1916.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΙΣΤʹ.

ΤΗΣ 12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1916

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Α. Κατζουράκη.

(Ὥρα 5. 40′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Κουτσογιάννης.

§3Σ. ΚΩΣΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Χθές, πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἶπον κἄτι, τὸ ὁποῖον διατυποῦται, ἔστω καὶ ὠχρῶς, ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, ἀλλὰ φέρεται ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Κοντογιάννη. Ἴσως, ὁ πρακτικογράφος ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὸ ἀνάστημά μου.

§4Ε. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον οὐδένα λόγον νὰ δεχθῶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουν τὰ Πρακτικά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῶσιν. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἑταιρεία Ταμβάκου Τσιάμη Δ. Δημητριάδου καὶ Σία παρακαλεῖ, ὅπως ἀφομοιωθῇ ἡ φορολογία τοῦ ταμβάκου Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος. Ὁ Συνταξιοῦχος Γραμματεὺς τοῦ Συμβουλίου Μητροπόλεως Χίου, Μιχ. Κωνσταντινίδης, αἰτεῖται, ὅπως τῷ χορηγηθῇ σύνταξις. Οἱ κτηνοτρόφοι βουστασιάρχαι Ἀθηνῶν καὶ Περιχώρων ὑποβάλλουσι διάφορα αἰτήματα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Οἱ ἐκ Κονίτσης Κ. Ἔξαρχος καὶ Γ. Φλῶρος διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ πληρεξουσίου τῆς Διαθήκης Μ. Ἀναγνωστοπούλου, Ἰωάννου Παρμενίδου. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Μπελοκομύτης τῆς Ἐπαρχίας Εὐρυτανίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσπασθῶσιν οἱ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντες διδάσκαλοι τοῦ χωρίου των. Ἅπαντες οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου κρατούμενοι, ἰσόβιοι κατάδικοι, παρακαλοῦσιν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. Οἱ Ι. Λαμπρόπουλος, Λ. Τσούνης καὶ Ι. Βασιλόπουλος παρακαλοῦσιν, ὅπως προσληφθῶσιν ὡς ὑπενωμοτάρχαι ἐν τῇ Χωροφυλακῇ, συμφώνως τῇ προκηρύξει τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς. Ὁ ἀγωνιστὴς Πλοίαρχος τοῦ Ναυτικοῦ, Γεώργιος Παυλίδης, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ σύνταξις. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν παρακαλεῖ, ὅπως αὐξηθῇ τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου ΓΧΚΓʹ ἀποδιδόμενον εἰς τοὺς Δικηγορικοὺς Συλλόγους ποσοστὸν ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ φοροσήμου. Ὁ Λαὸς Χίου διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ὑποβολῆς προτάσεως νόμου ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ κ. Τσελεπίδου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ψηφισθέντος νόμου περὶ Ἐμπορικῆς Σχολῆς Χίου. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λάγκας τῆς περιφερείας Πρεσπάρ τῆς Φλωρίνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰ ὑψωθέντα ὕδατα τῆς λίμνης Πρέσπης. Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Νεκτάριος Μαυροκορδάτος, διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου Λειψίας, αἰτεῖται, ὅπως διορισθῇ ἱερεὺς τοῦ Στρατοῦ. Ἡ Φωτεινὴ χήρα Κ. Κολλυμπῆ, μήτηρ ἐννέα ἀνηλίκων τέκνων, ἐξ ὧν τὰ ἕξ θήλεα, παρακαλεῖ, ὅπως ὁ υἱός της, ὁ μόνος προστάτης τῆς οἰκογενείας της, ἀπολυθῇ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ. Ὁ ἐξ Ὀστρόβου Γρηγόριος Χρήστου, ἐνοικιαστής ἀσβεστοκαμίνων, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ καὶ συλλέξῃ ἄχρηστα ξύλα πρὸς ἐμπορίαν, λόγῳ τῶν ζημιῶν, ἃς ὑπέστη ἐκ τῶν ἀσβεστοκαμίνων. Ὁ ἐκ Πατρῶν Ἀγγελῆς Κωνσταντόπουλος ζητεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν υἱόν του, ὑπηρετοῦντα εἰς τὸν Οὐλαμὸν τῶν Ἐφέδρων. Οἱ καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι τῶν ἐκπαιδευτηρίων Χανίων ὑποδεικνύουσι διάφορα μέτρα, σχετικῶς μὲ τὸ αἰτούμενον παρ’ αὐτῶν ποσὸν, διὰ τὸ Ταμεῖον τῶν Συντάξεων, διὰ τὰ πρὸ τῆς ἀναγνωρίσεως αὐτῶν ἔτη. Οἱ ἐκ Πύργου τοῦ Ὀλύμπου ἀπόστρατοι ὑπαξιωματικοὶ Ε. Κουτσούκης καὶ Ε. Μαυρουδάκης παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 7 § 3 τοῦ νόμου ΣΕʹ περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου. Οἱ κάτοικοι Καρδίτσης παρακαλοῦσιν, ὅπως πληρωθῶσι τὴν ἀξίαν τῶν ἐπιταχθέντων ζώων των. Οἱ ἐν τῷ Σωφρονιστηρίῳ Καλαμίου Κρήτης κατάδικοι αἰτοῦνται, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν. Ὁ Ἀργυρραδῖνος Κρήτης Ἀβραὰμ Εὐλαβῶν παρακαλεῖ, ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία του ἀπὸ δραχ.120 εἰς δραχμὰς 240. Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν ὑπ’ ἀριθ. 747 νόμον «περὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». Ὁ Βουλευτὴς κ. Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ ἀμνηστεύσεως τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων τῶν Νέων Χωρῶν, τῶν καταφυγόντων εἰς τὸ Παλαιὸν Βασίλειον ἢ εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ Ἀμερικήν, πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου 1912». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. ΕΜ. ΛΟΓΙΑΔΗΣ, Γ. ΦΡΑΓΚΙΑ-ΔΑΚΗΣ, Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως Εἰρηνοδικείου εἰς Ἐπάνω Ἀρχάνες τῆς Ἐπαρχίας Τεμένους Ἡρακλείου Κρήτης καὶ μεταθέσεως τοῦ ἑτέρου Εἰρηνοδικείου τῆς Ἐπαρχίας Πεδιάδος ἀπὸ Λιμένος Χερσονήσου εἰς Καλὸν Χωρίον Πεδιάδος». Ὁ Βουλευτὴς κ. Λ. ΔΕΚΟΣ αἰτεῖται μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας. Ὁ Βουλευτὴς κ. ΚΩΝ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ αἰτεῖται τριάκοντα ἡμερῶν ἄδειαν ἀπουσίας. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, χορηγοῦνται αἱ ἄδειαι αὗται. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. ΒΑΛΑΜΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ τῶν προϋπηρετησάντων ἐν Σάμῳ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν διορισθέντων ἐπὶ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοιούτων». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΑΚΛΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς, δι’ ὧν ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς παροχῆς ἀδείας πρὸς περαιτέρω δίωξιν τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Κ. Χαιροπούλου, Χρ. Μητσοπούλου καὶ Α. Τσουκαλᾶ, ὑπὲρ τῆς μὴ παροχῆς δὲ ἀδείας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Βουλευτὴν κ. Ρήγαν Πάντον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαγουδάκης.

§7Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῆς Βουλῆς, ὑπεβλήθη ὑπὸ 120 καὶ πλέον Βουλευτῶν, πρότασις περὶ προαγωγῆς ἢ ὀνομασίας τῶν ἐφέδρων ἰατρῶν. Ἔκτοτε, πολλάκις ἐγένετο λόγος ὑπὸ διαφόρων συναδέλφων καὶ ἐγένοντο προτάσεις ἐπανειλημμέναι, ὑπογεγραμμέναι ὑπὸ δεκαπέντε καὶ πλέον Βουλευτῶν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ὅπως προτιμηθῇ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Οὐδεμία ὅμως περὶ τούτου ἐλήφθη πρόνοια καὶ πάντοτε εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἔκτοτε. Τοιουτοτρόπως δὲ θὰ παρέλθῃ ὁλόκληρος ἡ σύνοδος καὶ τὸ νομοσχέδιον οὔτε θὰ συζητηθῇ, οὔτε θὰ ψηφισθῇ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἄλλως θὰ παρέλθῃ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ παρέλθῃ εἷς μήν, μέχρις ὅτου τελειώσει ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν. Εἶπε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς διὰ πινάκων, γνωρίζαμεν δέ, ὅτι τότε δὲν τηρεῖται ἀπόλυτος δικαιοσύνη, καὶ ὅτι ἰσχύει πάντοτε τὸ δίκαιον τοῦ ἰσχυροτέρου, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα δικαιώσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς ἐργασίας των καὶ ἦλθον ἐδῶ νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Πατρίδα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ διέφυγε νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἐπὶ τῆς Νομοθετικῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Γρίβας εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Τρουλινὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Συμβολαιογράφων Ρεθύμνης.

§9Ν. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτή, κ. κ. Βουλευταί, προέρχεται ἀπὸ τοὺς Συμβολαιογράφους τῆς Κρήτης, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἐπαύξησιν τῶν συμβολαιογραφικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου χαρτοσήμου. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ἐν Κρήτῃ ὀργανισμόν, καὶ εἰδικῶς κατὰ τὸν νόμον περὶ συμβολαιογραφικῶν τελῶν, οἱ Συμβολαιογράφοι ἐλάμβανον 60% ἐκ τῶν ὑπ’ αὐτῶν εἰσπραττομένων τελῶν, εἶχε δὲ κανονισθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν πληροφοριῶν, οὕτως ὥστε ὁ μηνιαῖος μισθός των δὲν ὑπερέβαινε τὰς διακοσίας ἢ διακοσίας πεντήκοντα δραχμάς. Εἰσήχθη βραδύτερον ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου ἐν Κρήτῃ, κατὰ τὸν ὁποῖον, οἱ Συμβολαιογράφοι λαμβάνουν 25% ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου ὑπ’ αὐτῶν χαρτοσήμου, περιῆλθον δὲ εἰς τοιαύτην κατάστασιν, οὕτως ὥστε τὰ δικαιώματα αὐτῶν κατ’ ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ρεθύμνης, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, δὲν ἀνέρχονται πλέον τῶν 70 δραχμῶν μηνιαίως, ἐκ τούτων δὲ πρόκειται νὰ πληρώσουν τὰ ἔξοδα τοῦ Γραφείου των, τὸν γραμματέα των καὶ νὰ συντηρήσουν καὶ τὰς οἰκογενείας των. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ζητοῦσιν ἐπαύξησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν μέχρι 50%, διότι, ὅταν ἐγένοντο Συμβολαιογράφοι, ἀπέβλεψαν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν μιᾶς Πολιτείας ὠργανωμένης καὶ φυσικὰ ἀπέκτησαν ἐπὶ ταύτης δικαιώματα, ἀποφασίσαντες νὰ ἀναλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ Συμβολαιογράφου, ὑπολογίζοντες ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπον, δὲν ὑπερέβαινον τὰς 250–300 δραχμάς. Μὲ τὸν νέον νόμον εἶναι ὑποχρεωμένοι ἢ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς θέσεις των, ἢ νὰ ὑποφέρουν ἐξ οἰκονομικῶν στενοχωριῶν. Εἶναι δίκαιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν νὰ τοὺς δοθῇ, τοὐλάχιστον μέχρις ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου, μέχρις ὅτου, δηλαδή, ἐκλείψωσι μερικοὶ τῶν ὑπαρχόντων Συμβολαιογράφων, καὶ οὕτως ἐπαρκέσωσιν οἰκονομικῶς οἱ λοιποί. Θὰ εἴπῃ τις: Πόσοι εἶναι οἱ Συμβολαιογράφοι τῶν Νέων Χωρῶν; Ἐν Κρήτῃ, Κύριοι, οἱ Συμβολαιογράφοι, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τῶν συναλλαγῶν, εἶναι πολὺ περισσότεροι ἀπὸ ὅσους εὑρίσκονται εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, διότι καὶ εἰς ἕκαστον χωρίον εὑρίσκονται πλέον τῶν δύο ἕως τριῶν Συμβολαιογράφων, καὶ εἰς τὰς πόλεις, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10.000, εἶναι ἄνω τῶν δέκα, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει καὶ αἱ συναλλαγαὶ εἶναι περιωρισμέναι, διότι καὶ τὸ ἐμπόριον, καὶ ἡ βιομηχανία, ὡς καὶ ὁ ἐθνικὸς ἐν γένει πλοῦτος, δὲν εἶναι προηγμένος. Δίκαιον εἶναι ὅπως παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, ἵνα παρασκευάσῃ νομοσχέδιον αὐξάνον τὸ ποσοστὸν ἐπὶ ὡρισμένον, τοὐλάχιστον, χρονικὸν διάστημα, μέχρις ὅτου ἐκλείψουν μερικοὶ τῶν συμβολαιογράφων καὶ οὕτως οἱ ἄλλοι ἐπαρκέσουν.

§10Σ. ΚΩΣΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἴδια θὰ εἴπω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε. Μεταξὺ τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ ἀμελέτητος, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, εἰσαγωγὴ τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου εἰς τὴν Κρήτην, εἶναι καὶ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τοὺς Συμβολαιογράφους. Διότι ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῶν Συμβολαιογράφων, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀναφορὰ ἁπλοϊκῶν, ἀνεπιστημόνων, μὴ γνωριζόντων τὰ πράγματα καὶ ἀποτεινομένων εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νομιζόντων, ὅτι διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς θὰ λυθῶσι τὰ πράγματα. Διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶσι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ αἰτήσωσι τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀδίκου, τὸ ὁποῖον τοῖς προσγίγνεται, σημαίνει, ὅτι ἔφθασε τὸ μαχαίρι εἰς τὸ κόκκαλο, διότι, ἀληθῶς, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Τρουλινός, οἱ πλεῖστοι τῶν Συμβολαιογράφων τῆς Κρήτης ἔχουσιν εἰσόδημα πεντήκοντα δραχμῶν μηνιαίως, τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν πληθώραν τῶν Συμβολαιογράφων ἀφ’ ἑνὸς καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν συναλλαγῶν ἀφ’ ἑτέρου. Ὅταν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ βάσις ἐφ’ ἧς ἐκανονίζετο ὁ μισθὸς τῶν Συμβολαιογράφων, διότι, ἂν ἐλαμβάνετο τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους, βεβαίως, θὰ ἐρρύθμιζον τὸ πρᾶγμα οὕτως, ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, συμβουλευόμενος τοὺς ἁρμοδίους Εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν διαβεβαιώσωσι περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ πράγματος, νὰ μεριμνήσῃ συντόνως, διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν μετ’ ὀλίγον χρόνον εἰς νέας αἰτήσεις περὶ περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν καὶ τῶν Συμβολαιογράφων.

§11Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§12Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον οἱ προλαλήσαντες, θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω τι, ἀλλὰ ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν τὰς συστάσεις μου, ὅπως, ἐὰν ἐγκρίνῃ, ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τοῦ ποσοστοῦ διὰ τοὺς Συμβολαιογράφους. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς βλέπῃ, ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἡ ἀφαίρεσις, ἔστω καὶ μιᾶς δραχμῆς, ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ὑποδείξῃ εἰς τοὺς ἁρμοδίους τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβολαιογράφων. Αὐτοί, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ἐδημιουργοῦντο τόσαι θέσεις, ὅτι τὸ ποσοστὸν ἦτο 60% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων, ἔσπευδον νὰ καταλάβουν αὐτάς. Ἀλλὰ σήμερον μὲ τὸ 25%, βεβαίως, δὲν δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσιν. Ἑπομένως, ἢ νὰ αὐξηθῇ κατά τι τὸ ποσοστόν, ἢ ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Συμβολαιογράφων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Κερκυραίων φοιτητῶν.

§14Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, ὑφ’ ἃς διατελεῖ τὸ Κράτος ἡμῶν, Κύριοι, εἶναι αἰσθητὸν εἰς πάντας ἡμᾶς πόσον ὁ βίος κατέστη χαλεπός, λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Φαντάζεσθε, ἑπομένως, πόσον δυσχερὴς κατέστη ἰδιαιτέρως ὁ βίος ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρᾳ, ἡ ὁποία διέρχεται, ἀναντιρρήτως, ἡμέρας χαλεπάς. Ἡ φιλόξενος ἐκείνη νῆσος, ἡ μὴ ἀριθμοῦσα πλέον τῶν 100.000 κατοίκων, εἶνε ἠναγκασμένη νὰ διαθρέψῃ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἄνω τῶν 120.000 Σέρβων καὶ ἄνω τῶν 18.000 Ἀγγλογάλλων. Φαντάζεσθε ἐκ τούτου πόση ὑπερτίμησις τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης ὑπάρχει. Διεκόπη πᾶσα συνήθης ἐργασία, ἀκόμη καὶ ἡ συγκοινωνία, διότι μόλις κατὰ δεκαπενθήμερον συγκοινωνεῖ μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους. Αἱ γεωργικαὶ τάξεις πένονται, διότι τὸ κακὸν τοῦτο ἦλθε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἕτερον κακὸν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἐὰν δὲ αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐφέδρων ὑφίστανται σκληρὰν δοκιμασίαν εἰς ὅλον τὸ λοιπὸν Κράτος, φαντάζεσθε τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν ἐν Κερκύρᾳ. Ἐπὶ τῶν λόγων τούτων βασιζομένη ἡ ἀναφορὰ τῶν φοιτητῶν Κερκύρας, ἐξαιτεῖται ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, νὰ ἐπιτρέψητε, ἵνα μὴ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματος τῆς ἐγγραφῆς αὐτῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, διότι οἱ γονεῖς αὐτῶν στεροῦνται τῶν μέσων νὰ τοὺς βοηθήσωσιν, ἵνα ἀνανεώσωσι τὰς ἐγγραφάς των. Οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ νέοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπερβαίνουν τοὺς 25, καθόσον ὅλοι οἱ ἄλλοι, ὄντες ἐπίστρατοι, δικαιοῦνται, λόγῳ τῶν ἐψηφισμένων νόμων, νὰ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀτελοῦς ἐγγραφῆς, ἐλπίζουσιν, ὅτι θὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος πάντοτε εἰς τοιαῦτα ζητήματα ἐφάνητε πρόθυμος, διότι δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο, εἰ μὴ νὰ μὴ πληρώσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ πληρώσουν.

§15Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὑπάρχει σχετικὸν νομοσχέδιον ὑποβεβλημένον καὶ δύναται νὰ προστεθῇ ἐκεῖ σχετικὴ διάταξις.

§16Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§18Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐν πρώτοις ἔχω νὰ ἀναγγείλω, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐνέσκηψε νόσος μολυσματικὴ ἐν Κερκύρᾳ, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι, φυσικά, δεινά, δεδομένου, ὅτι ἐν Κερκύρᾳ δὲν ὑπάρχουσιν ἰατροί, διότι ἡ ἐπιστράτευσις ἐπῆρεν ὅλους τοὺς ἰατροὺς τῶν χωρίων καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἰατρὸς εἰς τὰ χωρία τῆς Κερκύρας, τουλάχιστον, ἵνα περιορίσωσι τὴν νόσον. Καὶ ἄλλοτε ἐπεκαλέσθην τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ἀλλὰ μέχρις ὥρας δὲν εἴδομεν οὐδὲν μέτρον. Βεβαίως, δέον νὰ φροντίζωμεν διὰ τὴν ὑγείαν τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κινδυνεύει ὁλόκληρος πληθυσμός, ἔχομεν καθῆκον νὰ φροντίσωμεν περὶ αὐτοῦ, ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀποστείλωμεν ἰατρούς, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἰατροὶ ἐν Κερκύρᾳ, ἐκτὸς δύο· δύνασθε δὲ περὶ τούτου νὰ λάβητε πληροφορίας ἁρμοδίως. Ἐκτὸς τούτου, ἔχομεν καὶ ζήτημα ἐλλείψεως δημοσίας ἀσφαλείας ἐν Κερκύρᾳ, διότι, ὡς ἐκ τῆς πληθώρας τῶν ξένων στρατιωτῶν, ἤρχισαν νὰ γίνωνται βιαιοπραγίαι, κατηγγέλθη δὲ καὶ μία πρᾶξις ἀκατονόμαστος ἐναντίον μιᾶς χωρικῆς ὑπὸ στρατιώτου ξένου. Ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην φυλάξεως, δὲν θὰ τὸν φυλάξουν δὲ οἱ καραβινιέροι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκεῖ. Πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ δύναμις, ἡ ἀστυνομική, πρέπει νὰ σταλῶσι χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν εἰς ἄλλα μέρη, μὴ ἔχοντα ἄμεσον ἀνάγκην, ὅπως ἡ Κέρκυρα. Ἐκτὸς τούτου, ἤθελον ὑποβάλλει καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἰδιαιτέραν παράκλησιν. Ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ ζώων ἐν Κερκύρᾳ, κατόπιν αἰτήσεως, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη εἶναι τόσον πολὺ ἐπιτακτική, ἡ κατανάλωσις τόσον πολὺ μεγάλη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλλωνται αἰτήσεις. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, προκειμένου εἰδικῶς περὶ Κερκύρας, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ ζώων ἄνευ αἰτήσεων. Ἐπὶ πλέον ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὴν ἀναφορὰν τῶν φοιτητῶν Κερκύρας, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ Κερκύρας, πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται καὶ αἱ νῆσοι Παξοί, αἱ ὁποῖαι εἶναι παράρτημα τῆς Κερκύρας, διότι ἐκεῖθεν προμηθεύονται τὰ τρόφιμα. Ἤθελον δὲ προκαλέσει τὴν ἄμεσον προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, διότι ἄλλως ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν διάδοσιν τῆς μολυσματικῆς νόσου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Κ. ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἐν λόγῳ ἀναφορὰν τῶν Κερκυραίων φοιτητῶν.

§21Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον ἔδωσε διαταγάς, ὅπως ληφθῇ πᾶν μέτρον ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον τῆς ἀπολύσεως ἐκ τοῦ στρατοῦ τῶν ἰατρῶν, ὡς ἐπληροφορήθην παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, μελετᾶται τὸ ζήτημα παρ’ αὐτοῦ ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη.

§22Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ σώσητε τὸν τόπον διὰ τῆς ἐνεργείας σας αὐτῆς.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ναζηρίου.

§24Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Ναζηρίου, ὅπως καὶ οἱ κάτοικοι πολλῶν Κοινοτήτων, εἶχον ἀπευθύνῃ ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν λήξασαν περίοδον καὶ ἐζήτουν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς χαλαζοπλήκτους, νὰ περιλάβῃ καὶ τούτους εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει ὑποβάλει. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, ἐν τοιαύταις οἰκονομικαῖς περιστάσεσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτῶν, τώρα μάλιστα, ὅτε καὶ οἱ ἄρρενες ἔχουν ὅλοι ἐπιστρατευθῆ... Καὶ βεβαίως μὲν αὐτοὶ ἔφυγον, ἀλλ’ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν εἴπερ ποτὲ σήμερον εὑρίσκονται εἰς ἔνδειαν, ἀπειλούμεναι ὑπὸ τῆς πείνης — πρέπει νὰ βεβαιωθῆτε περὶ τούτου — καὶ αἱ διαμαρτυρίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν καθ’ ἑκάστην, ἔρχονται πλέον συχναί, ὥστε νὰ ἀπασχολῶσι καὶ ἡμᾶς καὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπασχολῶμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλάμβανε μέτρον ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ναζηρίου καὶ ὡρισμένων τινῶν χωρίων, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως ὑπέκυψαν εἰς τὰς βλάβας, τὰς ἀπροόπτους, ἐκ τῶν θεομηνιῶν. Εἶναι δὲ γνωστόν, συγχρόνως, ὅτι ἀφῃρέθησαν ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰ ζῷά των. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ Κράτος νὰ ἔχωσιν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἔλθῃ τοῦτο ἀρωγόν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ ἐν γένει τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εὕρῃ τρόπον τινὰ νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι, νομίζω, εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας.

§25Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ κ. Βουλευταὶ ὑπενθύμισαν τὸ ζήτημα τῆς συνδρομῆς τῶν χαλαζοπλήκτων χωρίων Μεσσηνίας καὶ Ὀλυμπίας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν πρόκειται ἡ συνδρομὴ νὰ εἶναι ἁπλοῦν βοήθημα, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ παρασχεθῇ αὐτοῖς τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν πρὸς τελείαν ἀποκατάστασιν τοῦ εἰσοδήματός των. Πρόκειται δὲ περὶ ποσοῦ ἀρκετὰ σπουδαίου. Μελετᾶται ὁ τρόπος τῆς παροχῆς συνδρομῆς ἐκ μέρους τῶν εὐπορουσῶν Κοινοτήτων, τῇ μεσολαβήσει καὶ τοῦ Κράτους, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔσται εὐτυχής, ἐὰν συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ τῶν παθόντων.

§26Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Κʹ περιόδου καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βενιζέλου, ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε, εἶχε τηλεγραφικῶς διατάξει νὰ συνεισφέρωσιν, ἐφ’ ὅσον δύνανται, αἱ Κοινότητες ποσόν τι χρηματικόν, τὸ ὁποῖον ἀθροιζόμενον, ἤθελεν ἀποτελέσῃ ἓν κεφάλαιον διὰ νὰ κατανεμηθῇ εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας, οἱ ὁποῖαι εἶχον ἀνάγκην. Δὲν γνωρίζω, ἂν αἱ Κοινότητες διεβίβασαν εἰς τὸν Νομάρχην τὸ ἀποτέλεσμα τῶν εἰσπράξεων καὶ ἂν τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια προῆλθον εἰς ἀπόφασιν...

§27Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω εἴδησιν.

§28Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλ’ ἄν τοῦτο ἔλαβε χώραν, δύνασθε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν Νομάρχην Καλαμῶν, ἵνα πληροφορήσῃ ὑμᾶς, πόσον ποσὸν συνελέγη ἐκ τῆς συνεισφορᾶς τῶν Κοινοτήτων. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκές,— καὶ δὲν εἶναι ἐπαρκές, βεβαίως,— νομίζω, ὅτι ἀπαιτεῖται ἡ ἐξεύρεσις καὶ ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα οἱ κ. Βουλευταὶ Μεσσηνίας εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μελετήσωσιν, ἵνα ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον ἠθέλομεν δυνηθῇ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν παθόντων αὐτῶν.

§29Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐρωτήσω ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀπόφασις καὶ θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§30ΑΘ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω πλειότερα, κ. Πρόεδρε, οὔτε νὰ συστήσω θερμῶς τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι γνωρίζω τὴν ἀπήχησιν, τὴν ὁποίαν εὗρεν εἰς τὴν ψυχήν του ὁ πόνος τῶν παθόντων κατοίκων. Εἰμὶ δὲ μάρτυς τῶν προσπαθειῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡ συμφορὰ κατέστησε δυστυχεῖς.

§31Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία φέρεται εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει καθῆκον νὰ φέρῃ εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ὅσα συμβαίνουν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν του διὰ νὰ δύναται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἔχῃ μίαν γενικὴν ἰδέαν τῶν συμβαινόντων ἐν τῷ Κράτει, διὰ νὰ γνωρίζωμεν πάντες κατὰ πόσον οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζονται, ἐφαρμόζονται ἢ δὲν ἐφαρμόζονται. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ παρανομιῶν, διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τὰς δύο ἀναφοράς, αἱ ὁποῖαι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μοὶ ἀπεστάλησαν. Ἡ πρώτη ἀναφορὰ εἶναι τῶν κατοίκων ἑνὸς χωρίου ἐν τῇ πεδιάδι Γιαννιτσῶν. Οἱ κάτοικοι οὗτοι, κάτοικοι ἑνὸς μικροῦ τσιφλικίου, ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς στρατιωτικὰς εἰσφοράς. Κατὰ τὴν πρώτην φορὰν, πρὸ δύο μηνῶν, αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ Γιαννιτσῶν, δὲν ἀναφέρουν ποῖος ἀξιωματικός, ἀλλὰ λέγουσιν ἁπλῶς, ὅτι ἡ Ἐπιμελητεία τῶν Συνταγμάτων τῶν ἑδρευόντων ἐν Γιαννιτσοῖς, ὅπερ καὶ τοῦτο θεωρῶ ἀνακριβές, διότι δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ Ἐπιμελητεία ἐκεῖ, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἀξιωματικοὶ τοῦ Συντάγματος μετέβησαν εἰς τὸ χωρίον καὶ ἐπῆραν ἑβδομήκοντα ἀγελάδας, διὰ τὰς ὁποίας, ὄχι μόνον δὲν ἐπλήρωσαν, ἀλλ’ οὔτε ἀπόδειξιν παραλαβῆς ἔδωκαν. Κατόπιν, κατὰ τὰ μέσα Ὀκτωβρίου, ἐπιτάσσουσιν 680 πρόβατα, εἰς ποίαν νομίζετε τιμήν; Πρὸς ἑπτὰ δραχμὰς τὸ πρόβατον!

§32Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Θὰ ἦσαν ἀδύνατα.

§33Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἦσαν ζυγάρια περισυνά, ὥστε θὰ ἔχῃ τὸ καθένα τοὐλάχιστον 10–12 ὀκάδας. Δὲν φθάνει αὐτό, πέρνουσι 40.000 ὀκάδας χόρτου πρὸς 15 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, καθ’ ὃν χρόνον εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλαι αἱ Φρουραὶ Μακεδονίας εἶχον συμβόλαια μὲ τιμὴν πλέον τῶν δέκα λεπτῶν, ὁ δὲ χορηγητὴς τοῦ Στρατοῦ πρὸς 17 λεπτὰ καὶ τοῖς μετρητοῖς τὰ χρήματα...

§34ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται;

§35Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Τὸ γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία.

§36Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὁ Ἀβραάμ;

§37Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἄλλας ἐπίσης 70.000 ὀκάδας ἔλαβον, διὰ τὰς ὁποίας οἱ χορηγηταὶ δὲν ἔλαβον οὔτε ὀβολόν. Νέα ἐπίταξις γίνεται εἰς τὸ χωρίον καὶ παραλαμβάνονται, νομίζω, 55 ζῷα. Φαντασθῆτε, ὅτι εἶναι χωρίον ἀπὸ 25–30 οἰκογενείας.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί εἴδους ζῷα;

§39Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Τώρα θὰ εἴπω. Βόας καὶ ἀγελάδας, θὰ δείξω δὲ τὸν κατάλογον τῆς πληρωμῆς. Ἀπὸ κἄποιον Κωνσταντῖνον Ὀδέκτον παρέλαβον τέσσαρα βόδια, ἐπλήρωσαν δὲ 146 δραχμὰς διὰ τὰ τέσσαρα βόδια, κατόπιν ἄλλα πέντε τὸν ἀριθμὸν καὶ ἐπληρώθησαν μόνον 130 δραχ. διὰ πέντε βόδια. Κατόπιν ἄλλα...

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν ἀναφέρονται;

§41Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἀναφέρεται οὐδεὶς ἀξιωματικός, διότι οἱ χωρικοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσι τὰ ὀνόματα, ἐφόσον ὁ ἐπιτάσσων ἀξιωματικὸς δὲν παρουσιάζει διαταγὴν ἐπιτάξεως· τὸ πολύ, πολὺ νὰ γνωρίζῃ ὁ χωρικὸς εἰς ποῖον Σύνταγμα ἀνήκει καὶ γνωρίζει, ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ Σύνταγμα Γιαννιτσῶν. Περιπλέον οὐδὲν γνωρίζει. Μὲ αὐτὴν τὴν διατίμησιν ἔχουσι διατιμηθῆ τὰ 55 ζῷα, δὲν ἔχουσιν ὅμως πληρωθῆ. Ὅπως βλέπετε, κ. Ὑπουργέ, ὑπάρχει μία διπλῆ παρανομία, πρῶτον παρέβησαν τὸ ἄρθρον 22 τοῦ περὶ ἐπιτάξεως νόμου, ὁ ὁποῖος σαφῶς ὁρίζει, ὅτι πᾶς στρατιωτικός, ὅστις ἐν εἰσφοραῖς καταχρᾶται τῆς ἀπαιτουμένης αὐτοῦ ἐξουσίας, τιμωρεῖται διὰ φυλακίσεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 180 τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ πᾶς στρατιωτικός, ὁ ἄνευ δικαιώματος ἐκτελῶν ἐπίταξιν τιμωρεῖται (ἀναγινώσκει). Ὥστε εὑρισκόμεθα πρὸ παραβάσεων τοῦ νόμου περὶ ἐπιτάξεων. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος θέλει πάντοτε νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἀκριβὴς ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων, θὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως καὶ θὰ διατάξῃ εἴτε τὸν Φρούραρχον Γιαννιτσῶν, εἴτε τοὺς διοικητὰς τῶν ἐκεῖ ἑδρευόντων Συνταγμάτων, νὰ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις ἵνα εὑρεθῶσι ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὴν ὡς ἄνω ἐπίταξιν, χωρὶς νὰ δώσωσιν ἀπόδειξιν παραλαβῆς, νὰ εὑρεθῇ ποῦ κατεγράφησαν αἱ 70 ἀγελάδες, χωρὶς νὰ δοθῇ ἀπόδειξις, καὶ νὰ ἐξετάσῃ πῶς ἐγένετο ἡ διατίμησις αὐτή, ὅταν ὑπάρχῃ ἐπίσημος διατίμησις τῆς ἀστυνομίας Γιαννιτσῶν τοῦ χόρτου πρὸς 15 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς ἤθελον νὰ συστήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι τὸ ἑξῆς: Θὰ κάμω τὴν παράκλησιν ἢ εὐχήν, ὅπως ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαί, ὄχι μόνον αὐταί, ἀλλὰ καὶ αἱ πολιτικαί, αἱ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις ἑδρεύουσαι, ἀντελαμβάνοντο, ὅτι ἔχουσιν ἐκτὸς τῆς ἀποστολῆς, ἡ ὁποία ἀπορρέει ἐκ τῆς ὀργανικῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχουσιν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, καὶ μίαν ἄλλην ὑψίστην ἀποστολήν, μίαν ἄλλην γενικήν, ἠθικὴν ἀποστολήν, ὅτι ἔχουσι τὴν ἀποστολὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μέχρι τῆς ἀπελευθερώσεως, ἄλλα ὄργανα ἐξήσκουν, τὴν ἀποστολήν, ἡ ὁποία τείνει νὰ συγκρατήσῃ τὰ αἰσθήματά μας καὶ νὰ ἑδραιώσωσιν ἐν τῇ πεποιθήσει τὴν ἰδέαν τοῦ ἑνιαίου Κράτους τῆς Μ. Ἑλλάδος. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, εἴτε στρατιωτικοί, εἴτε πολιτικοί, οἱ διαμένοντες εἰς τὰς Νέας Χώρας· ἔπρεπε ποτὲ νὰ μὴ λησμονῶσιν, ὅτι ἐν γένει οἱ ἁπλοϊκοὶ χωρικοί, ἰδίᾳ δὲ ἔν τισι διαμερίσμασι τῶν Νέων Χωρῶν, ἔχουσι πολὺ στενὴν τὴν ἀντίληψιν τοῦ Κράτους, πλειστάκις μὴ ἐκτεινομένην πέραν τοῦ χωρίου των. Εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν πολλάκις οἱ πολῖται βλέπουσι τὸ Κράτος ἀντιπροσωπευόμενον μόνον διὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου ἢ διὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐπισκέπτεται αὐτά. Νομίζω, ὅτι σχηματίζεται πεποίθησις ἐθνικῶς ἐπιβλαβής, ὁσάκις αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους δὲν πολιτεύονται συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νόμων τοῦ Κράτους. Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἀντίληψις ἐνισχύετο εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, τόσον τοὺς πολιτικούς, ὅσον καὶ τοὺς στρατιωτικούς, φρονῶ, ὅτι πλεῖστα ὅσα ζητήματα, γεννηθέντα εἰς τὰς Ν. Χώρας, αὐτοστιγμεὶ θὰ ἐξηλείφοντο καὶ δὲν θὰ εἶχον οὔτε οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Νέων Χωρῶν νὰ ἐνοχλῶσι πλειστάκις τοὺς Κυβερνήτας τοῦ Κράτους, οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπασχολῆται μὲ τὰς νέας Χώρας. Θὰ παρεκάλουν, ὥστε σὺν τῇ ἐνεργείᾳ, τὴν ὁποίαν εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ κάμῃ, ὅπως εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος ἀποκαλυφθῶσι καὶ τιμωρηθῶσιν οἱ ὑπαίτιοι, νὰ κάμῃ γενικωτέραν σύστασιν περὶ τῆς πολιτικῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀπέναντι τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς αὐτὰ τὰ μέρη διατελοῦν εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τῶν λοιπῶν ἀναφορῶν διὰ τὴν αὔριον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βαρβιτσιώτης. Εἶναι ἀπών. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσίμας.

§43Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὰς ἀρχάς, ὅπως ἀποσύρωσι τὰς δίκας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καταπλημμυρίσει τὰ Πταισματοδικεῖα Πατρῶν καὶ Πύργου, διὰ τὰ μὴ δηλωθέντα κτήνη τῶν ἐτῶν 1912 καὶ 1913. Ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι προσωρινόν, θὰ παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῇ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ δώσῃ προθεσμίαν, ὥστε νὰ δηλωθῶσι τὰ ἀροτριῶντα κτήνη των.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει πάλιν ὁ κ. Τσίμας.

§45Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Ἡ δευτέρα ἐρώτησις ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔχω ἐπιστολάς, διὰ τῶν ὁποίων γράφουσιν, ὅτι θέλουσι νὰ πληρώσωσι τὰ ὀφειλόμενα ποσὰ καὶ ἰδίως εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ δὲν ὑπάρχουν εἰσπράκτορες. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ τὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀποσπασθῶσι δημόσιοι εἰσπράκτορες, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη των καὶ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαλλιόπουλος.

§47Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὁποῖα μέτρα ἔλαβε διὰ τοὺς ἐπιστράτους φοιτητάς, οἵτινες δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ὑποστῶσι τὰς τμηματικὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἐξετάσεις των. Φρονῶ δέ, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὡς ἀνταμοιβὴ εἰς αὐτοὺς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς προθύμως προσφέρουσι τῇ Πατρίδι των, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν οὗτοι τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων, διότι, ἀπομακρυνθέντες τῶν Πανεπιστημιακῶν ἑδωλίων καὶ ἀσχολούμενοι εἰς τὰς στρατιωτικάς των ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσι προσηκόντως καὶ νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις.

§48Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὑπάρχει σχετικὸν νομοσχέδιον, κ. Βουλευτά, πρὸς τὴν ἐρώτησίν σας καὶ λαμβάνεται πρόνοια.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ πολλῶν βουλευτῶν, ὅπως ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 84 ἐρώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, κηρυχθῇ κατεπείγουσα καὶ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν. Ἡ ἐρώτησις ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῆς αἰτίας, διὰ τὴν ὁποίαν πωλοῦνται ἐν Καβάλλᾳ τὰ ἄλευρα... κλπ.». Λοιπόν, ἐρωτῶ, ἐὰν δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως συζητηθῇ ἡ ἐρώτησις αὕτη κατὰ προτίμησιν ...

§50Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν μὲ δύο λέξεις...

§51Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§52Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ Κανονισμοῦ, πρόκειται περὶ κακῆς διατιμήσεως. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὴν Καβάλλαν, γνωρίζω, ὅμως, ὅτι εἰς πλείστας ἐπαρχίας συνέστησα μεγίστην προσοχὴν εἰς τοὺς ἐμπόρους ἐν τῷ ὁρισμῷ τῶν διατιμήσεων. Μόλις μοὶ διαβιβασθῇ οἱονδήποτε παράπονον, εἴτε ἐκ μέρους πολίτου, εἴτε ἐκ μέρους βουλευτοῦ, εἴτε διὰ τηλεγραφήματος, εἴτε ὁπωσδήποτε, διατάσσω ἀμέσως ἀνακρίσεις. Διότι εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη φαίνεται, ὅτι αἱ διατιμήσεις δὲν συντάσσονται μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐνθυμηθῶ, ἐὰν μεταξὺ τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα μοὶ διετύπωσαν παράπονα, περιλαμβάνεται καὶ ἡ Καβάλλα. Ἐὰν μοὶ διετυπώθη τοιοῦτον παράπονον, βεβαίως, ἐτηλεγράφησα, διότι σωρεία τοιούτων τηλεγραφημάτων ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καθ’ ἑκάστην ἀποστέλλονται. Λοιπόν, διὰ τὴν Καβάλλαν, βεβαιῶ τοὺς κ. Συναδέλφους, ὅτι αὔριον τὸ πρωΐ θὰ τηλεγραφήσω, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἤδη σταλῇ τηλεγράφημα.

§53Ι. ΚΑΡΑΜΑΛΙΚΗΣ. Ὑμεῖς ἐδώσατε διαταγήν, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει διόλου τὴν διαταγήν. Διὰ τοῦτο σᾶς ἠρωτήσαμεν.

§54Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ζητήσω λόγον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς καὶ θὰ τιμωρήσω αὐτάς, ἐὰν δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὴν διαταγήν.

§55Ι. ΚΑΡΑΜΑΛΙΚΗΣ. Δὲν τὴν ἔλαβον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τοὺς προτείνοντας κ. Βουλευτάς, μετὰ τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐπιμένουν εἰς τὸ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τὴν πρόταξιν τῆς ἐρωτήσεως;

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσεν. Ἐτελείωσεν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὴν πρόταξιν. Ὁ κ. Γιαννουλᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 8 ἐρωτήσεως.

§60Ν. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Μεταξὺ πάντων τῶν ἄλλων δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑφιστάμεθα ἡμεῖς ἐν Λέσβῳ ἐκ τῆς ξενικῆς κατοχῆς, οἱ ξένοι ἐπελήφθησαν καὶ δικαστικῶν ἔργων, ἤρξαντο, δηλαδή, νὰ συλλαμβάνωσιν ἐπὶ διαφόροις κατηγορίαις πολίτας Ἕλληνας, νὰ ἀνακρίνωσιν αὐτούς, νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς πρόστιμα καὶ νὰ φυλακίζωσιν αὐτοὺς εἰς τὰ συρματοπλέγματα καὶ ἐκεῖ ἀγόμενοι οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι ἀποτίουσι τὰς ποινάς των. Τοῦτο συνέβη ὡρισμένως εἰς κἄποιον Πετρόπουλον, διότι ἐπώλει οἰνοπνευματώδη ποτά. Ταῦτα πάντα ἐννοεῖται, ὅτι δημιουργοῦσι σκάνδαλα καὶ προκαλοῦσι δυσφορίαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ταῦτα πάντα εἶναι εἰς γνῶσιν του, καὶ τίνα μέτρα ἔλαβεν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βάρκας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§62Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ποία ἐρώτησις εἶναι;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 8. ἔχουσα οὕτως: (ἀναγινώσκει). «Οἱ κ. κ. Γιαννουλᾶτος, Βάρκας καὶ Εὐστρατιάδης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι ἀκριβές, ὅτι οἱ ἐν Μυτιλήνῃ εὑρισκόμενοι Ἄγγλοι καὶ Γάλλοι προέβησαν εἰς ἀστυνομικὰς καὶ δικαστικὰς ἐνεργείας, συλλαμβάνοντες, δικάζοντες καὶ φυλακίζοντες Ἕλληνας ὑπηκόους».

§64ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πρό τινων ἡμερῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλαβε τὴν πληροφορίαν, ὅτι δύο Ἕλληνες, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ εἷς στρατιώτης ἔφεδρος, ἐν τῇ ἐξοχῇ συνδιεσκέδαζεν μετὰ Γάλλου στρατιώτου, Σενεγαλέζου, ἐπῆλθε δὲ φόνος τούτου ἐξ ἐκπυρσοκροτήσεως κυνηγετικοῦ ὅπλου. Ἐννοεῖται, ὅτι αἱ Γαλλικαὶ ἀρχαὶ ἐζήτησαν ἀμέσως τὴν σύλληψιν τοῦ δράστου, ἔστω καὶ τοῦ τυχαίου αὐτοῦ συμβάντος, ἀλλ’ οὗτος εἶχε δραπετεύσει, συνέλαβον δὲ τότε τὸν ἕτερον, ὅστις οὐδ’ ὅπλον κἂν εἶχε, καὶ τὸν ἐφυλάκισαν μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι οὗτος θέλει καταδώσει ποῦ ὁ σύντροφός του ἔχει καταφύγει. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ἔχω πληροφορίας. Πέραν τούτου, ἔκτοτε οὐδὲν γνωρίζω. Περὶ τῶν ἄλλων, περὶ ὧν ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησε, δὲν ἔχω οὐδεμίαν πληροφορίαν, οὐδ’ ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§65ΕΥΣΤ. ΒΑΡΚΑΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι, ἐκτὸς τοῦ φυλακισθέντος τούτου, συνελήφθη καὶ ὁ Τελώνης τοῦ χωρίου Θέρμης, ὁ ὁποῖος, ἐπειδὴ εἰσέπραξε τελωνειακὸν φόρον ἐπὶ μερικῶν ἐπίπλων προσφύγων ἐξ Ἀνατολῆς, συνελήφθη ὑπὸ τῶν Ἀγγλογάλλων καὶ ἐφυλακίσθη.

§66ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν πληροφορίαν.

§67ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὔτε ἐγώ.

§68ΕΥΣΤ. ΒΑΡΚΑΣ. Εὐχόμεθα νὰ μὴ μᾶς ποτίσουν καὶ ἄλλο ποτήριον πικρόν.

§69Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ μεμονωμένων παραδειγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν πληροφορίας, ὅτι πρόκειται περὶ ἱδρύσεως δικαστηρίων καὶ ὅτι αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι τῶν Ἑλλήνων ἐκεῖ διατρέχουσι πάντοτε κινδύνους. Περὶ τούτου πρόκειται, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα, κατὰ τὰς συνεννοήσεις αὐτοῦ μετὰ τῶν κ. Πρεσβευτῶν, ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν γενομένην ἐγκαθίδρυσιν δικαστικῆς δικαιοδοσίας, ἐνασκουμένης ὑπὸ ξένων ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων.

§70ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ἡ Μυτιλήνη ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἑπομένως ὅ,τι ἐκτροπὴ ἤθελε συμβῇ, πρέπει νὰ ἀναφέρηται εἰς τὸ οἰκεῖον Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξαιρετικῶς δέ, ἐάν τι διαπραχθῇ ὑπὸ τῶν καταλαβόντων τὴν νῆσον ξένων, φθάνει μέχρι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Πλὴν τοῦ ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλήν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδενὸς ἄλλου ἔχει γνῶσιν. Ἐφόσον ὅμως ὡμιλήσατε περὶ τῆς ἐλευθερίας πολιτῶν Ἑλλήνων, τῆς προσβαλλομένης τυχὸν ὑπὸ τῶν Συμμάχων, ὀφείλω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐσχάτως, κατὰ τὴν ἐπίσκεψιν ἑνὸς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τῶν Συμμάχων, κατελήξαμεν εἰς συνεννόησιν, νὰ μὴ προβαίνωσιν οὗτοι αὐθαιρέτως εἰς σύλληψιν Ἑλλήνων, ἢ καὶ ἀλλοδαπῶν, ἀπολαυόντων τῆς φιλοξενίας τῆς Ἑλλάδος. Φρονῶ, λοιπόν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἄτοπα ταῦτα.

§71Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν, ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν. Καὶ εἶχε τότε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διαβεβαιώσῃ, ὅτι θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν του τὰς συστάσεις μου, ἢ μᾶλλον, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συστάσεων τούτων θὰ ἐμελέτα τὸ ζήτημα καὶ θὰ ὑπέβαλε σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν.

§72Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καὶ θὰ ὑποβάλω, κ. Βουλευτά.

§73Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μνησθῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν, τῶν ἀγωνισθέντων ἐν τῇ Βορείῳ Ἠπείρῳ.

§74Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Δὲν τὸ ἀφήνετε δι’ ἡμᾶς;

§75Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ὡμίλησα καὶ ἄλλοτε ἐπ’ αὐτοῦ, ἐτονίσαμεν δὲ καὶ ἐπανελάβομεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι βουλευταὶ ὅλου τοῦ Ἔθνους, ἄλλως τε ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦτο μία παράλειψις ἰδική σας, τὴν ὁποίαν ἔσπευσα ἐγὼ νὰ ἀναπληρώσω. Ἡ δευτέρα ἐρώτησίς μου, ἀφορᾷ τὸ ψηφισθὲν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον, κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον τῆς Βουλῆς περὶ τῶν ἀπωλεσάντων ἀδελφοὺς ἐν πολέμῳ...

§76Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπῆρξε τοιοῦτον νομοσχέδιον, οὔτε κατετέθη, οὔτε συνεζητήθη. Ἐγὼ ἐξήνεγκον μίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἴσως εἰσηγηθῶ διὰ νομοσχεδίου ἐν τῇ Βουλῇ.

§77Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀδελφοὺς φονευθέντας ἐν πολέμῳ, δικαιοῦνται τῆς ἰδιαιτέρας μερίμνης τοῦ Κράτους.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιωνάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσπραττομένου ἐν Κρήτῃ φόρου τῶν λαχανικῶν.

§79Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἐν Κρήτῃ, Κύριοι Βουλευταί, πλὴν ἄλλων φέρων, οἵτινες δὲν ὑφίστανται ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, καὶ οἵτινες γεννῶσι δυσφορίαν καὶ παράπονα εὔλογα, ὑπάρχει καὶ εἷς φόρος, ὁ τῶν λαχανικῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι δὲν εἶναι καὶ τόσον μέγας ὁ φόρος οὗτος, ἀλλ’ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν γίνεται ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ, εἶναι τοσοῦτον καταθλιπτικός, ὥστε νὰ γεννᾷ δυσφορίαν εἰς τοὺς ἐκεῖ κατοίκους, διότι τὸν φόρον αὐτὸν τὸ Δημόσιον τὸν ἐνοικιάζει εἰς ἰδιώτας, γνωρίζετε δὲ τὶ συμβαίνει μὲ τοὺς ἐνοικιαστάς. Ἀσκοῦν πίεσιν, κατὰ τρόπον ὄχι πάντοτε καλόν, πρὸς τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσι νὰ πωλήσωσι τὰ ὀλίγα λαχανικά, διότι ἐκεῖ δὲν ἔχομεν συστηματικὴν καλλιέργειαν λαχανικῶν· ἐκεῖ ἔχει καθεὶς ἕνα μικρὸν κηπάριον διὰ τὴν οἰκίαν του, καὶ ὅταν τοῦ περισσεύῃ μία ὀκᾶ φασόλια ἢ ντομάτες, ἢ κουκιά, ἢ δύο ὀκάδες πατάτες, τὰς μεταφέρει εἰς τὴν ἀγορὰν πρὸς πώλησιν. Ἐκεῖ τοὺς πιέζουσι τόσον καὶ εἰσπράττουσι πάντοτε πλέον τοῦ νομίμου, ὥστε πολλάκις καὶ ρήξεις προκαλοῦνται καὶ δικαστικαὶ διενέξεις ἐγείρονται. Ἐπειδὴ δὲ ὁ φόρος αὐτὸς δὲν ὑφίσταται ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, φρονῶ, ὅτι δέον νὰ καταργηθῇ, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ φορολογῶνται εἰς τὰς νέας χώρας εἴδη, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται ἐν τῷ παλαιῷ Κράτει, ἀφοῦ, ἄλλως τε, δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ ὑποστῇ ζημίαν μεγάλην ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου τῶν λαχανικῶν. Δι’ ὃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰς τὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τῶν φόρων τῶν Νέων Χωρῶν, τὰς ὁποίας μελετᾷ νὰ ὑποβάλῃ, λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς συστάσεις μου καὶ καταργήσῃ τὸν φόρον, τὸν ἐπὶ τῶν λαχανικῶν τῆς Κρήτης.

§80ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ, ὅσον τὸ δυνατόν, νὰ φθάσωμεν εἰς φορολογικὴν ἀφομοίωσιν δι’ ἐξαλείψεως τῶν φόρων, τῶν μὴ ὑφισταμένων ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ ὅλον φορολογικὸν μελέτημα καὶ ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ὥραν, καθ’ ἣν θὰ συζητήσωμεν τοὺς φορολογικοὺς νόμους, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τοὺς φόρους, ἔχοντες ἄλλο ἴσον ἀντιστάθμισμα, θὰ τό πράξωμεν.

§81Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι εἶναι ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν γνωρίζουν, βεβαίως, πῶς εἰσήχθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως οἱ φόροι αὐτοί. Οἱ φόροι εἰσήγοντο ὅλως ἀμελετήτως καὶ συνέπιπτεν, ὥστε οἱ ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν πολῖται νὰ πληρώνωσι τοὺς φόρους, τοὺς ὑφισταμένους, κατὰ τὰ πάλαι κρατοῦντα, καὶ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπέβαλλε τὸ ἐλεύθερον Βασίλειον. Ὁ φόρος τῶν λαχανικῶν, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶναι καταθλιπτικώτατος, διὰ τὸν λόγον, ὅτι οἱ φόροι αὐτοὶ ἐκμισθοῦνται εἰς εἰσπράκτορας, οἱ ὁποῖοι παραμονεύουσιν εἰς τὰς πύλας τῶν πόλεων καὶ εἰσπράττουν ἀνεξελέγκτως. Καὶ ὁ φόρος αὐτὸς δὲν εἶναι 2% ἢ 3%. Ὁ φόρος ἀνέρχεται εἰς 20 ἢ 25%· ὁ φόρος αὐτὸς πράγματι εἶναι 10%, ἀλλὰ ἐὰν ὑπολογίσητε πῶς εἰσπράττεται ὁ φόρος, θὰ ἴδητε, ὅτι ἀνέρχεται πολύ, διότι, ὅταν εἰσέρχεται ὁ χωρικός, ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ πληρώσῃ δέκα λεπτά, πληρώνει εἴκοσι καὶ τριάκοντα καὶ τεσσαράκοντα, διότι τοῦ ἀπαγορεύουν τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα νὰ εἰσέλθῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν τοῦ ἐπιτρέπει ὁ εἰσπράκτωρ....

§82ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὲ μηνιαίους πίνακες ὁρίζονται;

§83Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἔχουν ὁρισθῇ ἀκόμη. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι τὰ μάλα κατεπείγουσα ἡ παράκλησίς μας, εἰσπράττεται δὲ συνήθως ὁ φόρος αὐτός, ὅπως γνωρίζετε, ἀπὸ τὸν πτωχὸν λαόν, νὰ λάβητε πρόνοιαν, ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἔγκαιρον, ἵνα καταργηθῇ ὁ ἄδικος οὗτος φόρος.

§84ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τί εἰσπράττεται;

§85Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδες.

§86Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι εὔκολος ἡ κατάργησις, διότι εἶναι ἐνεχυριασμένοι οἱ φόροι αὐτοὶ πρὸς ἐξωραϊσμὸν τῶν πόλεων καὶ δὲν πρέπει νὰ καταργηθῶσιν...

§87Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν ἐξακολουθῇ ὑφισταμένη ἀκόμη ἡ ἀπαγορευτικὴ διάταξις διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου καὶ ἄλλων προϊόντων, διότι δι’ αὐτῆς καθυστερεῖ καὶ παρεμποδίζεται ἡ ἐμπορικὴ κίνησις ἐν Κρήτῃ, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην πάσης ἐλευθερίας.

§88ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὴν παραμονὴν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐλάβατε τὸν λόγον, εἶχον δώσει ἄδειαν ἐξαγωγῆς 150.000 ὀκάδων.

§89Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐπισήμους πληροφορίας, διὰ νὰ γνωρίζωμεν πῶς θὰ χειρισθῶμεν τὸ ζήτημα.

§90Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, πόσοι ἄμβυκες ἐδηλώθησαν ἐν Κρήτῃ καὶ πόσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς διετίας, διότι, νομίζομεν, ὅτι παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν, χωρὶς καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ὠφελῆται.

§91Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τίνα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ περὶ τῶν ἀνακαταταχθέντων μονίμων ὑπαξιωματικῶν.

§92Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ὄχι τάξεώς τινος. Δὲν δύναμαι ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ εἴπω τὰ μέτρα.

§93Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Τότε ποιοῦμαι σύστασιν ὑπὲρ τῶν ὑπαξιωματικῶν, τῶν πολεμησάντων εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους, οἵτινες ὑπηρέτησαν ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, διότι εἶνε οἱ περισσότεροι τραυματίαι καὶ ἀπεκλείσθησαν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῆς εἰσαγωγῆς των εἰς αὐτό. Θεωρῶ τοῦτο δικαιότατον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης. Ἀπουσιάζει. Παρελθούσης τῆς ὥρας, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐρωτήσεων ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§95Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει». Ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας 2.590 αἰτήσεις παραχωρήσεως μεταλλείων καὶ ὀρυχείων. Κατὰ τὸν νόμον, πρέπει νὰ κριθῶσιν ἀπὸ τὸ Μεταλλευτικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδικάσει 183 αἰτήσεις. Αἱ περιστάσεις, αἱ ἔκτακτοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων λίαν ἐπωφελὴς διὰ τὸν τόπον δύναται νὰ εἶναι ἡ ἐξόρυξις διαφόρων μετάλλων καὶ ὀρυκτῶν, ἀπαραιτήτως δὲ τοῦ λιγνίτου, ὁ ὁποῖος εἰς πολλὰ μέρη ὑφίσταται, καθιστῶσιν ἀναγκαῖον νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐξόρυξις. Πρὸς εὐκολίαν ταύτης προτείνω διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ παραχωρῆται ἄδεια ἐξορύξεως ἐπὶ ἐγγυήσει, ἥτις θὰ εἶνε ἴση πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ καθαροῦ προϊόντος τοῦ μετάλλου, ἐπὶ ἐγγυήσει δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος φέρεται ὡς πρῶτος δηλώσας πρὶν γίνῃ ὁριστικὴ ἡ περὶ τούτου ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου. Ἐννοεῖται, ὅτι δίδεται στάδιον, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ ἀμφισβητηθῇ ἡ τοιαύτη προτεραιότης αὐτῶν καὶ πρὸ τῆς ὁριστικῆς ἐκδικάσεως, λαμβάνεται δὲ πρόνοια, ὅπως αὐτός, εἰς τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ τοιαύτη προσωρινὴ παραχώρησις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν καταθέσῃ τὴν ἐγγύησιν ἴσου ποσοῦ μὲ τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ μεταλλείου, διὰ τῆς ὁποίας ἐξασφαλίζεται ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁριστικῶς θέλει γίνει παραχώρησις, ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα αὐτὸς ἐνεργήσῃ πράγματι τὴν ἐκμετάλλευσιν, τοῦ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἄρξηται ἀμέσως τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἐξορύξεως ὡρισμένης ποσότητος μεταλλεύματος.

§96Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς θὰ γίνεται γνωστὸν τὸ ποσόν;

§97Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ τὸ κρίνῃ τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον καθ’ ὑπολογισμόν. Θὰ κατατίθηται ἐγγύησις ἑκάστοτε, ἀνάλογος μὲ τὸ ποσόν τοῦ μεταλλεύματος, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται. Ὅταν βγάλῃ 500 τόννους, θὰ δώσῃ 50 δραχμὰς λόγου χάριν. Δὲν θὰ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένη ἡ ἐγγύησις, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐξαγωγῆς. Ἐπίσης, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου: «Περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν». Τὸ ζήτημα τῶν ἁλυκῶν καὶ ἁλάτων, εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ λίαν ἐνδιαφέρον. Ἀπό τινων ἐτῶν εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν ὄχι εὐχάριστον ὑπὸ ἔποψιν παραγωγῆς ἅλατος. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην 40.000.000 ὀκάδων ἅλατος σήμερον. Εἴκοσι δύο ἑκατομμύρια ὀκάδας χρειάζεται ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς καὶ δέκα ὀκτὼ ἑκατομμύρια αἱ Νέαι Χῶραι. Ἀπέναντι τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἅλατος, ἡ παραγωγὴ τῶν ἁλυκῶν μας ἀνέρχεται εἰς τριάκοντα ἕν ἑκατομμύριον, διότι ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὅπου καλλιεργοῦνται δέκα τέσσαρες ἁλυκαί, παράγονται 21.000.000, ἐκ δὲ τῆς Νέας Ἑλλάδος, ὅπου καλλιεργοῦνται πέντε ἁλυκαὶ, παράγονται 10.000.000, ὥστε ἔχομεν ἔλλειμμα ἐννέα ἑκατομμυρίων, ὑπάρχει δὲ βεβαιότης, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ αὐξήσῃ, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια, διότι ἡ κατανάλωσις θὰ αὐξήσῃ ἴσως καὶ εἰς πεντήκοντα ἑκατομμύρια. Εἶναι δὲ πρᾶγμα ὄχι εὐχάριστον εἰς τὴν Χώραν, νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι πανταχόθεν περιβρεχόμεθα ὑπὸ τῆς θαλάσσης, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐξαγωγὴν ἅλατος, νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶμεν ἅλας ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς...

§98ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Λέσβον ὑπάρχει ἁλυκή, ἥτις δύναται νὰ παραγάγῃ πλέον τῶν δέκα ἑκατομμυρίων ὀκάδων καὶ ἥτις μένει ἀνεκμετάλλευτος.

§99Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι γνωστὴ ἡ ἁλυκὴ τῆς Λέσβου, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνταθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται, διότι σημειωτέον, τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, στοιχίζει ἀκριβώτατα.

§100Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξησφαλίσθη ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς δι’ ἐφέτος;

§101ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι καθ’ ὁδὸν ἡ δευτέρα προμήθεια.

§102Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ζητοῦνται δύο τινά: πρῶτον ἡ ἔκτασις τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν ταῖς ἁλυκαῖς αὐταῖς διάφορα ἔργα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μελετηθῶσι, διότι δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν μελέτην τεχνικὴν περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῶν ἁλυκῶν μας, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐν ἑκάστῃ ἁλυκῇ δέον νὰ ἐπιχειρηθῶσιν, ἵνα αὐξήσῃ ἡ παραγωγὴ αὐτῶν Πρὸ τῆς λήψεως παντὸς οἱουδήποτε μέτρου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τὴν μελέτην, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καθορισθῶσιν ὁποῖά τινὰ ἔργα καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα αὐτά, ἐν ἑκάστῃ τῶν ἁλυκῶν. Δὲν ἔχομεν πρόσωπον ὅμως ἐν Ἑλλάδι, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν τοιαύτην μελέτην, διὰ τοῦτο δὲ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς εἰδικόν τινα ἄνθρωπον, καὶ δι’ εἰδικῆς συμβάσεως μετ’ αὐτοῦ νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν νὰ καταρτίσῃ τὴν τοιαύτην μελέτην καὶ μετὰ τὸν καταρτισμὸν νὰ ἀμείψωμεν αὐτόν. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν εἰδικότητα θὰ προσφύγωμεν, διότι ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει εἰδικόν τινα, εἰς ὃν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ τοιαύτη ἀνάθεσις τῆς μελέτης διὰ συμβάσεως μετ’ αὐτοῦ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τὴν ἔγκρισιν, ἵνα συνάψωμεν τὴν τοιαύτην σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ καθορίσῃ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ κάμῃ αὐτὸς τὴν μελέτην τὴν σχετικὴν μὲ τὰ ἐπιχειρητέα ἔργα.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς ἁλυκὰς Λέσβου ὑπάρχουσιν οἱ καταλληλότεροι ἐργάται.

§104Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ ἐργατῶν, πρόκειται περὶ μελέτης.

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις.

§106Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας.). Δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία τὴν ὕπαρξιν μελέτης, σχετικῶς μὲ τὰς διαφόρους ἁλυκάς. Ἔχει ὑπ’ ὄψει της, ὅτι μελέτη τεχνική, μελέτη ἐπιστημονικὴ περὶ τῶν διαφόρων ἁλυκῶν καὶ περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπιχειρηθῶσιν ἐν αὐταῖς, ἵνα αὐξήσῃ ἡ παραγωγή, δὲν ὑπάρχει καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, νὰ μὴ μοῦ δίδωσι τυχαίας πληροφορίας, ὅτι ἤκουσαν μίαν φοράν, ὅτι ὑπάρχει μία μελέτη, διὰ τοῦτο ἢ δι’ ἐκεῖνο, διότι μοὶ δίδουσι περιττὰς πληροφορίας. Λοιπόν, ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει γνῶσιν τῆς ὑπάρξεως εἰδικῆς μελέτης καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἅλατος, πρέπει νὰ γίνωσιν ἐν ταῖς ἁλυκαῖς κατάλληλα ἔργα, διότι μέχρι σήμερον αἱ ἁλυκαὶ διέπονται ὑπὸ ἀρχεγόνου συστήματος. Δὲν ὑπάρχει δι’ οὐδεμίαν ἁλυκὴν μελέτη, οὔτε πῶς εἶναι ἡ ἁλυκὴ αὐτή, οὔτε πῶς λειτουργεῖ, οὔτε τίποτε. Αἱ ἁλυκαὶ δίδονται εἰς ἐργολάβους, εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὴν πῆξιν τοῦ ἅλατος καὶ τὴν παράδοσίν του εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, καὶ εἰς αὐτοὺς ἐπιβάλλεται ἡ κατασκευὴ διαφόρων ἔργων ἐκ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐργολαβίας. Ὡσαύτως ἀνατίθεται εἰς τοὺς ἐπιτηρητὰς τῶν ἁλυκῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄνθρωποι, στερούμενοι εἰδικῆς ἐπιστημονικότητος καὶ οἱ ὁποῖοι κανονίζουσι τὰ πρόχειρα ἔργα καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἀνατίθεται εἰς τοὺς ἐργολάβους, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ κατασκευάζωνται αἱ ἁλυκαὶ κατὰ τὸν προχειρότερον τρόπον, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι αἱ ἁλυκαὶ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καθυστεροῦν ἀντὶ νὰ αὐξάνουν. Ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι ἀνάγκη συζητήσεως, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ γίνῃ μία τεχνικὴ μελέτη περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωσιν εἰς τὰς ἁλυκάς, διότι εἴτε τὰ ἐπιχειρήσωμεν δι’ αὐτεπιστασίας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, εἴτε δι’ ἐργολαβίας, εἴτε ὁπωσδήποτε ἄλλως, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὁποῖα θὰ εἶναι τὰ ἔργα καὶ πόσον θὰ στοιχίσουν, ἵνα, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν διαφόρων συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας θὰ κάμωμεν, ὅταν ἀποφασισθῇ ἡ ἐκτέλεσις, νὰ γνωρίζωμεν τί ζητοῦμεν. Λοιπόν, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἄδεια παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα συναφθῇ ἡ σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ ἡ μελέτη περὶ τῶν ἔργων, τῶν ἐπιχειρητέων εἰς τὰς ἁλυκάς. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ τῆς μελέτης ταύτης, κατ’ ἀνάγκην, δύναται νὰ συγχωνευθῇ μετ’ αὐτῆς, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ χωρισθῇ ἡ ἄλλη μελέτη, ἡ περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐν ἀνάγκῃ, χωρισθῶσιν αἱ δύο συμβάσεις καὶ δυνηθῶμεν νὰ συμβληθῶμεν. Τοῦτο δύναται νὰ τὸ κάμῃ καὶ ἡμεδαπός, νὰ συμβληθῶμεν τὸ πρῶτον περὶ τῆς μελέτης τῆς τοπογραφικῆς τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, ἵνα αὐτὴ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὴν ἐπιστημονικὴν μελέτην περὶ τῶν ἐπιχειρητέων ἔργων. Ζητεῖται, λοιπόν, ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς, ἵνα συναφθῶσιν αἱ συμβάσεις μετὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων, παρακαλῶ δὲ νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα. (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν κήρυξιν αὐτῶν ὡς κατεπειγόντων)

§107ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα τὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἰδικά μου νομοσχέδια, διότι ἐβράδυναν πολὺ καὶ πρέπει νὰ καθαρίσῃ ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§108Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ, ποῖα νομοσχέδια;

§109ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ πρῶτον, ὄχι τὸ περὶ δανείου 1.650.000.

§110Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὑπάρχει ἕν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων.

§111ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς γενικῆς ἐκδόσεως, ὥστε οὔτε κατὰ μίαν δραχμὴν αὐξάνει ἡ κυκλοφορία.

§112Γ. ΠΩΠ. Τοῦτο θὰ τὸ συζητήσωμεν, διότι ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν μὲ ἔπεισε, ὅτι τοῦτο μόνον περιέχει τὸ νομοσχέδιον. Ἐπιφυλάσσομαι, μετὰ τὴν κήρυξιν τοῦ κατεπείγοντος, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὥστε παρακαλῶ, ἄν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Θὰ κηρυχθῇ μόνον κατεπεῖγον. (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν κήρυξιν τοῦ κατεπείγοντος τοῦ ἀνωτέρω νομοσχεδίου)

§114Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἀπὸ ἡμερῶν ἤρξαντο τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, ἀπεφασίσθη δὲ νὰ γίνῃ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἐπιβραδυνθῇ καὶ δὲν προταχθῇ ἡ σχετικὴ πρότασις, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ παρακολουθήσωσιν οἱ νέοι μαθηταὶ τὰ μαθήματα, θὰ ἀδικήσωμεν τοὺς εἰσαχθησομένους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματα.

§115Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὰς αὐτὰς συστάσεις ποιοῦμαι καὶ ἐγώ.

§116Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρόταξις τῆς προτάσεως νόμου, κ. Πρόεδρε. (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν κήρυξιν κατεπειγούσης τῆς σχετικῆς προτάσεως νόμου).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ». Πρὸ αὐτοῦ ἔχει κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ περὶ σίτου. Ἑπομένως, προτάσσεται.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν προμήθειαν καὶ διανεμὴν τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν καταναλώσεως».

§119Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁμιλήσαντες, ἀνεκοίνωσαν πρὸς τὴν Βουλήν, ἐπίσης ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς. Διενεμήθη ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον μετὰ μεταβολῶν, μετὰ τροποποιήσεων, τροποποιήσεων ἐν ταῖς ὁποίαις ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖναι τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀνακοινώσω τοὺς λόγους, ἐξ ὧν ἤχθην εἰς τὸ νὰ δεχθῶ ἢ νὰ μὴ δεχθῶ τὰς ὑποβληθείσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεις. Καὶ ἐν πρώτοις, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς σημείου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πολὺς ἐγένετο λόγος, ἐπὶ τοῦ σημείου, ὅτι πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ συναλλαγῆς. Ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, δηλαδή, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀπέρρευσεν ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐπέμβῃ ἐκεῖ ὅπου τὸ ἐμπορικὸν καὶ συναλλακτικὸν σύστημα τελεῖ τὸν προορισμὸν αὐτοῦ, καὶ μεσάζει μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Δὲν ἀπέρρευσε τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ὑπάρχει λόγος, ἀδιάφορον ποῖος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος πρέπει νὰ ὑποκαταστήσῃ ἑαυτὸ εἰς τὸν μηχανισμὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον νὰ ἐκτοπίσῃ. Τὸ νομοσχέδιον ἀπέρρευσεν οὐχὶ ἐξ ἰδέας τοιαύτης ἢ τοιαύτης, ἀλλ’ ἀπέρρευσεν ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἰσάγεταί τι νέον· διὰ τοῦ νομοσχεδίου ρυθμίζεται κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀφ’ ἑαυτῆς. Ποία εἶναι ἡ κατάστασις; Ἡ ὑπὸ τοῦ Κράτους προμήθεια διαφόρων εἰδῶν καὶ ἡ ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ χορηγία τῶν εἰδῶν τούτων, ἅτινα προμηθεύει εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην αὐτῶν, ἵνα ἱκανοποιήσωσι τὰς καταναλωτικὰς αὐτῶν ἀνάγκας. Πῶς ἦλθε τὸ Κράτος εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν; Ἦλθεν ἔκ τινος ἰδέας, ἡ ὁποία τὸ κατέλαβε, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἑαυτὸ καὶ νέον ἔργον, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο θὰ τελεσθῇ καλλίτερον παρ’ ὅ,τι ἐτελεῖτο διὰ τοῦ κοινωνικοῦ μηχανισμοῦ; Ὄχι. Τὸ Κράτος εὑρέθη ἀπέναντι τῆς ἀδυναμίας τοῦ ὑφισταμένου μηχανισμοῦ νὰ ἐπληρώσῃ τὸν προορισμόν του, ὑπεχρεώθη δὲ δι’ αὐτὸ νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἀδυναμίαν αὐτήν. Καὶ πρὸ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς, τῆς ἀδυναμίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύναντο νὰ ἱκανοποιήσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβαινον, ἵνα ταύτην ἱκανοποιήσουν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, πρὸ τῆς ἀνάγκης ταύτης, τὸ Κράτος ἐδέχθη ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν ἐπιχείρησιν ἔργου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε νὰ κρίνῃ ἂν ἔπρεπεν ἢ ὄχι νὰ τὸ κάμῃ, διότι τὸ ἔργον τοῦτο ἦτο ἔργον ἀνάγκης, ἀναποδράστου, διὰ τὴν συντήρησιν τῆς Χώρας, καὶ ἀρξάμενον τοῦτο βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἔφθασεν ἐκεῖ ὅπου σήμερον εὑρίσκεται. Οὐδεὶς νομίζει, ὅτι τὸ σύστημα τῆς διὰ τοῦ Κράτους προμηθείας καὶ τοῦ διὰ τοῦ Κράτους ἐφοδιασμοῦ τῶν κατοίκων, εἶνε σύστημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προτιμηθῇ τοῦ φυσιολογικοῦ συστήματος τῆς διὰ τοῦ συνήθους ὀργανισμοῦ ἐνεργείας τούτου. Ἑπομένως, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μηχανισμὸς οὗτος ἐκλείπει, τὸ Κράτος ἀντικαθιστᾷ αὐτόν, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ πολῖται εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ὅλαι, λοιπόν, αἱ ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν, περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέμβῃ ἢ ὄχι τὸ Κράτος περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ προφυλάξωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου κλπ., δὲν εἶχον τὴν θέσιν των, διότι τὸ Κράτος ἐπεμβαίνει μόνον, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἀναπόδραστος ἀνάγκη. Ὑφίσταται δέ, Κύριοι, ἀνυπέρβλητος ἀνάγκη, ἥτις θὰ ἦτο εὐτυχὲς τὸ Κράτος, ἐὰν δὲν ὑφίστατο, καὶ δὲν ἐπέβαλλεν εἰς αὐτὸ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνεργεῖ. Ἡ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους δὲν ἀπορρέει ἐκ τινος πολιτικῆς, ἣν ἀκολουθεῖ τὸ Κράτος, ἡ ἀνάμιξις αὕτη ἀπορρέει ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀνυπερβλήτου νὰ κάμῃ τὸ Κράτος ἐκεῖνο, ὃ ἄλλος δὲν δύναται νὰ κάμῃ, καὶ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ κάμνῃ μὲ τὰς δυνάμεις, ἃς διαθέτει, ἐπὶ τὴν κρείττονα διοργάνωσιν τούτου τοῦ ἔργου, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸ Κράτος, τοῦ ἐπικαθίζοντος ἐπὶ τοῦ Κράτους, καὶ ἐπὶ τὴν κρείττονα ὀργάνωσιν τούτου τοῦ ἔργου καλούμεθα νὰ συντελέσωμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον καὶ ἐκείνων, οἵτινες ὑπελείποντο, διατεθειμένοι ὄντες νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ ἐπιχειρῶσι μέρος, πολὺ μικρὸν, μέρος τοῦ ὅλου ἔργου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν προῆλθεν ἐκ τῆς προαιρέσεως τοῦ Κράτους, προῆλθεν ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, διότι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀνεμίχθη τὸ Κράτος ἄνευ κέρδους καὶ διαθέτων δυνάμεις ὑπερτέρας, ἀγοράζει ὑπὸ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἰδιώτης νὰ ἀγοράσῃ, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ἀποσυρθῇ ὁ ἰδιώτης ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, εἰς ἣν ἔχει ἀντίπαλον, μὴ ἐπιζητοῦντα κέρδος. Ἀλλά, πλὴν τούτου, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι· ὑπάρχει ἡ δυσχέρεια τῶν μεταφορῶν, ἥτις εἶναι μεγίστη, καὶ τὸ Κράτος εὑρίσκει τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς διὰ τῆς ἐπιτάξεως, ἐνῷ οἱ ἰδιῶται δὲν εὑρίσκουσι τοιαῦτα· ἀλλ’ ὁσάκις προσέφυγον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις διέπει τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ὁσάκις ἐγίνετο δυνατόν, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι σπανίως ἐγένετο τοῦτο δυνατόν, τοῖς ἐδόθησαν εὐκολίαι νὰ μεταφέρωσιν ἐξ Ἀμερικῆς διάφορα ἐμπορεύματα. Ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ νέου εἴδους, πᾶσα κατεβλήθη προσπάθεια νὰ μὴ ἀναλάβῃ καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος. Σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν ζάκχαριν· πᾶσα προσπάθεια κατέβαλε τὸ Κράτος, ἵνα ἀποφύγωμεν τὴν προμήθειαν τῆς ζακχάρεως κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνεργοῦμεν τὴν προμήθειαν τοῦ σίτου καὶ διευκόλυνε κατὰ πάντα τρόπον τοὺς θέλοντας νὰ μεταφέρωσι καὶ κατώρθωσε νὰ ἐπιτευχθῇ νὰ ἔλθῃ ἡ ζάκχαρις διὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἤδη πρόκειται μετὰ ἐλαχίστας ἡμέρας νὰ καταφθάσῃ ποσὸν ζακχάρεως 10.000 τόννων, ὃ θὰ εἶναι ἐπαρκὲς διὰ πέντε μῆνας. Πάντων δὲ τὴν διευκόλυνσιν παρέχει καὶ θὰ παρέχει καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐπὶ παντὸς εἴδους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἑπομένως ἐκεῖ θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον εὐχόμεθα νὰ ἐξακολουθήσῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον. Καὶ εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσητε πῶς δὲν ἦτο δυνατὴ πλέον ἡ προμήθεια τῶν σιτηρῶν ἐκ τῶν πηγῶν, ἐξ ὧν προήρχοντο ταῦτα. Εὐθὺς ὡς ἐδημιουργήθη κατάστασις, μὴ ἐπιτρέπουσα τὸν ἐκεῖθεν ἐφοδιασμόν, ἐγένοντο συνεννοήσεις...

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ τοὺς ἀντίποδας!

§121Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὲ τοὺς ἀντίποδας, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Συνάδελφος. Εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἵνα γίνῃ προμήθεια, ἀπαιτεῖται πολὺ μεγάλη ποσότης κεφαλαίων, διότι, δεδομένου, ὅτι ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγίστη, αἱ μεταφοραὶ δυσχερεῖς, ἔδει νὰ σχηματισθῇ ἀπόθεμα μέγιστον, ἑπομένως, ὑπῆρχεν ἀνάγκη κεφαλαίων, ἅτινα δὲν ἦτο εὔκολον νὰ διαθέσῃ ἰδιώτης. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ κίνδυνος μέγας, ἀνάλογος πρὸς τὰ κεφάλαια, διότι ἦτο ἐνδεχόμενον, ἀνοιγομένων τῶν Στενῶν, νὰ ἐπέλθῃ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ ἀπώλεια δεκάδων ὅλων ἑκατομμυρίων δραχμῶν· διότι δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τις, ὅτι, ἀνοιγομένων τῶν Στενῶν, ὁ σῖτος δύναται νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν ἡμίσειαν τιμὴν καὶ τότε, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι 70.000 τόννοι εὑρίσκονται σήμερον ἐντεῦθεν τοῦ Γιβραλτάρ, 50.000 τόννοι εὑρίσκονται ἐν τῷ Ὠκεανῷ, καὶ ὅτι 50.000 τόννοι φορτώνονται ἐντὸς τοῦ Μαρτίου, ἡ ζημία θὰ εἶναι μεγάλη...

§122Γ. ΠΩΠ. Ὥστε ὑπάρχει προμήθεια διὰ τρίμηνον τοὐλάχιστον κατανάλωσιν.

§123Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπολογίζεται, ὅτι μέχρι τὸ τέλος Μαΐου θὰ ἐπαρκέσῃ ὁ ἐφοδιασμὸς αὐτός. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ ἐλλείψει σχέσεων πρὸς τὰ ἐκεῖ καὶ ἐλλείψει μέσων κολοσσιαίων καὶ ἐλλείψει διαθέσεως πρὸς τοὺς κινδύνους, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τολμήσῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία καὶ προσέφυγεν εἰς τὸ Κράτος. Δὲν ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω, ἡ προαίρεσις νὰ σταματήσῃ κανεὶς τὸν συνήθη ἐμπορικὸν μηχανισμόν, τοὐναντίον, πᾶσα προσπάθεια καταβάλλεται καὶ θὰ καταβληθῇ, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν λειτουργίαν ὁ μηχανισμὸς ἐκεῖνος καὶ λειτουργήσῃ πρεπόντως. Τὸ ἔργον ὅμως, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὸ Κράτος καὶ τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσε διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ ἔργον αὐτὸ ὑπῆρξε κολοσσιαῖον, ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ ποίας περιστάσεις καὶ ὑπὸ τίνων ἐξετελέσθη τὸ ἔργον αὐτό, μέχρι σήμερον δὲν δύνασθε ἢ νὰ συμμερισθῆτε τὸν θαυμασμόν, δὲν τὸ ἀποκρύπτω, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔχω πρὸς τοὺς ἐλαχίστους αὐτοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες τὸ ἔργον αὐτὸ διεχειρίσθησαν ἀπὸ ἀπόψεως δεξιότητος καὶ ζήλου. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ τόσον θαυμαζομένη ἀρετὴ τοῦ Ἕλληνος, ἡ ἱκανότης καὶ ἡ ἰσχυρὰ ἀντίληψις ἡ δυναμένη νὰ συνδυάζῃ τὰ πράγματα θὰ ἦτο ἀδύνατον τὸ ἔργον τοῦτο νὰ ἐκτελεσθῇ. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται ὑπὸ μεταφορὰν ἐμπορεύματα 270.000 τόννων. Ἄλλα μὲν ἀφίχθησαν τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ἄλλα δὲ εὑρίσκονται ἐν πλῷ, τὰ πλεῖστα ἐντεῦθεν τοῦ Γιβραλτάρ, ἀλλὰ εἶναι ἕτοιμα νὰ φορτωθῶσιν. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, σᾶς εἶπον τὰ εἴδη τῶν ἐμπορευμάτων, κριθὴ 17.000 τόννοι, ζάκχαρις 8.000 τόννοι, θειϊκὸς χαλκὸς, ἂς εἴπωμεν 2.000 τόννοι, πετρέλαιον 5.000 τόννοι, διάφορα στρατιωτικαὶ προμήθειαι 1.000, ἐν ὅλῳ 270.000 τόννοι ἐμπορευμάτων εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ φόρτωσιν καὶ μεταφοράν. Αὐτὴ ἡ ποσότης τῶν ἐμπορευμάτων δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα δὲν εὑρίσκονται ἐν ὁμαλῇ καταστάσει. Κατωρθώθη νὰ εὕρωμεν πλοῖα καὶ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς παρουσιασθείσας. Συνελήφθησαν εἰς ὅλας τὰς θαλάσσας, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη καὶ ἐπετάχθησαν, ἵνα κατορθωθῇ ἡ διὰ τούτων μεταφορά. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διανομήν, λέγω, αὕτη κατωρθώθη νὰ γίνῃ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, τοῦ διαχειριζομένου τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Τὰ ἁρμόδια ὄργανα πάντως εἶναι ἐλάχιστα καὶ εἶναι ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἷς ἐφοπλιστής, ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἷς σιτέμπορος, ὁ ὁποῖος ἔχει κύκλον 5–6 ἑκατομμυρίων. Διότι, λέγω, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι δεκαπέντε ἢ εἴκοσιν ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἀσχολοῦνται μάλιστα πάντες εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον. Εἶναι καί τινες ὑπάλληλοι τῶν Ὑπουργείων, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν ἑκάστοτε ἐκεῖ, παριστάμενοι, εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ ἀπασχολοῦνται. Ἰδού, Κύριοι, ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξετελέσθη τὸ ἔργον αὐτό, ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχε καὶ αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, ὅτι ἐπήρχετο εἰς τὴν ἀρχήν, διαρκῶς αὐξανόμενον, χωρὶς νὰ δίδεται καιρὸς εἰς αὐτοὺς νὰ μελετήσωσι τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἐπιλύσωσι τὰ πολλαπλᾶ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζοντο καὶ εὑρίσκοντο ἠναγκασμένοι νὰ λύωσι τὰ ζητήματα ὑπὸ πίεσιν μεγίστην. Ἐνθυμοῦμαι, καὶ σᾶς τὸ διηγήθην καὶ τὴν ἄλλην φοράν, ὅτι ἐγένετο τὸ σύστημα νὰ παραχωρηθῇ εἰς ὅλας τὰς Κοινότητας σῖτος. Συνενεκρώθη τοιοῦτος κόσμος εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὥστε εἰς διάστημα δύο ἡμερῶν νὰ πωληθῶσι 10.000.000 ὀκάδες, διὰ τὰς ὁποίας ἐπληρώθησαν πέντα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἄνθρωποι συνωθοῦντο ἔξωθεν τοῦ Καταστήματος καὶ μετὰ μεγάλης δυσχερείας οἱ ὑπάλληλοι προσεπάθουν νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ πλήθους, τὸ ὁποῖον ἐκινεῖτο ἐκ τῆς ἰδέας τῆς κερδοσκοπίας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἦσαν ἐν τῷ μέσῳ καὶ ὑφίσταντο τὰ δεινὰ ἐκ τῆς ἐπιθέσεως, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ πλήθους. Ὅσοι ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων μετέβησαν ἐκεῖ, ἀντελήφθησαν ὑπὸ ποίους ὅρους διεξήχθη τὸ ἔργον αὐτό. Ἐκθέτω πάντα ταῦτα, Κύριοι, μὲ διπλοῦν σκοπόν: Πρῶτον, διότι νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχω, ὡς προϊστάμενος τῆς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἀντιληφθεὶς τὰ κατ’ αὐτήν, νὰ καταστήσω γνωστὸν τὸν τρόπον καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὸ ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ καὶ τὴν σχετικὴν μὲ τὰς περιστάσεις, ἐπιτυχίαν, ἡ ὁποία, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν περιστάσεων, εἶναι μεγίστη μὲ τὴν ἐργασίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρέσχον τὴν συνδρομήν των εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλ’ ἀναφέρω ταῦτα καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἵνα φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη, ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ μεριμνήσωμεν περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ διεξαχθῇ τὸ ἔργον τοῦτο. Δὲν εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν. Πρέπει νὰ ὀργανωθῇ τὸ πρᾶγμα, κατὰ τρόπον πληρέστερον, ὥστε οὐχὶ ὑπὸ τοιαύτην ἐντύπωσιν νὰ γένηται ἡ σχετικὴ αὕτη ἐργασία, ἡ ὁποία εἶναι μεγίστη. Προέτεινα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ λέξις, ἡ ὀνομασία, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς παρανοήσεις. Συνήθως, ὅταν μεταχειριζώμεθα τὴν λέξιν «Ἐπιτροπή», γεννῶμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα, συνερχόμενα συσκέπτονται καὶ καταλήγουσιν εἰς πορίσματα, τὰ ὁποῖα φέρουσι χαρακτῆρα ὑποδείξεων, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, ἐξασκουσῶν ἐπιρροὴν ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον. Ὑποδείξεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φθάσωσι καὶ μέχρις ὑποχρεωτικότητος, διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἔργον, ἀλλ’ ὑποδείξεων, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν εἰς τὴν δι’ ἄλλων ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τῆς Ἐπιτροπῆς, περὶ τῆς ὁποίας ἐνταῦθα πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ ὁμάδος πλειόνων προσώπων, συνερχομένων, ἵνα μελετήσωσι καὶ ἐκφέρωσι γνώμας. Πρόκειται περὶ ὀργάνου ἐκτελεστικοῦ, πρόκειται περὶ ὀργάνου διαχειριστικοῦ, πρόκειται περὶ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρον τὴν κίνησιν, περὶ τῆς ὁποίας ἀμυδρὰν παρέσχον εἰκόνα πρὸ ὀλίγου. Πρόκειται περὶ δημοσίας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἐκτελέσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία. Ἐὰν τοῦτο ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψει, δὲν θὰ ἐλέγοντο, ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς Α ἢ Β τάξεως ἐν τῇ τοιαύτῃ Ἐπιτροπῇ.

§124Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δηλαδή, συνιστᾶται ὑπηρεσία εἰδική.

§125Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κάμνω μίαν σχετικὴν μεταβολήν. Ἐὰν ἐλαμβάνετο τοῦτο ὑπ’ ὄψει, δὲν θὰ ἐλέγοντο, ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συμμετοχῆς τῆς Α ἢ Β τάξεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ. Διότι δὲν πρόκειται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ νὰ ἐκπροσωπηθῶσιν ὡρισμέναι τάξεις, ὡρισμέναι βλέψεις, ὡρισμένοι σκοποί, ὡρισμένη κατεύθυνσις, ἀλλὰ πρόκειται ἐν τῇ δημοσίᾳ ταύτῃ ὑπηρεσίᾳ νὰ διεξαχθῇ ἔργον θετικόν, νὰ γίνῃ διαχείρισις δημοσίων συμφερόντων, ἀλλὰ καὶ δημοσίου χρήματος, καὶ δημοσίας περιουσίας. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, διατὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ ἔκαμα τὴν συγκρότησιν, οἵαν τὴν ἔκαμα. Προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑπηρεσίας, εἰς τί ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψω; Τὰ πρόσωπα νὰ εἶναι κατάλληλα διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θέλει ἐκτελεσθῇ ὑπ’ αὐτῶν τῶν προσώπων. Ἐμνημόνευσα ἀνωτέρω ὑπαλλήλους Ὑπουργείων ἢ τῆς Τραπέζης καὶ τρεῖς τὸ πολὺ ἰδιώτας. Διατί; Διότι ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ διαιρεθῇ εἰς τμήματα, θὰ εἶναι τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν, τὸ τμῆμα τῆς διανομῆς, τὸ τμῆμα τῶν μεταφορῶν, τὸ τμῆμα τῶν ναυλώσεων, τὸ τμῆμα τῶν ἐπιτάξεων καὶ καθεξῆς. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν νὰ διορίσω ἐκ τῶν ἀνωτέρων, τῶν ἀνωτάτων δημοσίων ὑπαλλήλων ἐξ οἱουδήποτε Ὑπουργείου καὶ ἂν προέρχωνται, νὰ διορίσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νὰ προΐστανται τῶν τμημάτων τούτων καὶ οἱ ὁποῖοι, συνεργόμενοι ἐν κοινῷ πρὸς ἀλλήλους καὶ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπήν, ἀποφασίζοντες μετὰ τῶν ἄλλων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, θὰ ἐκτελέσωσιν ὡς προϊστάμενοι τῶν τμημάτων ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθησαν. Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι ἓν Συμβούλιον τῶν διευθυνόντων τὰ τμήματα. Ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ ἄλλοι ὑπουργικοὶ ὑπάλληλοι, μὴ διαρκῶς ἐργαζόμενοι παρὰ τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῇ, ἀλλ’ ἀπεσπασμένοι ἀπὸ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Καί, βεβαίως, πρέπει νὰ εἶναι, διότι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν πολλοῖς θὰ ἐκτελῆται ἐν ἄλλοις Ὑπουργείοις. Λόγου χάριν, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπιτάξεων θὰ τὴν ἐνεργῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ Ἐπιτελεῖον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἁρμόδιος ἀξιωματικός, τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας, ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ γραφείῳ του, κατόπιν, θὰ ἐκτελέσῃ τὰ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποφασισθέντα, διότι αὐτὴ ἡ ἐργασία ἐκτελεῖται εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, ἐκτελεῖται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συνεννοήσεως μετὰ τῶν Συμμάχων περὶ ἐλευθέρας διόδου, εἰσόδου, ἐξαγωγῆς ἐμπορευμάτων κλπ., τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐργασία, ἡ ὁποία ἔχει λάβει μεγάλας διαστάσεις καὶ εἶναι μία διαρκὴς ἀπασχόλησις πολλῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τοῦτο ἔχει νὰ ἐπέμβῃ ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τὰ ἰδικά της ζητήματα, διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐμπορευμάτων, διὰ τὴν ἐλευθέραν δίοδον πλοίων κλπ. Πρέπει νὰ εἶναι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ εἷς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς προκυπτούσας ἀνάγκας, νὰ ἐνεργῇ διὰ τῆς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπηρεσίας τὸ ἔργον τοῦτο. Μέγα μέρος τῆς ἐργασίας θὰ γίνεται ἐν τῇ Τραπέζῃ, διότι ἡ διεξαγωγὴ ὅλων τῶν πληρωμῶν, τῆς ἀποστολῆς τῶν χρημάτων, τῆς λήψεως φορτωτικῶν, θὰ τὴν ἐνεργῇ ἡ Τράπεζα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι τῇ ἐπιτροπῇ ἐκεῖνοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διεξάγουν τὸ ἔργον, τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ διεξαγόμενον παρὰ τῇ Τραπέζῃ. Μὲ τοιοῦτον πνεῦμα, μὲ τοιαύτας βάσεις πρόκειται νὰ συγκροτηθῇ ἡ Ἐπιτροπή. Δὲν πρόκειται νὰ συγκεντρώσωμεν ἐκεῖ τοὺς μᾶλλον σοφολογιωτάτους, ἀλλ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἢ θὰ ἐργασθῶσιν ἀποκλειστικῶς δημόσιοι ἢ Τραπεζιτικοὶ ὄντες ὑπάλληλοι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, προϊστάμενοι τῶν τμημάτων καὶ ἔπειτα ὄντες καὶ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ θὰ ἐργασθῶσιν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὁμαδικῶς, θὰ μεταβαίνωσι δὲ κατόπιν εἰς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν αὐτῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τῶν Ἐξωτερικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ εἰς τὴν Τράπεζαν, ἵνα ἐκεῖ ἐκτελέσωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὁμαδικῶς ἐμελέτησαν καὶ ἀπεφάσισαν.

§126Γ. ΠΩΠ. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν;

§127Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς δίδει τὴν ἔγκρισιν. Ἂν παρατηρήσητε τὸ τρίτον ἄρθρον, θὰ ἴδητε ὅτι λέγει: «Ὁ Ὑπουργὸς ἐγκρίνει».

§128Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως, δύναται ὁ Ὑπουργὸς, ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην νὰ ἐγκρίνῃ καὶ τὴν πρότασιν τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς.

§129Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§130Γ. ΠΩΠ. Τοῦτο εἶναι σημαντικόν.

§131Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἤδη πρόκειται περὶ τοῦ μηχανισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ὁμιλήσω κατόπιν περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ. Βλέπετε ποῖον θὰ εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικρατήσῃ ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς Ἐπιτροπῆς. Τώρα ἀναφέρονται καὶ τρεῖς ἰδιῶται δυνητικῶς. Κύριοι, δὲν ἔθεσα τοὺς ἰδιώτας, δὲν ἐμνημόνευσα τοὺς τρεῖς ἰδιώτας, διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύσωσι καμμίαν τάξιν, ἐμνημόνευσα αὐτούς, ἵνα γίνῃ δυνατόν, ἐὰν εὑρεθῶσι πρόσωπα κατάλληλα καὶ δεχόμενα νὰ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον τοῦτο, νὰ περιλάβω ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ πρόσωπα εἰδικότητος σχετικὰ, εἴτε περὶ τὸ ἐμπόριον τῶν σιτηρῶν, εἴτε περὶ τὰς ναυλώσεις, εἴτε καὶ περὶ τὴν βιομηχανίαν. Ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον ἤθελον εὑρεθῇ πρόσωπα, ἔχοντα αὐτὰς τὰς εἰδικὰς γνώσεις, ἔχοντα τὴν πεῖραν, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν διατεθειμένα νὰ καταστῶσι καὶ αὐτὰ ὄργανα ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, θὰ περιλάβω καὶ τοιαῦτα πρόσωπα. Δὲν θὰ περιλάβω αὐτά, ἵνα ἀντιπροσωπεύσωσι τὰς σχετικὰς τάξεις, δὲν θὰ περιλάβω ἀλευροβιομήχανον διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν τάξιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων, οὔτε ἔμπορον διὰ τὴν τάξιν τῶν ἐμπόρων, οὔτε ναυλωτὴν ἢ ἐφοπλιστὴν διὰ τὴν τάξιν τῶν ἐφοπλιστῶν. Ἂν θὰ περιλάβω τοιούτους, θὰ τοὺς περιλάβω διὰ τὰς εἰδικὰς αὐτῶν γνώσεις καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ μοῦ παρασχεθῇ ἡ ἀπόδειξις καὶ ἡ πεποίθησις, ὅτι θὰ δύνανται νὰ παράσχωσι τὰς γνώσεις των καὶ τὴν πεῖραν των, ἄνευ οὐδενὸς συνδυασμοῦ πρὸς τὰ εἰδικὰ συμφέροντα τῆς τάξεως, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπορρέουσι, διότι δὲν δέχομαι, ὅτι ἐν διαχειριστικῷ σώματι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ συνδέηται μὲ συμφέροντα ὡρισμένης τάξεως, τὴν ὁποίαν νὰ δύναται ἐν τῷ διαχειριστικῷ σώματι νὰ ἐξυπηρετῇ. Ἐν τῷ διαχειριστικῷ σώματι δὲν δύναται νὰ ἀντιπροσωπεύῃ παρὰ μόνον τὰ συμφέροντα, τὰ ἀντικειμενικῶς ἀνατιθέμενα εἰς αὐτόν, ἀμέτοχος οἱουδήποτε συμφέροντος καὶ οἱασδήποτε τάσεως πρὸς ὡρισμένην ὁμάδα. Θεωρῶ δὲ, καὶ τὸ δηλῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ διορίσω κανένα, καίτοι ἔχοντα τὴν εἰδικότητα περὶ ἧς ἐμνήσθην, ἂν δὲν σχηματίσω καὶ ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου, μετὰ τῶν ὁποίων τοιαύτη ἀπόφασις ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ θὰ μελετηθῇ καὶ θὰ ζυγισθῇ, κατὰ πάντα τρόπον, ἄν δὲν ἔχωμεν ἄνθρωπον, περὶ τοῦ ὁποίου νὰ σχηματίσωμεν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἔχει τὰς γνώσεις τὰς ἀπαιτουμένας, ἀλλὰ καὶ δὲν συνδέεται μὲ δεσμὸν συμφερόντων μὲ καμμίαν τάξιν ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν, Κύριοι, περιέλαβον τοὺς τρεῖς ἰδιώτας καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἔθεσα δυνητικὴν τὴν διάταξιν τῶν τριῶν ἰδιωτῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ἐξ ὅσων εἶπον κατενοήθη ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ ἑπομένως κατενοήθη διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων περὶ τροποποιήσεως τῆς συνθέσεως αὐτῆς. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παραγνωρίσω καὶ τὴν ἰδέαν, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπέρρευσαν αἱ προτάσεις, καίτοι ἡ ἰδέα ἐκείνη ἦτο παρεξήγησις τοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος συνιστᾶται, διὰ τῆς περὶ ἧς πρόκειται Ἐπιτροπῆς. Ἐνόμισαν οἱ ἀξιότιμοι κ. Συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καί τις ἐκπροσώπησις διαφόρων συμφερόντων, νομίσαντες δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαχειριστικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται περί τινος γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπρότειναν ἀλλοίαν συγκρότησιν. Τὴν ἰδέαν τὴν θεωρῶ σεβαστὴν καὶ δέχομαι, ὡς θὰ παρατηρήσητε ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ τροποποιήσει, παρὰ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διαχειριστικὴν ταύτην νὰ ὑπάρξῃ ἕν συμβούλιον παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐκπροσωπηθῶσιν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ τάξεις, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται ὁπωσδήποτε μὲ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐκπληροῖ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα θίγονται ἐκ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οἱ ὁποῖοι, συνερχόμενοι ὑποχρεωτικῶς ἅπαξ τοῦ μηνός, συχνότερον δὲ ὁσάκις ὁ Ὑπουργὸς ἤθελε τοὺς καλέσει ἢ ἐὰν 5 ἐξ αὐτῶν ἤθελον προτείνει τοῦτο, νὰ συζητῶσι τὰ διάφορα θέματα ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως καὶ νὰ καθορίζωσι τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λαμβάνῃ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις διὰ τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς θὰ πραγματοποιῆται, διὰ τοιοῦτον δὲ σκοπὸν ἡ ὕπαρξις συμβουλίου, οὕτω συγκεκριμένου, ἐνδείκνυται ἀνενδοιάστως.

§132Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐμμίσθου;

§133Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Διότι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ ἡμᾶς, ὅτι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦσι τὰ διάφορα συμφέροντα, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἀνάμιξιν ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν, εἶναι νὰ γίνῃ δυνατὸν ἐκ τῆς ἐπικοινωνίας μετ’ αὐτῶν νὰ ἀκούσωμεν ὁποία τις εἶναι ἡ τάσις, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐννοοῦν νὰ ὠθήσουν ἐνέργειάν τινα, ὁποῖον εἶναι τὸ γενικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον νομίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικρατῇ. Πᾶσα δὲ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ συμφέρον τὸ καθολικὸν ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ ἀθροίσματος τῶν κατ’ ἰδίαν συμφερόντων καὶ ὅτι ἐν τῷ ἔργῳ αὑτῆς πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ προαγωγὴν τοῦ συμφέροντος τοῦ καθολικοῦ ὀφείλει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τοῦτο, εἰς τὴν εὔρυθμον προαγωγὴν τῶν κατ’ ἰδίαν ἀτομικῶν συμφερόντων, πᾶσα Κυβέρνησις ἀξία τῆς ἀποστολῆς της, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν συνείδησιν, ὅτι, τοῦτο πράττουσα, προάγει τὸ γενικὸν συμφέρον. Τὸ δὲ ἔργον, τὸ δυσχερές, εἶναι νὰ εὑρεθῇ ὁ ρυθμός, νὰ εὑρεθῇ ἡ ἁρμονία μεταξὺ τῶν κατ’ ἰδίαν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, ὥστε, προαγομένου τοῦ ἑνός, νὰ μὴ καταπνίγηται τὸ ἄλλο, ὥστε ἐκ τῆς κατ’ ἰδίαν εὐρύθμου προαγωγῆς πάντων νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦ συνόλου μείζων ἀπόδοσις, τοῦ συνόλου μείζων ὠφέλεια. Τοῦτο εἶναι ἐξυπηρέτησις τοῦ κοινοῦ συμφέροντος. Ἐὰν διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσέλθῃ εἰς διαχειριστικὴν ἐπιτροπὴν ἐκπροσώπησις τοῦ ἑνός ἢ τοῦ ἄλλου συμφέροντος, διότι θὰ ἐπεφέρωμεν, ὡς ἀποτέλεσμα, ἀκριβῶς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ συμφέροντος τοῦ ἑνός, εἰς βάρος ὅμως ἀντιθέτων συμφερόντων, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς καθολικῆς κατευθύνσεως ἡμῶν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα συνδυασμὸν πάντων τῶν κατ’ ἰδίαν συμφερόντων, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ἐπικοινωνίας μετ’ ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων. Ἡ ἐπικοινωνία μετὰ τῶν τάξεων τούτων θέλει καταστήσει δῆλον εἰς τὸν διευθύνοντα τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁποῖαί τινες εἶναι αἱ ἀνάγκαι, ὁπόσον ζωηρὸν εἶναι τὸ αἴσθημα τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς ἀνάγκης τούτων, ποῖαι εἶναι αἱ προέχουσαι καὶ ποῖαι ἐκ τῶν ἀναγκῶν ταύτην ἢ ἐκείνην θίγουσι περισσότερον τὴν τάξιν, καὶ ποία ἐκ τῆς τάξεως ταύτης περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον βλάπτεται. Παρεχομένων εἰς αὐτὸν τῶν σχετικῶν πληροφοριῶν, παρεχομένων εἰς αὐτὸν τῶν πληροφοριῶν κατ’ ἀντιδικίαν τῶν διαφόρων τούτων τάξεων καὶ τῶν συμφερόντων τούτων πρὸς ἄλλα, θέλει καταστῆ εἰς αὐτὸν δυνατὸν νὰ κανονίσῃ τὸ ἔργον αὑτοῦ κατὰ τρόπον, ὥστε, πληρέστερον ἐξυπηρετουμένων τῶν διαφόρων κατ’ ἰδίαν συμφερόντων, πληρέστερον ἐξυπηρετουμένων τῶν μᾶλλον προεχόντων, τῶν μᾶλλον ἀξίων ἐξυπηρετήσεως, καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον κατὰ τρόπον τελειότερον νὰ ἐξυπηρετῆται. Διὰ τοῦτο ἐδέχθην, ἀσχέτως πρὸς τὴν διαχειριστικὴν ἐπιτροπήν, ὅπως καταρτισθῇ παρὰ τῷ Ὑπουργῷ Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀντιπροσωπεύωνται αἱ διάφοροι τάξεις, ἵνα αἱ ἀνάγκαι, αἱ ἀφορῶσαι τὰς διαφόρους τάξεις, φθάνωσι μέχρι τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἐν ἀντιδικίᾳ συζητούμεναι, νὰ λαμβάνωσι τὴν μορφὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἁρμονίαν διὰ τοῦ πρὸς ἀλλήλας κανονισμοῦ αὐτῶν. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου τούτου. Εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν εἶπον οἱ κ. κ. Συνάδελφοι, καὶ τὴν ὁποίαν ἐκ παρεξηγήσεως ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο νὰ εἰσαγάγωσιν ἐν τῇ διαχειριστικῇ ἐπιτροπῇ, περὶ ἧς ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον πρῶτον. Καὶ εἶπον, Κύριοι, ὅτι παρὰ τὸν Ὑπουργὸν εἶναι τὸ συμβούλιον. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐν ὅλῃ αὐτῇ τῇ ὑπηρεσίᾳ; Καὶ ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῷ ὀργανισμῷ ἡμῶν, τῷ διοικητικῷ; Ἠγέρθησαν ἀμφισβητήσεις διπλῆς φύσεως. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἶναί τι τὸ ἀνεύθυνον· ἐλέχθη ἐξ ἑτέρου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καθιστᾷ τὸν Ὑπουργὸν ἀνεύθυνον. Οὐδέτερον τούτων εἶναι, Κύριοι, ἀληθές. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι περισσότερον ἀνεύθυνος ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἐπιτροπή, ρητῶς διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι εἶναι ἀρχὴ δημοσία, τελοῦσα ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις, ἐὰν τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἤθελον εἶναι ἰδιῶται, θὰ εἶχον καὶ αὐτὰ τὴν ἐκ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ὑποχρέωσιν. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου, δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀμφιβολία ἐκ τῆς προηγουμένης διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου, ἡ δὲ νέα διατύπωσις αὐτοῦ διασαφίζει τὸ πρᾶγμα σαφέστερον. Ἑπομένως, ὡς πρὸς τὰς ὑποβληθείσας ἀντιρρήσεις περὶ τῆς εὐθύνης τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ πρώτη διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ νῦν αἴρουσι πάντα δισταγμόν. Καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ. Κύριοι, ὅταν ἡ ὑπηρεσία αὕτη τελεῖ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, τὴν εὐθύνην τῶν παρ’ αὐτῆς τελουμένων ἔχει ἀναμφιβόλως ὁ Ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ ὡς ἔχουσι διαρρυθμισθῇ τὰ τῶν σχέσεων ἐπιτροπῆς καὶ Ὑπουργοῦ, ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ καθίσταται ἔτι σαφεστέρα, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3. Βλέπετε, ὅτι, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται αὐτεπαγγέλτως νὰ προβῇ εἰς τίποτε. Ἢ θὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐγκρίνῃ ἢ ὁ Ὑπουργὸς θὰ τὴν διατάξῃ καὶ αὕτη θὰ προβῇ τῇ διαταγῇ τῇ προηγουμένῃ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἅμα ὡς ὁ διατάσσων αὐτὴν ὑπάρχει, διὰ πᾶσαν, οἱανδήποτε πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Ὑπουργός. Τὸ 2ον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς γενικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιχειρῇ πράξεις δι’ ἰδίας πλέον παρεμβάσεως, δὲν μειοῖ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ. Διότι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας μεγάλης καὶ πολυπλόκου, ἡ μὴ ἄμεσος παρέμβασις τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὰς διαφόρους λεπτομερείας, ὡς πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν τῶν διαφόρων πράξεων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, γίνεται, ὅπως μὴ ἐπέρχηται παρακώλυσις τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν αἴρει καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὴν διαταγὴν ἢ τὴν ἔγκρισίν του εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιτέλεσιν τῆς πράξεως ταύτης. Διότι εἶναι καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ, δίδοντος διαταγὴν ὅπως ἐπιχειρηθῇ μία πρᾶξις, νὰ παρακολουθήσῃ ταύτην ἐν ὅλῃ αὐτῆς τῇ ἐξελίξει, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ διὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιτέλεσιν τῆς πράξεως καὶ διὰ τὰς λεπτομερείας αὐτῆς, παραμένει ἀκεραία. Ἐὰν αἴφνης διατάξῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀγοράσῃ ἡ ἐπιτροπὴ σῖτον, ἔχει καθῆκον νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀγορὰν καὶ εἰς τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν, ἄρα καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκ τῆς πράξεως ταύτης εἶναι ἐκτὸς οἱασδήποτε ἀμφισβητήσεως. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπροτάθη καὶ ἡ γνώμη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Βοκοτόπουλον καὶ ἀπὸ ἄλλον κ. Συνάδελφον, ἀξιώσαντα, ἵνα μόνος ὁ Ὑπουργὸς φέρῃ τὸ ἔργον αὐτὸ κατ’ εὐθεῖαν. Νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀντίρρησις δὲν δύναται νὰ σχετισθῇ μὲ ζήτημα ἀρχῆς, δὲν δύναται δὲ νὰ γίνῃ τοῦτο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς, διὰ ρητῆς διατάξεως εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς σχέσεως αὐτοῦ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καθίσταται τὸ κύριον ἐλατήριον τῆς κινήσεως, καὶ κατὰ συνέπειαν αὐτῆς καθίσταται ὁ ἀπολύτως ὑπεύθυνος. Ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῶν πραγμάτων, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα ἀρχῆς περὶ τοῦ ἂν ὁ Ὑπουργός, λαμβάνων ἣν λαμβάνει θέσιν, λαμβάνει θέσιν ἀντικειμένην εἴς τινα ἀρχήν, εἴτε τοῦ Πολιτεύματος, εἴτε τοῦ διοικητικοῦ δικαίου. Διότι ἡ εὐθύνη εἶναι πλήρης. Ἑπομένως, ἡ παρατήρησις, ἡ ὁποία γίνεται, ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖ τὸ ἑξῆς: διατὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐκτελέσῃ μόνος αὐτὴ τὴ δουλειά; Καὶ διατὶ νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ τὸ ἐλαφρυντικὸν—ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ τὸ ἔχῃ—ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνήργησεν οὕτως; Καὶ δὲν δύνασθε νὰ μέ κατηγορήσητε, εἰ μὴ διὰ παράλειψιν ἐπαρκοῦς ἐπιβλέψεως, καὶ βεβαίως εἶναι πολὺ ἐλαφροτέρα ἡ θέσις τοῦ κατηγορουμένου διὰ παράλειψιν καλῆς ἐπιβλέψεως, ἀπὸ τοῦ κατηγορουμένου διὰ κακὴν διεξαγωγήν. Εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ταύτην θὰ διετύπουν τὴν παρατήρησιν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλεγον: «Θέλομεν σὺ ὁ ἴδιος νὰ διεξάγῃς αὐτὴν τὴν δουλειά, διὰ νὰ εἶσαι περισσότερον ὑπεύθυνος», ἐγὼ θὰ ἠρώτων αὐτούς: Τί τοὺς ἐνδιαφέρει; Νὰ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς περισσότερον ὑπεύθυνος, ἢ νὰ γίνεται καλλίτερον ἡ δουλειά; Ὑποθέτω τὸ δεύτερον, διότι τὸ ἐνδιαφέρον ἡμῶν εἶναι πῶς θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συνεπάγῃ εὐθύνας διὰ κανένα. Ὅταν δὲ λέγωμεν, ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ μόνον τὸν Ὑπουργόν, ἐξασφαλίζομεν τὴν χειρίστην τοῦ ἔργου ἐκτέλεσιν, ἢ μᾶλλον ἐξασφαλίζομεν τὸ ἀδύνατον τῆς ἐκτελέσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκτελέσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν μόνος; Θὰ χρησιμοποιήσῃ κατ’ ἀνάγκην ὑπαλλήλους. Ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ὑπάρξῃ μὲ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς οὐδεὶς ὀργανισμός, ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας δι’ ὅλα τὰ ἔργα, εἰς ἃ θὰ ἀσχολοῦνται οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, νὰ λαμβάνῃ ἀπ’ εὐθείας γνῶσιν καὶ νὰ δίδῃ διαταγὰς ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργός. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸν ὀργανισμὸν οἱουδήποτε καταστήματος· δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προΐσταται, νὰ ἐκτελῇ αὐτοπροσώπως, συμπράττων μετὰ τῶν κατωτάτων ὀργάνων, τὰς κατ’ ἰδίαν πράξεις. Δὲν εἶναι πρῶτον φυσικῶς δυνατόν, δεύτερον εἶναι τὸ ἀσφαλέστερον μέσον, ἵνα καταστρέψητε τὴν ἐκτέλεσιν, νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ἀποτυχίαν τοῦ ἔργου. Διὰ νὰ ἄγητε ἔργον ἐπιτυχές, ἔργον δυσχερές, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται σύμπραξις πλειόνων ἀνθρώπων, εἶναι πρωτίστως ἀναγκαῖον οἱ πλείονες αὐτοὶ ἄνθρωποι νὰ ὀργανωθῶσιν εἰς μηχανισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἔργον τοῦτο, ἡ ὀργάνωσις δὲ εἰς μηχανισμὸν προϋποθέτει τὴν κατάτμησιν αὐτῆς εἰς διαφόρους κατηγορίας καὶ ἡ κατάτμησις τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ἀπὸ τοῦ τελευταίου μέχρι τοῦ ἀνωτάτου καταστήματος, ἀποτελεῖ μίαν πυραμίδα.

§134Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, δὲν ἠρνήθην τὴν ἀνάγκην τῆς ὀργανώσεως.

§135Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ ὁμιλῶ τώρα περὶ τῆς ὀργανώσεως, ὥστε νὰ ἐκτελῆται ἡ τελευταία ἐργασία, ἡ ὁποία ἐκτελεῖται ὑπὸ τῶν κατωτάτων ὑπαλλήλων, νὰ συγκεντροῦται εἰς τοὺς ἀμέσως ἀνωτέρους, ἀπὸ τοὺς ἀμέσως ἀνωτέρους εἰς τοὺς ἀμέσως ἑπομένους καὶ νὰ φθάνῃ πυραμιδὸν μέχρι τοῦ ἀνωτάτου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔχῃ κυρίως τὴν ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον τὸν τελευταῖον, μόνον δὲ ἂν κρατήσῃ τὴν ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον, τὸν τελευταῖον, δύναται νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι συνεισφέρει ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ ἔργῳ του, συνεισφέρει δὲ τὸ μέγιστον, διότι αὐτὸς θὰ εἶναι τὸ συνδετικὸν πνεῦμα, τὸ διευθῦνον ὅλην αὐτὴν τὴν μηχανήν. Ἐὰν θέλετε, δύνασθε νὰ εἴπητε καὶ περὶ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ πασῶν τῶν ἄλλων τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: ἂν θέλετε νὰ ἔχητε ἀποτέλεσμα τοῦ ἀτμοῦ, κατασκευάσατε τὴν μηχανὴν καὶ θέσατε τὸν ἀτμὸν ἐκεῖ ποὺ πρέπει. Μὴ νομίσητε, ὅτι ἂν ῥίψητε τὸν ἀτμὸν ἐλεύθερον πανταχοῦ, ἠθέλετε δυνηθῆ νὰ ἔχητε ἐπίδρασιν τοῦ ἀτμοῦ ἐπὶ τῆς μηχανῆς. Τοῦτο δὲ πράττετε ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ καὶ πάσῃ ἄλλῃ ὑπηρεσίᾳ, ἐὰν δὲν δεχθῆτε, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὀργανώσεως, καὶ μόνον διὰ προσηκούσης ὀργανώσεως δύνασθε νὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Ὀργάνωσις δὲ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὕπαρξις μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς σημεῖον ὀργανώσεως, ἧς πάντοτε θὰ προΐσταται ὁ Ὑπουργός, ὁ ὑπεύθυνος, συνεισφέρων τὰ φῶτα, φέρων καὶ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει, τὴν προσήκουσαν ὅμως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῷ ἔργῳ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ δευτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ἑξῆς: ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς τῆς ὀργανώσεως δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ νομίζω, ὅτι κατέδειξα, ὅτι ἡ ὀργάνωσις, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται, εἶναι ὀργάνωσις μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ διοικητικοῦ δικαίου, τοῦ ἐπικρατοῦντος πανταχοῦ, καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς τῆς ὀργανώσεως εἰδικῆς ὑπηρεσίας, ἑτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ νὰ δώσωμεν δι’ ἐξαιρετικῶν νομικῶν διατάξεων τὴν δύναμιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν νὰ ἐργασθῇ πρὸς τὸν σκοπόν. Ὁ σκοπὸς εἶναι μὲ τρεῖς λέξεις: προμήθεια τῶν ἀναγκαιούντων εἰδῶν, μεταφορὰ αὐτῶν, διανομὴ καὶ κατανάλωσις ἐν τῷ τόπῳ. Αὐτὰ τὰ τρία πράγματα ἐπεχειρήθησαν, Κύριοι, μέχρι τοῦδε, τὰ τρία αὐτὰ πράγματα κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἀτελῶς ἀπεπειράθην νὰ περιγράψω, καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπιχειρηθῶσι πληρέστερον. Διὰ τὴν προμήθειαν ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω, ὅτι σήμερον ὑπέβαλον μίαν διάταξιν, ἐπιτρέπουσαν τὴν συγκρότησιν ἐπιτροπῆς, δηλαδή, ὑπηρεσίας καὶ ἐκεῖ ὅπου γίνονται αἱ προμήθειαι. Εἶναι πρότασις, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπρότειναν, καὶ πρὶν συντάξω τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρχεν ἐν τῷ νῷ, ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι προσέκρουσε ἐπὶ πρακτικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὑπερπηδήσωμεν. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ τὴν χρησιμότητα, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ μία ἐπιτροπή, εὑρισκομένη ἐκεῖ ὅπου ποιούμεθα τὰς προμηθείας — σχεδὸν ὅλας ἐν Ἀμερικῇ — ἀλλ’ ἵνα ἔχῃ τὴν χρησιμότητα τὴν ὁποίαν πρέπει, ἀπαιτοῦνται ὅροι τινές, οὓς δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ κατορθώσωμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν.

§136Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ φέρωμεν καὶ ἀπὸ τὴν Νότιον Ἀμερικήν.

§137Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα καὶ ἐν Βορείῳ καὶ ἐν Νοτίῳ Ἀμερικῇ, καθὼς παρετήρησεν ὁ κ. Συνάδελφος, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν ἐπιτροπήν, δὲν δύναμαι ὅμως, ἀτυχῶς, νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, περιλαμβάνομεν ὅμως διάταξιν, δι’ ἧς νὰ μᾶς δίδεται τὸ τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πραγματοποιήσωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν μεταφοράν, ὑπάρχουσι διατάξεις περὶ ἐπιτάξεων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὰς ὁποίας συνεπλήρωσα διὰ πολλῶν ἄλλης μορφῆς. Ἐκτὸς δὲ τῶν μεταφορῶν, ἐμεριμνήσαμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὰς διατάξεις περὶ ἐπιτάξεων, λαμβάνοντες πρόνοιαν, ἵνα διορθώσωμεν ἐκεῖνα τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα παρετηρήσαμεν κατὰ τὴν μέχρι σήμερον ἐφαρμογήν. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπωσι τὴν ἐπίταξιν, καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀνάλογος ἐπίταξις πάντων τῶν πλοίων, εἶναι θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον διὰ μακρῶν ὡμίλησα κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν ποιοῦμαι σήμερον πλέον λόγον. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ τῆς διανομῆς. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα πρὸς διανομὴν ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογήν, καὶ τὰ ὁποῖα, ὅπως ὡμολόγησα, σχεδὸν πάντα ἀπέτυχον. Ἐγένετο λόγος περὶ συστάσεως τοπικῶν περιφερειακῶν ἐπιτροπῶν. Περὶ τοιούτων περιφερειακῶν ἐπιτροπῶν, πράγματι, λέγει τὸ νομοσχέδιον. Τοιαῦται δὲ ἐπιτροπαὶ εἶχον καὶ ἔχουσι συστηθῇ εἰς πλεῖστα ὅσα μέρη. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἤδη ἡ Βουλὴ νὰ τῇ ἐκθέσω, διὰ βραχυτάτων, τὸ σύστημα, ὅπερ ἤδη, ὀλίγον πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀρξάμενον, τίθεται ὁλονὲν εἰς ἐφαρμογήν. Τὸ σύστημα ἀποβλέπει εἰς κύριον σκοπόν, νὰ θέσῃ τὰ χορηγούμενα τρόφιμα ὅσον τὸ δυνατὸν ἀμεσώτερον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ καταναλωτοῦ. Τὸ ἔργον δὲν εἶναι εὐχερές. Ἐν τούτοις πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου, προσπαθῶ νὰ κανονίσωμεν, ὅσον τὸ δυνατὸν πλείονα κέντρα ἐφοδιασμοῦ, νὰ τοποθετήσωμεν σῖτον εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν πλείονα μέρη, νὰ διαθέσωμεν δι’ αὐτῶν τὸν σῖτον εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διαθέτοντα τὰ μέσα τῆς μεταβολῆς τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον, ἀναλαμβάνουσιν ἐν ταὐτῷ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα δι’ ὡρισμένην περίοδον ἱκανοποιήσωσι διὰ τοῦ ἀλεύρου τούτου ὡρισμένην περιφέρειαν, προσδιοριζομένην κατὰ τὴν πρᾶξιν τῆς χορηγήσεως τοῦ σίτου καὶ ἱκανοποιουμένων ἐν τῷ μέτρῳ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται διαρκὴς ἔλεγχος. Λόγου χάριν, φέρω ἕν παράδειγμα. Πρόκειται νὰ στείλωμεν δισχιλίους τόννους σίτου εἰς τὴν Κρήτην.

§138Π. ΖΑΠΠΑΣ. Εἰς τὸν τόπον, ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν ἀτμόμυλοι;

§139Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ. Θὰ ἀκούσητε. Πρόκειται νὰ στείλωμεν δισχιλίους τόννους σίτου εἰς τὴν Κρήτην. Θὰ σταλῇ εἰς τοὺς τέσσαρας λιμένας αὐτῆς. Θὰ διατεθῇ ὁ σῖτος αὐτός, θὰ διατεθῇ δὲ ὑπὸ τοπικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ εἰς ἕκαστον τῶν ἐκεῖ ὑπαρχόντων μύλων τὴν ποσότητα, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀλέσῃ, ἀλλ’ ὅταν θὰ τὴν δώσῃ, θὰ συμφωνήσῃ μετὰ τοῦ μύλου, ὅτι: Θὰ παραγάγῃς ἐκ τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον σοῦ δίδομεν, τόσον ἄλευρον ἐντὸς μηνός, αὐτὸ τὸ ἄλευρον θὰ τὸ δώσῃς — καὶ θὰ συμφωνήσῃ ποῦ θὰ τὸ δώσῃ — εἰς τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα χωρίον, εἰς τὴν δεῖνα καὶ δεῖνα πόλιν. Οὕτως ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δίδουσα τὸν σῖτον αὐτόν εἰς τὸν μύλον αὐτόν, νὰ ἐφοδιάζῃ ὡρισμένα χωρία, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ βιβλίῳ της νὰ σημειοῖ ὡς ἐφοδιασθέντα δι’ ἕνα μῆνα.

§140Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§141Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατε. Σᾶς λέγω τὶ θὰ κάμω ἐγώ. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκθέτω κἄτι, περιμένετε νὰ ἀκούσητε, ἂν θὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς ἔχετε εἰς τὸν νοῦν σας. Μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁμιλῶ περὶ Κρήτης. Δὲν ὁμιλῶ περὶ Κρήτης, ὁμιλῶ περὶ τῆς νήσου Οὐτοπίας, περὶ Ἡλιουπόλεως. (Ἰλαρότης). Ἐὰν κατορθωθῇ, ὥστε αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταί, αἱ ὁποῖαι θὰ συσταθῶσιν εἰς τὰ διάφορα μέρη, νὰ χορηγήσωσι τὸν σῖτον εἰς τοὺς ἐπεξεργαζομένους αὐτὸν εἰς ἄλευρον, — καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ὁμιλήσω δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεξεργασθῶσι τὸν σῖτον, ὄχι εἰς τοιούτους μύλους,— τοῦ μύλου ἀναλαμβάνοντος νὰ διαθέσῃ αὐτὸ ὑπὲρ ὡρισμένων τόπων, διὰ τῆς χορηγίας εἰς τοὺς μύλους, θὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἐφοδιασμὸς τῶν τόπων αὐτῶν ἀπ’ εὐθείας. Ἐὰν δὲ κατορθωθῇ οἱ μύλοι οὗτοι νὰ συμβάλλωνται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῶν ἀρτοποιῶν, ὅπου ὑπάρχουσιν ἀρτοποιοί, ὅπως συνέβη διὰ τὰς Ἀθήνας, ὅπου κατωρθώθη νὰ συμβληθῶσιν οἱ μῦλοι ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῶν ἀρτοποιῶν—διαρκῶς, λαμβάνουν 1.500 σάκκους ἄλευρα κάθε πρωῒ οἱ Ἀθηναῖοι ἀρτοποιοὶ ἀπὸ τοὺς μύλους ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐκανόνισαν ἀπὸ ποῦ θὰ τὰ λαμβάνωσιν—ἐὰν τοῦτο κατορθωθῇ νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ σταλῇ ὁ σῖτος, καὶ κατορθώσῃ νὰ συμβληθῇ ὁ μῦλος μετὰ τῶν διαφόρων ἀρτοποιῶν, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ χορηγῇ τὸ ἄλευρον, κανονισθῇ δὲ ἡ ποσότης αὕτη εἰς διάφορα μέρη, μὴ δικαιουμένου τοῦ μύλου νὰ δώσῃ ἄλευρον ἀλλαχοῦ καὶ ὑποχρεωμένου νὰ δώσῃ εἰς τὰ μέρη αὐτά, τὰ ὁποῖα καθωρίσθησαν, θὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα ὅτι ἐγένετο ἐφοδιασμὸς τῶν μερῶν ἐκείνων δι’ ὡρισμένην περίοδον. Τὸ ἔργον τοῦτο παρουσιάζει μεγίστην δυσχέρειαν, καὶ παρουσιάζει μεγίστην δυσχέρειαν, διότι πάντες ἀντιδρῶσι. Διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἔργου τούτου ἐτέθη μία ποινικὴ διάταξις, λίαν σοβαρά. Πᾶς ὅστις λαμβάνει ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, ἤ ἀπὸ ὄργανα τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ ἀπὸ διάμεσον ἔμπορον, ἢ ἄλλον ὑποκατάστατον τῆς ἐπιτροπῆς σῖτον καὶ ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ ὡρισμένην διάθεσιν αὐτοῦ καὶ παραβῇ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους τὸν ἐπῆρεν, ὑφίσταται μίαν σοβαρωτάτην ποινήν. (ἐπιδοκιμασίαι). Δὲν ἔχομεν ἄλλο μέσον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτου συστήματος, παρὰ ἐὰν ἐπιβάλωμεν δρακόντειον ποινὴν εἰς τὸν μυλωνᾶν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ 20.000 ὀκάδας σίτου, διὰ νὰ τὸν ἀλέσῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα, παράγων 850 ὀκάδας τὴν ἡμέραν, καὶ θὰ ἀναλάβῃ νὰ τὸν δώσῃ εἰς τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα χωρίον καὶ δὲν τὸ δώσῃ ἐκεῖ. Αὐτὸς θὰ ὑποστῇ ποινάς.

§142Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Καὶ νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ξαναπάρῃ.

§143ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ κανονίζῃ καὶ τὴν τιμήν;

§144Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ τιμή. Τώρα θὰ ὁμιλήσω περὶ τιμῆς.

§145Δ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐὰν οἱ μῦλοι δὲν εἶνε ἐπαρκεῖς;

§146Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἦλθον ἀκόμη εἰς αὐτό. Λοιπόν, ἐάν, Κύριοι, αὐτὸ γίνῃ, ἐὰν γίνῃ δυνατόν, διὰ τῆς τοιαύτης πρὸς τοὺς μύλους χορηγίας, ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν καὶ καταρτίζονται καὶ θὰ καταρτισθῶσιν ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ τροφοδοσία πάντων τῶν πληθυσμῶν, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι τὸ εὐχαριστότερον, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἐπαρκέσωσιν οἱ μῦλοι εἰς τὰς ἀνάγκας ὅλας. Μύλους δὲ λέγων, ἐννοῶ τοὺς διὰ μηχανικῆς δυνάμεως κινουμένους. ὄχι τοὺς ὑδρομύλους. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ χῶραι, εἰς τὰς ὁποίας θὰ γίνῃ ἀνάγκη προσφυγῆς καὶ εἰς τοὺς μικροὺς ὑδρομύλους, εἴτε διότι αἱ χῶραι αὗται ἔχουσι τὴν ἕξιν νὰ τρώγωσι τὸ ἄλευρον, οἷον παράγεται ἐκ τούτων, εἴτε διότι δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ διὰ μηχανικῆς δυνάμεως κινούμενοι. Κύριοι, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτῶν χώρας ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις διατελούσας, νὰ μὲ συνδράμωσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δώσω εἰς τοιούτας περιφερείας σῖτον. Καὶ εἰς τὴν Κρήτην, εἰς τὴν ὁποίαν στέλλονται δύο χιλιάδες τόννοι σίτου, μέρος θὰ διατεθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Δὲν ἔχει οὕτως, ἀξιότιμε κ. Συνάδελφε;

§147Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ διατεθῇ κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον εἰς τὴν Σάμον, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰπών, ὅτι θὰ σταλῇ σῖτος, ἵνα ἐν μέρει, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι μῦλοι, διατεθῇ κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Εἰς τὴν Λακωνίαν στέλλεται ἤδη σῖτος, διὰ νὰ διατεθῇ κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Ἐνεργῶ τὸ πρᾶγμα, Κύριοι, πειραματικῶς. Ἔχω σκληροτάτην ἀμφιβολίαν, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ναυαγήσῃ. Τὸ ἐνεργῶ πειραματικῶς, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἅμα ἀρχίσῃ νὰ διατίθηται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὁ σῖτος ἐκεῖ, σᾶς τὸ λέγω τοῦτο ἐκ πείρας, θὰ ζητήσωσι νὰ τὸν πάρουν καὶ θὰ τὸν ἀποκρύπτουν διάφοροι, μὴ ἐξαιρουμένων τῶν καταναλωτῶν.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§150Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὴ λέγετε ὄχι, ὄχι, περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκ πείρας βεβαιωμένα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐργασθῶμεν, μὴ πλανώμεθα μὲ φαντασιοπληξίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ δυσχέρειαι. Λοιπόν, φοβοῦμαι ὅτι ὑπῆρξεν ἀπόκρυψις ἐκ διπλοῦ λόγου: ἀπὸ τοὺς κερδοσκόπους τῆς περιφερείας καὶ ἀπὸ τοὺς δειλούς, τοὺς φοβουμένους ὅτι θὰ λείψῃ ὁ σῖτος καὶ μεριμνῶντας νὰ εἶναι ἐξόχως προνοητικοί. Τὸν φόβον τοῦτον τὸν ἐκφράζω, ὄχι ἀποβλέπων εἰς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἁπλῶς, ἀλλ’ ἐκ πείρας. Τοῦτο ἐγένετο τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν διενέμετο εἰς τὰς Κοινότητας ἐν Ἀθήναις. Ἐὰν ἀπεπειρᾶτο ἐκ νέου τὸ σύστημα αὐτὸ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο ναυάγιον, θὰ καθίστα καλλιτέραν τὴν ἐπίβλεψιν δι’ ἐπιτροπῶν τοπικῶν. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, ζητῶ τὴν συνδρομήν σας. Ζητῶ ὄχι ὡς βουλευτῶν τὴν συνδρομήν σας, ἀλλ’ ὡς ἐπιλέκτων πολιτῶν τῶν μερῶν τούτων καὶ ζητῶ παρ’ ὑμῶν, ἀποτεινόμενοι πρὸς τοὺς συμπολίτας σας, νὰ εἴπητε πρὸς αὐτούς, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγωσι πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν δυσχερειῶν καὶ πρὸ παντός, διαιροῦντες αὐτοὺς εἰς δύο κατηγορίας, νὰ εἴπητε εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέροντα καὶ κερδοσκοποῦντες παριστάνουσι τὰ πράγματα σύμφωνα πρὸς τὰς βλέψεις τῶν κερδοσκόπων: ἀπομακρυνθῆτε καὶ λησμονήσατε ἐπί τινα χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον κινδυνεύει ἡ Χώρα ἡμῶν νὰ πεινάσῃ, λησμονήσατε τὰ κέρδη. Δὲν ἐλπίζω νὰ σᾶς ἀκούσωσι πολλοί. Πρὸ παντός ὅμως, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἄλλους, τοὺς φιλοτίμους: μὴ γίνεσθε θύματα τῶν κερδοσκόπων, ἀποφεύγετε τοὺς ἐκμεταλλευτάς τῆς ἁπλότητός σας, διότι ἡ Χώρα εἶναι ἐπαρκῶς ἐφοδιασμένη, καὶ σᾶς μεταχειρίζονται ὡς ὄργανα, ἵνα πλείονα λάβωσιν, ἐπὶ σκοπῷ κερδοσκοπίας. Καὶ τότε θὰ σωθῶμεν ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν, ἀπὸ τοὺς κερδοσκόπους, ὅταν ἀπομονώσωμεν αὐτὰ τὰ δυστυχῆ θύματα, τὰ ὁποῖα παραπλανῶνται. (χειροκροτήματα). Ἡ μεγαλειτέρα δύναμις τῶν αἰσχροκερδούντων, τῶν ἐκμεταλλευτῶν τῶν ἀτυχῶν θυμάτων, εἶναι ἡ ὑποστήριξις αὐτῶν τῶν θυμάτων. Ἀπὸ σᾶς τοὺς ἐγκρίτους πολίτας ἐξαρτᾶται νὰ λάβητε τὸ ψαλλίδι ἀνὰ χεῖρας καὶ νὰ κόψητε τὸ νῆμα μεταξὺ θυμάτων καὶ αἰσχροκερδούντων. (χειροκροτήματα). Ἀπὸ τὴν συνδρομήν, τὴν ὁποίαν ζητῶ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ μοῦ τὴν δώσητε τὴν συνδρομήν σας, ἀπὸ κοινοῦ καὶ ὑμεῖς καὶ ἐγὼ καὶ πάσας τὰς ἀρχὰς ἔχοντες συνεργάτας, θέλομεν κατορθώσῃ εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ σώσωμεν τὸ ἔργον ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο εὐχερέστερον. Περιελήφθησαν καὶ διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων καὶ διοικητικῶς θὰ προσπαθήσωμεν νὰ περιστείλωμεν τὰς ἀποκρύψεις. Ἔχομεν διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων τιμωροῦνται αὐστηρῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κρύπτουσι τὰ τρόφιμα. Θὰ κάμωμεν προκήρυξιν εἰς ἕνα Δῆμον, ὅπου ὑπάρχουσιν ἀποκρύψαντες, προκήρυξιν νὰ δηλώσουν πάντες οἱ καταναλωταὶ καὶ ἔμποροι, καὶ ὅστις δὲν δηλώσῃ, θὰ ὑποστῇ σοβαρὰς συνεπείας διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ συνέπειαι διὰ τοὺς ἐμπόρους, τοὺς παραλείψαντας νὰ κάμωσι δήλωσιν, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ὑπερβολικαί, διότι διατάσσομεν τὴν δήμευσιν τοῦ ἀποκρυβέντος ἐμπορεύματος. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ ψηφίσητε τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν...

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§152Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐκ φύσεως ῥέπω πρὸς τὴν ἐπιείκειαν. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ὑπὸ περιστάσεις ἐξαιρετικὰς καὶ πᾶς λόγος ἐπιεικείας καὶ συγγνώμης πρέπει νὰ σιωπήσῃ καὶ νὰ σταματήσῃ καὶ πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἀμείλικτος, αὐστηρός, ὁ νόμος, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ φθάσωμεν, ὄχι μόνον νὰ μὴ κερδοσκοποῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ μᾶς φέρωσιν εἰς τὴν πεῖναν, τὸ πρόβλημα δὲ εἶναι καὶ νὰ τρώγωσιν οἱ καταναλωταί, διότι συμβαίνει νὰ στερῶνται οἱ πολῖται, διότι δὲν θέλουσι νὰ τὸ διαθέσωσι καὶ δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ τοὺς ἐξαναγκάσουν νὰ τὸ δώσωσι. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω παραδείγματα, ἔχομεν ὅμως πολλὰ τοιαῦτα ἐν Ἀθήναις.

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄπειρα εἰς Θεσσαλονίκην.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διὰ τῶν διατάξεων τούτων καὶ δι’ ἄλλων τινῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἴδητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νομίζω, Κύριοι, ὅτι θὰ διευκολυνθῇ τὸ ἔργον τῆς ὀργανώσεως τῆς διανομῆς, ὡς περιέγραψα. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι θέλω τύχῃ τῆς συνδρομῆς, ὄχι μόνον παρ’ ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ παρὰ πάντων τῶν πολιτῶν, διότι συνετάχθη ἐγκύκλιος, ἐκθέτουσα τὸ σύστημα καὶ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἡ ὁποία κανονίζει καὶ τὰς διατιμήσεις, διὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης ἀξιότιμος συνάδελφος ἐποιήσατο λόγον, καὶ κανονίζει, ὅτι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν μεταφέρονται τὰ ἄλευρα ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εἰς τὸ ἄλλο, θὰ γνωστοποιεῖται ἡ τιμὴ εἰς τὰς ἀστυνομίας, ὅπου ἠγόρασεν καὶ θὰ κανονίζεται ἡ τιμή. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ αὐστηρόταται διατάξεις περὶ διατιμήσεως καὶ διὰ πᾶν ἄλλο εἶδος. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν τῶν διατάξεων θὰ γίνῃ, ὅπως, ὅσον εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν καλλιτέραν, τὴν πληρεστέραν, τὴν εἰλικρινεστέραν διανομήν. Θὰ ζητήσω πρὸς τούτοις τὴν συνδρομὴν ὑμῶν πάντων, διότι ἔχει δοθῇ ἐντολὴ νὰ καταρτισθῇ ἐγκύκλιος, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐξορκίζωνται οἱ πολῖται νὰ καταγγέλλωσι τὴν ἐκμετάλλευσιν, νὰ προτάσσωσιν ὁλόκληρον τὴν ἀντίστασίν των ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐκμεταλλευθῇ τὴν εὐπιστίαν των, διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀθέμιτον αὐτὴν ὠφέλειαν. Θὰ τὴν τοιχοκολλήσω τὴν ἐγκύκλιον εἰς τὰς ἐκκλησίας καὶ εἰς τὰ δημοτικὰ καταστήματα, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ λαός, ὅτι πρόκειται νὰ κηρυχθῇ ἐν ἐπιφυλακῇ, ἐν ἐπιστρατεύσει ὅλος ὁ λαός, ἵνα ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ δυνάμενος νὰ κατορθώσῃ τὴν ἐπιτυχῆ ἄμυναν τῶν συμφερόντων του καὶ τῶν ἀναγκῶν του. Ὅπως δὲ θὰ εἶναι κατηρτισμένη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὅπως πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ ὁ ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἔχει σχεδὸν συνταχθῇ ἐν τῷ κέντρῳ, θὰ ὑπάρχωσι στελέχη τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικά, κλπ. καὶ βιβλία μὲ πάντα τὰ στοιχεῖα, ἵνα ἐλέγχῃ τὸ ἔργον τῶν ἀμέσως ὑπὸ τὴν κεντρικὴν ἐπιτροπὴν τελουσῶν ἐπιτροπῶν, ὅπως ἐπίσης παρ’ ἐκείνῃ θὰ ὑπάρχωσι τὰ στοιχεῖα πλήρη, ἵνα ἐλέγχῃ τὸ ἔργον τῶν ἀμέσως ὑπ’ αὐτὸν τελουσῶν ἐπιτροπῶν, ἢ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τῶν καλουμένων, ἵνα βεβαιώσωσι τὴν ἐκτέλεσιν, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος. Ἔχουσι σχεδὸν παρασκευασθῇ τὰ ἔντυπα, διὰ τῶν ὁποίων ὁλόκληρος ἡ ἐπικοινωνία τῶν διαφόρων μελῶν τοῦ μηχανισμοῦ θὰ γίνεται· ἔχουσι μελετηθῇ τὰ τυπώματα τῶν εὑρετηρίων καὶ βιβλίων, τὰ ὁποῖα θὰ συντάσσωνται, ἵνα μέχρι τῆς κορυφῆς φθάνῃ καὶ γίνεται αἰσθητὴ οἱαδήποτε ἀταξία περὶ τὴν ἐφαρμογήν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, Κύριοι, ὅτι, ὡς πρόκειται νὰ ὀργανωθῇ ἡ Ἐπιτροπή, ὡς πρόκειται νὰ ὀργανωθῇ τὸ ἔργον, θὰ γίνῃ ὅ,τι εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ συστήσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν της, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι, ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον, θέτει τὴν βάσιν μιᾶς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία, ἐὰν παρὰ πάντων ὑμῶν, ὡς παρεκάλεσα ὑμᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρὰ πάντων τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ὡς θὰ παρακαλέσω αὐτοὺς ἀπ’ εὐθείας ἀποτεινόμενος, τύχῃ τῆς δεούσης συνδρομῆς, θὰ ἐξασφαλίσῃ ὅσον εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον πάντες ἀποβλέπομεν. (χειροκροτήματα).

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἡσυχία. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως διακόψωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν, καὶ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν δεκάτην;

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν δεκάτην.

(Ὥρα 8.45′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ρουσόπουλος.

§161ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, μετὰ τὴν χειμαρρώδη εὐγλωττίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅταν μάλιστα οὗτος θυμώνῃ ἢ κάμνῃ ὅτι θυμώνει, ἡ θέσις ἡμῶν, τῶν ἀντελεγόντων, εἶναι κἄπως δύσκολος, καὶ μάλιστα, ὅταν δὲν ἔχωμεν τὴν πεῖραν τοῦ κοινοβουλευτικῶς μάχεσθαι. Ἐπιπροσθέτως δὲ ἐλάβομεν τὸ νομοσχέδιον μόλις πρὸ ὀλίγου, τροπολογημένον, καὶ δὲν μᾶς ἐδόθη ὁ καιρὸς νὰ τὸ μελετήσωμεν, ὅπως ἠθέλομεν. Διὰ τοῦτο θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα σημεῖα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μεταβάλῃ γνώμην, καίτοι ἔχει, ὡς φαίνεται, μορφώσει τοιαύτην πλέον. Ὁπωσδήποτε, καθῆκον ἔχομεν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὸν πείσωμεν. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον, καὶ δὴ εἰς τὸ 1ον ἐδάφιον. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἰδιῶται πολλοί, διότι ἐκπροσωποῦσι συμφέροντα διότι δὲν συμβαίνει ἀλλαχοῦ...

§162Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον ταῦτα. Περὶ μὲν τῶν ἀλλαχοῦ, δὲν εἶπον λέξιν, περὶ τῶν ἰδιωτῶν δέ εἶπον, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα τοὺς ἰδιώτας, ὡς εἰδήμονας καὶ θὰ τοὺς λάβω ὑπ’ ὄψιν, ὄχι ὡς ἐκπροσωποῦντας συμφέροντα ὡρισμένων τάξεων, ἀλλ’ ὡς εἰδήμονας, ἐὰν δὲ εὕρω ἰδιώτας, θὰ τοὺς προσλάβω εὐχαρίστως, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δὲν θὰ εἶναι φορεῖς ὡρισμένης τάξεως.

§163ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι. Καὶ ἐγὼ τοὺς θέλω τοὺς ἰδιώτας. Τοὺς θέλω διὰ τὰς εἰδικὰς γνώσεις καὶ δι’ ἕν ἄλλο, διὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία ἄλλη ἀντίληψις, ἐκτὸς τῆς ἀντιλήψεως τῶν ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς, οἱ ὑπάλληλοι ἔχουσιν ὑπαλληλικὴν ἀντίληψιν, ἴσως δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ τὴν διαφύγῃ ταύτην. Γνωρίζετε, ὅτι οἱ δικασταὶ ἔχουν τὴν λεγομένην δικαστικὴν ἀντίληψιν καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθησαν οἱ διάφοροι θεσμοθέται νὰ δημιουργήσουν καὶ τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψις.

§164Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀντιστρόφως συμβαίνει ἀπ’ αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§165Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πρὸς τὸ συμφέρον τῶν κ. Βουλευτῶν εἶναι ἐνδεδειγμένον, κ. Πρόεδρε, ἐφαρμόζοντες τὸν Κανονισμὸν, νὰ μὴ ἐπιτρέψητε διακοπάς, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν οὔτε αὔριον.

§166ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ διοικητικὰ δικαστήρια, ὅπως εἶναι τὸ δικαστήριον τῶν Μεταλλείων, εἶναι δικασταὶ καὶ μεταλλειολόγοι καὶ χημικοί, ἐχρημάτισα δὲ καὶ ἐγὼ δικαστὴς εἰς τοῦτο. Πολὺ μᾶλλον ἀπαιτεῖται τοῦτο εἰς τοιαύτην ἐργασίαν, οἵα εἶναι ἡ ὑπὸ κρίσιν, τὴν ὁποίαν ὅμως πολὺ εὐρυτέραν ἐγὼ τὴν θέλω καὶ πολὺ περιωρισμένην ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος μᾶλλον μίαν ἀναδιοργάνωσιν τῆς ὑπαρχούσης ἐπιτροπῆς καὶ συστηματοποίησιν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκει. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικρατήσουν, ὡς ἐδέχθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ ἄλλαι ἰδέαι καὶ ἀντιλήψεις. Ἰδιῶται μὲ ἀντιλήψεις βιομηχανικάς, μὲ ἀντιλήψεις τεχνικὰς καὶ ἐμπορικάς. Οἱ ὑπάλληλοι εἶναι κάλλιστοι, ἄριστοι, τοὺς ἐγνώρισα καλά, διότι τοὺς εἶχον συναδέλφους, ἐκτὸς ὅμως τῆς ὑπαλληλικῆς ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία εἶναι βραδυκίνητος καὶ ἀναβλητική, καθὼς ὡμολόγησε δὶς ὁ σεβαστός μοι φίλος, ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, προκειμένου περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ διοικητικός μας μηχανισμός, οἱ ὑπάλληλοι δὲν εἶναι οἱ καταλληλότεροι διὰ τοιαύτας ὀργανώσεις. Τὸ ἐμπόριον εἶναι ταχύ, θέλει «λαγοῦ περπατησιὰ καὶ ἀητοῦ γρηγοροσύνη», ἢ μᾶλλον ἠλεκτρισμοῦ γρηγοροσύνη, δὲν θέλει τὴν γραφειοκρατικὴν ρουτίναν, ὅπου ἓν ἔγγραφον ἐπεῖγον, διὰ νὰ φθάσῃ ἀπὸ τὸ ἓν τμῆμα εἰς τὸ ἄλλο, θέλει δέκα ἑπτὰ ἡμέρας, τοὐλάχιστον. Αὐτὸ τὸ γνωρίζω ἐκ πείρας. Διὰ τοῦτο, ἐγὼ τοὐλάχιστον, συνιστῶ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ δεχθῇ νὰ πλεονάσουν οἱ ἰδιῶται εἰς αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν, διότι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ ὑπαλληλικὴ ρουτίνα. Διὰ τοῦτο δὲ ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου καθώρισα δεκαπέντε τὰ μέλη: ἕξ εἶναι ὑπάλληλοι, εἷς ἐξ ἑκάστου Ὑπουργείου, ἕξ εἶναι ἰδιῶται ἐκ τῶν σχετικῶν κλάδων, ἔθεσα δὲ καὶ τρία μεσάζοντα μεταξὺ τῶν δύο κατηγοριῶν μέλη, ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις Τραπεζῶν. Δὲν θὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο. Πιστεύω, ὅτι ἀρκετὰ ἐπιχειρήματα, ἐξέθηκα, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου...

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, κατόπιν...

§168ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, παρακαλῶ, νὰ μὲ ἐγγράψητε.

§169Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Συνάδελφοι, τὰ θέματα ἐτέθησαν σαφέστατα πρώτην φοράν, κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην νέα εἰσήγησις τοῦ τροποποιηθέντος νομοσχεδίου, ἀνέτρεψεν ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς προμήθειαν τοῦ σίτου καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Ἠδυνάμεθα συγχρόνως νὰ ὑποθέσωμεν ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τῆς γενομένης ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων, τῶν ἀποτελεσάντων τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπιθεώρησιν καὶ ἀναθεώρησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐκ τῶν ρητόρων, οἵτινες ἠθέλησαν καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ διατυπώσωσι γνώμας ἐνώπιον ἡμῶν. Ἡ βάσις εἶναι μία καὶ ἐπὶ τούτου εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἀνάγκη τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους εἶναι ἀναπόφευκτος. Ἡ ἀνάγκη τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους ἀφεώρα δύο θέματα· Τὸ πρῶτον ἐξ αὐτῶν, ἦτο ἡ προμήθεια τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν κατανάλωσιν. Ἡ δευτέρα ἀνάγκη τῆς παρεμβάσεως, ἦτο ἡ προσπάθεια τῆς ἐπαφῆς τῆς παραγωγῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν, ὄχι μόνον τῆς παραγωγῆς αὐτῆς καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ τῆς παραγωγῆς, ἥτις διὰ τῆς βιομηχανικῆς κατεργασίας τῶν διαφόρων ἀντικειμένων, θὰ παρέχηται πρὸς κατανάλωσιν. Ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, τῶν προμηθειῶν, δὲν χωρεῖ οὐδεμία ἀπολύτως ἀντίρρησις, καὶ θὰ μοὶ ἐφαίνετο παράδοξον, ἐὰν εὑρίσκετο ἀντιλέγων, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ὀφείλει νὰ προβαίνῃ εἰς τὰς προμηθείας αὐτάς, ὑποκαθιστῶν τὸ ἐμπόριον ἀπολύτως ὑποκαθιστῶν τὸ ἐμπόριον κατ’ ἐμὴν γνώμην, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, πλειοδοτῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἀσχέτως πρὸς τὸν χρόνον τῆς διαρκείας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνεται ἡ προμήθεια ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι εἶναι αὐτόβουλον τὸ Κράτος εἰς ἐνέργειαν ὁμοίαν. Εὑρίσκεται ἡ Χώρα ὑπὸ συνθήκας τοιαύτας, ὥστε ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους, ἀποτελοῦσα ἰδιάζουσαν ἐγγύησιν περὶ τῶν εἰσακτέων εἰδῶν διὰ τὸ Κράτος καὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, καθιστᾷ ἀναπόδραστον τὴν μετοχὴν τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἐμπορίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τοῦτο τὸ οὐσιῶδες μέρος, ὅταν τὸ Κράτος, κεκτημένον τὴν ἠθικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ, κατορθώνει νὰ προσλαμβάνῃ τὴν πίστιν καὶ τὰ κεφάλαια ἑνὸς ἱδρύματος πιστωτικοῦ, ὡς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οὗτινος πρώτιστον συμφέρον, ὡς καὶ συμφέρον πάντων ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ νῦν εἶναι νὰ ὑποβοηθῇ τὴν προκοπὴν τοῦ Κράτους, κυριώτατα δὲ αὐτὴν τὴν προκοπὴν τοῦ ἰδιωτικοῦ πλούτου καὶ τῆς ἰδιωτικῆς εὐημερίας. Διότι τοῦτο εἶναι τὸ ἔργον τοῦ Κράτους, νὰ καθιστᾷ εὐχερὲς καὶ σκόπιμον τὸ ἔργον. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν θὰ εὕρω ἀντίρρησιν οὐδεμίαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἴσως πεισθείς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς βλέψεις αὐτοῦ εἰς μακροτέραν ἐποχὴν εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνωνται αἱ ἐξ Ἀμερικῆς προμήθειαι καὶ διὰ τὴν κατανάλωσιν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ἀγορᾷ...

§170Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). (Δὲν ἠκούσθη).

§171Γ. ΠΩΠ. Διότι ἡ Χώρα ἡμῶν, ὡς καὶ πᾶσαι αἱ οὐδέτεραι Χῶραι, —εὔχομαι δέ, ὅπως ἐπὶ μακρὸν παραμείνωμεν οὐδέτεροι— ὑφίσταται καὶ ἐπιρροὰς ξένων συμφερόντων, ξένων συνθηκῶν τοῦ βίου, αἱ ὁποῖαι, φυσικά, δύνανται νὰ ἐπιδράσουν ἐφ’ ἡμῶν καὶ τὰς ὁποίας μόνον τὸ Κράτος δύναται ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἐπαρκῶς. Ἔρχεται ὅμως τὸ δεύτερον θέμα, συναφὲς καθ’ ὅλα πρὸς τὸ πρῶτον. Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ ἐπαφὴ τῆς παραγωγῆς, τῆς ἐρχομένης ὡς ἐμπόρευμα ἔξωθεν, τῆς ἐπαφῆς τῆς παραγωγῆς, τῆς ἐμφανιζομένης μετὰ τὴν βιομηχανικὴν κατεργασίαν, πρὸς τὴν μεγάλην κατανάλωσιν, δηλαδὴ πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς καθ’ ἡμέραν τοῦ λαοῦ, οὗτινος πάντες ἀναγνωρίζουν τὴν δεινοτάτην θέσιν, ἣν διατρέχει σήμερον. Ἐπ’ αὐτοῦ δέχομαι καὶ διαφωνῶ καθ’ ὅλα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγνωρίζω ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, ἀναγνωρίζω τὸν διάθερμον ζῆλον, τὸν ὁποῖον κατέβαλεν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, ἀναγνωρίζω τὴν ἁγνότητα καὶ τὴν λευκότητα τῶν προθέσεών του, ἀλλ’ ἐὰν ἤρκουν πάντα ταῦτα μόνον, καὶ ἂν ἤρκει ἡ πρὸς ἡμᾶς μόνον εὔγλωττος ἐμφάνισις τῶν γεγονότων τούτων καὶ ἡ ἐκ μέρους ἡμῶν ἐνθουσιώδης ἀποδοχή, ἵνα διαθρέψῃ τὸν λαόν, τότε οὐδεὶς θὰ ὑπῆρχεν ὁ λέγων, ὅτι ἐπείνασεν ἤ θὰ πεινάσῃ. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λόγῳ τῶν ἰδιοτήτων τούτων, τοῦ ἐνθουσιασμοῦ πρὸς ἐπίτευξιν σκοποῦ τὸν ὁποῖον πάντες ἐπιδιώκομεν, θαυμάζει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ ἄλλη μὲν ἔμπειρος ἐπιστήμη παρακολουθεῖ μετὰ τῆς συνήθους φυσικότητος, ὁ δὲ κόσμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται τὰ ἐκ τῶν ἀνωμαλιῶν τούτων ἢ τὰ ἐκ τῶν ἀγαθῶν τούτων ἀποτελέσματα, θέτων ἐπὶ τῆς πλάστιγγος τὰ ἀγαθὰ πρὸς τὰ δεινά, εὑρίσκει, ὅτι δὲν ἔχει καθόλου νὰ ἀποδώσῃ μεγάλον θαυμασμὸν καὶ μεγάλην δόξαν εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ὥρισε διὰ νὰ μεριμνήσουν πρὸς διατροφὴν αὐτοῦ...

§172Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶπον, θαυμάζω τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶπον, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἰργάσθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν κατέβαλλον καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπέτυχον, μὲ τὰ ἀτελῆ μέσα τὰ ὁποῖα εἶχον, εἶναι ἀξιοθαύμαστα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ἐγὼ τουλάχιστον, ἐθαύμασα δι’ αὐτό, διότι οἱ ἄνθρωποι κατέβαλον ὑπερανθρώπους προσπαθείας. Τοῦτο ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν.

§173Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἀμφισβητῶ παντάπασι τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκδηλοῦντος οὕτω τὸν ἐνθουσιασμόν του...

§174Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι ἐνθουσιασμόν.

§175Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν ἠμφισβήτουν ταύτην, οὔτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸ ὀλίγου, θὰ ἔλεγον, οὔτε θὰ ἀνέμενον τόσον ἐνθουσιώδη τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ὅτι θαυμάζει, ὅτι κατωρθώθη 270.000 τόννοι ἐμπορευμάτων, κατωρθώθη, ὅπως ἐντὸς ταὐτοχρόνου χρονικοῦ διαστήματος παραγγελθῶσιν εἰς τὰς πηγάς, εἰς τὰς ὁποίας παράγονται καὶ ὁπόθεν ἐξαποστέλλονται εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν, ὥστε καὶ ἡ ἀναχώρησις ἑνὸς καὶ μόνου σκάφους ἀκαίρως ἢ ἄνευ πλήρους τοῦ φορτίου, εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν τόσον ὑψηλοὶ εἶναι οἱ ναῦλοι, ὁ δὲ ναῦλος ἐπιβαρύνει πάντοτε τὴν κατανάλωσιν, θὰ ἦτο πρᾶξις, ἐνδεικνύουσα ἀνικανότητα τόσον κλασσικήν, ὥστε νὰ μὴ ἤρκει διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἁπλῆ ἐπιτίμησις, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐπικαλοῦμαι δὲ διὰ τὴν ἐπιβεβαίωσιν τῆς γνώμης μου ἐκείνους ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων, οἵτινες ἔτυχε νὰ ἀναμιχθῶσιν, εἴτε προσωπικῶς, εἴτε ἐκ γνωριμιῶν, εἴτε καὶ ἐκ σπουδῆς καὶ μελέτης πρὸς τοιαῦτα εἴδη παραγγελιῶν, θὰ ἴδωσι δέ, ὅτι, ὅταν εἷς ἔμπορος δὲν εἶχεν εἰς χεῖράς του, ὁ τελευταῖος τῶν ἐμπόρων, τὴν δύναμιν τὴν ἐμπορικὴν νὰ ἐπιτάσσῃ ἀτμόπλοια, τὴν δύναμιν νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα ἀμέσως, τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον μόνον τὸ Κράτος ἐπιβάλλει, τὸ κῦρος τὸ διπλωματικόν, τὸ κῦρος τὸ πολιτικόν, τὸ κῦρος τῆς ἐσωτερικῆς πίστεως, αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν ἐκεῖνοι, θὰ ἐθεωρεῖτο διὰ τὸν ἄνθρωπον, τὸν γνώστην τῶν θεμάτων, ἀνάξιον προσοχῆς, ἀνάξιον κἄν κόπου καὶ σκέψεως. Ἑπομένως, ἐὰν τοῦτο παρέρχηται ὡς τίτλος, ἵνα κυρώσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ γενόμενον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι προσεκόμισεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συγκροτήματα καὶ ἐξ ἀνθρώπων, ἐχόντων πρακτικὴν τὴν ἄσκησιν τῶν κακῶν τοῦ βίου, ἥκιστα σοβαρὸν τίτλον δι’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ νομιμοποιήσῃ, διότι ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς οὐδὲν ἄλλο ἀφορᾷ, εἰ μὴ τὴν νομιμοποίησιν τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων.

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἔτσι.

§177Γ. ΠΩΠ. Μὴ ἀποδίδετε σημασίαν εἰς τὰ πρόσωπα, κ. Ὑπουργέ.

§178Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§179Γ. ΠΩΠ. Μὴ ἀποδίδετε σημασίαν εἰς τὰ πρόσωπα, διότι, ὅσον πλείονα ἀποδίδετε σημασίαν εἰς τὰ πρόσωπα, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν δυσχέρειαν νὰ εὕρητε, λόγῳ εἰδικότητος...

§180Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρῆτε, Κύριε Συνάδελφε. Μέχρι σήμερον ἐγένετο τὸ ἑξῆς: Ὑπῆρχε μία ἐπιτροπὴ ἐξ ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων, ἡ ὁποία ἁπλῶς παρίστατο κατὰ τὰς προμηθείας, δημοπρασίας καὶ λοιπά. Τὰ τῆς διανομῆς ἐνεργοῦντο ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Τραπέζης. Ἤδη πρόκειται ἡ ὑπηρεσία ὁλόκληρος νὰ ὀργανωθῇ τῇ συμπράξει δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶναι ἄλλη ὀργάνωσις ἡ ἐπιδιωκομένη.

§181Γ. ΠΩΠ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὑπάρχει τὶ τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ἀλλὰ τοῦτο οὐδὲν σημαίνει. Ἡ ὀργάνωσις εἶναι ζήτημα ἐσωτερικῆς φύσεως. Ἀφίνει ἡ Βουλή, παρὰ τὴν μέχρι τοῦδε γενομένην ἐργασίαν καὶ τὴν ἀποκτηθεῖσαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πεῖραν ὑπὸ τῶν συγκροτούντων τὴν ἐπιτροπήν, ἀφίνει νὰ συζητῶμεν νομοσχέδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν ὑπάρχει οὔτε μορφὴ τις ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας, νὰ παράσχωμεν δικαίωμα πρὸς ὀργάνωσιν ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι ὠργανώθησαν, ἐν τῷ 1ῳ δὲ ἄρθρῳ πρόκειται νὰ ἴδωμεν ποὺ ἔβλαπτε μὴ τυχὸν ἡ ἰδιότης τῶν προσώπων ἔβλαπτεν, ἢ τάχα ἀπαιτοῦνται μυστηριώδεις τινὲς καὶ μὴ ἐκδηλωθεῖσαι εἰσέτι σκέψεις, αἱ ὁποῖαι συγκροτοῦσαι τὴν ὀργάνωσιν, θὰ δώσωσι τὸν αἰῶνα τοῦ ἄρτου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ αἰὼν δὲ τοῦ ἄρτου εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ὁ αἰὼν τοῦ χρυσοῦ σήμερον. Ὅταν δὲ εἰσῆγε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐπόθουν νὰ μὴ ὑπῆρχεν οὐδεμία γραμμὴ πολυσχιδοῦς ἐργασίας διὰ τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ μόνη ἡ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἄρτου. Ἄς ἐπιτύχωμεν τοῦτο, καὶ ὅταν τοῦτο ἐπιτύχωμεν, καὶ ὅταν τοῦτο ἐπιδιώξωμεν, τότε τὰ ἄλλα εἶναι ἁπλούστατα.

§182Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ γίνεται.

§183Γ. ΠΩΠ. Χαίρω πολύ, διότι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἀπαλλάσσει ἀπαντήσεως. Ἡ σημερινὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἡ δήλωσις ἥν ἔκαμε τὴν στιγμὴν ταύτην, καθιστῶσι περιστοτέραν τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο θὰ προσπαθήσω καὶ ἐγὼ νὰ εἰσφέρω τὰς μικράς μου γνώσεις, τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα ἐκ μελέτης τῶν γεγονότων καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν ἀναπτυχθεισῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ εἰσφέρω ὅλα αὐτὰ τὰ ἐφόδια, ἀσθενῆ ἔστω φῶτα καὶ τῆς ἐμῆς διανοίας, πρὸς συμπλήρωσιν καὶ πραγματοποίησιν τοῦ κοινοῦ σκοποῦ. Ἀλλ’ ἡ ὀργάνωσις τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι ὀργάνωσις, ἐμφανιζομένη ἐμμέσως καὶ διὰ τῶν ποικίλλων ἀριθμῶν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ὀργάνωσις δημιουργίας νέου δημοσίου δικαίου, εἶναι ὀργάνωσις δημιουργίας, οὕτως εἰπεῖν, ἐμπορικὴ, ὀργάνωσις νόμων νέων, οἵτινες ἔρχονται εἰς ἐπικουρίαν νόμων ἐφαρμοσθέντων ἤδη καὶ κυριώτατα τεινόντων νὰ θίξωσιν αὐτὴν ταύτην τὴν κατανάλωσιν, κατὰ τὴν ἐμὴν ἐντύπωσιν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλεγε—καὶ ἔλεγε τὸ ὀρθόν, καὶ ἔλεγε ἐκεῖνο, ὅ πάντες ἐπιδιώκομεν—διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν πρόκειται παντάπασιν ἡμεῖς νὰ θίξωμεν τὸ ἐμπόριον· τοὐναντίον, ἡ εὐχὴ καὶ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως ταχέως ἀπομακρύνῃ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποτήριον τῶν τόσων δυσχερειῶν καὶ τόσων ἀγωνιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνίοτε προκαλοῦσι καὶ τὴν καχυποψίαν ἐναντίον καὶ αὐτῶν τῶν κυβερνώντων τὴν Χώραν. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ν)δίου, συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἡ νομιμοποιουμένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, συνέτριψεν, εὑροῦσα τὰ παράπονα, εὑροῦσα αὐτὸ ἀσθενές, ἀρκεῖται νῦν νὰ τὸ καταδικάσῃ εἰς τέρμα, καὶ εἰς θάνατον ὁριστικόν. Ἀντὶ δὲ τοῦ ἀγαθοῦ τοῦ κοινωνικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, ὅστις ἐπιδιώκεται, δημιουργουμένης τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἀνατρέψωμεν ἐντελῶς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναγεννήσεως, τῆς ὑπάρξεως, καὶ ἐκ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἀναγεννήσεως τοῦ ἐμπορίου, δηλαδή, θὰ συντρίψωμεν μίαν τῶν ἰσχυροτέρων δυνάμεων τοῦ Κράτους ἡμῶν, μίαν τῶν ἰσχυροτέρων ἐθνικῶν δυνάμεων, διότι ἡ ἐμπορικὴ δύναμις καὶ ἡ ἐμπορικὴ ἀνάπτυξις εἶναι τὶ ἔμφυτον πρὸς τὴν φύσιν, πρὸς τὴν ἐπιχειρηματικότητα καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Ἕλληνος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὴ ἐπιτυχὼν καὶ ἀντιλαμβανόμενος, ὅτι δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πάντα ταῦτα, κατέφυγεν εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν δίκαιον, εἰς τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς κανόνας, εἰπών, ὅτι θὰ προσφύγῃ ἐν ἀνάγκῃ εἰς ἐπιτίμια ἐκκλησιῶν καὶ εἰς ἀφορισμούς...

§184Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§185Γ. ΠΩΠ. .... Θὰ ἀνήγγειλεν ἀπὸ ἄμβωνος, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καταμαστίζεται ὑπὸ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, διὰ τοὺς ὁποίους οὐδὲν λοιμοκαθαρτήριον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀπομόνωσιν, ἀπὸ ἓν ποίμνιον προβάτων ἀθώων, τὸ ὁποῖον, ὁδηγούμενον, θὰ φθάσῃ νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὸν κριτήν. Δὲν πταίει οὐδεὶς ἄλλος ἐν τῷ κόσμῳ τῆς Ἑλλάδος, εἰ μὴ ἡ κερδοσκοπία. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀδυναμίαν ἑνὸς Κράτους, κηρύσσοντος ὅτι εἶναι ἀνίκανον νὰ διώξῃ τὴν κερδοσκοπίαν, καὶ τιμῶ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τούτῳ. Εἶναι, ἀτυχῶς, τὸ Κράτος ἡμῶν ἀνοργάνωτον. Ἀλλ’ ἡ κερδοσκοπία δὲν εἶναι τὶ αὐτοφυές...

§186Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πᾶν Κράτος διώκει τὴν κερδοσκοπίαν.

§187Γ. ΠΩΠ. Ναί, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν γνωρίζω Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶπεν εἰς τὸν λαόν: «Σπεῦσε, λαέ, πρὸς τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰπέ αὐτοῖς «σῶσον ἡμᾶς καὶ ἀλλήλους, σῶσον ἡμᾶς πάντας ἀπὸ τοὺς κερδοσκόπους,» διότι ἐγώ, ἀτυχῶς, εἶμαι ἀνίκανον νὰ τοὺς περιορίσω». Εἴπατε, συγχρόνως, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῆτε καὶ τὰ αἰσθήματα τῆς φιλανθρωπίας τῶν κερδοσκόπων, νὰ ἀναπτύξωσιν εἰς αὐτοὺς, ὡς ἱεραπόστολοι καὶ κατηχηταί, πάσας τὰς ὑποθήκας, ἃς μᾶς παρέσχον τὰ διδάγματα τοῦ Κυρίου Ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, νὰ τοὺς ἐπικαλεσθῶσι τοὺς μακαρισμούς, νὰ τοὺς εἴπητε, ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον, πεινῶντες καὶ διψῶντες οἱ χριστιανοί, θὰ δυνηθῶσι μίαν ἡμέραν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ οἱ κερδοσκόποι ἐκεῖνοι, ἀφήνοντες τὰ χαρτοφυλάκια των, καὶ περιβαλλόμενοι τρίβον, νὰ ζητήσωσιν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ νὰ δώσωσιν ἄφθονον τὴν τροφὴν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὕτη εἶναι ἡ ἐντύπωσις ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν, κ. Ὑπουργέ, μὲ τὴν δυστυχίαν τοῦ λαοῦ. Ὅταν δὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐνώπιον τοιαύτης δυστυχίας θὰ λάβετε, δὲν εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται ἀμέσως νὰ ἀποδώσωσιν αὐτῷ τὴν γαλήνην τῆς ψυχῆς, τὴν ἐκπηγάζουσαν ἐκ τῆς γαλήνης τῆς σαρκὸς δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐξετελέσαμεν πλῆρες τὸ ἔργον μας. Ἀλλ’ ἀρκοῦν, ἆρά γε, οἱ ἐξορκισμοὶ καὶ δὲν θὰ ἄξιζε νὰ ὑπομνήσῃ τις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη μὲ τὸν εὐσυνείδητον ἱερέα, τὸν κληθέντα νὰ ἁγιάσῃ πλοῖον καὶ συμβουλεύσαντα τὸν πλοίαρχον, πλὴν τοῦ ἁγιασμοῦ νὰ μεριμνήσῃ καὶ διὰ τὴν πρόσκλησιν γαλῶν τινων, διὰ τὴν ἐξαφάνισιν τῶν ποντικῶν;

§188Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἔχει πολλὲς γάτες.

§189Γ. ΠΩΠ. Ἔχει, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, γάτες τὸ νομοσχέδιόν του, ἀλλ’ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν τὰ γεγονότα ταῦτα, γνωρίζομεν, ὅτι τῶν γαλῶν αὐτῶν μόνον τοὺς ὄνυχας μέχρι τοῦδε εἶδεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν εἶδε παντάπασι τὴν θωπεύουσαν προσέγγισίν των, ὁσάκις δὲ τὰς ἤγγισεν, ἠσθάνθη νὰ ἀναδίδηται ἀπὸ τοῦ δέρματός των ἡ φυσιολογικὴ ἐκείνη ἐκδήλωσις ἑνὸς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, τὸ ὁποῖον ἀνατινάσσει, καὶ ὁ ἀνατιναγμὸς οὗτος ἐξέρχεται ἐκ τοῦ κενοῦ στομάχου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν καθαγιάζομεν διὰ νόμου, ἡ ἐπιτροπή, διὰ τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός: «Ἡσύχασε, μέχρι τοῦδε ἀπέτυχες, ἀλλ’ ἂν ἀπέτυχες δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἐγὼ ἔχω νὰ σοῦ δώσω ἓν ἔνδυμα καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτὸ λέγεται νομοσχέδιον. Θὰ τὸ περιβληθῇς, θὰ σοῦ αὐξήσω τὸν ἀριθμόν», διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἴσως τὴν γνώμην, ὅτι πλείονες ἀνικανότητες, ἀποτελοῦσι μίαν ἱκανότητα, καθ’ ὃν τρόπον, δύο ἀντιφάσεις ἀποτελοῦσι μίαν κατάφασιν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν συμβαίνει τοῦτο. «Ἐὰν δὲν σοῦ ἀρκεῖ, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ ἔνδυμα αὐτό, ἐγὼ θὰ σοῦ δώσω καὶ οἴκημα ὡραῖον καὶ εὐήλιον· θὰ σοῦ διορίσω καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους, καίτοι ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι: «ἡμεῖς ἐξετελέσαμεν τὸ ἔργον μόνοι μας, χωρὶς οὐδενὸς ἐπικουρίαν, χωρὶς ἐπιμίσθια, χωρὶς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους», διότι ὑπάρχει καὶ ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων διὰ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, τῶν ὁποίων τὰ ἔξοδα θὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὴν κατανάλωσιν. Καὶ ὅταν περιβληθῇ τὸ χάρτινον αὐτὸ ἔνδυμα τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπιτροπή, τὸ πρᾶγμα ἐλύθη. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του εἶπεν, ὅτι τὰς εὐθύνας θὰ τὰς ἔχῃ αὐτὸς καὶ ἀνέτρεψε τὰς ὑπονοίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυκλάδων. Καὶ ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ ἄλλως, διότι μέχρι τοῦδε τοῦτο συνέβαινεν: Ὁσάκις ἡ ἐπιτροπὴ ἠρωτᾶτο, διατὶ ἔπραξες τοῦτο; Ἔλεγεν: ἐγὼ δὲν εὐθύνομαι παντάπασιν, ἡ διοίκησις τῆς Τραπέζης. Ἡ διοίκησις τῆς Τραπέζης παρέπεμπεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι: ναί, οὕτω συνέβη, ἀλλὰ δὲν πταίω ἐγώ, ἡ ἐπιτροπή! Τοῦτο ἀνῃρέθη μετὰ θάρρους καὶ γενναιότητος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δηλώσαντος, ὅτι, ὄχι μόνον καὶ ἐκ τῆς ἀβλεψίας θὰ ἔχῃ εὐθύνας, ἀλλὰ καὶ ἀπολύτως ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ διεξάγηται ἡ ἐργασία. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ὅτι αἱ προμήθειαι δύνανται νὰ γίνουν διὰ τοῦ Κράτους, ὅτι αἱ προμήθειαι αὗται πρέπει νὰ γίνωνται διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ οὐχὶ ὡς ἀτόμου, ὡς ἀτόμων, ἀνηκόντων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ὡς συνέβαινε μέχρι τοῦδε, ὡς ἀτόμων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι τὰ ἐπαγγελματικὰ ἐκεῖνα ἐλαττώματα, περὶ τῶν ὁποίων μετὰ τοσαύτης σφοδρότητος ὡμίλησε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα πρόσωπα, εἴτε ἔσωθεν προέρχονται, εἴτε ἔξωθεν, συνδέονται διὰ δεσμῶν φύσεως τοιαύτης, ἡ ὁποία εἶναι πιθανὸν νὰ παράσχῃ ἀφορμὰς εἰς παρεξηγήσεις, παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι, ἀτυχῶς, ἐξεδηλώθησαν δι’ ἐπεισοδίων θορυβωδῶν, δι’ ἐπεισοδίων δὲ ὄχι μόνον θορυβωδῶν, ἀλλὰ καὶ προκαλεσάντων κοινὸν σκάνδαλον, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ἡ ἐπιτροπή, παραιτουμένη, νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπολογίαν αὐτῆς καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι: «Κύριοι, ἀπετύχομεν». Ἆρά γε, δὲν ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ τὸν ἄρτον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἄνευ τῶν διαμέσων τούτων ἐμφανίσεων ὑπηρεσιῶν, μετὰ συμβουλευτικῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἴσως θὰ ἦσαν χρησιμώτερα νὰ παράσχωσι τὰ φῶτα αὐτῶν ὅλως ἐμμέσως; Συγκαλούμενος δὲ πᾶς πολίτης, κατέχων γνώσεις, θὰ ἔσπευδε προθύμως εἰς τὴν πρόσκλησιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ νὰ παράσχῃ τὴν ἐπικουρίαν αὐτοῦ, προκειμένου περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ λείψωσι πάντα ταῦτα καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, χθὲς ἀκριβῶς, ὁμιλῶν, ἔφθασεν ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλησε νὰ ἁρπάσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ νὰ εἴπῃ: ἰδοὺ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ φάγῃ τὸν ἄρτον του ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἰδοὺ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐπὶ τέλους εὕρομεν τὸ σύστημα, διὰ νὰ ἀπαλαγῶμεν ἐκ τῶν κερδοσκόπων, ἐκ τῶν ἐμμέσων, τῶν προστατῶν καὶ προστατευομένων, ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὰ μέσα νὰ διανέμωσιν ἀνίσως τὸν ἄρτον πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φλωρίνης, ὁ ὁποῖος μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας παρακολουθεῖ τὰς συνεδριάσεις καὶ τὰς συζητήσεις τῶν νομοσχεδίων, ἐτόλμησε χθὲς καὶ διέκοψεν αὐτόν, διότι ἠθέλησεν ἀκριβῶς νὰ φθάσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ ἐσκόπη νὰ φθάσῃ, ὅτι δηλ. ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν ἐπάρκειαν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός: Θὰ εἶναι ἡ ἐπιτροπή. Ἰδοὺ ὅμως τὶ λέγει ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, ὁμολογοῦσα τὴν ἀποτυχίαν αὑτῆς, ἐξήγγειλε ταὐτοχρόνως τὶ πρέπει νὰ τῆς ὀφείλῃ ἡ Χώρα, — ἡ ἐπιτροπὴ ἐγένετο δημοσία ὑπηρεσία τοῦ Κράτους καὶ εἶπε τοῦτο: Δι’ ἡμᾶς, μόνον ἡ πραγματοποίησις ἀποθεμάτων θὰ μᾶς ἀπήλλασσε τῆς ἀνωμαλίας τῶν ζητημάτων τούτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατακλείς.

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν.

§191Γ. ΠΩΠ. Καὶ ὄχι μόνον προσπαθεῖτε, ἀλλὰ θὰ τὸ ἐπιτύχητε.

§192Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω, φοβοῦμαι τὴν παρεμπόδισιν.

§193Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ θεμάτων τοιαύτης φύσεως, ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν δηλώσεων, ἃς ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐλάβομεν ἄδειαν, ἵνα ἡ Χώρα ἡμῶν ἔχῃ ἐπάρκειαν ἑνὸς μηνὸς καὶ ἐπάρκειαν ἀποθέματος ἑτέρου ἑνὸς μηνός. Ἐὰν δὲν εἶχον τὴν δήλωσιν ταύτην, δὲν θὰ ἀπετόλμων νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, οὐδὲ σεῖς θὰ ἐλέγατε, εὐλόγως ἐγκαυχόμενος ἐπὶ τούτῳ, ὅτι, Κύριοι Συνάδελφοι, μὴ ἀνησυχῆτε, διῆλθον διὰ τοῦ Γιβραλτὰρ καὶ φθάνουσιν ἐδῶ 70.000 τόννοι ἀλεύρων, δηλαδή, περίπου ἑνὸς μηνός, λέγω ἐγώ, καταναλώσεως. Λέγω δὲ ἑνὸς μηνός, διότι ἀγνοῶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ὑποβιβάσῃ, καὶ ὑπεβίβασεν, ἀτυχῶς, δι’ ἐγγράφου πρὸς τὰς Δυνάμεις τῆς Τετραπλῆς, τὸν ἀριθμὸν τῆς καταναλώσεως. Ἠθέλησεν ἴσως νὰ ἐπιδείξῃ τὴν καλὴν αὐτῆς πίστιν πρὸς τὰς δυνάμεις, καὶ εἶπε: μᾶς ἀρκοῦσιν ὀλιγώτερα, ἐνῷ αἱ Δυνάμεις εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν, ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ τῆς φιλανθρωπίας, νὰ ἐπιτρέψωσι καὶ παρακαταθήκην 60.000 τόννων, ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Οὕτως, ἔχομεν ἐν πλῷ 70.000 τόννων ἐμπόρευμα’ τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο θὰ εὑρίσκεται μετά τινας ἡμέρας εἰς τοὺς Ἑλλην. λιμένας, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναπτύξας τὸν μηχανισμὸν τοῦ νομοσχεδίου, εἶπε κἄτι τι, ὃ ἀκριβῶς ἀποδίδει τὴν σκέψιν μου, εἶπεν, ὅτι θὰ φροντίσωμεν νὰ διαθέσωμεν τὸν σῖτον αὐτὸν εἰς τοὺς μύλους, θὰ ἐξαναγκάσωμεν τοὺς μυλοθρούς, εἴτε εἶναι μυλοθροὶ ἑκατομμυριοῦχοι ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐφρόντισε νὰ πλουτίσῃ τὸ Κράτος, εἴτε εἶναι μυλωθροὶ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες, βοηθούμενοι ὑπὸ τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ὑδάτων, κατορθώνουν νὰ συντηρῶσι τὰς οἰκογενείας των, θὰ φροντίσωμεν, εἶπε, νὰ δώσωμεν εἰς πάντας αὐτοὺς σῖτον, ἐκεῖνοι δέ, ὑποβαλλόμενοι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, τοῦ πρωτοφανοῦς, θὰ ἀναγκάζωνται νὰ δίδωσι τὸν ἄρτον εἰς ὡρισμένας περιφερείας. Τί κάμνει ὁ κ. Ὑπουργός; Πρόκειται νὰ ὑποκαταστήσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ δὲν ἔρχεται νὰ τὸ ὑποκαταστήσῃ ἀκέραιον. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσηγήθησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ λύσις, διατὶ δὲν εἰσηγοῦντο ριζικωτέραν τὴν λύσιν, λύσιν, ἥτις δὲν θὰ ἀπησχόλη οὔτε ἡμᾶς, οὔτε τὴν σκέψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, πιεζομένου ὑπὸ τῆς ἰδέας τοῦ κινδύνου τῆς ἀποτυχίας τοῦ τοιούτου μέτρου; Πρὸς ἐπίτευξιν ὅμως τοιούτου τινὸς μέτρου, θὰ ὤφειλον νὰ εἴπωσιν οἱ ἐκλογεῖς πρὸς τοὺς Βουλευτὰς αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπίκλησιν καὶ τὴν ἀξίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καλοῦμεν ὑμᾶς, κ. Βουλευταί, ἐν ὀνόματι τῆς φιλανθρωπίας, διότι σεῖς εἶσθε ἀφιλάνθρωποι, καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἵτινες, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, δὲν ἔχουσι φιλανθρωπίαν, καλοῦμεν ὑμᾶς καὶ ζητοῦμεν, ὅπως μᾶς ἐπικουρήσητε νὰ παύσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ πλουτοκρατῆται, ἀγωνιζομένου ἑνὸς ὁλοκλήρου λαοῦ, ἵνα δύο χιλιάδες ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ καὶ 500 ταῖς Ἐπαρχίαις ἐκμεταλλεύωνται τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ τούτου. Ζητοῦμεν ἀπὸ ἡμᾶς, ἵνα δώσητε εἰς τοῦτο μίαν λύσιν. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο δύσκολον, οὐδὲ χρειάζονται μεγαλοφυΐαι. Ἀτυχῶς δέ, εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν, ὁσάκις πρόκειται περὶ μέτρου τινός, ἐπιζητοῦνται μεγαλοφυΐαι, καὶ ὁ κοινὸς νοῦς θεωρεῖται ὡς χυδαῖόν τι καὶ ἀνάξιον προσοχῆς. Ἀλλ’ ὁ κοινὸς νοῦς ἔχει τὰς ὑπαγορεύσεις του καὶ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, καὶ ἡ πεῖρα τοῦ προσφάτου παρελθόντος σᾶς λέγει: ἐπιτάξατε τοὺς μύλους. Τολμήσατε ὅμως νὰ πράξητε τοῦτο, ἐπιτάξατε τοὺς μύλους τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς, τῆς Κερκύρας, τῶν Πατρῶν· ἐπιτάξατε τοὺς μύλους τούτους καὶ στρατεύσατε τοὺς μυλωθρούς, ἀπὸ τοῦ ἑκατομμυριούχου μέχρι τοῦ τελευταίου, καὶ στρατεύσατε τὰ ἐμπορικὰ αὐτῶν βιβλία καὶ καταργήσατε τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων. Καὶ δίδετε τὸν σῖτον εἰς τοὺς μύλους τοῦ Κράτους, μικροὺς καὶ μεγάλους, ἔχετε ἐκεῖ ἀντιπροσώπους τοῦ Κράτους, ἀντὶ τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ στείλετε ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας καὶ δημιουργήσατε ἕν κέντρον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ παρέχῃ σῖτον εἰς οὐδένα, ἀλλὰ θὰ παρέχῃ τὸ ἄλευρον...

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§195Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§196Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὕπαρξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεων περὶ ἐπιτάξεως μύλων, ὡς καὶ περὶ στρατεύσεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν, μαρτυρεῖ, ὅτι ἐν τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν δὲν θὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ ἡ ἐπιβολὴ ἐπὶ τῶν μύλων ἐπὶ ἐξαναγκασμῷ αὐτῶν νὰ διαθέτωσι τὰ ἄλευρα, ἐκεῖ ὅπου θέλει καθορισθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν δὲν γίνῃ δυνατὸν ν’ ἀσκηθῇ ἡ ἐπιβολὴ αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, βεβαίως, θέλομεν προβῆ εἰς ἐπίταξιν τῶν μύλων καὶ εἰς ἐπιστράτευσιν τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν καὶ τὰς διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§197Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν· ἀλλ’ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀργότερον, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν.

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται νὰ ἐπιληφθῇ τὸ Κράτος μιᾶς βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκές, ἵνα τὴν διευθύνῃ· διότι διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος ὅλους τοὺς μύλους τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολλοί, εἶναι ἔργον, ὅ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μὲ πτοεῖ καὶ εἰς ὃ δὲν θὰ καταφύγω, παρὰ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, καὶ δι’ ἐκείνους μόνον τοὺς μύλους, οἵτινες ἤθελον ἀντιδράσῃ. Καί, ἀκριβῶς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταφύγω, διότι θὰ εἶμαι ἴσως ἠναγκασμένος νὰ καταφύγω εἰς τὸ μέσον τοῦτο, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ καὶ εἰσηγήθην τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται πρῶτον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἄλλων διατάξεων νὰ ἀποπειραθῶμεν νὰ ἐπιβληθῶμεν, ὥστε νὰ γίνεται ἡ ἐργασία ὡς καὶ ἂν τὸ Κράτος εἶχεν ἐπιτάξει αὐτούς. Νομίζω δέ, ὅτι μὲ τὰς ἄλλας αὐτὰς διατάξεις θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν, ὥστε τὸ προϊὸν τῶν μύλων νὰ διατίθηται, ὡς ἂν τὸ Κράτος τὸ διέθετεν.

§199Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συμφωνεῖ πρὸς ὅσα λέγω ἐγώ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος νὰ διαθέτῃ τὰ ἄλευρα.

§200Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διότι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ ἄλλα μέτρα καὶ νὰ ἐπαρκέσωσι.

§201Γ. ΠΩΠ. Ἐφαρμοζομένου τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, ἔχομεν ἐκεῖνο, ὃ ἀνέφερον, ὅτι θανατώνεται τὸ ἐμπόριον. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη παρὰ τοῦ κ. Συναδέλφου, ὅτι τὸ Κράτος εἶπε καὶ διέταξε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ μὴ παρέχῃ πιστώσεις εἰς ἐμπόρους, διότι ἡ Τράπεζα θὰ ἐμπορεύεται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§202Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐλέχθη ποτὲ τοιοῦτόν τι.

§203Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ διατυπῶ πληροφορίας, ἃς μετὰ τοῦ θάρρους, τοῦ χαρακτηρίζοντος αὐτόν, ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κοζάνης, κ. Μπούσιος, μὴ ἀποκρύψας οὔτε πρόσωπα, οὔτε πράγματα. Ἀλλ’ οὔτε τοῦτο θὰ συμβαίνῃ διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὑποδεικνύω· διὰ τοῦ τρόπου τούτου, τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον θανατώνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλατε, θὰ ἀναγεννηθῇ.

§204Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐμπόριον τῆς εἰσαγωγῆς;

§205Γ. ΠΩΠ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς εἰσαγωγῆς· ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἐμπορίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ εἰς τὴν μικράν μας Χώραν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἰδιαίτατα, τὴν δύναμιν τὴν ὑλικήν, τὴν δύναμιν τὴν πνευματικήν, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ ἐμπορίου ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ τὸ ἐμπόριον τὸ θανατώνετε διὰ τοῦ μέτρου, ὅπερ εἰσηγεῖσθε. Ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον, θὰ συμβῇ τοῦτο, ὅτι τὸ Κράτος θὰ προβῇ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελε, νὰ ἐπιτάξῃ τοὺς μύλους, διὰ νὰ καταπτοήσῃ τὴν κερδοσκοπίαν. Ἡ κερδοσκοπία δὲν θὰ εἶχε πλέον ἔδαφος. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι δὲν θὰ εἶχον ἀνάγκην χριστιανικῆς ἐπικλήσεως, διότι θὰ ἔβλεπον, ὅτι τὸ κέρδος τοὺς ἐκφεύγει. Καὶ θὰ ἤρχετο εἷς μυλωθρὸς καὶ θὰ ἔλεγεν εἰς τὸ Κράτος: ἄφες αὐτοὺς καὶ δός μοι σῖτον. Καὶ τὸ Κράτος θὰ ἠνάγκαζε διὰ βαρυτάτων ποινικῶν ρητρῶν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἠθικῆς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Χώρα, ἀλλὰ διὰ νὰ συμβῇ τοῦτο πρέπει καὶ κατὰ τύπους καὶ κατ’ οὐσίαν νὰ κατανοηθῇ, ὅτι αὐτοὶ εἶναι τὰ μόνα προσκόμματα τῆς εὐημερίας τοῦ Κράτους καὶ εἶναι ὄντως αὐτοί, διότι δὲν εὑρέθησαν νὰ ποδηγετήσωσι τοὺς διώκοντας τὸ κέρδος εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον κτᾶται διὰ τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς ἐργασίας. Θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὸ μέσον, μέχρι τοῦδε ἐθισθέντες νὰ καρπῶνται τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ διὰ προστατευτικῶν δασμῶν, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦσι μεγάλα, καὶ ἀνυπόδητοι πρότερον, φέρονται ἔπειτα μὲ χρυσᾶ ὑποδήματα, ἵνα ἐγκατασπείρωσι τὴν πεῖνα εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμούς. Ἔχετε τὸ θάρρος νὰ καταργήσητε τοὺς μυλωθροὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παράγουσιν ὄχι ἄλευρα πρὸς βρῶσιν, ἀλλὰ σῖτον πρὸς αἰσχρὰν ἐκμετάλλευσιν καὶ κερδοσκοπίαν; Τότε ἐπιτελεῖτε ἔργον σωτήριον, τότε ἐπιτελεῖτε καθῆκον πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τότε ἐπιτυγχάνεται καὶ ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε ὑμεῖς καὶ μὲ ὅσον ζῆλον καὶ εἰλικρίνειαν ἐπιδιώκει καὶ ἡ Βουλή. Αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου οὐδεμίαν ἔχουσι σημασίαν. Αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐξηνεμίζετο πρὸ τῆς πυρᾶς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐρρίπτοντο ὁλοκαυτώματα τὰ συμφέροντα τῶν ἀγρίων τῶν ὀλίγων. Ἡ χοάνη αὕτη τῆς ἠθικῆς τοῦ Κράτους θὰ κατώρθωνε νὰ ἐξατμίσῃ πάντα κακὸν ὑπολογισμὸν καὶ θὰ ἐπανεδίδεν ἐντὸς μηνός, κατὰ κατώτατον ὅριον, ὁλόκληρον τὴν κίνησιν εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ὑποτεταγμένον εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπόριον τὸ ἐλεύθερον, τὸ ἀνταγωνιζόμενον, τὸ ἔχον συγχρόνως ἀνταγωνιστὴν τὴν παρακαταθήκην τοῦ Κράτους, τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν μεγαλείτερον εὐεργέτην πεπολιτισμένου Κράτους. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὑποδεικνυόμενον μέτρον, ὅταν δὲ ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχουσι διατάξεις, καθ’ ἃς ὁ δυστυχὴς μεταπράτης τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ κρύπτων ἢ ὁ φυλάσσων, δὲν θέλει νὰ μεταπωλήσῃ 1.000 ἢ 2.000 δραχμῶν παρακαταθήκην, ὑποχρεοῦται ἀπὸ τὸν πρῶτον χυδαῖον ἀστυνομικόν, ἢ τὸν πρῶτον ἀντίπαλον τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, ὅστις θὰ ἀπαρτίσῃ τὴν παρεπιτροπὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ διαφυλάξῃ αὐτὴν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς περιφερείας, ὑποχρεοῦται ἀπὸ τὸν ἐκμεταλλευτήν, τὸν πρῶτον τυχαῖον ἐκμεταλλευτήν, κομματαρχίσκον μικρᾶς περιφερείας, νὰ φυλάξῃ τὸ ἐμπόρευμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν, ὅπως ἐκ τοῦ τιμίου κέρδους του προσπορισθῇ τὰ πρὸς τὸ ζῆν τῆς οἰκογενείας του καὶ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ νὰ τὰ διαφυλάξῃ ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ, ὡς καταισχύνην φέρουσαν αὐτόν μὲ ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ καὶ ποινικοῦ νόμου, βαρυνούσας αὐτὸν δι’ ἰδίων ἐξόδων, βαρυνούσας αὐτὸν ἀπὸ πάσης βλάβης καὶ ζημίας, ὅταν, λέγω, τοιαῦται διατάξεις ὑπάρχουσι διὰ τοὺς μικροὺς ἐμπορίσκους, δὲν θὰ εἶναι θυσία, ἵνα ἐπιταχθῶσιν οἱ μῦλοι καὶ παύσῃ νὰ δίδηται σῖτος εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ μόνον ἄλευρα. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τὸ μυστήριον. Ἐὰν δὲν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τοῦτο ἀμέσως, δὲν θὰ μεμφῶ αὐτοῦ, ὅτι ἐπιέσθη ὑπὸ συμφερόντων, ἀλλὰ θὰ μεμφῶ, ὅτι ἐπιέσθη, κατὰ τρόπον, ἐνισχύοντα τὸ μέχρι τοῦδε ἐφαρμοζόμενον πλουτοκρατικὸν σύστημα, ἐπιέσθη, κατὰ τρόπον, ὅστις θᾶττον ἢ βράδιον θὰ ἀποδείξῃ τὴν πλάνην αὐτοῦ, ἐφαρμόζοντος σύστημα ἀντίθετον πρὸς ὅ,τι ὑπεδεικνύετο. Ὅταν δὲ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ὑπάρξῃ δύναμις ἐκ τῶν συμπολιτῶν του, θὰ τοῦ εἴπωσι: προσέξετε καλά. Αὐτά, τὰ ὁποῖα πράττετε τώρα, ἔπρεπε νὰ τὰ πράξητε πρὸ μηνός. Διότι φοβοῦμαι, ὅτι οἱ συμπολῖται ὑμῶν, ἐμπίπτοντες καὶ πάλιν διὰ τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε καὶ εὗρε κινδυνώδη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ εὑρεθῶσιν ἐνώπιον τῶν δυσχερειῶν, καὶ τότε διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ὑπάρχῃ Κράτος ἐπαρκές, καὶ οὐδὲν τῶν νέων μέτρων, ἅτινα ὑποδεικνύω, νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ.

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ψαρρῶν, διὰ τὴν συμβολήν, τὴν ὁποίαν εἰσέφερεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἡ προμήθεια τοῦ σίτου, διότι περὶ αὐτῆς κυρίως πρόκειται, ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν διὰ τὸ Κράτος καὶ προέβη καὶ περαιτέρω, ὑποδείξας, ὅτι ἴσως ἡ ἀνάγκη αὕτη, ἴσως ἡ προμήθεια αὕτη ἐξακολουθήσῃ καὶ ἔτι ὅτι οἱ λόγοι, οἱ σήμερον δημιουργοῦντες τὴν ἀνάγκην, ἐκλείψωσι, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον, προϊόντος τοῦ χρόνου, νὰ ἐμφανισθῇ ἄλλος λόγος, οὐχὶ τόσον πιεζούσης ἀνάγκης, σκοπιμότητος ὅμως. Καὶ μέχρι μὲν τοῦ σημείου τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπερηκόντισε, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν, τῆς ἐργασίας, τῆς γενομένης ὑπὸ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε διεξήγαγον τὸ ἐκ τῆς φορᾶς τῶν πραγμάτων ἐπιβληθὲν εἰς αὐτὰ ἔργον. Ὁμιλήσας ἐγώ, ὡς ὡμίλησα, περὶ τῆς ἐργασίας τῶν προσώπων τούτων, ἐξεπλήρωσα ἕν καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἡ συνείδησίς μου μοὶ ὑπηγόρευε. Δύναται νὰ αἰσθάνεται ἀντίθετον καθῆκον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρρῶν Βουλευτής....

§207Γ. ΠΩΠ. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν. Δὲν ἔθιξα κανὲν πρόσωπον, διότι δὲν γνωρίζω οὐδέν.

§208Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Περὶ τοῦ συνόλου ὡμιλήσατε.

§209Γ. ΠΩΠ. Περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὅν εἰργάσθησαν.

§210Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐννοῶ, ὅτι σεῖς ἀναφέρεσθε εἰς ὡρισμένα πρόσωπα.

§211Γ. ΠΩΠ. Διότι οὐδέποτε ἀνέφερα ἐν τῷ βίῳ μου πρόσωπα, ἀλλὰ πράγματα.

§212Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ πρόσωπα δὲν τὰ λαμβάνετε, ὡς τὸν α ἢ τὸν β; ἀλλ’ ὡς πρόσωπα ἐργασθέντα, ἀδιάφορον ἂν λέγωνται α ἢ β.

§213Γ. ΠΩΠ. Δὲν τὰ γνωρίζω κἄν.

§214Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν δύναται νὰ αἰσθάνηται ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ τὸ καθῆκον τοῦ ἐλέγχου αὐτῶν. Βεβαίως, ἐν τῷ ἀποτελέσματι τοῦ ἔργου αὐτῶν, πολλαὶ δύνανται νὰ φωραθῶσιν ἀτέλειαι καὶ ἐν πολλοῖς, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπέτυχε τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον εἰργάζετο, καὶ εἰς τοῦτο ἀποβλέπων, ἤλεγχεν αὐτά. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς εὕρηται ἐν δικαίῳ, ὑπὸ ἕνα ὅρον, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσῃ τὸν ἔλεγχον αὐτοῦ εἰς τὸ πρᾶγμα, νὰ μὴ θελήσῃ δέ, ἀναγόμενος ἀπὸ τοῦ πράγματος εἰς τὰ πρόσωπα, νὰ διατυπώσῃ καὶ κατ’ ἐκείνων, παρὰ τῶν ὁποίων ἐζητήθησαν ὑπέρμετρα, ἔλεγχον, ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν ἐπὶ ταῦτα νὰ ἐπαρκέσωσι. Καὶ ἂν οὕτω διατυπώσῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ, δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἡ συνείδησις, ἡ ἐμή, ὑπαγορεύει, νὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνοι, πράξαντες ὅσα ἔπραξαν, συνεισέφερον ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως νὰ συνεισφέρωσι καὶ τὸ συνεισέφερον μετὰ ζήλου, μετ’ ἀφοσιώσεως, τὴν ὁποίαν ἀντιληφθείς, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τιμήσω. Ἀδιάφορον, ἂν δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκὴς ὁ ζῆλος, ἀδιάφορον ἂν δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκὴς ἡ ἀφοσίωσις καὶ ἡ ἐργασία, ἵνα διὰ τὸ ζητηθὲν ἐκ τῆς φορᾶς τῶν πραγμάτων ἀπὸ αὐτοὺς, μὴ τελείως ἐπαρκέσωσι. Διότι, Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὸ πρόσωπον, εἶναι, ὅτι συνεισφέρει πᾶν ὅ,τι διαθέτει μετὰ ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως· ἂν δι’ ἄλλους λόγους, ἀνεξαρτήτους αὐτοῦ, ἂν διότι ἐζητήθησαν παρ’ αὐτοῦ πλείονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ, δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ, δυνατὸν νὰ ἐκφράσῃ τις λύπην, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἕνεκα τῆς μὴ πραγματοποιήσεως τοῦ σκοποῦ, ὑπέστησάν τι, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἐλεγχθῇ τὸ πρόσωπον. Θὰ ἦτο ἄδικον, Κύριοι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ὀργανωθῇ, ἢ μᾶλλον νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ ὑπηρεσία οἵα ὑπῆρξεν. Ἠμφισβήτησα τοῦτο ἀπὸ τῆς θέσεώς μου καὶ εἶπον: Ὄχι, ἡ ὑπάρξασα, οἵα ὑπῆρξεν ὑπηρεσία, δὲν πρόκειται ἁπλῶς νὰ προμηθευθῇ, πρόκειται νὰ ὀργανωθῇ νέα ὑπηρεσία, τὰς βάσεις τῆς ὀργανώσεως τῆς ὁποίας ἐξέθηκα διὰ τῆς κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀγορεύσεώς μου. Δὲν ἐπανέρχομαι εἰς αὐτήν, ἀμφισβητῶ ὅμως τὸ λεχθὲν καὶ βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτι πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐργασία διεξαγημένη ὑπὸ τῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας, ὑφ’ ἧς διεξήγετο. Θὰ ὀργανωθῇ νέα ὑπηρεσία ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκα κατὰ τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἦσαν ὁ σκοπὸς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅπως δὲν ἦτο ὁ κύριος σκοπὸς τῆς ἀγορεύσεώς του, ἡ χαρίεσσα ὄντως παρῳδία ἀρκετῶν σημείων τοῦ λόγου μου, τὴν ὁποίαν ἀπεπειράθη. Εἶχε πολλὴν ἀξίαν ἡ παρῳδία αὐτή, διότι γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐντριβὴς περὶ τὴν φιλολογίαν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ παρῳδίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἴσην ἢ καὶ μείζονα ἀξίαν ἀπὸ τὰ παρῳδηθέντα. Δὲν ἦτο δὲ τοῦτο ἐπίσης ἐκ τῶν κυρίων σκοπῶν τοῦ λόγου του. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὑποθέτω, ὅτι ἦτο ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν μοὶ εἰσηγήθη.

§215Γ. ΠΩΠ. Ἀναμφισβητήτως.

§216Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐπιτάξατε τοὺς μύλους, τοὺς μεγάλους, κατ’ ἀρχάς, καὶ προχωρήσατε καὶ μέχρι τῶν μικρῶν.

§217Γ. ΠΩΠ. Ταὐτοχρόνως, ὅλους.

§218Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ πλήρης διατύπωσις τῆς ἰδέας, θὰ ἦτο: ἐπιτάξατε τοὺς μύλους, ὅσους χρειάζεσθε, ἵνα τροφοδοτήσητε ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀρχόμενοι ἀπὸ τῶν μεγαλειτέρων καὶ φθάνοντες εἰς τοὺς μικροτέρους, καὶ ὅταν τοῦτο πράξητε, τὸ ζήτημα τὸ ἔχετε λελυμένον, διότι σεῖς θὰ δίδητε τὸ ἄλευρον, τὸ ἐκ τοῦ σίτου παραγόμενον, — Εἰς τίνα; Τοῦτο δὲν τὸ καθώρισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος — καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε μὴ θίγεται τὸ ἐμπόριον. Καὶ ἠρώτησα ἐγώ: τὸ εἰσαγωγικόν; Καὶ μοὶ ἀπήντησεν: ὄχι τὸ εἰσαγωγικόν, διότι αὐτὸ τὸ ὑποκατεστήσατε σεῖς. Ποῖον, λοιπόν, ἐμπόριον; Τὸ μεταξὺ τοῦ μύλου καὶ τοῦ καταναλωτοῦ. Δὲν εἶναι οὕτω; Λοιπόν, ὅταν ἐρωτήσητε «εἰς τίνας;», τοὺς ὁποίους δὲν ὥρισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, προκύπτει ἡ ἀπάντησις ἐκ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τοὺς ἐμπόρους τῶν ἀλεύρων. Εἶπε, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι: ἐπιτάξατε τοὺς μύλους, τόσους μύλους, ὅσους χρειάζεσθε, διὰ νὰ παραγάγητε ὅλον τὸ ἄλευρον, τὸ ὁποῖον χρειάζεται ἡ Ἑλλάς, τὸ δὲ ἄλευρον τοῦτο δώσατέ το εἰς τοὺς ἐμπόρους τῶν ἀλεύρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἐκτὸς ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους μετ’ ὀλίγον θὰ θίξω, ἐπικαλεῖται, ἐπαναλαμβάνων τὸν λόγον ἐν τῇ ἀγορεύσει του, τὸ ὅτι τὸ ἐμπόριον πρέπει νὰ μείνῃ ἄθικτον καί, μονονουχί, παρέστησεν ἡμᾶς, ὡς μέλλοντας νὰ καταστρέψωμεν τὸ μεν «εἰς τοὺς ἐμπόρους τῶν ἀλεύρων». Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Συνάδελφον: Ἄν δὲν πράξωμεν, ὡς λέγει, ἄν δὲν δώσωμεν ἄλευρα εἰς ἐμπόρους, ποῖον ἐμπόριον καταστρέφομεν; Τὸ ἐμπόριον τῶν εἰδικῶν ἀλευρεμπόρων, τῶν ἐχόντων ἀποκλειστικὸν ἔργον τὸ πωλεῖν ἄλευρα.

§219Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Οἱ μπακάληδες εἶναι, ποὺ πωλοῦν τὰ ἄλευρα· εἰδικοὶ δὲν ὑπάρχουν.

§220Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει τοιοῦτον ἐμπόριον ἐν ἀριθμῷ ἀνθρώπων ἀξίῳ λόγῳ, ὥστε νὰ ἀποτελῇ τοῦ καθολικοῦ ἐμπορίου τῆς Χώρας μέρος τόσον, ὥστε νὰ δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν; Φρονῶ, ὄχι, διότι ἐν τῷ μέσῳ τῶν μυριάδων ἐμπόρων, τῶν ἐν Ἀθήναις εὑρισκομένων καὶ ἐν Πειραιεῖ, ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ ὑπάρχουν δύο δωδεκάδες ἀλευρέμποροι, ἢ τρεῖς, ἀποκλειστικὸν ἐμπόριον ἐχόντων τὸ ἄλευρον. Ἀλλ’ ὁ κ. Συνάδελφος μοὶ ἔκαμε μίαν διακοπήν, διὰ νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ὑπάρχουν ἀλευρέμποροι, διότι ἄλευρα πωλοῦσιν οἱ μύλοι. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουσι μύλοι, δὲν ὑπάρχουσιν οὔτε ἐκεῖ εἰδικοὶ ἀλευρέμποροι, παρὰ ἐλάχιστοι, διότι τὸ ἄλευρον τὸ πωλοῦν ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη, τὰ σχετικά. Τοῦτο εἶναι γνωστόν, ὅτι συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἡ ἀφαίρεσις, λοιπόν, τοῦ ἀλεύρου ἀπὸ τοῦ ἐμπόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐμπορεύεται ἐν ταὐτῷ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη, δὲν καταστρέφει κανὲν ἐμπόριον, οὐδὲ πλήττει αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη παρατήρησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Τὸ ἐμπόριον εἶναι παράγων προόδου τῆς Χώρας, τὸ ἐμπόριον εἶναι εἷς ἐκ τῶν κοινωνικῶν παραγόντων, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου μεγάλως ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρηται καὶ ἡ Πολιτεία καὶ πᾶσα Κυβέρνησις, ἀντιπροσωπεύουσα αὐτὴν πρεπόντως. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι μία γενικὴ ἀρχή, οὕτω πως δὲ γενικῶς ἐξαγγελλομένη, διὰ νὰ εἶναι ἀληθής, ὀφείλει νὰ ἐξηγηθῇ τις, τὶ ἐννοοῦμεν, ὅταν λέγωμεν τὸ ἐμπόριον. Νομίζει ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἀξιοσεβάστου τούτου ἐμπορίου, ὡς θεσμοῦ, περιλαμβάνεται ἡ ἐκ τυχαίων περιστάσεων δημιουργία πολλαπλῶν βαθμήδων παραγωγοῦ ἢ εἰσαγωγέως ἐν τῇ Χώρᾳ ἐμπόρου καὶ καταναλωτοῦ; Καὶ νομίζει, ὅτι, ἐὰν εἴς τινα περίστασιν, ἕνεκα οἱωνδήποτε λόγων, δὲν γίνεται δυνατὸν μίαν ἢ πλείονας, ἢ πάσας τὰς βαθμίδας, αἱ ὁποῖαι παρεμβάλλονται μεταξὺ παραγωγοῦ ἢ εἰσαγωγέως τοῦ προϊόντος ἐν τῇ Χώρᾳ καὶ καταναλωτοῦ νὰ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου, ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν ἐκ τοῦ φόβου μὴ τυχὸν ἄρωμεν αὐτάς, καὶ οὕτω πλέον πλήξωμεν παραγωγικὴν καὶ συντελεστικὴν προόδου τῆς Χώρας ἐργασίαν; Ἐὰν τοῦτο νομίζῃ, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι διαφωνῶ πρὸς αὐτόν. Διότι, Κύριοι, τὸ ἐμπόριον ἐν τῷ συνόλῳ του ἐκπροσωπεῖ τὴν ἔννοιαν τῆς παρεμβάσεως μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, μετὰ τῆς ἀναγκαίας μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο. Ἀλλ’ εἶναι κατὰ τοσοῦτον σεβαστώτερον, διότι εἶναι κατὰ τοσοῦτον χρησιμώτερον, ἐφ’ ὅσον κατορθώνει, ἵνα δι’ ἥττονος, δι’ ὀλιγωτέρας παρεμβάσεως συντελῇ τὴν τοιαύτην ἐπαφήν. Ἐὰν δὲ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ Κράτος νὰ συντελέσῃ, ὥστε ἡ ἐπαφὴ αὕτη νὰ γίνῃ δι’ ἑνὸς μόνου προσώπου, δι’ ἑνὸς μόνου παρεμβαίνοντος ὀργάνου, καὶ τὸ Κράτος δὲν συντελεῖ εἰς τοῦτο, τὸ Κράτος συμβάλλει εἰς τὴν σχετικὴν ἐκείνην διασπάθισιν χρήματος, εἰς τὴν διασπάθισιν ἐργασίας, εἰς τὴν διασπάθισιν δυνάμεων. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Πᾶς παρεμβαίνων, ἀποζῇ ἐκ τῆς παρεμβάσεως· πᾶς παρεμβαίνων κερδίζει ἐκ τῆς παρεμβάσεως, πᾶς παρεμβαίνων ὀρθῶς ἀποζῇ, ὀρθῶς κερδίζει ἐκ τῆς παρεμβάσεως, διότι καταναλίσκει ἐν ταύτῃ τὴν ἐργασίαν του. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθιστᾶτε περιττὸν ἕνα παράγοντα, τὶ πράττετε; Μίαν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐπὶ τοῦτο διατίθεται, τὴν καθιστᾶτε διαθέσιμον ἐπὶ ἄλλο τί, καὶ τοῦτο τὸ ἄλλο τί, εἶναι αὔξησις τῆς παραγωγῆς τῆς Χώρας. Ἀλλά, καθισταμένης περιττῆς μιᾶς ἐργασίας καὶ κερδιζομένης μιᾶς δυνάμεως, ἥτις ἐκεῖ διετίθετο, καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐκεῖ νὰ διατεθῇ πλέον, καὶ ἡ ὁποία θὰ διατεθῇ ἀλλοῦ καὶ θὰ αὐξήσῃ τὸν πλοῦτον τῆς Χώρας, καθισταμένης, λέγω, περιττῆς τῆς τοιαύτης δαπάνης ἐργασίας, τὸ ἕτερον πράττετε, ἢ ἐλαφρύνετε τὸ ἐμπόρευμα, ἐρχόμενον εἰς τὸν καταναλωτὴν ὀλιγώτερον ἐπιβεβαρυμένον; Διότι, ἐὰν ἔλθῃ τὸ ἐμπόρευμα, ἄνευ τῆς παρεμβάσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία κατεγίνετο εἰς αὐτὸ καὶ ἀπέζη, καὶ ἐλάμβανε μέρος καὶ ἐκέρδιζεν ἀπ’ αὐτό, ἀλλ’ ἤρχετο τὸ ἐμπόρευμα ἄνευ τῆς ἀξίας τῆς ἐργασίας ἐκείνης τῆς παρεμβαινούσης, τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο θὰ ἔλθῃ ὀλιγώτερον ἐπιβεβαρυμένον. Ἐνῷ, λοιπόν, τοιοῦτον ἐμπόρευμα δίδετε εἰς τὸν καταναλωτήν, δίδετε ἀφ’ ἑτέρου καὶ εἰς τὴν Χώραν αὔξησιν παραγωγῆς, καὶ ἑπομένως, ἀπὸ ἀπόψεως πλουτολογικῆς πολιτικῆς, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸ Κράτος, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτό, νὰ συντελέσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν παρεμβαινόντων, εἰς τὴν ἐλάττωσιν, ὡς εἶπον, τῶν βαθμίδων τῆς παρεμβάσεως, διότι τοῦτο πράττον, πράττει ἔργον πλουτολογικῶς χρήσιμον, πράττει ἔργον οἰκονομικῶς χρήσιμον, πράττει ἔργον χρήσιμον καὶ διὰ τοὺς καταναλωτάς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς Χώρας. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ προστασίας, ἀναμφισβητήτως ὀφειλομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐμπόριον, — διότι οὔτε παραγωγή, οὔτε κατανάλωσις δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ τοῦ ἐμπορίου, ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ διαμέσου, — πρέπει νὰ ἐννοοῦμεν τὸν διάμεσον τοῦτον, ὅσον ἔνεστιν ἁπλοῦν, καὶ ὅταν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττοῦμεν αὐτόν, εἶναι ἐπιβεβλημένη ἐκ τῆς συνήθους ἀντιλήψεως, τῶν πλουτολογικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, ἡ ἐλάττωσις, προσθέτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ τὸν κοινωνικὸν ὅρον. Δὲν εἶναι, λοιπόν, τὸ ἐμπόριον τοῦ ἀλευρεμπόρου, τὸ ὁποῖον πληττόμενον, θέλει πλήξῃ τὸ ἐν γένει ἐμπόριον τῆς Χώρας, πρὸς τὸ ὁποῖον τόσα ὀφείλομεν. Ἑπομένως, δὲν εἶναι κατὰ πολὺ ἄξιον λόγου, δὲν εἶναι δὲ κἄν τὸ ἐμπόριον τοῦ ἀλευρεμπόρου ἐξ ἐκείνων, τῶν ἀμέσων παρεμβάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προκαλέσωσι τὴν τοιαύτην ἐκτίμησιν τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου. Ἀλλ’ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὰ ἄλευρα, τὰ παραγόμενα ἐκ τῶν μύλων, εἰς τοὺς ἀλευρεμπόρους. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἐννοοῦμεν καὶ θέλομεν καὶ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν διάθεσιν τοῦ χορηγουμένου, ὥστε νὰ μὴ ἀποκρυβῇ. Διότι ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, πλὴν τῶν συνήθως κατ’ ἐπάγγελμα ἀσκούντων τὸ ἐμπόριον τῶν ἀλεύρων, ἔστω καὶ ἐν τῷ παντοπωλείῳ των, ἐδημιουργήθη ἀπειρία ἀνθρώπων θελόντων νὰ λάβωσιν ἄλευρα. Ἐάν, λοιπόν, ἐδίδομεν, ὅπως εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις, εἰς πάντας τοὺς ἐμφανιζομένους ὡς ἀλευρεμπόρους ἄλευρα, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Συνάδελφον, ὅτι ἐν βραχυτάτῳ διαστήματι, ἑβδομάδος ἴσως, ἐν μόνῳ τῷ χρονικῷ διαστήματι, τῷ ἀπαιτουμένῳ, ἵνα συντελεσθῇ τὸ πρᾶγμα, θὰ καλυφθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 70.000 τόννων σίτου, μεταποιουμένων εἰς ἄλευρα, τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι θέλομεν ἔχει πρὸς διάθεσιν.

§221Γ. ΠΩΠ. Σεῖς τὸ εἴπετε.

§222Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶπον, ὅτι θὰ ἔχωμεν πρὸς διάθεσιν, ἐδέχθητε ὅμως καὶ σεῖς αὐτὸ καὶ τὸ ἐθέσατε ὡς βάσιν καὶ εἴπετε, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι μέγα. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσατε σεῖς ὡς μέγα ποσόν, καὶ ἐκεῖνο θὰ καλυφθῇ εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, ὅσον θέλει νὰ παραχθῇ. Καὶ ἔπειτα θὰ ἐτρέχομεν νὰ ζητῶμεν εἰς τὰς μυριάδας μυριάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἵλκυσαν τὴν συμπάθειαν ἡμῶν, ὡς ἀλευρέμποροι, ἀπήγαγον τὰ ἄλευρα εἰς ἀπόκρυψιν. Καὶ τότε ἄν τοῦτο πράξωμεν, δύναται νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι, ὄχι μόνον, ἂν παρασχεθῶσιν ὅσα ἐγὼ εἶπον, ἀλλὰ καὶ ἂν ἠθέλομεν καταφύγῃ εἰς τὰ ὑπερφυσικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσεν, εἰς ἀφορισμούς, καὶ δὲν ἠξεύρω ποίας ἄλλας πράξεις, οὐδὲν θὰ ἐπετυγχάνομεν. Διαφωνῶ, λοιπόν, εἰς τὸ σύστημα τῆς διὰ τῶν ἀλευρεμπόρων διανομῆς. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πᾶσα θὰ εἶναι εὐτυχής, ἐὰν καθίστατο δυνατὸν νὰ ἐδίδομεν τὸ ἄλευρον, τὸ παραγόμενον ὑπὸ τῶν μύλων, εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς ἀπ’ εὐθείας, διὰ νὰ τὸ μεταβάλλουν εἰς ἄρτον, ὅπως γίνεται εἰς τὰς Ἀθήνας, εἴτε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν εἰς τὸ σπίτι των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο. Τοῦτο πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἰδανικόν, εἰς ὅ νὰ ἀποβλέψωμεν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν διὰ λόγους πασιδήλους, διότι δὲν τρώγουν διὰ τῶν μύλων εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ προμηθευθοῦν ἄλευρι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατ’ οἶκον παρασκευάζουν τὸν ἄρτον. Κατ’ ἀνάγκην, λοιπόν, θὰ παρέμβωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες, ποιούμενοι τὴν ἐμπορίαν τοῦ ἀλεύρου, διαθέτουσι τοῦτο πρὸς τοὺς καταναλωτάς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὸν κύριον σκοπὸν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Συναδέλφου, εἶναι ἡ ἐπίταξις τῶν μύλων. Λέγει: θὰ δώσητε εἰς τοὺς μύλους σιτάρι, διὰ νὰ δώσουν ἄλευρι. Ὀρθῶς θὰ πράξητε. Ἀλλὰ διατὶ δειλιᾶτε; Διατὶ δὲν ἐπιτάσσετε τοὺς μύλους, νὰ τοὺς πάρετε σεῖς, νὰ ἐπεξεργασθῆτε σεῖς τὸ ἄλευρι καὶ νὰ τὸ δώσητε εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ τὸ δώσητε; Καὶ ἐρωτῶ: διατὶ πρέπει νὰ ἐπιτάξωμεν; Εἰς τὶ ἀποβλέπομεν, τὶ σκοποῦμεν; Τὸ ἄλευρι, τὸ παραγόμενον ἐκ τοῦ σίτου, ὃν ἐδώσαμεν εἰς ἕνα μυλωθρὸν μεγάλον, ἢ μικρόν, θὰ διατεθῇ ὡς ἡμεῖς θὰ διατάξωμεν. Εἰς τοῦτο ἀποβλέπομεν. Ἐὰν τοῦτο ἔχωμεν καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιτάξεως, ἔχομεν ὅ,τι ζητοῦμεν, διότι οὐδὲν πλέον διὰ τῆς ἐπιτάξεως δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν. Διὰ τῆς ἐπιτάξεως θὰ ἔχωμεν τί; Τὸ παραγόμενον ἐκ τοῦ σίτου ἄλευρι θὰ τὸ ἔχωμεν εἰς τὴν διάθεσίν μας. Ἐπὶ τοιούτῳ σκοπῷ, λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, διατὶ δὲν ἐπιτάσσετε τοὺς μύλους; Καὶ ἐγὼ λέγω, ἐὰν γίνεται δυνατόν, νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὸν τὸν σκοπόν, ἄνευ ἐπιτάξεως τῶν μύλων, ἐπιμένετε ἀκόμη εἰς τὴν ἐπίταξιν τῶν μύλων; Ἐγὼ νομίζω, ὄχι. Ποῖος εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν ἄνευ ἐπιτάξεως; Ὁ τρόπος εἶναι ἁπλοῦς. Οἱ μύλοι, ἰδίως οἱ μεγάλοι, δύνανται εὐκόλως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἔλεγχον, διττὸν ἔλεγχον, διὰ τῆς ἀναγωγῆς τοῦ ποσοῦ τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον. Ὅταν τοῦ δώσωμεν 100.000 ὀκάδας σίτου, ἠξεύρω, ὅτι πρέπει νὰ βγάλῃ 75.000 ὀκάδας ἄλευρι, ἠξεύρω, ἑπομένως, πόσον πρέπει νὰ ἔχῃ διαθέσιμον. Ὅταν δὲ τοῦ κανονίσω, ὅτι τὸ ἄλευρι αὐτὸ δὲν δύναται νὰ τὸ διαθέτῃ ἄνευ ἀδείας καὶ μόνον ἐκεῖ ποὺ θὰ τοῦ ἐπιτρέψω καὶ θὰ τοῦ ἐπιβάλλω καὶ μὲ τήν τιμήν, τήν ὁποίαν ἐγὼ θὰ τοῦ καθορίσω, δὲν συμβαίνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συνέβαινεν, ἐὰν εἶχον πάρει ἐγὼ τὸν μῦλον καὶ ἔπραττον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητῶ; Ἐάν, λοιπόν, δύναμαι τοῦτο νὰ πράξω, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταφύγω εἰς τὴν ἐπίταξιν. Προσεπάθησα δὲ νὰ δύναμαι νὰ πράξω τοῦτο, διὰ τοῦ ν)δίου, καὶ διὰ τοῦτο ἔχω διατάξεις ἐν αὐτῷ, δι’ ὧν νὰ ἀσφαλίζηται, ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ πράξω τοῦτο. Ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις; Αἱ διατάξεις εἶναι ἐκεῖναι, καθ’ ἃς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλω οἱονδήποτε ὅρον εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἀγοράζει παρ’ ἐμοῦ σῖτον. Δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀλευροβιομήχανον, εἰς ὃν δίδω σῖτον: ὑπόγραψε ἐδῶ, δὲν θὰ διαθέσῃς οὔτε ἕνα σακκὶ ἄλευρι, ἐὰν δὲν λάβῃς ἄδειαν ἰδικήν μου καὶ δὲν θὰ τὸ πωλήσῃς, παρὰ μὲ τὴν τιμήν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ σοῦ ὁρίσω ἐγώ. Ἀκόμη περισσότερον: ὄχι μόνον εἰς τοῦτο δύναμαι νὰ τὸν ἐξαναγκάσω, ἀλλ’ ἔχω καὶ διάταξιν ποινικήν, δι’ ἧς, ἐὰν παραβῇ τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσιν, τὸν τιμωρῶ καὶ τὸν τιμωρῶ ἀγρίως. Ἔχω ὅλα τὰ μέσα νὰ τοῦ ἐπιβληθῶ, διότι δύναμαι νὰ συμφωνήσω αὐτὰ καὶ ἀφοῦ τὰ συμφωνήσω, δύναμαι νὰ τὸν ὑποχρεώσω νὰ τὰ τηρήσῃ, διότι, ἐὰν δὲν τὰ τηρήσῃ, ἔχω τὰ ἑξῆς μέσα νὰ τὸν ἐξαναγκάσω: α) νὰ τοῦ ἔχω θέσῃ ποινικὴν ρήτραν, β) νὰ τοῦ ἐπιβάλω τήν ποινήν, γ) νὰ μή τοῦ δώσω σιτάρι πλέον καὶ δ) νὰ τοῦ πάρω τὸν μύλον. Ὅταν ἔχω πάντα ταῦτα τὰ μέσα, θὰ ἐπιτύχω ἢ ὄχι; Ἔχετε οἱανδήποτε γνώμην θέλετε περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου πρέπει νὰ ἔχητε γνώμην σύμφωνον μὲ ἐμέ, διότι, ἐὰν νομίζητε, ὅτι θὰ ἀποτύχω, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ δοκιμάσω τὴν μέθοδον αὐτὴν, προτοῦ καταφύγω εἰς τὴν ἐπίταξιν; Θὰ δύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι εἶναι ἀδιάφορον, διότι θὰ καταφύγω καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐπίταξιν. Ἀλλ’ ἡ ἐπίταξις ἔχει ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἶναι λίαν ἐκτεταμένα. Εἷς μῦλος εἶναι ἕνα βιομηχανικὸν κατάστημα, εἷς μεγάλος μῦλος, εἶναι ἕνα μεγάλο βιομηχανικὸν κατάστημα. Βεβαίως, δυνάμεθα νὰ ἐπιτάξωμεν τὸν μῦλον καὶ τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ μύλου καὶ τοῦ μηχανικοῦ ἢ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, ὑπάρχει καὶ διευθύνων νοῦς. Ἐκεῖνος δὲν ἐπιτάσσεται...

§223Γ. ΠΩΠ. Στρατεύεται.

§224Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οὔτε στρατεύεται, διότι ὁ διευθύνων νοῦς δὲν κινεῖται, ὅταν τὸν βάλλετε νὰ καθήσῃ ἐκεῖ, διὰ νὰ κινηθῇ. Πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἐλατήριον ἐκεῖνο, ὅπερ κατὰ τοὺς φυσικούς, κοινωνικοὺς ἀνθρωπίνους νόμους, τὸν κινεῖ. Τὴν στιγμήν, λοιπόν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν ἐπιτάξῃ αὐτόν, καὶ ἠθέλομεν ὑποχρεώσῃ αὐτὸν νὰ κινηθῇ, θὰ κινηθῇ τὸ σῶμά του, θὰ κινηθῇ τὸ πνεῦμά του, ἀλλὰ δὲν θὰ κινηθῇ τὸ πνεῦμα, ὅπως θὰ κινηθῇ ἐν φυσικῇ καταστάσει, ὑπὸ φυσιολογικοῦ ἐλατηρίου τιθέμενον ἐν κινήσει. Δὲν ἐπιτάσσεται τὸ πνεῦμα, κ. Συνάδελφοι. Λοιπόν, ποῖος θὰ διευθύνῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν; Διότι ὅλον αὐτὸ τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτάξω, ὅπως τὸ ἐπιστρατεύσω, θὰ πληρώνηται, καὶ διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ παραγωγὴ αὐτοῦ τοῦ προσωπικοῦ ἀναλόγως μὲ τὴν ἀμοιβή του, ὡς θὰ ἐγίνετο ὑπ’ αὐτοῦ, τίς θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὴν ἐργασίαν; Ὅλοι γνωρίζετε, καὶ ὅσοι συνέπεσε νὰ ἔχητε ἰδίας ἐργασίας, ἢ νὰ ἀντιληφθῆτε ἐργασίας ἄλλων, ὅτι, ἐὰν στείλητε δέκα ἐργάτας — καὶ λαμβάνω μίαν ἐργασίαν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου συνήθης καὶ εἰς ὅλην τὴν Πελοπόννησον, — εἰς μίαν σταφίδα νὰ τὴν σκάψωσιν, ἐξαρτᾶται πολὺ ἀπὸ τὸ ποῖον θὰ βάλητε ἐπάνω νὰ τοὺς ἐπιβλέψῃ, καὶ ἂν ὑπάγῃ ὁ οἰκοκύρης νὰ σταθῇ ἀπὸ ἐπάνω, ὁ κ. Εὐταξίας θὰ σᾶς βεβαιώσῃ, ὁποῖα ἀποτελέσματα δύναται νὰ ἔχῃ ἡ τοιαύτη ἐπιχείρησις, διότι, οὐχὶ σπανίως, καίτοι ἔχων δύο καὶ τρεῖς ἐπιστάτας, μετέβη δὶς καὶ τρὶς τῆς ἡμέρας, καὶ βεβαίως ἀπεκόμισε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πολὺ διάφορος ἐγίνετο ἡ ἐργασία, ἐκ τῆς ἁπλῆς ἁπλῆς τῆς ἡμέρας παρουσίας τοῦ ἰδιοκτήτου. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐργοστασίου τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγὼ θὰ τὸ ἐπιτάξω; Οἱ μισθωτοὶ ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους ἐκεῖνος ἐστράτευσε καὶ ἐπέταξα ἐγώ, ἵνα κάμωσιν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν; Ἢ ὄργανα τοῦ Κράτους, αὐτοσχεδιαζόμενα; Εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσω περιγράφων ποίους κινδύνους ἐνέχει ἡ ἐπιχείρησις τοῦ ἐργοστασίου ὑπὸ τοιούτους ὅρους· ἐὰν δὲ, ἀντὶ ἑνὸς ἐργοστασίου, ἐπιτάξωμεν συγχρόνως ὅλους τοὺς μύλους 2.000.000 ὀκάδων τὴν ἡμέραν, ἠξεύρετε τὶ θὰ εἴπῃ; Ὅλοι οἱ μῦλοι τοῦ Πειραιῶς ἔχουσι θεωρητικὴν ἀπόδοσιν 800.000 ὀκάδων — λέγω θεωρητικήν, διότι δύνανται ν’ ἀποδώσωσιν 800.000. ἀλλὰ νὰ ἐργάζωνται νύκτα καὶ ἡμέραν — θὰ τοὺς ὑπολογίσητε 600.000 τὸ πολύ. Ἕως τὸ 1½ ἑκατομμύριον, θὰ πάρετε καὶ τοὺς μύλους τοῦ Βόλου, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀμέσως μετὰ τοὺς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἔχουν ἀπόδοσιν 160.000, τῆς Θεσ)νίκης, ποὺ εἶναι ἄλλη τόση, τῶν Πατρῶν ποὺ εἶναι ἄλλη τόση, τῆς Μυτιλήνης ποὺ εἶναι ἄλλη τόση. Θὰ φθάσητε εἰς ἓν ποσὸν 20 ἕως 30 μύλων μεγάλων, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ ἔχητε ἓν ἑκατομμύριον τὴν ἡμέραν. Τὸ ἄλλο ἥμισυ ἑκατομμύριον ἠξεύρετε ποῦ θὰ τὸ ἐπιτύχητε; Θὰ καταφύγητε εἰς τετρακοσίους μύλους· ἑπομένως θὰ καταφύγητε καὶ εἰς τοὺς ὑδρομύλους. Θὰ ἀνοίξητε, λοιπόν, μίαν τηλικαύτην ποσότητα ἐπιχειρήσεων ὑπὸ τοῦ Κράτους, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσητε πανταχοῦ τοὺς δυναμένους νὰ γνωρίζωσιν, ὥστε ἀσφαλῶς θὰ πάθητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ἡ κοινὴ γλῶσσα καὶ ἐγὼ τὸ λέγω ἀπροκαλύπτως «πελάγωμα». Ἰδού, διατί, Κύριοι, νομίζω ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ προσφύγω εἰς τὴν ἐπίταξιν ἀμέσως ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ὄχι διότι πιέζομαι ἀπὸ ὅ,τι δήποτε, διότι, προκειμένου περὶ ζητήματος τοιαύτης σπουδαιότητος, οἷον εἶναι τὸ προκείμενον, οἷον εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἡμᾶς, ζήτημα καθαρῶς ἄρτου, ὅπως ὀρθῶς τὸ ὥρισε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμία πίεσις, διότι κατὰ τῆς πιέσεως καὶ ἐὰν ἠδύνατο ἐπί τινος νὰ ἀσκηθῇ ὑπάρχει τοσοῦτον τὸ ἑτέρωθεν ἀντίρροπον, τὸ ἐκ τῆς πιέσεως τῆς ἀνάγκης τῶν πάντων καὶ τὸ ἐκ τῆς ὠθήσεως ἁπαξαπάντων, τὸ ἀντίθετον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἠξίου αὐτὴ ἡ πίεσις, ὥστε νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ κάμῃ κανεὶς χρῆσιν ἐκείνης τῆς πιέσεως· ἐὰν δὲ ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπου νὰ κάμῃ τὴν πίεσιν, θὰ ἐκάμπτετο ἀπὸ τὴν ἀντίθετον πίεσιν, διότι θὰ ἦτο χιλιαπλασία ἐκ τῆς πιέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύναντο νὰ κινήσωσι τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἰδού, λέγω, διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρξώμεθα ἀπὸ τῆς ἐπιτάξεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐννοῶ καὶ νομίζω ἀναγκαῖον εἰς ἐκείνας τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἠθέλομεν συναντήσει ἀντίδρασιν — ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ καθίστατο δυνατὸν νὰ καταστείλωσι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα — ἐπειδή, λέγω, νομίζω ἀναγκαῖον εἰς ἐκείνας τὰς περιστάσεις νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν ἐπίταξιν, ἔχω διατάξεις περὶ ἐπιτάξεως· θέλω ἐπιτάξῃ μύλους καὶ προσωπικόν· δὲν θέλει μείνει ἄοπλον τὸ Κράτος ἀπέναντι ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ εἴπῃ: οὕτως ἐννοῶ νὰ συναλλαχθῶ μεθ’ ὑμῶν, τοιαύτας ἐννοῶ νὰ ἀναλάβητε ὑποχρεώσεις· δὲν θέλει μείνει ἄοπλον τὸ Κράτος νὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς θελήσεως ἐκείνων, οὔτε εἰς τὰς κατὰ παρῳδίαν μνημονευθείσας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, εὐχὰς καὶ ἐπικλήσεις. Ἐννοῶ τὴν προσφυγήν, ἐννοῶ τὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, τοῦ ἐπιβαλλομένου, καὶ ὁπλίζω τὴν χεῖρα τοῦ Κράτους μὲ πᾶσαν δύναμιν, δύναμιν ἐπιβολῆς, καὶ ἔχω τὰς διατάξεις τῆς ἐπιτάξεως, καὶ τὰς ἔχω τὰς διατάξεις τῆς ἐπιτάξεως, παρὰ τὰς ποινικάς. Ἐὰν δ’ ἐπεκαλέσθην καὶ ὑμῶν, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τὴν συνδρομήν, καὶ ἐὰν εἶπον, ὅτι θέλω ἐπικαλεσθῇ καὶ τῶν πολιτῶν τὴν συνδρομήν, ἵνα ὀργανωθῇ, ὡς ἔνεστι πλήρης, ἡ ἀντίδρασις κατὰ πάσης ἀποπείρας εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, τοῦτο τὸ ἔπραξα οὐχὶ διότι τὸ Κράτος ἡμῶν, ὁπλιζόμενον μάλιστα διὰ διατάξεων, οἷαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναί τι ἀσθενές, ἀλλὰ διότι ἡ αἰσχροκέρδεια εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων δυσκόλως καταδιώκονται, διότι δυσκόλως ἀνακαλύπτονται, καὶ ἂν ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν τῶν μελλόντων νὰ ἀδικηθῶσιν, ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θὰ προστατεύσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐζήτησα αὐτήν, διότι, ἄνευ τῆς ἐκ μέρους ἐκείνων ἀντιστάσεως, ἄνευ τῆς ἐκ μέρους ἐκείνων ἀποκαλύψεως, ἄνευ τῆς ἐκ μέρους ἐκείνων καταγγελίας, τοῦ εἰς βάρος ἡμῶν συμβάντος ἀδικήματος, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ τὸ ἀδίκημα· ὅταν δὲ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ τιμωρηθῇ. Διὰ τὴν βεβαίωσιν ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῶσι τὰ θύματα. Καὶ ὅταν ἔκαμον τὴν ἔκκλησιν ταύτην, Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἠδίκησα ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐποίουν τὴν ἔκκλησιν αὐτήν. Ἐὰν ἡ ἔκκλησις δὲν εἶχε τόπον, δὲν θὰ εἶχε τόπον μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπῆρχε βεβαιότης, ὅτι ἐκεῖνοι οὕτως θὰ πράξωσι. Τοιαύτη βεβαιότης, δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχει· καὶ ποιούμενος τὴν ἔκκλησιν πρὸς αὐτοὺς τούτους, νὰ τὸ πράξωσι, δὲν ἠδίκησα αὐτούς, πιστεύσας, ὅτι δὲν θὰ πράξωσιν οὕτως. Γνωρίζετε πάντες ὑμεῖς, ὅτι πλεῖσται τοιαῦται πράξεις, φθάνουσι μέχρις αἰσχρᾶς ἢ ὑπερμέτρως συντελεσθείσης αἰσχροκερδίας. Καὶ εἰς ἐμὲ πλεῖστα κατηγγέλθησαν, ὅτι ὁ δεῖνα, ἀγοράσας σῖτον, τὸν μετεπώλησεν, ἐνῷ τὸν μετέφερε διὰ τὸ δεῖνα μέρος, ὅτι ὁ ἀγοράσας ἄλευρα διὰ τὸ δεῖνα μέρος, δὲν ἠδύνατο νὰ τὰ μεταφέρῃ. Καὶ ἐζήτησα βεβαιώσεις. Καὶ εἰς πολλοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι τὰ αὐτὰ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς κατήγγειλον, τοὺς εἶπον: προσπαθήσατε νὰ ἐκκαθαρίσητε τὰ πράγματα καὶ πάντες γνωρίζετε, ὡς καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ ἀνακοινώσω αὐτὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐγνώριζον, καὶ ἀπεκρύβη τὸ γενόμενον κακόν. Δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ καταδιωχθῇ. Διὰ τοῦτο εἶπον: συστήσατε εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβάνονται, εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι γίνονται θύματα καὶ αὔριον θὰ γίνωσι θύματα, συστήσατε νὰ προσφύγουν εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ νὰ ἀνακοινώσωσιν εἰς τὰς ἀρχὰς ὅ,τι συμβαίνει. Καὶ δι’ αὐτὸ περιέλαβον διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ὁ ἀρνούμενος νὰ δηλώσῃ περὶ γεγονότος, τὸ ὁποῖον γνωρίζει καὶ πρὶν ἀκόμη ἀρχίσῃ ἡ ἀξιόποινος πρᾶξις, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ ἀνάκρισις, καὶ πρὶν ἀρχίσουν αἱ καταθέσεις, διὰ χειραψίας ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ὁ ἀρνούμενος τιμωρεῖται. Ἠθέλησα νὰ τονώσω τὸ αἴσθημα τῆς ἀντιστάσεως, διὰ τῆς καταγγελίας πρὸς τὰς ἀρχὰς τῶν παρὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων συμβαινόντων, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ποινῆς. Ἂν καὶ ἐξήντλησα, ἐξ ὅσων εἰσηγούμενος τοῦ νομοσχεδίου, εἶπον, ἐὰν, λέγω, ἐξήντλησα τὰ μέσα ταῦτα, προσέφυγον καὶ πρὸς τὴν κοινὴν ἔκκλησιν, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνωσι θύματα καὶ τῶν ὁποίων ἐπέστησα τήν προσοχήν νὰ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τῆς ἀποπείρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς θύματα. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, κ. Συνάδελφε, ὅτι δὲν ἔπραξά τι, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντικείμενον παρῳδίας, ἔπραξά τι, τὸ ὁποῖον ἀπήτει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντός μου καὶ ὑπέδειξα εἰς ἐκείνους τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. (ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§225Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Συνάδελφοι. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπίστευον, ὅτι ἡ ἤρεμος καὶ συνεπῶς ἔχουσα τὴν εὐθυμίαν τῆς γαλήνης συζήτησις, ἔστω καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ τραγικωτάτου θέματος, δὲν θὰ ἐξῆπτον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§226Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν μὲ ἐξῆψε διόλου.

§227Γ. ΠΩΠ. Καταλήγων τὸν λόγον, ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ εἰσφέρῃ...

§228Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§229Γ. ΠΩΠ. .. εἰς ἡμέραν μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἅλατος, ὅτι θὰ ἦτο περιττὸν, ἀτυχῶς, ἅλας νὰ εἰσφέρηται εἰς τόσον σοβαρὰν συζήτησιν. Ἐὰν ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ μὲ κατηγορήσῃ διὰ θέμα, τὸ ὁποῖον ἄλλοι ἔφερον, ἀδικεῖ καὶ ἐμὲ καὶ τὸν ἑαυτόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν...

§230Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§231Γ. ΠΩΠ. Ταῦτα εἶπον, παρεξηγήσας τὴν τελευταίαν παρατήρησίν του, καὶ εἶμαι εὐτυχὴς, διότι εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ οὕτω συζητεῖν, καὶ ἀνευρίσκειν τὴν ἀλήθειαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐφοβήθη ἐκ τῆς προτάσεώς του ἕν καὶ μόνον δεινόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ πελάγωμα. Ἂς πιστεύσῃ ἐμέ, ὅστις κατάγομαι ἀπὸ ναυτικὴν ἐπαρχίαν καὶ ἔχω τῆς κληρονομικότητος, ἔστω τὴν πεῖραν καὶ διδαχήν, νὰ προσπαθήσω νὰ γίνω πλοηγός, ὄχι μόνον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν παθόντα τὸ πελάγωμα, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι ὑφίστανται μικραί τινες πελαγωγικαὶ τάσεις ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ πρὸς ἁπλῆν θετικὴν πρότασίν μου ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Εἶπεν, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνω ἐγώ, εἶπε δὲ τοῦτο διακόπτων με, εἰσηγούμενος τοῦ μέτρου, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ... ἐπίταξιν....

§232Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐν ἀνάγκῃ.

§233Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὸ ἐφαρμόσητε ἐν ἀνάγκῃ ὑπερτάτῃ. Τοῦτο εἴπατε.

§234Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§235Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὴν ἐπιστήμην, ἀλλ’ ἔχω καὶ μίαν διάταξιν, ὅταν πλέον ἀπελπισθῶμεν ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην, νὰ καταγίνωμεν εἰς τὰς τοῦ καμπογιαννιτισμοῦ διατάξεις, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἰς οἱονδήποτε προβαίνοντα εἰς ἐπιχείρησιν, νὰ ἔχῃ τὸ τέρμα τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης καὶ νὰ τὸ καταδικάζῃ ὡς ἀνίκανον νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἐπιφυλάσσει. Τὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Εἶπε τοῦτο, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύω ἐγὼ καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ὕστατον προσφυγῆς μέσον, εἶναι καταδεδικασμένον πλουτολογικῶς, εἶναι καταδεδικασμένον ἐμπορικῶς, αὐτὸ ἐφηρμόσθη τότε. Μή τὸ ἐφαρμόσητε, διότι, ὡς εἶπον, ἐὰν δὲν τὸ ἐφαρμόσητε εὐθὺς ἀμέσως, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὸ ἐφαρμόσητε, δὲν θὰ δυνηθῆτε, ὡς εἶπον τερματίζων τὸν λόγον, ἐὰν ὄχι ἐκ τῆς πιέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῆτε, ἀλλ’ ἐκ τῆς δεινῆς πιέσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀφήσωσιν εἰς τὸ Κράτος τήν δύναμιν πλέον νὰ ἐπικοινωνήσῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἵνα παρέχῃ τὰ μέσα. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ, ἀλλ’ ἔρχεται οὕτω ἡ βοὴ μέχρις ἐμοῦ. Τοῦτο λέγομεν, Κύριοι, ὅταν καθ’ ὁμίλους συναντώμεθα ἐξομολογούμενοι πρὸς ἀλλήλους τοὺς πόνους καὶ τὰς δυστυχίας τῶν συμπολιτῶν μας. Ἀλλ’ ἆρά γε χρήζει ἐπιστήμης καὶ μεθόδου ἰδιαιτέρας διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἀπὸ φύσεως ἐξελισσόμενον, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ τὸν τρόπον τῆς τροφοδοτήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς μεθόδου του, ὁ Ἕλλην ἐτρέφετο μὲ μέλι ἄγριον καὶ χόρτα;...

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ ἀκρίδας!

§237Γ. ΠΩΠ. Μὲ ἀκρίδας, ἔστω...

§238Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ποῦ νὰ τὰς εὕρωμεν τὰς ἀκρίδας;

§239Γ. ΠΩΠ. Οὕτω ἐφαντάζετο. Καὶ νομίζει, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ λαὸς θὰ τραφῇ καλλίτερον ἀπὸ ὅ,τι ἐτρέφετο, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν νομιμοποιεῖτε τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐδημιούργησε τὰ παράπονα. Καὶ ὁμολογεῖ ἡ ἰδία, ὅτι δὲν συνέβησαν μεγάλα ἀτυχήματα, δύο ἢ τρεῖς φορὰς κατὰ μῆνα συνέβη νὰ μὴ ἔχωσιν ἄρτον αἱ ἐπαρχίαι, πόλεις τινες καὶ ἡ Πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος...

§240Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Πρωτεύουσα εἶχε πάντοτε ἄρτον.

§241Γ. ΠΩΠ. Εἶχεν, ἀλλ’ εἶχε καὶ τὸ φορτίον τοῦ Τσάντελ, διότι, ἂν εἶχε τὰ θύματα τῆς γλώσσης, τὰ ὁποῖα κατεδίκασαν τὰ φορτία τοῦ Τσάντελ, βαρύνουσι τοὺς δημιουργοὺς τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἀλλὰ τὸ τέρμα εἶναι ἁπλοῦν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι πραγματικόν, δὲν χρειάζεται ἀναλύσεις πλουτολογικῶς ἢ ἐπιστημονικῶς· εἶναι περιττά. Τὰ πράγματα ἀφ’ ἑαυτῶν θὰ διαρρεύσωσιν. Ἐπιτασσομένων τῶν μύλων, θὰ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μετὰ τὸν πόλεμον. Τὸ Κράτος ἔχον τὴν ἐπίταξιν τῶν μύλων, θὰ δίδῃ μέχρι τῶν μύλων σῖτον ἐφθηνότερον, θὰ τὸν δίδῃ τὸν σῖτον, μόνον διότι ἔχει τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς. Τὸ Κράτος, περιορίζον εἰς τὸ κατώτατον ὅριον τὰς δαπάνας τοῦ ἐπιταχθέντος μύλου, θὰ ἔχῃ ἐξ ἄλλου καὶ μίαν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἀλεύρου. Λησμονεῖ ἐξ ἄλλου ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἡ κατανάλωσις θὰ ἔρχηται μόνη καὶ ὁ νοῦς εἶναι τὰ ἁπλᾶ κατάστιχα, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα θὰ ἐπιταχθῶσιν, εἶναι ἡ ἀλληλογραφία τοῦ μυλωθροῦ, καὶ αὐτὴ ἐπετάχθη καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐφόδιον τῆς ἐμπορίας τοῦ Κράτους. Τί συνέβη μέχρι τοῦδε; Τί συμβαίνει μέχρι τοῦδε καὶ πῶς πτοεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν θὰ ἐπιτάξῃ δύο μύλους μόνον διὰ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, καὶ θὰ δίδῃ οὗτος ἀμέσως ἄλευρα εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἀκριβῶς, εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους οἱ μυλωθροὶ παρέχουσι; Καὶ διατὶ πτοεῖται νὰ ἐπιτάξῃ τοὺς μύλους τῶν Πατρῶν καὶ νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττουν οἱ μυλωθροί; Καὶ διατί, ὅταν μεριμνᾶτε περὶ τῆς ἐφθηνίας τοῦ ἄρτου, δὲν θὰ δώσητε ἄρτον καὶ ποιότητος ἀρίστης, ἄρτον μὴ νοθευμένον, διότι θὰ εἶναι ἄρτος ἐκ τοῦ Κράτους ἐξερχόμενος, ἄρτον δὲ ἐφθηνότερον, διότι δὲν θὰ βαρύνεται πρῶτον διὰ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τὸν ἔχετε οὐχὶ ὡς ταμιευτικόν, ἀλλ’ ὡς προστατευτικόν...

§242Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸν δασμὸν τοῦ σίτου τὸν ἔχομεν ταμιευτικόν.

§243Γ. ΠΩΠ. Ὁμιλῶ περὶ ἀλεύρων, τὸν ἀπαγορευτικὸν τούτων δασμὸν τὸν ἔχετε ὡς προστατευτικόν, μὴ τὸν μεταβάλλετε εἰς ταμιευτικόν, ὅταν θὰ ἔχετε τὴν ὠφέλειαν αὐτήν, ὅταν θὰ ἔχετε μίαν ἄλλην ὠφέλειαν, ὅτι τὸν σῖτον θὰ ἐξαποστέλλετε διὰ τῶν ἐπιταχθέντων ἀτμοπλοίων, θὰ τὸν τὸν ἀποστέλλετε διὰ τῶν ἐπιταχθέντων σιδηροδρόμων, ὅταν θὰ ἔχετε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτάξητε τὰ μεταγωγικὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ τὸν ἐξαποστέλλετε εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ὧν θὰ κατέλθωσι νὰ τὸν ζητήσωσιν οἱ καταναλωταί, ὡς τὸν ζητοῦσι σήμερον ἀπὸ τὸν μῦλον. Πῶς δὲν εὑρίσκετε σεῖς, ὅτι θὰ φθάσητε εἰς συμπεράσματα λογικά, κατανομῆς τῶν ἀλεύρων, διὰ τῆς μεθόδου τῶν κατὰ τόπους ἐπιτροπῶν, τῶν ἐχουσῶν συμφέροντα πῶς δὲν εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσητε εἰς τὴν κατανάλωσιν διὰ τῆς ἁπλουστάτης μεθόδου, ἥτις γίνεται σήμερον, σπευδούσης τῆς καταναλώσεως πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ἔχει τὰ ἀποτελέσματα διὰ νὰ δώσῃ τὰ μέσα; Σεῖς εἴπατε, ὅτι ἔχετε μίαν λαμπρὰν μέθοδον: Θὰ δίδωμεν εἰς κάθε μύλον ποσὸν ἀποθηκεύσεως δι’ ἕνα μῆνα ἀρκετόν. Ἀλλὰ τοῦτο διατὶ δὲν τὸ κάμνει τὸ Κράτος, μεταβαλλόμενον εἰς μυλωθρόν;

§244Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διατί, ἀφοῦ θὰ τὸ κατορθώσῃ ἄνευ ἐπιτάξεως καλλίτερον;

§245Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι καλλίτερον, ἄνευ ἐπιτάξεως, διότι θὰ ἐπιβαρύνεται ὁ ἄρτος, θὰ ἐπιβαρύνεται διὰ τοῦ κέρδους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρέχετε εἰς τοὺς μύλους. Ὅταν δὲ γνωρίζετε, ὅτι τὰ σκάνδαλα οὐδέποτε ἐνεφανίσθησαν ἐν τῷ τρόπῳ τῆς παροχῆς, ἀλλ’ εἰς τὴν διανομὴν τοῦ σίτου, ὅταν γνωρίζετε, ὅτι αἱ πολλαπλαῖ μέθοδοι, αἱ ἀσκηθεῖσαι, δὲν ἦσαν δυνατὸν παρ’ ὅλην τὴν τελείαν καὶ εἰλικρινῆ διάθεσίν σας, νὰ ἀπομακρύνωσι ταῦτα, διατὶ ἐπιμένετε νὰ μὴ δεχθῆτε ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνω ἐγώ; Διότι εἶναι κομπογιαννίτικον;

§246Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι αὐτό.

§247Γ. ΠΩΠ. Ὄχι· ἀλλ’ εἴπατε, ὅτι μεταξὺ τῶν μέτρων, τῶν διδασκομένων ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πλουτολογίας, τὰ ὁποῖα ἐννοῶ νὰ ἐφαρμόσω, θὰ προτιμήσω τὸ ἐπιστημονικόν, ἐκεῖνο, τῆς ἄνευ ἐπιτάξεως διανομῆς ἀλεύρων μου, διὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, ἅτινα ἀπεκάλυψα μέχρι τοῦδε αἰσχροκερδοῦντα, διὰ τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐκόμισα ἐνώπιον ὑμῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθην νὰ μετέλθω μέσα μεσάζοντος εἰς τὰς συνεννοήσεις μεταξὺ ἐμπόρων καὶ καταναλωτῶν. Τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα σεῖς, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατεδικάσατε, ἐγὼ ἐννοῶ νὰ τὰ ἐπαναζήσω. Καὶ νομίζετε, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου ταύτης συντρέχετε τὴν ἐμπορίαν; Καὶ ἐγώ σᾶς λέγω, ὅτι τὴν καταστρέφετε. Θέλετε νὰ ἀναζήσῃ τὸ ἐμπόριον; Ἀρχίσατε διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω ἐγώ...

§248Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ποῖον ἐμπόριον;

§249Γ. ΠΩΠ. Δι’ οὗ θὰ φθάσητε εἰς ἀποτελέσματα θετικά, ἀποτελέσματα παροχῆς ἄρτου ἐθνικοῦ, ἀρίστης ποιότητος, ἄνευ παρεμβάσεως κερδοσκόπων, διὰ τῆς ἀμέσου ἐπιτάξεως τῶν μύλων, τῆς ἐπιτάξεως ὑπὸ τοῦ Κράτους, τῆς μὴ παρεμβαλούσης οὐδὲν πρόσκομμα ἐμπορικόν, οὐδὲν πρόσκομμα πλουτολογικόν, τῆς ἐχούσης ἕν καὶ μόνον πρόσκομμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρεμβάλλεται μέχρι τοῦδε εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, ὥστε κυρίαρχος τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, νὰ εἶναι ἡ ἀνάγκη ἡ λαϊκή, καὶ νὰ μὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη ἐκείνων τῶν ὀλίγων, τοὺς ὁποίους, δυστυχῶς, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτάξωμεν, οὔτε ἐν τῇ ὑπερτάτῃ ταύτῃ ἀνάγκῃ τοῦ λαοῦ.

§250Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀκατανόητα. Παρουσιάσθη τὸ ζήτημα τῶν μελῶν καὶ τῆς ἀλέσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ἔχει κύριον σκοπὸν τὸ ἄλεσμα. Ἡ ἐπιτροπὴ κύριον σκοπὸν ἔχει τὴν προμήθειαν, καὶ ὄχι μόνον τὴν προμήθειαν τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων, ἀλλὰ καὶ τὴν προμήθειαν ὅλων τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ψαρρῶν δὲν βλέπει, παρὰ μόνον μύλους. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἡ ἐπίταξις τῶν μύλων, ἄνευ τῆς προμηθείας, τί θὰ τοῦ χρησιμεύσῃ; Καὶ πολεμᾷ κατὰ τῶν ἀλευρομύλων. Ἔχετε σῖτον; Θὰ ἔχετε ἀλεῦρι. Δὲν ἔχετε σῖτον; Δὲν ἔχετε ἀλεῦρι, εἴτε θὰ ἐπιτάξητε, εἴτε δὲν θὰ ἐπιτάξητε τοὺς μύλους. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτάξεως εἶναι δευτερεῦον. Εὑρίσκεται δὲ εἰς ἀντίφασιν εἰς πάντα ὁ κ. Βουλευτής, ὅταν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνυψοῖ τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου καὶ λέγει ὅτι διὰ τῆς ἐλευθερίας θὰ ἀνεύρωμεν τὴν ὁδὸν τῆς ἐπαγγελίας διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ λέγει νὰ παρεμποδίσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν λειτουργίαν τῶν μύλων, διότι οἱ μύλοι αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς τοὺς πλουσίους, διότι οἱ μύλοι αὐτοὶ πλουτίζουν, καὶ οἱ κύριοι αὐτῶν πλουτίζουν. Ἐὰν πλουτίζουν, ἔχομεν τὸν τρόπον, δι’ οὗ τὸν πλοῦτον αὐτὸν νὰ μετατρέψωμεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἔχομεν τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, ἵνα στρέψωμεν τὸν πλοῦτον πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, τὸ κύριον μέλημα τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ προμήθεια ὅλων ἐκείνων τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς κινήσεως, διὰ τὴν τροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἐπίταξις τῶν μύλων ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἄνευ τῆς προμηθείας, τὶ θὰ σᾶς ἐχρησίμευεν, ἐὰν δὲν εἴχατε γαιάνθρακα διὰ τὴν κίνησίν των, διὰ τὸν φωτισμὸν τῆς πόλεως, διὰ τὴν κίνησιν ὅλων τῶν ἐργοστασίων, διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ κίνησιν τῶν ὁποίων ἔχομεν τοιαύτην ἀνάγκην; Καὶ ἐν τούτοις, κατὰ τὴν δευτερολογίαν, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ψαρρῶν δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ πολεμᾷ τοὺς μύλους, παρεῖδε δὲ ἐντελῶς τὸν κύριον, τὸν κεφαλαιώδη σκοπὸν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἠδύνατο νὰ κατακρίνῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπάρκειαν τῆς Χώρας, δύναται ἴσως ν’ ἀναπτύξῃ τὴν ἰδέαν του, ὅτι ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ τοῦ ἐμπορίου δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἀσφαλέστερον τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλομεν προμηθευθῆ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ συντήρησιν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ δὲν ἔκαμεν αὐτό· ἐξ ἐναντίας, καίτοι ἀνύψωσεν, ὡς εἶπον, τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ἠθέλησεν ἀκόμη νὰ περιορίσῃ, πέραν τοῦ μέτρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ νομοσχέδιον, νὰ περιορίσῃ τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἰδιωτικήν. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει αὐτὸ τὸ καλόν, ὅτι ἐννοεῖ τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει ὡς πρὸς συμπλήρωσιν διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ τοῦ νέου, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀφήσει τὸ ἐμπόριον, τὸ μὴ μένον ἐντελῶς ἐλεύθερον, καθιστᾶται μόνον εἷς ὀργανισμὸς νέος, διὰ τοῦ ὁποίου ἔρχεται, καθ’ ὅσον τὸ ἐμπόριον τὸ ἐλεύθερον δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει, ἔρχεται ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενά. Αὐτὴ εἶναι ἡ κεφαλαιώδης ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου. Ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, εἶναι ξένα πρὸς τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπομεν.

§251Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις διὰ τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τοῦ σίτου καὶ ἀλεύρων. Ἐπειδὴ ἡ Πρωτεύουσα καὶ αἱ μεγάλαι πόλεις ἔχουσι κινητὸν πληθυσμόν, αὐξομειοῦνται καὶ αἱ ἀνάγκαι των. Ἀλλ’ εἰς τὰς ἐπαρχίας ὁ πληθυσμὸς εἶναι σταθερὸς καὶ ἀμετάβλητος, καὶ αἱ ἀνάγκαι καθωρισμέναι. Συνεπῶς δὲ εἶναι γνωστόν, σχεδὸν ἀκριβῶς, εἰς τὰς ὑποεπιτροπὰς τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τὸ ποσὸν τῆς μηνιαίας καταναλώσεως ἐν ἑκάστῳ δήμῳ καὶ ἐν ἑκάστῃ κοινότητι. Ἀφοῦ τὸ ποσὸν εἶναι οὕτως ὡρισμένον, αἱ ὑποεπιτροπαὶ αὗται τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἐπίσης εἰς θέσιν νὰ ἐξακριβώσωσι ποῖαι κοινότητες ἐξ αὐτῶν ἔχουσιν ἑκάστοτε μᾶλλον ἐπείγουσαν ἀνάγκην σίτου εἰδικῶς ἢ καὶ τῶν ἄλλων τροφίμων. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπή, ἅμα τῇ ἀποστολῇ τοῦ φορτίου καὶ τῷ ἀπόπλῳ τοῦ ἀτμοπλοίου ἐκ τοῦ τόπου τῆς φορτώσεως εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὁρίσῃ ποῦ θὰ σταλῇ τὸ φορτίον, ἂν θὰ διατεθῇ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν ἢ εἰς τὸν Α ἢ Β Νομόν, καί τι ποσὸν εἰς ἕκαστον Νομὸν θὰ διατεθῇ. Δύναται ἑπομένως πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ φορτίου νὰ ὁρίσῃ τὴν δι’ ἕκαστον Νομὸν διανεμητέαν ποσότητα καὶ νὰ τὸ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν ὑποεπιτροπὴν τοῦ Νομοῦ. Ἐντεῦθεν ἄρχεται τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τοῦ λαοῦ. Ἅμα ἡ ὑποεπιτροπὴ μάθῃ, ὅτι διετέθη ὡρισμένον ποσὸν ἐκ τοῦ φορτίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται καθ’ ὁδόν, τότε, ἀντὶ νὰ τὸ δίδῃ κατ’ ἀρέσκειαν καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τὸν Α ἢ Β ἔμπορον, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, ἁπλούστατα, νὰ προσκαλῇ εἰς μειοδοσίαν τοὺς ἐμπόρους ἢ τοὺς πολίτας, τοὺς θέλοντας νὰ μειοδοτήσουν, δηλαδή, τοὺς θέλοντας νὰ προτιμηθῶσιν εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ σίτου παρὰ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ τὸν μεταπωλήσουν εἰς μικροτέραν τιμὴν εἰς τὸν λαόν. Ποία ἑκάστοτε ἡ τιμὴ τῆς ἀγορᾶς, θὰ εἶναι γενικῶς γνωστόν. Ἑπομένως ἡ ὑποεπιτροπὴ θὰ προσκαλῇ τοὺς ἐμπόρους νὰ δηλώσωσιν, ἀντὶ πόσων λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, προστιθεμένων εἰς τὴν παρὰ τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀρχικῶς ὁρισθεῖσαν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς, ἢ μᾶλλον τῆς πρὸς αὐτοὺς πωλήσεως, προσφέρονται νὰ μεταπωλήσωσι τὸν σῖτον ἢ τὰ ἄλευρα εἰς τὸν λαὸν, ἀναλαμβάνοντες ὑπ’ εὐθύνην των τοὺς κινδύνους τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραδόσεως τοῦ φορτίου μέχρι τοῦ τόπου τῆς καταναλώσεως, καὶ ἐκτὸς τῶν κινδύνων καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ τοὺς δασμοὺς καὶ τὰ τέλη. Ὅστις δὲ δίδει, ὅστις κάμνει τὴν καλλιτέραν διὰ τὸν λαὸν προσφοράν, αὐτὸς καὶ μόνος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξουσιοδοτῆται ὑπὸ τῆς ὑπεπιτροπῆς νὰ λαμβάνῃ τὸ φορτίον σίτου ἢ ἀλεύρων, τὸ προωρισμένον διὰ τὸν Νομὸν, καὶ νὰ τὸ μεταπωλῇ εἰς τὴν τιμήν, ἡ ὁποία ὡρίσθη ἐν τῇ μειοδοσίᾳ. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀποφεύγονται αἱ καταχρήσεις, ἀποφεύγονται αἱ προτιμήσεις μεταξὺ τῶν διαφόρων προσώπων, τῶν ζητούντων ν’ ἀγοράσωσι τὸν πρὸς μεταπώλησιν σῖτον καὶ ἄλευρα, ἀποφεύγονται δὲ καὶ αἱ ἐνοχλήσεις ἡμῶν. Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ὅμως ἡ πραγματικὴ ἐκτέλεσις τῆς μειοδοσίας, δέον πᾶς μειοδότης νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καταθέτῃ ἐγγύησιν, ἴσην πρὸς τὸ τέταρτον ἢ τρίτον τῆς ἀξίας τοῦ ὑπὸ μειοδοσίαν σίτου ἢ ἀλεύρων. Ἡ δὲ ἐγγύησις αὕτη νὰ καταπίπτῃ ὑπὲρ τοῦ Κράτους, καὶ χάριν τῶν προσφύγων, ἢ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, εἰς πᾶσαν οἱανδήποτε παράβασιν τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἤθελε θέσει ἡ ὑποεπιτροπὴ διὰ τὴν κατανάλωσιν, ἢ διὰ πᾶσαν ἄλλην κατάχρησιν. Διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι, δυστυχῶς, εἰς μερικὰς ἐπαρχίας οἱ ἔμποροι, οἱ ἀγοράζοντες ἐντεῦθεν σῖτον, πωλοῦν αὐτὸν μεμιγμένον μὲ σκύβαλα ἢ χῶμα, ὁμιλῶ δὲ περὶ τῶν ἐπαρχιῶν, διότι δὲν γνωρίζω τὶ γίνεται εἰς τὸν Πειραιᾶ. Διὰ πᾶσαν λοιπὸν οἱανδήποτε παράβασιν, δέον, ἐκτὸς τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ζημιοῦται ὁ ἀναλαβὼν τὴν μεταπώλησιν μειοδότης καὶ μὲ τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως.

§252Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτά, ποὺ λέγετε, δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως εἰς τὸ Διάταγμα καὶ ὄχι εἰς τὸν νόμον.

§253Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι κάλλιστα ἔχουσι τὴν θέσιν των καὶ εἰς τὸν νόμον. Ὅπως ἀναγράφεται ἐν τῷ 4ῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι «πᾶσα προμήθεια γίνεται διὰ μειοδοτικῆς δημοπρασίας», οὕτω φρονῶ, ὅτι δύναται ν’ ἀναγραφῇ ὅτι καὶ «διὰ τὴν παρὰ τῆς Κ. Ἐπιτροπῆς ἀγορὰν πρὸς μεταπώλησιν εἰς τὸν λαὸν, θὰ προτιμᾶται ὁ ἐν μειοδοτικῇ δημοπρασίᾳ ἀναλαμβάνων τὴν μεταπώλησιν εἰς εὐθηνοτέραν τιμήν».

§254Σ. ΚΩΣΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Φρονῶ, ὅτι χάριν τῆς κανονικότητος καὶ τῆς ταχύτητος τῆς συζητήσεως, μετὰ τὴν φωτεινὴν ἐξήγησιν τῶν θεμάτων, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρέπει οἱ ἐμφρονοῦντες νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ λόγου καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Συναδέλφους, νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες.

§255Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Μετὰ τὴν θαυμασίως διαφωτιστικὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, φρονῶ, ὅτι πᾶσα ἀγόρευσις ὁμοφρονοῦντος εἶναι περιττή. Ἓν μόνον θέλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀγορεύων, εἶπεν, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ ἀποστείλῃ ἐγκυκλίους, αἱ ὁποῖαι τυποῦνται, πρὸς ὅλας τὰς Κοινότητας τῆς Ἑλλάδος, ἵνα συμμορφωθῶσι καὶ ὑποβοηθήσωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ ψηφιζόμενος νόμος. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι θὰ ἦτο συμπλήρωμα τῶν ἐγκυκλίων, ἂν ἀπεφάσιζεν ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλάς, διότι ἡ ἀγόρευσις αὐτὴ δὲν θὰ εἶναι μόνον προτροπὴ καὶ δίδαγμα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλὰ καὶ τιμὴ πρὸς ἀγόρευσιν, ἡ ὁποία ἐξύψωσε τὴν Βουλὴν εἰς τὸ πρέπον ἐπίπεδον;

§256ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιεράτος. Παραιτεῖται. Ὁ κ. Τσίμας, ἐπίσης. Ὁ κ. Πεσμαζόγλου ἐπίσης. Ὁ κ. Βιτάλης.

§258Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θέλει νὰ βλάψῃ τὸ ἐμπόριον καὶ εἶμαι ὑπερβέβαιος περὶ τούτου, ἐπειδὴ δὲ ἀντιπροσωπεύω ἐμπορικωτάτην πόλιν, τὴν Σύρον, θέλω συντελέσει, ὅπως ὄντως πραγματοποιήσει τοὺς πόθους αὐτοῦ. Δύναται, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς πόθους αὐτοῦ, ὅπως μὴ τὸ ἐμπόριον ὑποστῇ ζημίας, πράττων τὸ ἑξῆς: νὰ ἐκδώσῃ μίαν ἐγκύκλιον εἰς ὅλα τὰ ἐμπορικὰ καὶ ναυτικὰ ἐπιμελητήρια, ἀντὶ δὲ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ὁρίσῃ τὰ τρία μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ τὰ εἴκοσι συμβουλευτικά, νὰ ὁρίσωσι τὰ Ἐμπορικὰ Ἐπιμελητήρια, ἐκλέγοντα αὐτούς. Ἐπειδὴ δὲ θὰ συμπέσῃ νὰ εἶναι πολλά, ἕκαστον Ἐπιμελητήριον νὰ ἐκλέξῃ ἕνα ἢ δύο, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκλέξωσι τὰ μέλη τόσον τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς εἰκοσαμελοῦς, καθὼς καὶ τῆς τριμελοῦς τοιαύτης. Τὸ νομοσχέδιον, ὑψίστης σημασίας ἀφ’ ἑνὸς, ἁπλούστατον ἀφ’ ἑτέρου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς. Ἁπλούστατον, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ πληθυσμὸς ἀνέρχεται εἰς 5.000.000, ἀπαιτοῦνται καθ’ ἑκάστην ἡμέραν 2.500.000 ὀκάδες ἀλεύρων, δηλαδή, ἐὰν λάβωμεν μονάδα συγκρίσεως 200 δράμια δι’ ἕκαστον....

§259Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πάρα πολύ.

§260Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τότε λάβετε 100, δὲν ἔχει ἡ ἐπιτροπή, ἢ νὰ ἀποστείλῃ τόσας ὀκάδας δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν. Ἡ δυσκολία, λοιπόν, συνίσταται εἰς τὴν ἐπιτροπήν, πῶς νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν πολλαπλασιασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει κάμει. Μετὰ πάσης εἰλικρινείας, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμολόγησεν, ὅτι καὶ τὰ τέσσαρα συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσεν, ἀπέτυχον. Ἡ ἀποτυχία ποῦ συνίσταται;

§261Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἀφαίρεσιν. (Ἰλαρότης).

§262Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀκριβῶς, διότι ἀποστέλλουσι περισσοτέρας ὀκάδας εἰς ἕκαστον Νομόν. Ἰδοὺ ἡ ἔλλειψις τοῦ ἄρτου. Ἔχω ἐπιστολήν, ἀξιωματικοῦ ἀποστράτου ἐκ Σύρου τῶν Κυκλάδων, ὁ ὁποῖος μοὶ γράφει, ὅτι ὁ ἄρτος ἀνῆλθεν εἰς τοιαύτην τιμήν, ὥστε δὲν σᾶς τὸ λέγω, ἵνα μὴ σᾶς φανῶ ὑπερβολικός, εἰς ἐπισφράγισιν δὲ τῶν γραφομένων ἔχομεν αὐτὰ ταῦτα τὰ σωματεῖα τῆς Σύρου, τὰ ὁποῖα διεμαρτυρήθησαν διὰ τοῦ Προέδρου των εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὰ Σωματεῖα τῆς Ἑρμουπόλεως, τὰ ὁποῖα διεμαρτυρήθησαν, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ τοῦ Πειραιῶς. Εἴδατε καὶ ἀνεγνώσατε τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρακαλοῦσι νὰ ἐπέμβωσιν εἰς τὴν δίκην των, διότι οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς κακῆς διευθύνσεως τῆς διανομῆς ἢ τῆς προμηθείας τοῦ σίτου, εἶναι αὐτοί, διότι, ἐκτὸς τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, εἰς ὀλίγους ἄλλους κάμνει αἴσθησιν ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἄρτου. Φρονῶ, λοιπόν, Κύριοι, ὅτι τὸ μόνον καταφύγιον πρὸς καταρτισμὸν ἐπιτροπῆς, εἶναι ὁ δικαστικὸς κόσμος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θελήσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν νὰ συμπεριλάβῃ δικαστὰς καὶ ἐκ τῶν ἀνωτέρων, — συμπίπτει μάλιστα νὰ ἔχωμεν καὶ δικαστοστάσιον — δὲν θὰ ὑποστῇ τὰ μαρτύρια, τὰ ὁποῖα ὑπέστη, μέχρι σήμερον, διότι, παρὰ πάντα ἄλλον, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τί ὑπέστη ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τοῦ τε σίτου καὶ τοῦ ἄρτου, ἕνεκεν δὲ τῆς ἀποτυχίας τοῦ τετραπλοῦ συστήματος, ὑπέστην ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐξ ἡμῶν, τόσα μαρτύρια, ὥστε σᾶς βεβαιῶ, οὐδέποτε ἐξηυτελίσθη τόσον τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, ὅσον αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Ἐξηγοῦμαι. (Οὐδὲν ἄλλο πράττομεν, οὐκ ὀλίγοι ἐξ ἡμῶν, παρὰ νὰ μεταβαίνωμεν ἀπὸ τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα εἰς τοὺς ἀλευρομύλους, καὶ ἀπὸ τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔφθασα δὲ εἰς σημεῖον νὰ ἐνοχλῶ σπανίως καὶ αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐρωτῶ ὑμᾶς: διοριζομένης τώρα τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπὸ ποίους ἄλλους θὰ σταχυολογηθῶσιν αὐτοὶ ἢ ἀπ’ αὐτοὺς τούτους τοὺς ὑπαλλήλους; Ὑπάλληλος τὶ θὰ εἰπῇ; Ἄνθρωπος — καὶ δὲν θέλω νὰ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τοὺς κ. Βουλευτὰς — ὁ ὁποῖος δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐκδώσῃ, ὅταν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη, μίαν διαταγὴν νὰ σταλῇ εἰς τὸν Α Νομὸν ἕν ποσόν. Τοῦτο ἀρκεῖ, ἵνα παραλύσῃ ὅλον τὸ σύστημα.

§263Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δικασταὶ θὰ εἶναι ἀπρόσιτοι;

§264Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ φρονῶ. Δὲν περιορίζομαι δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐπιτροπαὶ εἰς τοὺς διαφόρους Νομούς, βάσιν δὲ νὰ ἔχωσιν αὐτοὺς τούτους τοὺς δικαστάς, διότι ἄλλως, χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ, θὰ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς, ὅτι εἰς κομματικὸν μᾶλλον σκοπὸν ἀποβλέπομεν, διότι, ὅπως χαρακτηριστικώτατα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀμφιβάλλῃ, ἐὰν καὶ τὸ σύστημα τοῦτο θὰ ἐπιτύχῃ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω καὶ τοῦτο, διότι ὁ Νομός μου διατελεῖ ἐντελῶς ὑπὸ ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις. Συγκοινωνία δὲν ὑπάρχει αἱ Κυκλάδες ἀποτελοῦνται ἀπὸ τόσον ἀριθμόν, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ὅλα τὰ ἱστιοφόρα, τὰ ἐκ Πειραιῶς, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἔχωσι σῖτον νὰ ἐπαρκέσωσιν, ὅπως διευθυνθοῦν καὶ ἐφοδιάσουν τὴν νῆσον. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε δι’ ἐπιτάξεως ἀτμοπλοίων νὰ περιέρχωνται καὶ ἐφοδιάζωσι μὲ σῖτον ὅλας τὰς νήσους. Καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιτάσσῃ, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξεν.

§265Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἀγωνίζεται ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, ἵνα στείλῃ εἰς τὴν Σύρον ἀτμόπλοιον καὶ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ. Καὶ ὁ κ. Ἀσημομύτης ἀνέλαβε καὶ δὲν εὑρίσκει μικρὸν ἀτμόπλοιον, διότι δὲν ἔχουσι γαιάνθρακας.

§266Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ περὶ μηχανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τῷ μηχανισμῷ ὅμως τούτῳ περιλαμβάνεται καὶ λεγεὼν ὑπαλλήλων, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Γεωργαντᾶς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, λέγει, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἐν Ἑλλάδι εἶναι διπλάσιος τοῦ πρέποντος.

§267Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι εἶναι δημόσιοι καὶ δὲν θὰ πάρωμεν ἄλλους ὑπαλλήλους. Μόνον, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσουν αὐτοί, θὰ πάρωμεν κατωτάτους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμνουν τὴν τυπικὴν ἐργασίαν.

§268Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διατὶ νὰ διορίζωνται αὐτοί, τῇ προτάσει τῆς Ἐπιτροπῆς; Θὰ πάρῃ ὁ καθεὶς τὸν ἰδικόν του.

§269Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὴ συζητεῖτε πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπανάληψις τετριμμένων πραγμάτων. Ἡ ἐπιτροπὴ θ’ ἀποτελεῖται ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποσπασθῶσιν ἀπὸ τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ ἀπὸ τὰς Τραπέζας, εἶναι δὲ πιθανόν, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσουν, νὰ πάρουν καὶ πέντε, δέκα νέους.

§270Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διατὶ δὲν κρατεῖτε σεῖς τὸ δικαίωμα αὐτό;

§271Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ προτείνουν οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν τοὺς χρειάζωνται.

§272Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ βάλουν ὅλους τοὺς Βενιζελικούς.

§273Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ εἰς τὸ γραφεῖόν μου, ὅταν ἤμην δικηγόρος, δὲν ἔπαιρνα ποτὲ ὑπάλληλον, χωρὶς νὰ τὸν πάρῃ ὁ βοηθός μου. Σεῖς θέλετε νὰ ἔχωμεν μίαν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μὴ τὴν ἐρωτήσωμεν, ἐὰν χρειάζεται ὑπαλλήλους;

§274Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ ὁ κ. Ν. Βελέντζας λέγει τὸ ἑξῆς, καὶ πολὺ δικαίως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην πεντήκοντα ὑπαλλήλων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, φυσικά, θὰ ἀντισταθῇ, ὅταν δὲ ἀποτύχῃ ἡ ἐπιτροπὴ, θὰ τοῦ εἴπῃ: Κύριε Ὑπουργέ, δὲν μοῦ παρέχετε τὰ μέσα. Καὶ θὰ μεταβληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς πολιτευομένους νὰ διορίζῃ τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους.

§275Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων. Ἂν ἔχετε ὄρεξιν νὰ κάμετε συζήτησιν περὶ πραγμάτων ἀνυπάρκτων, δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε. Τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει πρόνοιαν περὶ μιᾶς ἐργασίας πρώτην φορὰν ἐμφανιζομένης, ὅλοι δὲ οἱ ὑπάλληλοι θὰ εἶναι Τμηματάρχαι καὶ Διευθυνταὶ καὶ μὴ ἔρχεσθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ὑπαλλήλων καὶ προσθήκης ὑπαλλήλων, διὰ νὰ κάμητε ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν βάσιν. Αὐτὰ τὰ παιχνίδια πρέπει νὰ παύσουν. Ἐξηντλήσαμεν ὅλας τὰς προσπαθείας διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον τρόπον καὶ σεῖς ἔρχεσθε νὰ κάμητε συζητήσεις ἀβασίμους.

§276Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸ 12ον ἄρθρον καὶ δειλὸς ἀνῆλθον τὸ βῆμα, διότι, ὁσάκις τις ἐξ ἡμῶν ἀντείπῃ εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἀρκεῖ τὸ πυροβόλον τῶν 42, τὸ ὁποῖον ἔχει διὰ τῆς εὐφραδεστάτης γλώσσης του, ἀλλ’ ὀργίζεται καὶ ἐπιτίθεται καὶ θέλει νὰ σιγῶμεν. Σιωπῶ, λοιπόν, καὶ ἐγώ, ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι δίδεται ἐπιμίσθιον 25 δραχμῶν εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν δι’ ἑκάστην συνεδρίασιν, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους δὲ ὁρίζεται 150 δραχ., δι’ ὅλους δὲ τοὺς ἄλλους ἀφήνεται ἀόριστος ἡ ἀμοιβή, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ γυναῖκες τῶν ἐφέδρων πεινοῦν, οἱ δὲ ἔφεδροι εἶναι ἔξω μὲ λινοστολάς.

§277Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι τόσον καταπεπονημένη, ὥστε πᾶσα μακρὰ ὁμιλία ἀποτελεῖ βάρος. Ὀλίγας λέξεις ὅμως ἔχω καθῆκον νὰ προσθέσω, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου νομοσχεδίου, ἀνατρέποντος ἄρδην τὴν βάσιν τοῦ οἰκονομικοῦ καθεστῶτος καὶ δημιουργοῦντος προνομίας δι’ ὡρισμένας τάξεις. Μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθησαν τρία συστήματα, τὰ ὁποῖα ἀπέτυχον. Ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι: ἐφήρμοσα ἓν σύστημα, ἀπέτυχεν· ἐφήρμοσα δεύτερον ἀπέτυχε περισσότερον, ἐφήρμοσα τρίτον, ἀπέτυχεν οἰκτρῶς. Τώρα πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν τέταρτον. Ἆρά γε, τὸ σύστημα τοῦτο διαφέρει τῶν συστημάτων, τῶν ἤδη ἀποτυχόντων; Τὸ νομοσχέδιον συνιστᾷ μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ ὀκτὼ ἕως δέκα μελῶν, εἰς ἣν παραδίδει τὸ Κράτος ὁλόκληρον. Δίδει δικαιώματα ἱερᾶς ἐξετάσεως, διότι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἀνεξέλεγκτος. Ποῖος εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς; Μᾶς τὸν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἷς θὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἑνὸς τμήματος, ἕτερος τῆς ἀγορᾶς, ἕτερος τῆς προμηθείας κλπ. Κατόπιν θὰ συνέρχωνται ὅλοι καὶ θὰ ἀποφασίζουν. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπαφιέμεθα δι’ ἕκαστον ζήτημα εἰς ἓν καὶ μόνον πρόσωπον...

§278Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἕκαστος θὰ προΐσταται τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐκτελούσης καὶ ἡ ἀπόφασις θὰ λαμβάνεται δι’ ὅλων.

§279Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, ἀλλά, δοθέντος, ὅτι θὰ ἔχετε δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι καταπεπονημένοι ἐκ τῆς ἐργασίας των, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐργασίαν τῶν ἄλλων, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, ὅπου εἷς Ὑπουργὸς ὑποβάλλει προτάσεις καὶ ὅλοι ὑπογράφουν τὸ πρωτόκολλον, διότι ἔχουν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἐγένετο λόγος καὶ περὶ εὐθύνης καὶ ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης, διότι φρονῶ, ὅτι οἱαδήποτε διαχείρισις, μὴ ὑπαγομένη εἰς ἄμεσον ἔλεγχον, εἶναι προωρισμένη νὰ ναυαγήσῃ. Καὶ ἄν ἐναυάγησαν τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μέχρι τοῦδε, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἀπέτυχον, λόγῳ τῆς μὴ ὑπάρξεως εὐθύνης, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω ψύχωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς εὐγλωττίας, τὴν ὁποίαν διαθέτει, ὡμίλησε κατὰ τοῦ ἐλέγχου καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὑπονοίας κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν μέχρι τοῦδε τὰ ζητήματα ταῦτα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι καὶ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια πρὸς τοὺς ἄνδρας αὐτούς, πρὸς οὕς πᾶσα τιμὴ ὀφείλεται, θὰ μειώσῃ τὸν ζῆλον, θὰ μειώσῃ τὴν δύναμιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντός των. Διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι πᾶσα διαχείρισις προσώπων, ἀνηκόντων εἰς τὸ Κράτος, εἴτε ἰδιωτῶν, εἴτε ὑπαλλήλων, ὑπόκειται εἰς ἔλεγχον.

§280Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε, ὅτι διαφωνοῦμεν, διότι πιστεύετε, ὅτι πᾶσα διαχείρισις ὑπόκειται εἰς ἔλεγχον. Ἐὰν τοῦτο λέγετε, συμφωνεῖτε πρὸς ἐμέ, διότι ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς, ὅτι, ὅταν εἷς ὑπάλληλος ἐκτελεῖ τὸ ἔργον του, ἐκεῖνος, ὅστις προΐσταται τοῦ ὑπαλλήλου, καθῆκον ἔχει νὰ ἐφορεύῃ αὐτόν, νὰ ἐπιβλέπῃ αὐτόν, καὶ διὰ τῆς ἐποπτείας, διὰ τῆς ἐπιβλέψεως, διὰ τῆς παρακολουθήσεως τοῦ ἔργου νὰ ἀσκῇ τὸν ἔλεγχον. Ἄν ἀντὶ τούτου δώσῃ εἰς τὸν ἔλεγχον οὐχὶ τὸν χαρακτῆρα ἐποπτείας, ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα ὑποψίας, καὶ ἐξέρχεται δημοσίᾳ καὶ λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἐξελεγχθῇ ὁ ὑπάλληλος, διότι ὑποπτεύομαι τὴν διαχείρισίν του, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἐὰν τοιοῦτον σύστημα μετέλθῃ εἷς προϊστάμενος ὑπηρεσίας, θὰ φύγωσιν ὅλοι καὶ δὲν θὰ μείνωσιν, ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν βλάπτονται ἐκ τῆς τοιαύτης ὑποψίας.

§281Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν διετυπώθη οὕτω τὸ ζήτημα. Πᾶς, ὅστις ἔχει τὴν διαχείρισιν, ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ βλέπομεν, ὅτι καὶ λογαριασμὸς 30 ἢ 40 δραχμῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων ὑπαλλήλων ἐξελέγχεται καὶ περικόπτεται καὶ οὐδὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀντείπῃ ὁ ὑπάλληλος. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω: ἐγὼ εἶμαι τίμιος ἄνθρωπος, δὲν δέχομαι νὰ μὲ ἐξελέγξῃς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὑπεύθυνος· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ δώσῃ λόγον διὰ πᾶσαν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§282Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνεργεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἑπομένως αὐτὸ ἀποτελεῖ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπορρέει ἐκ τῆς συμμετοχῆς, ἥν ἔχει εἰς ὅλας τὰς πράξεις τῆς ὑπηρεσίας.

§283Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν λέγει αὐτὸ ἡ διάταξις.

§284Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ τὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖ ἰδίαν ἀρχήν, ὑπαγομένην εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου». Ἡ ὑπαγωγὴ τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου, σημαίνει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀσκεῖ ἐπ’ αὐτῆς τὴν ἐποπτείαν. Τὰ μέλη αὐτῆς, τὰ ἐκ μὴ δημοσίων ὑπαλλήλων, λέγει τὸ ἄρθρον, καθίστανται, ἅμα τῷ διορισμῷ των, δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὑπαγόμενοι εἰς τὴν ἱεραρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργός, λοιπόν, ἀσκεῖ ἐπ’ αὐτῆς τὴν ἐποπτείαν, ὁ Ὑπουργός, λοιπόν, ὅστις ἀσκεῖ ἐπὶ μιᾶς ὑπηρεσίας τὴν ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον, ἐπὶ μιᾶς ὑπηρεσίας, ὑπαγομένης εἰς τὴν ἱεραρχικὴν δικαιοδοσίαν του καὶ δύναται νὰ διατάσσῃ τὴν ἐπιτροπήν, ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐτὸς εἶναι ἀπολύτως ὑπεύθυνος διὰ τὰς πράξεις αὐτῆς.

§285Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω.

§286Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ ἔχετε ὅμως ποσῶς δίκαιον. Θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος ὁ Ὑπουργός; Θὰ εἶναι πρωτότυπον νομοθέτημα. Θέλετε νὰ θέσωμεν, ἀντὶ τῆς λέξεως «ἀρχῆς», τὴν λέξιν «ὑπηρεσία»; Νὰ εἴπωμεν, δηλαδή, «ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖ ἰδίαν ὑπηρεσίαν»;

§287Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτό, μάλιστα.

§288Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄς γίνῃ, λοιπόν, ὑπηρεσία.

§289Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 4ον. (ἀναγινώσκει): «πᾶσα προμήθεια γίνεται διὰ μειοδοτικῆς δημοπρασίας, πλὴν ἄν ἡ ἐπιτροπὴ τῇ ἐγκρίσει τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον Ὑπουργείων, προτιμήσῃ τὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπ’ εὐθείας προμήθειαν, διὰ παραγγελίας, διδομένης μόνον παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἰς ἥν ἀναθέτει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν προμήθειαν». Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω διὰ τὴν φράσιν αὐτὴν τὴν τελευταίαν· διατὶ ἀνατίθεται ἡ προμήθεια εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν;

§290Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἔννοια· ἡ ἔννοια εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι πᾶσαν προμήθειαν, ἥν κάμνει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, θὰ τὴν κάμνῃ διὰ μειοδοτικῆς δημοπρασίας, κατὰ τὴν περίπτωσιν ὅμως, καθ’ ἥν θελήσῃ νὰ τὴν κάμῃ ἀπ’ εὐθείας, χωρὶς νὰ ἀναμιχθῇ κανεὶς ἐνταῦθα, οὔτε μεσίτης, οὔτε ἐργαλάβος, τότε ὀφείλει νὰ τὴν κάμῃ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δὲν θέλομεν νὰ ἀναμίξωμεν τὴν ἐπιτροπὴν μὲ ἀπ’ εὐθείας συναλλαγὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἐκεῖ ἀνταποκριτὰς καὶ δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς σφάλματα· ἡ Τράπεζα ὅμως, ἡ Ἐθνική, ἔχουσα ἐκεῖ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τὸ δίκτυον τῶν ἀνταποκριτῶν αὐτῆς, εἰ μὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὴν προμήθειαν, θὰ τὴν ἀναλάβει, εἰ δὲ δὲν δύναται, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται, καὶ ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν δύναται, δὲν πρέπει οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν προμήθειαν. Θέλω νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις αὕτη.

§291Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος. Νὰ διαγράψητε τὸ «μόνον». Ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ἀσφάλειαν. Ἐγὼ διαφωνῶ καὶ θὰ προέτεινον νὰ ὑφίσταται κἄποιος ἔλεγχος.

§292Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀναμφισβητήτως, δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις οὕτω. Αἱ παρατηρήσεις γίνονται κατ’ ἄρθρον.

§293Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω πολλά, ἀλλὰ ποιοῦμαι τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τῶν ἄρθρων, διὰ νὰ μὴ ἀνέρχωμαι καὶ κατέρχωμαι διαρκῶς τὸ βῆμα, καὶ ἐπειδὴ εἶναι προκεχωρημένη ἡ ὥρα. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰς ποινάς. Αἱ ποιναί, αἱ ἐπιβαλλόμεναι, εἶναι τρομεραί. Ὁ πρῶτος τυχόν θὰ δύναται δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ καταγγέλλῃ καὶ ὁ ἐγκαλούμενος θὰ εἰσάγηται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως. Ἄν τύχῃ δὲ νὰ εἶναι ἀσθενής, τὶ θὰ γίνῃ;

§294Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖ, ὅτι θὰ γίνῃ καὶ προανάκρισις πρῶτον, διότι καὶ κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰσαγωγὴ εἰς δίκην, ἄνευ προανακρίσεως, ἐφ’ ὅλων τῶν ἀδικημάτων.

§295Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει ἐρημοδικίας τοῦ ἐγκαλουμένου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτύγχανε νὰ εἶναι ἀσθενής, θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις. Πρόκειται περὶ μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία θὰ συνεπάγηται χιλιάδας παραπομπὰς ἀνθρώπων ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικείων. Θὰ συλλαμβάνωνται οἱ ἄνθρωποι καὶ θὰ φυλακίζωνται ἀναπολόγητοι.

§296Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἄρθρον 9ον τοῦ νομοσχεδίου δημιουργεῖ νέα ἀδικήματα, πλάττει νέα ἀδικήματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου. Ἡ διαδικασία εἶναι ἡ αὐτή. Ἡ Πολιτεία ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐπέρχηται αὐστηρότερον τιμωρός, εἰς ἃ ἀδικήματα νομίζει τοῦτο ἐπιβεβλημένον.

§297Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰς δαπάνας. Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀντισυνταγματική. Προκειμένου περὶ δαπανῶν τοῦ Δημοσίου εἰς πρόσωπα, ἀπαιτεῖται κατὰ τὸ Σύνταγμα, διάταξις εἰδικοῦ νόμου. Ἡ ἀμοιβή, ἡ χορηγουμένη εἰς πρόσωπα, ἀπαιτεῖ εἰδικὸν νόμον, θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, κλπ. Γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἄνευ εἰδικοῦ νόμου, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐξουσιοδοτεῖ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ προβῇ εἰς δαπάνας. Αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Εἶναι μέν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο διχογνωμία μεταξὺ τῶν συγγραφέων, ἀλλ’ ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἔλυσε τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἐξουσιοδοτῇ τὴν ἐκτελεστικὴν τοιαύτην εἰς δαπάνας ἄνευ νόμου εἰδικοῦ. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος αὕτη εἶναι αὐστηροτάτη. Ἠδύνατο κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, τουλάχιστον νὰ εἴμεθα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος. Πρόκειται περὶ μισθοδοσίας προσώπων.

§298Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοὺς πληρώνει τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τοὺς πληρώνει ἡ Τράπεζα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μισθοδοσία αὕτη εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἶναι παροχή πρὸς τὴν Τράπεζαν, ὡς ἀποζημίωσις, τήν ὁποίαν αὕτη καταβάλλει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους της. Ἡ Τράπεζα αὔριον δύναται νὰ εἴπῃ, καὶ πολὺ φυσικῶς, ὅτι: Κύριοι, σεῖς ἐπήρατε τὸν Α, Β, Γ ὑπάλληλον διὰ τήν ἐργασίαν αὐτήν. Ὥστε ἡ καταβολή αὕτη δὲν εἶναι μισθοδοσία, ἀλλ’ ἀποζημίωσις πρὸς τὴν Τράπεζαν, διὰ τήν ἐργασίαν, τήν ὁποίαν ἔκαμον οἱ ὑπάλληλοί της. Τώρα εἶναι καὶ τὸ ἄλλο, τὸ ἐπιμίσθιον τὸ πρόσθετον, τὸ ὁποῖον εἶναι πιθανὸν καὶ νὰ μὴ τὸ ὁρίσωμεν, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θέλομεν. Θέλομεν, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, νὰ ἔχωσι κἄποιον συμφέρον αὐτοί, ἀλλ’ εἶναι πιθανόν, λέγω, καὶ νὰ μὴ γίνῃ χρῆσις. Πρόκειται περὶ μιᾶς ὑπηρεσίας προσθέτου, ἰδιαιτέρως ἐπιπόνου, τήν ὁποίαν δύνανται, ἄν θέλουν, νὰ ἀποφύγουν, καὶ διὰ τοῦτο δίδομεν μίαν πρόσθετον ἀμοιβήν, ἵνα τοὺς προσελκύσωμεν. Τώρα θὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ βοηθητικὸν προσωπικόν, γραφεῖς τινες. Πρόκειται, δηλαδή, περὶ ποσοῦ τινος, τὸ ὁποῖον θὰ δίδεται ὡς ἀποζημίωσις εἰς ὑπαλλήλους, διὰ τήν πρόσθετον ἢ ἔκτακτον ὑπηρεσίαν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ὀργανικὰς θέσεις δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διότι δὲν πρόκειται περὶ ὀργανικῶν θέσεων, ὅπως εἶπον, ὅταν εἰσηγήθην τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν νέους ὑπαλλήλους δι’ αὐτήν τὴν ἐργασίαν. Θὰ μεταχειρισθῶμεν αὐτοὺς ποὺ ἔχομεν καὶ αὐτούς, ποὺ ἔχει ἡ Τράπεζα. Τώρα θὰ χρειασθῇ εἷς κλητήρ, δύο, τρεῖς ἀντιγραφεῖς, αὐτοὺς δὲν τοὺς ἠξεύρομεν, οὔτε ποῖοι θὰ εἶναι, οὔτε ποίαν ἀμοιβήν θὰ λαμβάνουν, ἀλλὰ θὰ πληρώνωνται ἀναλόγως τῆς ἐργασίας ποὺ θὰ κάμνουν.

§299Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δύναται νὰ διατυπωθῇ ἄλλως, ὥστε νὰ μὴ ἀντιβαίνῃ εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι, ἄν δεχθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ μισθοδοσίας προσώπων, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ...

§300Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀποζημίωσις.

§301Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ λέγει ρητῶς τὸ Σύνταγμα.

§302Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄλλως τε θὰ ἐγκριθῶσι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἔγκρισιν.

§303Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν σώζει τὸ πρᾶγμα ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως. Τὸ ἠξεύρετε πολὺ καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ. Ὅταν λέγετε τήν μισθοδοσίαν ὁρίζει ὁ Ὑπουργός...

§304Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βάλετε ἀποζημίωσιν.

§305Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι καλλίτερον.

§306Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διορισθοῦν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν πρέπει νὰ πληρώνωνται ἰδιαιτέρως, ἀφοῦ δὲν θὰ κάμνουν ἄλλην ὑπηρεσίαν.

§307Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐν τέλει θὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, εἰς τὸ ἄρθρον 12ον. Ἡ Ἐπιτροπὴ λογοδοτεῖ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐννοεῖ διὰ τὰ ζητήματα τῆς ὑπηρεσίας...

§308Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Γενικῶς.

§309Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διὰ πᾶσαν διαχείρισιν. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ καὶ αὐτό.

§310Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ προστεθῇ. Μάλιστα.

§311Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διότι, ὅπως εἶναι, φαίνεται, ὅτι λογοδοτεῖ μόνον διὰ τήν διαχείρισιν τοῦ προσωπικοῦ.

§312Θ. ΣΑΚΚΗΣ. Κατόπιν, τῶν ὑπὸ τοσούτων καὶ τηλικούτων ρητόρων ἀναπτυχθέντων ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θὰ ἐθεώρουν ὅλως διόλου περιττὸν νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἄν δὲν ἔκρινα, ὅτι σημεῖα τινὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τόσον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅσον καὶ ὑπὸ τῶν κ. Συναδέλφων, ἄγαν ἀκροθιγῶς ἐθίχθησαν. Ἐννοῶ τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ἀφορῶντα τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐπιτροπῆς, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διττὸν ἔχει ἔργον, πρῶτον μὲν ἔργον, ὅπως συντάσσῃ τὴν στατιστικήν τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς τῆς Χώρας, τῶν ἀποθεμάτων, τῶν ἐκ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς καταναλώσεως, καὶ κατορθώνῃ, ὥστε ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ νὰ εἰσκομίζῃ τὰ εἴδη τροφίμων τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ καταναλώσεως, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀρκετά, ἵνα ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, καὶ τὸ δεύτερον, τὸ καὶ σπουδαιότερον μέρος, νὰ κατορθώνῃ, ὡς κεντρικὴ ἀρχή, νὰ διανέμῃ τὰ εἴδη ταῦτα μέχρι καὶ τῆς τελευταίας γωνίας τοῦ Κράτους ἐπαρκῶς καὶ δικαίως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίαν, δι’ εὐφραδείας ἀξιοθαυμάστου καὶ πειστικότητος ἀκαταμαχήτου καὶ πραγματικῶν ἀριθμῶν, μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τὸ πρῶτον, τῆς εἰσαγωγῆς, ἡ ἐπιτροπή, ἡ μέχρι τοῦδε ἐργασθεῖσα, πράγματι ἐπετέλεσε θαύματα, διότι κατώρθωσε, κατὰ τὸ παρελθὸν μὲν ἔτος νὰ εἰσκομίσῃ 320 χιλιάδας τόννους σίτου καὶ ἄλλα εἴδη, κατὰ δὲ τὸ διαρρεῦσαν τετράμηνον, ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι Δεκεμβρίου 1915, 188 χιλιάδας τόννους καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον ἔχομεν καθ’ ὁδὸν 270 χιλιάδας τόννους διαφόρων ἐμπορευμάτων. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ γίνῃ, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της ἕνα κεντρικὸν νοῦν τῆς περιωπῆς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ δύο ἰσχυροτάτους βραχίονας, ὡς δεξιὸν μὲν τὸ περίδοξον οἰκονομικὸν ἵδρυμα τοῦ Κράτους, τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἀριστερὸν δὲ βραχίονα τὴν ἄλυσσον τῶν σκαφῶν τοῦ ναυτικοῦ μας τοῦ ἐμπορικοῦ, τὰ ὁποῖα διασχίζουσιν ἀενάως καὶ κατ’ ἄμφω τὰς διευθύνσεις τὸν Ἀτλαντικὸν ὠκεανόν. Κατὰ τὸ δεύτερον ὅμως μέρος τοῦ ἔργου, τοῦ προορισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέτυχε καὶ ἀπέτυχε παταγωδῶς. Διότι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπή, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ κρύψωμεν, εὑρίσκεται ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπὸ κατηγορίαν σοβαρωτάτην. Δὲν κρίνεται μόνον ὡς ἐξ ἀμελείας, ἐξ ἀδρανείας, ἐξ ἐπιπολαιότητος ἐργασθεῖσα καὶ προκαλέσασα τὸ χάος αὐτό, τὴν ἀδημονίαν, τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ προχωρεῖ ἡ κατηγορία αὕτη καὶ ἔτι πλέον, καὶ ἐθεώρησα καθῆκόν μου, Κύριοι, ταῦτα νὰ ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐκ πατριωτικοῦ καθήκοντος καὶ διότι θεωρῶ, ὅτι ὡς ἐργάτης πιστὸς καὶ ὡς πρόμαχος τελευταῖος ὅλων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐκτελῶν καθῆκον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θεωρῶ λέγω, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῶσιν ἅπαξ τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ἄλλως, ἄν τὰ ἀποκρύψωμεν, θὰ παρωμοιαζόμεθα πρὸς τὰς στρουθοκαμήλους, διὰ τὰς ὁποίας λέγουν, ὅτι κρύπτουν τὸ κεφάλι των πίσω ἀπὸ τὸ δένδρον, διὰ νὰ μὴ τὰς ἴδῃ ὁ ἐχθρός. Θὰ ἦτο ὡς νὰ ἐκρυπτόμεθα πίσω ἀπὸ τὸ δάκτυλό μας, καὶ θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὸ λεγόμενον ἀπὸ τὴν παροιμίαν: «ὁ κόσμος τὤχει τούμπανο καὶ ’μεῖς κρυφὸ καμάρι». Ἀγανακτεῖ ὁ λαός, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἐν συντόμῳ καὶ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὶ ἀκούονται καὶ τὶ λέγονται. Ἔρχονται ἔμποροι ἢ ἐμποροπλοίαρχοι διὰ νὰ ἀγοράσουν σιτάρι καὶ μένουν 25, 30 καὶ 40 ἡμέρας, καὶ καταξοδεύονται, χωρὶς νὰ κατορθώσουν νὰ παραλάβουν σῖτον, καὶ ἔρχεται τὰς τελευταίας ἡμέρας εἷς συγχώριός των πλοίαρχος, καὶ εὐτυχέστερος οὗτος τῶν πρότερον ἐλθόντων, κατορθώνει ἐντὸς δύο ἡμερῶν νὰ φορτώσῃ τὸ πλοῖον του καὶ νὰ ἀναχωρήσῃ. Ἔβλεπε, λοιπόν, ὁ πλοίαρχος, ὅτι ὁ τελευταῖος ἐλθὼν ἐφόρτωνε καὶ οἱ ἄλλοι ἀκόμη ἐπερίμενον καὶ ἠπόρει, ἔβαζε μίαν διμοιρίαν βουλευτῶν εἰς ἐνέργειαν ἴσως κατορθώσει νὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς σιτάρι, ἀλλὰ τίποτε. Εἰς αὐτὸ τὸ μεταξὺ παρουσιάζετο εἷς μεσίτης καὶ ἔλεγε: Βρέ ἀδελφέ, δὲν δίδεις δύο, τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶ, διὰ νὰ κάμῃς τὴν δουλειά σου, νὰ πάρῃς καὶ τὴν ἄδειαν, νὰ φύγῃς! Ἠναγκάζετο οὗτος καὶ ἔδιδε τὰ λεπτά, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ ἦσαν καὶ 7 καὶ 9 κατ’ ὀκᾶν, κατὰ τὰς περιστάσεις, καὶ ἐτελείωνε τὴν δουλειά του! Μὲ τὴν κτηθεῖσαν δὲ ταχύτητα, τὴν ὁποίαν ἔπαιρνε, μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐμάνθανε; ἐπήγαινεν εἰς τὴν πατρίδα του, καὶ ἴσως ἔδιδε καὶ ἐκεῖ εἰς ἄλλον μεσίτην ἄλλα χρήματα, καὶ οὕτω πως κατωρθώνετο, ὥστε, ὅπως ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της ὁμολογεῖ, νὰ μὴ ἔχῃ ποτὲ ἀπάντησιν αὕτη ἀπὸ τοὺς ἀστυνόμους τῆς περιφερείας, διότι δὲν ἔφθανε ποτὲ τὸ φορτίον ἐκεῖ ὅπου προωρίζετο ἐκ τῶν πιστοποιητικῶν, ἢ καὶ ἄν ἔφθανεν ἐπωλεῖτο εἰς πολὺ μεγαλειτέραν τιμὴν ἀπὸ τὴν διατίμησιν, διὰ διαφόρους προφάσεις. Ὅλα ταῦτα, Κύριοι, ἔχουσι κάμει τὴν αἰσχίστην ἐντύπωσιν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, καὶ ἀκριβῶς εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ εἰσηγηθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ περιληφθῶ ὡς μέλος, ἐτόνισα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν σημασίαν, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ τρία ἢ ἑπτὰ, ἢ δέκα ἤ, εἴκοσι μέλη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν σημασίαν, ἂν θὰ εἶναι μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς περισσότεροι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἢ ἐξ ἴσου μὲ ἰδιώτας, ἢ ἂν θὰ εἶναι μόνον ἰδιῶται, ἢ ἂν θὰ μετέχουν ἔμποροι, ἐφοπλισταὶ καὶ ἄλλοι ἐπαγγελματίαι, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ὁ ἔλεγχος καὶ αἱ εὐθύναι τῆς ἐπιτροπῆς νὰ περιληφθοῦν ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως ὅλα εἶναι περιττὰ καὶ μάταια. Ἔχω, Κύριοι, ἓν καλὸν παράδειγμα τῆς δικτατορικῆς, οὕτως εἰπεῖν, συμπεριφορᾶς τῆς ἐπιτροπῆς — καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῆς ἐπιτροπῆς, δυστυχῶς, περιελήφθη, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχή, — τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σοβαρόν. Ἔχω μίαν αἴτησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξάγεται τὸ ἑξῆς. Εἷς κάτοικος Ἀθηνῶν, πρὸ δύο μηνῶν, ἔκαμε μίαν αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ζητεῖ δεκαπέντε σάκκους ζακχάρεως διὰ τὴν δουλειάν του. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ποσὸν τῆς αἰτήσεως...

§313Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζετε, ὅτι ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι περὶ ζακχάρεως;

§314Θ. ΣΑΚΚΗΣ. Ὅπως θέλετε. Ἐγὼ ἔχω νὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον τοῦτο, νὰ υἱοθετήσητε τὴν ἑξῆς διάταξιν: «Αἱ ἐπιτροπαί, ἤ τε Κεντρική, καθὼς καὶ αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαί, πᾶσαν αὐτῶν ἄρνησιν παροχῆς ποσοῦ τινος καὶ εἴδους εἰς αἰτοῦντα, νὰ δικαιολογῶσιν ἐγγράφως καὶ ἐπαρκῶς ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ δικαιούχου. Πᾶσα παράβασις τιμωρεῖται διά...κλπ».

§315Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τίνος ἄρθρου εἶναι;

§316Θ. ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν εἶναι τροπολογία. Εἶναι προσθήκη, ὅπου θέλετε τοποθετήσατέ την. Πρόκειται περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται ἄλλως τε εἰς τὸ Σύνταγμα, καθ’ ἥν, πᾶς πολίτης δικαιοῦται νὰ ἀποδέχεται ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του παρὰ πάσης δημοσίας ἀρχῆς, καὶ ἐξορκίζω καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Διατὶ τὸν ἔμπορον ἐκεῖνον καὶ τὸν πολίτην ἀκόμη, ὁ ὁποῖος ἀπέκρυψε τὸ ἀπόθεμά του, τὸν φορτώνετε μὲ Δρακόντεια ἄρθρα, γραμμένα μὲ αἷμα, δίδοντες εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους εἰς τὰς χεῖράς της, διὰ δὲ τὰς ἐπιτροπὰς φρονεῖτε, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ ἔχουν καμμίαν εὐθύνην νὰ δώσουν λόγον, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ μὴ περιφρονοῦν τὸν πολίτην;

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κράλλης.

§318Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, διὰ τοῦ τροπολογηθέντος νομοσχεδίου, ὅπερ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, συνεχίζεται ἡ ἰδία ἐπιτροπή, ἡ ἰδία ἐργασία, δὲν βλέπομεν δὲ οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην μεταβολήν. Ἀποκλειστικῶς εἰς ἕν σημεῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον καὶ ἐθεώρησεν, ὅτι διορθώνεται τὸ κακόν, ὅπερ ἔχομεν ὅλοι ὑπ’ ὄψιν μας μὲ τὸν σχηματισμὸν, δηλαδή, τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον καθώρισεν εἰς εἰκοσαμελές, διὰ νὰ εὐχαριστηθοῦν, βεβαίως, ὅλαι οἱ τάξεις. Ἀλλὰ τὸ κύριον σημεῖον, τὸ ἄρθρον 1ον, ὅπου ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον εὑρέθη σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ βάσιν, τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπομένει, ὡς ἔχει. Ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τρία εἶναι τὰ κύρια καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς, προμήθεια, μεταφορὰ καὶ διανομή. Καὶ διὰ μὲν τὴν προμήθειαν καὶ τὴν μεταφορὰν ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ λάβῃ τοὺς εἰδικοὺς ἐξ ἰδιωτῶν, δι’ οὓς ὑπάρχει ἐπίσης εἰδικὴ παράγραφος, λέγουσα: «Τὰ δὲ ἐκ μὴ δημοσίων ὑπαλλήλων μέλη αὐτῆς, καθίστανται, ἅμα τῷ διορισμῷ των, δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὑπαγόμενοι εἰς τὴν ἱεραρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἰδιότης των ὅμως αὕτη, ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς ἄλλην ἰδιότητα ἢ ἐπάγγελμα». Ὥστε, ἐνῷ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ εἶναι ἐπιτροπὴ ἐκτελεστική, κατόπιν μᾶς λέγει — καὶ ἐτόνισεν, ὅτι ἡμεῖς ἠπατήθημεν — φαντασθέντες τὴν ἐπιτροπὴν ὡς συμβούλιον, ὅτι θὰ εἶναι μία ὑπηρεσία, ἥτις θὰ λαμβάνει ἀποφάσεις καὶ θ’ ἀποφασίζει. Ἐν τέλει μᾶς λέγει, διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ ἔχῃ ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι καὶ ἄλλο ἐπάγγελμα, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι τακτικὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς.

§319Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, κ. Βουλευτά. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τοὺς ὁποίους, ἄν ζητήσωμεν, δὲν πρέπει νὰ ἀξιώσωμεν ἀπ’ αὐτοὺς νὰ ἀφήσουν τήν θέσιν των εἰς τήν Τράπεζαν, ἡ ὁποία εἶναι μία παγία θέσις, διὰ νὰ ἔλθουν νὰ ἀναλάβουν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους προσωρινὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Εἶναι τὰ πράγματα σαφέστατα.

§320Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Οἱ ἰδιῶται ποῖοι θὰ εἶναι;

§321Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτοὶ εἶνε οἱ ἰδιῶται, οἱ ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης.

§322Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον ἐν τούτοις ἀναφέρει ῥητῶς τὰ ἐξ ἰδιωτῶν μέλη.

§323Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορεῖ καὶ ἐκεῖνα νὰ ἔχωσι τὴν δουλειάν των.

§324Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§325Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ εἶναί τις δικηγόρος, πρέπει νὰ χάσῃ τὸ ἐπάγγελμά του;

§326Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Εἴπατε, ὅτι πρέπει νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐτονίσατε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι μία ὑπηρεσία. Νομίζετε δυνατὸν τοῦτο;

§327Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως, τὸ νομίζω δυνατότατον.

§328Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ἐμέ, τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος ἐργάζομαι, ἠξεύρω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον πρᾶγμα.

§329Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κάμνετε ὅμως τὸν βουλευτήν, καὶ εἶσθε καὶ ἔμπορος.

§330Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἀφ’ ὅτου εἶμαι βουλευτής, ἄφησα ὅλας μου τὰς ἐργασίας. Διότι εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι, εἰσερχόμενος εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἔπρεπε νὰ ἀφοσιωθῶ εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Καὶ ἐπειδή ἀνεμνήσθην τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀφείλω νὰ ἐπανέλθω, κ. Βουλευταί, ἐπὶ τῆς προχθεσινῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἴσως πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν θὰ μὲ παρεξήγησαν, διότι ἔμπορος ὤν......

§331ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι τιμή διὰ τὸ ἐμπόριον, νὰ εἶσθε βουλευτής.

§332Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. ... ἄν καὶ ἔμπορος, λέγω, ὡμίλησα ἴσως κατὰ τοῦ ἐμπορίου...

§333ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι κατὰ τοῦ ἐμπορίου, κατὰ τοῦ κέρδους.

§334Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως, κατὰ τοῦ ὑπερβολικοῦ κέρδους ἐννοῶ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὅσον πικρὰ καὶ ἄν εἶναι αὕτη. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἑτέραν γνώμην, λίαν σημαντικήν, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, κ. Βουλευταί. Ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀνεγνώρισαν, ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἵτινες εἶχον εἰς χεῖράς των τὸ ἔργον αὐτὸ, ἀπέτυχον, καὶ διὰ πάντα γνωρίζοντα στοιχειωδῶς, ἔστω, τὰ τοῦ ἐμπορίου, ὅταν λάβῃ εἰς χεῖράς του αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπορεῖ πῶς οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ συνέταξαν τοιαύτην ἔκθεσιν. Μόλις καὶ μετὰ βίας κατωρθώθη νὰ ἐπιτευχθῶσιν οἱ ναῦλοι κατὰ 10% κατώτεροι, ἐνῷ ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ Κυβέρνησις πληρώνει 15% ὀλιγώτερον. Ἐπίσης ἀναφέρονται κέρδη ἀρνητικά, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν ἐμπορευόμενον κόσμον, ὅτι ὅλα τὰ ἄλευρα, ἅτινα ἐκόμισαν ἐξ Ἀμερικῆς ἰδιῶται ἔμποροι, ἐπωλήθησαν εἰς τιμὰς εὐθυνοτέρας ἀπὸ τὰς τοῦ Δημοσίου. Πῶς ἠδυνήθησαν αὐτοὶ οἱ ἰδιῶται, χωρὶς νὰ ἔχουν τὰ μέσα, ἅτινα διαθέτει ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἰσαγάγουν ἐμπορεύματα καὶ νὰ τὰ πωλήσωσιν εὐθηνότερον ἀπὸ τὸ Δημόσιον; Ἔρχεται τὸ ἄλλο ζήτημα, τῶν εὐθυνῶν τῆς κατανομῆς, τῶν μεροληψιῶν, τῶν ἀδικιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, γίνονται καὶ θὰ γίνωνται δυστυχῶς. Οὐδὲν μέτρον λαμβάνεται ἐναντίον αὐτῶν. Ὡμιλήσαμεν πολλάκις καὶ κατηγγείλαμεν ὡρισμένα γεγονότα, ἀλλὰ μέτρα δὲν λαμβάνονται. Πρὸ εἴκοσι σχεδὸν ἡμερῶν, σᾶς κατηγγείλαμεν ὡρισμένα γεγονότα καὶ σᾶς ἐπεδώσαμεν ἔγγραφον λεπτομερές. Καὶ σήμερον συνάδελφος ἐκ Δράμας κατήγγειλε τοιαύτας ὑπερβασίας, γενομένας ἐν Καβάλλᾳ, ἀκριβῶς, ὅπως τὰς εἴχομεν προΐδει καὶ προαναγγείλλει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐπίσης καὶ συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης εἶχεν ἐπιστολήν καὶ κατήγγειλε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὰ ἴδια ἄλευρα, τὰ παραγόμενα ἐκ τοῦ ἰδίου σίτου ἐν Θεσσαλονίκῃ, εἰς μὲν τὸν μικρότερον κάτοχον κυλινδρομύλου, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς νὰ πωλῶνται πρὸς 60 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εἰς δὲ τὸν μεγαλείτερον κάτοχον, ἐπιτρέπει νὰ πωλῶνται πρὸς 66 καὶ διεμαρτυρήθη ὁ κ. Συνάδελφος, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη.

§335Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διατὶ λέγετε, ὅτι δὲν εἰσηκούσθη; Τί τοῦ εἶπον;

§336Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ εἴπατε: Τὰ ἠξεύρω αὐτά, καθ’ ἡμέραν ἔρχεσθε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§337Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ μόνον τοῦ εἶπον;

§338Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὅτι αὔριον τὸ πρωΐ θὰ τηλεγραφήσητε.

§339Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ὀνομάζετε σεῖς, ὅτι «δὲν εἰσηκούσθη»; Εἶναι περίεργος ἀντίληψις.

§340Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν λέγομεν, ὅτι δὲν λαμβάνετε πρόνοιαν· πρόνοιαν λαμβάνετε....

§341Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε, ὅτι ὁ κ. Παπαζαχαρίου δὲν εἰσηκούσθη.

§342Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐπέμενεν ὁ κ. Βουλευτής, δὶς καὶ τρὶς καὶ κατόπιν τοῦ ἀπαντήσατε.

§343Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀντιλαμβάνεσθε καλλίτερον τὰ γεγονότα. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Εἶπον εἰς τὸν κ. Παπαζαχαρίου, πρὶν προφθάσῃ νὰ τελειώσῃ τὴν ὁμιλίαν του, ὅτι τηλεγραφῶ καθ’ ἑκάστην καὶ θὰ τηλεγραφήσω καὶ αὔριον, ὅταν δὲ ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἀναφοράν, τοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι περιττόν, διότι αὔριον θὰ τηλεγραφήσω.

§344Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Παπαζαχαρίου εἶναι ἄλλη, ἀφοῦ μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν μᾶς ἀκούουν, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμωμεν ἐπερώτησιν.

§345Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἂν σεῖς ἀντιπροσωπεύετε τὸν κ. Παπαζαχαρίου, ἀλλ’ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ περιωρίζεσθε εἰς τὰς ἰδικάς σας περιπτώσεις.

§346Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα ὡρισμένα γεγονότα, διὰ νὰ γνωρίζωμεν πῶς θὰ λαμβάνεται ἡ πρόβλεψις. Περὶ αὐτοῦ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον.

§347Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πῶς θέλετε νὰ λαμβάνῃ; Καθορίσατέ το.

§348Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἔχομεν διατυπώσει, εἶναι καὶ τετυπωμένον μάλιστα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: (ἀναγινώσκει) «Εἰς τὰς ἕδρας τῶν Νομῶν καὶ τῶν Ὑποδιοικήσεων συνιστῶνται τοπικαὶ ἐπιτροπαὶ μὲ ὡρισμένην περιφέρειαν, λειτουργοῦσαι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου καὶ ἀπαρτιζόμεναι ἐξ ἀντιπροσώπων τοῦ Δημοσίου, τοῦ Δήμου, τῆς Τραπέζης καὶ τριῶν μέχρι τεσσάρων πολιτῶν, προσλαμβανομένων ὑπ’ αὐτῶν κατὰ προτίμησιν ἐκ τῶν ἐμπορικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, ὅπου καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι τοιαῦται».

§349Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔχετε τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τήν ἰδικήν του. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ κάμετε, εἶναι νὰ κάμετε ἔκκλησιν τῆς ἀντιλήψεώς σας πρὸς τὴν Βουλήν, ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν ἄρθρον.

§350Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, θὰ προσπαθήσω νὰ καταστήσω ἀντιληπτόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι, ὄχι μόνον εἰς τοὺς Νομοὺς θὰ γίνωσιν ἐπιτροπαί, ἀλλὰ καὶ κάτω τοῦ Νομοῦ. Δὲν συνιστῶνται ὅμως, καθ’ ὃν τρόπον ὑμεῖς λέγετε, διότι εἰς πλεῖστα μέρη δὲν ὑπάρχουν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διαφέρετε, ἀντιπρόσωποι δημοσίων Τραπεζῶν κλπ. Θὰ καταρτισθῶσιν αἱ ἐπιτροπαί, καθ’ ὃν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσιν.

§351Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην τινὰ παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀδειῶν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἐγένετο εὐρεῖα ἐκμετάλλευσις αὐτῶν, ἔχομεν δὲ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: (ἀναγινώσκει) «Πᾶσα ὅμως πρότασις ἀπαγορεύσεως μεταφορᾶς ἐν τῇ Χώρᾳ, ἢ ἄρσις ἀπαγορευτικῆς διατάξεως, ἢ ἄδεια ἐξαγωγῆς, δέον νὰ εἶναι γενικὴ καὶ νὰ φέρηται ἁρμοδίως εἰς γνῶσιν τῶν ἐνδιαφερομένων, κατανεμομένου τοῦ ἐξακτέου ποσοῦ κατ’ ἀναλογίαν». Διότι γίνεται ἐκχώρησις τῶν ἀδειῶν εἰς κύκλους εὐνοουμένων καὶ πρέπει νὰ προληφθῇ τοὐλάχιστον ἡ περίπτωσις τοῦ νὰ περιπέσῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα.

§352Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶνε καὶ αὐτὴ μία ἰδέα, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐν οἰκείῳ τόπῳ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι, λόγῳ τοῦ προχείρου, μετὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο, καὶ τοῦ αἰφνιδίου τῶν ἀναγκῶν, ἔλαβον χώραν καὶ ἄτοπα, ἔλαβον χώραν καὶ κερδοσκοπίαι, εἴτε τὸ ἠθέλησεν, εἴτε μὴ ἡ ἐπιτροπή. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἔχομεν ὅμως τὸ δεδομένον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνήργησεν ἐν συνειδήσει. Ἀλλ’ εἰς τὸ μέλλον, κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν διατάξεων, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐπέλθῃ τακτοποίησις.

§353Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Παραδέχομαι, ἀλλὰ θὰ ἦτο πολὺ συντελεστικὸν νὰ καθορισθῶσι μερικὰ σημεῖα ἐκ τῶν προτέρων. Ἔχομεν δὲ καὶ ἄλλην παρατήρησιν. Ἐπειδὴ φαίνεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀσχολῆται ἰδίως μὲ τὸν σῖτον, ἴσως προσωρινῶς καὶ λειτουργοῦσα τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὰ ἄλλα εἴδη, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ; Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι θὰ ἦτο λογικὸν καὶ λίαν ὠφέλιμον, ὅπου ὑπάρχουσιν ὀργανώσεις καὶ θέλουσι νὰ παραγγείλωσι ποσά, ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐκ τοῦ νόμου νὰ δέχηται τὰς παραγγελίας των, ἢ νὰ τοὺς παράσχῃ εὐκολίας. Ἐὰν ὑπάρχῃ, ἐπὶ παραδείγματι, εἰς μίαν μικροτέραν πόλιν ἢ καὶ ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ τὴν Θεσσαλονίκην, συντεχνία παντοπωλῶν, θέλει δὲ νὰ φέρῃ τὴν ζάκχαριν ἀπ’ εὐθείας, ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τῆς παράσχῃ τὰς ἀπαιτουμένας εὐκολίας. Δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ τις ἐκ Θεσσαλονίκης ἢ ἄλλης πόλεως εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀγοράσῃ ζάκχαριν ἢ ἄλλα εἴδη ἀνήκοντα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Νὰ δοθῇ ἐντολὴ εἰς τὰς κατὰ τόπους ἐπιτροπὰς νὰ δέχωνται τοιαύτας παραγγελίας.

§354Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα νόμου.

§355Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῆς διεξαχθείσης λογασίας, φαίνεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀρνεῖται εἰς διαφόρους ἐμπόρους νὰ χορηγῇ ἐμπορεύματα ἢ εὐκολίας, ἐνῷ εἰς ἄλλους ὁμοίους των φαίνεται πολὺ πρόθυμος εἰς ὅλα.

§356Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ποία ἐπιτροπὴ;

§357Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Αὐτή ἡ ἐκτελεστική ἐπιτροπή. Συνήθως δὲ ἡ Τράπεζα εἶναι τὸ ἐκτελεστικὸν τμῆμα τῆς ἐπιτροπῆς.

§358Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Τράπεζα, προκειμένου νὰ δώσῃ χρήματα εἰς τὸ Α ἢ τὸν Β, δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὰς βλέψεις, τὰς ἡμετέρας. Θὰ δώσῃ τὰ χρήματά της, ὅπως αὐτὴ νομίζει. Νομίζετε, ὅτι θὰ ῥυθμίσωμεν τὰ χρήματά της, νὰ τὰ δώσῃ, ὅπως θέλομεν ἡμεῖς; Ἢ νὰ δίδῃ τὰ χρήματα ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει; Λοιπόν, τὶ ζητεῖτε; Ἡ Τράπεζα δὲν εἶνε ἐκτελεστικὸν ὄργανον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Τράπεζα, δίδουσα εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἢ μὴ δίδουσα προκαταβολάς, ἐνεργεῖ ὡς Τράπεζα, ἡ ὁποία δίδει ἐκεῖ ὅπου νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ καὶ δὲν δίδει ἐκεῖ ὅπου νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσῃ.

§359Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρω τὰ πράγματα τῆς ἐπιτροπῆς ὅπως γίνονται.

§360Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν, ἰδίως σήμερον, ἐπιρροήν ἡ ἐπιτροπή, ὅπως καλῶς γνωρίζετε. Ζάκχαριν δὲν φέρει ἡ ἐπιτροπή.

§361Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τούτοις ὁ νόμος 663 τῆς 12) 11) 15 κάμνει λόγον περὶ ζακχάρεως καὶ παντὸς εἴδους τροφίμων, ὁ δὲ νόμος, τὸν ὁποῖον καλούμεθα σήμερον νὰ ψηφίσωμεν, εἶναι βεβαίως συμπλήρωμα ἐκείνου. Ποῖος, λοιπόν, ἔκαμε τὰς εὐκολίας διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ζακχάρεων;

§362Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Τράπεζα.

§363Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Μόνη της, αὐτεπαγγέλτως;

§364Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως. Μήπως ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἔκαμε;

§365Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀγορὰ τοὐλάχιστον ἔχει ἀντίθετον γνώμην.

§366Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀγορὰ ἀγνοεῖ καὶ θὰ ἀγνοῇ, ἐὰν ἡ ἀγορὰ ἔχῃ τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε σεῖς βεβαίως. Τὶ ἀναμιγνύεται ἡ Τράπεζα; Ἡ Τράπεζα ἐφρόντισε καὶ ὥρισε τοὺς ἐμπόρους νὰ φέρωσι ζάκχαριν, τοὺς ἔδωκε δὲ τὰς ἀπαιτουμένας προκαταβολὰς νὰ τὴν φέρωσιν. Ἐὰν ἡ Τράπεζα ἐπίστωσε τὸν Α καὶ ὄχι τὸν Β, αὐτὸ εἶναι δικαίωμά της. Νομίζετε, ὅτι δυνάμεθα νὰ τῆς εἴπωμεν ἡμεῖς νὰ πιστώσῃ ὅποιον θέλομεν ἡμεῖς; Ἐφ’ ὅσον τὸ ἐμπόριον φέρει ζάκχαριν, βεβαίως, δὲν τὴν φέρει ἡ Τράπεζα, τὴν φέρει τὸ ἐμπόριον.

§367Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἠξεύρω.

§368Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ τὸ ἠξεύρετε, διατὶ λέγετε, λοιπόν, ὅτι τήν φέρει ἡ Τράπεζα; Τὸ ἐμπόριον εἶνε ἐλεύθερον καὶ τὸ κάμνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὸ κάμωσι. Νομίζετε, ὅτι μὲ τὰς περιστάσεις αὐτὰς εἶνε δυνατὸν νὰ σᾶς δώσῃ τὰ μέσα νὰ κάμητε ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τὴν κάμνητε ἀναλόγως τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν ἔχετε; Ἡ Τράπεζα θέτει τὰ κεφάλαια εἰς τὴν διάθεσιν ἐκείνων τῶν ἐμπόρων, μὲ τοὺς ὁποίους νομίζει, ὅτι πρέπει καὶ τὴν συμφέρει νὰ συναλλαχθῇ. Δὲν ἔχει τὰ κεφάλαια ὅλου τοῦ κόσμου διὰ νὰ τὰ δώσῃ εἰς ὅλον τὸ ἐμπόριον.

§369Σ. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφαρμόσατε, παρακαλῶ, τὸν Κανονισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἑκάστη τροπολογία συζητεῖται, ὅταν συζητῆται τὸ οἰκεῖον ἄρθρον.

§370Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ.

§371Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει γνώμη, ὅτι ἀπόψε πρόκειται μόνον περὶ τοῦ 1ου ἄρθρου καὶ ὄχι περὶ τοῦ ὅλου, ἂς ἀναβάλωμεν.

§372Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητεῖται τὸ πρῶτον, ἀλλὰ κατόπιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ δεύτερον, τρίτον καὶ τὰ λοιπά.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, ἀφήσατε τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ὁμιλήσῃ.

§374Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ὡμίλησα συγκεκριμένως περὶ συντεχνιῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, ἀνέφερα δὲ καὶ περὶ ἰδιωτῶν, διότι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ὑπάρχῃ καὶ πάλιν ἡ κλίκα μερικῶν εὐνοουμένων, οἵτινες θὰ ἀναλαμβάνωσιν ὅλας τὰς ἐργασίας εἰς βάρος ἄλλων συναδέλφων των καὶ ἐν γένει ὅλου τοῦ κόσμου. Ἔχομεν τροπολογίαν, τήν ὁποίαν ἔχομεν ἀπὸ προχθὲς ὑποβάλλει εἶνε καὶ τυπωμένη. Βεβαίως, ἡ πλειοψηφία πάντοτε ἢ μᾶλλον ὅλη ἡ Βουλή, θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον διενεμήθη σήμερον τροπολογημένον, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνεχίζει τήν ἰδίαν κατάστασιν, τήν ὁποίαν πάντες ἔχομεν καταδικάσει. Ἐὰν θέλετε ὅλοι, ἐν ἐπιγνώσει νὰ συνεχισθῇ ἡ ἰδία κατάστασις, διαφέρει, ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω καὶ πάλιν, ὅτι, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, κ. κ. Βουλευταί, ὅπως ἔχει, ψηφίζαμεν τὴν ἰδίαν κατάστασιν.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πετροπουλάκης ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§376Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκανίλας.

§378Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, πόθος πρὸς ἀγόρευσιν δὲν μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, διότι τοιαύτας δάφνας οὐδέποτε ἐφιλοδόξησα νὰ δρέψω, οὔτε νὰ καταστήσω τὸ βῆμα τοῦτο τροχὸν τῆς γλώσσης. Μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ὁ πόθος νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὡς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, γνώμην διχασθεῖσαν πρὸς τὴν πλειονότητα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ πλειονότης τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ μέλη ἔμποροι καὶ μέλη ὁμορρύθμων καὶ ἑτερορρύθμων ἑταιρειῶν κλπ., ἐν οἷς καὶ βουλευταί. Ἀπέκρουσα, λοιπόν, τήν γνώμην ταύτην ἐγὼ καὶ ὁ κ. Κυρρίτσης, ὡς λύσιν ἀσύμφορον πρὸς τοὺς σκοπούς, οὓς ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Ἤδη αἰσθάνομαι ἀγαλίασιν, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τότε εἶχον ἐναντίαν γνώμην, τώρα παρουσιάζουσι νέαν γνώμην, παρὰ τήν προτέραν τοιαύτην, δηλαδή, προσεχώρησαν πρὸς τήν γνώμην ἐμοῦ, καὶ δή ὁ κ. Δόσιος, ὁ πρότερον ἐν πολλοῖς ἀντιδράσας. Καὶ βεβαίως, ἡ γνώμη ἑνὸς ἑκάστου δὲν θεωρεῖται ἀλάθητος· εἶναι μετακλητή, διότι καὶ αἱ ἀποφάσεις ἀκόμη τῶν Δικαστηρίων δὲν εἶναι ἀμετάκλητοι.

§379Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ ἔχητε ἀγαλίασιν, διότι ὅλοι εἶναι μὲ τήν γνώμην σας.

§380Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ. Εὐχαριστῶ. Ἀγαλλίασιν αἰσθάνομαι καὶ ἐγώ, διότι ἡ πατριωτικὴ Κυβέρνησις τῆς Χώρας, ἡ ἐν τῷ συνόλῳ πατρικὴν ἐπιδεικνύουσα μέριμναν, ὁ ἀκοίμητος οὗτος φρουρὸς τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, κατιδοῦσα τήν ὁσημέραι ἐπιδεινουμένην κατάστασιν, ὡς καὶ αἱ πρὸς τὸ αἰσχροκερδεῖν τάσεις, ἔφερεν ἐπειγόντως νομοσχέδιον ἀρτιώτατον, ὅπερ μέλλει νὰ ἀνακουφίσῃ τὰς κοινωνικὰς τάξεις, χωρὶς παντάπασιν τὸ ἐμπόριον νὰ πλήξῃ. Καθ’ ἥν ἐποχὴν ἡ Ἑλλὰς εἰς μεγάλας ὑποβάλλεται πιέσεις, καθ’ ἥν ἐποχὴν τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Χώρας παραβιάζονται, καθ’ ἥν ἐποχὴν καταλύεται ἡ οὐδετερότης καὶ καθ’ ἥν ἐποχὴν συντελεῖται ὁ ἀκήρυκτος ἀποκλεισμός, καθ’ ἥν, λέγω, ἐποχὴν πάντα ταῦτα διαπράττονται, προβάλλει ἡ κεφαλὴ τῆς Λερναίας Ὕδρας, ὄχι μὲ ἑπτὰ κεφαλάς, ἀλλὰ μὲ ἀπειραρίθμους κεφαλάς, διὰ νὰ ἀπορροφήσῃ τὴν ἰκμάδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ τὸν ἱδρῶτα εἰς τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ πατρικὴ Κυβέρνησις τῆς Χώρας, ἡ πατριωτικῶς μεριμνῶσα πάντοτε, κατιδοῦσα τὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, ὡπλίσθη, ἵνα συντρίψῃ τὴν κεφαλὴν τῆς Λερναίας Ὕδρας, ἵνα πατάξῃ τὸν ἐφιάλτην. Καὶ ἰδοὺ παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἡ ἑνιαία καὶ ἀδιαίρετος, τέλειον, πλῆρες νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Ὅταν, λοιπόν, παρουσιάζῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας, ἕν ἄρτιον νομοσχέδιον, πρὸς τὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες; Ἐγώ, φρονῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐκείνους, λέγω, ἐὰν ἐρωτήσωμεν ἐνδομύχως τὶ αἰσθάνονται διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ εἴπωσιν, ὅτι ὄντως παρουσιάζεται αὐτὸ ἐν πλήρει ἀρτιότητι (εὖγε, εὖγε), ὅτι οὐδένα σκοπὸν ἔχει, παρὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν πενομένων πληθυσμῶν. Δι’ αὐτὸ ἔρχομαι νὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς, διότι καὶ ἐγὼ κατάγομαι ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου αὐτὴν τὴν ἑσπέραν, ἐνῷ εἰς τὰς πρωτευούσας γίνεται ἄφθονος χρυσός, αἱ περισσότεραι οἰκογένειαι ἀπόψε δὲν ἔχουσιν οὔτε αὐτὸν τὸν ἄρτον. Παρακαλῶ, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπισπεύσωμεν ἄνευ χρονοτριβῆς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ βεβαιῶ, ὅτι κατὰ τὴν σύνοδον αὐτὴν εἰς χρυσῆν σελίδα θὰ ἀναγραφῶσι τὰ ὀνόματα αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωσι, καὶ ἀπ’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀνακουφίσωμεν, θὰ ἔχωμεν ὄντως τὰς εὐχὰς πάντων. (χειροκροτήματα).

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γάγαρης ἔχει τὸν λόγον.

§382Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§384Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, Κύριοι, ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις τινές, αἵτινες χρήζουσι συμπληρώσεως, ἐνῷ περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ πρόεδρος, δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀντιπροέδρου. Ἔχω μίαν συμπλήρωσιν ἡ ὁποία λέγει, κωλυομένου τοῦ προέδρου, διορίζεται ἀντιπρόεδρος.

§385Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀρχαιότερος.

§386Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λαμβάνεται πρόνοια. Δὲν λαμβάνεται πρόνοια καὶ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν καθηκόντων· ἐνῷ λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς ἐκλογῆς του, δὲν λαμβάνεται πρόνοια πῶς ἀπολύονται. Θὰ ἀπολύωνται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν; Θὰ εἶναι ἄτοπον, ἔχω δὲ προσθήκην, ἡ ὁποία λέγει «ἀπαλλάσσονται διὰ Β. Διατάγματος, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§387Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δύνανται νὰ παύωνται.

§388Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, τελευταία παράγραφος, μετὰ τὰς λέξεις «Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν» νὰ τεθῇ «ἀπαλλασσόμενοι τῶν καθηκόντων αὐτῶν διὰ Β. Διατάγματος, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§389Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ διορίζονται, δύνανται καὶ νὰ παύωνται.

§390Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ποίους;

§391Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τοὺς ἰδίους.

§392Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης, θὰ ἦτο ἀνάγκη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἑδρεύῃ εἰς Ἀθήνας.

§393Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). «Ἀπαλλασσόμενοι» δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἴπω, διότι ἰσχύει δι’ ὅλους· ὄχι μόνον δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπαλλάσσονται, ἀλλὰ καὶ ὅλοι.

§394Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ τούτου θέλω νὰ εἴπω. Τὸ ἄλλο εἶναι νὰ ἑδρεύῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐν Ἀθήναις.

§395Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἑδρεύῃ ἐν Ἀθήναις παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ.

§396Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι, θὰ εἶμαι βραχύτερος τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται μιᾶς παρατηρήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας νόμος τοῦ Κράτους, νὰ φροντίσῃ ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ἄρτου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ πῶς νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν εὐθηνότερον, διότι σήμερον εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα πωλοῦνται τὰ ἄλευρα 1– 1.20 δραχ. κατ’ ὀκᾶν.

§397Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Νὰ σᾶς στείλουν πιτουράτα.

§398Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐδέχθην διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἴπατε. Θὰ δοκιμάσω, ἐὰν θὰ ἐπιτύχῃ, θὰ τὸ ἐφαρμόσω.

§399Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ τὸ ἐφαρμόσητε.

§400Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατε νὰ τὸ δοκιμάσω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διακρίνῃ τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ, εἶναι ἡ ταχύτης εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ σίτου εἰς τοὺς ἀλευρομύλους ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἀτμομύλους τοῦ Πειραιῶς. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω, διὰ νὰ μὴ πεινάσωσιν αἱ ἐπαρχίαι.

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος, παραιτεῖται. Ὁ Πολυζωγόπουλος, παραιτεῖται. Ὁ κ. Λεβίδης, ἐπίσης. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Βαλαλᾶς. Ὁ κ. Μηλιαρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§402ΕΜ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. Πρόεδρε, τὴν συμφωνίαν τοῦ καταναλωτοῦ πρὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ προσέρχωνται νὰ ἀγοράζωσιν, αὐτὸ θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατόν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, νὰ χορηγῆται καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ καθ’ ὅλα τὰ μέρη, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ χορηγῆται ἀποκλειστικῶς ὁ σῖτος εἰς τοὺς μύλους, εἴτε μικρούς, εἴτε μεγάλους. Αἱ διάφοροι τοπικαὶ συνήθειαι καὶ αἱ κοινωνικαὶ ἀνάγκαι καὶ αἱ συνήθειαι τῶν κατοίκων καὶ αἱ ἀνάγκαι κατὰ τόπους εἶναι διάφοροι ἐπίσης, αἱ διάφοροι δὲ συνθῆκαι ἐπιβάλλουσι τὴν διανομὴν τοῦ σίτου κατὰ διάφορον τρόπον, ἀνάλογον τῶν διαφόρων συνθηκῶν καὶ ἀναγκῶν. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω διὰ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν Κρήτην, τὰς συνηθείας καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ὁποίας γνωρίζω. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἀκούσῃ καὶ τὰς γνώμας ἑτέρων κ. Συναδέλφων διὰ τὰς ἐπαρχίας των, ὧν γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας. Διὰ τὴν Κρήτην, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤθελον συστήσῃ πρὸς ὑμᾶς τὸ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τοῦ σίτου ἐν Κρήτῃ, ὅπως ὑπεδείξατε, τουτέστι, νὰ παραπεμφθῇ ὅλη ἡ ποσότης τοῦ σίτου εἰς τοὺς ἀλευρομύλους.

§403Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι παρεκάλεσα τοὺς κ. Βουλευτὰς ἐκ Κρήτης νὰ ἔλθουν νὰ συνεννοηθῶμεν ἰδιαιτέρως περὶ τοῦ τρόπου, ὅστις θὰ εἶναι ὁ προσφορώτερος διὰ τὴν διανομὴν ἐν Κρήτῃ τοῦ σίτου.

§404Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Νὰ μᾶς ὁρίσητε μίαν ὥραν.

§405Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λοιπόν, ἀξιότιμοι κύριοι Συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ἔλθητε προσωπικῶς νὰ συνεννοηθῶμεν, νὰ μὴ ἀπασχολοῦμεν τόσους ἀνθρώπους διὰ ζήτημα καθαρῶς τοπικόν, ἔχετε δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἀκουσθῇ μετ’ εὐμενείας ἐξαιρετικῆς ὑπ’ ἐμοῦ ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον θὰ εἰσηγηθῆτε, ὁ ὁποῖος θέλει κριθῇ ὡς ὀρθός, οὐχὶ μόνον παρ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν κ. Συναδέλφων.

§406ΕΜ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Ὀλίγας λέξεις μόνον θὰ εἴπω. Ἐν Κρήτῃ, ὅπως εἶπον προηγουμένως, δὲν ὑπάρχουν ἀτμόμυλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεξεργασθῶσι τόσην ποσότητα σίτου, ὑπάρχει δὲ καὶ τοπικὴ συνήθεια ἐκεῖ, καθ’ ἣν οἱ κάτοικοι δὲν εἶναι εἰθισμένοι εἰς τὴν ἀγορὰν ἀλεύρων, εἴτε ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος αὐτοῦ, εἴτε καὶ ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτοῦ διὰ τοῦ κέρδους τῶν μυλωθρῶν. Ἐκεῖ οἱ κάτοικοι εἶνε συνηθισμένοι νὰ ἀγοράζωσι τὰ δημητριακά των, εἴτε κριθήν, εἴτε σῖτον, αὐτούσια, ἔχουν δὲ μύλους ἐν χρήσει ἀνεμομύλους καὶ ὑδρομύλους, πολλοὺς ἐξ αὐτῶν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω χιλίους, ἴσως καὶ δισχιλίους, διὰ τῶν ὁποίων καὶ ἀλέθωσι τὰ δημητριακά των. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ὑπάρχουσιν ὑδρόμυλοι καὶ ἀλευρόμυλοι πλέον τῶν δύο χιλιάδων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὸν σῖτον, διατὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν καταναλωτὴν μὲ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσῃ ὁ βιομήχανος, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὴν ἐπεξεργασίαν του ἐν τῷ ἀλευρομύλῳ; Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρεκάλουν, νὰ φροντίσητε διὰ τὴν ἀποστολὴν σίτου μόνον εἰς τὰ κέντρα τῆς Κρήτης, εἰς τοὺς μύλους αὐτῶν, ὡς εἰς τὸ Ἡράκλειον, ὅπου ὑπάρχουν καὶ ὅπως καὶ εἰς τὰ Χανιὰ καὶ εἰς τὸ Ρέθυμνον, οἵτινες νὰ παραγάγωσι τὴν ποσότητα ἐκείνην, ἥτις εἶναι ἀναγκαία διὰ τὰ μεγάλα αὐτὰ κέντρα, τὰ ὁποῖα τρώγωσιν ἄρτον λευκόν, εἰς δὲ τὴν λοιπὴν Κρήτην σῖτον, διότι ὅλος ὁ ἄλλος πληθυσμὸς τῆς Κρήτης εἶναι συνηθισμένος νὰ καταναλίσκῃ σκέτον σῖτον, τὸν ὁποῖον ἀλέθει εἰς τοὺς μύλους του. Οὕτω θὰ ἀπαλλάξητε τὸν πτωχὸν ἀγρότην τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου θὰ τὸν ἀφήσητε νὰ τρώγῃ τὸν ἄρτον του ἀπὸ τὸ σιτάρι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀλέθῃ ὁ ἴδιος, καὶ οὕτω θὰ γίνεται εἰς αὐτὸν διττὴ οἰκονομία. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ αὐτὰ ὑπ’ ὄψει του.

§407Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Καίτοι αὐτὸ δὲν εἶνε ζήτημα τοῦ νόμου, εἶχε γραφῇ ἡ ἑξῆς διάταξις: (ἀναγινώσκει). Δὲν εἶνε ζήτημα νόμου λοιπόν, ἀλλ’ εἶνε ζήτημα κανονισμοῦ. Ὁπωσδήποτε, νομίζω, ὅτι ἐκφράζω τὴν θέλησιν ὅλης τῆς Βουλῆς, ἐὰν παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὸν κανονισμὸν νὰ ἐπιζητήσῃ μεγαλειτέραν δημοσιότητα τῶν πράξεων τῆς τε κεντρικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν τοπικῶν τοιούτων.

§408Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴμεθα συμφωνότατοι.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκεται).

§410Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Προτείνω νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς μεταβολή: (ἀναγινώσκει) Καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, ἀντὶ «ἀρχή», «ὑπηρεσία». (Ἀπορρίπτονται εἶτα αἱ τροπολογίαι τῶν κ. κ. Ρουσοπούλου, εἶτα τῶν κ. Γκανίλα καὶ Κυρίτση. Ὁ κ. Ρουσόπουλος παραιτεῖται τῆς δευτέρας του τροπολογίας. Ἐπίσης ἀπορρίπτονται αἱ τροπολογίαι τῶν κ. κ. Πελογεώργη, Σάκκη καὶ Κράλλη).

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, κατατεθεῖσα πρὸ μικροῦ.

§412Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κράλλη. (Ἀναγινώσκεται καὶ ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κράλλη, ψηφιζομένου τοῦ ἄρθρου 2ου, ὡς ἔχει).

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κράλλη. (Ἀναγινώσκεται καὶ ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κράλλη, ψηφιζομένου τοῦ ἄρθρου 3ου, ὡς ἔχει). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5ον)

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσελεπίδη, ἥτις ἀποσύρεται.

§418Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τροπολογίαν: (ἀναγινώσκει) «Πῶς θὰ ὁρισθῇ...κλπ.».

§419Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι· ἐννοεῖται.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ρουσοπούλου. (Ἀναγινώσκεται καὶ ἀπορρίπτεται).

§421ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκω τὸ ζήτημα δυσεφάρμοστον, καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι θὰ κανονίζεται ἡ τιμή.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§424ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μάτεση.

§425Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω, τὸν κ. Συνάδελφον, νὰ ἀποσύρῃ αὐτήν, διότι εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας νομοθεσίας.

§426Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν εἶνε μακρὰν τῆς σκέψεώς του ἡ μελέτη τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, παρουσιάσθη, καθ’ ἃ μάλιστα ἐφάνη ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ ἐμπνεύσει τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τῆς τροπολογίας, τῆς σημερινῆς, διὰ τῆς προσθήκης τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, ἐγένετο ἀκόμη περισσοτέρα. Εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι θὰ συνεπληροῦτο, ἐὰν ἐτίθετο συμπλήρωσις τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς διὰ μιᾶς ἄλλης ἀποκλειστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀπεφασίζῃ σχετικῶς μὲ τὴν τιμὴν τῶν ναύλων. Ἐν τούτοις χαίρω ἀκούων, ὅτι ἡ σκέψις αὕτη δὲν εἶναι μακρὰν τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει, παραιτοῦμαι.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἐπίσης τροπολογία τοῦ κ. Πελογεώργη. (Ἀναγινώσκεται καὶ ἀπορρίπτεται)

§428Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ τροπολογίαν. Ἐγένετο λόγος περὶ ἐπιτάξεως μύλων καὶ ἐν τούτοις ἡ 2α παράγραφος ἔχει παραλείψῃ τὴν λέξιν «μύλων».

§429Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ λέξις «μύλων».

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§431ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον. (Ἀναγινώσκεται)

§432Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ μικράν τινα προσοχὴν ἐπὶ τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσω. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν δὲν εὑρίσκῃ ἀνεπαρκῆ τὴν πρόνοιαν τοῦ νόμου περὶ τῆς καταβολῆς ἀντιτίμου τῶν ἐπιταχθέντων ἀλεύρων. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐπισήμως, ὅτι ἄλευρα, ἐπιταχθέντα πρὸ δύο μηνῶν, δὲν ἐπληρώθησαν εἰσέτι, οἱ δὲ ἁρμόδιοι ἀναβάλλουσι τὴν πληρωμήν, ἰσχυριζόμενοι διαφόρους λόγους. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅπως ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς παρατηρήσεώς μου ταύτης, διὰ νὰ γνωρίζωσιν οἱ δικαιούμενοι πότε θὰ πληρωθῶσι, διότι εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον καὶ θίγει τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἐφάνη χρήσιμον εἰς πολλὰς περιστάσεις.

§433Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ἡ πληρωμὴ γίνεται ἀμέσως μέχρι τοῦδε, ὁσάκις ἐγένετο ἐπίταξις πρὸς σκοπὸν διαθέσεως τῆς Χώρας, — ὄχι στρατιωτικὴ ἐπίταξις, — ἐπληρώθησαν ἀμέσως ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Συνέβη ὅμως ἐνίοτε, ὄχι διὰ λόγους δυσκολίας καταβολῆς τοῦ χρήματος, ἀλλὰ διὰ λόγους δυσχερειῶν περὶ τὴν συμφωνίαν, ὡς πρὸς τὸ ἀντίτιμον, συνέβη νὰ ἐπέλθωσι βραδύτητες, ἀλλ’ αἱ βραδύτητες αὐταὶ δὲν ὀφείλονται εἰς τὸ ὅτι ἡ Τράπεζα δυστροπεῖ νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν θέλει νὰ δεχθῇ τὸ ἀντίτιμον, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νομοθετικῆς διατάξεως, διότι νόμος ὑπάρχει, ὁρίζεται δὲ ἐδῶ, ὅτι: (ἀναγινώσκει) «ἡ ἐπιτροπὴ...κλπ.». Τὴν τιμὴν τῶν ἐπιτασσομένων εἰδῶν ὁρίζει ἡ ἐπιτροπή, ἑπομένως εἰς τὸ μέλλον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε περὶ τοῦ τιμήματος διαφωνία, ἐὰν δὲ ὑπάρχουσι σήμερον διαφωνίαι περὶ τοῦ ζητήματος, ὑπάρχουσι διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι ὁ νόμος, ὁ ὑπάρχων, λέγει, ὅτι πληρώνονται σύμφωνα μὲ τὴν διατίμησιν. Ἠγέρθη ζήτημα διὰ ποῦ προωρίζοντο τὰ ἄλευρα, διὰ τὴν Νέαν ἢ τὴν Παλ. Ἑλλάδα; Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠρκοῦντο μὲ τὴν διατίμησιν τῆς ἐδῶ, συνέβη δὲ καὶ νὰ ἐπικαλεσθοῦν, ὅτι ἔχουν λαβεῖν περισσότερα, διότι τοὺς στοιχίζει περισσότερον, ἡ δὲ Τράπεζα ἐζήτησε νὰ ἔλθῃ εἰς συμβιβασμὸν καὶ νὰ τοὺς δώσῃ περισσότερα, ἀποβλέψασα εἰς τὴν διατίμησιν τῶν Νέων Χωρῶν, ἐπῆλθε διαφωνία καὶ ὡς ἐκ ταύτης καθυστέρησις. Ἐν τούτοις οὐδὲ τοῦτο θέλουν νὰ δεχθοῦν καὶ νὰ ζητοῦν περισσότερα. Δὲν εἶναι λοιπόν, τοῦτο δυσκολία περὶ τὴν πληρωμήν, ἀλλ’ εἶναι δυσχέρεια περὶ τὴν συμφωνίαν, δὲν εἶναι ἑπομένως ζήτημα, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ διορθωθῇ διὰ νόμου, διότι ὁ νόμος κανονίζει πῶς θὰ γίνεται ἡ πληρωμή.

§434Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 7ον πρέπει νὰ προστεθῇ, μετὰ τὸ «γεωργικὰς» καὶ «ἐμπορικάς», διότι εἶναι εἴδη τινά, χρησιμώτατα εἰς τὸ ἐμπόριον.

§435Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ δώσω λαβὴν εἰς παρεξηγήσεις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ «γεωργικὰς» ἀρκεῖ. Δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ, ἀλλὰ μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι προστίθεται τὸ «ἐμπορικὰς» μὲ τὴν σαφῆ ἔννοιαν, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν παρὰ μόνον εἴδη, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸς ἐξαγωγήν, ἢ ἐπεξεργασίαν προϊόντων, ὄχι διὰ νὰ τὰ πάρουν καὶ νὰ τὰ ἐμπορευθοῦν αὐτοί. (Ψηφίζεται τὸ 7ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 8ον).

§436ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποσταλῆ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἐπεξεργασίαν, παμψηφεὶ εἶχεν ἀποφασίσῃ νὰ διαγραφῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου: (ἀναγινώσκει) «Ὁ κάτοχος... κλπ.». Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ διαγραφῇ, διότι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος.

§437Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἡ ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνος, διότι ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀφ’ ἑαυτοῦ ἀναγκαίως θὰ κάμῃ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ρουσοπούλου, ὡς καὶ ἑτέρα τοῦ κ. Κράλλη καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8ον, ὡς ἔχει. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9ον).

§438Γ. ΠΩΠ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 9ῳ, εἰς τὸ ὁποῖον καθορίζονται ποιναί, ὑπάρχει παράγραφος, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ παρακαλέσω διασάφησίν τινα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁμιλεῖ περὶ τῶν πλοιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι τιμωροῦνται κατὰ δύο συστήματα, ἄν δὲν πλανῶμαι, τιμωροῦνται διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου, ὁσάκις γίνονται ἐπιτάξεις καὶ κατὰ δεύτερον ὑπαρχούσης ἐπιστρατεύσεως ἢ ἄλλου τινὸς λόγου, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐπεισοδιακῶς, τιμωροῦνται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΑΦΜΓʹ, ὁπότε ἐφαρμόζονται καὶ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου. Ὁ νόμος ἐφαρμόζεται καὶ σήμερον, δοθέντος λοιπὸν καὶ νέαι διατάξεις εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει μόνον ἡ ἐπίταξις τῶν σκαφῶν, διὰ τὴν αἰτίαν δι’ ἥν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον;

§439Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ ὁποία εἶναι ἡ ἔννοια: Κατὰ τὸν νόμον ΑΦΜΓʹ, τιμωροῦνται μόνον ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως. Μὲ τοῦτον τὸν νόμον τιμωροῦνται ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως ἐφαρμόζονται καὶ οἱ δύο, ἢ μᾶλλον θὰ ἐφαρμόζηται ἐκ τῶν δύο ὁ αὐστηρότερος. Ἐν καιρῷ μὴ ἐπιστρατεύσεως, θὰ ἐφαρμόζηται μόνον ὁ παρὼν νόμος.

§440Γ. ΠΩΠ. Οὕτω δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ΑΦΜΓʹ. Τούτου δοθέντος, ἐρωτᾶται: ποῖον πνεῦμα — καὶ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν ἀντίληψιν, εἰς τὸ νομικὸν πνεῦμα καὶ εἰς τὴν ἐκ τῆς μαθήσεως προκύψασαν ἔννοιαν τοῦ δικαίου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης — ποῖον πνεῦμα ἢ ἔννοια δικαίου εἶνε δυνατὸν νὰ συναρμολογήσῃ διατάξεις, αἵτινες διὰ τοὺς πτωχούς, διὰ τοὺς μικρούς, διὰ τοὺς ὁποίους ἰδίως ἡ ἐπιβαλλομένη ποινὴ εἶναι ποινὴ φυλακίσεως μὲ ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα τοῦ ἀγριωτέρου, ὁσάκις φυλάττωσιν ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἁπλοῦν αἴσθημα συντηρήσεως συνήγαγον καὶ νὰ κρατῶσι, δαπάναις των, αὐτά, εἰς δὲ τοὺς ἐφοπλιστάς, οἱ ὁποῖοι ἀτυχῶς μόνον δι’ ἑαυτοὺς προσπορίζονται ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων, πῶς συμβαίνει νὰ ἐπιβάλληται ποινὴ χρηματικὴ 1.000 μέχρι 10.000 δραχμῶν, ὅσος δηλαδή, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἶνε ὁ ναῦλος μιᾶς φορτηγίδος, ἥτις θὰ μεταφέρῃ μικρὸν ἐμπόρευμα ἀπὸ νήσου εἰς νῆσον, καὶ νὰ παρέχηται εἰς αὐτοὺς δι’ ἑνὸς διαζευκτικοῦ ἡ μικροτέρα ποινή;

§441Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο.

§442Γ. ΠΩΠ. Γνωρίζομεν τί θὰ συμβῇ· δὲν εἴμεθα μόνον νομικοί, εἴμεθα καὶ πολιτευόμενοι.

§443Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ δημοσιογράφοι.

§444Γ. ΠΩΠ. Βεβαίως καὶ δημοσιογράφοι καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἀσκηθῇ ὁ ἔλεγχος καὶ δημοσιογραφικῶς, ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀδικία· ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς οὐδὲν τὸ ἀγαθόν, διότι, προκειμένου περὶ χρηματικῶν ποινῶν, οἱαδήποτε καὶ ἂν θέσητε ἐπὶ τῶν διοικούντων ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας, εἶναι ὡς νὰ θέσητε πρόστιμον πεντάλεπτον ἐπὶ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Νὰ ὁρίσητε, λοιπόν, καὶ προσωπικὴν κράτησιν.

§445Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, εἴμεθα σύμφωνοι.

§446Γ. ΠΩΠ. Ὥστε, κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ καὶ προσωπικὴ κράτησις.

§447Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§448Κ. ΑΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τήν γενομένην τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου γʹ ἄρθρου 9, τοῦ ὁποίου μάλιστα ἡ ποινὴ ηὐξήθη, ἀνάγκη εἶναι νὰ γίνῃ μία εἰδίκευσις. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐν τῇ σχετικῇ παραγράφῳ, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος, ὁμιλεῖ περὶ πλοιοκτητῶν, ἀνεξαρτήτως μεγέθους ἢ χωρητικότητος τοῦ πλοίου. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ ἡ αὐτὴ ποινὴ εἰς τὸν κύριον ἑνὸς ὑπερωκεανείου καὶ εἰς τὸν κύριον μιᾶς βρατσέρας.

§449Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ προβῶμεν εἰς ἐπίταξιν τοιούτων πλοίων.

§450Κ. ΑΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, νὰ τεθῇ, ὅτι «ὁ κυβερνήτης πλοίου χωρητικότητος τόννων ἔλαττον τῶν 100 καὶ ὁ διοικητής....

§451Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατε, παρακαλῶ, κ. Αἰγειαλίδη, τήν διάταξιν, ὅπως ἔχει, καθόσον δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ ἐπιταχθῶσι πλοῖα μικρᾶς χωρητικότητος.

§452Κ. ΑΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ Δικαστήριον θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν ταύτην καὶ μοὶ φαίνεται ἀπάνθρωπον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ἕνα διοικητὴν βρατσέρας τοιοῦτον πρόστιμον. Σημειώσατε, ὅτι εἰς ὅλα τὰ νησιὰ ἡ μεταφορὰ γίνεται διὰ μικρῶν πλοίων.

§453Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁρίστε, τὸ «πλοῖον» νὰ γίνῃ «ἀτμόπλοιον».

§454Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία, καθ’ ἣν νὰ προστεθῇ εἰς τὰς ποινὰς καὶ ἡ ἰσόχρονος στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§457Π. ΣΑΚΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἥν... (ἀναγινώσκει).

§458ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σάκκη, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§459ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§460Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἄρθρου, λέγει, ὅτι αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀνέκκλητοι, ὀρθῶς δὲ ἔδει νὰ εἶναι ἀνέκκλητοι, διότι, ἂν ἐπετρέπετο τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως κατ’ αὐτῶν, θὰ παρετείνετο ἐπ’ ἄπειρον ἡ κατηγορία. Ἀλλά, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ τελευταίου νόμου, δὲν ἐπιτρέπεται ἐρημοδικία, εἰ μὴ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις. Ἐάν, λοιπόν, εἷς ἄνθρωπος καταδικασθῇ ἐρήμην εἰς δεκαπέντε ἡμερῶν φυλάκισιν π. χ., καὶ κάμῃ ἀνακοπὴν τῆς ἀποφάσεως ταύτης, θὰ συμβῇ ὥστε νὰ ἐκδικασθῇ ἡ ἀνακοπή του, ὅταν οὗτος θὰ ἔχῃ ἐκτίσῃ ἤδη τήν ποινήν. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐντελῶς καὶ οὕτω θὰ ἐξασφαλίσωμεν τήν κατ’ ἀντιμωλίαν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων.

§461Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διαγράφεται.

§462ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, μετὰ τήν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 10ον).

§464ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11ου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πολογεώργη. Οἱ παραδεχόμενοι τήν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§465ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 12. 13. 14, 15).

§466ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 16ου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ρουσοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§467ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ πλεονεξίας καὶ αἰσχροκερδείας ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν τροφίμων καὶ ἄλλων ἀντικειμένων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως».

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι: Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ πλεονεξίας καὶ αἰσχροκερδείας ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν τροφίμων καὶ ἄλλων ἀντικειμένων ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§469Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ, ὅπως διακόψῃ τὰς συνεδριάσεις ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα. Θὰ παρακαλέσω, νὰ γίνῃ συνεδρίασις καὶ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ γίνῃ τὸ ἀπόγευμα, νὰ γίνῃ τὴν πρωΐαν, διὰ νὰ εἶνε ἐλεύθεροι τὸ ἀπόγευμα νὰ ἀναχωρήσωσιν οἱ κ. Βουλευταί.

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον 5 μ. μ. (Ὥρα 3η πρωϊνή)