1916.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΗʹ

ΤΗΣ 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1916

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Α. Κατζουράκη.

(Ὥρα 5. 15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. — Νὰ ἀναγνωσθῶσι (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ἀποδεικνύει ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα ἀνταλλάγματα διὰ τοῦτο».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§4Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Γκιουλέκας, κ. Πρόεδρε, εἶχεν ὑποβάλει μίαν ἐρώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διὰ τῆς ὁποίας κατήγγειλε τὸν κ. Στεφανάκον, Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν Κοζάνης, ὅτι ἀναμιγνύεται εἰς τὰ κομματικὰ καὶ ὅτι δὲν ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ἐναντίον τοῦ κ. Στεφανάκου· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι εἶναι ἀνεψιὸς ἐξ ἀγχιστείας τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλ’ ἵσταται πολὺ ὑψηλὰ καὶ ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του πιστότατα. Λοιπόν, παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ ὅτι ὡμίλησα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά, μὲ τὰς γενομένας διορθώσεις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Οἱ Κρῆτες οἰνέμποροι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑποστηριχθῇ ἡ τηλεγραφικὴ ἀναφορὰ τῶν οἰνοπαραγωγῶν Κυκλάδων, Εὐβοίας καὶ Κερκύρας. Οἱ ἐν Ἀθήναις βιομήχανοι ὕδατος Κολωνίας, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀρθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τοῦ διὰ κατασκευὴν κολωνίας χρησιμεύοντος οἰνοπνεύματος. Ὁ Πρόεδρος τῶν παντοπωλῶν Πατρῶν διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου, ὡς ἐφαρμόζοντος αὐστηρῶς τὸν νόμον περὶ διατιμήσεως τῶν τροφίμων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Εὐβοίας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ καταργηθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια. Οἱ κάτοικοι Κροκυλείου τῆς Δωρίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως κατασκευασθῇ γέφυρα ἐπὶ τοῦ παριποτάμου Λιμνίστης μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν Δωρίδος καὶ Ναυπακτίας. Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Κρεσταίνων αἰτεῖ, ὅπως τεθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, ἵνα ἐκ τοῦ φόρου τούτου καλυφθῇ τὸ ποσὸν τὸ πρὸς προμήθειαν θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Οἱ καπνεργάται Πατρῶν, Πύργου καὶ Αἰγαίου παρακαλοῦσιν, ὅπως αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς ταινίας τοῦ σιγαροχάρτου τῶν μηχανῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Συντεχνίας τῶν ἀρτοποιῶν Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ὁ Δήμαρχος Ἰωαννίνων διαμαρτύρεται κατὰ τῆς προτάσεως, ἥτις ὑπεβλήθη, περὶ ἀντικαταστάσεώς του. Διάφοροι ἀπόστρατοι ἐνωμοτάρχαι παρακαλοῦσι νὰ προστεθῇ τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου καὶ ἀνθυπασπιστοῦ τῶν ἐνωμοταρχῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. ΗΛ. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νόμου «Περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Λ. ΛΙΩΝΑΚΗΣ καὶ Β. ΜΕΪΜΑ-ΡΑΚΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῆς νομοθεσίας τῶν Πανεπιστημίων. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ, Σ. ΠΑΠΑΡΓΥ-

ΡΟΥΔΗΣ, Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙ-

ΔΗΣ, Ι. ΝΑΛΑΧ, Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ λύσεως συμβάσεων καὶ ἐπιστροφῆς κατατεθειμένων ἐγγυοδοσιῶν εἰς χορηγητὰς τροφίμων τοῦ στρατοῦ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, χορηγεῖται ἄδεια δύο μηνῶν εἰς τὸν Βουλευτὴν κ. Ε. ΥΨΗΛΑΝΤΗΝ. Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΜΠΑΣΙΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν Ὁ κ. Κωλέτσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηνοτρόφων Φιλιππιάδος.

§8Α. ΚΩΛΕΤΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συμπεριλάβῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναστολὴν τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ προβατονομίου, καὶ τὸν Νομὸν Πρεβέζης, καθότι περιώρισε τὸ μέτρον τοῦτο μόνον εἰς τὸν Νομὸν Ἰωαννίνων.

§9ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ τὸ ὑπενθυμίσητε.

§10Π. ΦΛΩΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Οἱ κτηνοτρόφοι Φιλιππιάδος καὶ Πρεβέζης ἀναφέρονται πρὸς ὑμᾶς, αἰτούμενοι ὅπως ἐπεκτείνητε καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον εἴχετε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ παραχωρήσητε εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων, δηλαδή, ἀναβολὴν τοῦ χρόνου τῆς δηλώσεως καὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ Μαρτίου καὶ ἀναστολὴν πληρωμῆς τοῦ φόρου τοῦ προβατονομίου τῆς βάσεως τοῦ 1915. Πρὸς τούτοις αἰτοῦνται καὶ τὴν ἀποστολὴν ἰατρῶν καὶ φαρμάκων, δυστυχῶς ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§11Ρ. ΜΟΥΣΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ διατάξῃ τοῦτο, διότι τὰ ποίμνια ἔχουσι καταστραφῆ καὶ οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται εἰς δυσχερῆ θέσιν.

§12Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῆς καταγραφῆς καὶ βεβαιώσεως τῶν αἰγοπροβάτων εἰς Φιλιππιάδα ἐπιβάλλεται διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ κοινὴ νόσος, ἡ λεγομένη εὐφλογία, ἐνέσκηψεν εἰς τὰ ποίμνια αὐτὰ καὶ τὰ ἀποδεκατίζει συνεχῶς. Ἐὰν ἐγγραφοῦν τώρα, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ πληρώσουν φόρον προβατονομίου διὰ πρόβατα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν ἀσφαλῶς μετὰ ἕνα μῆνα, διότι, δυστυχῶς, οὔτε ὀρρὸς ἐλήφθη ἐκεῖ, οὔτε κανὲν ἄλλο φάρμακον, καὶ οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη ὑπὲρ αὐτῶν καὶ διὰ τὰς δύο ἐπαρχίας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανάρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐμπόρου ταμβάκου Ἰσαὰκ Μπερουμπῆ.

§14Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἔμποροι ἐκ Θεσσαλονίκης παραπονοῦνται κατὰ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἐσχάτως ἐπεβλήθη εἰς τὸν εἰσαγόμενον ἐκ τῆς Παλ. Ἑλλάδος ταμβάκον. Πρὸ ἐτῶν πολλῶν ὁ ἀείμνηστος Πρωθυπουργὸς Τρικούπης ἐπέβαλε φόρον πέντε δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸν ταμβάκον, τρεῖς δὲ μῆνας μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, ἠναγκάσθη, ἀναγνωρίσας ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἐπιπίπτει, πρὸ παντός, εἰς τὰς τάξεις τῶν γραιῶν καὶ τῶν γερόντων, νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ. Καὶ ἐσχάτως, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Κρήτης πολιτευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι ἡ Μακεδονία εἶναι χρυσοφόρος Χώρα, ἐψηφίσθη νόμος ὑπ’ ἀριθμὸν 522, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε φόρον 7½ δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἐναντίον τοῦ φόρου τούτου τοῦ εἰσαγωγικοῦ, τοῦ φοβεροῦ, παραπονοῦνται οἱ ἐκ Θεσσαλονίκης ἔμποροι. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ παρεξηγηθῶ, διότι πλησιάζω μόνον, δὲν ἔφθασα ἀκόμη, εἰς τὴν ἡλικίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ποιοῦν χρῆσιν τοῦ ταμβάκου· ἐν τῇ αἰθούσῃ ὅμως ταύτῃ ὑπάρχουσι πολλοὶ ὑπερβάντες τὴν ἡλικίαν ταύτην, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραδεχθῇ τὴν σύστασιν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§16Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμπόρου Ἰσαὰκ Μπερουμπῆ καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι πραγματικῶς, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῷ βραχεῖ ὑπομνήματι, ἔχει δίκαιον. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ προσθέσω: Ἐπειδὴ καὶ ἄλλοι ἔμποροι ὑπέβαλον ἀναφοράν, παρακαλῶ, νὰ δοθῇ προσοχή, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἰσοζύγιον, διότι ζημιοῦται καὶ τὸ Δημόσιον. Νὰ δοθῇ προσοχή, ὥστε ἡ φορολογία, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβληθῇ ἐν τῷ μέλλοντι, ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ταμβάκου, τοῦ κατασκευαζομένου ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, νὰ ἔχῃ καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ προστεθοῦν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἰσοζύγιον μὲ τὴν τιμὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ταμβάκος ἐν τῇ Νέᾳ Ἑλλάδι, διὰ νὰ μὴ ἀδικῶνται καὶ ἐκεῖνοι. Εἰς τοῦτο εἶναι σύμφωνοι. Νὰ δώσῃ προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀδικηθοῦν, οὔτε οἱ ἔμποροι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ὁποίων ζῶσι πολλαὶ οἰκογένειαι, οὔτε ὅμως καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν βιομηχανίαν, νεωστὶ παρουσιασθεῖσαν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§18Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν προλαλήσαντα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγεωργίου.

§20Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων δὲν θὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν, ἀναπτύσσων τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν πενεστέρων λαϊκῶν τάξεων, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμός. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν στατιστικήν, τὶ ποσὸν κατηναλίσκετο ἐπὶ «Ρεζύ», ἡ ὁποία ἐλάμβανε 4.20 δρχ., κατὰ χιλιόγραμμον ὡς φόρον καὶ ποία κατανάλωσις ἠκολούθησε κατόπιν, ὅταν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀνέλαβε τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμβάκου, χωρὶς δασμὸν θὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου 1912 μέχρι τῆς 31 Μαΐου 1914 ἤτοι εἰς διάστημα 18 μηνῶν, ἐν Θεσσαλονίκῃ κατηναλώθησαν 28.000 χιλιόγραμμα.

§21ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. (Πρωθυπουργός). Πόθεν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί;

§22Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὑπάρχει στατιστικὴ ἀπὸ τὸ κοπτήριον. Ἤτοι εἰσέπραξεν ἡ «Ρεζὺ» 117.600 δρχ. ἀπὸ τῆς 1ης Ἰουλίου 1914 μέχρι τῆς 7ης Φεβρουαρίου 1915, ἤτοι μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἥν προσεκολλήθη ἡ ταινία κατηναλώθησαν 15.000 χιλιόγραμμα· ἀπὸ τῆς 7ης Φεβρουαρίου 1915, ἤτοι ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη ὁ νέος νόμος μέχρι τῆς 7ης Φεβρουαρίου 1916 μένουν 7.000 χιλιόγραμμα πρὸς 7.5 δραχμὰς τὸ ὅλον 52.500 δραχμὰς εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον, ἐνῷ ἐὰν εἴχομεν τὴν ἰδίαν ἀναλογίαν, ἔπρεπε νὰ καταναλωθῶσιν εἰς διάστημα δώδεκα μηνῶν 20.000, ἑπομένως ἔπρεπε τὸ δημόσιον, πρὸς 3.70 μόνον, νὰ εἰσέπραττεν 74.000, ἤτοι ἐπὶ πλέον 21.500. Ἐὰν δέ, ὅπως εἶχεν ἡ «Ρεζύ», πρὸς 4.20, θὰ εἰσέπραττε πάλιν μεγαλείτερα ποσὰ τῶν 74.000 δραχμῶν, ἤτοι χάνει τὸ δημόσιον 21.500 δραχμάς, ἐκτὸς δὲ τούτου γίνεται καὶ ἀφορμὴ ν’ ἀναπτύσσηται εἰς μέγιστον βαθμὸν τὸ λαθρεμπόριον. Ἄλλως τε, γνωρίζει πολὺ καλὰ ἡ Κυβέρνησις καὶ προηγουμένην περίπτωσιν, τὴν ζάκχαριν ὅτε ὁ φόρος ἦτο μεγαλείτερος, τὸ λαθρεμπόριον ἐγίνετο εἰς μεγίστην κλίμακα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἠλάττωσε τὸν δασμόν, καὶ ἡ κατανάλωσις ἔγινε μεγαλειτέρα καὶ τὸ λαθρεμπόριον ἔπαυσεν. Ἄλλως τε εἶναι πολὺ ἄδικον νὰ θεωρῶνται οἱ πτωχοὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος, ὡς πλουσιώτεροι τῶν τῆς Παλαιᾶς. Τοὐλάχιστον, οἱ πτωχοὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος, ἂς πληρώσουν ἕνα φόρον 3.70, ὁπότε οὔτε αὐτοὶ θὰ κατατυραννῶνται, οὔτε ἡ βιομηχανία θὰ καταστρέφηται, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφελῆται πολὺ περισσότερα.

§23Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὁμιλεῖτε μόνον περὶ τοῦ ταμβάκου, τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τῆς Παλ. Ἑλλάδος. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ὀφείλει νὰ μειωθῇ ὁ φόρος καὶ ἐπὶ τοῦ ταμβάκου, τοῦ παραγομένου ἐν Μακεδονίᾳ.

§24Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἀντιλέγω, ἀλλά, βεβαίως, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἔξοδα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Παμμακεδονικοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου.

§26Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κ. Πρόεδρε, εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸ τῆς ἀποφάσεως τοῦ σεβαστοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας, νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον 502, καὶ νὰ διορθώσῃ τὴν κακὴν διαρρύθμισιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τῶν διδασκάλων τῆς Μακεδονίας. Νῦν, ἀφοῦ ὁ σεβαστὸς Ὑπουργὸς διὰ τοῦ διορισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐφρόντισεν, ὥστε νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον διὰ τὴν διόρθωσιν τῆς τοιαύτης κακῆς διαβαθμίσεως τῶν διδασκάλων ἐν Μακεδονίᾳ, ἐπίσης δ’ ἐφρόντισε νὰ διαρρυθμίσῃ τὰς διατάξεις περὶ συντάξεων τῶν διδασκάλων τῶν Νέων Χωρῶν, νομίζω περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ράλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἐν Ἀθήναις ὀδοντοϊατρικῆς ἑταιρείας.

§28Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνήκων εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ Ναυτικοῦ, ἔσχον τὸ εὐτύχημα, κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον, νὰ λάβω μέρος εἰς τὰς δύο ναυμαχίας, ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνδόξου ναυμαχίας κατελήφθην ὑπὸ ὀδονταλγίας, ἡ ὁποία μὲ ἔκαμε πράγματι νὰ παραφρονήσω. Οἱ ἰατροὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οἵτινες ἦσαν ἄρτιοι ἐπιστήμονες, δὲν ἠδύναντο νὰ μοι παράσχωσιν οὐδεμίαν βοήθειαν. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Βʹ Μοίρας, εἰς τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ ὁποίου ἀνῆκον, μαθὼν ὅτι ἔκφρων διενυκτέρευον ἐπὶ τοῦ καταστρώματος, μὲ ἐκάλεσε καὶ προσεφέρθη νὰ μοὶ παράσχῃ ἄδειαν, ὅπως ἔλθω ἐνταῦθα καὶ ζητήσω τὴν ἀρωγὴν τοῦ ὀδοντοϊατροῦ. Φοβούμενος μὴ κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐξέλθῃ ὁ Τουρκικὸς στόλος, ἠρνήθην νὰ κάμω χρῆσιν τῆς τοιαύτης ἀδείας καὶ δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ναυμαχίας κατέφθασε τὸ νοσοκομεῖον «Ἰωνία», μεταξὺ τοῦ πληρώματος τοῦ ὁποίου κατελέγετο καὶ ὑπαξιωματικός τις, ὁ ὁποῖος εἶχε χρηματίσει ἄλλοτε ὀδοντοϊατρός. Αὐτὸς ἐθεράπευσεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πράξωσι πάντες οἱ ἰατροί, καὶ οὕτως ἠδυνήθην νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν μάχην. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου καὶ μόνον ἀποδεικνύεται ὁποία ἡ χρησιμότης τῶν ὀδοντοϊατρῶν, ὄχι μόνον κατὰ θάλασσαν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ στρατεύματι τῆς ξηρᾶς. Ἀτυχῶς, κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, οἱ ὀδοντοϊατροὶ ἐν τῷ στρατεύματι κατατάσσονται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου. Νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἄσκοπον καὶ ἄδικον· ἄσκοπον δὲ λέγω, διότι εἰς τὴν ὀδοντοϊατρικὴν ἰδίως ἐπιβάλλεται ἀντισηψία λίαν προσεκτική, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ τηρήσωσιν, ὡς ἐκ τοῦ βαθμοῦ των, οἱ ἐν λόγῳ ὀδοντοϊατροί. Ἤδη δέ, ὅτε ὑπάρχει καὶ νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ὀδοντοϊατροὶ δίδουσι καὶ ἐξετάσεις, ἀφοῦ φοιτήσωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δύο ἔτη, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ὅπως δοθῇ εἰς αὐτοὺς ὁ βαθμὸς τοῦ δοκίμου ἰατροῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησίν μου καὶ υἱοθετήσῃ, εἰ δυνατόν, τὴν ὑποβληθεῖσαν ἤδη πρότασιν νόμου.

§29Γ. ΠΩΠ. Δικαιότατον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§31Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἀναπτυχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Συναδέλφου κ. Ράλλη, εἶνε τόσον ἐπίκαιρα, καὶ ἡ ἐφαρμογή των εἶναι τόσον ἀναγκαία, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀναβολὴ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, καὶ δή, καθ’ ἥν περίπτωσιν ἔχομεν 300 χιλιάδας, ἢ περισσοτέρους ἀκόμη ἄνδρας εἰς τὰ σύνορα, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν διαιτῶνται ὑπὸ τὰς συνθήκας τῆς ὑγιεινῆς, ὅπως διαιτόμεθα ἡμεῖς ἐντὸς τῶν οἰκιῶν μας. Καὶ σήμερον ἔχει ἀνάγκην ὅλων αὐτῶν τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ράλλης, ὁ στρατὸς τῶν συνόρων. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ τόσον πατρικῶς διὰ τὸ στράτευμα, δὲν θὰ ὀκνήσῃ νὰ δώσῃ τὴν ὤθησιν, τὴν ἀπαιτουμένην, ὅπως ὁ βαθμὸς τῶν ὀδοντοϊατρῶν φθάσῃ μέχρι τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὥστε νὰ δυνηθῇ καὶ νὰ ἐπιβάλληται, ὥστε νὰ δυνηθῇ καὶ νὰ διοικῇ, ὥστε νὰ δυνηθῇ καὶ νὰ καθοδηγῇ τὰ μέσα τῆς ἐπιστήμης, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸν κλάδον του. Ὁ κλάδος εἶναι τόσον ἀναγκαῖος σήμερον, ὥστε, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπάρχωσιν ἄνω τῶν 2.000 ἰατρῶν ἐν Ἀθήναις, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπησχολημένοι. Φαντασθῆτε, λοιπόν, εἰς τὰ σύνορα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀφοῦ καὶ ἄλλοτε ἐλήφθησαν μέτρα, τοιαῦτα δὲ ἐξακολουθοῦσι φιλοτίμως λαμβανόμενα περὶ τῆς βελτιώσεως τοῦ στρατεύματος, δίκαιον εἶναι, νομίζω, νὰ εἰσακουσθῇ ἡ αἴτησις τῶν κυρίων ὀδοντοϊατρῶν, καθὼς καὶ τὰ λεχθέντα σχετικῶς παρὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. Συναδέλφων. Ἐάν, Κύριοι, ἐπρόκειτο περὶ ἀρχαιοτέρας τινὸς ἐποχῆς, ὅτε τὸ ἐπάγγελμα τῶν ὀδοντοϊατρῶν ἐξήσκουν οἱ ἱστορικοὶ ἐκεῖνοι κουρεῖς, βεβαίως, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἤθελον τολμήσει νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐκείνου τοῦ εἴδους τῆς παρῳχημένης ἐποχῆς οἱ ὀδοντοϊατροὶ λαμβάνωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ σήμερον τὰ πράγματα, ὡς πρὸς τοὺς ὀδοντοϊατρούς, οὐχὶ μόνον καθ’ ὅλην τὴν οἰκουμένην μετεβλήθησαν, ἀλλὰ καὶ παρ’ ἡμῖν ἐπίσης σπουδαιότατα ἐβελτιώθησαν. Ὑπῆρξεν ἐποχή, ἀκόμη καὶ ἐν Γαλλίᾳ, τῇ λίαν πεπολιτισμένῃ, καθ’ ἥν οἱ ὀδοντοϊατροὶ ἦσαν ἴσως τὰ τελευταῖα στοιχεῖα τῆς κοινωνίας· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἐπίσης νόμοι σοφοὶ ἐβελτίωσαν τὰ τῆς ὀδοντοϊατρικῆς, καὶ πρὸ πάντων ὁ νόμος τοῦ ἔτους 1892. Καὶ παρ’ ἡμῖν πρό τινος χρόνου σπουδαῖα νομοθετικὰ μέτρα ἐψηφίσθησαν, καθ’ ἃ οἱ ὀδοντοϊατροί, ἵνα ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν, δέον νὰ ὦσιν ἐπιστήμονες. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι δίκαιον ἤθελεν εἶσθαι, ὅπως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως καὶ οἱ ὀδοντοϊατροὶ λαμβάνωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Ἐπειδή, ὅμως, Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτόν, καὶ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ κινδυνεύσω νὰ ὑποστῶ τὸ πάθημα, ὅπερ ἀνέφερον ἡμέραν τινὰ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, περὶ τοῦ ὅτι ἴσως ἤθελεν εἶσθαι ὀρθὸν, (ἐὰν ἐζῶμεν ἐν ἄλλοις χρόνοις) νὰ ἀνηρτᾶτο ἀγχόνη ἐν τῇ Βουλῇ διὰ τοὺς προτείνοντας τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν — ἀφοῦ ἡ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, οἵαν λίαν πενθίμως τὴν παριστᾷ ἑκάστοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν,— ἀφοῦ, λέγω, ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀγχόνη κατὰ τῶν προτεινόντων πρότασιν αὐξήσεως οἱασδήποτε δαπάνης, ἵνα εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτόν, ἤθελον συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ εἶναι λίαν ὠφέλιμον καὶ διὰ τὸ στράτευμα νὰ ὀνομασθῶσιν οὗτοι ἀνθυπασπισταὶ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἀλλ’ ὁ μισθὸς αὐτῶν νὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι ὁ μισθὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ διαφορά, ἂν θὰ εἶναι μικρά ἢ μεγάλη· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς τὸ σύστημα τῶν ἰδεῶν ἐκείνων, οἵτινες ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἐν ᾗ περιστάσει καὶ καταστάσει εὑρίσκονται τὰ πράγματα τῆς Πατρίδος, οὐδεὶς πρέπει νὰ τολμᾷ καὶ νὰ μάχηται πρὸς αὔξησιν τῶν δημοσίων δαπανῶν, διὰ τοῦτο ποιοῦμαι τὴν ἐπιφύλαξιν καὶ τὴν πρότασιν ταύτην. Εἶδον μάλιστά τινας ὀδοντοϊατρούς, πρὸς οὓς ἐδήλωσα, ὅτι θέλω ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν αὐτῶν ταύτην, ἀλλὰ μετὰ τοῦ περιορισμοῦ, ὃν πρὸ μικροῦ ἐποιησάμην. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, Κύριοι, οἱ λίαν πεπαιδευμένοι, οἱ λίαν φιλοπάτριδες καὶ φιλότιμοι, μοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι αὐτοὶ δὲν μάχονται περὶ χρήματος, ἀλλὰ μόνον περὶ τῆς φιλοτιμίας αὐτῶν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλουσι μείνει τελείως εὐχαριστημένοι, ἐὰν γένηται δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτῶν καὶ ὑπὸ τὸν περιορισμόν, ὃν πρὸ μικροῦ ἀνέφερον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανάρης.

§35Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, Κύριοι Συνάδελφοι. Δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω, παρὰ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος κήδεται τῆς ὑγείας τῶν στρατιωτῶν καὶ ὁ ὁποῖος πολὺ κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει, ὅτι, ὅταν ὑπάρχωσιν ὀδόντες καλοί, ὑπάρχει καὶ στόμαχος καλὸς καὶ ὅταν ὑπάρχῃ στόμαχος καλός, ὑπάρχουσι καὶ σώματα ὑγιᾶ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησιν ταύτην.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§37Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν κ. Λεβίδην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, φιλοτίμως δρῶν ὡς Ὑπουργὸς, ἐν τῇ ἐκτάκτῳ ταύτῃ περιστάσει, ἔγνω νὰ συστήσῃ οὐλαμούς, προκειμένου περὶ ὅλων σχεδὸν τῶν τάξεων τοῦ στρατεύματος, ἐννοῶ τῶν τάξεων τῶν ὑγειονομικῶν, τῶν τάξεων τῶν δικηγορικῶν, τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ πολλῶν ἄλλων. Νομίζω, ὅτι ἠδύνατο, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καθηγητής, διορισθεὶς ἔκτακτος καθηγητὴς ἐν τῇ ἕδρᾳ τῇ ὀδοντοϊατρικῇ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὅτι ἠδύνατο ἐν αὐτῷ νὰ συστηθῇ οὐλαμός, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ δύνανται νὰ ἐκπαιδευθῶσιν οἱ ὀδοντοϊατροί, οὐχὶ χάριν τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ χάριν τῆς ἰδίας ἀξιοπρεπείας των, χάριν τῆς παραστάσεως αὐτῶν· διότι δὲν εἶναι δυνατόν, πολὺ ὀρθῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Γ. Ράλλης, νὰ κέκτηνται τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, κέκτηνται δὲ καὶ τὸν βαθμὸν δυστυχῶς τοῦ δεκανέως, διότι δὲν δύναται, λέγω, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς δεκανεὺς εἰς τὸν στρατιώτην, ὅταν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ὀδυνηρὸν αὐτὸ ἐπάγγελμα. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἡ ὀδοντοϊατρικὴ ἐπιστήμη ἀνέπτυξε σήμερον ὁλόκληρον κλάδον, διότι ἐκ τοῦ στόματος προέρχονται πολλὰ τὰ κακὰ εἰς τὸν ὀργανισμόν. Περὶ τούτου ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν πάντες. Ὅπως προβλέπομεν περὶ τῆς ὑγείας τοῦ στρατεύματος καὶ ἔχομεν νοσοκομεῖα, ἐν τοῖς ὁποίοις εἰσέρχονται οἱ στρατιῶται πρὸς θεραπείαν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρέπει νὰ προβλέψωμεν καὶ περὶ τῶν νοσημάτων τοῦ στόματος, διότι δὲν πρόκειται περὶ ὀδόντων μόνον, ὑπάρχουσι διάφορα νοσήματα τοῦ στόματος. Νομίζω, ὅτι διαβλέπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ νὰ συστήσῃ οὐλαμόν, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ εἰσέλθωσι πρὸς ἐκπαίδευσιν οἱ σήμερον στρατευθέντες ὀδοντοϊατροὶ καὶ ἐξέλθωσιν ἐκεῖθεν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Διαφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος Συναδέλφου, διότι ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι μεγάλη, ἑπομένως, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, προκειμένου περὶ ἐλαχίστων ὀδοντοϊατρῶν ἐπιστρατευθέντων. Φαντασθῆτε ἕνα δεκανέα ὀδοντοϊατρὸν νὰ κληθῇ διὰ νὰ θεραπεύσῃ τοὺς ὀδόντας τοῦ στρατηγοῦ. Ποία θὰ εἶναι ἡ παράστασις αὐτοῦ; Θὰ διαφέρῃ ὅμως, ἐὰν εἶναι οὗτος ἀξιωματικός.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ μπαρμπέρηδες τότε τὶ θὰ γίνουν;

§39Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅπως δὲ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προὐνόησε περὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, πρέπει, χάριν τοῦ στρατεύματος, χάριν τῆς ὑγείας τῶν στρατιωτῶν, νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ αὐτῶν διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν, τὴν ὁποίαν εἶχον πρότερον καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν παράκλησίν μας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης.

§41Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἰδιαιτέρως νὰ συστήσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου, Κύριοι, εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλοὶ στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἄνευ ὀδόντων, ἄλλοι ποὺ πάσχουσιν ἀπὸ τὰ οὗλα των καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι παθήσεις τοῦ στόματος, ἐξακολουθοῦσιν ἀτόπως παραμένοντες εἰς τὸ στράτευμα, διότι οἱ ὀδοντοϊατροί, οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ στράτευμα μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως, δὲν ἔχουσι τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ διὰ νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των.

§42Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μεταξὺ τῶν νόσων τοῦ στρατεύματος, τὰς ὁποίας, Κύριε Συνάδελφε, ἀναφέρετε, εἶναι καὶ οἱ ὀδόντες, ὥστε εἴμεθα σύμφωνοι. Διατὶ νὰ μὴ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μέτρον διὰ τοὺς οὐλαμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκπαιδεύονται οἱ ἰατροὶ καὶ εἰς τοὺς ὁποίους νὰ διδάσκωνται στοιχειώδη ὀδοντοϊατρικὴν καὶ νὰ ἀποφύγωμεν σύστασιν νέου κλάδου;

§43Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ὀδοντοϊατροὶ μὲ μίαν ἁπλῆν διδασκαλίαν, μὲ τόσα ὀλίγα μαθήματα, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐπιστήμονες καὶ διακεκριμένοι ἰατροὶ μετέβησαν εἰς Εὐρώπην εἰδικῶς διὰ νὰ σπουδάσωσι τὰ νοσήματα τοῦ στόματος καὶ τῶν ὀδόντων καὶ ἐπὶ ὁλόκληρον τριετίαν παρηκολούθησαν τὴν ἐπιστήμην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει τεταμένον τὸ οὖς καὶ τὴν προσοχήν του εἰς πᾶσαν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία τείνει πρὸς βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παράκλησιν ταύτην, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι καὶ τὸ στράτευμα θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ ἐν γένει τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἔχομεν.

§44Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιπροσθέτως θὰ εἴπω τι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἀποδοχὴν τοῦ αἰτήματος τῶν κ. κ. Ὀδοντοϊατρῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου, ἐὰν καὶ παρ’ ἄλλοις ἔθνεσιν, οἱ ὀδοντοϊατροὶ ἐπέτυχον πραγματικῶς θέσιν τινα ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῇ στρατιωτικῇ καὶ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως. Διὰ τὴν ὥραν τῆς ἐπιστρατεύσεως δὲν θὰ ἐγίνετο ἐν Ἑλλάδι, παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ ἀλλαχοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζει καλῶς, ὅτι οἱ στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι περισσότερον τῶν ἄλλων, τῶν ζώντων ἐν ταῖς πόλεσιν, εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς ψύξεις καὶ εἰς ἄλλα νοσήματα κακουχίας, εἶναι ἐπίσης ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ νὰ αἰσθανθῶσι περισσοτέρας προσβολὰς ἐκ τῶν ὀδόντων παρὰ ἀπὸ ἄλλην νόσον. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παράκλησιν τῶν ὀδοντοϊατρῶν.

§45Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀναγνωρίζω τὴν σκοπιμότητα τῶν συστάσεων τῶν κ. κ. Βουλευτῶν καὶ θέλω λάβει πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ληξάσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων Ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή, παρακαλῶ, νὰ δεχθῇ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀμβύκων διὰ τῶν κ. κ. Τραγανοῦ, Εὐθυμιάδου, Κοτζαμάνη καὶ Λόγγου.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαδερός.

§49Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Εἰς τὸν ἀξιότιμον καὶ σεβαστόν μοι Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλω τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι κατὰ τὴν 19ην Δεκεμβρίου 1915 τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων Βερροίας ἐδίκασεν ἐρήμην τὸν ἐκ Χανίων Κρήτης δικηγόρον καὶ δημοσιογράφον κ. Σπυρ. Ματατάκην διὰ δημοσίευμα ἐλέγχου μιᾶς παρεκτροπῆς ἑνὸς Εἰρηνοδίκου εἰσαγγελεύοντος καὶ ἑνὸς Πρωτοδίκου, προεδρεύοντος, ὅπερ δημοσίευμα ἐθεωρήθη ὑβριστικὸν καὶ κατεδίκασεν αὐτὸν ἐρήμην εἰς φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους, καὶ πρόστιμον χιλίων δραχμῶν καὶ εἰς παῦσιν δύο μηνῶν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδιδομένης ἐφημερίδος «Νέας Ἐρεύνης» καὶ εἰς τὰ δικαστικὰ ἔξοδα. Ἡ ἀπόφασις αὕτη, Κύριε Ὑπουργέ, τοῦ Δικαστηρίου τῶν Συνέδρων τῆς Βερροίας προυξένησε κατάπληξιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν Χανίων καὶ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, ὄχι διότι τὸ δικαστήριον τῆς Βερροίας ἐθεώρησεν ὡς ἐπιλήψιμον τὸ ὑπ’ αὐτοῦ δημοσιευθὲν ἄρθρον καὶ κατεδίκασεν αὐτόν, — διότι γνωρίζομεν ὅτι ὁ ποινικὸς δικαστὴς δικάζει κατὰ συνείδησιν καὶ ἑπομένως δικαίωμά του εἶναι νὰ θεωρήσῃ καὶ τὸ πλέον ἀθωότερον δημοσίευμα ὡς ἐπιλήψιμον καὶ ἕνα ἀθῶον ἄνθρωπον νὰ τὸν θεωρήσῃ ἔνοχον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον προὐξένησεν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν καὶ κατάπληξιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ μας, εἶναι, ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων τῆς Βερροίας παρεβίασε ῥητὰς καὶ θεμελιώδεις διατάξεις τῶν παρ’ ἡμῖν ἰσχυόντων νόμων. Καὶ ἐν πρώτοις, ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω προσωπικῶς, οὔτε τὸ ὄνομα του γνωρίζω, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, λέγω, ἐν προκειμένῳ ἐπέδειξεν ὑπέρμετρον ζῆλον, φθάσαντα μέχρι ἀδικίας, διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐτὸς ὤφειλεν, εἶχε καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ μὴ εἰσαγάγῃ τὴν δίκην κατὰ τὴν 19ην Δεκεμβρίου, καθ’ ὅσον ἐγνώριζεν, ὅτι λόγοι ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεως τοῦ δημοσιογράφου τὸν ἠνάγκαζον νὰ μὴ μεταβῇ εἰς Βέρροιαν καὶ οἱ λόγοι εἶνε ὅτι ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Κρήτης καὶ Θεσσαλονίκης εἶχε διακοπῆ τελείως, καθ’ ὅσον τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἐκτελοῦντα τὴν γραμμὴν Κρήτης, εἶχον διακόψει τοὺς πλόας των δι’ ἔλλειψιν γαιανθράκων ἐπὶ δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς δικασίμου, καὶ συνεπῶς ἦτο ἀδύνατον εἰς τὸν Μαλατάκην νὰ μεταβῇ εἰς Βέρροιαν. Καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν ἐγνώριζεν ἐκ τῶν ἐφημερίδων ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ἔλαβεν ὅμως γνῶσιν ἐκ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε πρὸς αὐτὸν ὁ κατηγορούμενος...

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρὸ πόσων ἡμερῶν ἔλαβε τὴν κλῆσιν;

§51Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέβαλεν ἀναφοράν;

§52Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Ὅταν εἰδοποιῇ τὸν Εἰσαγγελέα διὰ τηλεγραφήματος, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ προσέλθῃ διότι δὲν ὑπάρχει μέσον συγκοινωνίας, ὅτι ἔχει διακοπεῖ ἡ γραμμὴ τῶν ἀτμοπλοίων, ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως τῶν γαιανθράκων, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀναφοράν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· δύναμαι νὰ κακίσω τὴν ἀπόφασιν τῶν κ. Συνέδρων, ὅτι οὗτοι ὅλως ἀναρμοδίως ἐπελήφθησαν τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐναντίον τῆς ῥητῆς καὶ ἐπιτακτικῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς στερεῖται τοῦ φυσικοῦ του δικαστοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι παρετήρησα, ὅτι διχάζονται αἱ γνῶμαι μεταξὺ τῶν νομικῶν. Ὁ κατηγορούμενος εἶναι Κρής, εὑρίσκεται ἐν Χανίοις, ἐκεῖ εἶναι ἡ μόνιμος κατοικία του, ἡ ἐφημερίς του ἐκδίδεται ἐν Χανίοις, ἡ ἐφημερὶς κυκλοφορεῖ ἐν Κρήτῃ, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἑνὸς φύλλου τῆς ἐφημερίδος εἰς ἄλλο μέρος τοῦ Κράτους εἶναι ἀρκετή, ὥστε νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ γνώμη, ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο διεπράχθη τὸ ἀδίκημα. Ἐν τούτοις δὲν ἐπιμένω, ὡς εἶπον, εἰς τοῦτο, ἐπειδὴ αἱ γνῶμαι τῶν νομικῶν ἐδιχάσθησαν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον καὶ φοβερώτερον εἶναι, ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν Συνέδρων Βερροίας ἐδίκασε καὶ κατεδίκασε τὸν ἄνθρωπον, χωρὶς νὰ τηρήσῃ τὰς νομίμους διατυπώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, ἔπρεπε νὰ κληθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, κατὰ τὸ ἄρθρον 136 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ δικασθῇ ἐρήμην εἷς κατηγορούμενος, διαμένων ἐν Κρήτῃ, ἀπαιτοῦνται 23 ἡμέραι. Τοῦτο ῥητῶς καὶ σαφῶς ἀναγράφεται.

§53Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλαι δύο ἀκόμη, 25.

§54Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, εὐχαριστῶ. Ἐν τούτοις, τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων, ἐν τῇ σπουδῇ του καὶ ἐκ προκαταλήψεως, δύναμαι νὰ εἴπω, διὰ νὰ δικάσῃ τὸ ταχύτερον καὶ καταδικάσῃ τὸν Μαλατάκην, τὸν ἐδίκασεν, ἐνῷ εἶχε κληθῆ μόλις πρὸ 22 ἡμερῶν, διότι ἡ μὲν κλῆσις ἐκοινοποιήθη εἰς αὐτὸν τὴν 26ην Νοεμβρίου 1915, ἡ δὲ δίκη ἐγένετο τὴν 16ην Δεκεμβρίου. Ἀλλ’ ὅταν γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἡμέρα τῆς κοινοποιήσεως δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, οὔτε ἡ ἡμέρα τῆς δίκης, ἀπομένουν 22 ἡμέραι, ἄρα παρενόμησαν...

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐλύθη ἀντιθέτως τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἐδέχθη 16 ἡμέρας.

§56Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμένω ὅτι οἱαδήποτε ἑρμηνεία, ἐφ’ ὅσον ἀντίκειται εἰς ῥητὰς καὶ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ νόμου, δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀπολύτως σημασίαν.

§57Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἔλεγχον τῶν κλήσεων τὸν ἔχει ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐδέχθη τοῦτο...

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§59Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§60Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συζητεῖται τὸ πρᾶγμα, ἀπαιτοῦνται 25 ἡμέραι.

§61Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ἐδίκασε, οὐχὶ ἀμερολήπτως, ἀλλ’ ὡς ἀντίδικος αὐτοῦ, θὰ σᾶς εἴπω τὴν ποινήν, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν εἰς αὐτόν. Τὸν κατεδίκασεν εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν, διότι ἤλεγξεν ἕνα Εἰρηνοδίκην καὶ ἕνα Πρωτοδίκην. Καὶ ἐρωτῶ: ὅταν γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουσι τινὰ ἐλεεινὰ ὄντα, ἀποβράσματα τῆς κοινωνίας, τὰ ὁποῖα ἐνίοτε τολμοῦν νὰ φερθῶσιν ἀνευλαβῶς πρὸς τὴν ἀνωτάτην κορυφὴν τοῦ Ἔθνους, καὶ ὅμως δὲν ἔχομεν οὐδὲν παράδειγμα οὐδενὸς ἐξ αὐτῶν τῶν ὑβριστῶν νὰ τιμωρηθῇ μὲ τόσον αὐστηρὰν ποινήν, δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ κάμω τὸν παραλληλισμὸν καὶ νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κ. Συνέδρους Βερροίας: Πῶς σεῖς δέχεσθε τὸν Εἰρηνοδίκην ἀνώτερον ἀπὸ τὸν Βασιλέα; Κύριοι Βουλευταί, δίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡμεῖς οἱ Κρῆτες, ὁσάκις ἐξεγειρόμεθα κατὰ τῶν τυράννων, ὡς πρῶτον ζήτημα εἴχομεν τὴν ἕνωσιν τῆς πατρίδος μας Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὅταν ἡ σκληρὰ διπλωματία μᾶς ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος καιρὸς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν μας ἀγώνων, ὡς δεύτερον ζήτημα ἐθέτομεν καὶ ἐζητούσαμεν δικαιοσύνην, διότι δὲν εἴχομεν δικαιοσύνην κατὰ τὴν παρελθοῦσα, μαύρην καὶ στιγνὴν ἐποχήν, διὰ τοῦτο δὲ καὶ εἶπον, ὅτι μᾶς ἀφῆκε κατάπληξιν καὶ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν ἡ ἀπόφασις αὕτη.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μεμονωμένον παράδειγμα εἶναι αὐτό.

§63Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Βεβαίως· παρακαλῶ μὴ μὲ παρεξηγήσητε, δὲν ἐννοῶ ὁλόκληρον τὴν Δικαιοσύνην τοῦ Κράτους, πρὸς τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, καὶ τὴν ὁποίαν ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι καὶ γνωρίζω, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη τοῦ Κράτους ἀπονέμεται πλήρως, ἐδῶ πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων· δὲν ἐλέγχω τὴν Δικαιοσύνην τοῦ τόπου μας, πολλοῦ γε καὶ δή. Τώρα, ἴσως μοὶ ἀντιταχθῇ ὅτι, ἐπὶ τέλους, ὁ κατηγορούμενος κατεδικάσθη ἐρήμην, δὲν ἐχάθη τελείως, διότι ἔχει τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀνακοπῆς κατὰ τῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐγώ, ὁ πολίτης νὰ ὑποβάλλωμαι εἰς ἀνακοπάς, νὰ διορίζω δικηγόρους κλπ., διότι ὁ δικαστής, ὁ μισθοδοτούμενος ἀπὸ ἐμέ, τὸν πτωχὸν πολίτην, παρανομεῖ, δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος, οὐδὲ θεωρῶ δίκαιον νὰ ὑποβληθῶ εἰς τοιαύτας δαπάνας, διὰ νὰ διορθώσω τὴν παρανομίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, πολύ, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ σεβαστός μοι κ. Ὑπουργὸς δὲν φροντίσῃ, ὅπως μετατεθῇ ἡ δίκη καὶ δικασθῇ εἰς τὰ Κρητικὰ Δικαστήρια, φοβοῦμαι, ὅτι καὶ ἡ ἀνακοπὴ αὐτὴ θὰ ἀπορριφθῇ ὡς ἀνυποστήρικτος, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: διότι ὁ δημοσιογράφος αὐτὸς ἐδημοσίευσε πλεῖστα ἄρθρα τώρα τελευταίως, οὐχὶ εὐάρεστα πρὸς τινὰς τῶν ἐμπολέμων Δυνάμεων, εἶναι δὲ πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι, ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐπιβιβασθῇ ἀτμοπλοίου, διὰ νὰ μεταβῇ ἔξω τῆς Κρήτης, θὰ συλληφθῇ, ἑπομένως, ἡ ἀνακοπή του θὰ ἀπορριφθῇ ὡς ἀνυποστήρικτος, διότι δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ παρασταθῇ ἐγκαίρως εἰς τὴν δίκην της. Ἔχω ἐντολὴν ἀπὸ τὸν ἴδιον, ὅστις μὲ βεβαιοῖ, ὅτι καὶ δέκα ἔτη ἐὰν κινδυνεύσῃ νὰ καταδικασθῇ, δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ τῆς Κρήτης.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως.

§65Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρὸς ὑμᾶς ἀποτείνομαι. Γνωρίζω ἐκ φήμης, χωρὶς νὰ θέλω νὰ σᾶς κολακεύσω, ὅτι εἶσθε καὶ δίκαιος καὶ αὐστηρός. Παρακαλῶ, νὰ πράξητε ἐν προκειμένῳ ὅ,τι θεωρήσητε νόμιμον καὶ δίκαιον, καὶ ἰδίως νὰ φροντίσητε, ὅπως ἐντοπισθῇ ἡ δίκη, χάριν τοῦ δικαίου. Μία τοιαύτη σύστασίς σας, βεβαίως, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀπορριφθῇ καὶ ἡ ἀνακοπή του, ὡς ἀνυποστήρικτος, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μεταβῇ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαλάνης.

§67Γ. ΓΑΛΑΝΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν κ. Συναδέλφων μου, δὲν ἔχω, ἢ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπαλαντῖνος.

§69Ε. ΜΠΑΛΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι κ. Συνάδελφοι, καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἐντοπισθῇ ἡ δίκη.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιωνάκης.

§71Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Μεθ’ ὅσα ὁ προλαλήσας Συνάδελφος ἀνέπτυξεν, ἐπερίττευεν ἐντελῶς, ὅπως ἀνέλθω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις, διὰ νὰ εἶμαι ἐν πλήρει γνώσει ἡ Βουλὴ τοῦ ζητήματος, ὡς καὶ διὰ νὰ ὑποδείξω μίαν λύσιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ προστατευθῇ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ἀναξιοπαθῶν, ὁ ἀδίκως καταδικασθείς, διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα νὰ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων τὴν Βουλήν. Τὸ ζήτημα χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀνορθωτικῆς καὶ οὐχὶ τῆς σημερινῆς τῆς φαυλοκρατικῆς, κατά τινας.

§72Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ τὰ λέγητε αὐτά· λησμονήσατέ τα.

§73Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἐδικάζετο εἷς χωροφύλαξ ἐνώπιον δικαστηρίου ἐν Θεσσαλονίκῃ, τοῦ ὁποίου προήδρευεν εἷς Πρωτοδίκης καὶ εἰσαγγέλευεν εἷς Εἰρηνοδίκης διὰ κἄποιαν παράβασιν, δι’ ἐπίθεσιν, νομίζω, κατὰ ἰδιώτου.

§74Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος Πρωτοδίκης;

§75Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω, οὐδὲ μὲ ἐνδιαφέρει τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου τούτου.

§76Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δημήτριος Χωραφᾶς ὀνομάζεται.

§77Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω. Ἠξεύρω μόνον πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν, ὁ πρόεδρος παρεξετράπη εἰς ὕβρεις, μὴ περιορισθεὶς εἰς τὸ ἄτομον τοῦ χωροφύλακος, τοῦ κατηγορουμένου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν δὲν ἐπετρέπετο εἰς αὐτόν, ἀλλ’ ἐξετράπη εἰς ὕβρεις καθ’ ὅλου τοῦ Σώματος τῆς Κρητικῆς Χωροφυλακῆς, καὶ πλαγίως καθ’ ὅλης τῆς Κρήτης. Τὸ τοιοῦτον, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἐξήγειρε τοὺς Κρήτας τοὺς ἐν Θεσσαλονίκῃ, οἱ ὁποῖοι ἐν σώματι προσῆλθον εἰς ἀποδοκιμασίαν καὶ ἔσπευσαν νὰ διαμαρτυρηθῶσι πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀναγγείλωσι τὸ γεγονὸς εἰς Κρήτην. Οὕτως ἔχουν ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Τὶ ἔπραξεν ἡ Δικαιοσύνη; Ἐτιμώρησε τὸν παρεκτραπέντα δικαστήν, ἢ τὸν ἤμειψε, διότι ὕβρισε τὴν Κρήτην; Δὲν κατωρθώσαμεν οἱ ἐν Κρήτῃ νὰ μάθωμεν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐπειδὴ τόση ἐπίβλεψις ἐγένετο τότε εἰς τοὺς φίλους, ἐὰν ὁ δικαστὴς ἦτο φίλος, δὲν θὰ ἐτιμωρήθη. Τὰ γεγονότα ταῦτα, ἡ πληροφορία αὐτή, ἀναγραφεῖσα ἐν ὀλίγοις εἰς ὅλας τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας καὶ ληφθεισῶν πολλῶν ἐπιστολῶν ἐκ Θεσσαλονίκης, εἰς ἃς περιεγράφοντο ἐν ἐκτάσει, ἐξήγειρεν, ὡς εἰκός, τὴν κοινὴν γνώμην ἐν Κρήτῃ καὶ ἐξήγειρεν αὐτὴν δικαίως, διότι ὑβρίζετο τὸ Σῶμα τῆς Κρητικῆς Χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη εἶχεν ἀναγνωρίσει ὡς πρότυπον, ὡς τέλειον ἐν τῇ Ἀνατολῇ· ἐξήγειρε τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Κρήτης, διότι ὑβρίζετο ἐν τῷ προσώπῳ τῆς Χωροφυλακῆς διὰ πλαγίων φράσεων ὅλη ἡ Κρήτη.

§78Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτά. Ἐγένετο ἀνάκρισις καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτά.

§79Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἂν θέλετε νὰ τὸν ὑπερασπισθῆτε, δὲν εὑρίσκεσθε ἐν δικαίῳ, διαβεβαιοῦντες ἀναληθῆ καὶ συγκαλύπτοντες, ὡς καὶ ἓν Θεσσαλονίκῃ ἐπράξατε, τὴν ἀλήθειαν γεγονότων, ὡς ἐξέθηκα αὐτήν.

§80Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, διότι εὑρισκόμην τότε ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις μόνον ἐκ τῆς τροπῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβε κατόπιν, εἶχε σημασίαν.

§81Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ὁ δημοσιογράφος τί ἄλλο ἠδύνατο νὰ πράξῃ καὶ μάλιστα τῆς περιωπῆς καὶ ἀξίας τοῦ κ. Μαλατάκη, εἰ μὴ νὰ ἐκθέσῃ τὰ γεγονότα ἐν τῇ ἐφημερίδι του, ὡς παρεστάθησαν αὐτῷ, καὶ νὰ στιγματίσῃ τὸν ὑβριστὴν τῆς Κρήτης;

§82Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὠνόμασε λαθρεμπόρους τοὺς δικαστὰς τοὺς Ἕλληνας, καὶ λωποδύτας.

§83Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ὄχι, διαμαρτύρομαι.

§84Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἦτο Εἰσαγγελεύς.

§85Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, σᾶς βεβαιῶ, ὡς ἔντιμος καὶ εἰλικρινὴς ἄνθρωπος, ὅτι τοιαύτην φράσιν κατὰ τῆς Δικαιοσύνης τῆς Ἑλλάδος, ὄχι ὁ κ. Μαλατάκης, ἀλλὰ καὶ ὁ τελευταῖος Κρὴς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκστομήσῃ, καὶ μάλιστα ὁ κ. Μαλατάκης, ἄνθρωπος ἐκ τῶν εὐγενεστάτων καὶ ἐντιμοτέρων, καὶ δὴ πατριωτικωτέρων τέκνων τῆς Κρήτης, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἐπανειλημμένως ἀφορμὴ νὰ ἐκθειάσῃ τοὺς Ἕλληνας δικαστὰς τοὺς ἐργασθέντας ἐν Κρήτῃ, καὶ ἐπὶ τέλους, ἐκ τῆς ἐπιδράσεως αὐτῶν, συνδεδεμένων φιλικῶς μετ’ αὐτοῦ, οὐχὶ νὰ γράψῃ δὲν ἦτο δυνατόν, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ἐκστομήσῃ τοιαύτας φράσεις.

§86Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γεγραμμένα εἰς τὴν ἐφημερίδα.

§87Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς φέρω τὸ φύλλον καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ.

§88Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔλαβον γνῶσιν τοῦ φύλλου. Ὠνομάσθησαν λαθρέμποροι καὶ λωποδῦται οἱ Ἕλληνες δικασταί, ὁ δὲ δικαστὴς Χωραφᾶς εἶναι εὐγενέστατος καὶ ὁ ἱκανώτερος τῶν δικαστῶν.

§89Θ. ΑΔΑΜΙΔΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγώ. Εἶναι ἀληθῆ αὐτά, κ. Βουλευτά.

§90Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐκθέτω τὰ πράγματα, ὅπως τὰ γνωρίζω. Δὲν ἔχει προσωπικόν, οὐδὲ συναδελφότητος, ἐνδιαφέρον τὸ ζήτημα αὐτὸ δι’ ἐμέ.

§91ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα οὐσίας.

§92Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι ζήτημα οὐσίας.

§93Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ὁ Μαλατάκης παρεπέμφθη εἰς δίκην. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω διατὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐξέδωκεν ἀπόφασιν καὶ παρεδέχθη, ὅτι δύναται νὰ δικασθῇ καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν, παρὰ τὴν γνώμην ἄλλων ἐπίσης νομομαθῶν, ὅτι, ἀφοῦ τὸ ἔγκλημα διεπράχθη ἐν Κρήτῃ καὶ ἡ κατοικία τοῦ κατηγορουμένου εἶναι ἐν Κρήτῃ, ἔδει νὰ δικασθῇ ἐν Κρήτῃ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ Ἄρειος Πάγος ἔλυσεν οὕτω τὸ ζήτημα, εἶναι σεβαστὴ ἡ ἀπόφασίς του καὶ παραδέχομαι αὐτὴν ὡς δικαίαν. Εἰσήχθη εἰς δίκην. Εἰς αὐτὸν ἦτο ἀδύνατον νὰ μεταβῇ, ἦτο δὲ ἀδύνατον, ἂν ὄχι διὰ τὴν ἔλλειψιν συγκοινωνίας, τὴν ὁποίαν, ἀφοῦ θέλετε, τὴν ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ μέσον, καίτοι εἶναι πραγματική, ἀλλά, διότι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἠγωνίσθη, ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦμεν ἐνταῦθα. Ἔχει καταστῆ ἐχθρὸς Δυνάμεών τινων ἐκ τῶν μαχομένων ὁ ἄνθρωπος αὐτός, δι’ ὅπερ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῇ εἰς Βέρροιαν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφ’ ὅσον ἄρχουσι τῆς Μεσογείου οἱ Ἀνταντικοί. Εἰς ὅλας τὰς νηοψίας, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰ ἐκ Κρήτης ἀποπλέοντα, ἐξετάζεται ὑπὸ τῶν ἐνεργούντων τὴν νηοψίαν, μήπως εἶναι μέσα ὁ Μαλατάκης. Τὸ δὲ κατ’ αὐτοῦ μῖσος των προέρχεται πρὸ παντὸς ἐκ τοῦ ἑξῆς: Δὲν ἔλαβον τόσον ὑπ’ ὄψει τὴν ἀρθρογραφίαν του, ἀλλά, διότι ἠρωνεύθη αὐτούς, ὅταν κατελήφθη τὸ «Ἀχίλλειον», καὶ ἔγραψεν, ὅτι οἱ Γάλλοι ἀριθμοῦσι μίαν σοβαρὰν νίκην, διότι κατέλαβον τὰ ἀνάκτορα τοῦ Κάϊζερ, ἤτοι τὸ ἐν Κερκύρᾳ «Ἀχίλλειον», ἀμαχητεί. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ τις, ἴσως ὁ κ. Ἀλεξανδρόπουλος: ἂς εὕρισκεν ἓν ἀεροπλάνον ἢ τὰ πτερὰ τοῦ Ἰκάρου, διὰ νὰ μεταβῇ, καὶ ἀφοῦ δὲν μετέβη, ἐδικάσθη νομίμως. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἕτερον ζήτημα. Ἐτηρήθησαν οἱ νόμιμοι προθεσμίαι τῆς κλητεύσεως; Οὐχί. Διότι, ἐνῷ εἶναι πλημμέλημα, τὸ ὁποῖον δικάζεται ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου καὶ ἡ κατοικία τοῦ κατηγορουμένου εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου Θεσσαλονίκης, ἐδικάσθη κλητευθεὶς πρὸ 22 ἡμερῶν, παρὰ ῥητὴν διάταξιν τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἤτοι, παρὰ τὸ ἄρθρον 163 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὸ ὁποῖον ὁρίζει πρὸ 23 ἡμερῶν ἤτοι 8+15, ἐκτός, ἐὰν κατηργήθη τὸ ἄρθρον τοῦτο, χωρὶς νὰ λάβῃ ὁ λαὸς καὶ ὁ νομικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος γνῶσιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζετε, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι δὲν μᾶς δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα παραβιάζουσι ρητὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ εἶναι δυνατὸν ἰδιώτης νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην, ὅτι θὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του; Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὴν ἐντόπισιν τῆς δίκης, θὰ παρεκάλουν αὐτόν, χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης, νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι δὲν δύναται, εἰ μὴ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, αἵτινες δὲν συντρέχουσιν ἐπὶ τῆς προκειμένης δίκης, διότι εἶναι ὡρισμέναι αἱ περιστάσεις καθ’ ἃς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, διὰ τοῦτο δὲν θὰ συστήσω εἰς αὐτὸν τοῦτο, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν εὐθυδικίᾳ καὶ ἐντιμότητι, διατάξῃ, πρῶτον μὲν ἀνακρίσεις καὶ ζητήσει λόγον, διατί παρεβιάσθησαν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 163 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, δεύτερον δὲ θὰ παρακαλέσω αὐτόν, ὅπως ἐξασκήσῃ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, κατ’ ἐμέ, νὰ ὑποδείξῃ, δηλαδή, εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, νὰ μὴ ὁρίσῃ δικάσιμον σύντομον, ὥστε νὰ δοθῇ καιρὸς ἀρκετός, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἴσως ἀρθῶσι τὰ κωλύματα καὶ δυνηθῇ νὰ μεταβῇ ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν δικάσιμον τῆς γενομένης ἀνακοπῆς. Ἐὰν εἶναι ἔνοχος, ἂς τιμωρηθῇ, διὰ νὰ μάθῃ νὰ σέβεται τοὺς νόμους, ἀλλὰ νὰ τιμωρηθῇ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκετο, ὅτε ἔγραφε, συνεπείᾳ τῶν πληροφοριῶν του, ὅτι ὑβρίσθη ἡ Κρητικὴ Χωροφυλακή, ὅτι ὑβρίσθη ἡ Κρήτη, καὶ δὴ ὑπὸ δικαστοῦ, ἀφοῦ μάλιστα ὑβρισταὶ τῇ κορυφῇ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους, δικαζόμενοι, δὲν κατεδικάσθησαν εἰς τόσον βαρεῖαν ποινήν. Ἀλλ’ αὐτὸ θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Ἐλπίζομεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔχει μελετήσει τὸ ζήτημα, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν εὐθυδικίᾳ, ἐπαναλαμβάνω, θὰ λάβῃ τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ θὰ ζητήσῃ τὸν λόγον, διατὶ παρεβιάσθησαν ρηταὶ διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ θὰ συστήσῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἐφετῶν, νὰ ὁρίσῃ τὴν δίκην μὲ μακροτέραν προθεσμίαν, ὁπότε ἴσως κατορθώσῃ νὰ μεταβῇ οὗτος καὶ λογοδοτήσῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§95Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τῶν κ. κ. Συναδέλφων, ἓν ἔχει καθῆκον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης: τὸ σχετικὸν ἐρώτημα νὰ ἀπευθύνῃ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἐφετῶν καὶ ζητήσῃ σχετικὴν ἐξήγησιν. Τοῦτο τὸ ἔκαμα καὶ ἀναμένω ἀπάντησιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω καὶ διατυπῶ εἰς τοὺς κ. κ. Συναδέλφους, τοὺς ὑποβαλόντας τὸ ἐρώτημα, εἶναι, νὰ ἔχωσι τελείαν πεποίθησιν ἐπὶ τὴν ἐντιμότητα καὶ τὸ ἤρεμον τοῦ χαρακτῆρος τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἐφετῶν. Διακρίνεται μεταξὺ τῶν συναδέλφων του. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ πνεύματί του νὰ κατισχύσῃ τὸ πνεῦμα τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ πολλάκις τὸ «ἐσπρὶ ντὶ κόρ». Ἐὰν πράγματι οἱ διευθύναντες τὰ τῆς ὑποθέσεως, παρεβίασαν τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας περὶ προθεσμίας, θὰ καταπέσῃ ἡ κατηγορία ἐκ βάθρων καὶ θὰ ἐπιβληθῇ ἡ δικαιοσύνη. Νὰ ἔχετε πεποίθησιν ἐπὶ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν διὰ τὰς ἠθικὰς ἀρχάς του καὶ τὸν χαρακτῆρα. Ἐὰν ὅμως ὑπάρξουν ὑπερβασίαι, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ παραμελήσῃ τὸ καθῆκον τοῦ ἐλέγχου, πρὸς ἀπονομὴν τοῦ δικαίου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων

§97Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Πρό τινος χρόνου λυπηρὸν ἐπεισόδιον ἔλαβε χώραν εἰς τὸ στράτευμα τῆς Μακεδονίας. Εἰς τὸν 1ον Λόχον τοῦ 25ου Συντάγματος, τοῦ Ἠπειρωτικοῦ, ὁ ὑπολοχαγὸς Παναγιώτης Ράλλης ἐξύβρισε τοὺς Ἠπειρώτας. Ἐκ τούτου ἐγένετο στάσις, οἱ δὲ στασιάσαντες εἰσήχθησαν εἰς δίκην, δεκατέσσαρες δὲ ἢ δεκαπέντε ἐφυλακίσθησαν εἰς τὸ Παλαμίδι. Τὸ γεγονὸς ἐξήγειρε τὴν κοινὴν γνώμην ἐν Ἠπείρῳ; καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Δευτέρας προταχθῇ ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις.

§98Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Ὁ ὑπολοχαγὸς, περὶ οὗ πρόκειται, ἔσπευσε νὰ ἀγωνισθῇ ἐκ τῶν πρώτων ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Βορείου Ἠπείρου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις παρὰ πολλῶν συναδέλφων, ὅπως προταχθῇ ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§101Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶχον ὑποβάλει ἐπερώτησιν ἀπὸ τῆς παρελθούσης Περιόδου περὶ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης Θεσσαλονίκης. Δυστυχῶς, οὔτε τότε συνεζητήθη, οὔτε τώρα, διότι ἄλλοι Συνάδελφοι ζητοῦσι προτιμήσεις καὶ οὕτως ἡ σπουδαιοτάτη αὕτη ἐπερώτησις εἶναι σήμερον δεκάτη ἑβδόμη. Ὑπεβλήθη πρότασις προτάξεως ὑπὸ πολλῶν Συναδέλφων καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅπως προτιμηθῇ, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος. Πρόκειται περὶ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπομυζῶσιν ἄνθρωποι μὴ ἐργαζόμενοι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἔχετε ὑποβάλει πρότασιν, θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν ἅμα συζητηθῶσι τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κηρυχθῆ κατεπείγουσαι. Ἀμέσως μετ’ αὐτὰς θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν διὰ τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἔχει κηρυχθῇ κατεπείγουσα ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Σλήμαν καὶ ἑπομένως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σλήμαν.

§103ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Κύριοι Βουλευταί, εὐχαριστῶ τὴν Βουλήν, διότι ἐδέχθη τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη παρ’ ἀξιοτίμων Συναδέλφων, περὶ τῆς προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου, θέλω δέ, ἀναγνωρίζων τὸ πολύτιμον τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον διεξέλθει τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα. Βεβαίως, δὲν ἤθελον φέρει τοῦτο ἐνώπιον ὑμῶν, ἐὰν ὡρισμέναι περιστάσεις δὲν συνέδεον τὸ Διάταγμα τῆς ἀνακλήσεώς μου ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ παρὰ τῇ Ὁμοσπονδιακῇ Κυβερνήσει τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἡ ἀνάκλησις Πρεσβευτοῦ, ὅπως καὶ ἡ παῦσις οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, ὅστις δὲν προστατεύεται ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς μονιμότητος, ἀνήκει εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἑπομένως ἐπ’ αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἀνάκλησις αὕτη, διὰ ζήτημα προμηθειῶν — τονίζω τὴν λέξιν αὐτήν, διότι, ὅπου ὑπάρχει προμήθεια, εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ νομίσωσιν ὅτι ὑπάρχει συμφέρον — λέγω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἀνάκλησις αὕτη, χωρὶς ὁ Πρεσβευτὴς νὰ κληθῇ εἰς ἀπολογίαν, χωρὶς τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ἀνάκλησιν ταύτην, νὰ γίνωσι γνωστὰ καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, προσεδίδετο ὄνειδος διὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως παρὰ τῇ Κυβερνήσει τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ περὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς μητρὸς Πατρίδος εἰς τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδας τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ διὰ τοῦτο τολμῶ νὰ φέρω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ἵνα εὐαρεστούμενοι, ἀναγνωρίζοντες ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι τέκνον Κοινοβουλίου καὶ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης ἀνεγνωρίσθην, ἵνα ἀντιπροσωπεύσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὄχι τόσον ὡς διπλωμάτης, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς Ἕλλην καὶ ὡς πολιτικός, ἵνα ἀντιληφθῶ καὶ ἐργασθῶ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς, ἐλπίζω ὅτι, εὐαρεστούμενοι, θέλετε ἀναγνωρίσει εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ ὑπεραμυνθῶ οὐχὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς θιγείσης φιλοτιμίας τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐν Ἀμερικῇ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐδόθη εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας, ὅπερ κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον δίδεται εἰς πάντα ἐν οἱαδήποτε περιστάσει, καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ψευδεῖς ἀριθμοὺς ἔφερεν ἐν ἐπισήμοις ἐγγράφοις ὁ τότε Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔγγραφα, ἅτινα ἠδύναντο νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἐμπιστευτικά, ἔπαυσαν ὅμως δυνάμενα νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς τοιαῦτα τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἔλαβον τὸν τύπον τῆς δημοσιότητος, κατατιθέμενα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι καὶ ἀπὸ πνεύματος συναδελφότητος θέλετε ἐπιτρέψει εἰς ἐμὲ νὰ ἐκθέσω τοῦτο τὸ ζήτημα ἐνώπιον ὑμῶν. Θέλω περιορισθῆ, Κύριοι, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀριθμῶν, ἀριθμῶν οἱ ὁποῖοι, εὐτυχῶς, ἐξηλέγχθησαν ἐγκύρως καὶ ἐπισήμως ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης. Θέλω περιορισθῆ εἰς ἀνάγνωσιν ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν θέλω θίξει οὐδὲ πόρρωθεν τὴν δρᾶσιν μου ἐκείνην, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὸν Ἑλληνικὸν κόσμον πέραν τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ὠκεανοῦ, οὔτε θέλω ἐξετάσει τὰ αἴτια, ἅτινα νομίζω ὑπάρχοντα, καὶ τὰ ὁποῖα συνέτεινον, ὥστε νὰ χαλκευθῇ συστηματικὴ ἐναντίον μου, τεχνηέντως, σκευωρία. Ἴσως εἰς ἄλλην στιγμήν, εἰς ἄλλα θέματα, ὅταν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τέλους διὰ τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἀμερικῆς, καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πάντοτε συνεισέφερον καὶ τὸ αἷμα καὶ τὸ χρῆμα ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ὅταν, λέγω, σκεφθῇ ἡ Βουλή, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν, τότε, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὔχομαι ταχέως νὰ συζητηθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τότε ἴσως ἔλθῃ περίστασις, ὥστε νὰ δυνηθῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἀποσιωπήσω, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τοιούτων θεμάτων δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπ’ ἐμοῦ γιγνομένη, ἵνα συσκοτίσω τὸ καθ’ ἑαυτὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατελογίσθη εἰς ἐμὲ εὐθύνη καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω νὰ ἀνασκευάσω τὴν εὐθύνην. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, τὴν συνοδεύουσαν τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἀνακλήσεως τοῦ Ἁγ. Σλῆμαν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀμερικῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντησεν, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἦτο κατατεθειμένον. Ἦτο κατατεθειμένον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, εἷς δ’ ἐκ τῶν Συναδέλφων εἶχε λάβει τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ ἔδωκεν εἰς ἐμὲ καὶ τὸ ἐπισυνάπτω τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὸν φάκελλον μὲ τὰ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Κάμνω τὴν παρεμβολὴν ταύτην, ἐπειδὴ συνεζητήθη ὑπὸ συναδέλφων τὸ ζήτημα τοῦτο χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν. Δεύτερον ἐζήτησα τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα, σχετικῶς πρὸς τὴν ἀνάκλησιν, τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καταθέτει ἓν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, σχετικὸν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγει δέ, ὅτι ἄλλο ἔγγραφον ἐκτὸς αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει. Τοῦτο εἶναι ἕν γεγονός, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω ἐπανέλθει μετ’ ὀλίγον. Ἐπίσης, τὸ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διαβιβαστικὸν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ μηνὸς Μαΐου 1915, τὸ σχετικὸν πρὸς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Ἁγ. Σλῆμαν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀμερικῇ, καθὼς καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ναύλωσιν ἀτμοπλοίων διὰ τὴν μεταφορὰν γαιανθράκων. Τέταρτον, πάντα τὰ σχετικὰ κλπ. Πάντα ταῦτα κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κατατεθέντων ἐγγράφων διετύπωσα τὴν ἐπερώτησίν μου, τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν δι’ ὀλίγων, ὡς εἶπον, νὰ ἀναπτύξω. Τὸ ἔγγραφον πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἔχει ὡς ἑξῆς: Ζητῶ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, νὰ ἀναγνώσω τοὐλάχιστον τὰς περισσοτέρας περικοπὰς τοῦ ἐγγράφου τούτου, καθ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἄγνωστον εἰς πλείστους ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων.

§104ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸ ἀναγνώσητε ὅλον.

§105ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. (Ἀναγιγνώσκει): «Μεγαλειότατε, ... κλπ.». Παρατηρῶ, λοιπόν, ὅτι τρία εἶναι τὰ θέματα, τὰ διαλαμβανόμενα ἐν τῷ κατηγορητηρίῳ τούτῳ: α) Ἡ σύγχυσις τῶν τηλεγραφημάτων. β) Ἡ ζημία τοῦ δημοσίου ταμείου. γ) Ζημία τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν. Τὰ τρία ταῦτα ζητήματα θέλω ἐξετάσει κεχωρισμένως. Ἐξεταστέον ἤδη: ποῦ βασίζεται τὸ ἔγγραφον τοῦτο πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα; — διότι κάπου πρέπει νὰ βασίζηται. — Ὑπάρχει ἀπ’ εὐθείας ἀντίληψις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν; Ὄχι, διότι οὐδὲν τηλεγράφημα ἐστάλη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνακλήσεως. Δὲν ἐπελήφθη οὔτε φορτώσεως, οὔτε ἐκφορτώσεως, οὔτε οὐδενὸς ζητήματος· ἑπομένως ἀπ’ εὐθείας ἀντίληψις δὲν ὑπάρχει. Τοῦτο ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἔλλειψις ἐν τῷ φακέλλῳ σχετικῶν ἐγγράφων. Ἐκλήθη ὁ Πρεσβευτὴς εἰς ἀπολογίαν; Ὄχι. Ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν; Ὄχι. Ἑπομένως, ποῦ βασίζεται; Βασίζεται ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου, ὅπερ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἔχει οὕτω: (Ἀναγινώσκει) «Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν....κλπ. Ὑπουργὸς Δεμερτζῆς». Αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέλω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς, ὅτι εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο γίνεται λόγος περὶ οὐσιώδους ζημίας, ἥτις δὲν καθορίζεται. Συγκρίνεται εἷς ναῦλος, ὅστις ἀναγράφεται ψευδῶς εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ὡς θέλω ἀποδείξει, καὶ συγκρίνεται οὗτος πρὸς τὸν ναῦλον ἐκεῖνον, εἰς ὃν θὰ ἠδύναντο νὰ ναυλωθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια καὶ ὅστις θὰ ἦτο κατὰ πολὺ μικρότερος κατὰ τόννον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εὐηρεστήθη νὰ μοὶ καταθέσῃ τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου, εἰς ὃ βλέπομεν παράξενα πράγματα. Βλέπομεν μὲ μικροσκοπικοὺς χαρακτῆρας γεγραμμένα διάφορα πράγματα μὲ τὸ μολύβι, ἅτινα προδίδουσι τὴν ἀκριβῆ ψυχολογικὴν κατάστασιν ἐκείνων, οἵτινες ἔκαμον αὐτὰς τὰς σημειώσεις μὲ τὸ μολύβι: «οὕτως ἐπῆλθεν οὐσιώδης ζημία» καὶ λέγει, «πόση ζημία;» κατόπιν «1.000.000». Ἀπὸ ποῦ ἠρύσθη τὸ ἓν ἑκατομμύριον δὲν λέγει. Ἐπίσης λέγει πολλά, σχετικῶς μὲ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔμενον εἰς τὸν Πειραιᾶ δεμένα ἄνευ ἐργασίας, τῶν ταλαιπώρων ἐφοπλιστῶν, ἐξ ὧν γνωρίζομεν πόσοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔκτοτε κατεστράφησαν καὶ διέρχονται τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν λοιμότωντες!

§106Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Μὴ τὸ λέγετε αὐτό, διότι τότε, ὁμολογουμένως, οἱ ἐφοπλισταὶ ἐζημιοῦντο.

§107Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ περισσότερα πλοῖα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ἐνοικίασα, ἦσαν καὶ αὐτὰ Ἑλληνικά, διότι ὁ Γ. Ἀγγελάκης δὲν εἶναι Κινέζος, οὔτε ἡ κ. Εὐγενία Ἐμπειρίκου, ἧς τὸ ὄνομα φέρει τὸ πλοῖον, ἀνήκει εἰς τὴν Ἱσπανικὴν ἰθαγένειαν.

§108Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον πιστοποιοῦν τὴν ζημίαν ἐξ ἁρμοδίας ἀρχῆς;

§109Α. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον οὐδαμοῦ, οὔτε, νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ προσωπική μου ἀντίληψις βαρύνει, οὔτε νομίζω, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅπως ἐκθέσω τὴν προσωπικήν μου ἀντίληψιν. Ἐγὼ ἁπλῶς, χαρακτηρίζων συνολικῶς τὸ ζήτημα, λέγω, ὅτι δὲν ἔγιναν τὰ πράγματα διὰ τῶν νομίμων ὁδῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπικοινωνοῦσι πρὸς ἀλλήλας αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἔγγραφον τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἄλλως τε ἁρμόδιον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δίδει τὰ νοήματα καὶ ἐπειδὴ ἡ Πρεσβεία εἶχε κρυπτογραφικὸν λεξικὸν πρὸς συνεννόησιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μερικὰ τηλεγραφήματα ἀπεστέλλοντο διὰ τοῦ κρυπτογραφικοῦ βιβλίου. Ἡ δὲ μὴ ἁρμοδιότης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν παρασκηνίων, τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἑξῆς: Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαρακτήρισεν ἑαυτὸ ἀναρμόδιον διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τοιούτων ζητημάτων, διότι ἔχομεν τὸ ἔγγραφον, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 98899 τῆς 31ης Αὐγούστου, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν συνημμένως ἀντίγραφα τῶν μέχρι σήμερον ληφθέντων παρὰ τοῦ κ. Σλήμαν τηλεγραφημάτων, σχετικῶς μὲ τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, καὶ νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστούμενοι... κλπ. Ὁ Ὑπουργὸς Διομήδης». Εἶναι τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐδόθη καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπογράψει ὁ διεκπεραιωτὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅπερ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν χαρακτηρίζει αὐτὸ ἑαυτὸ ἀναρμόδιον διὰ νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῶν τῶν θεμάτων. Ἀλλὰ πῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον τότε ἦτο ἀναρμόδιον, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἔλαβε στοιχεῖα, ἵνα γνωρίζῃ τὰ πράγματα — διότι ἡ ἐκφόρτωσις ἔγινεν ἐν Πειραιεῖ, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν ὑπαλλήλων, ἀνηκόντων εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν — πῶς ἐπεφοίτησε πάλιν τὸ Ἅγιον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀντεπροσωπεύετο διὰ τοῦ λευκοῦ πτηνοῦ, εἰς τοὺς τότε κηρύξαντας αὐτοὺς ἑαυτοὺς ἀναρμοδίους, ποῖος τοὺς ἔδωκε τὰ στοιχεῖα κρίσεως, ὥστε νὰ συντάξωσιν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ χαρακτηρίσω ὡς λίβελλον;

§110Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποῖον ἔγγραφον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου;

§111ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἔγγραφον. Ἀλλὰ ταῦτα οὐδεμίαν ἔχουσι σημασίαν, ἐφ’ ὅσον τὰ γεγονότα ἦσαν, δῆθεν, ἐναντίον μου. Ἐὰν τὰ μέτρα τὰ ληφθέντα ἐβασίζοντο ἐπὶ γεγονότων πραγματικῶν, ἡ μὴ τήρησις τῶν τύπων θὰ εἶχεν ὅλως δευτερεύουσαν σημασίαν. Περίεργον ὅμως εἶναι, ὅτι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ἡμῖν ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ δικηγόρος Βενιζέλος, ὀνομάζει τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δικογραφίαν, — διότι εἰς τὰς ἀγορεύσεις αὐτοῦ ὁ κ. Βενιζέλος λέγει τὸ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «...». Αὐτὸ εἶναι δικογραφία, ἐρωτῶ τοὺς δικηγόρους κ. Συναδέλφους κατὰ πόσον τοῦτο εἶναι δικογραφία.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τοῦ κ. Διευθυντοῦ;

§113ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Τὸ πόρισμα τοῦ κ. Διευθυντοῦ ἔχει ἀποκρυσταλλωθῇ εἰς τὴν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω ἐνώπιον ὑμῶν, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς ἀριθμούς, μὴ ἀναγεγραμμένους ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ, ἀλλὰ τοὺς ὁποίους βλέπομεν ὑποβόσκοντας ἐν αὐτῷ διὰ μολυβδίδος.

§114Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μόνιμος εἶναι ὁ ὑπάλληλος αὐτός;

§115Α. ΣΛΗΜΑΝ. Μάλιστα, μόνιμος δι’ εἰδικοῦ νόμου. Ἄς ἐξετάσωμεν ἤδη τὰς κατηγορίας, αἵτινες ἀναγράφονται εἰς τὴν ἔκθεσιν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συγχύσεως τῶν τηλεγραφημάτων, ἔχω νὰ προσθέσω, τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐθεωρήθη ὡς ἀπολογία τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ἐκ μέρους μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1914, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀπήντων πρὸς τὸ τηλεγράφημα τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐδικαιολογεῖτο διατὶ ἔκαμε τὴν παραγγελίαν εἰς Ἀμερικήν. Εἰς οἱανδήποτε ἐρώτησιν, ἡ ὁποία θέλει μοὶ ἀπευθυνθῇ καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐρωτῶμαι, τέλος πάντων, ἐζημιώθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Θ’ ἀπαντήσω «ναί». Ἀλλὰ διατὶ ἐζημιώθη; Διότι ἔγινεν ἡ παραγγελία εἰς Ἀμερικὴν καὶ ὄχι εἰς τὸ Κάρδιφ. Ἠπατήθησαν ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα καὶ ἐνόμισαν, ὅτι τὸ Κάρδιφ εἶχε κλείσει· οὐδέποτε τὸ Κάρδιφ εἶχε κλείσει. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξηγήσω τί εἶναι τὸ Κάρδιφ. Τὸ Κάρδιφ εἶναι γαιανθρακορυχεῖον, περιλαμβάνον μεγάλα γαιανθρακοφόρα στρώματα καὶ ὑπάρχουσι διάφοροι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐκμεταλλεύονται αὐτά, ἀπὸ διαφόρων φρεάτων. Ὡρισμένα ἀπὸ αὐτὰ τὰ φρέατα εὑρίσκονται ἀναγεγραμμένα εἰς τὸν ἐπίσημον κατάλογον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ἐπικαλοῦμαι τὰς γνώσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Τσουκαλᾶ περὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν, τὰ ὁποῖα λέγω. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα φρέατα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὸν κατάλογον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, τὰ ὁποῖα ὅμως καὶ ταῦτα ἔχουσι γαιάνθρακας ἐπίσης καλῆς ποιότητος. Τότε τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων, ὄχι ὡς μέτρον ἐναντίον τῶν τρίτων των ἐμπολέμων, τῶν οὐδετέρων κλπ., ἀλλ’ ὡς μέτρον σκοποῦν νὰ κρατήσῃ τὰ κάρβουνα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στόλου τοῦ Ἀγγλικοῦ, τοῦ ἐπιστρατευθέντος τότε, λόγῳ τοῦ πολέμου. Ἀπηγόρευσε, λοιπόν, τὴν ἐξαγωγὴν μόνον τῶν γαιανθράκων τῶν φρεάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸν πίνακα τὸν ἐπίσημον τοῦ Ναυαρχείου, τῶν δ’ ἄλλων ὄχι. Φαίνεται ὅμως, ὅτι οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐν τῷ τοιούτῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔκαμον σύγχυσιν, ἐνόμισαν, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἀφεώρα τὴν ἐξαγωγὴν ὅλων τῶν γαιανθράκων Κάρδιφ, καὶ ἐτηλεγράφησαν εἰς Ἀμερικήν. Κατόπιν ἀνεγνώρισαν τὸ λάθος καὶ ἐτηλεγράφησε πρὸς ἐμὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: (Ἀναγινώσκει) «Ἐπίσης ἤνοιξε τὸ Κάρδιφ καὶ ἔχομεν πᾶν συμφέρον νὰ ἀκυρώσητε τὸ ἥμισυ τῆς... κλπ.». Καὶ τότε ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου καὶ ἀναφαίνεται ἡ ὅλη ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ἐξετάζω τὴν στιγμὴν ταύτην. Τοῦτο παρεμπιπτόντως, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ σύγχυσις πῶς ἀφ’ ἑνὸς διατείνομαι καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶμαι ὑπαίτιος τῆς ζημίας, ἐνῷ ὑπάρχει γεγονὸς ἀδιαφιλονίκητον, ὅτι θὰ ἠδύνατο τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ ἔχῃ γαιάνθρακας εὐθηνοτέρους, ἐὰν τοὺς ἐπρομηθεύετο ἐξ Ἀγγλίας, καὶ οὐχὶ ἐξ Ἀμερικῆς.

§116Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφον εἰς ἄλλην ὑπόθεσιν τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὰ φρέατα, τὰ ὁποῖα κρατεῖ δι’ ἑαυτὴν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, καὶ τὰ φρέατα, τὰ ὁποῖα ὁρίζει διὰ τὰ ἄλλα Κράτη...

§117Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, πῶς ἤνοιξε τὸ Κάρδιφ, ἀφοῦ δὲν ἦτο ποτὲ κλειστόν;

§118ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπῆλθε σύγχυσις μεταξὺ τῶν τελευταίων δύο τηλεγραφημάτων. Ἡ σύγχυσις ἐπῆλθε, διότι ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸν ὁποῖον κακῶς ἀνέθεσαν τὴν τοιαύτην ἐμπορικὴν ἐργασίαν χωρὶς νὰ τοῦ δώσωσι κανένα βοηθόν, ἐνῷ τοιοῦτοι βοηθοὶ ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἠναγκάζετο νὰ ἔχῃ δύο ἕδρας, ἀπεχούσας ἀλλήλων ἕξ ὥρας σιδηροδρομικῶς, καὶ εἶχεν ἀνάγκην νὰ εὑρίσκεται καὶ εἰς τὸ ἓν σημεῖον διὰ νὰ ἐπιβλέπῃ τὰς ἐμπορικὰς πράξεις, καὶ εἰς τὸ ἕτερον, διὰ νὰ δώσῃ τὰ διαπιστευτήρια εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, καὶ οὕτω ἔγινεν ἡ σύγχυσις. Διατείνομαι, ὅτι ὑπῆρχον τὰ κατάλληλα πρόσωπα, διότι ὑπῆρχον ἐκεῖ, δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ «Κιλκίς», οἱ ὁποῖοι ἦσαν πολλοί, καὶ ἠδύναντο νὰ φροντίσωσι διὰ γαιάνθρακας, ἂν ἐλαμβάνετο πρόνοια ὀλίγον πρίν, ὅτε ὑπῆρχε καὶ ἡ ἰδέα νὰ ἐξέλθῃ ἡ Ἑλλὰς τῆς οὐδετερότητος, ὑπῆρχεν ὁ ἀντιπλοίαρχος Κλεομένης, ὁ ὁποῖος διετάχθη νὰ ἔλθῃ νὰ ἴδῃ τί κάμνω ἐγώ, διότι τὰ τηλεγραφήματα δὲν ἤρχοντο, ἐπειδὴ οἱ Ἄγγλοι εἶχον κόψει τὰ σύρματα εἰς τὴν Μάλταν, δὲν ἀνετέθη ὅμως εἰς αὐτὸν νὰ μὲ βοηθήσῃ καὶ ἤμην μόνος. Ἔλαβον τὸ τηλεγράφημα καὶ ἐπῆλθεν ἡ σύγχυσις, διότι ἔλαβον τὸ δεύτερον τηλεγράφημα πρῶτον.

§119Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Τὸ ἕτερον πρόσωπον τί εἴδους συνδρομὴν ἠδύνατο νὰ σᾶς παράσχῃ;

§120Α. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ εἶχον ἕνα ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον θὰ ἄφηνα, ὅταν ἐγὼ ἀπεμακρυνόμην, διὰ νὰ ὑπάρχῃ συνέχεια, καὶ θὰ ἐφαίνετο ἡ σειρὰ τῆς λήψεως τῶν τηλεγραφημάτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ εὑρισκόμην ἐνώπιον δύο τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ὅμοια, καθὼς λέγει ὁ συντάξας τὴν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Δὲν εἶναι ὅμοια, ἀπαντῶ, διότι τὸ ἓν τῶν τηλεγραφημάτων ἀπεστάλη εἰς ἐμὲ ὑπὸ τοῦ κ. Βούρου, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε Γραμματεὺς τῆς Πρεσβείας, ἐξ Οὐασιγκτῶνος, δὲν μοῦ ἔλεγεν, ὅτι μοὶ ἀπέστειλε τηλεγράφημα, ἀνέφερε δὲ καὶ ἄλλα θέματα καὶ ἐφαίνετο ὡς τηλεγράφημα ἐντελῶς καινουργές. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τοῦ ζητήματος, διότι, καὶ ἂν πόρρωθεν νομισθῇ, ὅτι ἐπῆλθε ζημία, δηλῶ, καὶ ἐδήλωσα πάντοτε, ὅτι δὲν ἤθελον ὀχυρωθῇ ὄπισθεν τοῦ λάθους, τὸ ὁποῖον προῆλθεν οὐχὶ ἐκ τῆς ἐμῆς ὑπαιτιότητος, ἀλλ’ ἤθελον ἀναγνωρίσει ὅτι ἐγὼ πταίω, ἀρκεῖ νὰ ἐπῆλθε ζημία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς ἐξετάσεως τῆς ζημίας, ἀφήνων τὸ ἄλλο μέρος, ἀφοῦ διατείνομαι, ὅτι οὐδεμία ζημία ἐξ ἐμῆς ὑπαιτιότητος ἐπῆλθεν εἰς τὸ Δημόσιον...

§121Ρ. ΠΑΝΤΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, νομίζω, ὅτι πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι ἐνδιαφέρουσιν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 23ης Ὀκτωβρίου 1914, τὴν ἱστορικὴν ἀληθῶς ἐκείνην συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐλέχθησαν τόσα πράγματα, ὥστε καὶ λεπτομέρειαι, λεγόμεναι ἐκ μέρους ὑμῶν, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βενιζέλος εἶπεν, ὅτι ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον 800.000 δρχ.

§122ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐγὼ διατείνομαι, ὅτι τὴν στιγμήν, καθ’ ἥν εὑρισκόμην ἐνώπιον δύο τηλεγραφημάτων, δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἐμὲ νὰ μὴ ἀποστείλω, ὅσον τὸ δυνατόν, περισσοτέρους γαιάνθρακας, διότι εὑρισκόμεθα εἰς στιγμήν, καθ’ ἥν ἴσως θὰ ἐξηρχόμεθα τῆς οὐδετερότητος, ἐὰν δὲ δὲν ἐφοδίαζον τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δι’ ἐπαρκῶν γαιανθράκων, θὰ εἶχον ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ὡς θὰ τὴν εἶχον, ἐὰν ἐπήρχετο τότε ἡ ἀπότομος ἀνύψωσις τῶν ναύλων, ἡ ὁποία ἐπῆλθε. Τὸ προέχον ὅμως ζήτημα, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ζημίας, τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιληφθῶ, εὐχαριστῶν διὰ τὴν διακοπήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκαταστασίαν τῶν ναύλων, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἔχομεν τὰ ἐπίσημα δελτία τοῦ Χρηματιστηρίου τῆς Ἀμερικῆς, τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι, λόγῳ τῶν συνθηκῶν, δὲν ὑπῆρχον καθωρισμένοι ναῦλοι ἀπὸ τῆς 8ης Αὐγούστου μέχρι τῆς 30ῆς Αὐγούστου. Ὡς εἶπον καὶ πρότερον, τὸ ζήτημα τῆς συγχύσεως τῶν τηλεγραφημάτων δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν· τὸ δὲ ζήτημα ὅτι ἐζημιώθησαν οἱ ἐφοπλισταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι θέμα συζητήσεως τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι πίπτει ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν στιγμήν, καθ’ ἥν ἐγὼ ἐνοικίασα Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια «Ἰφιγ. Ἐμπειρίκου», «Μενέλαος» κλπ. Μένει, λοιπόν, τὸ ζήτημα τῆς ζημίας, καὶ αὐτοῦ θὰ ἐπιληφθῶ.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἐνοικιάσατε ἢ τὰ ἐναυλώσατε τὰ ἀτμόπλοια; Διότι ὑπάρχει διαφορά.

§124Α. ΣΛΗΜΑΝ. Εἶναι θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθω. Τοῦτο ἄλλως τε ἦτο ἡ γνώμη τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀφοῦ, ὅταν ἐνόμισεν ὅτι ὑπῆρχε ζημία ἢ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπῆρχε ζημία, τότε προέβη εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ οὐχὶ ὅταν ἔγινεν ἡ σύγχυσις τῶν τηλεγραφημάτων, τὸ ὁποῖον οὔτε κἄν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει. Ὅταν ἔγινεν ἡ ἀνάκλησίς μου, θέλων νὰ ἀνασκευάσω τὰ τότε λεγόμενα, ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθοῦν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶχον ἀποστείλει καὶ ὅλας τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπ’ ἐμοῦ ἐγένοντο διὰ τὸ ζήτημα τῆς ναυλώσεως ἀτμοπλοίων. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον μοὶ ἠρνήθη ἡ τότε Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν ἄρνησιν ἐκείνην, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀλίγων στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπιστρέψας ἐξ Ἀμερικῆς, συνέταξα ἓν ὑπόμνημα, ἔνθα ἀνέφερον τοὺς ἀριθμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὴν κατοχήν μου καὶ ἔφθασα εἰς ὡρισμένον συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἐγένετο, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ζημία. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέμενεν, ὅτι ὑπῆρχε ζημία καὶ καταβαῖνον πλέον λέγει, ὅτι ἡ ζημία εἶναι 697.000.

§125Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ὑπολογισμοῦ;

§126ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύθησαν εἰς διαφόρους ἐφημερίδας τότε. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ἀνακοινωθέντος τούτου, ἀλλ’ ἁπλῶς, ἵνα χαρακτηρίσω τὴν κακὴν πίστιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅσον καὶ ἂν εἶναι βαρεῖα ἡ λέξις μου, ἐπιτρέπεται νὰ τὴν μεταχειρισθῶ, σημειῶ ἁπλούστατα ἓν παράδειγμα, ὅτι τὸ δολλάριον ὑπελογίσθη πρὸς 5.25, ἐνῷ ὑπάρχει ἐπίσημον σημείωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀπέστειλεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅτι οὐδέποτε τὸ δολλάριον, διὰ τὰς μεγάλας συναλλαγάς, ἀνῆλθε πέραν τοῦ 5.15, ἑπομένως, διὰ τὸ Δημόσιον οὐδέποτε ἐπῆγε πέραν τοῦ 5.05, ἢ 5.08. Ἐδημοσίευσα πολλά, ἀνασκευάζων ταῦτα, ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσα τότε, δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλὴν τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἐπισήμου ἐξελέγξεως, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ τῶν γενομένων τότε ναυλώσεων. Κατηρτίσθη τότε ἐπιτροπή, ἐπειδὴ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν γενομένων ναυλώσεων, κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Πολυζώη, ἀνωτέρου ἀρχιφροντιστοῦ καὶ ἀρχηγοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν, τότε καὶ τώρα, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τοῦ ἀντιπλοιάρχου κ. Βρυάκου καὶ τοῦ φροντιστοῦ κ. Δούκα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ὑπέβαλε πίνακας, οἵτινες ἀναλυτικῶς ὁμιλοῦσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὑπέβαλε καὶ ἔκθεσιν διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, συνοδεύεται δὲ ἡ ἔκθεσις ὑπὸ διαβιβαστικοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Οἱ πίνακες εἶναι συντεταγμένοι ἀπὸ τῆς 8ης Μαΐου 1915, τὰ δὲ ἄλλα ἔγγραφα ἀπὸ 8ης Μαΐου μέχρις 25ης ἰδίου μηνός. Κύριοι Βουλευταί, λυποῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει σήμερον, ἵνα πιστοποιήσῃ τὸ ἀξιόπιστον ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ ἔγγραφα ταῦτα φέρουσι τὰς ὑπογραφάς, ἄλλως τε δὲ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς τῶν Συναδέλφων θέλει θέσει ἐν ἀμφιβολίᾳ τὰς ὑπογραφὰς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, οἵτινες ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμῶν καὶ πινάκων καταλήγουν εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξαν. Κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, τὰ συμπεράσματα εἶναι τὰ ἑξῆς: Ἐν πρώτοις, ἔχομεν τὸ πρῶτον ἐρώτημα: Τίς ὁ μέσος ὅρος τοῦ ναύλου ἐπὶ τοῦ ναυλοσυμφώνου; Οἱ πίνακες ἀπαντῶσιν: Ὁ μέσος ὅρος τῶν γενομένων ναυλώσεων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ναυλοσυμφώνου, εἶναι 37.14 δραχ. Αὐτὰ λέγουσιν οἱ πίνακες, αὐτὰ λέγει καὶ ἡ ἔκθεσις: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θεωρεῖ ἄσκοπον...κλπ.».

§127Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὰ κατατεθέντα τότε ἔγγραφα ποία ἐσημειοῦτο μέση τιμή;

§128ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐσημειοῦτο τιμὴ τῶν 53 δραχμῶν. Ὅταν κρίνῃ τις ἓν πρᾶγμα ἐν συνόλῳ, πρέπει νὰ κρίνῃ τὸν μέσον ὅρον.

§129ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διαφορὰ 16 δραχμῶν.

§130ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχουν αὐξήσεις τῶν τιμῶν πέραν τοῦ ναυλοσυμφώνου, αἵτινες αὐξήσεις δὲν εὐθύνουσι τὸν ὑπογράψαντα τὰ ναυλοσύμφωνα, ἀλλ’ εὐθύνουσιν ἄλλους; Ναί, ἀπαντᾷ ἡ ἐπιτροπή. Ὑπάρχει ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ δολλαρίων 62.782. Ταῦτα κατονομάζει ὡς ἑξῆς ἡ ἐπιτροπή: «Ἐπιβάρυνσις, λόγῳ περιστατικῶν, ἀσχέτως πρὸς τὰ ναυλοσύμφωνα», δηλαδή, τότε δὲν ἐξετελέσθησαν τὰ ναυλοσύμφωνα, ὡς ἔδει, δὲν ἐξετελέσθησαν, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἐνῷ ὑπῆρχον πρὸς τοῦτο ὁδηγίαι καὶ ὑπῆρχον πάντα τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἀπὸ τότε, ὅταν ἔγινεν ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἅτινα, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ τότε Βουλευτὴς Ἀχαϊοήλιδος, κ. Γούναρης, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, ἀπήντησεν ὁ κ. Βενιζέλος, ὅτι δὲν ὑπῆρχον τηλεγραφήματα, διότι, ἔτσι φαίνεται, τοῦ εἶπον. Τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα ὑπάρχουσι καὶ τὰ ἔχω ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα εἶναι τὰ ἰδικά μου, ἔνθα συνίστων νὰ ληφθῶσιν αὐτὰ τὰ μέτρα, καὶ ἐξήγουν ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις τοὺς ὅρους τοῦ συμφωνητικοῦ. Λοιπόν, ἡ ζημία αὕτη τοῦ Δημοσίου ἀνέρχεται εἰς 320.000 δραχμῶν, διότι δὲν ἐξετελέσθησαν τὰ ναυλοσύμφωνα. Τί λέγει περὶ τούτου ἡ ἔκθεσις; Αὕτη λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Ὅτι θὰ ἐμειοῦντο ἀσφαλῶς ἔτι περισσότερον ...κλπ». Καὶ ἐξηγοῦμαι. Τὰ ναυλοσυμφωνητικὰ προϋπέθετον μίαν ἐκφόρτωσιν 600 τόννων ἡμερησίως. Ἡ ἐκφόρτωσις αὕτη δὲν ἐγένετο, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ γίνῃ. Εἰς ἄλλας ὅμως περιστάσεις, ὡς λέγει ἡ ἔκθεσις ἐκείνη, γίνεται ἐκφόρτωσις 700 καὶ 900 τόννων ἡμερησίως, ὅταν ὑπάρχῃ ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκφόρτωσιν, τὴν στιγμὴν δὲ ταύτην ἡ ὠφέλεια αὕτη εἶναι πρᾶξις χαριστική, διότι μένει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν πλοίων, οἱ ὁποῖοι ὠφελήθησαν ἐκ τῆς ταχείας ἐκφορτώσεως. Λοιπόν, οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ἐκφόρτωσιν ἐν Πειραιεῖ, ἐκεῖ ποὺ ἐνδιέφερε τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐκεῖ ποὺ εἶχον τὰς ὁδηγίας νὰ προσέξουν, δὲν ἐπρόσεξαν καὶ δὲν ἐγένετο ἐκφόρτωσις 500 καὶ 600 τόνν. ἡμερησίως, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ τὸ συμβόλαιον, τὸ γενόμενον μεταξὺ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῆς ἐκφορτώσεως ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς ἢ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ συνήθεια τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἶναι 500 τόννοι ἡμερησίως νὰ ἐκφορτώνωνται.

§132ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐγίνετο ἐκφόρτωσις 100 καὶ 200 τόννων ἡμερησίως, ἐνίοτε δὲ καὶ οὐδενός, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰ ἰδιωτικὰ πλοῖα ἐξεφόρτωνον 700 καὶ 900 τόννους ἡμερησίως, ὡς λέγει ἡ ἐπιτροπή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι εὐθύνεται ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, εὑρισκόμενος 5000 μίλια μακράν, δι’ ἐκτέλεσιν ναυλοσυμφώνων, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται εἰς τὴν ἀντίπεραν ὄχθην τοῦ κόσμου, δι’ ὅσα περιλαμβάνονται εἰς αὐτά. Ἑπομένως, ἡ ζημία αὕτη τῶν 320 χιλιάδων φράγκων, ἀνῆκεν ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν εἶναι δὲ ἡ στιγμὴ αὕτη, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετάσῃ τις ποῖος εἶναι ὁ καθ’ ἑαυτὸ πρὸς τοῦτο ὑπεύθυνος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπῆρχον αἱ προσπάθειαι αἱ ἰδικαί μου, ὑπῆρχον τηλεγραφήματα ἰδικά μου, ὑποδεικνύοντα ἐκ μέρους μου μέτρα, τὰ ὁποῖα, λαμβανόμενα, θὰ ἠδύναντο νὰ φέρωσιν ἀποτελέσματα τοιαῦτα, ὥστε οἱ ναῦλοι νὰ κατέλθωσι καὶ πολὺ κατωτέρω τῶν 37.17, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα; Μάλιστα, ἔχω, ἐν πρώτοις, ἀνὰ χεῖρας, — καὶ ὁμιλεῖ περὶ αὐτῶν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, — τηλεγραφήματα, δι’ ὧν ὑπέδειξα τοιαῦτα μέτρα. Πρῶτον, ἐὰν ἐδίδετο ἡ προσήκουσα ἐπιμέλεια, νὰ ἐκφορτώνωνται ταχύτερον εἰς Πειραιᾶ καὶ εἰς Ναύσταθμον τὰ ἀτμόπλοια, τοῦθ’ ὅπερ, ὡς εἶπον πρότερον, εἶχε γίνει εἰς τὰ ἰδιόκτητα ἀτμόπλοια. Δεύτερον, ἐὰν ἐξευρίσκοντο ναῦλοι ἐπιστροφῆς, καὶ τοῦτο ἦτο εὔκολον, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐφορτώνετο ἡ σταφίς, δὲν εἶχον δ’ εἰσέτι οἱ ἀποστολεῖς τῆς σταφίδος ἐξ Ἑλλάδος προβῇ εἰς ἐνοικιάσεις πλοίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο, θὰ ἐπήρχετο οἰκονομία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἑκατοντάδων ὅλων χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἀφήνω καὶ τοῦτο ἀκόμη κατὰ μέρος καὶ δὲν ὁμιλῶ ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἔλαβον τὰ μέτρα, τὰ ῥητῶς ὑποδεικνυόμενα, καὶ τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι. Παραδέχομαι ἁπλῶς, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν, τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὰ ναυλοσύμφωνα. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν, εἰς πόσον ποσὸν ἀνῆλθεν ὁ ναῦλος καὶ πόση εἶναι ἡ ζημία καὶ πόσον τὸ κέρδος τοῦ δημοσίου ταμείου...

§133Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν μᾶς λέγετε ποῖα εἶναι τὰ μέτρα αὐτά;

§134ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Εἶπον, νὰ ἐξεφορτώνοντο ταχύτερον εἰς τὸν Πειραιᾶ...

§135Π. ΒΕΡΒΕΝΙΩΤΗΣ. Πόσα ἀτμόπλοια συνέπεσε νὰ φθάσωσι συγχρόνως εἰς Πειραιᾶ; Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συγχρόνως ἡ ἐκφόρτωσις.

§136ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Τὰ ἐξήτασεν αὐτὰ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ λέγει, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καμμία δυσκολία εἰς τὴν ἐκφόρτωσιν, διότι τὰ ἄλλα ἐξεφόρτωνον ἰδιαιτέρως.

§137Π. ΒΕΡΒΕΝΙΩΤΗΣ. Ἦτο εἷς καὶ ὁ αὐτὸς παραλήπτης.

§138ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Εἶναι ἡ γνώμη σας αὐτή. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ πληροφοριῶν, ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων καὶ θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχὴς ἂν καὶ ὑμεῖς ὡμιλεῖτε ἐπὶ τῶν ἐγγράφων. (Ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ πληροφορήσατε... κλπ». Ἐτηλεγράφησα τὴν 28ην Αὐγούστου. Ἐτηλεγράφησα τὴν 1ην Σεπτεμβρίου: «Παρακαλῶ ἀσχοληθῆτε νὰ εὕρητε ναῦλον ἐπιστροφῆς». Ἐτηλεγράφησα ἐπίσης τὴν 5ην Σεπτεμβρίου: «Εὔρετε ναῦλον ἐπιστροφῆς». Οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη εἰς τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα, ὅταν δὲ ἐζητήθησαν λεπτομέρειαι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Γούναρην, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ἄλλα στοιχεῖα. Ἄς ἀφήσωμεν ἑπομένως πάντα ταῦτα κατὰ μέρος, καὶ ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν τιμὴν τῶν 37.17, εἰς ἥν λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι θὰ ἀνήρχετο ὁ ναῦλος καὶ ἂς συγκρίνωμεν ταύτην μὲ τοὺς ναύλους, οὕς τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἔκαμε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι οἱ γαιάνθρακες, οἱ παραγγελθέντες μὲ τοιαύτην σπουδὴν, βεβαίως, θὰ ἀπεστέλλοντο, ἂν ὄχι ὑπ’ ἐμοῦ, δι’ ἀτμοπλοίων ναυλουμένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Πόσον ἐστοίχισαν τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἄλλα ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν ἐντολὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους; Εἰς τοῦτο ἀπαντᾷ ἡ ἐπιτροπὴ, ἐπισυνάπτουσα καὶ τὸ ἑξῆς ἔγγραφον τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης: (Ἀναγινώσκει) «Ἀθῆναι τῇ 9ῃ Αὐγούστου....κλπ.». Τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα ἐναυλώθησαν 4 ἡμέρας μετὰ τὰς γενομένας ὑπ’ ἐμοῦ ναυλώσεις, ἡ δὲ τιμὴ τῶν 34 σελλινίων, εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα τῆς ἄλλης τιμῆς, τῆς ἰδικῆς μου, δέον ὅμως νὰ γίνῃ μία διαφορά, περὶ ἧς ὁμιλεῖ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ὁ ναῦλος διὰ τὸ σιτάρι εἶναι κατὰ 4–5 σελλίνια ἀνώτερος τοῦ τῶν γαιανθράκων. Ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς: (Ἀναγινώσκει) «Ἐν τέλει, ἡ ἐπιτροπή... κλπ.». Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει, ὅτι, ἵνα συγκρίνῃ τοὺς ναύλους, οἵτινες συνεφωνήθησαν ὑπ’ ἐμοῦ, δέον νὰ συγκρίνῃ τούτους πρὸς τοὺς ναύλους, οἵτινες συνεφωνήθησαν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς διαφορᾶς τοῦ ναύλου τοῦ σίτου καὶ τοῦ ναύλου τῶν γαιανθράκων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετάζει, ἐὰν ὑπάρχῃ καμμία πρότασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ ναύλων κατωτέρων καὶ λέγει, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη πρότασις ἐπίσημος ὑπάρχει, ὅτι εὑρέθησαν διάφορα σημειώματα, ἅτινα οὐδὲν καθ’ ἑαυτὰ ἐπρότεινον. Οὗτοι εἶναι, Κύριοι Βουλευταί, οἱ ἀριθμοί, οἵτινες εἶναι πάντοτε ἀψευδεῖς. Εἴκοσι μία χιλιάδες εἶναι ἡ ζημία, ἡ μεγαλειτέρα, ἥτις δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ἐτηροῦντο οἱ ὅροι τῶν ναυλοσυμφώνων· ἐὰν ὅμως ἓν ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα, ἅτινα ἐπρότεινα, εἶχε ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, βεβαίως, ἡ ζημία εὐχερέστατα θὰ κατήρχετο εἰς τὸ μηδέν, ἀλλὰ καὶ κέρδος ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν θὰ εἴχομεν, ἐὰν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει τὰ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποδειχθέντα μέτρα καὶ τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὡς ἡ μελέτη τῶν ἐγγράφων τούτων, τρανῶς, ἀπέδειξεν. Εἶπον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἄλλοι περιωρίσθησαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀριθμῶν, δὲν εἶναι δὲ ἔργον ἡμῶν, ἵνα ἐξαγάγωμεν τὰ συμπεράσματα. Τὸ ἔργον τοῦτο ἀνήκει εἰς ὑμᾶς, κ. Βουλευταί· εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ κρίνητε, ἂν ἡ παράθεσις τοιούτων ἀριθμῶν πρὸ δεκαεπτὰ μηνῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι μὲν προϊὸν ἀμελείας καὶ ἀκαταστασίας ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἦτο λυπηρόν, ἢ ἂν ὄπισθεν τῆς ἀμελείας καὶ τῆς ἀκαταστασίας ταύτης ὑπεκρύπτετο σκοπός, τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἦτο λυπηρότερον.

§139Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§141ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐγενικεύθη ἀπὸ προχθές, ὅταν ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος ἐζήτησε νὰ προταχθῇ.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη νὰ προταχθῇ, ὄχι νὰ γενικευθῇ. Ὑποβάλατε πρότασιν κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§143ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ὑπεβλήθη προχθές, Κύριε Πρόεδρε. Ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος τὴν ὑπέβαλεν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ γενικευθῇ...

§145Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἂς γενικευθῇ, κ. Πρόεδρε.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς.

§149Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης Βουλευτής, ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἐπί τινα ὥραν· ἀπελογήθη, ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ζημίας, ἴσως ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ζημία ἐπιβαρύνει ἄλλους. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἡ τέως Κυβέρνησις δι’ ἐκθέσεως ἐπισήμου πρὸς τὸν Ἄνακτα ἀπῄτησε τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, ὡς Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις, καὶ ἐνῷ ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τοσαύτην ὥραν, δὲν κατέληξεν ὅμως εἰς ἕν συμπέρασμα, διὰ νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν: τίνα τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε ψευδῆ ἔκθεσιν, ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν, ὁ τέως Πρωθυπουργὸς εἰς τὸν Ἄνακτα, ὅπως ζητήσῃ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Τίνες οἱ λόγοι; Ταῦτα ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἀποκαλύψῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ εἶναι περισσότερον ἐν τάξει.

§150ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ ἀπέτεινε μίαν ἐρώτησιν, θέλω νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, νὰ τὴν ἀναιρέσω. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἄλλου ζητήματος ἐκτὸς τῶν σαφῶς καταγγελομένων ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν θέλω νὰ νομισθῇ, ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ ἐκτοπίσω τὸ ζήτημα, ὅτι θέλω νὰ συζητήσω ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἴσως θὰ διέφευγον τὴν Βουλὴν, ἐπὶ ζητημάτων ἀσχέτων, ἵνα παρεκκλίνω τὴν συζήτησιν ἐκτὸς τοῦ θέματος, ὥστε νὰ μὴ ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, νὰ θεωρηθῇ ἐκ μέρους μου, ὡς ἐδήλωσα, ὅτι, νομίζω, ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς ἰδικῆς μου, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ λυπηρῶν σκηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἴσως εἶναι ὀρθαὶ καὶ ἴσως εἶναι καὶ ἀπολύτως ἐσφαλμέναι. Ἐγὼ ὡμίλησα, ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Δὲν θέλω δὲ νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα, παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μερκούρης.

§152Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τοὺς λόγους καὶ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν λυπηρὰν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἔρχεται διὰ δευτέραν φορὰν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, θὰ τὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ προτείνω εἰς αὐτήν, καὶ νὰ ἀσπασθῇ τὴν γνώμην μου, νὰ συσταθῇ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Διότι, Κύριοι, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγείρεται πρὸ ἡμῶν, δὲν εἶναι ζήτημα προσωπικόν, δὲν ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν κ. Ἀγαμ. Σλῆμαν, ἀφορᾷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε, Κύριοι Συνάδελφοι, τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ἐν Ἀμερικῇ ἡ ἀνάκλησις τοῦ κ. Σλῆμαν καὶ ἡ ἀνάκλησις, ἡ κατὰ τὸν τρόπον ἐκεῖνον γενομένη. Εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνακαλῇ τοὺς ἐπιτετραμμένους της, ὅταν θεωρῇ αὐτοὺς πταίστας δι’ ἐκεῖνον, ἢ δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον. Ὁ τρόπος ὅμως τῆς ἀνακλήσεως ἦτο τοιοῦτος, ὥστε προεκάλεσεν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, καὶ προεκάλεσεν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, ὄχι παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ στοιχείῳ, τὸ ὁποῖον εἶναι, ὡς γνωρίζετε, πολυπληθέστατον, ἀλλὰ παρὰ τῷ Ἀμερικανικῷ κόσμῳ, παρὰ τῷ κόσμῳ ἐκείνῳ, ὁ ὁποῖος εἶναι συνηθισμένος ἐκ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ὁ λαός μας, εἰς τὸν νέον κόσμον, ἐκ τῆς τιμιότητος, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύουσιν οἱ χειρώνακτες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουσιν ἐκεῖ κάτω, νὰ ὑπολήπτεται καὶ νὰ σέβεται τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Καὶ ἦλθε μία ἀνάκλησις ἀδικαιολόγητος, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἥν πρεπόντως θὰ χαρακτηρίσῃ ἡ Βουλή, ὅταν δεχθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, διὰ νὰ καταρρίψῃ ὄχι πλέον τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα, ἀλλὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Δι’ αὐτὸ προτείνω, — καὶ προτείνω διὰ δευτέραν φοράν — νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς μίαν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τότε θὰ φανερωθῶσι καὶ τὰ αἴτια, καὶ τὰ αἴτια δὲ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τόσον μετριοφρόνως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀφῆκε νὰ νοηθῶσιν...

§153Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀποκρύπτωνται τὰ αἴτια.

§154Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ σᾶς τὰ εἴπω ἐγώ.

§155Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Οὔτε ἀνάγκη εἶναι...

§156Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι καὶ παρὰ εἶναι. Θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον, διότι εἶναι ἀνάγκη. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει πιστοποιηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Σλῆμαν ἀφῆκεν νὰ νοηθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὴν ἐποχήν, καθ’ ἥν ἐπρομηθεύοντο οἱ γαιάνθρακες, οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, ἐν Ἀμερικῇ, ἐπετρέπετο ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ Κάρδιφ, τότε θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ αἴτια δὲν ἦσαν ἄλλα, παρά, ἵνα συγκαλύψωσι ζημίας ἄλλας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Κράτος.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης.

§158Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Μερκούρης. Πρέπει νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐξονυχίσῃ τὴν ὑπόθεσιν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκ τῆς λεπτομεροῦς ἐξετάσεως θὰ ἀποκαλυφθῇ ὅτι ὁ Βενιζελισμός, σὺν ἄλλοις, ὑπῆρξε καὶ δυσφημιστής. Πλὴν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τῆς Χώρας, κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ὑπονομεύσῃ πᾶσαν κορυφήν, διὰ νὰ ἀναδειχθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνέσκηψε, δυστυχῶς, ἐπὶ τὸν τόπον τοῦτον. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλή δὲν θὰ ἀφήσῃ ἀνεξέλεγκτον τὴν διαχείρισιν τὴν τετραετῆ τοῦ Βενιζελισμοῦ, διότι πρέπει νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαὸς διὰ πραγμάτων, ὁποῖα ἐπετέλεσαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ ὡς ἀνορθωταί, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ καύχημα νὰ διακηρύξωσιν, ὅτι αὐτοὶ ἐδιπλασίασαν τὴν Ἑλλάδα. Δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον ἀπὸ τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἀπαρατήρητον, διότι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικὴν νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὸν λαόν, ὁποῖοι τινὲς ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὴν ἐξουσίαν. Συμφωνῶ, λοιπόν, καὶ ἐγώ, διότι εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἀφορῶσαν τὸν κ. Σλῆμαν πρότασιν, συμφωνῶ, ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπή, ἵνα ἔλθωσιν εἰς φῶς ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀνομήματα, τὰ ὁποῖα κατέληξαν εἰς βάρος ἑνὸς ἐκλεκτοῦ Συναδέλφου ἡμῶν, ὁ ὁποῖος, παρὰ τὸ ὀλιγόχρονον διάστημα τῆς παρουσίας αὐτοῦ ἐκεῖ, ἐτίμησε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λαβὼν τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἀνακλήσεως τοῦ κ. Σλῆμαν ἀπὸ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐν Ἀμερικῇ, ἐξέφρασα γνώμην καὶ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεχίσω τὴν ἔρευναν τῶν πραγμάτων, τὴν ὁποίαν τότε προχείρως ἐπεχείρησα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐξεδήλωσα γνώμην, σήμερον, ὅτε τὰ πράγματα πληρέστατα ἐμφανίζονται ἐνώπιον ἡμῶν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, συνεπείᾳ μιᾶς ἐπερωτήσεως, ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ προμηθείας τῶν γαιανθράκων, ἀνεκοινώθη δὲ τότε, ὅτι ὁ ἐν Βοστώνῃ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ προμήθεια αὐτῶν, ἀνεκλήθη, ἀνεκοινώθη συγχρόνως ἡ εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ τότε, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ἐν λόγῳ Πρεσβευτοῦ. Πῶς καὶ κατὰ ποῖον τρόπον εἶχον διεξαχθῆ τὰ πράγματα ἐπληροφορήθημεν ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα τότε κατετέθησαν, ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα διετέλουν ἐν συναφείᾳ πρὸς τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφερόμενα. Τὸ καίριον σημεῖον τῆς ἐκθέσεως ἦτο ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον, συνεπείᾳ κακῆς διαχειρίσεως τῆς ὑποθέσεως, πλημμελοῦς διαχειρίσεως τῆς ὑποθέσεως ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου ἐκεῖ ἀντιπροσώπου, ἐγένετο ζημία, λόγῳ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον εἶχε γίνει, εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, προσεγγίζουσα τὸ ἓν ἑκατομμύριον ἢ καὶ ὑπερβαίνουσα τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Ἡ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἔκθεσις λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγιγνώσκει). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκθεσις καὶ τὰ γεγονότα, ὡς ἡ ἔκθεσις τὰ ἀναφέρει, καὶ τὰ ὁποῖα προκύπτουν καὶ ἐκ τῶν προσαχθέντων τότε πινάκων, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκθέσει ἀνεφέρετο, ὅτι ὄντως ἡ σύμβασις τῆς τιμῆς τῶν ναύλων, ἥν εἶχε συμφωνήσει ὁ κ. Σλῆμαν, ἦτο 53 δρχ. καὶ ἐδίδετο τότε ἡ πληροφορία, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι κατὰ πολὺ ἀνωτέρα τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συναφθῶσιν οἱ ναῦλοι μὲ τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἐνταῦθα εὑρισκόμενα καὶ διατεθειμένα πρὸς μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων. Ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου τότε ἀνήρχετο ἄνω τοῦ ἑκατομμυρίου. Ἐζητήθησαν ἐντεῦθεν πληροφορίαι, αἵτινες δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ δοθῶσι. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, ὅτι ἦτο ἐκκρεμὴς ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Δὲν εἶχον ἀκόμη ἀφιχθῆ πάντα τὰ ἔγγραφα καὶ ἐκκαθαρισθῆ ἡ ζημία. Ἦτο ἴσως καιρὸς ἀκόμη νὰ ληφθῶσι μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ μειώσωσι τὴν ζημίαν, ἐὰν ὄντως ἐπρόκειτο νὰ συμβῇ τοιαύτη εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, οἵα περιγράφεται ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ. Ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ψέξω δριμέως τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε, διότι δὲν προέβη ἀπέναντι τοῦ Πρεσβευτοῦ εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθίσταντο ἀναγκαῖα, ἵνα προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ ὁ Πρεσβευτὴς κατεδείχθη οὕτω ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποκαταστήσωσι τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πρεσβευτοῦ δι’ ἄλλου προσώπου, ἁρμοδιωτέρου διὰ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ζητοῦντος καὶ λαμβάνοντος πληροφορίας καὶ δίδοντος εἰς αὐτὸν σαφεῖς καὶ ῥητὰς ὁδηγίας περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἐνεργήσῃ κλπ., ἐκεῖ, ἵνα τὰς ζημίας μειώσῃ. Ὡς ἦτο δὲ φυσικόν, ἔκρινα λίαν αὐστηρῶς καὶ τὴν ἐκεῖ ἐνέργειαν τοῦ Πρεσβευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνεφανίζετο ζημιώσας τὸ Δημόσιον πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ἐνεφανίζετο τότε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ σήμερον, ἔχω ἐπίσης τὸ καθῆκον νὰ συνεχίσω τὴν τότε ἔρευναν καὶ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι, ἐκ τῆς ἐπισήμου ἐκθέσεως, πραγματευομένης τὰ κατὰ τὸ θέμα τοῦτο, ὅτι ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐχὶ 53 δρχ. κατὰ τόννον ἦτο ἡ τιμὴ τῆς ναυλώσεως τῶν διαφόρων πλοίων, τὰ ὁποῖα ἐναύλωσεν ὁ κ. Σλῆμαν, ἀλλὰ μόνον 37.17 καὶ ὅτι ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνεργήθη ἡ ναύλωσις, δὲν ἐπῆλθε ζημία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι ἡ τιμὴ τῆς ναυλώσεως, ἥτις τότε συνεφωνήθη, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀνεφέρετο ἐν τῇ ἐπισήμῳ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἐκθέσει, εἶχε ἐπιπλέον καὶ τοῦτο, ὅτι πρὸς τὰς τιμὰς τῶν ναύλων, οἷαι ἐν τῇ ἀγορᾷ ἔτρεχον καὶ οἷαι συνωμολογήθησαν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν εἶχον διαφορὰν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ὡς λέγει ἡ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἔκθεσις, ἀλλ’ εἰς ἕν ποσὸν πλέον τῶν 21.000 δραχμῶν. Διότι ἡ ἔκθεσις τῶν ἁρμοδίων ἐκκαθαριστῶν ἀναβιβάζει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 21.338.72 δραχμῶν τὴν διαφορὰν αὐτήν, διότι ἐγένετο μία μαθηματικὴ συσχέτισις τοῦ μέσου ὅρου πρὸς τὴν ναύλωσιν, ἣν συνεφώνησεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, πρὸς τὴν τοῦ κ. Σλῆμαν. Ἐννοεῖται τοῦτο ἀφορᾷ τὴν διαφοράν, ὡς ἐκ τῆς διαφόρου χρήσεως τοῦ φορτίου, ἀντὶ 4–5 σελλινίων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν συνήθη διαφορὰν μεταξὺ ναυλώσεως σίτου καὶ γαιανθράκων.

§160Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνες εἶναι οἱ ἐκκαθαρισταί;

§161Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὁ ἀρχιφροντιστής τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κ. Σ. Πολυζώης καὶ ὁ Ἀντιπλοίαρχος κ. Βρυᾶκος.

§162ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Καὶ ὁ ἀρχιφροντιστὴς κ. Δ. Δούκας.

§163Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ἐνήργησεν ἐπὶ τῇ βάσει προβλέψεων, ἐνήργησεν ἐπὶ τῇ βάσει ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία εἶχε γίνει, διότι οἱ γαιάνθρακες εἶχον ἔλθῃ καὶ ἐξήτασεν ὁποία εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ἡ ἔκθεσις ὁμιλεῖ περὶ 21.000 δρχ. ζημίας μαθηματικῆς, θεωρητικὴν ἐχούσης σημασίαν καὶ οὐχὶ πραγματικήν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, οὕτως τῶν πραγμάτων ἀποδεικνυομένων καὶ ἐκ τῆς τότε βεβαιώσεως, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη ἡ γενομένη ἀνάκλησις τοῦ κ. Συναδέλφου ἐκ θέσεως, τὴν ὁποίαν κατεῖχεν, ἀποδεικνυομένης ἀνακριβοῦς, εἶχον τὸ καθῆκον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἰσθάνομαι εὐχαρίστησιν, ὅτι ἐπίλεκτον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐπίλεκτον μέλος τῆς παρ’ ἡμῖν πολιτικῆς κινήσεως, διότι ὁ κ. Σλῆμαν εἶναι ἀρκετὰ παλαιὸς ἐν τῇ πολιτικῇ, δὲν ἐγένετο ἀφορμὴ ζημίας εἰς τὸ Κράτος, ὡς ὑπετέθη. Ἀποδειχθείσης, ἐπαναλαμβάνω, ἀνακριβοῦς τῆς τότε γενομένης βεβαιώσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ αὐστηρῶς ἐπέκρινα καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον τρόπον βίαιον ἐνήργησε καὶ τὸν κ. Σλῆμαν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν πρᾶξιν ταύτην ἐπιχειρήσει, εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ ἤδη εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν δὲν ἔγινεν αἴτιος τῆς ζημίας, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§164Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι διερμηνεύω τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, συμμεριζόμενος τὴν εὐχαρίστησιν, διότι ἀπεδείχθη ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λαρίσσης, δὲν εἶναι ὑπαίτιος ζημίας εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ἐκ τῆς συζητήσεως ὅμως αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεμίχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προκύπτει μία ἄλλη ἐθνικὴ ζημία. Ἡ ἐθνικὴ ζημία προκύπτει ἐκ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἐβεβαιώθη καὶ βεβαιοῦται παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὑπῆρξε Πρωθυπουργὸς ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε ψευδεστάτην ἔκθεσιν εἰς τὸν Ἄνακτα.

§165Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρῆτε, ὅταν λέγετε τὶ βεβαιῶ ἐγώ, νὰ λέγητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω. Εἶπον ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτή — καὶ ἐτόνισα, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτή, συνταχθεῖσα κατὰ τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν ἐπέλθῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν πραγμάτων, συνταχθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐγώ δὲν δύναμαι νὰ ἐξελέγξω, ἐβεβαίωσε πράγματι, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθησαν, ὅτι δὲν ἦσαν ἀκριβῆ. Δὲν εἶπον αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς. Εἶναι διαφορά.

§166Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἴσως δὲν ἐξεφράσθην καλῶς.

§167Ν. ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἴπατε αὐτό· ἀλλ’ αὐτὸ ἐξάγεται ἐκ τῆς συζητήσεως.

§168Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐβεβαιώθη τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸν Ἄνακτα ὑπεβλήθη ἔκθεσις, περιέχουσα ἕν ψεῦδος. Τὸ ψεῦδος εἶναι, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν ναύλων ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναβιβάζεται εἰς 53 δραχμάς, ἐνῷ ἀπεδείχθη ὅτι αὕτη δὲν ἀνήρχετο, παρὰ εἰς 37. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία κολοσσιαία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν 53 δραχμῶν καὶ τῆς τιμῆς τῶν 37 δραχμῶν. Ἑπομένως, ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς ἐκεῖνο τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Λαρίσσης καὶ τὸν παρακαλῶ πάλιν, νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ φωτισθῶσι καὶ οἱ ἐν συνειδήσει σχηματίζοντες μίαν κρίσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς: ν’ ἀποκαλύψῃ εἰς τὴν Βουλή, τίνα τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ δὲν ἔλαβε χώραν ζημία οἰκονομική, ὤθησαν τὸν τότε Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ψευδῆ ἔκθεσιν εἰς τὸν Ἄνακτα.

§169Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὴ λέγετε ψευδῆ.

§170Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐὰν δὲ ἐπῆλθε μικρὰ οἰκονομικὴ ζημία, τίνες εἶναι οἱ ὑπαίτιοι τῆς ζημίας αὐτῆς, οἱουδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ποσὸν αὐτῆς...

§171Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο καὶ πρότασις περὶ ἐπιτροπῆς ἐξεταστικῆς. Δὲν ὑπάρχει λόγος τοιούτου πράγματος. Διότι ἡ ζημία δὲν ὑπάρχει· τὶ νὰ ἐξετάσῃ ἡ ἐπιτροπή; Τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγένετο ἡ πλημμελὴς ἔκθεσις, δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐρεύνης τῆς ἐπιτροπῆς.

§172Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατε νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι, μετὰ τὰ λεχθέντα ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου, διότι ἀκριβῶς ἐσκόπουν νὰ βεβαιωθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ κύρους τῆς θέσεώς του ἐβεβαίωσεν.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§174ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπορυγός). Κύριε Πρόεδρε, καίτοι ἡ ἐπερώτησις, οἵα ἀνεγράφη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λαρίσσης, δὲν σαφηνίζεται (;) ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμὴν παρέμβασιν, ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω, ὅτι, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν μετὰ ταταύτης σαφηνείας ἐποιήσατο πρὸς τὴν Βουλήν, τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου, ὅτι μετὰ τοσαύτης ἐλαφρότητος ἐζητήθη παρὰ τῆς Α. Μ. ἡ ἀνάκλησις ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ Κράτους εἰς τὸν Νέον Κόσμον. Βεβαίως, δὲν θὰ ἐπέτρεπον οὐδέποτε εἰς ἐμαυτὸν νὰ προβῶ εἰς τοιοῦτον σφαλερὸν διάβημα. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ ὑποδοχή, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐποιήσατο τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, εἶναι μία περιφανὴς ἱκανοποίησις δι’ αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§176Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Συγκοινωνίας). Καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνηγγέλθη πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡ ἀνάκλησις τοῦ τότε ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος παρὰ τῇ Κυβερνήσει τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, δὲν ἠμέλησα, παριστάμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ παραστήσω τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὸ ἀπότομον καὶ βίαιον τοῦ μέτρου. Σήμερον ἡ τότε γενομένη ἐπιτίμησίς μου δικαιολογεῖται ἔτι πληρέστερον. Δικαιολογεῖται δὲ πληρέστερον, διότι ἔχομεν ἤδη πρὸ ἡμῶν, οὐ μόνον τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ τόσον ἀπότομον καὶ τόσον ὑβριστικὸν διὰ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τοὺς πίνακας, οἵτινες ἀναιροῦν ὁλόκληρον τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἀνακλήσεως τοῦ τότε Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος. Κατηγγέλλετο διὰ τῆς ἐκθέσεως, τῆς ὑποβληθείσης πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ὑπὸ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, ὁ τότε ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, νῦν Βουλευτὴς Λαρίσσης, ὡς ἐνεργήσας ἐλαφρῶς. Δικαίως δὲ παραπονεῖται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λαρίσσης, διότι τοιαύτη ἐγένετο παράστασις πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, καὶ διότι τόσον ἀπότομος ὑπῆρξεν ἡ ἀνάκλησις αὐτοῦ. Καὶ ἐὰν τις δύναται νὰ καταλογίσῃ ἐλαφρότητα, μετὰ τοὺς πίνακας, τοὺς ἐπισήμους, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, βεβαίως, τὴν ἐλαφρότητα ταύτην θὰ καταλογίσῃ εἰς τοὺς προβάντας εἰς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ τότε ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος, πρὶν ἢ βεβαιωθῶσιν ἐπισήμως τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Ἔχομεν δὲ ἤδη ἐλαφρότητα βεβαιωμένην ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐκθέσεων. Διότι παρεστάθη τότε, χωρὶς νὰ ὑπάρξωσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ συλλεχθῶσι, παρεστάθη τότε πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα, καὶ παρεστάθη ἐν γένει πρὸς τὴν Κοινωνίαν, ὅτι ἐπῆλθε ζημία ἑνὸς ὁλοκλήρου ἑκατομμυρίου ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ τότε ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον δὲ ἐκ τῶν ἐπισήμων πινάκων, τῶν προσκομισθέντων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ζημία αὕτη, ἐὰν ὑπῆρξε τοιαύτη, ἀνέρχεται μόλις εἰς δραχ. 21.000. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοιούτων πληροφοριῶν, συλλεχθεισῶν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀνεκολάφθη μία ὕβρις καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν Ἑλλάδα, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς τὴν Ξένην. Δικαίως δὲ ζητεῖ σήμερον οὗτος, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἤχθη τὸ ζήτημα κατὰ προηγουμένην ἐποχὴν, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν οὕτω συλλεχθεισῶν πληροφοριῶν, ἢ νὰ ὑπάρξῃ δυσμενὴς ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τοῦ τότε ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος, δικαίως ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀνορθωθῇ τὸ γενόμενον σφάλμα, τὸ γενόμενον αὐτῷ ἀδίκημα, χαίρω δέ, διότι μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς ἐμὲ, ὅπως ἀποδώσω αὐτῷ τὸ δίκαιον. (Χειροκροτήματα).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος.

§178Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Μερκούρης ὑπέβαλε πρότασιν συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τὴν πρότασιν ταύτην, μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Μερκούρης τὴν ἀπέσυρεν. Ἔρχομαι ἤδη ἐγὼ καὶ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην νὰ συσταθῇ οὐχὶ ἐξεταστική, ἀλλ’ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, διότι εἶναι μέγα τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς τὸν πολιτικὸν ἡμῶν ὁρίζοντα, νὰ ψεύδεται Πρωθυπουργὸς τόσον ἐπισήμως πρὸς τὸν Βασιλέα, νὰ διαστρέφῃ τὰ γεγονότα τόσον ἐπισήμως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε πᾶν δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Πρεσβευτοῦ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἤθελεν, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἔπρεπε νὰ πιστοποιήσῃ, καὶ δὴ πρὸς τὸν Βασιλέα, γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ κἄν ἔλαβον χώραν. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἠθικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα πάσης ἄλλης ἀπόψεως.

§179Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ παρελθὸν, τὸ λίαν προσεχές, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἕτερος Συνάδελφος, πάσης ἐκτιμήσεως ἄξιος, ὅσον καὶ ὁ κ. Βουλευτής, ἐζήτησε τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐξονυχισθῶσι τὰ πράγματα καὶ ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν τοιαύτην σύστασιν πρὸς ἐξέτασιν πάντων τῶν θεμάτων. Ἤδη, ἔρχομαι νὰ παρατηρήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὀρθὸν εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον ἐκ Λαρύσσης καὶ ἡμέτερον φίλον, ὅπως πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτὴς, καὶ δηλώσῃ τὴν ἐπιθυμίαν του, ἐὰν θέλῃ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§180ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν ἦτο ἔργον μου, κ. Πρόεδρε, νὰ ζητήσω, εἴτε νὰ γίνῃ, εἴτε οὐ ἡ ἐπιτροπή. Ἐγὼ μίαν καὶ μόνην ἐπιθυμίαν εἶχον, τὴν ὁποίαν πάντοτε καὶ διὰ παντὸς τρόπου ἐξέθετα. Διὰ παντὸς τρόπου ἐπεζήτησα πάντοτε καὶ νῦν καὶ πάλιν ἐπιζητῶ, ἵνα διὰ παντὸς τρόπου ἐξονυχισθῶσι τὰ πράγματα. Ἐζήτησα τοῦτο, ὅταν ἐπανῆλθον ὡς ἰδιώτης εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἔκαμα δριμύτατον ὑπόμνημα ἐναντίον τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ προεκάλουν αὐτὴν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων. Κατόπιν προσέτρεξα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατήρτισεν ἐπιτροπήν, ἥτις ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς διαλαμβάνει τοὺς λόγους καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῆς ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ νέα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ὑπὸ Βουλευτῶν, βεβαίως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς προσάδει ἀπολύτως καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν μου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ διατυπώσω αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν, ἐγὼ μόνον, συμφωνῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λαρίσσης Βουλευτήν, λέγω, ὅτι πολὺ εὐχαρίστως θὰ ἔβλεπον συνιστωμένην μίαν τοιαύτην ἐπιτροπήν.

§181Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐξ ὅσων τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐξετέθησαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἐάν τις θελήσῃ νὰ ἀναμνησθῇ τῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου, δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς οἵαν γνώμην κατέληξαν οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καταλογίσαντες ἁπλῆν ἐπιπολαιότητα εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ τότε κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπιπολαιότης αὐτοῦ ὑπῆρξεν οὐ μόνον ἐκ προθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἄστοχος. Ἐνθυμεῖσθε, κ. Βουλευταί, ὁποῖος ἠγέρθη θόρυβος ἐν σχέσει πρὸς τὴν προμήθειαν καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς καὶ προϊστάμενος τῆς Κυβερνήσεως, φαίνεται, ὅτι ἠνοχλεῖτο ἐκ τοῦ θορύβου καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἐπακολουθήσῃ, — δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι καθίστων ἐνοχλητικὴν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἰς αὐτὴν, — καὶ διὰ νὰ παραμερίσῃ τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ κατευνάσῃ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἐφαίνετο δὲν θὰ ἦτο πολὺ εὐχάριστος διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως, εἶχεν ἀνάγκην ἑνὸς γεγονότος, ἑνὸς πράγματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν, καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ εὗρεν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ἐξηγεῖ πῶς πρὶν ἢ ἀκόμη περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις, πρὶν ἢ ἐκφορτωθῶσιν οἱ γαιάνθρακες ἐν Ἑλλάδι καὶ πρὶν ἢ προηγηθῶσιν ὅλα τὰ γεγονότα, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἐκκαθάρισις ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ τὸ γεγονὸς, ἐὰν ὑπῆρξε ζημία ἢ οὐ, ἔρχεται Ὑπουργὸς καὶ ὑποβάλλει ἔκθεσιν εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁποίᾳ βεβαιοῖ, ὅτι ὑπῆρξε ζημία, καὶ ζημία μεγίστη. Καὶ ὄντως, Κύριοι τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκε, τὴν ἐπέτυχε, διότι δὲν ἀμφιβάλλω — καὶ ὅλοι ἔχετε τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν — ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος ἐπὶ τῷ γεγονότι τοῦ ὅτι ἀπελύθη, ἕνεκα τῆς ἐνεργείας του ταύτης Πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος, ἀμέσως ᾐσθάνθη καὶ ἀπέδωκε θάρρος εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δὲν διστάζει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον, καὶ δὴ τηλεγραφικήν, ἀπόλυσιν ἑνὸς Πρεσβευτοῦ, διότι παρέβη τὰ καθήκοντά του. Τοιοῦτος ἦτο ὁ ἀνὴρ, τὸν ὁποῖον προσεδοκῶμεν, τοιοῦτος ἦτο ὁ ἀνήρ, τὸν ὁποῖον ἐπερίμενεν ἐπὶ τοσούτους αἰῶνας καὶ τοσαῦτα ἔτη ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος. Τοιαύτην ἐντύπωσιν ἐπεδίωκε καὶ τοιαύτην ἐντύπωσιν ἐπέτυχε διὰ τοῦ διαβήματος αὐτοῦ εἰς τὸ ὁποῖον προέβη. Ἔλεγον, λοιπόν, καὶ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀμέλεια, ἀλλ’ ὑπῆρξε κουφότης σκόπιμος καὶ προβεβουλευμένη εἰς τὸ νὰ συκοφαντήσῃ ἀντιπρόσωπον τοῦ Κράτους εἰς τὸ νὰ μειώσῃ τὴν ὑπόληψιν τοῦ κόσμου εἰς αὐτόν, ὡς ἀνθρώπου, καὶ τὴν ὑπόληψιν ὡς ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ Κράτους, ἀδιαφορῶν, ἐὰν, συγχρόνως, ἐξέθετε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἀδιαφορῶν, ἐὰν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Σλήμαν τὸ ὄνομα ὁλοκλήρου τοῦ ἐν Ἀμερικῇ διαβιοῦντος Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἐπροπηλακίζετο. Ἐὰν παρεκάθητο ὁ τότε οὕτω ἐνεργήσας Ὑπουργός, ἴσως ἐζητεῖτο παρ’ αὐτοῦ εὐθύνη, ἀλλ’ ἤδη δὲν κατέχει οὔτε τὸ ὑπουργικὸν, οὔτε τοῦ βουλευτοῦ τὸ ἑδώλιον. Μένει μόνον ἡ ἠθικὴ εὐθύνη, διότι περὶ ποινικῆς δὲν ὑπάρχει περίστασις κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καὶ δὲν ὑπάρχει, διότι δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπῆρξεν ὑλικὴ ζημία τοῦ Κράτους ἐκ τῆς τοιαύτης κουφότητος τοῦ Ὑπουργοῦ. Νομίζω ἀκόμη, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, οὔτε συστάσεως ἐπιτροπῆς ἁπλῆς ἢ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων τοιαύτης, διότι σαφέστατα ἐξετέθησαν ὅλα τὰ αἴτια, τὰ ἀγαγόντα εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν τὸν Ὑπουργόν. Ὑπάρχει ἠθικὴ εὐθύνη, ἀλλὰ περὶ ταύτης δὲν θὰ κρίνῃ τὸ εἰδικὸν δικαστήριον, ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος, ὅστις βλέπει, ὅτι ὑπάρχουν πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι διὰ μίαν στιγμιαίαν ἐντύπωσιν, ἵνα ἀποφύγουν πρόσκαιρον ἐνόχλησιν καὶ παρακάμψωσι τὸν ἔλεγχον τῆς πολιτικῆς ἐνεργείας, δὲν διστάζουσι νὰ συκοφαντήσωσι ἄτομα.

§182Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπιθυμῶ, κ. Συνάδελφοι, νὰ προσθέσω, ὅτι τὴν περὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ γνώμην μου καὶ πεποίθησιν ἐξεδήλωσα, ὅτε, προκειμένου νὰ σχηματισθῇ ἐκλογικὸς συνδυασμὸς ἐν Λαρίσῃ, ὑπερημύνθην τῆς ὑποψηφιότητος τοῦ κ. Σλήμαν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξε δισταγμὸς ἐν τῇ συνειδήσει τῶν κ. κ. Βουλευτῶν περὶ τῆς πλήρους ἀθωότητος τοῦ κ. Συναδέλφου, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι, ὡς τὸ τεῦχος τὸ σχηματισθὲν ἐκ τῆς ὑποθέσεως, τῆς ἀφορώσης τὸν κ. Βουλευτὴν Αἰτωλοακαρνανίας, θέλει μείνει ἐσαεὶ τίτλος δι’ αὐτὸν καὶ τοὺς οἰκείους του καὶ διὰ τὸν Νομόν, ὁ ὁποῖος τὸν ἐκλέγει καὶ ἐξ οὗ πολιτεύεται, οὕτως ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ ἓν ἴχνος ἁπτὸν τῆς περὶ τοῦ κ. Συναδέλφου γνώμης μου. Διὰ τοῦτο, ἂν δὲν πρόκειται νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, προτείνω, ὅπως τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγνωσθέντα ἀπόψε ἐπὶ τῆς ἀθωότητος τοῦ κ. Συναδέλφου μας, τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι δωρεάν, ἵνα ἀναιρεθῶσιν ὅσα ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ ἐλέχθησαν, καὶ δὴ ὑπὸ ἑνὸς Πρωθυπουργοῦ. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἔπεισαν ἡμᾶς νὰ ἀλλάξωμεν γνώμην, ἢ σχηματίσωμεν τοιαύτην σαφῆ.

§183Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Συνάδελφον ἐκ Λαρίσσης, τί ρόλον ἔπαιξεν εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτὴν κἄποιος Βαρσαρδάκης, ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν θέσιν τοῦ Προξένου ἐν Ἁγίῳ Φραγκίσκῳ. Συγχρόνως, ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἔντιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν εἶναι ἐν γνώσει, ὅτι ὁ κύριος αὐτός, πρό τινος χρόνου διὰ δημοσιεύματος ἐν ἐγχωρίᾳ ἐφημερίδι ἐξύβρισε μὲ τὰς χυδαιοτέρας ἐκφράσεις τὸν ἐκεῖ Ἑλληνισμὸν καὶ συνεπείᾳ τῆς ἐξυβρίσεως ταύτης, περὶ ἧς ἔκαμε μνείαν ὁ τύπος τῆς Ἀμερικῆς, ἐγένετο συλλαλητήριον καὶ ἀποδοκιμασίαι ἐναντίον αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Σκουλούδην νὰ δηλώσῃ, ποίαν θέσιν κατέχει καὶ ἂν ἐπιτρέπεται ἡ περαιτέρω παραμονή αὐτοῦ ὡς ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος.

§184ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Συνάδελφον, δέον νὰ μὴ κάμω τι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ ἐντὸς τῶν ὁρίων αὑτοῦ νὰ γίνωνται αἱ ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ἵνα μὴ ἀποκρύψω τὴν πεποίθησίν μου, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων. Θεωρῶ καὶ πιστεύω καὶ ἀνακοινῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ θέλω ἀποδείξει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι παρανόμως διωρισμένος ὁ Βασαρδάκης, ὡς πρόξενος ἐν Ἁγίῳ Φραγκίσκῳ καὶ εἶναι λίαν ἐπιζήμιος διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐὰν δὲν εἶπον τι μέχρι τοῦδε περὶ αὐτοῦ, τοῦτο ἔπραξα ἐκ συναισθήσεως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλου ζητήματος, ἐνόσῳ δὲν ἐπερατώθη τὸ ἰδικόν μου.

§185Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἐκ τῶν λεχθέντων ἀρκετὰ ἐφωτίσθη τὸ Κοινοβούλιον περὶ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα, καίτοι ἀποσιωπᾷ ὁ κ. Συνάδελφος, ἡμεῖς γνωρίζομεν, ἀλλ’ ἰδίως ἐπὶ τῶν γεγονότων δι’ ἃ κατηγορήθη ἄνθρωπος τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Σλῆμαν, ὅτι εἰργάσθη ἂν ὄχι ἐν δόλῳ, ἀλλ’ ἐλαττωματικῶς καὶ ἐν ἀγνοίᾳ ἀσυγγνώστῳ, ὡς πρὸς τὴν κατασπατάλησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τοὺς ἀκαταμαχήτους λόγους καὶ ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λαρίσσης. Ὅταν ἔρχεται Κυβέρνησις ὑπεύθυνος, καταλέγουσα καὶ σήμερον μεταξὺ τῶν μελῶν της ἄνδρας παρακαθήσαντας εἰς τὰς ἱστορικὰς συνεδριάσεις, καθ’ ἃς ἐζητεῖτο νὰ ἀποκοπῇ ἡ κεφαλὴ τοῦ ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρέσβεως, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγνώριζον, οἱ τότε διευθύνοντες, καὶ ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ τὴν εὐθύνην, καὶ σᾶς λέγει, ὅτι τὰ γεγονότα ἔχουν, ὡς ἐξετέθησαν, φρονῶ, ὅτι πᾶσα πρότασις περὶ ἐπιτροπῆς καὶ ἐρεύνης περαιτέρω τῶν πραγμάτων τελείως παρέλκει. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λυμπρίτη, νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ἔγγραφα καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τὸν κόσμον, φρονῶ, ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἐνταῦθα, καὶ ὅσα θὰ δημοσιευθῶσιν εἰς τὸν Πανελλήνιον τύπον, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀρκετά. Τώρα, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκρίνῃ, δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Φρονῶ, ὅτι ἕως ἐδῶ τὰ πράγματα ἔπεισαν ἡμᾶς, ὅτι κάκιστα κατηγορήθη ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσσης, ὅστις, καὶ ὡς Ἕλλην, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπισήμου Ἑλλάδος, ἔπεισε τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἦσαν κατασκευὴ καὶ πλεκτάνη ἐναντίον του.

§186Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Εὐβοίας εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμὸς σύστασιν ἐπιτροπῆς. Τὸ ἄρθρον 8 § 2. τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, λέγει: (Ἀναγιγνώσκει) «Χωρὶς νὰ παραβιάζωνται αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος... κλπ.». Καὶ νομίζετε, κ. Βουλευταί, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, τὰ ἠθικά, εἶναι μεγαλείτερα τῶν ὑλικῶν συμφερόντων; Καὶ νομίζετε, ὅτι ὁ νομοθέτης εἶχεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὰς δεκάδας ἢ ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἢ εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὴν παραβίασιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, τὴν ἠθικὴν κατάπτωσιν τοῦ Κράτους;

§187Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου: «Περὶ ὑποχρεωτικοῦ δαμαλισμοῦ καὶ ἀναδαμαλισμοῦ τῶν κατοίκων τοῦ Κράτους». Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ἐπίσης, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον: «Περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὰ μητρῷα ἢ δημοτολόγια τοῦ Κράτους τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμογενῶν». Καὶ αὐτὸ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐπίσης, σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀποδοχῶν διατεθειμένων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς ἀνδρῶν». Ἐπίσης, σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀποδοχῶν ἀνδρῶν ἐφεδρείας διατεθειμένων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς». Ἐπίσης, νομοσχέδιον: «Περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ νόμου ΒΚΡΑʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1892 «περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου» καὶ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν δασμῶν». Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Γενομένης μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου τοῦ δασμολογίου, κατὰ τὸ ἔτος 1892, ἔγινε μία παραδρομή. Ἡ διάταξις περὶ ἀποβάρου, ὅτι δύναται τὸ ἀπόβαρον νὰ κανονίζηται διὰ Διατάγματος, ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 25. Παρενεβλήθη μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 25, γενομένου 26, ἓν ἄλλο ἄρθρον, τὸ περὶ ἀποβάρου, καὶ ἔμεινεν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρ. 24, ἡ ὁποία λέγει: «ἡ διάταξις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου...»,—ἐννοοῦσα τοῦ μεθεπομένου—καὶ σήμερον οἱ ἐνοικιασταὶ θέλουσι νὰ ἐκβιάσωσι τὸν κόσμον νὰ πληρώσῃ περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι πρέπει. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατεπεῖγον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὸ ἀναγράψῃ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἵνα ψηφισθῇ, διότι εἶναι τυπικὴ παραδρομή.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον;

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔριον 5 καὶ ½ μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ 15′ μ. μ.)