπιστήμονα νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του, τὸ ἐννοῶ μέχρι τινός, διότι εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικῆς βάσεως περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ τὸ νὰ κατάσχωμεν τὴν περιουσίαν αὐτοῦ καὶ ζῶντος καὶ μετὰ θάνατον, νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ φαρμακοποιοῦ, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εἶναι ἢ ἓν ἀνήλικον παιδίον, ἢ μία κόρη πρὸς ὑπανδρείαν, καὶ δὲν ἔχουσιν ἄλλην περιουσίαν, παρὰ μόνον αὐτὸ τὸ φαρμακεῖον, νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτά: Σεῖς δὲν ἔχετε περιουσίαν, δὲν λογίζεται περιουσία σας τὸ φαρμακεῖον τοῦ πατρός σας, θὰ τὸ κλείσητε καὶ δὲν ἠμπορεῖτε οὔτε νὰ τὸ πωλήσητε, τοῦτο εἶναι μεγίστη ἀδικία, δήμευσις περιουσίας. Νομίζω, ὅτι, ἂν δὲν ἀπαλειφθῇ ὁλοσχερῶς, δύναται νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἑξῆς: «τὰ φαρμακεῖα ταῦτα ἅμα τῷ θανάτῳ τῶν κατόχων αὐτῶν, δύνανται νὰ παραχωρηθῶσιν ὑπὸ τῶν νομίμων αὐτῶν κληρονόμων εἰς πτυχιούχους καὶ ἀδειούχους φαρμακοποιούς, ἄλλως κλείονται». Πρέπει νὰ λείψῃ ἡ ἀντίθετος διάταξις, διότι πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς περιουσίας, ἡ ὁποία δέον νὰ εἶναι πάντοτε διαπραγματεύσιμος, διὰ νὰ εἶναι περιουσία. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς δικαίας ταύτας παρατηρήσεις.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε καὶ ἄλλας τροπολογίας.

§155Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐγὼ ἀνέπτυξα τὴν πρώτην ταύτην. Ἄλλοι ἀξιότιμοι Συνάδελφοι θὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ θὰ ἀναπτύξωσι τὰς ἄλλας παρατηρήσεις.

§156Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σεῖς, λοιπόν, ὑποστηρίζετε νὰ λείψουν οἱ βοηθοὶ καὶ νὰ διατίθεται τὸ φαρμακεῖον καὶ ὑπὸ τῶν κληρονόμων.

§157Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα.

§158Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν φαρμακεῖα εἰς τὰς Ν. Χώρας, τῶν ὁποίων οἱ ἀρχικοὶ ἰδιοκτῆται ἀπὸ 30ετίας ἢ 40ετίας ἱδρύσαντες ταῦτα ἐξέλιπον ἤδη. Τὰ φαρμακεῖα ὅμως αὐτὰ ἐξακολουθοῦσι νὰ λειτουργῶσι δι’ ὑπευθύνων ἄλλων πτυχιούχων φαρμακοποιῶν, ἐχόντων ἄδειαν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ λειτουργοῦσι ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἀρχικῶν ἰδιοκτητῶν.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὴ ὑπαρχόντων πλέον;

§160Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα. Τὰ φαρμακεῖα αὐτὰ εἶναι ὁλόκληρος περιουσία διὰ τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι τὰ ἔχουν. Ὁ τίτλος τῶν φαρμακείων καὶ ἡ πελατεία, 30ετὴς καὶ 40ετής, αὐτὴ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ὁλόκληρος περιουσία. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δίκαιον σήμερον νὰ κλεισθοῦν αὐτὰ τὰ φαρμακεῖα. Ἡ ὑγεία τῶν πολιτῶν προφυλάσσεται δεόντως διὰ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς πτυχιούχου φαρμακοποιοῦ, ἔχοντος ἄδειαν καὶ ἀναλαμβάνοντος πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν συνταγῶν....

§161Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τί θέλετε, λοιπόν, νά γίνῃ; Νὰ λειτουργῶσι διαρκῶς; Ἀδύνατον. Ἢ νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τοὺς κατόχους νὰ τὰ μεταβιβάσωσι;

§162Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα.

§163Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ πόσον χρόνον, διότι δὲν ὑποστηρίζετε, βεβαίως, ὅτι ὁ λαβὼν ἐφ’ ἅπαξ ἄδειαν νὰ διατηρῇ τὸ φαρμακεῖον, θὰ μεταβιβάζῃ ἐπ’ ἄπειρον εἰς τοὺς κληρονόμους τὸ δικαίωμα τῆς διατηρήσεως τοῦ φαρμακείου, προσλαμβάνων φαρμακοποιὸν ἐπιστήμονα. Ἐπὶ πόσον χρόνον, λοιπόν, διότι ὁ χρόνος ὁ τιθέμενος δὲν δίδεται, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τις τὸ ἐπάγγελμα καὶ νὰ προσπορίζηται τὰ ἐξ αὐτοῦ ὠφέλη, ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κάμῃ τὰς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν μεταβίβασιν τοῦ φαρμακείου, προσποριζόμενος, βεβαίως, ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ἐκ τοῦ φαρμακείου ὠφέλη, ἀλλ’ ὁ λόγος τῆς προθεσμίας, εἶναι τῆς μεταβιβάσεως καὶ οὐχὶ τῆς ὠφελείας ἐκ τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος.

§164Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Νὰ τοῖς δοθῇ καιρὸς καὶ νὰ τὸ μεταβιβάσωσιν, ἢ νὰ δοθῇ καιρὸς, ὅπως εἷς τῶν ἰδιοκτητῶν ἔλθῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον σπουδάσῃ καὶ λάβῃ τὸ δίπλωμά του, διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ φαρμακεῖον. Νὰ τοῖς δοθῇ 5ετὴς προθεσμία πρὸς τοῦτο.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα, ὀρθὸν τοῦτο. Καὶ ἐγὼ τὸ αὐτὸ θὰ ἔλεγον, διότι ὑπάρχει γνωστὸν φαρμακεῖον, ἀνῆκον εἰς οἰκογένειαν, τῆς ὁποίας μέλος σπουδάζει ἤδη φαρμακοποιός.

§166Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε τοιοῦτον φαρμακεῖον ἐν Χίῳ; Τίνος;

§167Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Μάλιστα, εἶναι τὸ ἀρχαιότερον φαρμακεῖον τῆς Χίου, τὸ φαρμακεῖον τοῦ Σώδη, ὑφιστάμενον πρὸ 40 ἐτῶν. Ἀπέθανεν ὁ ἀρχικὸς ἰδιοκτήτης, ἀπέθανεν ὁ υἱός, ὁ ὁποῖος ἦτο πτυχιοῦχος τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ τὸ φαρμακεῖον ἐξακολουθεῖ νὰ λειτουργῇ, διότι εἶναι τὸ καλλίτερον καὶ λόγῳ τῆς ποιότητος τῶν φαρμάκων καὶ λόγῳ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἔχουσι πρὸς αὐτὸ οἱ ἰατροὶ καὶ ἡ κοινωνία. Δὲν εἶναι δίκαιον μία τοιαύτη περιουσία ν’ ἀπολεσθῇ διὰ τὴν οἰκογένειαν, ἄνευ λόγου. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, καὶ καθ’ ἥν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὑπεύθυνος ὑπάλληλος, διευθυντὴς πτυχιοῦχος φαρμακοποιός, θὰ δίδεται μία πενταετὴς προθεσμία εἰς τοὺς ἔχοντας τοιαῦτα φαρμακεῖα νὰ τὰ πωλήσωσιν ἢ διὰ νὰ σπουδάσωσι τὰ τέκνα των καὶ λάβωσι τὸ φαρμακευτικὸν πτυχίον των, ὅτε, ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει, θὰ ἐπιτρέπεται ἡ διαρκὴς διατήρησις τῶν φαρμακείων τούτων, ἄνευ ὅμως τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτῶν ὡς ὑπεραρίθμων, ἀφοῦ εἶναι τὰ ἀρχαιότερα φαρμακεῖα καὶ τὰ καλλίτερα.

§168Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὴν τροπολογίαν σας.

§169ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι, Κύριοι Βουλευταί, κεκτημένα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα σέβονται ὅλαι αἱ μεταβατικαὶ καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται, ὡς ἡ σημερινή. Τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον τριάκοντα Συνάδελφοι ἐκ Μακεδονίας καὶ τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Ταύτης ὑποστηρίζω ἰδίως τὴν ἑξῆς παράγραφον: «οἱ ἔχοντες ἄδειαν ἐξασκήσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος» κλπ... Αὐτοὶ εἶναι, λοιπόν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τριακονταετίαν εἰργάσθησαν, διετήρησαν τὰς οἰκογενείας των, δὲν παρουσίασαν οὐδὲν ἔκτροπον, δὲν προὐκάλεσαν οὐδὲν παράπονον, θὰ ἦτο δὲ σκληρόν, πολὺ ἄδικον νὰ τοῖς στερήσωμεν ἤδη τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των.

§170ΣΠ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Οἱ πρακτικὴν ἄδειαν ἔχοντες φαρμακοποιοί, Κύριοι Βουλευταί, ἀπέκτησαν ταύτην, ἀκριβῶς, πρὸ τριακονταετίας, κατόπιν ἐξετάσεων, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1886 καὶ 1887. Μετὰ τὴν λῆψιν τῆς κανονικῆς ἀδείας, ἐξήσκησαν τὸ φαρμακευτικὸν ἐπάγγελμα ἐπὶ ὁλόκληρον τριακονταετίαν καὶ ἐξακολουθοῦσιν ἀκόμη ἐξασκοῦντες τοῦτο καὶ διατηροῦντες τὰ φαρμακεῖά των. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα δὲν ἐγένοντο ποτὲ ὑπαίτιοι οὐδενὸς ἀπολύτως ἐπεισοδίου, ἀναγομένου εἰς ἐπιστημονικήν τινα παράλειψιν, ὡς πρὸς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των. Καὶ ναὶ μὲν διὰ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου παρέχεται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν καὶ ἐφεξῆς, ἐτέθη ὅμως εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου εἷς ὅρος προσλήψεως ὑπευθύνου διπλωματούχου καὶ ἀδειούχου φαρμακοποιοῦ. Ἀλλ’ ὁ ὅρος οὗτος δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ, καθόσον, ὡς γνωστόν, οἱ φαρμακοποιοὶ οὗτοι ἐξασκοῦσι τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν εἰς κωμοπόλεις καὶ πόλεις μικρὰς καὶ μόλις πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Πρὸς ἐξάσκησιν δὲ τοῦ ἐπαγγέλματος τούτου, προκειμένου νὰ προσλάβωσι φαρμακοποιόν, πτυχιοῦχον καὶ ἀδειοῦχον, εἶνε ἠναγκασμένοι νὰ προσφέρωσιν εἰς αὐτόν, τοὐλάχιστον, 100 δραχ. μηνιαῖον μισθόν. Ἀλλ’ αὐτοὶ μόλις κερδίζουσιν 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ὥστε, ὁ ὅρος οὗτος ἰσοδυναμεῖ πρὸς κλείσιμον τῶν φαρμακείων αὐτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐναντίον τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς λογικῆς. Οὔτε ἡ λογική, οὔτε ἡ δικαιοσύνη ἐπιτρέπει νὰ κλεισθῶσι τὰ φαρμακεῖά των καὶ προσβληθῶσι κεκτημένα αὐτῶν δικαιώματα. Ἄλλωστε, ἐν παρομοίᾳ περιπτώσει, ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς νόμος «περὶ ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος» κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας. Ὁ νόμος δὲ οὗτος ἔχει ὡς ἑξῆς, ἐν σχετικῇ διατάξει: «Νόμος ΑΚΒʹ περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις ἐπαρχίαις τῆς Θεσσαλίας (ἄρθρον 5) τὰ φαρμακεῖα τὰ ἀνήκοντα εἰς φαρμακοποιοὺς ὑποστάντας ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ ἐν Κων)πόλει Αὐτοκρατορικοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου καὶ λαβόντας παρ’ αὐτοῦ ἄδειαν τοῦ μετέρχεσθαι τὴν φαρμακευτικήν, θέλουσι διατηρηθῆ ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ βεβαιούντων τὰ τοιαῦτα αὐτῶν προσόντα τίτλων» Βεβαίως, ἀφοῦ κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας οἱ τότε φαρμακοποιοί, οἱ ἔχοντες ἄδειαν πρακτικῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, ἀνεγνωρίσθησαν ὡς τοιοῦτοι καὶ διετηρήθησαν τὰ φαρμακεῖα αὐτῶν, ἄνευ οὐδενὸς ἀπολύτως ὅρου, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ νῦν εἰς τοὺς φαρμακοποιούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιαύτην πρακτικὴν ἄδειαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ὁλόκληρον τριακονταετίαν ἐξήσκησαν τὸ ἐπάγγελμα αὐτό, νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐξασκοῦντες τοῦτο ἐφεξῆς ἄνευ οὐδενὸς ὅρου καὶ περιορισμοῦ. Δὲν εἶναι δὲ νομίζω δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος διὰ τοὺς φαρμακοποιοὺς τούτου νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον, διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως δεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, ἢ μᾶλλον δεχθῇ νὰ ἀπαλειφθῇ ὁ τεθεὶς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1ῳ περὶ ὑποχρεώσεως τῶν φαρμακοποιῶν νὰ προσλάβωσι διπλωματούχον φαρμακοποιὸν ὑπεύθυνον· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§171Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑποστηρίζετε καὶ σεῖς τὸ δεύτερον μέρος τῆς τροπολογίας;

§172Σ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Μόνον τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὅρου περὶ προσλήψεως διπλωματούχων φαρμακοποιῶν.

§173Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ λεχθέντα ἤδη. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τῆς ἐν τῷ συζητουμένῳ ἄρθρῳ προσθήκης, ὅτι τὰ φαρμακεῖα δέον νὰ ἔχωσι διπλωματούχους φαρμακοποιούς, θὰ δημιουργήσωμεν μίαν νέαν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐλύθη ἀναγκαστικῶς, παρὰ τὸν ὑπάρχοντα προηγούμενον νόμον, διότι, ἀκριβῶς, αἱ τάξεις, αἱ ὁποῖαι προσβάλλονται, εἰσὶ πολυπληθεῖς καὶ ἄξιαι πάσης προστασίας. Ἐπίσης, ἔχω νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν. (Ἐκτίθεται εἰς τὸ νομοσχέδιον: «ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ καὶ ταῖς νήσοις τοῦ Αἰγαίου». Ἐγὼ γνωρίζω τινάς, οἱ ὁποῖοι ἤσκησαν τὸ ἐπάγγελμα ἐν Μακεδονίᾳ, οὐχὶ ὅμως ἐν τῇ Ἑλληνικῇ, ἀλλὰ ἐν τῇ Σερβικῇ Μακεδονίᾳ. Ἀναφέρω παράδειγμα πολίτου, ὅστις ἤσκησε τὸ ἐπάγγελμα αὐτὸ ἐν Γευγελῇ καὶ ὅστις ἠναγκάσθη, κατόπιν τῆς κατοχῆς τῆς Γευγελῆς ὑπὸ ξένων, νὰ ἀπέλθῃ ἐκεῖθεν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πατρίδα του τὴν Ἑλληνικὴν Μακεδονίαν καὶ νὰ ἐγκατασταθῇ ἐν αὐτῇ. Αὐτός, μοὶ φαίνεται, ἔχει δικαίωμα εἰς τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Πρέπει νὰ δηλωθῇ, ὅτι διὰ τῆς λέξεως «Μακεδονία» δὲν ἐννοεῖται μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Μακεδονία, ἀλλὰ καὶ ἡ Μακεδονία ἐκείνη, ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν ἀπετέλεσε μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Μοῦ φαίνεται, ὅτι διὰ μιᾶς δηλώσεως ἑρμηνευτικῆς δύναται νὰ γίνῃ ἡ πρόβλεψις περὶ τούτου.

§174Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι, ὡς γνωρίζετε, δύο πράγματα: εἶναι ἡ ἄδεια τοῦ εἶναι τινὰ φαρμακοποιὸν καὶ ἡ ἄδεια τοῦ ἔχειν τινὰ φαρμακεῖον.

§175Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αὐτός, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, εἶχε λάβει τὴν ἄδειαν καὶ ἵδρυσε φαρμακεῖον ἐν Σόροβιτς.

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸς δὲν εἶχεν ἄδειαν φαρμακείου ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ φαρμακεῖον, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν καλύπτεται ὑπὸ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου, περὶ οὗ συζητοῦμεν, οὐ μόνον, διότι προσωπικῶς ἴσως δὲν ἔχει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει φαρμακεῖον ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπῆρχε φαρμακεῖον κατὰ τὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν θέτει, ὡς ὅριον, τὸ ἄρθρον, ἵνα ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει.

§177Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἶχεν ἀλλοῦ.

§178Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὅτι εἶχεν ἀλλοῦ, αὐτὸ ἐπηρεάζει τὸ ὅτι ἦτο φαρμακοποιός. Τοῦτο τὸν δικαιοῖ νὰ ἀξιώσῃ ἔχων τὴν ἄδειαν τοῦ φαρμακοποιοῦ, νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπιτήδευμα, ἀλλὰ τὴν ἄδειαν τοῦ ἔχειν φαρμακεῖον ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ κατὰ πλεονασμὸν ἐκείνων τῶν φαρμακείων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον, δὲν ἀποτελεῖ...

§179Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν δὲν εἶναι κατὰ πλεονασμὸν τῶν φαρμακείων, δὲν ἠμπορεῖ;

§180Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ ἡ πρότασις διὰ διασκευῆς τινος κατὰ τοιαύτην τινὰ ἐκδοχήν, διότι ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ δεχθῶ διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ἀποβῇ εὐεργετικὴ εἰς ὁμοεθνεῖς διατελοῦντας ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Ἀλλὰ πλέον δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν, ἐφ’ ὅσον, τοὐλάχιστον, ὑπάρχει ὁ περιορισμὸς συντηρήσεως τῶν φαρμακείων, ἐπιτρέποντες τὴν ὕπαρξιν φαρμακείων ὑπεραρίθμων μετὰ πολλῆς εὐκολίας, πράττοντες οὕτω τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἶναι ἐπιζήμιον.

§181Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ζητῶ νὰ ἱδρυθῇ φαρμακεῖον· ὑπάρχει ἱδρυμένον καὶ λειτουργεῖ ἐπὶ δύο ἔτη.

§182Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε γνῶσιν τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον θέτει τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἱδρυμένα φαρμακεῖα, ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικῶν προσόντων, μὴ ἔχοντες, δηλαδή, ταῦτα πλήρη. «Σχόντες ὅμως φαρμακεῖα καὶ διατηρήσαντες ταῦτα μέχρι τῆς 5ης Ὀκτωβρίου 1912, ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ καὶ ἐν ταῖς νήσοις τοῦ Αἰγαίου, δύνανται νὰ διατηρήσωσιν αὐτὰ κλπ.». Τὰ φαρμακεῖα αὐτὰ ὑποτίθεται, ὅτι συνέστησαν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Χώρα ἐκείνη διετέλει ὑπὸ κυριαρχίαν, ἥτις ἀνεγνώριζε τὰ προσόντα.

§183Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος δὲν τὸν περιλαμβάνει ἡ διασκευή.

§184Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως, ἀλλά, λέγω, ὅτι ἂς ἔχῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπ’ ὄψει του τὸν περιορισμὸν αὐτόν, ὅταν ἀξιοῖ τι ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον φαρμακεῖα καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλει ἡ χώρα ὑπὸ ἄλλην κυριαρχίαν. Αὐτὸς ὁ περιορισμὸς ἔχει σπουδαιότητα, οὐ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς, ἀλλὰ καὶ πρακτικῆς, διότι ἄλλως θὰ ἤνοιγε τὴν πύλην, ὥστε οἱοσδήποτε θέλει, νὰ ὑπάγῃ καὶ νὰ κάμῃ φαρμακεῖον. Λοιπόν, ὑπὸ περιορισμὸν τοιοῦτον ἐὰν καθορίσωμεν τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ μὴ ἀνοίξωμεν τὴν πύλην, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς κλείει τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν πρόκειται νὰ τὴν ἀνοίξωμεν δι’ ἕνα ἢ δύο, τὸ πρᾶγμα, ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας αὐτοὶ διατελοῦσιν, εἶναι ἐνδεδειγμένον. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα, αἴροντες τὸν περιορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὁ ὁποῖος ὑπηγορεύθη ἐκ σπουδαίων λόγων, νὰ ἀνοίξωμεν τὴν πύλην εἰς οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ὑπάγῃ ν’ ἀνοίξῃ φαρμακεῖον ἐκεῖ.

§185Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κατ’ οὐσίαν εἴμεθα σύμφωνοι.

§186Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἴμεθα καθόλου σύμφωνοι. Σᾶς παρακαλῶ, δι’ ὅσων λέγω, νὰ διατυπώσητε τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα σκεφθῶ ἐπ’ αὐτῆς, κατὰ τοιοῦτον μόνον τρόπον.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου.

§188Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν θὰ ἀποφασίσωμεν τελικῶς εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Ἤδη μόνον, παρακαλῶ, ν’ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας τῶν κ. κ. Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι τὰς ὑποστηρίζουν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἕτερός τις ἐγγεγραμμένος, Λοιπόν, αἱ τροπολογίαι ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκεται).

§191Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4ου ἐπιτρέπεται εἰς φαρμακοποιοὺς κεκτημένους δίπλωμα Πανεπιστημίου καὶ ἱδρύσαντας τὰ φαρμακεῖά των κατόπιν ἀδείας τῶν τέως Γενικῶν Διοικητῶν, νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι, κ. Πρόεδρε, φαρμακοποιοί, οἵτινες ἔλαβον τὸ δίπλωμα αὐτῶν μετὰ τὸ 1912, καὶ καὶ διηύθυνον φαρμακεῖα ἀπὸ ἐτῶν ἐπαξίως, δυνάμει ἀδείας τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, κεκτημένοι δὲ δίπλωμα τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν. Θὰ ἤθελον, κ. Ὑπουργέ, νὰ δώσητε τὴν ἑρμηνείαν, ἐὰν αὐτοί, οἵτινες μόνον τὴν ἄδειαν τοῦ τέως Γεν. Διοικητοῦ δὲν ἔχουσι καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ φαρμακεῖά των κληρονομικῷ δικαιώματι, ἐπιτρέπεται νὰ διατηρήσωσι τὰ φαρμακεῖά των, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πρακτικὰς ἐξετάσεις.

§192Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἰδικόν των τὸ φαρμακεῖον, ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὴν πρακτικὴν ἄδειαν;

§193Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Μάλιστα, εἶναι δὲ ἐπιστήμονες.

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ τὸ μελετήσω εἰς τὴν βʹ συζήτησιν.

§195Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἤθελον νὰ καθορισθῇ διὰ τῆς φράσεως «ὁμοταγοῦς σχολῆς», ἐννοεῖτε καὶ τὴν Τουρκικὴν Φαρμακευτικὴν Σχολήν;

§196Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἀποφανθῶ ποία εἶναι ὁμοταγὴς πρὸς τὴν ἡμετέραν σχολὴν ἐκ τῶν σχολῶν τῶν διαφόρων Κρατῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πολλάκις γεννᾷ ἀμφιβολίας, δὲν εἶναι δὲ εὔκολον νὰ λυθῇ ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως, οὔτε διὰ νόμου, οὔτε διὰ διατάγματος, διότι προϋποθέτει, ὅταν λέγωμεν περὶ ὁμοταγοῦς σχολῆς, ὅτι ὑπάρχει σειρὰ σπουδῶν ἐν τῇ σχολῇ ταύτῃ ἀνάλογος μὲ τὴν σειρὰν τῶν σπουδῶν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ ἡμετέρᾳ, ἐπὶ τῇ βάσει προπαιδεύσεως ἀναλόγου πρὸς τὴν προπαίδευσιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ἡμετέραν σχολήν, βεβαιουμένης τῆς ἀποκτήσεως τῶν γνώσεων, τῶν διὰ τῶν σπουδῶν τούτων ἀποκτωμένων, διὰ δοκιμασίας ἀναλόγου πρὸς τὴν ἡμετέραν. Ἐὰν τὰ τρία αὐτὰ στοιχεῖα ὑπάρχωσι, πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ σχολὴ ὡς ὁμοταγής προπαίδευσις ἀνάλογος, σειρὰ σπουδῶν ἀνάλογος, δοκιμασία περὶ τὴν ἀπόκτησιν τῶν γνώσεων ἀνάλογος. Δὲν γνωρίζω ποῖος ὁ ὀργανισμὸς τῆς Τουρκικῆς Σχολῆς, ὥστε νὰ δύνωμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὕτη εἶναι ὁμοταγής.

§197Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τοῦτο καὶ ἐγὼ ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ἤγειρα τὸ ζήτημα. Ὅμοιον τοιοῦτον ζήτημα εἶχεν ἐγερθῆ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐνώπιον τοῦ Προξενικοῦ Δικαστηρίου, ὅπου ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Σχολὴ δὲν εἶναι ὁμοιόβαθμος πρὸς τὴν τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐν προκειμένῳ νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις, διότι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται, προβλέπει περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι τέως ἦσαν ὑπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν κυριαρχίαν, καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν πλείονες σπουδάσαντες εἰς τὴν Τουρκικὴν Σχολήν, οἱ ὁποῖοι ἐν προκειμένῳ πρέπει νὰ μὴ στερηθοῦν τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον παρέχει ὁ νόμος αὐτός. Διὰ νὰ μὴ γεννᾶται ζήτημα ἑρμηνείας κατόπιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ δηλώσῃ ποία ἡ ἔννοια τῆς προκειμένης παραγράφου.

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δηλώσω, διότι ἡ ἔννοια, εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον προηγουμένως. Ἐὰν δυνηθῶ μέχρι τῆς τελευταίας συζητήσεως νὰ συλλέξω τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι θὰ μοὶ δώσουν τὰ μέσα νὰ ἀποφανθῶ, θὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην.

§199Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἄλλως νὰ ἀφεθῇ διὰ Β. Διατάγματος ὁ καθορισμὸς τῶν Σχολῶν.

§200Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, ὁ χαρακτηρισμός.

§201Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζομεν πρόσωπα ἔχοντα ὀλιγώτερα προσόντα, ὡς ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὸ ἂν ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα τὰ τυχόντα τελειοτέρων σπουδῶν δύνανται νὰ ἔχουν τὸ προσόν, τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ ἄρθρον 4ον. Καὶ ἐπειδὴ ἡ παρατήρησίς μου εἶναι δικαία, ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσῃ μετ’ εὐμενείας τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῶν σπουδασάντων εἰς τὴν Τουρκικὴν Σχολήν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4ον, ὡς ἔχει, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5ον).

§202Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διὰ τοῦ 5ου ἄρθρου, κ. Ὑπουργέ, παρέχονται ἱκαναὶ καὶ δίκαιαι εὔνοιαι εἰς τοὺς ἐπιστήμονας τοὺς πρόσφυγας, τοὺς ἐγκαθισταμένους εἰς τὸ ἐλεύθερον ἔδαφος. Μεταξὺ τῶν εὐνοιῶν αὐτῶν περιλαμβάνεται καὶ ἡ τῆς συντάξεως τῆς ἀδείας των ἐπὶ χαρτοσήμου 5 δραχ. Ἀντιθέτως ὅμως πρὸς τὴν εὔνοιαν, ἡ ὁποία δικαίως ἐπιδεικνύεται πρὸς τοὺς πρόσφυγας ἐπιστήμονας, μία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ νόμου 617 ὁρίζει περὶ τῶν ἰατρῶν τῶν σπουδασάντων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον, καὶ ἐχόντων ἄδειαν τοῦ Τουρκικοῦ Ἰατροσυνεδρίου, ὅτι ἡ ἄδεια αὐτῶν θὰ συντάσσηται ἐπὶ χαρτοσήμου 250 δραχ. Ἴσως ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δύο ἰατροὶ τῆς Νιγρίτης, διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχοντες τὴν ἄδειαν τοῦ Τουρκικοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ ἐξασκήσαντες ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὸ ἐπάγγελμά των ἐν Τουρκίᾳ, ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλεσαν νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὸ χαρτόσημον τῶν 250 δραχμῶν. Μοῦ ἐφάνη, λοιπόν, κατάλληλος ἡ παροῦσα εὐκαιρία, ὅπως ζητήσω νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον διάταξις σχετικὴ πρὸς τοὺς ἐπιστήμονας τοὺς κεκτημένους δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ καταληφθέντας ὑπὸ τοῦ νέου καθεστῶτος εἰς τὸ πρώην Τουρκικὸν ἔδαφος, νὰ περιληφθῇ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ τοὺς ἀπαλλάσσῃ ἀπὸ τὸ βαρύτατον τέλος τῶν 250 δραχμῶν.

§203Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν θὰ ἐπλήρωσαν ἤδη.

§204Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δι’ ὅσους δὲν ἐπλήρωσαν, καὶ πληροφοροῦμαι, ὅτι διὰ τὸ μὴ ἔχειν χρήματα, ὑπάρχουσιν οἱ μὴ πληρώσαντες καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ περιληφθῇ κἄποια διάταξις ἐδῶ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5ον καὶ 6ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 7ον).

§205Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶναι δίκαιον νομίζω, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ ἡ Πολιτεία τόσον πρόθυμος ἐφάνη, ὥστε νὰ παράσχῃ τόσας εὐκολίας εἰς τοὺς ἐν ταῖς Νέαις Χώραις ἀσκοῦντας τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα, εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τοιαύτη εὐμένεια καὶ πρὸς ἄλλους ἀκόμη ἐπαγγελματίας. Ὑπάρχουν ὀδοντοϊατροὶ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη. Οὗτοι ἔχουσιν ἀποδείξεις, ὅτι ἐφοίτησαν παρ’ ἐπιστήμοσιν ἰατροῖς, κατὰ τὸν νόμον δὲ ἤδη αὐτὸν, ἀποκλείονται.

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πῶς ἐννοεῖτε «τὸ ἐξήσκησαν τὸ ἐπιτήδευμα», διότι τὸ ἐπιτήδευμα τοῦ ὀδοντοϊατροῦ ἀσκοῦν καὶ οἱ κουρεῖς. Ποῖον κριτήριον θέτετε;

§207Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Νὰ ἔχωσιν ἀποδείξεις πρῶτον, ὅτι εἰργάσθησαν παρ’ ἐπιστήμοσιν ἰατροῖς καὶ δεύτερον νὰ ἔχωσιν ἀποδείξεις, ὅτι ἐξήσκησαν τὸ ἐπάγγελμά των, τοὐλάχιστον, ἐπὶ διετίαν.

§208Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας εἰς τὴν δ’ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7ον, ὡς ἔχει, εἶτα τὸ 8ον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 116 καὶ περὶ παροχῆς προθεσμιῶν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κανονισμοῦ συντάξεως τραυματιῶν καὶ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν πολέμων 1912–1913».

§210Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὡς 1ον ἄρθρον πρέπει νὰ θεωρηθῇ τὸ δεύτερον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸ πρῶτον νὰ τεθῇ δεύτερον;

§212Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ πρῶτον τὶ γίνεται;

§214Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὡς δεύτερον γίνεται τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον λέγει: «ὡσαύτως θεωροῦνται ὡς ἐμπροθέσμως ὑποβληθεῖσαι αἱ αἰτήσεις κλπ.». Ὡς τρίτον εἶναι τὸ πρῶτον καὶ τὸ τέταρτον ὡς τρίτον.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται): «Θεωροῦνται ὡς ἐμπροθέσμως ὑποβληθεῖσαι αἱ αἰτήσεις τῶν ὁπλιτῶν ἢ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τραυματιῶν καὶ νοσησάντων κατὰ τοὺς πολέμους 1912 καὶ 1913, αἱ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ταχθείσης προθεσμίας ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1914 Β. Διατάγματος, ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου 438, ὑποβληθεῖσαι, ἤτοι μετὰ τὴν 13ην Ἰουνίου 1915, ὡς καὶ αἱ ὑποβληθησόμεναι τοιαῦται αἰτήσεις, δυνάμει τοῦ ἰδίου νόμου, μέχρι τῆς 31ης Μαΐου ἐνεστῶτος ἔτους».

§216Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). «Τὸ μέχρι τῆς τριακοστῆς πρώτης (31) Μαΐου ἐνεστῶτος ἔτους», νὰ μεταβληθῇ ἡ προθεσμία αὐτή, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπεβλήθη, ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, ἦτο ἀρκετὸς χρόνος, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ χρόνος διέρρευσε καὶ τώρα εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα. Δι’ αὐτὸ θὰ τὸ θέσωμεν «μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους».

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ποῖος ἔχει τὸν λόγον; Οὐδείς. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον.

§219Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἤγουν;

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤγουν, τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ὡσαύτως θεωροῦνται ὡς ἐμπροθέσμως ὑποβληθεῖσαι αἱ αἰτήσεις συντάξεων τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ὁπλιτῶν ἢ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν πολέμων 1912 καὶ 1913 αἱ ὑποβληθεῖσαι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ταχθείσης προθεσμίας, ἤτοι μετὰ τὴν 31ην Μαΐου 1915, ὡς καὶ αἱ ὑποβληθησόμεναι τοιαῦται, δυνάμει τοῦ 116 νόμου, τῆς 30 Δεκεμβρίου 1913, μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους».

§221Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκεται).

§224Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἡ μετὰ δεύτερον γάμον ἐρχομένη χήρα καὶ μετὰ τὸν θάνατον τοῦ δευτέρου συζύγου, διατηρῇ τὰ δικαιώματα τῆς τάξεως αὐτῆς, καθόσον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐδάφ. β, δὲν καθορίζεται τοιοῦτό τι, καθορίζεται μόνον, ὅτι: «Ἀποβιώσαντος τοῦ πατρός, εἰς τὴν σύνταξιν δικαιοῦται ἡ μετὰ ἢ ἄνευ τέκνων, ὡς ὁρίζεται ἀνωτέρω, χήρα μήτηρ ἢ ἡ ἐλθοῦσα εἰς δεύτερον γάμον μήτηρ, ὅταν ὅμως ἐκ τοῦ δευτέρου τούτου γάμου δὲν ἀπέκτησεν ἕτερα τέκνα καὶ ὁ δεύτερος σύζυγος τυγχάνει σωματικῶς ἀνίκανος, νὰ πορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἢ ὑπερέβη τὸ 70ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του». Ἐὰν ὅμως καὶ δεύτερον γίνῃ χήρα, δικαιοῦται καὶ αὐτή;

§225Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§226Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι;

§227Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§228Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Πῶς; Φέρω τὴν ἑξῆς πρὸς τὴν Βουλὴν παρατήρησιν, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ἐνῷ τηρεῖ τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ζῶντος τοῦ δευτέρου συζύγου, διατὶ νὰ μὴ τηρῇ αὐτὰ μετὰ τὸν θάνατόν του;

§229Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πρέπει τότε νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν καὶ ὁ δεύτερος σύζυγος εἶναι ἀνίκανος.

§230Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι ἀνίκανος. Μετὰ θάνατον λέγω. Ἐδῶ ἐν τῇ ζωῇ διατηρεῖ τὰ δικαιώματα.

§231Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, νὰ ἀκούσω. Εἶναι ζήτημα λεπτότατον.

§232Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἰδοὺ τί θέλω νὰ εἴπω. Τὸ ἐδάφιον βʹ ὑπάρχει δικαίωμα. Λέγω, ὅτι, ἀφοῦ ἡ εἰς δεύτερον γάμον ἐρχομένη σύζυγος τηρεῖ τὰ δικαιώματα τῆς συντάξεως αὑτῆς, ἂν ὁ ἀνὴρ εἶναι σωματικῶς ἀνίκανος, ἢ ἂν δὲν ἀπέκτησε τέκνα μὲ τὸν δεύτερον σύζυγον, ἐὰν τηρῇ τὰ δικαιώματα αὐτῆς κατὰ τὸν δεύτερον γάμον, ζῶντος τοῦ συζύγου, δὲν θὰ διατηρήσῃ αὐτὰ μετὰ θάνατον;

§233Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι. Διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ εἰς τρίτον γάμον.

§234Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα, καὶ τότε, ἂς τῆς ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα.

§235Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἀποδεδειγμένως ἄπορος.

§236Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἀποδεδειγμένως ἄπορος, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ζῇ ὁ σύζυγος. Φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ περισσοτέραν ἀνάγκην, ὅταν λείψῃ ὁ σύζυγος αὐτός; Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις.

§237Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐμπρός, κ. Πρόεδρε.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαρκεζίνης.

§239Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ νόμος 116, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ τροποποίησις, περιέχει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, μεταξὺ τῶν δικαιουμένων εἰς σύνταξιν, περιλαμβάνει καὶ τὸν πατέρα, ὅταν εἶναι 70 ἐτῶν, ἔχῃ δὲ υἱὸν φονευθέντα ἐν πολέμῳ. Γνωρίζω περίπτωσιν πατρός, ὁ ὁποῖος εἶχεν υἱὸν φονευθέντα ἐν πολέμῳ, ἀλλ’ εἶχε καὶ δεύτερον υἱόν, εἶχε δὲ τὸ φοβερὸν ἀτύχημα νὰ πάθῃ τὰς φρένας κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τοῦ Σόροβιτς ὁ δεύτερος υἱὸς καὶ νὰ εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὸ Δρομοκαΐτειον νοσοκομεῖον. Ὁ πατὴρ ὑπερέβη τὸ 70ὸν, προσεγγίζει δὲ τὸ 80ὸν ἔτος. Ὑπέβαλεν αἴτησιν συντάξεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον, στηριχθὲν εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δίδεται σύνταξις εἰς τὸν πατέρα τὸν ὑπερβάντα τὸ 70ὸν ἔτος, ἐὰν ἔχῃ υἱὸν φονευθέντα ἐν πολέμῳ, ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν τῆς συντάξεως. Φρονῶ, ἑπομένως, ὅτι εἶναι δικαιότατον, διότι, ἀφοῦ προστατεύεται ὁ πατήρ, ὅταν χάσῃ τὸν προστάτην του, τὸν υἱόν του, εἰς ἡλικίαν δὲ αὐτὸς 70 ἐτῶν, πολλῷ μᾶλλον, ὅταν ὁ δεύτερος υἱός του ἀπέμεινεν ὡς βάρος, διότι ἀναγκάζεται ἐκ τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει, ἐκ τοῦ χρόνου τῆς ἡλικίας, ὁ ὁποῖος τὸν ἐμποδίζει, βεβαίως, εἰς τὸ νὰ πορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, νὰ τρέφῃ αὐτὸν εἰς τὸ Δρομοκαΐτειον. Φρονῶ, ἑπομένως, δι’ αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τροπολογίαν, ἐκ λόγων φιλανθρωπίας, ὄχι μόνον δὲ ἐκ λόγων φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων συνεπείας πρὸς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὥρισε τὴν σύνταξιν εἰς τὸν πατέρα, ὅταν χάσῃ τὸν προστάτην του, τὸν υἱόν του, διότι εἶχεν ἡλικίαν 70 ἐτῶν, ἐνῷ τώρα τοῦ ἀπέμεινε καὶ βάρος ὁ ἄλλος υἱός, καὶ παρακαλῶ, ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλὴ τροπολογίαν.

§240Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Παρεφρόνησεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ;

§241Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βεβαίως. Κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τοῦ Σόροβιτς. Καὶ ἰδοὺ πῶς τὸ διατυπῶ. (Ἀναγινώσκει): «Συντάξεως ἐπίσης δικαιοῦται ὁ πατήρ, ἐὰν, ἐκτὸς τοῦ φονευθέντος, ἔχῃ καὶ ἄλλο ἄρρεν τέκνον, παθὸν ὅμως ἀποδεδειγμένως ἐν πολέμῳ καὶ ἐξ ἀνιάτου σωματικοῦ ἢ ψυχικοῦ παθήματος». Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, δι’ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ τὸ περιλάβῃ.

§242Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι δίκαιον, εἶναι ὀρθόν.

§243Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναι εὐλογώτατον. Φωνάζει τὸ δίκαιον ὑπὲρ αὐτοῦ.

§244Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ προστεθῇ «καταστὰν ἀνίκανον».

§245Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νὰ προστεθῇ «καταστὰν ἀνίκανον ἐξ ἀνιάτου ἢ ψυχικοῦ νοσήματος».

§246Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος περὶ συντάξεων ὁρίζει, ὅτι οἱ ἐν πολέμῳ φονευθέντες ἀξιωματικοὶ δικαιοῦνται τῆς ἀμέσως ἀνωτέρας συντάξεως, τοῦτο ὅμως ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς ἑρμηνείαν, ποῖοι θεωροῦνται ὡς ἐν πολέμῳ φονευθέντες. Θεωροῦντες πάντες οἱ ὁπωσδήποτε ἀποθανόντες ἐν πολέμῳ, ἐκτελοῦντες στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ οἱ μαχόμενοι μόνον; Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τῶν συντάξεων, ἐδέχθη τὴν στενωτέραν ἑρμηνείαν καὶ εἶπεν, ὅτι οἱ μαχόμενοι καὶ φονευθέντες, αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς ἐν πολέμῳ φονευθέντες. Ἐὰν ὅμως ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνεται δεκτὴ αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία, νομίζω, ὅτι δημιουργεῖ ἀδικίας, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐφονεύθη μαχόμενος καὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν ἐκτελῶν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἐν πολέμῳ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀκριβῶς περίπτωσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἕνα ἀξιωματικὸν Κορδῆν, ἡ περίστασις αὐτὴ ἀφορᾷ καὶ ἕτερον ἀξιωματικόν. Ὁ ἀξιωματικὸς Κορδῆς διετάχθη, κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον, νὰ διέλθῃ τὸν ποταμὸν Ἁλιάκμονα πρὸς ἐκτέλεσιν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ διῆλθε, θυσιάσας τὴν ζωήν του. Ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, δὲν ἦτο ἄλλος τρόπος νὰ ἐκτελεσθῇ, παρὰ νὰ διέλθῃ τὸν ποταμὸν Ἁλιάκμονα μὲ ὅλον τὸν ροῦν, τὸν ὁποῖον εἶχε καὶ μὲ ὅλον τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διέτρεχεν, ἀφοῦ ἦτο στρατιωτικὸς καὶ διετάχθη ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπεπειράθη νὰ διέλθῃ τὸν ποταμὸν Ἁλιάκμονα, ἀλλά, δυστυχῶς, δὲν τὸ κατώρθωσε, διότι παρεσύρθη καὶ ἐπνίγη. Αὐτὸς δὲν ἐθεωρήθη, ὅτι ἐφονεύθη ἐν πολέμῳ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, εἶναι ἑρμηνεία στενή, εἶναι ἑρμηνεία ἐντελῶς ἀνεπαρκής. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἄδικος εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἤθελε θεωρήσῃ καὶ ἀποδεχθῇ αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν. Τὰ μέλη τοῦ Ἐλεκτικοῦ Συνεδρίου, ἀφοῦ ἅπαξ ἔδωσαν αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ δὲν δύνανται νὰ δώσωσιν ἄλλην καὶ ἀφοῦ γνωρίζομεν, ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ κειμένου νόμου, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ κάμωμεν ἑρμηνευτικὸν νόμον καὶ νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἑρμηνευτικὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, καὶ αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς πολέμῳ φονευθέντες καὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς ἀνωτέρας συντάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν τροποποίησιν αὐτήν. Νομίζω δικαιοτέρα τροποποίησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ γίνῃ, δὲν ὑπάρχει ἄλλη, διότι πάντες ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἀδίκως καὶ κακῶς ἑρμηνεύθη ὁ ἤδη ὑφιστάμενος νόμος. Δὲν δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι δὲν ἐφονεύθη ἐν πολέμῳ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐπνίγη. Ἡ πρότασις αὐτὴ ὑπεβλήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὅτε συνεζητήθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφάνη καὶ τότε εὐνοϊκός. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Δικαιοῦνται τῆς συντάξεως κλπ.» (Ἀναγινώσκει).

§247Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον γεγονὸς ἐπενεγκὸν βίαιον θάνατον.

§248Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἑρμηνευθῇ ἡ ἔννοια τοῦ φόνου διὰ τῆς ἀναγωγῆς εἰς τὸν μὴ φυσικὸν θάνατον, εἰς τὸν δίκαιον θάνατον.

§249Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων χηρῶν καὶ ὀρφανῶν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶχε λυθῆ ἀρχικῶς. Δὲν παρῆλθε μία Σύνοδος τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ μὴ προσάγηται καὶ ἓν νομοσχέδιον. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι τὸ πρῶτον καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἀπεφάσισεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἅπαξ διὰ παντὸς. Τοῦτο ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὴν προχειρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν συντάσσονται τὰ νομοσχέδια, προχειρότητα ἐξικνουμένην εἰς τὸ νὰ ἱκανοποιήσῃ παρουσιαζόμενα παράπονα, τὰ ὁποῖα προσπίπτουσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἐποιήσατο τὴν πρώτην ἐμφάνισίν του μὲ δύο μόνον ἄρθρα καὶ σήμερον συζητοῦνται ἑπτά.

§250Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μόνον μὲ ὅσα παρουσιάσθη εὐθὺς ὡς κατετέθη. Χαίρω, διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, ἵνα διαδηλώσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι τοιαύτας τροπολογίας δὲν εἰσηγησάμην. Βλέπω δὲ, ὅτι, πλὴν τῶν τεσσάρων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα περιεῖχεν, ὅτε κατετέθη, παρουσιάζονται σήμερον ἑπτά, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀλεξανδρόπουλος μοὶ ὑπέμνησε τί θὰ κάμω δι’ αὐτά, τοῦ εἶπον, ὅτι δὲν τὰ ἀναγνωρίζω, ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀρχικῶς κατετέθη, ἀπὸ τῆς 15ης Φεβρουαρίου, αὐτὸ εἶναι τὸ γνωστόν.

§251Γ. ΠΩΠ. Τώρα ἐψηφίσθη τὸ προηγούμενον.

§252Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε, μένει τὸ ἄρθρον. Ἰδού, ἔχω εἰς αὐτὸ σημειώσει, ὅτι αὐτὰ δὲν τὰ εἰσηγησάμην.

§253Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος ὑπέγραψε;

§254Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἠξεύρω ἐγὼ ποῖος ὑπέγραψεν. Οὔτε 6ον, οὔτε 7ον ἄρθρον ὑπάρχει. Νὰ ἐξετάσητε, κ. Πρόεδρε, πῶς ἐγένετο.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§256Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἐξετάσητε.

§257Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὰ νομοσχέδια, ἔστω καὶ τροποποιημένα, πρέπει νὰ φέρωσι τὰς ὑπογραφὰς τῶν Ὑπουργῶν.

§258Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν δίδεται ἡ προσήκουσα προσοχὴ περὶ τὸν κανονισμὸν τῶν τοιούτων ζητημάτων ἅπαξ διὰ παντός. Ἐὰν τὸ θέμα τοῦτο ἤθελε συνεχῶς ἐξετάζεται, ἀσφαλῶς, συχνά, καθ’ ἑκάστην θὰ παρουσιάζωνται νέαι περιπτώσεις, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐνδιαφέρωνται νὰ τὰς ἱκανοποιήσωσι προχείρως. Ἐγὼ θὰ εἶχον τὴν γνώμην νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως τὸ νομοσχέδιον του ἐξετασθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους, τέλος πάντων, ἔχοντας καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἐργασθῶσι καὶ τὴν εἰδικότητα νὰ διατυπώσωσι τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ λείψουν τὰ παράπονα διὰ παντός· ἀλλὰ μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἄρνησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπειγομένου ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον...

§259Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχουν ὀκτακόσιαι ὑποθέσεις ἐκκρεμεῖς. Αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις ἐπείγουν. Ἐγὼ δὲν ἐπείγομαι καθ’ ὁλοκληρίαν.

§260Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπόν, τὴν προθεσμίαν τὴν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§261Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καθόλου. Δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ αἱ ὑποβληθεῖσαι νὰ γίνουν δεκταί.

§262Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὰ ἔλειπε, κ. Ὑπουργέ, νὰ θεωρῶνται ἐκπρόθεσμοι! Ἀπορῶ μάλιστα, πῶς ἐτέθη διάταξις, ὁρίζουσα χρόνον, ὥστε νὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ ἀπολέσῃ τὸ δικαίωμά της μία χήρα, ἡ ὁποία δὲν ὑπέβαλεν ἐγκαίρως τὴν αἴτησίν της. Πῶς δικαιολογεῖται ὁ καθορισμὸς χρόνου, ὅταν μάλιστα ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι δυσχερεστάτη ἡ προσκόμισις ἐγγράφων. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μὴ ὑπάρχει κανὲν ὅριον Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰς τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος 8, διαπράττει μίαν ἐπαινετὴν ἀληθῶς πρᾶξιν: συμπληροῖ μίαν, ἀληθῶς, μεγάλην ἔλλειψιν, ἀναγνωρίζει τὰ δικαιώματα τῆς μητρὸς, θέτων τὴν μητέρα ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὴν σύζυγον. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἠθέλησε νὰ τὴν θέσῃ καὶ εἰς ἀνωτέραν, διότι ἡ μήτηρ εἶναι ἡ γεννήσασα. Ἀλλ’ ἐνῷ ζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ ἀληθῶς ἕν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε, μίαν ἔλλειψιν ἀδικιολόγητον, δὲν πράττει τοῦτο καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, τὸ ἀφήνει ἀτελές.

§263Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ συμπληρῶ.

§264Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἀπεδέχθητε τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ.

§265Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὡς πρὸς τοῦτο;

§266Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§267Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁρίστε, παρακαλῶ.

§268Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 παράγρ. 8, ἡ σύνταξις ἡ προβλεπομένη περιέρχεται καὶ εἰς τὸν πατέρα εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ πατὴρ εἶναι ἀνίκανος καὶ πρὸς ἐργασίαν καὶ ἔχει συμπληρώσει τὸ 70ὸν ἔτος. Σᾶς ἐρωτῶ: ἐὰν εἷς, τοῦ ὁποίου τὸ μόνον τέκνον ἐφονεύθη κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν εἶναι εἴτε ἀνίκανος, καὶ δὲν ἔχει συμπληρώσει τὸ 70ὸν ἔτος, ἀλλ’ εἶναι πτωχός, ἁπλούστατα, ἐργάτης, προσποριζόμενος τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἐκ τῆς ἐργασίας του, ἐὰν εἶναι εἷς τεχνήτης καὶ λαμβάνει τέσσαρας δραχμάς, μὲ τὰς ὁποίας ἀποζῇ οἰκογένειαν, ἢ ἄν εἶναι γεωργὸς καὶ καλλιεργεῖ τὴν γῆν, ἐκ τῆς ὁποίας πορίζεται τὰ πρὸς τὸ ζῆν τῆς οἰκογενείας καὶ ἀποθνήσκει μετὰ ἕν ἔτος, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὴν σύζυγόν του σύνταξις; Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ζήσῃ τώρα ἡ μήτηρ τοῦ πεσόντος ἐν πολέμῳ, ὅταν ἐκεῖνος, ὅστις ἐργαζόμενος προσεπορίζετο τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἐξέλιπε; Σᾶς παρακαλῶ, νὰ μοὶ εἴπητε. Δὲν ἔχετε καμμίαν δικαιολογίαν. Μίαν μόνην δικαιολογίαν ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε, ὅτι δὲν διετυπώθη καλῶς. Ἔρχομαι ἐγὼ τώρα νὰ ἀντιλέξω εἰς ὅσα ἀντιτάσσω — τέλος πάντων, τὶ θὰ κάμωμεν; Θὰ δώσωμεν εἰς ὅλας τὰς μητέρας τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐδώσαμεν σύνταξιν, διότι δὲν προεβλέπετο τοῦτο ὑπὸ τοῦ νόμου; Ὄχι. Ἐὰν τὰ τοῦ Κράτους οἰκονομικὰ ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωσι τοιαύτην, ὄχι γενναιοδωρίαν, ἀλλὰ τοιαύτην ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, θὰ σᾶς ἔλεγον: ναί. Ἀλλ’ ἐνῷ θέλω νὰ σᾶς περιορίσω τὸν κύκλον τῶν εὐεργεσιῶν σας, σᾶς λέγω, ἅπαξ, δεχθῆτε το, ὅπως ἐγὼ σᾶς διατυπῶ καὶ θέσατε ὡρισμένον ὅριον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ προβῆτε εἰς χορήγησιν συντάξεων πρὸς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος μητέρας. Θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα: Ὑπάρχει χήρα, τῆς ὁποίας ὁ μόνος υἱὸς ἐφονεύθη ἐν πολέμῳ. Ὁ σύζυγός της ἦτο ἐργάτης τοῦ Σιδηροδρόμου καὶ ἐλάμβανε τρεῖς δραχμὰς τὴν ἡμέραν καὶ ἐφ’ ὅσον ἔζη, δὲν ἐπεβάρυνε τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ὁ θάνατος τοῦ μόνου υἱοῦ του ἐκλόνισε τὴν ὑγείαν του, ὥστε μετὰ πάροδον ἑνὸς ἔτους νὰ ἀποθάνῃ. Τί ἔπραξεν ἡ Πολιτεία ἀπέναντι τῆς ἀπομεινάσης χήρας μητρός, τῆς στερηθείσης τοῦ μόνου της τέκνου; Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θελήσῃ νὰ δημιουργήσῃ ἀδικίας. Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ἄλλο ζήτημα. Καὶ ἂν ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο νὰ μὴ δυσαρεστηθῶσι, διότι ἀκριβῶς ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης διετυπώθησαν αἱ γνῶμαι καὶ ὑπεδείχθησαν περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προεβλέποντο. Ἐψηφίσθη νόμος ἐπὶ ἄλλης Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα συντάξεως καὶ εἰς τοὺς πεσόντας ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἀνήκοντας εἰς ἐθελοντικόν τι σῶμα. Καὶ μάλιστα, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὑπεδείχθησαν οἰκογένειαι πεσόντων ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἀνηκόντων εἰς τὸ προρρηθὲν ἐθελοντικὸν σῶμα. Ἐψηφίσθη, λοιπόν, νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίζετο καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτὰς τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως...

§269Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Δὲν ἀνεγνωρίσθη.

§270Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἀνεγνωρίσθη, λέγω, διατύπωσις, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οὐδεὶς τῶν εἰς σύνταξιν δικαιουμένων νὰ λάβῃ τοιαύτην. Διατὶ ἠξίωσεν ὁ νομοθέτης τότε νὰ ἔχῃ δώσει τὸν νενομισμένον ὅρκον; Καὶ ἔλεγον τότε μὲ τὴν ἀσθενῆ φωνήν μου: ποῖον ὅρκον; Καὶ διὰ τίνα λόγον, ἵνα ἐκπληρώσῃ πρὸς τὴν Πατρίδα του καθῆκον, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ ὅρκον; Καὶ ἔλεγον τότε ἐγώ: διατί, ἐνῷ ἀναγνωρίζετε δικαιώματα εἰς τοὺς ὑποχρέους νὰ ὑπεραμυνθῶσι τῆς Πατρίδος των, καὶ ὑπεραμυνθέντας καὶ ἀγωνισθέντας, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε δικαιώματα εἰς ἐκεῖνον, ὅστις, καίτοι μὴ ὑπόχρεως εἰς στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, ἔσπευσε νὰ χύσῃ τὸ αἷμά του ὑπὲρ Πατρίδος; Δυστυχῶς, ἡ φωνή μου δὲν εἰσηκούσθη καὶ παρενεβλήθη ἡ λέξις ἐκείνη, ἕνεκεν τῆς ὁποίας δὲν ἔλαβον σύνταξιν οἱ εἰς τοιαύτην δικαιούμενοι. Νομίζω, ὅτι καὶ τοῦτο ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διορθώσῃ καὶ δι’ αὐτὸ ἐπαναλέγω, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν εἶναι ταύτης τῆς στιγμῆς νὰ διατυπώσῃ αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἂς ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα τὸ συμπληρώσῃ κατὰ τρόπον, ἐπαναλέγω, ὥστε νὰ ἐκλείψωσι τὰ δίκαια παράπονα, διότι παράπονα, ὑποβαλλόμενα ὑπὸ δικαιουμένων τῆς Πατρίδος, μειοῦν τὸ γόητρον αὐτῆς.

§271Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι, κ. Βουλευταί, ἔλαβον χώραν ἀκρότητες καὶ ἀδικίαι, τὰς ὁποίας, βεβαίως, ἡ ἐπιμέλεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ φροντίζει νὰ τὰς ἐπανορθῇ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία.

§272Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καὶ πάντοτε θὰ ὑπάρχουν ἀτέλειαι, διότι εἶναι φυσικόν.

§273Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, ὁ ὁποῖος ὑπεδήλωσεν, ὅτι τῶν τοιούτων νόμων καλὸν θὰ ἦτο, κατὰ τὴν σύνταξίν των, νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν οἱ ἐλεγκταὶ οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰδικώτερον περὶ τὰς συντάξεις τὰς στρατιωτικάς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἡ φροντὶς καὶ τὸ ἔργον ἡμῶν τείνουν νὰ προλάβωσι τὰς τοιαύτας ἀδικίας. Περὶ τῶν τοιούτων ἀδικιῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω κατὰ Φεβρουάριον μῆνα μίαν ἐξ αὐτῶν καὶ ὑπέβαλον μίαν ἑρμηνευτικὴν πρότασιν νόμου περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία κατάφωρος εἶναι ἄδικος διὰ χήραν ἀξιωματικοῦ, περιστάσεις δὲ ὅμοιαι δύνανται νὰ εἶναι πολλαί. Διὰ τοῦ νόμου 680 κ. Ὑπουργέ, ἐδημιουργήθη μία κατάστασις διαθεσιμότητος ἀξιωματικῶν...

§274Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἔχω νομοσχέδιον, ἀμεσωτέραν τὴν σχέσιν καὶ ἐπαφὴν ἔχον, μετὰ τοῦ νόμου 680. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ παρὸν εἶναι σχεδὸν τυπικόν, ἀφοῦ σκοπός του εἶναι νὰ δώσῃ μίαν παράτασιν, διὰ νὰ ὑποβληθῶσι αἱ αἰτήσεις...

§275Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤρκει τότε μόνον ἕν ἄρθρον. Ἄς ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ Βουλευτοῦ καὶ ἂς ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ἔλεγον, ὅτι ἕν ζήτημα ἔλυσε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, κατὰ τρόπον ἀδικώτατον διὰ μίαν χήραν, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος ἐτραυματίσθη ἐν πολέμῳ, δὲν εἶχεν ὅμως τὸ εὐτύχημα νὰ ἀποθάνῃ παραχρῆμα, ἀλλ’ ἐπέζησεν ἡμέρας τινάς. Διότι, Κύριοι Βουλευταί, ὁ νόμος 680 ἐδημιούργησε μίαν κατάστασιν διαθεσιμότητος. Ὁ ἀξιωματικός, τραυματιζόμενος ἐν πολέμῳ καὶ μὴ ἀποθνήσκων παραχρῆμα, ἀλλὰ καθιστάμενος ἀνίκανος, τίθεται εἰς διαθεσιμότητα καὶ προάγεται μέχρι τοῦ Συνταγματάρχου, λαμβάνων σύνταξιν 600 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν ἀκεραίαν μεταβιβάζει εἰς τὴν χήραν αὐτοῦ σύζυγον. Ὑπάρχουν ὅμως χῆραι, τῶν ὁποίων οἱ σύζυγοι ἐτραυματίσθησαν ἐν πολέμῳ, δὲν κατεστάθησαν ἀνίκανοι, ἀλλ’ ἀπέθανον κατόπιν ἐκ τῶν τραυμάτων. Αἱ χῆραι αὐτῶν δὲν λαμβάνουν τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου 680, ἀλλὰ τὴν τοῦ νόμου 116. Τὴν τοιαύτην ἀτέλειαν καὶ τὴν τοιαύτην κακὴν ἑρμηνείαν παρέχει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου 680. Ἐὰν, λοιπόν, δύο ἀξιωματικοὶ ἐτραυματίσθησαν τὴν 25ην Ὀκτωβρίου 1913 καὶ ὁ μὲν εἷς ἐπέζησε καὶ κατεστάθη ἀνίκανος, ὁ δὲ ἕτερος, τραυματισθεὶς ἀπέθανε μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, ἡ σύζυγος τοῦ ἀποθανόντος τὴν 2αν Νοεμβρίου θὰ πάρῃ τὴν μικροτέραν σύνταξιν, ὁ ἀξιωματικὸς δὲ ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιζήσῃ, θὰ λαμβάνῃ βαθμοὺς καὶ συντάξεις. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τοῦτο δίκαιον.

§276Γ. ΠΩΠ. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν γίνῃ μία μεταλλαγὴ γραμμάτων, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον σεῖς ὀρθώτατα ὑποστηρίζεται.

§277Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φθάνει ὅμως τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, διότι, δυστυχῶς, οὔτε σεῖς, οὔτε ἐγὼ εἴμεθα ἁρμόδιοι.

§278Γ. ΠΩΠ. Ἐνόμισε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐκ στενωτάτης ἑρμηνείας, ὅτι πρέπει ὁ ἀξιωματικὸς ν’ ἀποβιώσῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, δηλαδή, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος δὲν εἶχε λάβει προθεσμίαν θανάτου, ἡ χήρα αὐτοῦ εἶναι καταδεδικασμένη νὰ ἀποθάνῃ ἐκ πείνης. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν φρόνησιν νὰ ἀποθάνῃ πρὸ τῆς 3ης Νοεμβρίου διότι ἀπαγορεύεται ἡ μακροημέρευσις.!

§279Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν διάταξιν ἑρμηνευτικὴν καὶ ἔλεγον: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 680 τῆς 24ης Ὀκτωβρίου 1915, ἦτο καὶ εἶναι, ὅτι ἡ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 ὁριζομένη σύνταξις χορηγεῖται καὶ εἰς τὰς χήρας τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων ἢ συνεπεία τραυμάτων, ἐπενεχθέντων διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, ἢ ἐξ οἱουδήποτε νοσήματος λοιμώδους ἢ ἐνδημικοῦ ἢ ἐκ κακουχιῶν, ταλαιπωριῶν καὶ τῶν λοιπῶν παρομαρτούντων τῷ πολέμῳ δεινῶν, ἀποβιωσάντων, εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, εἴτε καὶ ἑνὸς ἔτους μετὰ τὴν λῆξιν αὐτοῦ. Μία προθεσμία λογικωτάτη, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους.

§280Γ. ΠΩΠ. Ἅμα ἀπέθανεν ἐκ τοῦ πολέμου.

§281Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ προθεσμία τοῦ ἔτους φθάνει.

§282Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ γνωρίζω ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τραῦμα διαμπερές, γενναιότατα πολεμήσαντα ἐν Μπιζανίῳ, ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος διέπραξε τὸ σφάλμα νὰ ἀποθάνῃ μῆνας πολλοὺς μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, ἡ δὲ χήρα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ δὲν λαμβάνει οὔτε λεπτὸν σύνταξιν, ἄλλοι δὲ τραυματισθέντες καὶ ἐκτελέσαντες τὸ καθῆκον αὐτῶν ἐπίσης πρὸς τὴν Πατρίδα, λαμβάνουν αἱ χῆραι αὐτῶν τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου 680, διότι εἶχον τὴν φρόνησιν νὰ ἀποθάνωσι μέχρι τῆς 3ης Νοεμβρίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ στενοκεφαλιὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§283Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον, ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ δίκαιον ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου μέχρι σήμερον δὲν ἐπραγματοποιήθη. Ἐὰν δὲν υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν θὰ γίνῃ τίποτε.

§284Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω δυσκολίαν, ἀρκεῖ νὰ τὰ ψηφίζετε.

§285Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸν λόγον ἐζήτησα ἀναφορικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν, τήν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐκ Θήρας Συνάδελφος καὶ τοῦτο, διότι ὁ πατὴρ τῶν δύο φονευθέντων υἱῶν μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοὶ ἐξέθεσε τὴν κατάστασιν. Λαμπρῶς σᾶς ἀνέλυσεν ὁ κ. Συνάδελφος τὰ τῶν δύο υἱῶν. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἢ τὰ τῆς διαγωγῆς, κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ πρώτου φονευθέντος υἱοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἔφεδρος ὑπολοχαγὸς τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ δικηγόρος, δικηγορήσας ἐπὶ μακρὰ ἔτη. Οὗτος, κατὰ τὸν πόλεμον, εὑρίσκετο εἰς τὴν μετόπισθεν ὑπηρεσίαν, ἐζήτησε δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν πυροβολαρχίαν. Ὁ διοικητὴς τοῦ Συντάγματος, γνωρίζων τὴν ἱκανότητα τοῦ ἐφέδρου τούτου ἀξιωματικοῦ, ἐπέτρεψε τοῦτο, διηύθυνε δὲ ὡς διοικητὴς τῆς πυροβολαρχίας ἐπὶ 4½ μῆνας ἐπιτυχῶς ταύτην. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἐφονεύθη καὶ δεύτερος υἱὸς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Μόνον ἡ πάθησις, ἡ μόνιμος καὶ ἡ διαρκής, διότι ἔκτοτε εὑρίσκεται εἰς τὸ νοσοκομεῖον ὑγείας ἐν Δαφνίῳ, εἶναι ἀρκετὸς λόγος, ὅπως πείσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Συναδέλφου ἐκ Θήρας.

§286Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα περίπτωσις, ὡσαύτως ἐλεγχθεῖσα κακῶς ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἡ σύζυγος τοῦ Ταγματάρχου Παπαδήμα, ἥτις ἔπεσεν εἰς τὴν μάχην τοῦ Σαραντοπόρου, ἐδικαιοῦτο, κατὰ τὴν παράγραφον 10 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 116, νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν οὐχὶ πλέον τοῦ Ταγματάρχου, ἀλλὰ τοῦ Ἀντισυνταγματάρχου, ἐφ’ ὅσον πρὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου νεώτεροι αὐτοῦ ἐπροβιβάσθησαν. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθασε νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν καὶ ἔρχεται ὁ νόμος 680, ὁ ὁποῖος τῆς δίδει σύνταξιν μικροτέραν ἀπὸ ἐκείνην τῆς ὁποίας τῆς ἔδιδεν ὁ νόμος 116. Πρόκειται περὶ ζημίας 40 δραχμῶν...

§287Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἀντίθετον θὰ συμβαίνῃ.

§288Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τῆς ἔδωσαν τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου 680 καὶ οὐχὶ τοῦ νόμου 116.

§289Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ σύνταξις τοῦ νόμου 680 εἶναι ἀνωτέρα τῆς τοῦ νόμου 116.

§290Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅ,τι λέγει ἡ αἴτησις. Ἐὰν ἡ αἴτησις λέγει σφαλερὰ καὶ ἐγὼ σφαλερὰ λέγω. Ἰσχυρίζεται ἐν τῇ αἰτήσει της, ὅτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 10 τοῦ νόμου 116, καθ’ ἣν ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ σύνταξιν ἀντισυνταγματάρχου καὶ ἑπομένως κατὰ τὸν νόμον 680, λαμβάνει σύνταξιν ταγματάρχου. Ἑπομένως, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ σχετικὴν τροπολογίαν,— ὅπως ἄλλως τε καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ εἴπομεν, ἵνα μὴ ἀδικῆται ἡ χήρα αὐτή.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία, ἡ ὁποία θὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου: (ἀναγινώσκει) «Συντάξεως... κλπ.». Εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσαλδάρη: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια... κλπ».

§292Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ τεθῇ αὐτὸ ὡς τροπολογία, ἀλλ’ ὡς δήλωσις ἑρμηνευτική, εἰς τὰ πρακτικά.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λοιπόν, ἂς ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 3ον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Ἀποβιώσαντος ...κλπ.».

§294Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καὶ ἐὰν ὁ σύζυγός της δὲν ἐδικαιοῦτο τοιαύτης ὅτε ἔζη».

§295Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ, ἐὰν δὲν ἔχῃ καὶ ἄλλο τέκνον καὶ νὰ θέτητε καὶ ὅριον ἐντὸς ἑνὸς ἔτους.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον, ὡς ἐτροπολογήθη, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔρχεται τώρα ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἡ ὁποία θὰ τεθῇ ὡς τελευταῖον ἐδάφιον.

§298Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Γίνεται δεκτή. (Ψηφίζεται καὶ ἡ τροπολογία).

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον.

§300Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι, κατὰ σειρὰν ψηφιζόμενοι, ἔχουσιν ἀνάγκην ἰδιαιτέρας ἑρμηνείας. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τὸν τρόπον τῆς ἀπονομῆς τῶν συντάξεων τοῦ ἐκδικάζοντος αὐτὰς Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, κατεπλάγησαν διὰ τὴν ἀμβλύτητα τῆς ἀντιλήψεως τῶν διεξαγόντων τὸ ἔργον τοῦτο. Δικαίως, δύναταί τις νὰ δεχθῇ, ὅτι ἀκόμη καὶ ἡ καλὴ θέλησις ἐλλείπει ἀπὸ τοῦ Συνεδρίου αὐτοῦ, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ὑποκαύσῃ δι’ ἑρμηνειῶν, τοὐλάχιστον, τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Καταντᾷ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου νὰ παριστᾷ τὴν Βουλήν, ὡς ἐστερημένην τοῦ κοινοῦ νοῦ, ὡς ἀγνοοῦσαν τὸ τί ψηφίζει. Ἀνεφέρθησαν ἐνταῦθα διάφορα παραδείγματα, μεταξὺ ἄλλων δέ, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ νόμου 680, ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, αἱ χῆραι θανόντων ἐν πολέμῳ ἀνθυπασπιστῶν, ἐὰν οὗτοι ἔπεσαν εἰς τὴν Κρέσναν, εἰς τὸ Κιλκίς, εἰς τὴν Τσουμαγιάν, δὲν λαμβάνουσι σύνταξιν, διὰ νὰ λάβωσι σύνταξιν αὐτῶν, πρέπει οἱ σύζυγοι αὐτῶν νὰ ἔπεσαν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Βορείου Ἠπείρου. Ἐὰν δὲν ἔπεσαν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Β. Ἠπείρου, τὸ Συνέδριον ἀρνεῖται νὰ παράσχῃ σύνταξιν εἰς τὰς χήρας αὐτῶν καὶ οὕτω πολλαὶ αἰτήσεις συντάξεως χηρῶν ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες ἔπεσαν μαχόμενοι εἰς τὴν Τσουμαγιάν, ἀπερρίφθησαν, ἀπενεμήθησαν ὅμως συντάξεις εἰς χήρας ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες ἔπεσαν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Βορείου Ἠπείρου, διότι οὕτω κελεύει ὁ νόμος ἐν ἰδιαιτέρῳ ἄρθρῳ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει ληφθῆ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς ἀποτροπὴν τῶν τοιούτων σφαλμάτων περὶ τὴν ἀπονομὴν τῶν συντάξεων καὶ οὕτως ὑπάρχει ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, ἀναφερόμενον εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου 680, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἑξῆς περίστασιν. Συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, οἱ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις παθόντες ἐν πολέμῳ, ἐντὸς δὲ τῶν ὡρισμένων προθεσμιῶν ὑποβαλόντες τὰς αἰτήσεις αὐτῶν, δικαιοῦνται συντάξεως μόνον, καθ’ ἥν περίπτωσιν ἔχουσιν ἀπόφασιν ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς. Νῦν, ἐπειδὴ ἀπερρίφθη, λόγῳ τοῦ ὅρου τούτου, ὁλόκληρος σειρὰ ὀρθοτάτων καὶ βασιμοτάτων αἰτήσεων, προβαίνει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἑρμηνείαν. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἠγωνίσθησαν τὸν τίμιον ἀγῶνα, ἀλλ’ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι οἱ γενναῖοι ἐκεῖνοι ἄνδρες δὲν ἐπλήρωσαν διὰ θανάτου τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὐτῶν. Ηὐτύχησαν νὰ μὴ ἀποθάνωσιν, ἀλλ’ ηὐτύχησαν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός των νὰ ὑποστῶσι τοιαύτης δεινὰς κακουχίας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι πλέον ἱκανοὶ νὰ φροντίζωσιν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των. Ἄλλοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἀνώτεροι ἀρχικελευσταὶ ἢ ἄλλοι ἐξομοιούμενοι πρὸς ἀνθυπασπιστὰς, ἀπεβίωσαν ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου καὶ δὲν ἄφησαν ἄλλην περιουσίαν εἰς τὰς οἰκογενείας των, εἰ μὴ τὴν τοῦ τιμίου ὀνόματός των. Ὑπέβαλον αἴτησιν πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως καὶ τὸ Συνέδριον τοῖς εἶπε: δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε σύνταξιν, διότι δὲν ἔχετε πιστοποιητικὸν ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ εἶνε γνωστόν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου μόνοι ἰατροὶ περιέρχονται τὰ διάφορα σκάφη καὶ ἐπισκέπτονται τὰ πληρώματα καὶ εἶνε γνωστόν, ὅτι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, πάσχοντες, δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐξέλθουν τοῦ σκάφους, ἀλλ’ ἐπὶ καρεκλῶν συρόμενοι ἐπετέλουν τὰ καθήκοντά των. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἀποδεχθῇ εἰς τὸ 4ον ἄρθρον τὴν τροπολογίαν, ὅπως ἀρκῇ πιστοποιητικὸν ἐκδιδόμενον ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ τοῦ πολεμικοῦ πλοίου, ἐν ᾧ ὑπηρέτει καὶ ἔπαθεν ὁ ἀξιωματικὸς κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων 1912 –1913.

§301Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα, πολὺ δικαίως.

§302Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν καὶ ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Δηλαδή, ἐκεῖ, ὅπου ζητεῖται βεβαίωσις ἀρχιάτρου ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντος κ. λπ., νὰ προστεθῇ «ἢ ἀρχιάτρου τοῦ αὐτοῦ Σώματος Στρατοῦ, ἐν ᾧ ἔπαθε καὶ ἐνοσηλεύθη καὶ ἀπεβίωσεν ὁ ἀξιωματικός».

§303Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§304Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶμαι καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνος πρὸς τὰς παρατηρήσεις τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας κ. Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ὀρθῶς ἔθηκε τὸ ζήτημα. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι, βεβαίως, ἐντελῶς σύμφωνος. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ προσθέσω δύο λέξεις δι’ ἕτερον ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἄρδην διαφωνῶ. Ἐγένετο ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅτι τοῦτο ἡρμήνευσε τὸν νόμον, ὅτι οἱ θανόντες κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς Βορείου Ἠπείρου δικαιοῦνται συντάξεως, δὲν δικαιοῦνται δὲ τοιαύτης οἱ θανόντες ἐν τῷ ἄλλῳ πολέμῳ. Φρονῶ, ὅτι τοῦτο προῆλθεν ἐξ ἐλλείψεως τῶν νόμων καὶ ὅτι δὲν δικαιοῦται τὸ Συνέδριον νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Δίκαιον εἶναι καὶ ὀρθὸν νὰ μὴ κακίζωμεν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του.

§305Γ. ΠΩΠ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. Συνάδελφε; Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον περιέστειλε τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 680, ὡς πρὸς τοὺς πεσόντας ἀνθυπασπιστάς, καὶ ἐδέχθη, ὅτι μόνον οἱ ἐν Βορ. Ἠπείρῳ πεσόντες δικαιοῦνται τοιαύτης.

§306Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν εἶναι Σῶμα νομοθετοῦν, δὲν δύναται νὰ νομοθετῇ· τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἔχει καθῆκον νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ ἐξέρχηται τοῦ κύκλου τῶν καθηκόντων του. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποδείξῃ τὰ τρωτὰ τοῦ νόμου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐλλείψεων τοῦ νόμου, νὰ γίνωσιν αἱ ἀναγκαῖαι διορθώσεις τοῦ νόμου παρὰ τῆς Βουλῆς. Εἶμαι εὐχαριστημένος, διότι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐφαρμόζει ἀκριβῶς τοὺς νόμους.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου τὸ κακίζομεν.

§308Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἑρμηνείας, ὅταν τὸ γράμμα εἶναι ρητόν.

§309Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡμεῖς οἱ νομικοὶ λέγομεν, ὅτι ὁ ἑρμηνεύων τοὺς νόμους πρέπει νὰ εἰσδύῃ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νομοθέτης νὰ εἰσέλθῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας.

§310Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος τόσον ἐμερίμνησε περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης τῶν παθόντων, περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος: Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δὴ τὸ ἁρμόδιον τούτου τμῆμα, ἔχει ζητήσει πληροφορίας παρὰ τῶν διαφόρων Σωματαρχῶν διὰ τὰ μητρῷα τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων καὶ διαφόρων Νοσοκομείων διὰ τοὺς ἀποθανόντας, ἀλλ’ ἐν τούτοις τὰ Σώματα ταῦτα δὲν ἀπήντησαν εἰσέτι. Παρακαλῶ, ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως δώσῃ αὐστηρὰς διαταγάς, ἵνα ἀποσταλῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι.

§311Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ ἐκδώσω σχετικὰς διαταγάς, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι, λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, τὰ ἀρχεῖα τῶν διαφόρων Σωμάτων εὑρίσκονται εἰς μέρη ἐκτὸς τῶν ἑδρῶν τῶν Σωμάτων των.

§312Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ προστατεύσῃ τόσον τοὺς παθόντας ἐν πολέμῳ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῶν Γαριβαλδινῶν, οἱ ὁποῖοι εὗρον ἔνδοξον θάνατον, ὡς ὁ Βραχνὸς κλπ.

§313Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. Ἔχω διαφόρους τροπολογίας εἰς τὸ ἄρθρον, αἱ ὁποῖαι θὰ συναρμολογηθῶσι.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§315Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ προστεθῇ, κ. Πρόεδρε, ἄρθρον 5ον, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς ἀπονεμομένης συντάξεως εἰς τοὺς παθόντας κατὰ τοὺς πολέμους 1912 καὶ 1913, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον 610, ἀπονέμεται καὶ εἰς τοὺς Γαριβαλδινούς, τοὺς μὴ ὀμόσαντας, ὡς καὶ εἰς τοὺς ὁπλαρχηγούς, τοὺς ἀναλαβόντας διατεταγμένην ὑπηρεσίαν κλπ.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡς ἴδιον ἄρθρον θὰ προστεθῇ ἢ ὡς προσθήκη; Καλλίτερον εἶναι νὰ προστεθῇ ὡς προσθήκη.

§317Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Περιλαμβάνει ἐν τῇ τροπολογίᾳ τοὺς ἀξιωματικοὺς Γαριβαλδινοὺς ἢ καὶ τοὺς ὁπλίτας;

§318Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τοὺς ἀξιωματικούς.

§319Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Ὅλους τοὺς Γαριβαλδινούς, κ. Ὑπουργέ.

§320Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ νόμος λέγει: «ὀμοσάντων», ἐγὼ προσθέτω «καὶ μὴ ὀμοσάντων».

§321Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τοῦτο εἶναι σαφές, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ὁπλιτῶν.

§322Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη, ὡς εἴρηται, παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὡς αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου προτείνεται τὸ ἑξῆς: «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς φράσεως «τῶν ἐν πολέμῳ φονευθέντων ἀξιωματικῶν τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ προτελευταίου ἐδαφίου τοῦ νόμου 116» εἶναι, ὅτι πάντες οἱ βίαιον θάνατον ὑποστάντες καὶ ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου καθ’ οἱανδήποτε στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν...

§325Γ. ΠΩΠ. Διατί μόνον οἱ βίαιον θάνατον ὑποστάντες καὶ καθ’ οἱανδήποτε στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν; Κύριε Πρόεδρε, συνέβη τὸ ἑξῆς παράδοξον... (Θόρυβος).

§326Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου ἔδωσεν ἀφορμὴν τὸ ἑξῆς περιστατικόν: Ἀξιωματικός τις διετάχθη διὰ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν νὰ διέλθῃ τὸν Ἀλιάκμονα καὶ ἐκεῖ εὗρε τὸν θάνατον. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἐθεώρησε τὴν χήρα αὐτοῦ ὡς δικαιουμένην συντάξεως. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ ἑρμηνεία, ἥτις θὰ δοθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ λέγῃ, ὅτι ἐν πολέμῳ ἀποθανὼν θεωρεῖται καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπέστη καὶ ἐν ὑπηρεσίᾳ ἕνα βίαιον θάνατον.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι βίαιον καὶ φυσικόν.

§328Γ. ΠΩΠ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἑρμηνειῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἶναι καὶ αὕτη: Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου 116, ἡ Βουλὴ ἐπείσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσῃ καὶ τὴν λέξιν ἡ «ἐπιστράτευσις» καὶ ἐτέθη ἡ λέξις αὕτη ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὴν λέξιν ἐπιστράτευσιν τὴν μετέβαλε καὶ εἶπεν: ἐπιστράτευσιν ἐννοεῖ ἐκστρατείαν ὁ νομοθέτης καὶ συνεπῶς δὲν θὰ λαμβάνουν σύνταξιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεβίωσαν εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ὁριζομένην ὑπὸ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Συνέβη δὲ νὰ ἀποθάνῃ τις ἔχων τὰ αὐτὰ δικαιώματα συντάξεως ἐν Τριπόλει, ἡ δὲ χήρα αὐτοῦ νὰ μὴ λάβῃ σύνταξιν, ἡ δὲ χήρα ἑτέρου ἀποθανόντος ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας ἐν τῇ ἐκστρατείᾳ, λαμβάνει τοιαύτην. Ἑπομένως, ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι, προκειμένου νὰ γίνῃ ἑρμηνεία, διατὶ νὰ γίνῃ μόνον περὶ τοῦ βιαίου θανάτου καὶ διατὶ νὰ μὴ εἴπωμεν γενικῶς περὶ θανάτου καὶ φυσικοῦ ἐπισυμβάντος εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς Ἑλλάδος καὶ ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς ζώνης τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Ὁ νόμος λέγει ρητῶς ἐπιστρατεύσεως. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἡρμήνευσεν ἐκστρατείαν καὶ περιορίζον ἔτι ἀκόμη τὴν ἔννοιαν, λέγει, ὅτι ἐννοεῖ τὸ μέρος τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Εἶναι λογικὸν αὐτό; Πρέπει νὰ τεθῇ, λοιπὸν οἱοσδήποτε θάνατος γενικῶς εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς Ἑλλάδος διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως εἰς ὑπηρεσίαν διατεταγμένην.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς πρότασις: «Ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου 680 ἦτο καὶ εἶναι, ὅτι διὰ τῆς φράσεως, ὡς καὶ εἰς τὰς χήρας τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 6ον, τοῦ παρόντος νόμου πεσόντων ἢ ἀποβιωσάντων» περιλαμβάνονται αἱ χῆραι τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, εἴτε ἐφονεύθησαν ἢ ἀπεβίωσαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, εἴτε καὶ ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τῆς λήξεως αὐτοῦ κατὰ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ νόμου 113». Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὡς αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου τὴν ἀνωτέρω πρότασιν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11 παρὰ 5′ λεπτά)