1916.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΖʹ.

ΤΗΣ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 1916

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Α. Κατζουράκη.

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, μὴ ἐκτυπωθέντα εἰσέτι, θέλουσιν ἀναγνωσθῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἐπικυρωθῇ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Σύλλογος τῶν Διδασκαλλισσῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν διδασκαλισσῶν. Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Γεώργιος Μπένος διαμαρτύρεται κατὰ τῆς Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ἥτις, παρὰ τὴν σύμβασιν, εἰσάγει σταφιδίτην οἶνον. Ὁ Ἀθανάσιος Φωτιάδης, πατὴρ τοῦ δολοφονηθέντος χωροφύλακος ἐν Τατοΐῳ Φωτίου Φωτιάδου, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ ἐφ’ ἅπαξ χρηματικὸν βοήθημα. Οἱ κάτοικοι Σπετσῶν διαμαρτύρονται κατὰ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ζακχάρεως, ὡς καὶ εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης· Οἱ κτηνοτρόφοι κάτοικοι Ἡγουμενίτσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ φόρος τῶν αἰγοπροβάτων ἀφομοιωθῇ πρὸς τὸν τῆς Παλ. Ἑλλάδος. Ὁ ἐκ Σύρου ἔμπορος Ἀντώνιος Χαραμάκης παρακαλεῖ, ὅπως ὁ ἀδελφός του Ἰωάννης, Αʹ μηχανικὸς τοῦ Ἐμπορ. Ναυτικοῦ, μεταφερθῇ εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ Βασιλ. Ναυτικοῦ. Οἱ δεσμοφύλακες τῶν φυλακῶν Ἡρακλείου Κρήτης παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία. Τὸ Σωματεῖον τῶν καπνεργατῶν Δράμας ἡ «Εὐδαιμονία» παρακαλεῖ, ὅπως ἀποδοθῶσιν αἱ ἐπιταχθεῖσαι ἀποθῆκαι καπνοῦ. Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Δ. Γογγάκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων σταφιδίτου οἴνου. Οἱ κάτοικοι Βονίτσης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν ἰχθυοτρόφων ὑδάτων Βονίτσης, ὡς ἐνοχλοῦντος αὐτούς. Ἡ ἐκ Χανίων Μαρία χήρα Ψαρουδάκη ζητεῖ μηνιαίαν σύνταξιν. Οἱ κάτοικοι Πράχνης Ἐδέσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτῶν, πιεζομένων ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν. Οἱ κάτοικοι Χίου διαμαρτύρονται ἐναντίον συμπολιτῶν των, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὸν ἐλαττωματικὸν νόμον τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Χίου. Αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων Λιτοχωρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ταῖς διανεμηθῇ ἡ νόμιμος περίθαλψις. Ὁ ἐξ Αἰκατερίνης ἔμπορος Κωνσταντῖνος Καλημέρης παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἀποδοθῇ τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐπιταχθέντος χόρτου του. Οἱ ἐκ Δράμας Σ. Πεντζίκης, Α. Τσουρίκης, Α. Ἀμπατζῆς, Δ. Καραθᾶνος παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐπιταχθέντος χόρτου των. Αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων Προυσοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως ταῖς ἀποσταλῇ ἡ ψηφισθεῖσα περίθαλψις. Ἡ Ἐπιστήμη χήρα τοῦ ἀποθανόντος ἐκ κακουχιῶν τῶν πολέμων Ἀντισυνταγματάρχου Α. Ἀναγνωστοπούλου παρακαλεῖ, ὅπως ταχθῇ καὶ αὕτη εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Οἱ γονεῖς τῶν ἐπιστράτων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν. Ὁ ἐκ Σάμου Θεόδωρος Ἀργύρης, δικαστικὸς κλητήρ, παρακαλεῖ, ὅπως ὁ μισθός του αὐξηθῇ ὡς τῶν ἄλλων συναδέλφων του. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Λαρίσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. Ἡ Κωνσταντίνα χήρα Ἀνδρέου Εὐδοπούλου παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν ἐπίστρατον υἱόν της. Ὁ ἐκ Τριπόλεως Ρήγας Γεωργακόπουλος ἢ Στούπας διαμαρτύρεται διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐφημερίου ἐν Καλογρίσῃ, ὡς μόνος δικαιούμενος νὰ καταλάβῃ αὐτήν. Ὁ κ. Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν μονίμου ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ Στρατοῦ». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ νόμου 542 περὶ ἐκκαθαρίσεως δαπανῶν πολέμου». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 445 περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Στρατεύματος». 4) «Περὶ ἀπονομῆς μεταλλίου εἰς ἀξιωματικοὺς δι’ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν». 5) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 358 Νόμου τῆς 6 Νοεμβρίου 1914 περὶ διαλύσεως τῶν Συνταγμάτων Οἰκονομικοῦ καὶ Φαρμακευτικοῦ». 6) «Περὶ ἑρμηνείας καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου ΔΡΞΗʹ (4168) τοῦ 1913». 7) «Περὶ συντάξεων λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος διὰ τὰς μαχίμους τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατεύματος». 8) «Περὶ συντάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καὶ τῆς χωροφυλακῆς, ὡς καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». Τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, χορηγοῦνται αἱ κάτωθι ἄδειαι· Εἰς τὸν κ. Ἄγγ. Μισυρλῆν δεκαπέντε ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Α. Καρτάλην τεσσαράκοντα ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Γ. Μαυρομιχάλην ἑνὸς μηνός. Εἰς τὸν κ. Η. Φλέσσαν ἑνὸς μηνός. Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1915 Ν. Β. Δ. περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας εἰδικῶν ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ καὶ Γ. ΧΑΤΖΗ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν 1916 κλπ.» Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΔΟΥΛΗΣ, Κ. ΠΟΛΕΝΑΣ, Ε. ΧΑΡΙΣΙΑΔΗΣ, Θ. ΑΔΑΜΙΔΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἀποζημιώσεως κτηνῶν καὶ σφαγίων ἐπιταχθέντων κατὰ τὴν περίοδον τοῦ Βορειο–ηπειρωτικοῦ ἀγῶνος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Αὐτονόμου Ἠπείρου». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ, Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ, Α. ΑΙΛΙΑΝΟΣ κ. λπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ προαγωγῆς παραιτηθέντων ἀξιωματικῶν, ἀνακληθέντων εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ χρόνου τῆς συντάξεώς των». Ἡ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1915 Β. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 668 περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν τινων ἐπὶ ἀκινήτων κλπ.» περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου καὶ τοῦ Β. Διατάγματος τούτου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ ἐπὶ τῶν ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ ἀγωνιστοῦ Γ. Παυλίδου πρὸς ἀπονομὴν αὐτῷ συντάξεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν

§2Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων, πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, ἦτο ἐγγεγραμμένη ἐπερώτησις τοῦ κ. Σλῆμαν, ὅστις ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τοὺς λόγους...

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον συζητήσεως πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεων δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις ἡ τηρηθεῖσα μέχρι σήμερον.

§6Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἂν μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξακολουθήσω, ἐπὶ ἓν λεπτόν, ὑποθέτω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε μαζί μου, ὅτι ἔχω λόγον ζητῶν νὰ ὁμιλήσω.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις, ὅπως ἡ ἐπερώτησις αὕτη τεθῇ πρώτη αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ἑπομένως, ἄν ἔχητε ἀντίρρησιν, αὔριον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων, ζητήσατε τὸν λόγον. Διότι φαντασθῆτε, ἂν ὅλοι οἱ κ. κ. Συνάδελφοι μιμηθοῦν τὸ παράδειγμά σας, ἄν δύναται πλέον νὰ γίνῃ συζήτησις.

§8Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ ὑποβοηθήσω τὴν αὐριανὴν συζήτησιν, κ. Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε νὰ μοῦ ὑποδείξητε κἄτι τι ἰδιαιτέρως, διὰ νὰ φροντίσω.

§10Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχει κατατεθῆ φάκελλος ἐγγράφων ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, θέλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ φάκελλος αὐτὸς εἶναι ἐντελῶς ἐλλειπὴς καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε νὰ δώσητε ἓν σημείωμα, ἵνα συμπληρωθῇ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, ὁ φάκελλος.

§12Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὸ θέλω, νὰ συμπληρωθῇ ὁ φάκελλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἀτελής.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξανδρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς χήρας τοῦ ἐν πολέμῳ πεσόντος Κ. Βάρφη.

§14Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χήρα ἀξιωματικοῦ παραπονεῖται δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ὁ σύζυγός της ἐτραυματίσθη κατὰ τὸν πόλεμον διὰ τραύματος διαμπεροῦς, τὸ ὁποῖον ὁ ἀρχίατρος Γάλλος βεβαιοῖ, ὅτι: (Ἀναγινώσκει) ἔχει βάσιν τὸν θώρακα καὶ ὅτι προκαλεῖ αἱμοπτυσίας, μὲ πλευρίτιδα καὶ καθολικὴν ἐξάντλησιν», ἐγνωμάτευσε δὲ νὰ χορηγηθῇ αὐτῷ ἄδεια, βεβαίως, διὰ νὰ ἀποθάνῃ εἰς τὴν οἰκίαν του.

§15Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Περὶ τίνος πρόκειται;

§16Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ χήρα Κ. Βάρφη. Ἡ χήρα αὐτὴ ἔχει ἕξ τέκνα, τρία ἄρρενα καὶ τρία θήλεα, καὶ ἐζήτησε σύνταξιν ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ δὲ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἠρνήθη νὰ δώσῃ εἰς αὐτήν, τὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου 680 σύνταξιν, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ὁ σύζυγος αὐτῆς ἀπέθανε μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου. Ὁμολογουμένως, τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τούτου εἶναι ἀτελές, καὶ ποιεῖται ἡ χήρα ἔκκλησιν πρὸς τὰ αἰσθήματα ὅλων ἡμῶν, διότι εἶναι δικαιότατον τὸ πρᾶγμα. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔδωκε διὰ νόμου, πράγματι, εὐεργετικῶς τὸ δικαίωμα εἰς ἀξιωματικοὺς τραυματισθέντας καὶ παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου, ἵνα, τιθέμενοι εἰς διαθεσιμότητα, προάγωνται μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου, λαμβάνοντες ἀκέραιον τὸν μισθὸν αὐτῶν, μεταβιβαζομένου ἀκεραίου ὡς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν. Δι’ ἐκείνους ὅμως, οἱ ὁποῖοι κατ’ εὐτυχῆ τῆς οἰκογενείας των σύμπτωσιν, κατ’ ἀτυχῆ δὲ διὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, δὲν ἀπέθανον παραχρῆμα ἐκ τοῦ τραύματος, ἡ χήρα αὐτῶν δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου 680! Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι τελείως ἄτοπον, διότι, ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι τὴν μίαν ἡμέραν τραυματίζεται εἷς ἀξιωματικός, πρὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, εἶχε δὲ τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐπιζήσῃ δύο, τρεῖς ἡμέρας ἐκ τοῦ τραύματός του, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τοῦτο λήξῃ ὁ πόλεμος, ἡ χήρα αὐτοῦ δὲν ἤθελε τύχει τῆς συντάξεως τοῦ νόμου 680, ἀλλὰ πολὺ κατωτέρας, μὴ ἐπαρκούσης, ἵνα ζήσῃ. Πρὸς τοῦτο, ὑποβάλλω μίαν ἑρμηνευτικὴν πρότασιν τοῦ νόμου τούτου, ὥστε νὰ δύναται ἡ χήρα νὰ λαμβάνῃ σύνταξιν, ἐὰν ὁ σύζυγός της ἀπέθανε καὶ ἓν ἔτος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, θέτω δὲ τὸ ὅριον τοῦτο ἐπίτηδες, διότι, κατὰ τοῦτο ὁ νόμος δὲν εἶναι ἑρμηνευτικός, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλά, διότι, ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι στρατιώτης ἀληθὴς καὶ ἐπίλεκτος στρατηγός, δὲν θὰ δεχθῇ τὸ ἄδικον, νὰ βλέπῃ μίαν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῆς ἐπαιτοῦντα. Διατί; Διότι μία ἀβλεψία τοῦ νόμου στερεῖ αὐτὴν ἑνὸς πλεονεκτήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ. Δὲν ζητεῖ κανεὶς νὰ τεθῇ ἐπ’ ἄπειρον, ὥστε ὁ ἀποθνήσκων ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου καὶ ὄχι ἐκ τραύματος, ὀχυρούμενος ὄπισθεν διαφόρων πιστοποιητικῶν, νὰ ζητῇ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου χορηγουμένην σύνταξιν. Ἔρχονται, λοιπόν, τὰ ὀρφανὰ καὶ διαμαρτύρονται καὶ ζητοῦν τὴν τοιαύτην σύνταξιν καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγώ, δὲν δύναται νὰ παραχωρήσῃ τὴν σύνταξιν αὐτήν, διότι ὁ νόμος εἶναι σαφής. Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποβληθῇ μία τροπολογία τοῦ νόμου. Πρόκειται περὶ 5–6 χηρῶν, δὲν πιστεύω νὰ εἶναι περισσότεραι, ὥστε νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος διὰ μεγάλης δαπάνης, προκειμένου ἄλλως τε περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των διὰ νὰ μεγαλυνθῇ ἡ Ἑλλάς. Μοῦ φαίνεται, ὅτι εἶναι δικαιότατον αὐτό.

§17Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἀξιόλογον τὸ θέμα καὶ θὰ τὸ μελετήσω.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν εἰς ἰσόβια καταδίκων Πύλου.

§19Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ λείπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐν λόγῳ ἀναφορᾶς, ἂν συμφωνοῦσι καὶ οἱ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινούντων καὶ τῶν ἄλλων, ἀναβάλλεται.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσίμας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Ι. Λαμπροπούλου, Λ. Τσίνη κλπ.

§22Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι ἐπέτυχον διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπενωμοτάρχου πρὸ διετίας, ὅτε ἐνηργήθη διαγωνισμὸς πρὸς κατάταξιν μὲ τὸν βαθμὸν αὐτόν. Ἐπέτυχον ἐν ὅλῳ 265 καὶ κατετάχθησαν 170 καὶ ὑπολείπονται 95, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκλήθησαν εἰσέτι πρὸς κατάταξιν. Παραπονοῦνται, λοιπόν, ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἔχει μεγίστην ἀνάγκην ἐνισχύσεως, ἰδίως ὑπαξιωματικῶν, δὲν καλοῦνται. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς νέους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι περιμένουν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, διὰ νὰ καταταχθῶσιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς δικηγόρων Καλαμῶν καὶ Κυπαρισσίας.

§24Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καίτοι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών, ἐν τούτοις συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ὡς δικαιοτάτην καὶ δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§25Π. ΑΝΤΩΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§26Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω τι, παρὰ μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τῶν κ. κ. Δικηγόρων, διότι, ὄντως, ἡ ὑποστήριξις τῶν Δικηγορικῶν Συλλόγων συντελεῖ πολὺ εἰς τὴν καλλιτέραν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ὅσον οἱ Δικηγορικοὶ Σύλλογοι χρησιμεύουν πρὸς περιορισμὸν τῶν παρεκτροπῶν τοῦ δικαστικοῦ κόσμου, κυρίως μετὰ τὴν τελευταίαν ἀνεξαρτησίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λάγκας.

§28Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι κάτοικοι τοῦ χωρίου Λάγκας ἐγένοντο θύματα πλημμύρας τῆς ἐκεῖ λίμνης, ὑπάρχει δὲ ἐπείγουσα ἀνάγκη, ὅπως ἐκτελεσθῶσι τὰ μικρὰ ἐκεῖνα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, ὅπως ἀπαλλαχθῇ τὸ χωρίον ἀπὸ τὰ ὕδατα τὰ ὁποῖα κατέκλυσαν αὐτό.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§30Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναφορᾶς ἑνὸς κληρικοῦ, δίδεταί μοι ἡ ἀφορμὴ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπιεικῶς, ἄλλως τε εἶμαι καὶ σύντομος πάντοτε, ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἂν καὶ φαίνεται ἁπλοῦν, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν σοβαρόν. Τὸ θέμα αὐτὸ, Κύριοι, ἀφορᾷ τοὺς ἱερεῖς τοῦ Στρατοῦ. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ τὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία διῆλθε τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς, ἑνὸς ἀρχιμανδρίτου, ἄλλοτε συμμαθητοῦ μου, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐδῶ τώρα, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἀξιώσεις διὰ τὸν θρόνον τοῦ Μητροπολίτου, καὶ δικαίας, ἐν τούτοις μὲ συνεκίνησεν, ὅταν εἶδον τὴν ἀναφοράν, στρεφομένην πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ λέγουσαν: —Κύριοι, δὲν στρέφομαι πρὸς τὸν θρόνον τοῦ Ἐπισκόπου, δὲν ἐκλιπαρῶ Βουλευτάς, δὲν συντρίβομαι πρὸ τῶν ἰσχυρῶν, διὰ νὰ ἀποκτήσω ἓν ἀξίωμα, παρ’ ἀξίαν· ἔρχομαι ὅμως, συναισθανόμενος τὴν ἀποστολὴν τὴν ὑψίστην ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ δεχθῆτε εἰς τὸν Στρατόν.

§31Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ποῖος ἠρνήθη;

§32Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἱερέως. Τὶ αἰσθάνεται ὁ ἱερεύς.

§33Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ναί, τὸ αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς. Τὶς ἠρνήθη τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἱερέως αὐτοῦ;

§34Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠρνήθη. Λέγω περὶ τοῦ ἱερέως. Ὁμιλῶ περὶ ἀρχιμανδρίτου, μορφωθέντος ἐν Εὐρώπῃ.

§35Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ ἔλθῃ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του.

§36Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἔρχεται σήμερον καὶ κρούει τὴν θύραν τῆς Βουλῆς νὰ παρακαλέσῃ νὰ τὸν δεχθῶσιν εἰς τὸ Στράτευμα.

§37Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὶς ἀρνεῖται;

§38Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Νὰ τελειώσω, κ. Ὑπουργέ...

§39Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀρχιμανδρίτου αὐτοῦ, διαφέρει τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἐμμέσως, ὅπως λέγετε, ὅτι εἰς αὐτὸν ζητήσαντα νὰ προσφέρῃ τὰς πολυτίμους αὐτοῦ ὑπηρεσίας, ἡ ὑπηρεσία ἠρνήθη νὰ τὸν προσλάβῃ.

§40Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Σεῖς ἐξάγετε αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Σεῖς θὰ τὸν παρακαλέσητε.

§41Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἄς κοπιάσῃ, νὰ τὸν παρακαλέσωμεν.

§42Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἔχω ἀρκετὴν ἐκτίμησιν εἰς τὸ πρόσωπόν σας. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὸ συμπέρασμα καὶ ἠθελήσατε νὰ μὲ προλάβητε, διότι δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ τελειώσω.

§43Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μὲ συγχωρῆτε πολύ.

§44Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Λοιπόν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀνήρ, ὁ προϊστάμενος τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, πρὸ τοιούτων ἀνδρῶν, ὄχι μόνον θὰ εὕρῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀναζητεῖ, ἀλλὰ καὶ θὰ θέσῃ πλησίον τοῦ Στρατεύματος ἄνδρας, συναισθανομένους, ὄχι τὴν ἁπλῆν ἀποστολὴν τοῦ ἱερέως, ἀλλά, συναισθανομένους τὴν ἀποστολὴν τοῦ Στρατεύματος καὶ παραμυθοῦντας τὸν στρατιώτην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πίπτει ὑπὲρ τοῦ καθήκοντος ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης καὶ ἀναπληροῦντας τὴν οἰκογένειαν, τὸν πατέρα, τὴν μητέρα, τὴν σύζυγον. Τοιούτους ἱερεῖς θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχῃ πολλοὺς τὸ Στράτευμα καὶ τοιοῦτοι ἱερεῖς ἀντὶ νὰ ἀνέρχωνται καὶ κατέρχωνται τὰς κλίμακας τῆς Μητροπόλεως καὶ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, πρέπει νὰ διευθύνωνται πρὸς τὸ Στράτευμα, διότι ἐκτὸς τῶν καθηκόντων τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ἔχουσι καὶ πολιτειακὰ καθήκοντα, ἀναπληροῦσι τὸ σχολεῖον παρὰ τὸν στρατιώτην, ὁ ὁποῖος τὸ ἀγνοεῖ, ἀναπληροῦσι τὸν Πλάτωνα ἀναπληροῦσι τὸν Πλούταρχον καὶ διὰ τοῦ Χρυσοστόμου καὶ τοῦ θαιπανιστηρίου τοῦ Γρηγορίου διδάσκοντες εἰς τοὺς στρατιώτας τὴν ἐθελοθυσίαν. Περὶ τοιούτου κληρικοῦ προκειμένου, εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτός, ἐπεθύμουν δὲ ὅλος ὁ κλῆρος μας νὰ μιμηθῇ τὸ παράδειγμα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο προωρισμένος δι’ Ἐπίσκοπος καὶ κρούει τὴν θύραν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ νὰ παρακολουθήσῃ τὸ Στράτευμα! Εἶμαι βέβαιος, βεβαιότατος, ὅτι ὁ Στρατηγός, ὄχι μόνον θὰ τὸν δεχθῇ, ἀλλὰ καὶ θὰ τὸν παρακαλέσῃ νὰ τὸν κατατάξῃ μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν του ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εὔχομαι καὶ μίαν ἄλλην φορὰν νὰ ὁδηγήσῃ ἐπὶ τοῦ τετιμημένου πεδίου τῆς τιμῆς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γρεβενῶν.

§46Ι. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γρεβενῶν, ἔπραξα τοῦτο, ὄχι διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἁπλῶς τὰ αἰτήματα μιᾶς τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, αἰτήματα, περὶ τῶν ὁποίων ἄλλως τε προηγουμένως οἱ ἐκ Γρεβενῶν ἀξιότιμοι Συνάδελφοι εἶχον λάβῃ τὴν σχετικὴν μέριμναν καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ἡ ἀναφορὰ αὕτη φθάσῃ εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον. Ἔπραξα τοῦτο κυρίως καὶ πρωτίστως, ἵνα ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος τούτου καὶ ἰδιαίτατα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, δυστυχῶς, ἀπουσιάζει τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐπὶ φράσεώς τινος ἐμπεριεχομένης ἐν τῇ ἀναφορᾷ, φράσεως, περιεχούσης καταγγελίαν περιστρεφομένην εἰς τὸ γεγονός, καθ’ ὅ, τινὲς τῶν ἐμπόρων, ἐπωφελούμενοι τῆς καταστάσεως, ἀποκρύπτουσι μεγάλα ποσὰ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἵνα, στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, κερδίσωσιν εἰς βάρος τῶν πολλῶν. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον καταγγέλλεται, ὡς γενόμενον ἐν Γρεβενοῖς, κατηγγέλθη καὶ πρὸς ἡμᾶς, κατηγγέλθη καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι συμβαίνει ἐν μεγίστῃ κλίμακι καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Νομοῦ, ἐν Κοζάνῃ. Εὐάριθμοι, δηλονότι, ἔμποροι, συγκεντρώσαντες εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν μεγάλας ποσότητας εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, ἐκ πνεύματος πλεονεξίας καὶ αἰσχροκερδείας ὁρμώμενοι, ἀποκρύπτουσι ταύτας ἐπιμελῶς, προσποιοῦνται δὲ ἢ σπάνιν, ἢ παντελῆ ἔλλειψιν τούτων. Χθὲς ἀκόμη μοὶ κατηγγέλθη τὸ γεγονός, ὅτι εἰς χεῖρας ἐμπόρου τινὸς εὑρίσκονται μεγάλαι ποσότητες ζακχάρεως, ἄνω τῶν 50.000 ὀκάδων, αἱ ὁποῖαι ἀποκρύπτονται, ἵνα ὁ ἔμπορος οὗτος πωλήσῃ ταύτην μόνον πρὸς τρεῖς δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, παρακαλῶ! Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπάσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ἀπουσίᾳ δὲ τούτου τὴν ὥραν ταύτην, νὰ ἐπισπάσηται τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα διαταχθῶσιν αἱ διωκτικαὶ καὶ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ Κοζάνης, ὅπως προβῶσιν εἰς αὐστηροτάτας ἐρεύνας, πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ποσοτήτων τούτων τῆς ζακχάρεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰδοποιηθῶσιν αἱ ἀστυνομικαὶ καὶ διοικητικαὶ ἀρχαὶ Κοζάνης, ὅτι ἡ μέθοδος τοῦ ζαχαρώματος ἡ ὁποία τόσον ἐπιτυχῶς ἐφαρμόσθη ἐν Θεσσαλονίκῃ πρὸς ἄγραν πολιτικῶν φίλων, μέθοδος συντελέσασα, ἵνα πολλοί, εὐτυχεῖς θνητοὶ πλουτίσωσιν ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτὴ ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Τὸ προνόμιον τῆς εὑρεσιτεχνίας τῆς μεθόδου ταύτης ἀνήκει εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν! Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτὸν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως· ἐὰν δὲ αἱ ἀστυνομικαὶ καὶ διοικητικαὶ ἀρχαί, ἀνήκωσιν εἰς τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ἀπουσιάζον ἐντεῦθεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ πρὸς αὐτάς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅπως διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ὑποβάλληται εἰς φορολογίαν ὁ λαός. Λυποῦμαι, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι μόλις γνωσθῶσι ταῦτα, θὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ἵνα τιμωρήσῃ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παραμελοῦσι τὸ καθῆκόν των, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ αἰσχροκερδῶσι εἰς βάρος τοῦ λαοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος.

§48Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὅ,τι οἱ κτηνοτρόφοι Πρεβέζης ζητοῦσι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ τὸ παραχωρήσῃ, διότι ἐζήτουν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τοῦ προνομίου τοῦ 1915 καὶ παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν τῶν αἰγοπροβάτων. Ἀμφότερα αὐτὰ παρεχωρήθησαν καὶ δι’ αὐτὸ εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζέτζος.

§50Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποθέτω, ὅτι, κατὰ πλάνην, ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας Συνάδελφος ἰσχυρίσθη, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι Ἰωαννίνων καὶ Πρεβέζης ἐζήτησαν ἀναστολὴν καὶ ἐπὶ τῇ παροχῇ ταύτης ἐξέφρασε τὰς εὐχαριστίας του. Οἱ κτηνοτρόφοι Ἰωαννίνων καὶ Φιλιππιάδος ἐζήτησαν τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ ἐπαχθοῦς φόρου τῶν αἰγοπροβάτων, τοῦ ἐξακολουθοῦντος νὰ ἰσχύῃ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις καὶ ὡς λόγον ἀπαλλαγῆς των προβάλλουσι τὴν ἐπιζωοτίαν. Ἑπομένως, ἡ ἀναστολὴ πόρρω ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα καὶ τὰ αἰτήματα τῶν ἀναφερομένων. Στηριζόμενος, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γενομένην δήλωσιν, ὅτι προθύμως ἠθέλατε συντελέσῃ εἰς πᾶσαν μεταρρύθμισιν τοῦ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις κρατοῦντος φορολογικοῦ συστήματος, ἡ ὁποία ὡς σκοπὸν ἤθελεν ἔχει τὴν ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων, στηριζόμενος, λέγω, εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, τολμῶ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ υἱοθετήσητε τὴν ἑξῆς γνώμην μου. Τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν αἰγοπροβάτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις ἔχει ὡς ἑξῆς: Κατὰ κεφαλὴν φορολογεῖται ἕκαστον αἰγοπρόβατον ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς, πρὸς βεβαίωσιν δὲ τοῦ φόρου τούτου γίνεται καταμέτρησις κατὰ Μάρτιον ἑνὸς ἑκάστου ἔτους. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, ὁπότε εἰσπράττεται ὁ φόρος αὐτός, ἐνσκήπτει δυστυχῶς συχνάκις ἐπιζωοτία καὶ συνεπείᾳ ταύτης ἐπέρχεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν αἰγοπροβάτων, οὕτως ὥστε εἷς δυστυχὴς κτηνοτρόφος, ὁ ὁποῖος εἶχε κατὰ Μάρτιον πρόβατα 3.000, νὰ εὑρεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους μόνον μὲ 1.000 καὶ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ καταβάλῃ φόρον διὰ 3.000 πρόβατα. Προεῖπον, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἐπαχθής, ἐὰν δὲ προστεθῇ καὶ τὸ συνήθως συμβαῖνον γεγονὸς ἐν Ἠπείρῳ τῆς ἐπιζωοτίας, ἐπέρχεται μοιραίως τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἀδικώτατος καὶ δυσβάστακτος. Διατυπῶ, λοιπόν, τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ τὸ μέλλον προβῇ ἐπειγόντως εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου. Φρονῶ, ὡς πρὸς τὸ παρελθόν, ὅτι ἔν τινι μέτρῳ εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολυνθῶσιν οἱ κτηνοτρόφοι διὰ τοῦ ἑξῆς τρόπου: Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἕκαστος κτηνοτρόφος εἰς τὸ ποίμνιον τοῦ ὁποίου ἐνέσκηψεν ἐπιζωοτία, νὰ δύναται ἐνιστάμενος νὰ ἀποδείξῃ τὸ γεγονὸς τῆς ἐπιζωοτίας καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν καταστραφέντων αἰγοπροβάτων. Διὰ τοῦ μέσου τούτου ἡ φορολογία θὰ πλήξῃ μόνον τὰ ὑφιστάμενα κατὰ τὸ τέλος ἑνὸς ἑκάστου τῶν παρελθόντων ἐτῶν αἰγοπρόβατα τοῦ κτηνοτρόφου. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀποδεικτικὴ διαδικασία δύναται νὰ ἀνοίξῃ μίαν θύραν πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τοῖς ἄλλοις νὰ λάβῃ νομοθετικῶς τὴν ἑξῆς ἐγγύησιν, νὰ ὑποχρεοῦται, δηλαδή, ὁ ἐνιστάμενος πρὸς τῇ ἀποδείξει, καὶ διὰ βεβαιωτικοῦ ὅρκου νὰ βεβαιώσῃ τὴν μείωσιν τοῦ ποιμνίου. Διὰ τοῦ μέσου τούτου οὐδεὶς τῶν κτηνοτρόφων θὰ τολμήσῃ νὰ βεβαιώσῃ γεγονὸς ἀνυπόστατον διὰ βεβαιωτικοῦ ὅρκου, οὕτω παρεπομένων τῶν ποινῶν τῆς ψευδορκίας. Κύριε Ὑπουργὲ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ προκαλέσω τὴν σύντονον προσοχὴν ὑμῶν, διότι εἰς τὴν Ἤπειρον ὁ μόνος πλουτοπαραγωγικὸς παράγων εἶναι ἡ κτηνοτροφία, ἐὰν δὲ δὲν λάβωμεν ἐγκαίρως τὴν πρόνοιαν νὰ περιφρουρήσωμεν τὸν πλουτοπαραγωγικὸν τοῦτον παράγοντα, θὰ ἴδωμεν τὴν Ἤπειρον εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν οἰκονομικήν.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου κατὰ κεφαλήν;

§52Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Εἶπον, κ. Συνάδελφε, προηγουμένως. Ἐπιτρέψατέ μοι πάλιν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀλλοιώσεως τῆς φορολογίας, εἶναι ζήτημα χρῇζον μελέτης καὶ ἡ μελέτη αὐτὴ θὰ γίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἤδη ὅμως ὑπέδειξα τὸ μέτρον τοῦτο διὰ τὸ παρελθόν, ὡς μέτρον λυσιτελὲς πρὸς ἀποτροπὴν τῶν ἤδη πραισιγιγνομένων ἀδικιῶν εἰς τοὺς χωρικούς. Ὁ χωρικός, ὁ ὁποῖος ἐχρεώθη μὲ τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων, ὀφείλει νὰ τὸν καταβάλῃ, συνεπῶς διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐπῆλθεν ἐπιζωοτία, θὰ ὑποχρεωθῇ ἐνιστάμενος νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐπῆλθεν ἐπιζωοτία καὶ οὕτω πως θὰ δυνηθῇ νὰ ἀπαλλαγῇ ἐκ τοῦ φόρου διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι ἐπιβεβαρυμένος ὡς ὀφειλέτης πρὸς τὸ Δημόσιον, διὰ αἰγοπρόβατα καταστραφέντα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῇ ἐγνωσμένῃ προνοίᾳ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δικαίαν ταύτην εἰσήγησίν μου.

§53ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοὺς Ἠπειρώτας, τοὺς ἐνδιαφερομένους, ἐὰν εὐηρεστοῦντο, νὰ διατυπώσωσιν ἐν ὑπομνήματι ἐπισήμῳ τὰ παράπονά των.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἔχομεν ὑποβάλῃ.

§55ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ ἔχετε ὑποβάλει ὅλοι; Τότε θὰ τὰ ζητήσω.

§56Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Αὐτὸ παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, Κύριοι. Μὴ τὸ λησμονῆτε.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης.

§58Α. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Μεθ’ ὅσα ἐξετέθησαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ἔχω ἓν πρᾶγμα νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἀποστείλῃ καὶ φάρμακα καὶ ἰατροὺς διὰ νὰ περισωθῶσι τὰ ὑπόλοιπα τῶν ποιμνίων καὶ προβάτων. Αὐτὸ ἔχω νὰ συστήσω.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ληξάσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἀναφορῶν διὰ τὴν αὔριον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαδερός.

§60Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ νὰ κρατηθῇ ἕως ὅτου ἔλθῃ, ἄλλως νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον.

§62Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν σειράν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεράκης.

§64Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, παρακαλῶ, νὰ ἀναβληθῇ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Σακελλαριάδης.

§66Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Περιμένω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§67Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν τὴν ἐλάβατε; Ἀπεστάλη εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§68Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατετέθη. Ἄνευ ἐγγράφων δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§69Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἀπάντησις διὰ τὸν κ. Σακελλαριάδην.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§71Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν ἐγγράφων.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§73Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν εἰς τὴν ἀπάντησιν δὲν περιέχωνται πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ζητῶ, παρακαλῶ, νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀπάντησις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαρισιάδης.

§75Ε. ΧΑΡΙΣΙΑΔΗΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε. Παρῆλθε πλέον ἡ ἀφορμή.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ραδινός.

§77ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ καταθέσω τὴν ἀπάντησιν διὰ τὸν κ. Ραδινόν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σταματιάδης καὶ Καραντζίδης.

§79Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Γκρίζας.

§81Ι. ΓΚΡΙΖΑΣ. Ὑποβληθέντος τοῦ νομοσχεδίου, περιττεύει ἡ συζήτησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ὁ κ. Σοκόλης.

§83ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, καὶ διὰ τὸν κ. Σοκόλην ὑπάρχει ἀπάντησις.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Μπαλαντίνος.

§85Ε. ΜΠΑΛΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§86ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἄν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ τινα χρόνον, διότι ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τῶν ἀρχῶν καὶ δὲν προσήχθησαν ἀκόμη.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γιολδάσης.

§88Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ δέκατον τρίτον δημοτικὸν Σχολεῖον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς μίαν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων συνοικιῶν τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὰ Πυθαράδικα, ἐπετάχθη κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ ἔμεινε κλειστὸν ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη. Οἱ μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς μέγαν ἀριθμόν, ἔμειναν χωρὶς σχολεῖον καὶ κυριολεκτικῶς ἐρεμπέλεψαν, ὡς μοὶ εἶπον οἱ γονεῖς των. Παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητηθῇ καὶ εὑρεθῇ, εἰ δυνατόν, ἕτερον οἴκημα διὰ στρατωνισμόν, διότι οἱ μαθηταὶ κινδυνεύουν νὰ χάσουν καὶ τὸ τρίτον ἔτος.

§89Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ μεταβιβάσω τὴν σύστασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, τὴν ἐντεταλμένην διὰ τὰς ἐπιτάξεις, ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ἱκανοποιηθῇ ἡ σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§90Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εὐχαριστῶ.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοκοτόπουλος.

§92Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§94Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Καὶ πάλιν, πρὸς μεγάλην μου θλῖψιν, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν διατελῇ ἐν γνώσει τῶν ταλαιπωριῶν τῶν ὁπλιτῶν τῶν μεταβαινόντων ἐπ’ ἀδείᾳ εἰς τὰς ἑστίας των, ἀπεχούσας πολὺ ἀπὸ τοῦ μέρους ἔνθα ἑδρεύει ὁ Λόχος των. Ἀντελήφθην ἀπόψε, ἰδίοις ὄμμασιν, ὅτι, στρατιώτης, ἀναχωρήσας ἐκ Φλωρίνης μὲ εἰκοσαήμερον ἄδειαν, ἐταλαιπωρεῖτο ἐπὶ ἡμέρας, ἕνεκα τῆς κακῆς συγκοινωνίας, διὰ νὰ φθάσῃ ἐδῶ. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔρχεται κουρασμένος, σκοτωμένος, ἕως ὅτου δὲ συνέλθῃ παρὰ τῇ οἰκογενείᾳ του, λήγει ἡ ἄδειά του καὶ γίνεται ἐκπρόθεσμος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ τὰ συμβαίνοντα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐξ ἐλλείψεως συγκοινωνίας. Διὰ τοῦτο εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μὲ ἀκούσῃ, ὄχι ἐπιεικῶς, ἀλλὰ καὶ εὐχαρίστως, ὅπως μὴ κηρύσσωνται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀνυπότακτοι, ἀλλὰ τοῖς παρέχονται εὐκολίαι πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν πραγμάτων των, ὥστε νὰ μὴ διατρέχωσι τὸν κίνδυνον τῶν σοβαρῶν ποινῶν τοῦ νόμου οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός των. Τὸ ἄλλο μου ζήτημα ἀφορᾷ τὰ στρατιωτικὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἀδηλώτων, τῶν καλουμένων εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι, ὄχι μὲ τὴν Μαδαγασκάρην, ἀλλ’ οὔτε μὲ τὴν Σμύρνην δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπικοινωνήσωμεν ἀπὸ ἓξ μηνῶν δι’ ἐπιστολῶν, διότι θαλάσσιαι γραμμαὶ δὲν ὑπάρχουσιν, ἡ δὲ γραμμὴ Ἰκονίου– Κωνσταντινουπόλεως εἶναι στρατιωτικῶς κατειλημμένη, ἕνεκα τῶν διαδραματιζομένων εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν σοβαρῶν γεγονότων. Λόγῳ, λοιπόν, τῶν μικρῶν προθεσμιῶν, αἱ ὁποῖαι διὰ πᾶσαν ἄλλην περίστασιν θὰ ἦσαν ἀρκεταί, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κινδυνεύουν νὰ κηρυχθῶσιν ἀνυπότακτοι, ἐὰν δὲν προσέλθωσιν ἐγκαίρως. Διότι καὶ ἡ διάταξις νὰ προσέρχωνται εἰς τὰ Προξενεῖα διὰ νὰ δικαιολογήσωσι τὴν καθυστέρησιν, δὲν εἶναι ἀρκετή, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐντὸς πόσου καιροῦ συγκοινωνεῖ μετὰ τῶν ἐν Τουρκίᾳ Προξενείων καὶ αὐτῶν τῶν κεντρικωτάτων. Δὲν ἀρκοῦσι, νομίζω, οὔτε τρεῖς μῆνες. Καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ρίψει καὶ μίαν τελευταίαν ματιὰν εἰς τοὺς χάρτας καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας, νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδεὶς θὰ ἀρνηθῇ νὰ τρέξῃ ὑπὸ τὰς σημαίας, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ἡ θέλησις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ συγκοινωνία.

§95Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, προλαβοῦσα τὸ ἐνδιαφέρον τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ἔλαβε τὰ μέτρα, δι’ ὧν πᾶσα συνέπεια ποινικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ, προκειμένου περὶ τῶν λαβόντων ἀδείας καὶ μὴ δυναμένων νὰ μεταβῶσιν, ἕνεκα ἐλλείψεως συγκοινωνιῶν, μέχρι τοῦ μέρους τῆς κατοικίας των. Ἐλήφθη τὸ μέτρον πρὸ καιροῦ καὶ ἐγκαίρως ἐκοινοποιήθη εἰς τὰ κατὰ τόπους Φρουραρχεῖα καὶ τὰς Ἀστυνομίας, ὅπως τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παραμένωσιν ἐκεῖ, ἐλλείψει συγκοινωνίας, νὰ δικαιολογήσωσι τὴν βραδύτητά των, ἐρχόμενοι εἰς τὰ Φρουραρχεῖα καὶ λαμβάνοντες καὶ τὴν ἀντιμισθίαν των ὡς στρατιῶται, εὐθὺς δὲ ὡς ἀποκαθίσταται ἡ συγκοινωνία, τὰ Φρουραρχεῖα εἰδοποιοῦντα. Ἐπίσης, πληροφορῶ, ὅτι χθὲς ἐξεδόθη διαταγὴ ἐγκύκλιος, καθ’ ἥν, ἡ ὑπηρεσία δίδει 30% ἀδείας, ἐλήφθη δὲ τὸ μέτρον, ὅπως αἱ ἄδειαι παρατείνωνται πέραν τῶν 30 ἡμερῶν, ὀψέποτε αἱ ἀποστάσεις τοῦ τόπου τοῦ λαμβάνοντος τὴν ἄδειαν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερῶν τῆς ἀδείας. Ὥστε οὕτω θὰ ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας των. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, καθ’ ὃ, λόγῳ τῆς συγκοινωνίας, οἱ λαμβάνοντες ἄδειαν γίνονται ἐκπρόθεσμοι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐδείχθη πάντοτε ἐπιεικής, παραβιάζουσα καὶ νομικὰς διατάξεις, ὅταν εὑρίσκετο πρὸ περιπτώσεων ἀνωτέρας βίας. Ἡ ὑπηρεσία ἤδη οὐ μόνον ἐπιεικὴς θὰ δειχθῇ, ἀλλὰ θὰ τοὺς κρίνῃ κατὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ὅπως δικαιολογῶσι τὰς ἡμέρας τῆς ἀπουσίας των.

§96Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἶχον ὑποβάλει ἐρώτημα, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς μίαν ὑπόνομον παρὰ τὸ Συντριβάνι Δράμας εἶχεν ἀνακαλυφθῆ σωρεία ἐπιστολῶν τῶν στρατιωτῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῇ Μεραρχίᾳ ἐκείνῃ, ἐξ οὗ ἠπειλήθη στάσις ἐν τῷ στρατεύματι, διότι ἀπέκρυπτον τὴν ἀλληλογραφίαν καὶ δὲν τὴν ἔστελον εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν στρατιωτῶν.

§97Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ λόγος περὶ τούτου; Ἐὰν εἶσθε σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν μου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παραιτηθῆτε τῆς περαιτέρω ἀναπτύξεως τῆς ἐρωτήσεώς σας, ἐὰν δὲν εἶσθε σύμφωνος, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε.

§98Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐγένοντο ἀνακρίσεις;

§99Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. Γνωρίζετε καὶ τὰ μέτρα. Αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν λέγονται ἐδῶ. Ἐλᾶτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἰδιαιτέρως νὰ σᾶς τὰ εἴπω.

§100Γ. ΠΩΠ. Ἅμα ἀποδειχθῇ ἡ ὑπόθεσις, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν πταίουν αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαί, ἀλλ’ αἱ πολιτικαί.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν προάγει κατ’ ἀρχαιότητα ὑπενωμοτάρχας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἀφοῦ οἱ ἔχοντες τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐπὶ δεκαετίαν ὑπηρετοῦσιν ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκον των καὶ λαβόντες μέρος εἰς τοὺς δύο πολέμους.

§102Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐρώτησιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Βλιάμος καὶ Ἰω. Λεβέντης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκέπτεται νὰ διατάξῃ τὴν μετάθεσιν ἐκ Μακεδονίας πρὸς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα τοῦ Εʹ Σώματος Στρατοῦ, διότι οἱ ἄνδρες αὐτοῦ παραπονοῦνται ὅτι ὑπέστησαν μυρίας κακουχίας καὶ στερήσεις, ὧν ἕνεκα πλεῖστοι ἐνόσησαν καί τινες ἀπέθανον, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην ποιᾶς τινος βελτιώσεως τῆς τύχης αὐτῶν, ἵνα ἀναλάβωσιν ἐκ τῶν ταλαιπωριῶν, ἃς ἀπὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως ὑφίστανται ἀδιακόπως, ἀντικαθιστάμενοι δι’ ἑτέρου Σώματος στρατοῦ, ὅπερ παραμεῖναν ἀπὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως μακρὰν τῶν συνόρων, δίκαιον τυγχάνει νὰ ἀνταλλάξῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ μετὰ τοῦ τοσοῦτον κακουχηθέντος Εʹ Σώματος στρατοῦ.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλιάμος.

§105Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἔχω τὴν τιμήν, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀπευθύνω ἐρώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν σκέπτηται περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ Εʹ Σώματος Στρατοῦ ἐκ τῆς Μακεδονίας εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Δὲν ἀγνοῶ οὔτε τὴν λεπτότητα τοῦ ἐρωτήματος, οὔτε τὴν σοβαρότητα αὐτοῦ, ἐν τούτοις ὅμως ἔχω καθῆκον νὰ ὑψώσω τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν τῶν τοσούτῳ κακουχηθέντων καὶ ἰδίως ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν τοῦ 45ου Συντάγματος, τοῦ λεγομένου Σημιακοῦ.

§106Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Διατὶ διαιρεῖτε τὸ Εʹ Σῶμα Στρατοῦ εἶναι ἀδιαίρετον. Ὅλοι ὑποφέρουν. Εἶσθε ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους καὶ θὰ ὁμιλήσητε δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς.

§107Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Τὸ γνωρίζω. Ὡμίλησα γενικῶς περὶ τοῦ Εʹ Σώματος καὶ ἰδιαιτέρως ἐμνημόνευσα καὶ τὸ 45ον Σύνταγμα, διότι παρὰ τῶν ἀνδρῶν τούτου γνωρίζω ὁποίας κακουχίας ὑπέστησαν καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα.

§108ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι ὑπέστησαν.

§109Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Εἶναι ἀνεκδιήγητοι αἱ ταλαιπωρίαι τοῦ 45ου Συντάγματος. Διαμένει ἐν τῷ Ἀηδονοχωρίῳ. Τὸ χωρίον τοῦτο εἶναι εἶδος τρώγλης ...

§110Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ χωρίον εἶναι τρώγλη;

§111Ι. ΔΕΛΛΙΟΣ. Ἔχετε λάθος.

§112Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Τουλάχιστον, αὐτὸ μοὶ γράφουσιν.

§113Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀφοῦ δὲν τὸ γνωρίζετε, μὴ ἐπιμένετε.

§114Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἀπὸ τοὺς στρατιώτας ἔχω πληροφορίας, ὅτι εἶναι ἀπαίσιον χωρίον, οἱ δὲ ὑγιεινοὶ καὶ διαιτητικοὶ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ζῶσιν, ἐπίσης ἀπαίσιοι. Πλεῖστοι ἐνόσησαν καὶ πολλοὶ ἀπέθανον, ἐγκαταλείποντες τὰς οἰκογενείας αὐτῶν ἀπροστατεύτους.

§115Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Ὡς πρὸς τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος, βεβαιῶ ἀπὸ τῆς ἐπισήμου θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχω ἐνταῦθα, ὅτι ἡ ὑγεία τῶν ἐπιστράτων εἶναι ἀρκετὰ καλή. Δὲν ὑπάρχει ἀσθένεια καμμία. Μόνον ἕξ ἐπὶ τοῖς χιλίοις.

§116Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἤρξατο ἤδη μαστίζων τοὺς ἄνδρας ὁ ὑπόστροφος πυρετὸς καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς ὑγιεινῆς θέσεως καὶ εἰ δυνατόν, περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ Εʹ Σώματος πρὸς ἀνακούφισιν αὐτοῦ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβέντης.

§118Ι. ΛΕΒΕΝΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνενῶ τὴν παράκλησίν μου. Ἐὰν δὲν ἐπέρχεται βλάβη εἰς τὰ στρατιωτικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, καλὸν εἶναι νὰ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν εἰς μέρη καλὰ καὶ ἀνεπαύθησαν.

§119Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πρὸς Θεοῦ, τοιαῦται συστάσεις νὰ μὴ γίνωνται. Μὴ σπείρετε ζιζάνια εἰς τὸ Στράτευμα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ληξάσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐρωτήσεων δι’ αὔριον. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, κατ’ ἀπόφασιν αὐτῆς, ὅπως διορισθῇ ἐπιτροπὴ ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων τῶν Νέων Χωρῶν, διωρίσθησαν οἱ ἑξῆς κ. κ. Βουλευταί: Γκανίλας, Βαλαλᾶς, Χατζηδάκης, Καυτατζόγλου, Λεβίδης κλπ.

§121ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συμπληρωθῇ καὶ δι’ ἄλλων.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀναβάλλεται. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ ἐκπτώσεως μέρους ἐκ τοῦ ἐνοικίου δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν προσόδων τοῦ ἔτους 1915», ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν καὶ σύνολον).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν σειρὰν τῶν προτιμηθέντων νομοσχεδίων, διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐσημείωσε χθὲς ταύτην.

§124Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ παθαίνετε, διότι δὲν ἐψηφίσθη ὁ Κανονισμός.

§125ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι τὰ 4ον, 5ον, 6ον 8ον καὶ 17ον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη. Ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ προταχθῇ σήμερον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1916 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, μεγάλων ζώων καὶ βοσκησίμων γαιῶν» (Τὰ ἄρθρα 1ον καὶ 2ον ψηφίζονται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3ου ὁ κ. Τσίμας ἔχει τὸν λόγον.

§127Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως τὴν προθεσμίαν μέχρι τέλους Ἀπριλίου τὴν παρατείνῃ μέχρι τέλους Μαΐου, διότι ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὰ μέσα Μαρτίου.

§128ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω τὴν ὁριστικὴν ἀπάντησιν αὔριον. Ἡ πρόθεσίς μου εἶναι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον παράσχῃ πᾶσαν εὐκολίαν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἀνακουφιστικόν.

§129Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δέν ἀφήνομεν νὰ ὁρίζηται ἡ προθεσμία διὰ Β. Διατάγματος;

§130ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἴσως. Κύριοι, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν τοῦτο διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§131Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς, τὴν σύστασιν αὐτὴν ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ κανονίζηται ὁ χρόνος διὰ Β. Διατάγματος.

§132ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀφήσωμεν τὴν διάταξιν ὡς ἔχει καὶ θὰ προσθέσωμεν, ὅτι ἡ προθεσμία ἐπιτρέπεται νὰ παραταθῇ διὰ Β. Διατάγματος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκεται).

§135ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ τέλος προστίθεται, ὅτι καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα προθεσμία ἐπιτρέπεται νὰ παραταθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων. (Ψηφίζεται: τὸ 4ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη) (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 5ον καὶ 6ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 7ον).

§136Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Παρακαλοῦμεν, Κύριε Πρόεδρε, μέχρι τέλους Μαΐου νὰ παραταθῇ.

§137Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, διότι μέχρι τέλους Ἀπριλίου δὲν ἀρκεῖ.

§138ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ γίνῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ: «διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος». (Ψηφίζεται: τὸ ἄρθρον 7ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8ον).

§139ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀντὶ «δύνανται νὰ κανονίζωνται», νὰ τεθῇ «κανονίζωνται». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κυκλοφορούντων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων τραπεζικῶν γραμματίων».

§141Γ. ΠΩΠ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ὡς καὶ χθὲς παρετήρησα, τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαρόν, μετέσχε δὲ τῆς συζητήσεως καὶ ὁ συνυποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἢ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ δι’ αὔριον.

§142ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πὼπ.

§144Γ. ΠΩΠ. Ἐζήτησα, κ. Συνάδελφοι, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀνεβάλετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα συμπαρίσταται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ὄχι μόνον συνυπέβαλε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπεξέτεινεν εὐρύτερον, ὀρθῶς πράττων, τὴν συζήτησιν, ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διὰ τοῦτο ἀπάντησιν ἰδίως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὀφείλω. Ἀτυχῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔκρινε καὶ σήμερον ὡς ἔργον ὑψίστης προνοίας τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ἠθέλησεν οὔτε μέχρι τῆς ὥρας, καθ’ ἣν θὰ ἤρχετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἀναβάλῃ τὸ θέμα, δὲν ἠθέλησεν οὔτε ἐπὶ μίαν ἡμέραν νὰ ἀναβληθῇ τοῦτο...

§145ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει καὶ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις αὔριον.

§146Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ διαβεβαίου, ὅτι θὰ ἀνεμένομεν, ἐὰν καὶ εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν δὲν παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσίς μου ἐπιβεβλημένη, ἵνα μὴ ἀπόντος ἑνὸς μέλους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θελήσω νὰ ἀναπτύξω ἀπάντησιν ὀφειλομένην εἰς αὐτό...

§147ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλητε νὰ ἀναβάλητε δι’ αὔριον, ἔχει καλῶς, δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω ὑποχρέωσιν, ἐὰν τυχὸν ἀσθενήσει ὁ κ. Συνάδελφος.

§148Γ. ΠΩΠ. Οὕτω, ἐξακολουθῶ, Κύριοι Συνάδελφοι, τὴν συζήτησιν. Λέγω δὲ πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Λέγω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τελεῖται πρᾶξις χάριτος πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἔλεγον συγχρόνως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον γεννᾷ τὴν σκέψιν, μήπως θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ δώσωμεν ὁριστικὴν κατεύθυνσιν, τείνουσαν πρὸς λύσιν τοῦ νομισματικοῦ προβλήματος καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ Ἑλλὰς τελεῖ, ἀτυχῶς, ἐν διμεταλλισμῷ, ἐνῷ κρατεῖσα σκέψις καὶ προσπάθεια εἶναι νὰ ἀποκτήσῃ τὸ ἰδιάζον μεταλλικὸν σύστημα, ὅπερ εἶναι ὁ μονομεταλλισμός. Τὰς σκέψεις μου ταύτας ἀναπτύσσων, εὗρον ἀντιμέτωπον τὸ φάσμα τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης ὑπάρξεως μικροῦ νομίσματος ἵνα διευκολύνωνται αἱ ἀνταλλακτικαὶ πράξεις τῆς Χώρας. Ἐζήτησα νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἄμεσος εὕρεσις τοῦ νομίσματος τούτου θὰ ἦτο ἡ καταγγελία τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἀπέναντι τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἀλλ’ ἀπέναντι τούτου μοὶ προεβλήθη ἄρνησις κατηγορηματικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπάντησις ἐκτενὴς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀνέπτυξεν ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος καὶ εἶπεν, ὅτι ἀποδέχεται τὴν βάσιν τοῦ δικαιώματος παντὸς Κράτους, ἵνα διαχειρίζηται τὰ μικρὰ μεταλλικὰ νομίσματα, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διατυπούσης ἀνάγκην ὑφισταμένην διὰ τὰς ἀνταλλακτικὰς αὐτῆς σχέσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνέπτυξεν, ὅτι μικρὸν τὸ χάρισμα καὶ δώρημα, τὸ ὁποῖον παρέχεται τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἀπήντησα δὲ ἐγώ, ὅτι παρεξηγοῦμεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰ μικρὰ ταῦτα κέρματα, θὰ ἠδύναντο νὰ αὐξήσωσι τὰ ποσὰ τῶν παρεχομένων δανείων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τούτων θὰ προσεπορίζετο ἡ Τράπεζα καὶ τόκον, τὸν ὁποῖον θὰ ἀπεδέχετο ἐκ τῶν τραπεζογραμματίων. Ἑπομένως, Κύριοι Βουλευταί, ἐπιμένω εἰς τὴν βάσιν τὴν κυριωτάτην, σκοποῦσαν ἀποτροπὴν κινδύνου πραγματικοῦ διὰ τὸ νομισματικὸν μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐπιμένω ἐπίσης, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποτελεῖ νέαν πρᾶξιν δωρεᾶς πρὸς τὸ πρῶτον πιστωτικὸν ἵδρυμα τῆς Ἑλλάδος. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην του, ὅτι ἡ πρότασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὸ προνόμιον, ἀποτελεῖ ἐξασφάλισιν περὶ τῆς ἀναστολῆς τοῦ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀποδίδων εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ μέλλοντος τοιαύτην προσήλωσιν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καταλύει ἀφ’ ἑνὸς τὸ δικαίωμα, τὸ καθαρῶς κοινοβουλευτικόν, ὅπως τοιαῦται πράξεις μόνον διὰ τῆς Βουλῆς δημιουργῶνται καὶ καταργῶνται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρέχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἴσως εἰς ἰδίαν ἐμπιστοσύνην στηριζόμενος, φρονεῖ, ὅτι κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, καθ’ ὃ πρόκειται νὰ ἀρθῇ ἡ χαριστικὴ αὕτη πρᾶξις, θὰ διευθύνῃ οὗτος τὰ κοινά. Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ἄλλως εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ἐγγύησιν τὴν παροχὴν δικαιώματος εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ὅπως, κατὰ βούλησιν, χαρίζῃ ἢ ἀφαιρῇ δωρεὰς καὶ προνομίας ἀπὸ μίαν Τράπεζαν. Κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην πρόκειται τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Τράπεζαν δικαίωμα, ἵνα τὰ τραπεζογραμμάτια αὐτῆς τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν αὐξήσῃ κατὰ 15.000.000 δρχ. Εἶπον καὶ χθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τῆς συμβάσεως ταύτης, ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προήδρευεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ μὴ μετέχοντος τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν πολιτικοῦ κόμματος, ἀντέσχεν ἐπιμόνως, ἦτο δὲ ὁμολογουμένως καὶ ἡ πρώτη ἀντίστασις, ἥτις εὑρέθη ἐκ μέρους Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντίστασις ἐκείνη, ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου, δὲν ἔφθασε μέχρι τέλους, ἔφθασε μόνον μέχρι τοῦ ἡμίσεος, διότι ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἐπὶ ὡρισμένοις, ἐν τούτοις, ἀνταλλάγμασιν, ἵνα κυκλοφορήσῃ 25.000.000 τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἀνέφερεν ὡς θρίαμβον τόν, τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ, ἐν καιρῷ τῆς ἐπαναστάσεως ψηφισθέντα νόμον ΓΧΜΒʹ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀκριβῶς ὑπῆρξε μία δωρεὰ καὶ μία παραχώρησις τοῦ Κράτους, γενομένη μόνον, διότι ἡ Βουλὴ ἐτέλει ὑπὸ τὸ κράτος τῆς πιέσεως τῆς ἐπαναστάσεως καὶ οὐδεὶς ἀντέλεξε. Διότι ἐὰν ὁ νόμος ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε μετὰ τοσούτου στόμφου ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς ἐπαναστατικῆς Βουλῆς, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπὸ τοῦ 1910–1914 δὲν θὰ ἔδιδεν οὐδὲ λεπτὸν μερίσματος εἰς τοὺς μετόχους αὐτῆς. Δὲν τὸ λέγω δὲ τοῦτο ἐγώ, τὸ λέγουν οἱ ἰσολογισμοί της. Τὰ μερίσματα τὰ κατανεμηθέντα εἰς τοὺς μετόχους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἦσαν προϊὸν τῆς δωρεᾶς, τῆς γενομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τοῦ νόμου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Οὐδεὶς ἠρνήθη ποτὲ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας τὸ ἐθνικὸν ἵδρυμα παρέσχεν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ εἶναι τοιαῦτα τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα τὸ δυστυχὲς τοῦτο Κράτος παρέσχεν εἰς τὴν Τράπεζαν, ὥστε, ἀληθῶς, φρίττει τις καὶ ἀπορεῖ διὰ τὰ ἑκάστοτε διαπραττόμενα ἐναντίον τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ἐθνικοῦ ἱδρύματος.

§149ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ; Διότι τὸ δάνειον ἐγένετο δι’ ἄλλης συμβάσεως.

§150Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ, δὲν ἔγινε δι’ ἄλλης συμβάσεως.

§151ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ δάνειον ἐγένετο δι’ ἄλλης συμβάσεως, ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἐπέτρεψε νὰ ἐκδοθοῦν τόσα τραπεζογραμμάτια, ὅσον χρυσὸν θὰ εἶχεν ἀπέναντι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτά. Τὰ γραμμάτια ταῦτα ἦσαν χρυσός καὶ ὅταν ὁ νόμος οὗτος ἐψηφίσθη. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ περίφημος Λουτζάτι ἐξέφρασε τὴν ἄκραν του ἐκτίμησιν διὰ τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἔπραξεν ἡ Ἑλλάς.

§152Γ. ΠΩΠ. Εἶμαι εὐτυχής, ὅτι ὁ Λουτζάτι συμφωνεῖ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ εἰς ἐμὲ θὰ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ συμφωνῶ. Τοῦτο μόνον ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ παρεισάκτου διατάξεως, ὅλως ἀσχέτου πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπεδίωκεν ὁ νόμος ΓΧΜΒʹ. Ὁ νόμος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν 19ην Ἀπριλίου 1910 καὶ ἀναφέρεται ὡς νόμος «περὶ δανείου δραχμῶν χρυσῶν 240.000.000», ἐν τῷ 8ῳ δὲ ἄρθρῳ αἰφνιδίως ἀνακύπτει μία παρανώρησις πρὸς τὴν Τράπεζαν, δι’ ἧς τὸ πιστωτικὸν ἐκεῖνο ἵδρυμα ἐκαρποῦτο τὸν τόκον τοῦ χρυσοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχε καταθέσει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὁ ὁποῖος τόκος ἀπέδωκε τὰ μοναδικὰ κέρδη τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθητε καὶ τὸν ὁποῖον προετάξητε χθές, ἵνα εἴπητε, ὅτι χάρις εἰς αὐτὸν ἔχομεν τὴν ἰσοτιμίαν τῆς δραχμῆς, τὸ ὁποῖον μοὶ παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶ σήμερον τὴν καταγγελίαν τῆς συμβάσεως τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἵνα δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀναλάβῃ ἐπὶ κέρδει τὰ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντα πεντάδραχμα. Ὅταν δέ, κ. Συνάδελφοι, θὰ θελήσωμεν νὰ ἐρευνήσωμεν εὐρύτερον τὰς σχέσεις μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τότε θὰ παρατηρήσητε, ὅτι τὸ Κράτος τοῦτο εἰς μίαν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ὑπενθυμίζω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ὄντα Πρωθυπουργὸν τότε, εἰς πρᾶξιν, ἡ ὁποία προεβλέπετο ὑπὸ ἄλλου νόμου, παρενέβη τὸ Κράτος καὶ διὰ τοῦ κύρους καὶ τῆς ἐπιβολῆς αὐτοῦ περιέσωσε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὀρθώτατα πράξαντος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς περιστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνέγραψεν εἰς τοὺς ἰσολογισμούς της ἔκδοσιν 3.000.000 δραχ. ὑπὲρ τὸ δικαίωμα τὸ ἐκδοτικὸν, τὸ ὁποῖον εἶχε. Δὲν μὲ πλανᾷ δὲ ἡ μνήμη, διότι συνεζήτησα τότε τὸ θέμα, τὸ συνεζήτησα εὐρύτατα, καὶ εὑρέθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς τὴν δυσχέρειαν, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὰς διαμαρτυρίας τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ εὑρέθη εἰς τὴν δυσχέρειαν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς καὶ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα, παρεμβάλλων, ὀρθῶς, ἐπαναλαμβάνω, καὶ δικαίως καὶ μετὰ πίστεως, τὸ κῦρος τοῦ Κράτους, περισώσῃ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τοὺς διοικοῦντας αὐτὴν ἀπὸ μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία προβλέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ τιμωροῦντος τοὺς παραβάτας διατάξεων τοσοῦτον ἱερῶν καὶ τοσοῦτον σοβαρῶν, τοὺς παραβάτας διατάξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγίνοντο ἴσως ἀφορμὴ τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ ἀφαιρεθῶσι καὶ τὰ προνόμια τὰ ἐκδοτικὰ ἀπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης, θὰ ἔλεγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὀφείλει νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἀφειδὴς πρὸς ἐπαίνους καὶ θαυμασμοὺς καὶ νὰ ἐπιδεικνύῃ μείζονα φειδὼ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύουσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Διότι, ἐὰν συζητήσωμεν περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, θὰ ὑπεμίμνησκον εἰς αὐτὸν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἀκαταδίωκτος ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1902, εἰσέπραττεν 1% περισσότερον τόκον τοῦ νομίμου ἐξ ἐνυποθήκων δανείων, καρπωθεῖσα 24 ὅλα ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐν συνόλῳ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν σχέσεων τοῦ πιστωτικοῦ ἐκείνου ἱδρύματος πρὸς τὰς σχέσεις τοῦ Κράτους, θὰ ἔβλεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ, οὐχὶ δίς, ἀλλὰ πάντοτε ἡ φωνὴ τοῦ Κράτους ὑπεδουλώθη εἰς τὴν φωνὴν ἐκείνων, οἵτινες ἐκυβέρνησαν καὶ διῴκησαν τὸ πρῶτον πιστωτικὸν ἵδρυμα. Ἀλλὰ τί γίνεται διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης; Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἀτυχῶς, ἀφαιρεῖται καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ Κράτους τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης εὐστοχίας ἀνέπτυξε χθὲς, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκωμαι ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἀφαιρεῖται καὶ πάλιν τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μικρῶν νομισμάτων. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἥτις ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ ἐξέλθωσι τῆς κυκλοφορίας τὰ μονόδραχμα καὶ δίδραχμα, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα γίνεται ἀφορμὴ καὶ πάλιν, ἵνα στερηθῇ τὸ Κράτος μιᾶς ὠφελείας, τῆς ὑπ’ αὐτοῦ χρησιμοποιήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς κυκλοφορίας μικρῶν γραμματίων. Τὰ μικρὰ ταῦτα τραπεζογραμμάτια παρέχουσι μεγάλα κέρδη καὶ μεγάλας ὠφελείας. Δὲν γνωρίζομεν εἰσέτι ποῖα κέρδη καὶ ποίας ὠφελείας δύνανται νὰ παράσχωσι, κυκλοφοροῦντα τὰ γραμμάτια, ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεσύροντο ἐκ τῆς κυκλοφορίας τὰ μονόδραχμα καὶ δίδραχμα, οἱ περιφρονημένοι ἐκεῖνοι «λιμοκοντόροι», παρεῖχον εἰς τὸ Κράτος ἐξ ἀπωλείας καὶ θανάτου, ἐκ τῆς θνητότητος αὐτῶν, περίπου 3½ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Σήμερον, τί συμβαίνει διὰ τῆς κυκλοφορίας τοῦ χαρτονομίσματος; Ἐν τῇ συγχύσει τοῦ τύπου τοῦ χαρτονομίσματος, μεταξὺ τοῦ χαρτονομίσματος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τοῦ Κράτους, καὶ τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ δι’ ἴδιον λογαριασμόν της ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, πάντα τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν θνητότητα, εἰσέρχονται ὡς κέρδος εἰς τὰ χρηματοφυλάκια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ ἦλθον καὶ εἶπον: Ἀναστείλατε τὸν δρόμον αὐτόν! Εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὸ Κράτος, χωρὶς νὰ μειώσωμεν, οὔτε τὰ κέρδη, οὔτε τὰ ὠφελήματα τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον στενῶς συνδέεται πρὸς τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Κράτους καὶ τὸ ὁποῖον θὰ συνδέεται στενότερον, ἐφ’ ὅσον περιοριστικώτεραι εἶναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κανονίζουν τὰς σχέσεις αὐτῆς καὶ πρὸς τοὺς ἰδιώτας καὶ πρὸς τὴν ἐπίσημον Πολιτείαν.

§153Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Ἡ διαστολὴ αὕτη μεταξὺ τῶν τραπεζογραμματίων τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, πρὸς τὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, καὶ γίνεται παντοῦ. Αὐτὸ εἶναι δίκαιον καὶ σωστόν, καὶ νὰ τεθῇ τοῦτο δι’ ἑνὸς ἄρθρου εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§154Γ. ΠΩΠ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, διότι, βεβαίως, ἐὰν ἐγὼ ἤμην Ἐθνικὴ Τράπεζα, δὲν θὰ ἐδεχόμην τοῦτο. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι, παρ’ ὅλα ταῦτα, εἶναι ἀδύνατον, ἐρχομένης ἄλλης Κυβερνήσεως, στηριζομένης ἐπὶ ἄλλης πλειοψηφίας, νὰ μὴ ἀρθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἶναι δὲ ἀδύνατον, εἴτε διὰ βοῆς, εἴτε διὰ διαμαρτυριῶν τῆς δημοσίας γνώμης νὰ μὴ θελήσῃ ἡ μετέπειτα Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τάξιν πραγμάτων εἰς τὴν νομισματικὴν διαρρύθμισιν τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ τοῦτο δεκτὸν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, κ. Συνάδελφε, διὰ τὴν ἑξῆς αἰτίαν: Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν χαρτονομίσματος αὐτῆς τῆς ποιότητος μία Τράπεζα δαπανᾷ περίπου 6 λεπτά, ὅταν δὲ πρόκειται περὶ 10.000.000 ἐννοεῖτε ποῖον εἶναι τὸ ποσόν. Ἐὰν εἴπητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν: Κατασκευάσατέ μοι ἄλλου τύπου χαρτονόμισμα διὰ τῆς προσθήκης αὐτῆς τῆς διατάξεως, δὲν θὰ τὸ ἐδέχετο. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐκόμιζε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἔλεγεν ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἐκδώσῃ τραπεζογραμμάτια καὶ θέση εἰς κυκλοφορίαν ἀπέναντι τοῦ ὅλου ποσοῦ τραπεζογραμμάτια τύπου διαφόρου, τὸ ἐκ τῆς ἀπωλείας δὲ καὶ θνητότητος κέρδος θὰ εἰσέρχεται εἰς τὸ Κράτος, δὲν θὰ τὸ ἐδέχετο. Πλανᾶσθε, ἐὰν φαντάζεσθε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἐπέτρεπε ποτὲ νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ κατεύθυνσις, ἥτις θὰ ἀφῄρει ἀπ’ αὐτὴν παμμέγιστον κέρδος ἐκ τῆς ἀπωλείας καὶ τῆς θνητότητος τῶν γραμματίων.

§155Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ μὴ γίνουν ὅμοια· μόνον ὁ χρωματισμὸς νὰ εἶναι διάφορος.

§156Γ. ΠΩΠ. Τύπος εἶναι, κ. Συνάδελφε. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Βουλὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου δὲν ἐσκέφθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθη ἐγκαίρως ἡ Βουλὴ τοῦ Βελγίου, κανονίσασα διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας, πάντα ταῦτα τὰ κέρδη θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τοῦ Κράτους τὴν δικαιοδοσίαν. Διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Εὐβοίας, ἢ μὲ παρεξήγησε, θέλω δὲ νὰ πιστεύω, ὅτι μὲ παρεξήγησε, διότι, ὅταν ὡμίλουν ἐγὼ περὶ ἀπολελυμένων, μοὶ παρετήρησεν ὅτι, ἐὰν λήξῃ ποτὲ τὸ προνόμιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν ὑπάρχει κίνδυνός τις, διότι πρὸς ἄλλην Τράπεζαν θὰ διοχετευθῇ· ἐὰν δ’ ἔν τινι συρταρίῳ λησμονηθοῦν 10δραχμά τινα, ἢ πεντάδραχμα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἀρνηθῇ ποτὲ ἡ διάδοχος Τράπεζα νὰ πληρώσῃ ταῦτα. Ἀλλ’ ἆρά γε, ἐπρόκειτο περὶ τούτων;

§157Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐγενόμην ἐπαρκῶς ἀντιληπτός. Δὲν εἶπον, ὅτι ἄλλη Τράπεζα θὰ δεχθῇ τὴν ἐξόφλησιν τοιούτων γραμματίων, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι, ὅταν προκύψωσι τὰ ζητήματα τοῦ διακανονισμοῦ τῆς τύχης τῶν γραμματίων, τῶν μὴ ἀμέσως ἀνταλλαγέντων, ἅμα τῇ λήξει τοῦ προνομίου, οἱ Κυβερνῆται τῆς Χώρας θὰ εἰσηγήσωνται μέτρα ἐξασφαλίσεως τοῦ κοινοῦ, καὶ μὴ ἐπιτρέπονται εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ πραγματοποιήσῃ κέρδη.

§158Γ. ΠΩΠ. Οὕτω λέγω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ κοινοῦ, ἐγὼ δὲ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἐκφεύγοντος κέρδους τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ εἰς πλεῖστα ἑκατομμύρια. Ὅταν δὲ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐνώπιον ὑμῶν ποία εἶναι ἡ ἀπώλεια, ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, θὰ ἴδητε, ὅτι ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπώλοντο ἐκ τοῦ Κράτους, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὰ θησαυροφυλάκια τῆς Τραπέζης ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐκδοτική. Τὸ δὲ σύστημα, τὸ εἰσαχθέν, τῆς κυκλοφορίας μονοδράχμων καὶ διδράχμων ἀργυρῶν κερμάτων, τὸ περιβληθὲν ὅλους τοὺς τύπους τῆς ὑγιεινῆς, τὸ ἐλησμόνησαν, τὴν κιβδηλείαν τὴν ἐλησμόνησαν, τοῦτο δι’ οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο, εἰ μή, διότι τὰ ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη ἐκδοθέντα μονόδραχμα καὶ δίδραχμα ἐξηντλοῦντο καὶ ἀντὶ ἐκείνων προετιμῶντο τὰ τάλληρα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὰ μονόδραχμα δὲ καὶ τὰ δίδραχμα, ἀπολλύμενα, ἀπέμενον ἀρνητικῶς ὡς θησαυρὸς τοῦ Κράτους καὶ ἀφῆκαν 3½, ἐπαναλαμβάνω, ἑκατομμύρια καθαρὰ κέρδη, ἐνῷ θὰ γνωρίζετε ἴσως ὅτι, προκειμένου περὶ ἀργυρῶν κερμάτων, κατὰ τὴν ἀκριβῆ στατιστικὴν ἄλλων Κρατῶν, ἔχουσι ταῦτα θνητότητα 1%, ὅταν δὲ ἐπὶ ἀργυρῶν κερμάτων καὶ ταλλήρων ἔχομεν θνητότητα 1%, δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε ὁποία εἶναι ἡ θνητότης τῶν χαρτίνων αὐτῶν παιγνιδίων, τὰ ὁποῖα ἀπόλλυνται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ ἐν διασκεδάσεσιν ἀκόμη τινάσσονται καὶ ρίπτονται ἢ χρησιμεύουσιν ὡς ἔναυσμα τοῦ σιγάρου, ὡς γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὅταν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτοῦ διεσκέδαζον ἐν εὐθυμίᾳ. Βεβαίως, κατὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν διεσκέδαζον, δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ διασκέδασις αὐτὴ τῆς κουμπούρας καὶ τοῦ ἀνάμματος τοῦ σιγάρου ἦτο μία δωρεὰ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ἂν τὴν δωρεὰν ἐκείνην ἀπέδωκε δι’ ἀνακουφίσεως τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν.

§159Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἴπατε ὅτι 1% εἶναι ἡ ἀπώλεια τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, γνωρίζετε ἀπὸ τὰ 10½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ἀπὸ τὰς ξένας ἀγοράς, πόσα ἐλάβομεν;

§160Γ. ΠΩΠ. Ὄχι’ θὰ τὸ ἀναπτύξητε σεῖς. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ ἐγώ: γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ βάσις τῆς κιβδηλείας ἐν τῇ παραγωγῇ νομίσματος ἀργυροῦ, καί, ἀκόμη, γνωρίζετε ἂν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπεστράφησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ κεκοδικισμένα (;), τὰ ἔχοντα περισσοτέραν ποσότητα ἀργύρου, εἶναι πλαστά, εἶναι κίβδηλα, ἢ εἶναι γνήσια; Γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἱσπανία ὑπέστη διὰ τῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τοιοῦτον κλονισμὸν καὶ τοιαύτη κιβδηλεία ἀνεπτύχθη, ὥστε ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ διμεταλλισμοῦ, εὕρισκον ἐντὸς πορτοκαλλίων ἀργυρᾶ κέρματα καλλίτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐκυκλοφόρουν;

§161Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Φαίνεται, ὅτι ἡ εὐφυΐα ἡ ἰδική μας τοὺς ἀπεμάκρυνε, διότι πολὺ ὀλίγα ἦλθον τοιαῦτα.

§162Γ. ΠΩΠ. Ἔρχεσθε εἰς βεβαίωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου.

§163Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τὸ 1%, τὸ ὁποῖον εἴπατε.

§164Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς θνητότητος κατ’ ἔτος, ὑπολογίσατε σεῖς, μαθηματικώτερος ἐμοῦ, ποία ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀπώλεια ἀπὸ τοῦ 1878, ὅτε εἰσήλθομεν εἰς τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν, μέχρι σήμερον, ἐν παρόδῳ τριάκοντα τεσσάρων ἐτῶν. Ὁμιλῶ περὶ ἀπωλείας ταλλήρων 1%, διότι ἐπὶ τῶν μονοδράχμων δὲν ἐγένετο στατιστική, θὰ εἶναι δὲ εὐτύχημα, ἂν ἡ Ἑλλὰς ὑποβοηθήσῃ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς στατιστικῆς ταύτης. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ἐπὶκουρον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγω ὅταν τὰ ἀργυρᾶ κέρματα, τὰ ὑφιστάμενα καὶ τὴν κιβδηλείαν κατὰ τοσοῦτον μικρὸν ἀριθμὸν ἐπιστρέφωνται, δύνασθε νὰ ἐννοήσητε ὁποία εἶναι ἡ θνητότης τῶν χαρτίνων ταλλήρων καὶ ὁποία τῶν δεκαδράχμων. Προέτεινα δὲ καὶ εἶπον ἐπικουρικῶς ὅλως, διότι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ σκέψις μου, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔχω γνώμας σταθερᾶς καὶ ῥιζικῆς λύσεως, εἶπον, ὅτι δύνασθε, ἐφ’ ὅσον ὁ χρόνος ἐπείγει, νὰ ζητήσητε τὰ πεντάδραχμα τὰ ἀργυρᾶ, τὰ εὑρισκόμενα ἐν Γαλλίᾳ, δύνασθε, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ φέρετε ταῦτα εἰς τὸ Κράτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἀπηντᾶ ἐξωδίκως καὶ πληροφορεῖ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τοῦτο, ἵνα μὲ καταπλήξῃ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἤδη νὰ κόψωμεν 10 ἑκατομμύρια ἀργυρᾶ κέρματα, διότι ἔχουν ἀνάγκην ἀνταλλακτικοῦ μικροῦ νομίσματος τὰ στρατεύματα αὐτῆς, τὰ εὑρισκόμενα ἐν Μακεδονίᾳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεβοήθησε καὶ κατὰ τοῦτο τὰ ἐπιχειρήματά μου, διότι ἀγνοεῖ ἴσως καὶ εἶμαι πεπεισμένος, Κύριοι, ὅτι οὐδεμία πρὸς τοῦτο ἀσκεῖται κατὰ τῆς Ἑλλάδος πίεσις, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ταῦτα πάντα τελοῦνται πρωτοβουλίᾳ καὶ συναινέσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως συναινούσης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, πᾶσα δὲ περὶ τοῦ ἀντιθέτου δήλωσις δὲν θὰ ἦτο ἀκριβής, οὐδὲ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ζητοῦσα τοῦτο καὶ πράττουσα τοῦτο...

§165Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶπε πίεσιν.

§166Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, δὲν εἶπε πίεσιν.

§167Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὴ λέγετε πίεσιν.

§168Γ. ΠΩΠ. Ἀφέθη νὰ ὑποδηλωθῇ τοιοῦτόν τι.

§169Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καθόλου.

§170Γ. ΠΩΠ. Τόσον τὸ καλλίτερον, ἂν δὲν εἶπε πίεσιν, καὶ θὰ συνεβούλευον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν ταύτην, διότι θὰ τοῦ εἴπω ἐγὼ τὶ θὰ συμβῇ, θὰ συμβῇ τοῦτο, ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐξαγορὰν τῶν 10.000.000 μονοδράχμων καὶ διδράχμων ἀργυρῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρωσι νέαν ἀναπάτωσιν εἰς τὸ νομισματικὸν ἡμῶν καθεστὼς καὶ θὰ ἀνακόψουν τὸν δρόμον τῆς λύσεως. Θὰ συμβῇ — καὶ σημειώσητε τοῦτο καλῶς — διότι δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως, ὅτι ἐκ τῶν 10.000.000 αὐτῶν, εἶναι φυσικὸν νὰ ὠφεληθῇ τὰ 5.000.000, διότι τοιαύτη θὰ εἶναι ἡ εἰς χρυσὸν ἀξία τοῦ ἀργύρου, τὰ πέντε ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ τὰ κρατήσῃ φυσικὰ ὑπὲρ ἑαυτῆς ἡ Γαλλία εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ὕλης, τὴν ὁποίαν παρέχει καὶ τῆς κοπῆς, ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν στρατευμάτων αὐτῆς, θὰ τὰ ἀποστείλῃ εἰς τὰ στρατεύματα αὐτῆς.

§171ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τοῦτο εἶναι ἀνακριβές.

§172Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὸ ἴδωμεν...

§173ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Γνωρίζομεν ὅτι εἶναι ἀνακριβές.

§174Γ. ΠΩΠ. Θὰ κυρωθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω.

§175Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πῶς ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ τὰ κρατήσῃ ἡ Γαλλία;

§176Γ. ΠΩΠ. Αὐτό, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ δὲν εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, θὰ τὸ διατυπώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἤθελε τὸ νομίσῃ ὠφέλιμον.

§177Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διὰ νὰ τὰ κρατήσῃ, δὲν θὰ τὰ πληρώσῃ;

§178Γ. ΠΩΠ. Πῶς θὰ τὰ πληρώσῃ;

§179Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἰς δραχμὰς ἢ εἰς φράγκα;

§180Γ. ΠΩΠ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἐννοῶ τί λέγετε.

§181Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἐννοῶ ἐγὼ τί λέγετε. Εἴπατε ὅτι θὰ τὰ κρατήσῃ ἡ Γαλλία.

§182Γ. ΠΩΠ. Ὄχι ὅλα.

§183Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὅλα, ἔστω.

§184Γ. ΠΩΠ. Θὰ πληρώσητε σεῖς τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἀργύρου, ὅστις θὰ κοπῇ, τοῦ ἀκόπου ἀργύρου τὸ ἀντίτιμον, θὰ τὸ πληρώσητε διὰ τῆς συναλλαγματικῆς εἰς χρυσόν.

§185ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔχητε καὶ τὸ κέρδος τὸ νόμιμον.

§186Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὸ ἔχητε;

§187Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πῶς ἄλλως;

§188Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θὰ τὸ ἔχητε.

§189ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ γνωρίζομεν, διότι εἶναι βέβαιον.

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Νὰ σᾶς δώσωμεν μίαν ἐξήγησιν: θὰ τὰ κόψῃ ἡ Γαλλία καὶ θὰ τὰ φέρῃ ὡς νόμισμα, χωρὶς νὰ ὑπολογίσῃ τὴν δαπάνην ἐκ τῆς διαφορᾶς;

§191Γ. ΠΩΠ. Ποῖος σᾶς τὸ εἶπεν αὐτό;

§192Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἠξεύρω τί φαντάζεσθε.

§193Γ. ΠΩΠ. Τοῦτο εἶναι πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἀποκρούσῃ τοιαύτην πρότασιν, δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ τὴν κοπὴν τῶν νομισμάτων, ὡς ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξα καὶ εἰς ἐπικουρίαν τῆς γνώμης μου ἦλθεν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐφ’ ἧς ὁμιλῶ. Ἔπρεπε νὰ εἴπῃ καὶ νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅτι τὸ πρᾶγμα τὸ λύω ἐγὼ εὐχερέστερον διὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχετε, διὰ τὰ ἐν Μακεδονίᾳ διαμένοντα, προσωρινῶς ἐλπίζομεν, στρατεύματά σας. Δώσατέ μας τὰ τάλληρα, τὰ ὁποῖα ἔχετε καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται, ὡς θὰ σᾶς ἀποδείξω, οὐχὶ διὰ λόγων, ἀλλὰ διὰ πραγμάτων καὶ διὰ δηλώσεων ἐπισήμων, εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Τραπέζης σας. Δῶσε μας ταῦτα, διότι ἐξερχόμεθα τῆς νομισματικῆς ἑνώσεως ἤ, ἂν δὲν ἐξέλθωμεν, συμφώνως πρὸς τὸ νόμισμα, ἀναχώνευσε τὰ τάλληρα ἡμῶν καὶ ἐκ τῶν ἀργυρῶν κατασκεύασε δίδραχμα ἢ μονόδραχμα καὶ φέρε τα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἰδοὺ ἡ αὐτόματος ἔξοδος ἐκ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἡ καταγγελία τῆς ὁποίας προβάλλεται ὡς ζήτημα διπλωματικόν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε: καὶ ἐρωτᾷ ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρρῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐπιτετραμμένον νὰ καταγγείλωμεν τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως εἰς τοιαύτην διεθνῆ κρίσιν; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: Κατὰ τί θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δυσχεράνῃ τὴν θέσιν τῆς Γαλλίας ἡ ἐκεῖθεν ἀνάληψις τῶν 10 ἑκατομμυρίων ταλλήρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλυον τὸ ζήτημα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσήρχοντο διὰ μιᾶς ἐντὸς τοῦ Κράτους ἡμῶν;

§194Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. 15.000.000.

§195Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι. Θὰ σᾶς εἴπω περὶ τούτου.

§196Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, διὰ νὰ σᾶς ἐννοήσω καλλίτερα, ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι, ἐὰν πληρώσωμεν σήμερον 10.000.000, ὡς λέγετε, χρυσᾶ εἰς τὴν Γαλλίαν, δὲν θὰ μᾶς δώσῃ τὰ τάλληρα τὰ 27;

§197Γ. ΠΩΠ. Ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν; Ἐγὼ λέγω, ὅτι θὰ μᾶς τὰ δώσῃ ἀκριβῶς.

§198Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λοιπόν, τί μᾶς ἐμποδίζει;

§199Γ. ΠΩΠ. Τὴν Κυβέρνησιν ἐρωτήσατε.

§200Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὄχι. Ὑπάρχει ἓν ἐμπόδιον· διότι θὰ δώσωμεν δέκα ἑκατομμύρια καὶ θὰ πάρωμεν πέντε.

§201Γ. ΠΩΠ. Δὲν γνωρίζετε, λοιπόν, φαίνεται, κ. Βουλευτά, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ πάρωμεν τὰ τάλληρα αὐτά;

§202Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι.

§203Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἴμεθα ὑποχερωμένοι;

§204Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὅταν λήξῃ ἡ σύμβασις.

§205Γ. ΠΩΠ. Τότε ἔχετε δίκαιον νὰ συζητῆτε, διότι ἀγνοεῖτε ὅτι ἔληξεν ἡ σύμβασις.

§206Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λάθος ἔχετε. Τὰ ἠξεύρω ἐγὼ πολὺ καλὰ αὐτά. Ἔληξεν ἡ σύμβασις καὶ ἀνανεοῦται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος σιωπηρῶς.

§207Γ. ΠΩΠ. Σιωπηρῶς, τῇ θελήσει ἑνὸς ἑκάστου· ἑπομένως, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καταγγέλλεται. Δὲν ἔχετε ἐπὶ τούτου, κ. Βουλευτὰ Κυκλάδων, σαφῆ τὴν γνῶσιν. Τὰ πράγματα εἶναι ὅπως λέγω ἐγώ. Ἡ σύμβασις ἔληξε. Δύναται δὲ αὔριον ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἑλληνικήν: Ὁρίστε, Κύριοι, νὰ πάρητε τὰ τάλληρά σας. Τοῦτο δύναται νὰ τὸ πράξῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Ἀλλὰ βλέπω μετὰ λύπης μου, ὅτι πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προχθὲς ἐξελθὼν τοῦ Ὑπουργείου, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν ἐπρόσεξε καὶ δὲν ἔχει σαφῆ γνῶσιν, οὔτε τούτων τῶν συμβάσεων. Ἐγὼ δὲ λέγω, ἄλλο τι, ἀκόμη, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· λέγω τοῦτο, ὅτι ἡ Γαλλία τὰ τάλληρα ταῦτα θὰ μᾶς τὰ ἔδιδεν ἀμέσως, διότι δὲν ἔχει καὶ λόγον νὰ κρατήσῃ αὐτά.

§208Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Ἐλέγετε διὰ τὰ δέκα ἑκατομμύρια. Δὲν δύναται ἡ Γαλλία τώρα νὰ πληρώσῃ τὰ στρατεύματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐν Ἑλλάδι μὲ τὰ τάλληρα τὰ ἀργυρᾶ καὶ οὕτω νὰ μᾶς τὰ δώσῃ ἐδῶ 100%;

§209Γ. ΠΩΠ. Εἰδοποιήσατε τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ. Τί μὲ ἐρωτᾶτε, τὸ τί θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἡ Γαλλία; Ἐγὼ δὲν λέγω τὶ θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἡ Γαλλία. Ἐγὼ λέγω τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Ἑλλάς.

§210Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλ’ ἠδύνατο ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις;

§211Γ. ΠΩΠ. Ὄχι. Διότι αἴρεται τότε ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζει ἀκριβῶς τὴν ἀρχὴν ἡ Γαλλία, ὅτι τὰ νομίσματα ταῦτα πρέπει νὰ τὰ ἔχῃ κλειδώσει εἰς τὸ χρηματοφυλάκιόν της, ἐὰν δὲ ἐγνωρίζετε τὴν βάσιν, τὴν κανονίζουσαν τὴν νομισματικὴν κίνησιν καὶ ἐγνωρίζατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἀρχαιότητος εἶπεν ὁ Ἀριστοφάνης, ὅτι τὸ κακὸν νόμισμα διώκει τὸ καλόν, τότε θὰ ἐμανθάνατε, ὅτι τὸ τάλληρον μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι κακὸν νόμισμα καὶ τὸ τάλληρον δὲν θὰ ἐξέφευγε πλέον τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο δὲ δὲν συμφέρει τὴν Γαλλίαν, ὅσον μικρὰ ποσότης καὶ ἂν εἶναι.

§212Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Τότε, διατὶ νὰ τὰ πάρωμεν;

§213Γ. ΠΩΠ. Διότι συμφέρει ἡμᾶς. Εἶναι ἄσχετον τὸ συμφέρον μας μὲ τὸ τῆς Γαλλίας. Κύριε Συνάδελφε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ Σώματα αἱ συζητήσεις γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ παρατηρήσω ὑμῖν, ὅτι ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων δὲν θέλετε νὰ στηρίξητε τὴν διακοπήν σας ἐπ’ αὐτῶν. Φαντάζομαι ὅτι, παρ’ ὅλην σας τὴν εὐρεῖαν μάθησιν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν, δὲν ἔτυχε νὰ ἔχητε προχείρους τὰς γνώσεις τῶν θεμάτων αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο μοῦ ὁμιλεῖτε ἐπὶ συμπερασμάτων καὶ ἐπὶ ὑπολογισμῶν, ἀσχέτων ὅλως πρὸς τὴν βάσιν τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς Γαλλίας καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος. Σᾶς λέγω τοῦτο: τὰ τάλληρα τὰ Ἑλληνικά, ἀντιθέτως πρὸς τὴν βεβαίωσίν σας, εὕρηνται εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου δήλωσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γαλλικοῦ Νομισματοκοπείου, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸν «Γάλλον Οἰκονομολόγον». Ἐν τῇ δηλώσει ταύτῃ λέγει ἐπὶ λέξει: «Τὰ Ἑλληνικὰ ταῦτα τάλληρα κοιμῶνται γαληνιαίως εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης, ἀντὶ νὰ διατρέχωσι τὸν κόσμον», ὑπολογίζει δὲ ταῦτα εἰς 19.600.000 δραχμῶν. Διατί, ἀρά γε, κοιμῶνται γαληνιαίως; Κοιμῶνται γαληνιαίως, διότι «τὸν αὐτὸν ὕπνον ἔχουσιν» ὡς λέγει ὁ αὐτὸς Διευθυντὴς τοῦ Νομισματοκοπείου τῆς Γαλλίας, «καὶ τὰ Ἰταλικά, ἀνερχόμενα εἰς 169.000.000, καὶ ἐν συνόλῳ περὶ τὰ 400 ἑκατομμύρια τάλληρα ἄλλων Κρατῶν τῆς Ἑνώσεως τῆς Λατινικῆς εὑρίσκονται κοιμώμενα τὸν νήδυμον ὕπνον», διότι ἡ Γαλλία, εὑρεθεῖσα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχῃ 25 κατ’ ἄτομον τάλληρα, ἀντὶ τῶν τριῶν μόλις, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, βλέπουσα τὴν δυσχέρειαν, ὅπως ἐγγίσῃ πρὸς τὸν μονομεταλλισμόν, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ ὑγιὲς σύστημα τὸ νομισματικόν, συνέλεξε τὰ ἄλλα ἀργυρᾶ κέρματα καὶ τὰ τάλληρα τὰ ἐκλείδωσεν εἰς τὴν Τράπεζαν αὐτὴν καὶ ἐκεῖθεν κυκλοφορεῖ τὰ ἰδικά της. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀπώλεια; Τὴν ἔχομεν ἐδῶ. Ἐξηφανίζοντο κατ’ ἔτος 30 ἑκατομμύρια τάλληρα Γαλλικά, ἐρχόμενα εἰς ὄφελος τῆς Γαλλίας. Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς συγγραφεύς, ὅτι: εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι οὕτως, ἐντὸς ὀλίγου, θὰ εἴμεθα ἐντελῶς ἀπηλλαγμένοι ἡμεῖς πάσης πλέον στενοχωρίας καὶ φθάνομεν αὐτομάτως εἰς μονομεταλλισμόν, ἀπομένοντος τοῦ κέρδους τῶν τριάκοντα ἑκατομμυρίων ταλλήρων, τῶν θνησκόντων, ὑπὲρ τοῦ Γαλλικοῦ Κράτους.

§214Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πόσον ἀπόθεμα εἰς χρυσὸν ἔχει ἡ Τράπεζα τῆς Γαλλίας εἰς τὸ μεταλλικόν της.

§215Γ. ΠΩΠ. Ἀμέσως. Ἡ Γαλλικὴ Τράπεζα, κατὰ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν γενόμενον, ὅταν ἡ Ἑλλάς, κατ’ οὐσίαν, ἐξήρχετο τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἀποσυρομένων τῶν διδράχμων καὶ μονοδράχμων αὐτῆς κερμάτων, τότε εἶχεν ὡς ἀπόθεμα εἰς χρυσὸν μὲν φράγκα 2.676.000.000, εἰς ἄργυρον εἶχε φράγκα 913.571.000. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Λάβετε τὸν ἰσολογισμόν, τὸν δημοσιευθέντα κατ’ Αὔγουστον, κατὰ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου τοῦ προπαρελθόντος ἔτους. Τὶ εὑρίσκεται ἐκεῖ; Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἴδιος: «Ἔχετε ἀπόθεμα μὲν εἰς χρυσὸν τρία τρισεκατομμύρια καὶ 447 ἑκατομμύρια, εἰς ἄργυρον δὲ 633 ἑκατομμύρια. Ἐντὸς 5½ ἐτῶν, τὶ συνέβη; «Ὅτι τὸ ἀπόθεμα εἰς χρυσὸν τῆς Γαλλίας ἀνῆλθε κατὰ 770 ἑκατομμύρια, τὸ δὲ εἰς ἄργυρον ἀπόθεμα κατῆλθεν εἰς 284 ἑκατομμύρια ὁλόκληρα.

§216Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπελογίσατε πόσα τάλληρα ἀνεχώνευσε διὰ νὰ κάμῃ κέρματα, μετὰ τὴν σύμβασιν, τὴν τελευταίαν;

§217Γ. ΠΩΠ. Καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς ἐπικουρίαν τῆς γνώμης μου καὶ τῆς σκέψεώς μου.

§218Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀφήσατε τὴν ἐπικουρίαν. Πρόκειται περὶ γεγονότων!

§219Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα. Διότι ἀπηγορεύθη, ἕνεκα τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον δὲν θέλει νὰ ἐννοήσῃ ἡ Ἑλλάς. Κατὰ τὸ 1908 ἐγένετο ἡ σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀπαγορεύεται πλέον ἡ κοπή, ἀναχωνεύονται δὲ τὰ τάλληρα, διότι ἐσκέφθησαν ὅτι θὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ βάρους τῶν δανείων, δίδεται δὲ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο μὲ 12%, ἐξαγοράζουσα σήμερον τὰ κέρματα. Ἀλλ’ ἆρά γε, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἄλλο τι σύστημα, πλὴν τούτου, πλὴν τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ἐπωφελουμένη τῆς εὐκαιρίας, ἐπωφελουμένη αὐτῶν τούτων τῶν Γαλλικῶν στρατευμάτων, τῶν εὑρισκομένων ἐν Μακεδονίᾳ, ἐξέλθῃ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως καὶ θέσῃ τὰς βάσεις τῆς νομισματικῆς αὐτῆς θέσεως, ὅτε θὰ ὑπῆρχε καὶ ἄλλο τι μέσον ἐπικουρικόν, ὅπως ἀποδώσῃ εἰς τὸ Κράτος τὰ ἐκ τῶν μικρῶν χαρτονομισμάτων προερχόμενα κέρδη; Ἀναμφισβητήτως ναί καὶ ἐπικαλοῦμαι ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Βουλῆς, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Συνάδελφος, ὅστις μετ’ ἐπιμελείας καὶ ζήλου ἀσχολεῖται περὶ τὰ οἰκονομολογικὰ ζητήματα, ἐσκέφθη τὸ δυνατὸν καὶ ἀνέπτυξε τὸν τρόπον τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων, διὰ τῆς, τρόπον τινά, ἱδρύσεως καὶ ἑτέρων ἐκδοτικῶν Τραπεζῶν. Ὀρθῶς κατεδείχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐβοίας Συναδέλφου, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πάντες ὅτι, προκειμένου περὶ συμβατικῶν νόμων, τὸ κῦρος καὶ ἡ ὕπαρξις αὐτῶν εἶναι κῦρος, ὕπαρξις καὶ τιμὴ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον συμβάλλεται, εἶναι ἰσχυρότεροι καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν διατάξεων τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου μιᾶς Χώρας.

§220Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§221Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ.

§222Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Παρεστάθην εἰς τὴν Βουλήν, ὡς ἔνοχος ἀποπείρας παραβιάσεως...

§223Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§224Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐβοίας Συνάδελφος, ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα, εἶπεν, ὅτι, δυνάμει τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Προνομιούχων Τραπεζῶν, ἔχει τὴν εὐχέρειαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τῶν γραμματίων καὶ εἰς ἄλλας Τραπέζας, τοῦτο δὲ ὑποστηρίζων, ἔχω γνῶσιν τῆς συμβάσεως, ὁ τρόπος ὅμως, καθ’ ὅν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι μυστικόν. Ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ὡμίλησα.

§225Γ. ΠΩΠ. Θὰ ηὐχόμην τοῦτο νὰ ἦτο καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου ἀκριβές, διότι θὰ ἦτο μία λύσις εὐκταία, ἀλλά, κατὰ τὴν γνώμην μου, αἱ περιοριστικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου, εἶναι τοιαῦται, ὥστε οὐδὲν παράδειγμα ὑπάρχει, εἰς οὐδὲν ἄλλο Κράτος, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ λέγω τοῦτο: τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἐγένετο ἐλευθέρα ἐντελῶς νομισματικῶς, χωρὶς νὰ θίξῃ οὐδένα, χωρὶς νὰ δυσαρεστηθῇ ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία οὐδὲν συμφέρον ἔχει, ἵνα μελαγχολήσῃ, ἵνα δυσαρεστηθῇ, ἀποκτᾷ τὴν πλήρη νομισματικὴν ἀνεξαρτησίαν, τὴν ὁποίαν, κατ’ οὐσίαν, τὴν ἔχει, διότι μόνον τῶν ταλλήρων ὁ κίνδυνος τὴν ἐκράτει. Θὰ ἠδύνατο τότε ἡ Ἑλλὰς τὸ δώρημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Τράπεζα, νὰ τὸ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Φαντάζεται ἡ Κυβέρνησις ἐξέγερσιν καὶ διαμαρτυρίας, οὐδέποτε ὅμως ἐπετεύχθη τι ἄνευ τῶν σφοδροτέρων διαμαρτυριῶν. Λέγω δὲ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: τί θὰ ἐκώλυεν αὐτήν, ἐξερχομένην τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ὅπως τὰ τραπεζογραμμάτια τῶν πέντε δραχμῶν κυκλοφορήσωσι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ὑπάρχοντος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στενῶν δεσμῶν, οἵτινες ἀτυχῶς συνέχουσι τὸ Κράτος διὰ τῆς ὑπάρξεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς; Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν θέλω ἀκριβῶς νὰ ὁδηγήσω εἰς ἐλευθερίαν νομισματικήν: διατί δὲν θὰ ἠδύνατο διὰ νόμου, ὅπως πάντα τὰ πεντάδραχμα καὶ δίδραχμα ἐκδώσῃ τὸ Κράτος διὰ ἴδιον λογαριασμόν, ἀποσυρομένου τῆς κυκλοφορίας ἀναλόγου ποσοῦ μεγάλων τραπεζογραμματίων;

§226ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος θὰ τὰ ἐκδώσῃ; Τὸ Κράτος;

§227Γ. ΠΩΠ. Ἡ Τράπεζα. Τούτου γενομένου, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ νομισματικοῦ μας συστήματος καὶ θὰ ἐδίδομεν μεγάλα κέρδη καὶ ὠφελήματα εἰς τὸ Κράτος, ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα καθώρισε σαφῶς ἡ πρόσφατος ἱστορία τῶν μονοδράχμων καὶ διδράχμων, τῶν ἐκδοθέντων ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη.

§228Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ ἐφθάνομεν εἰς ἐξυγίανσιν;

§229Γ. ΠΩΠ. Εἶναι γνώμη μου, ὅτι μὲ τὴν ἐξυγίανσιν θὰ ἐφθάνομεν εἰς μονομεταλλισμόν, σεῖς ἐπιμένετε...

§230Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὲ τὰ τραπεζογραμμάτια δὲν ἐρχόμεθα εἰς μονομεταλλισμόν;

§231Γ. ΠΩΠ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος τέμνω τὴν συνήθη ὁδόν καὶ δὲν ἐξετάζω τὰ πράγματα μὲ μεγαλοφυΐαν, λέγω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο: ἐξέλθετε τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως καὶ ἀντὶ νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν νὰ κυκλοφορῇ διὰ λογιριασμὸν αὐτῆς τὰ πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα, νὰ τὸ κάμητε σεῖς, διὰ νὰ εἰσέρχωνται τὰ ἐντεῦθεν ὠφελήματα, ὡς πλοῦτος, εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἄλλως, Κύριοι, ὑπάρχει ὁ ἑξῆς κίνδυνος: Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ἐρχόμεναι ἐν Ἑλλάδι, ὅσον ἰσχυροτέραν ἔχουσι τὴν ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, τόσον, ἀτυχῶς, ὑποτάσσονται περισσότερον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγεται «Τράπεζα Ἐθνική».

§232Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρρῶν, ὅστις ὡμίλησε περὶ πολλῶν, ὡμίλησε γενικῶς περὶ τῆς σχέσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς τὸ Κράτος· δὲν ἐξέθηκε τὴν σχέσιν αὐτήν, ἐξέθηκεν ὅμως διαφόρους αἰτιάσεις τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν μετῆλθε τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ 1864, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, μέχρι σήμερον πρὸς τὴν Τράπεζαν. Ἔχων τὴν μνήμην ἰσχυράν, ἀνέφερε διάφορα γεγονότα, τὰ ὁποῖα συγκρατοῦνται ἐν τῇ μνήμῃ αὐτοῦ, ἵνα καταδείξῃ, ὅτι πρὸς τὴν Τράπεζαν τὸ Κράτος συμπεριεφέρθη χαριστικῶς καὶ ὅτι ἡ Τράπεζα πρὸς τὸ Κράτος συμπεριεφέρθη καταπιεστικῶς καὶ ἐκμεταλλευτικῶς. Τοιαύτη συζήτησις, Κύριοι, δὲν εἶχε τὸν τόπον της. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἤδη νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τοιαύτη συζήτησις θὰ εἶχε τὸν τόπον της. Ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν νὰ κανονίσῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ μετέλθῃ, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔκδοσιν τοῦ χαρτονομίσματος, τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ μετέλθῃ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν ἢ μὴ ἐνίσχυσιν ἱδρύματος, κεκλημένου νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς συγχρόνου, ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιβαλλομένης ἐκ τῶν προκειμένων περιστάσεων, ὑφ’ ἃς διατελεῖ καὶ θὰ διατελέσῃ ἡ Χώρα ἐν τῇ ἐξελίξει αὐτῆς, θὰ ἐνεδείκνυτο τοιαύτη συζήτησις. Σήμερον δὲν ἔχει τὴν θέσιν αὐτῆς. Δὲν ἀποτελεῖ δὲ οὐδὲ κἂν ἀνύψωσιν τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἡ τοιαύτη παρέκκλισις ἐπὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀποτελεῖ ἁπλῆν παρέκκλισιν τῆς συζητήσεως, εἰς ἥν, ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν καθῆκον νὰ παρακολουθήσωμεν τὸν κύριον ἐκ Νέων Ψαρρῶν Βουλευτήν, ἀλλ’ ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ τὸν παρακολουθήσωμεν· διότι δὲν δύναται πᾶς τις, προκειμένης συζητήσεως περὶ ἑνὸς ὡρισμένου ζητήματος, νὰ ἐπιλαμβάνηται οἱουδήποτε θέματος καὶ νὰ ἀξιοῖ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις, ἡ πιθανῶς ἔχουσα, ἢ πιθανῶς ἐκφέρουσα τὰς γνώμας αὐτῆς, προέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔρχεται ὡς θέμα συγκεκριμένον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενον ἀκαδημαϊκῆς συζητήσεως. Καὶ δύναται μὲν εἷς Βουλευτὴς νὰ μεταχειρισθῇ τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀκαδημαϊκῶς ἀσχοληθῇ μὲ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ θέμα, δὲν εἶναι ὅμως καθῆκον, δὲν εἶναι δικαίωμα κἄν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα παρακολουθῇ αὐτὸν ἐπὶ τὴν τοιαύτην παρέκβασιν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρρῶν Βουλευτής, περὶ παντὸς ποιησάμενος τὸν λόγον, ὡμίλησε καὶ περὶ ἄλλου τινός· ὡμίλησε καὶ περὶ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, ὡμίλησε καὶ περὶ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν καταστάσεως...

§233Γ. ΠΩΠ. Ἀπὸ χθὲς ὡμίλησα.

§234Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀπὸ χθὲς καὶ ἀπόψε.

§235Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἀπόψε.

§236Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὠνόμασεν ἐξυγίανσιν τοῦ νομισματικοῦ συστήματος· διαβεβαιῶ ὅμως αὐτὸν κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι, καίτοι καὶ τὰ πάντα γνωρίζω καὶ ἀξιῶ ὅτι τίποτε δὲν γνωρίζουσιν οἱ μετ’ αὐτοῦ συζητοῦντες, διαβεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, μὲ τὴν ἐξυγίανσιν ἢ μὴ ἐξυγίανσιν τοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Διότι, ἐὰν ἐξυγίανσιν ὀνομάζῃ, —διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ προσδιορίσῃ αὐτό, ὅταν τὸν ἠρώτησα,— τὴν προσέγγισιν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν μονομεταλλισμόν, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὸν μονομεταλλισμὸν ἢ διμεταλλισμὸν ἡ ἄδεια πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κόψῃ πλείονα ἢ ἐλάσσονα γραμμάτια τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ τύπου...

§237Γ. ΠΩΠ. Ἐπ’ αὐτοῦ, βεβαίως, διεφωνήσαμεν.

§238Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν διεφωνήσαμεν. Δύνασθε νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι συγχέετε τὰ πράγματα, μολονότι πιστεύετε, ὅτι ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν τίποτε καὶ σεῖς γνωρίζετε τὰ πάντα.

§239Γ. ΠΩΠ. Διαμαρτύρομαι. Δὲν εἶπον αὐτό.

§240Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τοῦτο δύναται νὰ καταπλήσσῃ τοὺς πολλούς, ὅπως εἴπατε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν νῦν, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ἄλλοτε, πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἰωαννίνων, δύναται νὰ καταπλήσσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἀκούουν καὶ νὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι σεῖς μόνον γνωρίζετε καὶ οἱ ἄλλοι ἀγνοοῦσιν· ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι συγχέετε τὰ πράγματα, δὲν θὰ συνεχέετε ὅμως τὰ πράγματα, ἐὰν προεβαίνατε εἰς μελέτας, εἰς τὰς ὁποίας ἀξιεῖτε ὅτι ἔχετε καταγίνει. (Χειροκροτήματα). Τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀπολύτως οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὸν μονομεταλλισμόν, οὐδὲ πρὸς τὸν διμεταλλισμόν. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νέων Ψαρρῶν ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι ἐξυγίανσιν τοῦ νομισματικοῦ ἡμῶν συστήματος ἀποτελεῖ ἡ πρὸς τὸν μονομεταλλισμὸν προσέγγισις, δὲν θὰ εἶναι κανείς, ὁ ὁποῖος θὰ διαφωνήσῃ πρὸς αὐτόν, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διχογνωμοῦσιν πρὸς αὐτόν, πρὸς ὅσα ἄλλα λέγει. Ἀλλὰ ποῖος ἠξίωσε, Κύριοι, ὅτι σήμερον λύομεν τὸ ζήτημα τοῦ μονομεταλλισμοῦ ἢ διμεταλλισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Καὶ ποῖος ἠξίωσεν, ἢ δύναται νὰ ἀξιώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τούτου τοῦ ζητήματος, διότι ἐμφανίζεται μία ἀνάγκη κοινωνική, νὰ ὑπάρξωσι μικρὰ τραπεζογραμμάτια διὰ νὰ διευκολύνωσι τὰς συναλλαγὰς καὶ ἡ Τράπεζα λέγει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: «ἐπιτρέψατέ μοι, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη, νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην» καὶ ἡ Κυβέρνησις λέγει: ἐπειδὴ ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη καὶ ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη, δύναμαι νὰ σοὶ ἐπιτρέψω νὰ ἐκδώσῃς τοιαῦτα τραπεζογραμμάτια μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ δύναμαι, ὅποτε θέλω, νὰ ἄρω τὴν ἄδειαν διὰ Β. Διατάγματος. Ποῖος δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅταν εἰσηγῆται τοῦτο καὶ τοῦτο ψηφίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἐνεργεῖ ἐναντίον τοῦ μονομεταλλισμοῦ ἢ τοῦ διμεταλλισμοῦ, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐνεργεῖ ἐναντίον τῆς τάσεως πρὸς ἐξυγίανσιν τοῦ συστήματος ἡμῶν τοῦ νομισματικοῦ; Εἶναι εὔκολος ἡ ἀνάμιξις τῶν πάντων. Ὅταν δὲ γίνεται μετὰ δεξιότητός τινος, ὅταν γίνεται μετὰ τινος εὐφυΐας καὶ μετὰ τινος εὐστροφίας περὶ τὸ λέγειν, εἶναι εὔκολον νὰ γεννᾷ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κάτι τι λέγει τις ἐκεῖ ὅπου οὐδὲν λέγει· ἀλλὰ τοῦτο δὲν προάγει τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Μετὰ τὰ παρεκβατικὰ ταῦτα, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ προτείνῃ καὶ τὸ ἰδικόν του σύστημα καὶ εἶπε πρὸς ἡμᾶς: ἔχετε ἀνάγκην μικρῶν τραπεζογραμματίων, δηλαδή, ὑπάρχει ἀνάγκη μικρῶν νομισμάτων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων διὰ τὰς συναλλαγάς; Εὐχερέστατον. Τὶ ἀφήνετε τὴν Τράπεζαν νὰ ἐκδώσῃ τοιαῦτα; Ἐκδώσατε σεῖς». Αὐτὸ δὲν εἴπατε; Νὰ τὰ ἐκδώσῃ τὸ Κράτος· νὰ τὰ ἐκδώσῃ δι’ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, νὰ τὰ ἐκδώσῃ ἐπὶ μειώσει τῶν μειζόνων τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα ἐκδίδει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Διότι, ἐὰν αὐτὸ ἔλεγεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι πρέπει νὰ ἐκδώσωμεν αὐτὰ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἐπὶ πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν παραχωρήσει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ἐκδώσῃ, ἐπὶ πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τυγχάνουσιν ἐκδεδομένα καὶ παραμένωσιν ἀνεξόφλητα εἰς βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ ἔλεγε κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν...

§241Γ. ΠΩΠ. Αὐτά, τὰ εἶπον ἐγώ;

§242Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Λοιπόν, τί εἴπετε; Μειώσατε τὸ ποσὸν τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων, ἀφαιρέσατε ἀπὸ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ ἡ Τράπεζα, τὸ ποσὸν τῶν δεκαπέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ ἐκδώσατε σεῖς, τὸ Κράτος, πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ σύστημα ὑμῶν, κ. Βουλευτά;

§243Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐξυγίανσις.

§244Γ. ΠΩΠ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§245Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν εἶναι αὐτό, διὰ νὰ μὴ ἀντικρούω πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἴπατε σεῖς.

§246Γ. ΠΩΠ. Ἀντεκρούσατε ἀπ’ ἀρχῆς πράγματα.

§247Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐὰν ἀντέκρουσα λέξεις ἐκεῖ, τώρα πρόκειται νὰ ἀντικρούσω πράγματα. Καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν εἶναι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐπροτείνατε.

§248Γ. ΠΩΠ. Ἀντεκρούσατε διὰ λέξεων τόσον πολλά, ὥστε εἶναι δεκαπλάσια ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ. Τερματίσατε τὴν ἀγόρευσίν σας, διὰ νὰ γίνω σοφώτερος καὶ ἐγὼ καὶ δυνηθῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§249Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πολὺ καλά. Λοιπόν, ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα νὰ νομίζω, ὅτι αὐτὸ προτείνει, ἐφ’ ὅσον ἐρωτῶ αὐτὸν ἐὰν εἶναι τοῦτο, τὸ ὁποῖον προτείνει, καὶ δὲν ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔσχον εἶναι ἡ ὀρθή. Κύριοι, τούτου οὕτως ὁριζομένου, ἐὰν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Βουλευτής, βεβαίως, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν παραγνωρίζει ὅτι εἶναι ἀδύνατον. Διατί; Διότι αὐτὸ περιέχει δύο ὅρους: νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ τραπεζογραμμάτια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ. Ἀλλ’ ἡ Τράπεζα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἐκδίδῃ. Πῶς θὰ ἐλαττώσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα διὰ συμβάσεως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ, ἡμεῖς μονομερῶς ἐνεργοῦντες;

§250Γ. ΠΩΠ...

§251Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγέλασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν, διότι βεβαίως ἐν τῇ πανσοφίᾳ του θὰ εὗρε καὶ τὸν τρόπον νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Τράπεζαν ὅτι: καίτοι σὺ ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃς τραπεζογραμμάτια, ἐν τούτοις ἡμεῖς σοῦ τὸ ἀφαιροῦμεν. Θὰ ἤμην εὐγνώμων πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν, ἐὰν ἀπεδείκνυεν ὅτι ὁ γέλως αὐτοῦ εἶναι γέλως δεδικαιολογημένος καὶ ὅτι ἐν τῇ εὐφυΐᾳ αὐτοῦ κατώρθωσε νὰ εὕρῃ ἐκεῖνα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν: νὰ ἀφαιρέσωμεν ἡμεῖς μονομερῶς ἀπὸ τὴν Τράπεζαν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διὰ συμβάσεως μεθ’ ἡμῶν ἔχει. Ἐὰν τοῦτο μοὶ ἀποδείξῃ, θὰ εἶμαι εὐγνώμων, θὰ ἀναγνωρίσω δὲ ὅτι αὐτὸς εἶναι μεγαλοφυΐα, ὡς ἔλεγεν ὑποδεικνύων ἑαυτόν, ἀποδεικνύων κἄτι ὅπερ οὐδεὶς ἐκ τῶν κοινῶν θνητῶν πάντων δύναται νὰ ἐννοήσῃ ἢ προτείνῃ.

§252Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν φαντάζεσθε, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα μεγαλοφυΐας, πλανᾶσθε. Ὁμιλοῦμεν διὰ κοινὰ πράγματα.

§253Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴπατε ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Κοιμῶνται γαλήνιον ὕπνον εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας δέκα ἑκατομμύρια εἰς τάλληρα. Διατὶ δὲν τὰ ἀγοράζετε, νὰ κάμητε κέρματα; Τὶ νὰ τὰ κάμωμεν; Κέρματα ἢ τάλληρα; Τὶ θέλει ὁ κ. Βουλευτής; Νὰ τὰ κάμωμεν πεντάδραχμα καὶ νὰ τὰ φέρωμεν νὰ τὰ θέσωμεν εἰς κυκλοφορίαν ὡς τάλληρα, ἢ νὰ τὰ μετατρέψωμεν εἰς δραχμὰς καὶ δίδραχμα, ὡς ἐλέγατε πρὸ ὀλίγου; Καὶ εὑρίσκει, ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, ὅτι θὰ πράξωμεν ἔργον σπουδαῖον καὶ σοβαρόν, τεῖνον εἰς ἐξυγίανσιν, δὲν ἠξεύρω τίνος νόσου, καὶ ἀπορεῖ πῶς δὲν τὸ βλέπομεν. Ὑποθέτω, ὅτι διὰ νὰ τὰ πάρωμεν, θὰ τὰ πληρώσωμεν. Αὐτὰ δὲ εἶναι ἄργυρος, καὶ ὡς ἄργυρος ἔχουν πολὺ ἥττονα ἀξίαν ἐκείνης, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ τὰ πληρώσωμεν. Ἡμεῖς κόπτοντες κέρματα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μεταχειριζόμεθα ἄργυρον οὐχὶ εἰς τάλληρα καὶ οὕτω κερδίζομεν τὴν διαφοράν, ὡς εἶπον. Ἀντὶ νὰ πάρωμεν, λοιπόν, ἄργυρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν ὡς χρυσόν, παίρνομεν ἄργυρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν ὡς ἄργυρον καὶ κόπτοντες αὐτὸν δὲν ζημιούμεθα τίποτε. Μὴ παίρνοντες τὸν ἄργυρον, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν ὡς χρυσὸν δὲν καταβάλλομεν χρυσόν, τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλλωμέν ποτέ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ καταβάλωμεν σήμερον, ὅτε ἡ καταβολὴ συνοδεύεται ἀναποφεύκτως μετὰ συναλλαγῶν καὶ διαπραγματεύσεων καὶ μὲ πάροδον χρόνου, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδένα λόγον, διότι τὸ μέτρον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι μέτρον προσωρινόν, ἐπειγούσης ἀνάγκης, εἰς ὅν, ἐὰν προέλθωμεν, θὰ ἱκανοποιήσωμεν προσωρινὴν ἀνάγκην καὶ ἅμα ἐκλείψει ἠθέλομεν ἀμέσως ἄρει αὐτό. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει: ἔχετε τὴν ἀγαθοπιστίαν — ὁμιλεῖ περὶ ἐμοῦ — νὰ πιστεύητε, ὅτι θὰ μείνετε ὑμεῖς εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ὄχι. Δὲν ἔχω τὴν ἀγαθοπιστίαν, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν τὴν ἀκράδαντον, ὅτι οἱοσδήποτε ἐν τῇ Κυβερνήσει δὲν θέλει παραλείψει νὰ πράξῃ ὅ,τι τὸ καθῆκον αὐτοῦ ἐκ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους ἐνδεικνύει. Ἐὰν δὲ τυχὸν οἱοσδήποτε εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἤθελεν εἶναι ἐπιλήσμων τούτου τοῦ καθήκοντος, θὰ ὑπάρξῃ Βουλή, ἡ ὁποία θέλει ὑπομνήσει εἰς αὐτὸν τοῦτο καὶ ἀπὸ τὰς ὑπομνήσεις τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τῶν πραγμάτων τὴν ἔκβασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ ἢ ὅ,τι εἶναι ὀρθόν. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τοσοῦτον μεγάλου πράγματος. Δὲν πρόκειται περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ τάπητος ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρρῶν. Πρόκειται περὶ προχείρου ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἱκανοποιήσῃ διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀντελήφθητε τὸ νομοσχέδιον, μελετήσατέ το ὅσον θέλετε, προσπαθήσατε νὰ δώσητε οἱανδήποτε ἔκτασιν εἰς τὰς ἐν αὐτῷ διατάξεις καὶ θέλετε ἴδῃ ὅτι αὐταὶ πᾶσαι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι μείζονα σπουδαιότητα ἐκείνης, ἥν ἀπ’ ἀρχῆς ἐτόνισεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν σπουδαιότητα μέτρου προσωρινοῦ, ἐπιβαλλομένου ὑπὸ ἐπιτακτικῆς τῶν συναλλαγῶν ἀνάγκης. Ὁ κ. Βουλευτὴς εὑρίσκει ὅτι καὶ ἡ διάταξις, καθ’ ἥν διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ ἀρθῇ τὸ μέτρον, θίγει τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλ, ἂς καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ αἴρηται διὰ νόμου. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω, ἐὰν τοῦτο, οὕτω διατασσόμενον, θίγει δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, ἀφοῦ διὰ νόμου διατάσσεται, ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελον δεχθῇ τὴν τοιαύτην θεωρίαν, ἂς προτείνῃ, νὰ δύναται νὰ αἴρηται διὰ νόμου. Δὲν θὰ συμφωνήσω διὰ νόμου, ἀλλ’ ὅταν τὸ προτείνῃ θὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ.

§255Γ. ΠΩΠ. Ἐλάχιστα πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, διότι ὁμολογῶ, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς πλήρη καὶ ἀπόλυτον διάστασιν ἀντιλήψεων ἐπὶ τοῦ θέματος μεταξὺ τῶν εἰσηγησαμένων τὸ νομοσχέδιον καὶ τῶν ἐμῶν μικρῶν γνώσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτε εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον τελευταίως ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις ἡμῶν πάντων νὰ ἐρευνήσωμεν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἱκανοποιῇ ἀνάγκας προσωρινάς, ἢ τοιαύτας ἄρτι ἐμφανισθείσας, ἢ ἀπὸ μακροῦ ὑφισταμένας, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξερχώμεθα τῶν πληροφοριῶν καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἰδίαν γνώμην. Διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀντιπολιτευόμεθα. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν Θεὸν, ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθην τι, σχετικῶς πρὸς τὴν μεγαλοφυΐαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κυβερνῶσι τὴν Ἑλλάδα. Τόσον δὲ γεγονὸς εἶναι τοῦτο, ὥστε ἐγώ ἀποτελῶ τὴν ἐλαχίστην μειοψηφίαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ἀναπτύξας μετὰ τόσης ὀξύτητος, ἀσυνήθους εἰς τὸν ἤρεμον αὐτοῦ χαρακτῆρα, σκέψεις περὶ καθήκοντος καὶ περὶ δικαιωμάτων εἰσηγητοῦ πλειοψηφίας, ἐλησμόνησεν, ἀκριβῶς, ὅτι τὰ Κοινοβούλια δὲν εἶναι Σώματα, εἰς τὰ ὁποῖα εἰσάγονται νομοσχέδια καὶ καλοῦσι τὰς πλειοψηφίας, ἵνα, ἀνερευνήτως ἢ ἐπὶ στοιχειώδει ἐρεύνῃ, ψηφίσωσι ταῦτα. Ἐκεῖνος δέ, ὅστις χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἀνέπτυξε πρὸς ἡμᾶς, ὡς πρὸς μαθητὰς φροντιστηρίου, πλουτολογικὰς σελίδας περὶ νομισμάτων, εὑρισκομένας εἰς τὸ πρῶτον τεῦχος τῆς πρώτης στοιχειώδους πλουτολογίας, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαλέσῃ ἐμέ, ὅστις ἠθέλησα μὲ τὰς μικράς μου δυνάμεις καὶ τὰς ἀσθενεῖς μου γνώσεις, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ θελήσητε νὰ εὕρητε ἀξιοκατάκριτον, νὰ συνεισφέρω τὸ κατ’ ἐμέ, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀποβῇ ἀντάξιον τῆς ἀποστολῆς του, οὐχὶ δὲ ξένων τινων συμφερόντων ἐξυπηρετικὸν. Καὶ ταῦτα καὶ ἐγὼ παρεκβατικῶς. Ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, μὲ ἐνεκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθ. Οἰκονομίας, διότι τῷ ὑπέμνησα ἄλλα τινὰ καθήκοντα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, μειδιῶν διαρκῶς. Νὰ τῷ ἐξηγήσω, διότι ἐνόμισεν, ὅτι εἰρωνικῶς ἔπραξα τοῦτο. Θὰ εἴπω ἐπὶ τίνι ὁ γέλως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε: Μᾶς προτείνετε τὸ ἁπλοῦν ἐκεῖνο σχέδιον, τὸ ἥκιστα μεγαλοφυές. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι, διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτό, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν Τράπεζαν: Σοῦ ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχεις, ἵνα κερδίσῃς. Ἔχομεν χαρτονομίσματα, καὶ λαμβάνομεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὸ δικαίωμα τοῦτο. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: Τί πράττει ἡ σύμβασις ἢ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὴν Βουλήν; Δὲν πράττει ἄλλο τι, εἰ μὴ νὰ στερῇ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων μεγάλης ἀνταλλακτικῆς δυνάμεως διὰ μικρῶν τραπεζογραμματίων. Καὶ τοῦτο τὸ εὑρίσκει εὐχερὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ τὸ πράξωμεν, διότι εἶναι ὄντως εὐχερές, καθόσον τοῦτο ἀποτελεῖ δόλωμα πρὸς τὴν Τράπεζαν. Ἀλλ’ ἂν ἐλέγομεν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν: τὰς ἀνάγκας, τὰς ἐπιτακτικάς, τὰς ὁποίας προβάλλεις, ὑπάρχει τρόπος νὰ τὰς ἀνακουφίσῃ τὸ Κράτος, καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃς διὰ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ καιροὺς σοὶ παρέχω, ἵνα διὰ νόμου σοὶ ἀφαιρέσω τὸ δικαίωμα νὰ κυκλοφορῇς καὶ ἐκδίδῃς διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους ἀναγκαστικῶς δεκαπέντε ἑκατομμύρια εἰκοσιπενταδράχμων καὶ ἑκατονταδράχμων καὶ σὲ παρακαλῶ, ὅπως, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ἀποσύρῃς τῆς κυκλοφορίας καὶ καύσῃς εἰς τὸν κλίβανόν σου τὰ μεγάλα τραπεζογραμμάτια καὶ τὰ ἀντικαταστήσῃς διὰ πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων, ἡ ἐκ τῶν ὁποίων ὠφέλεια θὰ εἰσήρχετο εἰς τὸ δημόσιον θησαυρόν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι Συνάδελφοι: δὲν εἶνε ἀληθῶς ἀφορμὴ πενθίμου μειδιάματος διὰ τὰς τοιαύτας σκέψεις τῆς ὑποταγῆς τοῦ Κράτους, ἐρχομένου δουλικῶς νὰ ἀφαιρέσῃ δικαιώματα — διότι τῶν δικαιωμάτων τούτων τῆς Τραπέζης ἀφαιρουμένων, ἀφαιροῦμεν ἐπικουρικῶς καὶ τὰ συμφέροντά της — νὰ ἔρχεται Ὑπουργὸς τοῦ Κράτους καὶ νὰ λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφαιρέσω δικαιώματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἡ ἀφαίρεσις τῶν δικαιωμάτων θὰ παράσχῃ ὠφελήματα ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ μόνον; Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον τῶν θεμάτων, τὸ ζήτημα, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομισματικοῦ ἡμῶν συστήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶπε τὶ πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε καὶ χθὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ ἐκείνων ἀπήντησα, καὶ ἀπήντησα μόνον ἐφ’ ὅσον ἦτο παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸν παρακαλῶ νὰ βεβαιωθῇ, καὶ νὰ βεβαιωθῇ εἰλικρινῶς περὶ τούτου: ὅτι, ἀτυχῶς, δὲν ἠδυνήθη νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι ἐντὸς τοῦ διαρρεύσαντος 24ώρου ἔκαμε διὰ τὴν γνῶσιν τοῦ θέματος τούτου μείζονας προόδους ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἶχε χθές, ὅτε ἀνέπτυξε τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἐπανέλαβε τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρ’ ὅλην τὴν ἐνδελεχῆ μελέτην αὐτοῦ ἐπὶ παντὸς θέματος, ἠστόχησεν εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν κύκλον τῶν γνώσεων αὐτοῦ καὶ θέματα ἀναγόμενα εἰς ὑπόθεσιν, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ὑψίστην διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ θέμα τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς νομισματικῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχε τοιαύτην τοῦ θέματος ἀντίληψιν, ὥστε ἐφρόνει, ὅτι ἡ ἐπέκτασις ἑνὸς προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι τὶ ἁπλοῦν καὶ ἄσχετον πρὸς τὴν ὅλην νομισματικὴν ὑφὴν τοῦ Κράτους. Θλίβομαι εἰλικρινῶς, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διαφωνῶ ἀπολύτως μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ὅταν παρέλθῃ χρόνος πολὺς καὶ ἀποδώσῃ μείζονα σημασίαν εἰς τὸ θέμα τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ εὑρεθῶμεν ἀπολύτως σύμφωνοι.

§256Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν, ἐπεκύρωσε τὴν ἀλήθειαν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο. Ὄντως ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρρῶν προτείνει νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν: Ἔχεις δικαίωμα ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων τόσου ποσοῦ, ἐνῷ ἀπαιτοῦνται νὰ ἐκδοθῶσι, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς συναλλαγῆς, ἐκ τῶν τραπεζογραμματίων τούτων, ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου, ποσότης 15.000.000 δραχ. εἰς δεκάδραχμα καὶ πεντάδραχμα· παραιτήσου τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως, τὸ ὁποῖον ἔχεις διὰ τὰ 15.000.000, ἐλάττωσε τὸ ἐκδοτικὸν δικαίωμα κατὰ 15.000.000, ἵνα ἐγώ, τὸ Κράτος, ἐκδώσω τὰ τοιαῦτα τραπεζογραμμάτια δι’ ἴδιον λογαριασμόν.

§257Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§258Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πῶς τὸ ἐννοεῖτε;

§259Γ. ΠΩΠ. Εἴπατε ὅτι ἀφαιρεῖτε ἓν δικαίωμα ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καθ’ ἥν περίπτωσιν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐκδώσῃ δι’ ἴδιον λογαριασμὸν 15.000.000. Δὲν ἀφαιρεῖτε οὐδὲν δικαίωμα.

§260Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ ἐλαττώσητε τὴν κυκλοφορίαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης;

§261Γ. ΠΩΠ. Ὄχι.

§262Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Νὰ τὰ πληρώσωμεν τὰ δεκαπέντε ἑκατομμύρια;

§263Γ. ΠΩΠ. Ἀντὶ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ἱκανοποιήσητε τὰς ἀνάγκας τὰς ἀνταλλακτικάς, νὰ τὰς ἱκανοποιήσητε διὰ τοῦ χαρτονομίσματος, τοῦ ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦντος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ.

§264Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Δὲν τὸ ἐπιτρέπει ὁ ἔλεγχος.

§265Γ. ΠΩΠ. Ἐντὸς τοῦ ὁρίου θὰ καύσῃ ἑκατοντάδραχμα εἰς τὸν κλίβανον καὶ θὰ κυκλοφορήσῃ τάλληρα καὶ δεκάδραχμα. Αὐτὸ λέγω ἐγώ.

§266Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχει καμίαν ἀξίαν οὕτω μεταρρυθμιζόμενον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι τί ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος ἐξ αὐτῶν: Αὐτὰ ἐκδίδονται ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Σεῖς, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε τόσα πολλά, δὲν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει τὸν μηχανισμὸν τῆς ἐκδόσεως τῶν τραπεζογραμματίων. Ὑπῆρχον τὰ τραπεζογραμμάτια τῆς μιᾶς καὶ τῶν δύο δραχμῶν. Αὐτὰ δὲ εἶχον ἐκδοθῆ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους· ἐπειδὴ δὲ εἶχον ἐκδοθῆ ὑπὸ τοῦ Κράτους, πᾶσα ἀπώλεια αὐτῶν τῶν τραπεζογραμματίων ὠφέλησε τὸ Κράτος. Ὑπάρχει ἐκτὸς αὐτοῦ ὅμως καὶ μία ἔκδοσις τραπεζογραμματίων διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους· τὸ τραπεζογραμμάτιον τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Αὐτὰ ὅμως ἐκδίδονται κατὰ τὸν αὐτὸν τύπον καὶ ἐν ἀναμίξει μετὰ τοῦ τραπεζογραμματίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδώσει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος.

§267Γ. ΠΩΠ. Αὐτὰ σᾶς εἶπον νὰ διορθώσητε.

§268Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πᾶσα ἀπώλεια, ἡ ὁποία γίνεται, ἀφορᾷ τὸ σύνολον, δὲν δύναται δὲ νὰ γίνῃ λογαριασμὸς χωριστὸς τῆς ἀπωλείας ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὑπάρχῃ ὡς πρὸς τοῦτο ἐλάττωμά τι, τὸ ἐλάττωμα αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ὑφισταμένην σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§269Γ. ΠΩΠ. Ὄχι.

§270Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βεβαίως, διότι ἐν τῇ ὑφισταμένῃ συμβάσει ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου. Κατὰ τὴν σύμβασιν ἐκείνην, δὲν ἐλήφθη ἡ πρόνοια, ἵνα, τῆς ἀπωλείας ταύτης βεβαιουμένης κατά τινα τρόπον, πορίζεται τὸ ἐκ ταύτης ὄφελος, τὸ μὲν Κράτος διὰ τὰ ποσὰ τὰ ἀντιστοιχοῦντα διὰ τὴν ἰδικήν του ἔκδοσιν καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ τὰ ἀντιστοιχοῦντα διὰ τὴν ἰδικήν της. Ἀξιοῖ ὁ κ. Συνάδελφος ἤδη, νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ὅτε συνήφθη ἡ σύμβασις περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ νὰ κανονίσωμεν, ὅτι τὰς ἀπωλείας αὐτὰς θέλομεν ἀπὸ κοινοῦ, ὑπολογιζομένας καθ’ ὡρισμένην ἐνέργειαν, ὑποστῇ.

§271Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὰς κρατῶμεν ὑπὲρ ἡμῶν.

§272Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μά. πῶς;

§273Γ. ΠΩΠ. Θὰ κάμητε ἄλλον τύπον.

§274Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δόξα σοι ὁ Θεός! Ἔχει καὶ ἄλλο σχέδιον ὁ κ. Συνάδελφος. Ἀξιοῖ, ὅπως τὰ τραπεζογραμμάτια, τὰ ἐκδιδόμενα ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ ἀντίτιμον ἐδόθη εἰς τὸ Κράτος, ἔχουσιν ἄλλον τύπον. Εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Συναδέλφου. Τὴν σέβομαι, ὅπως σέβομαι καὶ παντὸς τὰς γνώμας, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ τὴν μελετήσῃ περισσότερον.

§275Γ. ΠΩΠ. Τὴν ἐμελέτησα.

§276Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐγὼ ἔχω ἀτελεῖς μελέτας. Δὲν παρακαλῶ τὸν κ. Συνάδελφον νὰ μελετήσῃ τὰς γνώμας του, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι αἱ γνῶμαι τοῦ κ. Συναδέλφου ἀρκετὰ ἐμελετήθησαν. Ἐπιφυλάσσομαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω ἀτελεῖς τὰς μελέτας μου, νὰ συμπληρώσω αὐτὰς καὶ ὅταν συμπληρώσω αὐτάς, ἔρχομαι ἐκ νέου ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ συζητήσω, ὡς ἴσος πρὸς ἴσον πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρρῶν, διότι σήμερον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἀτελεῖς ἔχων τὰς μελέτας καὶ διαλεγόμενος πρὸς ἄνδρα πλήρεις ἔχοντα τὰς μελέτας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἡττῶμαι. Ἀλλ’ ἐπελήφθη καὶ τοῦ ἑτέρου θέματος ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν καὶ εἶπεν, ὅτι τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα σήμερον εἶπον περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ταλλήρων, μαρτυροῦσιν, ὅτι δὲν ἔγινα σοφώτερος, δὲν ἐδιδάχθην καὶ δὲν ἔγινα σοφώτερος ἀπὸ χθές, ἢ μᾶλλον, εἶπεν, ὅτι ὅσα εἶπον μαρτυροῦσιν ὅτι τὰς ἰδίας γνώμας ἔχω, τὰς ὁποίας εἶχον χθές. Τοῦτο ὅμως, παρακαλῶ, νὰ τὸ ἀποδώσητε εἰς τὴν ἀδεξιότητα τοῦ ἀναλαβόντος νὰ μὲ καταστήσῃ σοφώτερον, τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρρῶν, ὁ ὁποῖος μεθ’ ὅσα εἶπε, καίτοι μετὰ πάσης προσοχῆς παρηκολούθησα, δὲν κατώρθωσε νὰ μὲ κάμῃ σοφώτερον.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσιος.

§278Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν οὐσιαστικὴν ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὴν προτεινομένην ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐπαύξησιν τῆς κυκλοφορίας τραπεζογραμματίων, μικροτέρων τῶν ἀρχῆθεν συμφωνηθέντων. Ἤθελον ὅμως νὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ ὅλην τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν συνῆψε τὸ Κράτος μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, συστήσωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ αἱ ὁποῖαι ὑποχρεώσεις ἀφοροῦν ὅλην τὴν Νέαν Ἑλλάδα, διότι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς προσαρτήσεως αὐτῆς ἐδόθη ἀφορμὴ πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ προνομίου τῆς Τραπέζης. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς δύο ἐτῶν ἱδρύσῃ ὀκτὼ ἕτερα ὑποκαταστήματα εἰς τὰς Νέας Χώρας, διαθέσῃ 25 ἑκατομμύρια πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἱδρυθείσης καὶ μὴ λειτουργούσης Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ παρέχῃ εἰς γεωργοκτηματίας τῶν Νέων Χωρῶν δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ, τίποτε δὲ ἀκόμη ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις δὲν ἐξεπλήρωσε, μολονότι διανύομεν τὸ δεύτερον ἔτος ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως. Καὶ μὴ νομίσητε, ὅτι, ὁμιλῶν περὶ τοιούτων ἀξιώσεων τῶν Νέων Χωρῶν, τὸ κάμνω ἀπὸ τοπικιστικῆς ἀντιλήψεως, διότι νομίζω, ὅτι πᾶσα ἐπαύξησις τοῦ πλούτου τῶν Νέων Χωρῶν, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως τὴν εὐημερίαν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς εἷς νόμος περὶ ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας, ὁ ὁποῖος προέβλεπε περὶ παροχῆς σπόρου διὰ δανείων ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς γεωργούς. Εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ὅπου ὑπῆρξαν γεωργοὶ ἀποταθέντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητήσαντες τὴν παροχὴν σπόρου, ἐδόθη ἡ τοιαύτη συνδρομή, ἀλλ’ εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα καὶ ἂν ὑπῆρξε κανείς, ὁ ὁποῖος ἀπετάθη καὶ ἐζήτησε τοιοῦτον σπόρον, δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἁρμόδιος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ διευκολύνῃ τὴν παροχὴν σπόρου. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἱδρύθη καὶ στοιχίζει διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὑπαλλήλων της ἀρκετὰς χιλιάδας δραχμῶν, δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν ἐνισχύσῃ, νὰ σταματήσῃ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον περιμένεται, εἶναι ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὰς Νέας Χώρας, ὄχι μόνον διὰ τὸν καθαρῶς ἐμπορικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ καὶ διότι, καθὼς βλέπομεν ἀπὸ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα λαμβάνει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἔλθῃ εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τοὺς φορολογουμένους πολίτας, διὰ τὴν τροφοδοσίαν τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ἐνδιαφέρεται, ἔχει ἀνάγκην πανταχοῦ τῆς μεσολαβήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐκτὸς τῶν τριῶν ὑποκαταστημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ πρὸ τῆς συμβάσεως, ἐν Θεσσαλονίκῃ, Καβάλλᾳ καὶ Ἰωαννίνοις, καὶ τὰ ὁποῖα ὑστεροῦν ἀπέναντι ἄλλων ὑποκαταστημάτων τῆς Ὀθωμανικῆς Τραπέζης, δὲν ἱδρύθη κανὲν ἄλλο, οὔτε καμμία ἄλλη ἐνίσχυσις παρέχεται εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν γεωργίαν. Ἐκτὸς τούτου, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐσχημάτισε μίαν ἀντίληψιν, ὅτι εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐν γένει, ἕνεκα τῆς πολιτικῆς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ γεωργικὴ πίστις. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου εἶχεν ἱδρύσει ἐπανειλημμένας ἐπιτροπάς. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἐμελέτησαν τὴν φύσιν τῆς ἰδιοκτησίας ἀπὸ καθαρῶς φορολογικῆς ἀπόψεως καὶ ἠθέλησαν νὰ δημιουργήσουν, τάχα, ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐπὶ τῇ μελλούσῃ ἀφομοιώσει τῆς ἰδιοκτησίας τῆς γῆς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν οἰκοδομῶν, ἕνα πόρον φανταστικόν. Μὲ αὐτὸ δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διασείσουν τὴν γεωργικὴν πίστιν τῶν Νέων Χωρῶν. Ἐπῆλθε κατόπιν καὶ μία δήλωσις τοῦ ἡγέτου τῶν Φιλελευθέρων, εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔγινε μίαν νύκτα τῆς παρελθούσης Συνόδου, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὴν ἔγγειον ἰδιοκτησίαν ἱεράν, καὶ ὅλα αὐτὰ συνετέλεσαν, ἵνα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπάρχῃ ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἰδιοκτησία τῶν Νέων Χωρῶν δὲν ἔχει καμμίαν βάσιν. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα, μὲ ὅλας τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας παρουσιάζουν αἱ σημεριναὶ περιστάσεις, κάμῃ ἔναρξιν τῆς ἱδρύσεως τῶν ὑποκαταστημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον χρήσιμα εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι Τράπεζαι αἱ ἐμπορικαὶ ἔπαυσαν νὰ παρέχωσι πίστωσιν καὶ νὰ ὑποστηρίζουν τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς κτηματίας.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης.

§280Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην, Κύριοι, νὰ ἐννοήσω διατὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρρῶν ἐπιμένει εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀργυροῦ ταλλήρου καὶ θέλει, ἀντὶ τῶν ἑκατομμυρίων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κακῶς δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κόψῃ, θέλει νὰ φέρωμεν ἐν Ἑλλάδι τὸν ὑπάρχοντα ἐν Γαλλίᾳ ἄργυρον, δέχεται δὲ ὅτι ὁ ἄργυρος αὐτὸς φυλάσσεται ἐπιμελῶς εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης, ἐνῷ ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον πρέπει νὰ συμβαίνῃ, διότι τὸ τάλληρον αὐτό, τὸ Ἑλληνικὸν ἢ Γαλλικόν, ἀποτελεῖ νόμισμα ἴσον πρὸς πέντε φράγκα χρυσᾶ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ κυκλοφορήσῃ ὡς νόμισμα, θὰ ἀλλαχθῇ μὲ πεντάδραχμα κερματικά.

§281Γ. ΠΩΠ. Διὰ νὰ λυθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἀπορία, πρέπει νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι ὑπάρχει ἡ σύμβασις τοῦ 1887. Εἰς αὐτὴν ὑπάρχει προσηρτημένη καὶ μία συμφωνία, εἰς τὴν ὁποίαν δηλοῦται τοῦτο ρητῶς: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ, ὁρισθεῖσα τιμὴ γίνεται εἰς χρυσὸν ἢ ἀργυρᾶ νομίσματα τῶν πέντε φράγκων ἢ εἰς συναλλαγματικὰς πληρωτέας ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ ταύτῃ». Ἑπομένως, αἱ συναλλαγματικαὶ θὰ πληρωθῶσιν.

§282Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀλλ’ ὄχι εἰς συνάλλαγμα. Ἐπιτρέψατέ μοι, εἶναι ἡ γνώμη μου αὕτη, συναλλαγματικὴ δὲν θὰ εἴπῃ συνάλλαγμα, διότι ἡ συναλλαγματικὴ δύναται νὰ ἔχῃ πληρωμὴν εἰς χρυσόν.

§283Γ. ΠΩΠ. Ἡ σύμβασις λέγει τὶ θὰ πληρώσωμεν.

§284Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Λέγει χρυσόν, ἢ τάλληρα, ἢ συναλλαγματικὰς καὶ σήμερον ἡ διαφορὰ εἶνε, ὅτι τὸ τάλληρον τὸ Γαλλικὸν κάμνει 55 δραχμὰς Ἑλληνικάς, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ τάλληρον τὸ Ἑλληνικὸν εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ μετατραπῇ εἰς φράγκα Γαλλικά, θὰ δώσῃ πέντε δραχμὰς καὶ 60 λεπτά.

§285Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ συμφωνῶ μαζὶ σας, ἀλλὰ καὶ παραδέχομαι, ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ δώσωμεν τὸ ἀντίτιμον καὶ εἰς χρυσόν. Μήπως δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πράξωμεν τὸ αὐτὸ αὔριον καὶ μετὰ πέντε, καὶ μετὰ ἕξ καὶ μετὰ ὀκτὼ ἔτη, ὅτε ἴσως ἡ ἐπικαταλλαγὴ θὰ εἶναι κατὰ τῆς Ἑλλάδος;

§286Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀλλὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν παραδέχεσθε, ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα συμφωνίας ἀναγκαστικῆς, ἔρχεσθε μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δέχεσθε ὅτι δικαιοῦσθε νὰ πληρώσητε αὐτό, ὅπως τὸ θέλετε, σᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή, διότι εἶναι ζήτημα συμφωνίας. Ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι, διαφωνοῦμεν ὅμως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ταλλήρου, σήμερον δὲ δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ἐξέλθωμεν τῆς Ἑνώσεως, διότι θὰ πληρώσωμεν 60 λεπτὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τάλληρον. Οἱ Γάλλοι, ἐὰν θελήσωσι σήμερον, ἐπωφελούμενοι τῆς καταστάσεως, νὰ ἀποστείλωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τάλληρα, ἔχουσι μέγιστον συμφέρον.

§287Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ μᾶς κάμνει μὲ τὰ δίφραγκα.

§288Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ δίφραγκον ἔφυγε τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἐνῷ τὸ τάλληρον εἶναι χρῆμα, δὲν εἶναι κέρμα, ὡς τὸ μονόδραχμον καὶ δίδραχμον, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυσχέρεια αὐτῆς τῆς καταστάσεως, θὰ εἴχομεν σωρείαν ταλλήρων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ κρούετε τὴν θύραν καὶ ἑνὸς μεγάλου κινδύνου, τοῦ κινδύνου νὰ ἴδητε νὰ πλημμυρίσῃ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τάλληρα ἀργυρᾶ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως. Καὶ τὶ θὰ γίνῃ κατόπιν;

§289ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὰς Ἰνδίας.

§290Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ παθητικὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Πέρυσι, ὅταν ἐγένετο ἡ ἐπέκτασις τοῦ προνομίου τοῦ χαρτονομίσματος εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα, τότε ἀκριβῶς ἦτο ἡ εὐκαιρία νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν καὶ νὰ εἰσαγάγωμεν νέον νομισματικὸν σύστημα εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἀπὸ τοῦ βήματος δὲ τούτου ἐγένετο ἡ σχετικὴ ὁμιλία πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἡμετέρας γνώμας.

§291Γ. ΠΩΠ. Τὰς ὀρθοτάτας.

§292Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τότε δὲ ἐδείχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς εἴπατε, τὸ ζήτημα τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ νομίσματος, διότι θὰ ἦτο ἡ εὐκαιρία ὄχι μόνον νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ κατασκευάσωμεν νόμισμα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶχε πλέον τὸ ἀμάλγαμα τοῦ Γαλλικοῦ νομίσματος, ἀλλὰ νὰ εἶναι νόμισμα διαφόρου ἐσωτερικῆς ἀξίας τῆς τοῦ Γαλλικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλῃ νόμισμα μὲν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἐμπόρευμα δι’ οἱανδήποτε ἄλλην Χώραν. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔκαμεν ἡ Γερμανία, ἡ ὁποία καθιέρωσε τὴν τιμὴν τοῦ μάρκου διάφορον ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ Ἀγγλικοῦ νομίσματος, αὐτὸ ἔκαμε καὶ ἡ Ἀγγλία, ἀκριβῶς, ἵνα μὴ δύναται νὰ κυκλοφορήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ νόμισμα αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συλλέγει τὴν Ἀγγλικὴν λίραν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀποστέλλῃ ὀπίσω εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διότι ἔχει χρυσὸν 25:16 φράγκων. Τὸ αὐτὸ ἔκαμε καὶ ἡ Αὐστρία. Ἐὰν ἐκάμνομεν καὶ ἡμεῖς αὐτά, θὰ εἴχομεν ἐξησφαλισμένην τὴν ἐπάνοδον τοῦ χρυσοῦ μας εἰς τὸν τόπον μας καὶ δὲν θὰ διετρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν πλημμυροῦσαν ἀπὸ ἀργυρᾶ νομίσματα τῶν πέντε φράγκων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δέχηται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Λοιπόν, οὐχὶ ἐπιμελῶς φυλάσσεται ὁ ἄργυρος εἰς τὴν Γαλλικὴν Τράπεζαν, ἀλλά, τοὐναντίον, ἡ Γαλλία ἔχει συμφέρον νὰ ἀποστείλῃ τοῦτον ἐδῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ χαρτονομίσματος, ὡμίλησα περὶ τούτου χθές, εἶπον τὴν γνώμην μου, ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ τι περὶ αὐτοῦ, ἰσχυριζομένη, ὅτι κωλύεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 6ου τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθωμεν, ὅταν πάλιν παρουσιασθῇ εὐκαιρία.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§294ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§296ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 2, παρακαλῶ, ἀντὶ «δημοσιεύσεως» νὰ τεθῇ «καταχωρήσεως». (Ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 2ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον τὴν 5½ μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ 10′ μ. μ.)