1916.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΙΔʹ.

ΤΗΣ 10 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1916

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Α. Κατζουράκη.

ΤΕΤΑΡΤΗ. Ὥρα 5.40′ μ. μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα: —Οἱ κάτοικοι Τσαριτσάνης τῆς Ἐπαρχίας Ἐλασσῶνος παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἐπιστραφῶσι τὰ ἐπιταχθέντα ζῷα καὶ ἁμάξιά των διὰ νὰ καλλιεργήσωσιν, ὡς κινδυνεύοντες νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης. —Οἱ ἐκ Κερκύρας φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου παρακαλοῦσιν, ὅπως, ἕνεκα τῆς ὑπὸ τῶν Γάλλων καταλήψεως τῆς Κερκύρας καὶ τῆς εἰς αὐτὴν συγκεντρώσεως 100.000 Σέρβων καὶ τῆς ὡς ἐκ τούτου ἐπελθούσης οἰκονομικῆς κρίσεως, ἐγγραφῶσιν ἀτελῶς. —Οἱ κάτοικοι τῶν νήσων Σκύρου, Σκιπέλου καὶ Σκιάθου διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας καὶ πετρελαίου. —Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ τῆς Ἐπαρχίας Ναυπακτίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα τῆς συντάξεως λοχαγῶν. —Οἱ κάτοικοι τῶν Ἁγίων Σαράντα διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως σίτου καὶ ἀλεύρων. —Οἱ κάτοικοι Καρδαμύλης διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως, ὅπως τὸ Γύθειον γίνῃ κέντρον ἐφοδιασμοῦ σίτου καὶ ἀλεύρων. —Οἱ διαγωνισθέντες γραφεῖς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων τοιούτων εἰς τὸ ἄνω Ὑπουργεῖον ἀντ’ αὐτῶν. —Ὁ ἐκ Δράμας Δημήτριος Χρυσοχόος παραπονεῖται ἐναντίον τοῦ λοχαγοῦ Μιχαὴλ Μαριόλη, ὡς καταλύσαντος παρανόμως ἐν τῇ οἰκίᾳ του. —Οἱ ἔμποροι Κοζάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως πληρωθῶσι τὴν ἀξίαν τροφίμων, τῶν χορηγηθέντων τῷ Ἑλληνικῷ Στρατῷ. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου τοῦ Ἁγίου Λαυρεντίου παρακαλεῖ, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς ἐλαιῶν. —Ὁ ἐκ Καρπενησίου Ἰωάννης Μπάκας ἢ Ζουρζούκης παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ ἀποζημιωθῇ διὰ τὰς ὑπὸ τῶν Τούρκων προξενηθείσας ζημίας εἰς τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐμπορικόν του. —Ὁ ἐκ Νευροκοπίου πρόσφυξ Γεώργιος Ἀποστολίδης παραπονεῖται διὰ τὴν ἄδικον διατίμησιν τῶν ἐπιταχθέντων χιλίων ὀκάδων φασολίων. —Οἱ ἐν Πειραιεῖ μηχανοδηγοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν. —Ὁ Βουλευτὴς κ. ΧΑΚΙ ΓΙΟΥΣΟΥΦ αἰτεῖ δεκαπενθήμερον ἄδειαν ἀπουσίας. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἡ ἄδεια αὕτη. Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 680 τῆς 24 Ὀκτωβρίου 1915». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Θ. ΣΑΚ-ΚΗΣ, Α. ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ, Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «περὶ καταργήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «περὶ συμπληρώσεως τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Πύλου–Καλαμῶν, διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν τμημάτων Πύλου Χατζῆ —καὶ Χατζῆ Βελίκας, δαπάναις τῶν λιμενικῶν ταμείων Πύλου καὶ Μεθώνης». Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «περὶ προαγωγῆς ἀνθυπομοιράρχων καὶ ἀνθυπασπιστῶν ἐν τῇ Χωροφυλακῇ». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΜΠΑΣΙΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πλεονεξίας καὶ αἰσχροκερδείας, ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν τροφίμων καὶ ἄλλων ἀντικειμένων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». Ὁ Βουλευτὴς κ. Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Θ. ΣΑΚΚΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ καὶ Ε. ΚΟΝΤΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐκπτώσεως μέρους τοῦ ἐνοικίου δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν προσόδων τοῦ 1915». Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ Βουλευτὴς κ. ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 668 τοῦ 1915 χορηγηθείσης προθεσμίας πρὸς καταβολὴν τῶν χρεῶν τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1912, 1913 καὶ 1914 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γιολδάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ κρατουμένων καταδίκων.

§3Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ὁποία εὐχάριστα ἀποτελέσματα ἔφερεν ὁ νόμος περὶ τοῦ χαρισμοῦ τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς τῶν καταδίκων. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος περιωρίσθη εἰς τοὺς καταδίκους, τοὺς μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος καταδικασθέντας. Κατάδικοι, κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ, παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου, καίτοι οὗτοι κατεδικάσθησαν μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τούτου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, γνώστην τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ζητήματος, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσον οἱ αἰτοῦντες κατάδικοι, ἀπέδειξαν κατὰ τὴν ἐν ταῖς φυλακαῖς κράτησίν των, διὰ τῆς διαγωγῆς των, ὅτι εἶναι ἄξιοι τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ.

§4Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ, Κύριοι, τῶν καταδίκων τῶν φυλακῶν Συγγροῦ μᾶς δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου περὶ ἀναστολῆς μερικῆς ποινῆς τῶν καταδίκων, τὸν ὁποῖον εἰσηγήσατο ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς μετ’ ἄλλων δικαστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ, ὅτι τοιαύτην ἔσχον ἐπωφελῆ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὥστε καὶ εἰς ἄκρον δημοτικὴν παρὰ τῷ λαῷ νὰ καταστήσωσι τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, νὰ ἐξετάσωμεν, λέγω, ἂν τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τόσον ἐνθαρρυντικά, ὥστε σήμερον μετὰ θάρρους νὰ γενικεύσωμεν τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν καταδικαζομένων. Ὅταν, Κύριοι, συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, μετέσχον καὶ ἐγὼ τῆς συζητήσεως, εἶχον δὲ τὴν γνώμην τότε, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι προσωρινή, διότι δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀνακούφισιν τῶν βιούντων εἰς ἀθλίας φυλακὰς καταδίκων, ἀλλ’ ἀπέβλεπεν εἰς τὸν σωφρονισμὸν τῶν καταδίκων ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἀπέβλεπεν εἰς τὸν ἔτι εὐεργετικότερον σωφρονισμόν, ὅταν θὰ ἐξήρχοντο τῶν φυλακῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε, εὑρίσκων τὸ μέτρον ἀληθῶς τρομερόν, ἐφάνη φειδωλὸς, ὡσεὶ νὰ ἤθελε νὰ δοκιμάσῃ τὰ ἀποτελέσματα καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς γενικεύσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Ἀλλ’ εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι σήμερον τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα παρουσιάζονται τόσον εὐεργετικά, τόσον ἐνθαρυντικά, ὥστε οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διστάσωμεν νὰ γενικεύσωμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, διότι οἱ κατάδικοι, ὅπως ἀποκτήσουν τὸ εὐεργέτημα αὐτό, εἶναι ἠναγκασμένοι ἐν ταῖς φυλακαῖς νὰ διάγουν βίον ἥσυχον, καὶ ἐξερχόμενοι τῶν φυλακῶν, ἔτι ἡσυχώτερον, ἵνα μὴ, ὑποπίπτοντες εἰς τὸ ἐλάχιστον παράπτωμα, ἀποτίσωσι τὴν ἀνασταλεῖσαν ποινήν, καὶ τοιουτοτρόπως, ἐξοικειούμενοι εἰς τὴν ἡσυχίαν, καθίστανται πολῖται φιλήσυχοι. Πρὸ τοιούτων ἀποτελεσμάτων, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ ἡ Βουλή, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εἴτε πρότασις νόμου, εἴτε σχέδιον νόμου ἤθελεν ὑποβληθῆ αὐτῇ, νὰ ψηφίσῃ αὐτό. Ἔχω τὴν εὐχάριστον πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης παρασκευάζεται τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἄν τοῦτο εἶναι ἀληθές, θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν δικαιοσύνην καὶ πρὸ παντὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἡ ὁποία, ἂν διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν εἶναι ζήτημα σοβαρόν, διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, εἶναι ζήτημα ἐσωτερικόν, μεγίστης σπουδαιότητος, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων πρέπει νὰ πέσουν καὶ τὰ ὅπλα τῆς δημοκοπίας τῆς ἀντιθέτου μερίδος, τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, καί, ἐὰν πραγματικῶς τοιοῦτον νομοσχέδιον παρασκευάζεται, ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολήν του.

§5Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Πύργου ἐξήγησα τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῆς ποινῆς δὲν πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τοὺς μέχρι τοῦ 1911 καταδικασθέντας, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον οἱ πλεῖστοι τῶν καταδίκων διήνυσαν ἤδη τὰ τρία τέταρτα τῆς ποινῆς των. Πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπὲρ αὐτῶν ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων καὶ ἑπομένως ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἰσὶ κατὰ πάντα ἱκανοὶ νὰ τύχωσι τοιαύτης χάριτος, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἔχουσι πολυμελεῖς οἰκογενείας, αἵτινες πένονται καὶ ἑπομένως ὀρθὸν εἶναι ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως, ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τῆς Πολιτείας, νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδεχθῇ τοιαύτην πρότασιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιεράτος.

§7Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ ἀπευθύνω τὴν παράκλησίν μου νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, μένοντες εἰς ἀνηλίους καὶ ὑγρὰς φυλακάς, κατήντησαν φθισικοί.

§8Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ σεβαστός μοι φίλος, ἤκουσε τὰς γνώμας καὶ τὰς σκέψεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀναστολῆς, τὰς ὁποίας εὑρίσκω ὀρθὰς καὶ δεδικαιολογημένας. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἐπεκτείνω καὶ περαιτέρω τὰς παρατηρήσεις μου. Κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν περίοδον, ὅτε εἰς τὰς εἰρκτὰς ἐκρατοῦντο πλέον τῶν 6.000 καταδίκων, εἰσήχθησαν ἄπειροι αἰτήσεις φυλακισμένων καὶ ἐνδιαφερομένων συγγενῶν τῶν κρατουμένων εἰς τὰ διάφορα δεσμωτήρια, ἀναφέρουσαι, ὅτι πολλοὶ πάσχουν ἐκ μεταδοτικῶν νοσημάτων καὶ ἐκ φυματιώσεως καὶ καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ληφθῇ μία πρόνοια περὶ αὐτῶν. Συνεζητήθη τὸ ζήτημα καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπεφάσισε νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπή. Ἡ ἐπιτροπὴ κατήρτισε κλίμακα, καθ’ ἣν μέχρι 3 ἢ 5 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν κατ’ ἀνώτατον ὅριον, συμπεριέλαβε ὡς δυναμένους νὰ τύχωσι χάριτος. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω τότε, ὅτι ἐκ τῶν ἕξ χιλιάδων καταδίκων, οἱ καθ’ ἑαυτὸ ἔχοντες ἔνστικτα κακοῦργα καὶ ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, δὲν θὰ ἦσαν πλέον τῶν δύο χιλιάδων. Πρόκειται περὶ τεσσάρων χιλιάδων, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν ἄν ὄχι τὰ δύο τρίτα, τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ τῆς ἐπιβληθείσης ποινῆς, διήνυσαν δὲ βίον ἥσυχον ἐν ταῖς φυλακαῖς καὶ ἔδειξαν δείγματα, ὅτι ἡ ποινὴ μὲ ὅλον τὸ οἰκτρὸν σύστημα τῶν φυλακῶν παρουσίασε τὴν προσήκουσαν βελτίωσιν. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ συστήσω τότε ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, ὅπως ἡ κλίμαξ, ὅσον ἀφορᾶ τὰς χάριτας νὰ εἶνε μεγαλυτέρα. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ σεβαστὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος γνωρίζει καλῶς τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν, θὰ λάβῃ τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑπ’ ὄψει καὶ θὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰς φυλακὰς ἐκ τῶν πασχόντων ἐκ μεταδοτικῶν νοσημάτων καὶ τῶν φυματικῶν. Ἔχομεν δύο φυματικοὺς εἰς τὸ Γύθειον· ὑπέβαλον ἀναφορὰς νὰ νοσηλευθῶσιν οἴκοι καὶ τερματίσωσι τὸν βίον εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ νὰ ἀπαλλαγῶσι καὶ οἱ ἄλλοι τῶν κινδύνων τῆς μεταδόσεως, ἀλλὰ ἐκ τοῦ νόμου κατέστη ἀδύνατον. Εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν αἱ φυλακαί, νὰ ἐξέλθουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐξέλθουν, καὶ νὰ μείνουν οἱ ἀδιόρθωτοι.

§9Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 8ης Ἰανουαρίου ἀναγράφεται, ὅτι ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν καταδίκων τῶν φυλακῶν Πύργου, ἐνῷ ἡ ἀναφορὰ ἦτο τῶν φυλακῶν Πύλου. Τοῦτο μὲ παρέσυρεν, ὥστε νὰ μὴ ἴδω, ὅτε ἀνεκοινώθη ἡ ἀναφορά, ὑπὲρ ἧς, διὰ τῆς μακρᾶς ταύτης ἐπιστολῆς, μοῦ ἀναθέτουσι 40 κατάδικοι νὰ συνηγορήσω. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ λάθους τοῦ γραφείου, ἐλπίζω, ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐὰν δὲ μοὶ ἐπιτρέψητε τοῦτο, δηλῶ ὑμῖν, συγχρόνως, ὅτι καὶ ἐπερατώθη ἡ ἀγόρευσίς μου αὕτη!

§10Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐνταῦθα ἀναφοραί, ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀναστολῆς, καὶ τὸ ζήτημα τῶν χαρίτων μὲ ἀπασχολεῖ, ὑποθέτω δέ, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν μου. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν πασχόντων καταδίκων θὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα μεταφερθῶσιν οὗτοι, εἴτε εἰς τὰ θεραπευτήρια, εἴτε εἰς τὰς φυλακὰς ἐκείνας, ὅπου ὑπάρχουν νοσοκομεῖα, ἀκριβῶς διὰ νὰ προφυλάξωμεν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς μεταδόσεως τῶν νόσων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Ἀπών.

§12Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἕν ἐκ τῶν ἄριστα λειτουργούντων σωματείων, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του οὐδέποτε ἔδωκε τὸ ἐλάχιστον παράπονον καὶ οὐδέποτε προσέκρουσεν εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ οὐδέποτε ἐπεζήτησε πράγματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀντίκηνται εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, εἶνε τὸ σωματεῖον τῶν σιδ)κῶν ὑπαλλήλων, ὅπερ ἀπευθύνει μίαν αἴτησιν πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Πελοποννήσου, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσι τὴν διεύθυνσιν τῶν Σιδηροδρόμων τούτων, ὅπως βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ διὰ μικρᾶς τινος αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον τὸ προσωπικὸν τοῦτο ἐλάμβανε. Καὶ εἶχε μέγα δίκαιον τὸ προσωπικὸν τοῦ Σιδηροδρόμου τούτου, καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ προσωπικὸν ὅλων τῶν ἄλλων Σιδηροδρομικῶν Ἑταιριῶν, νὰ ζητήσῃ μίαν βελτίωσιν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἥν τόσα μέτρα ἐλήφθησαν καὶ διὰ τοὺς δημοσίους, καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς καὶ διὰ τοὺς τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους. Διότι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τὸν τόπον βεβαίως ἐπηρέασε τὰ μέγιστα καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τοὺς βιοπαλαιστάς, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους προσφέρουν μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ ἰδίως εἰς τὸ Κράτος. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου εἰς ἀπάντησιν, ἀντὶ νὰ ἀποδεχθῇ τὰ δικαιώτατα αἰτήματα καὶ λάβῃ μέτρα βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν, τοὺς ἐδήλωσεν, ὅτι σκέπτεται νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς μισθούς!! Κατόπιν τούτου, οἱ νομοταγέστατοι σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι ἀπηύθυναν αἴτησιν πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν, ὅπως προληφθῇ τὸ μέγα τοῦτο ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον μελετᾷ ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἴσως δὲ, ἢ μᾶλλον βεβαίως, καὶ αἱ λοιπαὶ Σιδηροδρομικαὶ Ἑταιρεῖαι τοῦ Κράτους.

§13Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Διὰ ποίους λόγους θέλει νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς μισθούς;

§14Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Αἱ Ἑταιρεῖαι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀνατιμήσεως τῶν γαιανθράκων, θέλουσι ἀναγκασθῆ νὰ προβῶσιν εἰς πολλὰς οἰκονομίας, πρώτιστον δὲ πάντων, νὰ ἐλαττώσωσι τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ αἱ Ἑταιρεῖαι, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐξ ἀφορμῆς τῆς συρροῆς τόσου κόσμου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ηὔξησαν τὰς εἰσπράξεις των καταπληκτικῶς καὶ δυσαναλόγως πρὸς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ὑφίστανται, ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν γαιανθράκων. Δὲν εἶναι κατ’ ἀκολουθίαν δίκαιον νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς τῆς ἀνατιμήσεως τῶν γαιανθράκων, ἵνα ἐλαττώσωσι τοὺς μισθοὺς τῶν πτωχῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι, καθὼς εἶπον προηγουμένως, ἐπηρεάσθησαν καὶ αὐτοὶ τὰ μέγιστα ἐκ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν τόπον.

§15Λ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Εἰς ἐποχὴν τοιαύτης ὑπερτιμήσεως τῶν τροφίμων ζητοῦν αἱ Ἑταιρεῖαι νὰ ἐλαττώσωσι τοὺς μισθούς;

§16Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἰς ἐποχὴν ἀνατιμήσεως τῶν τροφίμων, τῶν ἐνοικίων καὶ ὅλων τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, αἱ Σιδηροδρομικαὶ Ἑταιρεῖαι μελετῶσιν, ἢ μᾶλλον ἀπεφάσισαν νὰ ἐλαττώσωσι τοὺς μισθοὺς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰς μεγίστας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ προσφέρουν, τοὺς κόπους, εἰς οὓς ὑποβάλλονται, τοὺς κινδύνους, οὕς ἑκάστοτε διατρέχουν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐπέδρασε σπουδαιώτατα καὶ ἐπ’ αὐτῶν, ἀποτρέψῃ τὰς Ἑταιρείας, ὅπως λάβωσι παρόμοιον ἄδικον μέτρον. Δύναται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νὰ ὑποδείξῃ τὴν λῆψιν ἄλλων μέτρων, τὴν αὔξησιν ἴσως τῶν κομίστρων, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλου μέτρου, πρὸς κάλυψιν τῶν ἀμφιβόλων ζημιῶν, τὰς ὁποίας, δῆθεν, ὑφίστανται, ἀλλὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ, ἥτις, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ ἀδικήσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς νομοταγεστάτους ἀνθρώπους, τοὺς ἐντίμους βιοπαλαιστάς, θὰ ἐλαττώσῃ σημαντικῶς καὶ τὸν ζῆλον ὑπαλλήλων, ἐξυπηρετούντων τὴν συγκοινωνίαν, ὑπαλλήλων, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων, τολμῶ νὰ εἴπω, εἶναι καὶ ἡ ζωὴ τῶν ταξειδευόντων, δὲν ὑποθέτω δέ, ὅτι μίαν τοιαύτην πρᾶξιν τῶν Ἑταιρειῶν, θὰ ἐπικυρώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσακόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Βελέντζας.

§18Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ αἰτήματα τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε πᾶσα λέξις, ἡ ὁποία ἤθελε προστεθῆ ἐκ μέρους ἐμοῦ περιττεύει. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν ὑπαλλήλων.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κράλλης.

§20Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι Πειραιῶς, ἀποτελοῦντες τὸ κέντρον τῶν ὑπαλλήλων ὅλης τῆς Ἑλλάδος, πρὸ τινων ἡμερῶν ἐθεώρησαν, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ παρακαλέσωσι τὰς Ἑταιρείας, ἵνα προβῶσιν εἰς μίαν σχετικὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν αὐτῶν, λόγῳ τῆς ἀκριβείας τῶν τροφίμων. Δι’ ἀναφορῶν των τὸν λήξαντα μῆνα ἀπετάθησαν πρὸς τὰς τρεῖς Σιδηροδρομικὰς Ἑταιρείας. Ἐξ αὐτῶν ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς καὶ ἡ Ἑταιρεία τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων ἀπήντησαν, ὅτι ἀδυνατοῦν νὰ αὐξήσουν τὸν μισθόν των, λόγῳ τῶν μὴ ἱκανοποιητικῶν εἰσπράξεων, τῆς ἀκριβείας τῶν γαιανθράκων καὶ διαφόρων τοιούτων αἰτίων. Ἰδιαιτέρως ἡ Ἑταιρεία Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Πελοποννήσου, μὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν, προέβη ἔτι περαιτέρω καὶ τοὺς εἶπεν: (ἀναγινώσκει) «...γεννᾶται ἐντεῦθεν κίνδυνος μέγας, πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ ὁποίου θὰ καταστῇ ἀπαραίτητος ἡ λῆψις δραστηρίων, ὅσον καὶ δυσάρεστων μέτρων, ἅτινα λίαν ἐνδεχομένως νὰ ἀντανακλάσουν δυσμενῶς καὶ ἐπὶ τῶν κεκτημένων ἤδη μισθοδοσιῶν τοῦ προσωπικοῦ». Ἡ Ἑταιρεία ὀχυρουμένη ὄπισθεν τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ὄχι μόνον δὲν ἐζήτησε νὰ αὐξήσῃ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιμένει νὰ περικόψῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς διατροφὴν αὐτῶν. Διὰ τοῦ ὑπομνήματός των πρὸς τὴν Βουλὴν οἱ ὑπάλληλοι τῶν σιδηροδρόμων θέτουσιν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἐρώτημα: ἄν δύναται νὰ ληφθῇ μέτρον προστατευτικὸν ὑπὲρ αὐτῶν ἢ ὄχι. Σχετικῶς μὲ ζητήματα τοιαύτης φύσεως ἔχει θεσπισθεῖ εἰς διάφορα Κράτη ἕν μέτρον, ὁ καθορισμὸς τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου ὡρῶν ἐργασίας καὶ τοῦ κατωτάτου ὁρίου ἡμερομισθίου. Παρ’ ἡμῖν, δυστυχῶς, τὰ πράγματα δὲν ἔχουσι φθάσει ἀκόμη εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ σύμπασα καὶ πάντες οἱ ἀγορεύσαντες περιβάλλουσι διὰ συμπαθείας τὸ Σωματεῖον τοῦτο, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα θελήσῃ καὶ ἐπέμβῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διότι πολλάκις καὶ ἐξ ἑνὸς Τμηματάρχου δημιουργοῦνται ζητήματα, ἅτινα καὶ ἡ ἰδία Ἑταιρεία δὲν θὰ ἤθελε νὰ δημιουργήσῃ εἰς βάρος τοῦ προσωπικοῦ της. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζόπουλος ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§24Α. ΠΟΛΥΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ὑπερτίμησις τῶν τροφίμων εἶναι τόσον μεγάλη, αἱ τάξεις τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ἐκ μόνου τοῦ μισθοῦ των, ὑπὸ τοιαύτην οἰκονομικὴν κρίσιν, περιέρχονται εἰς ἀδιέξοδον. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας αἱ Ἑταιρεῖαι τῶν Σιδηροδρόμων, ὄχι μόνον δὲν αὐξάνουσι τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι μετὰ τόσης ἀφοσιώσεως ἐργάζονται πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ μόνον τῶν συμφερόντων τῶν Ἑταιρειῶν, ἀλλὰ καὶ θέλουσι νὰ μειώσωσι τοὺς μισθοὺς αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως ὑπερασπισθῇ τῶν συμφερόντων τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα, κ. Βουλευταί, ἐμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν, διότι τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, ἐφ’ ὅσον ἀφήρεσεν ἀπ’ αὐτῶν τὸ μόνον ὅπλον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύναντο νὰ ἀντεπεξέρχωνται κατὰ τῆς Ἑταιρείας, διότι διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἀπαγορεύεται πᾶσα ἀπεργία, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος δύναται ἀμέσως νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν αὐτῶν. Πλὴν νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύῃ αὐτούς. Φρονῶ, ὅτι, ἂν ἡ ἀναφορὰ αὐτῶν διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς μετόχους τῶν Ἑταιρειῶν τούτων, ὅπως μὴ περικοπῇ ὁ μισθός των.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, οἱ προλαλήσαντες κ. Συνάδελφοι ὑπέδειξαν ἤδη ἐπαρκῶς ὑπὸ ποίους δυσβαστάκτους ὅρους ὑπηρετοῦσι καὶ εἰς ποίας βιωτικὰς δυσκολίας εἶναι ἐκτεθειμένοι οἱ δυστυχεῖς καὶ τόσον χρήσιμοι εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν ὑπάλληλοι τῶν σιδηροδρόμων. Ὥστε ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν θὰ ἀσχοληθῶ ποσῶς. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν εἰρημένων ὑπαλλήλων. Ἄλλωστε, οἱ σιδηροδρομικοὶ ὀλιγώτερον παρὰ οἱοσδήποτε ἄλλος ὅμιλος ἐργατῶν ἐπωφελοῦνται τῶν σημαινόντων ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα προσφέρει εἰς τὰς ἄλλας ἐργατικὰς τάξεις ἡ γενικὴ ἐργατικὴ νομοθεσία, ὡς λ. χ. ὁ νόμος ὁ καθιερώσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐργασίας. Οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι, καίπερ ἐργάται, δὲν ἐθεωρήθησαν ὅμως, ἕνεκα τῶν ἐν τοῖς ζητήμασι τῶν συγκοινωνιῶν ἰδιαιτέρων ὅλως ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὡς δυνάμενοι νὰ συνταυτισθῶσι πρὸς τοὺς ἄλλους ἐργάτας τοῦ ἡμερομισθίου ἢ τοῦ μισθοῦ, καὶ διέπονται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Δηλαδὴ ἡ αὐτοβουλία αὐτῶν καὶ ἡ τύχη των εἶναι πολὺ περισσότερον ἐξηρτημέναι ἀπὸ τῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους, ἢ ὅσον αἱ τῶν ἄλλων ἐργατικῶν σωματείων. Τὸ Κράτος εἰς αὐτοὺς πρὸ παντὸς διαμφισβητεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπεργίας, καὶ αὐτοὺς δύναται νὰ κηρύττῃ ὁποτεδήποτε ἐν ἐπιστρατεύσει, ἵνα τοὺς ἐξαναγκάσῃ νὰ ἐργασθῶσι. Θὰ ἦτο παράδοξον, ἐὰν τοὺς ἐξηνάγκαζε νὰ ἐργάζωνται, καὶ ἐπέτρεπεν ἐν ταὐτῷ νὰ τοὺς ἀφαιρεῖται τὸ ἡμερομίσθιον! Δέν ἀγνοῶ, ὅτι σήμερον οἱ Ἑλληνικοὶ Σιδηρόδρομοι εὑρίσκονται εἰς δυσχερείας οἰκονομικὰς, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ δύναμαι ἐκ τούτου νὰ ἀποδεχθῶ τὸ ἀδικώτατον συμπέρασμα, ὅτι ἔχουσιν οὗτοι δικαίωμα ἐκ τούτου τοῦ λόγου νὰ περικόψωσι τὰς ἀντιμισθίας πρῶτον τῶν ὑπαλλήλων των. Πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν ἀπεριφράστως: τοῦτο θὰ ἰσοδυνάμει πρὸς προαγγελίαν ἐπικειμένης πτωχεύσεως τῶν σιδηροδρόμων. Καὶ ἐὰν περὶ τούτου πρόκειται, τότε καλλίτερον νὰ μᾶς τὸ εἴπητε. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀπατῶμαι, ἐὰν ἐνθυμηθῶ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον οἱ Σιδηρόδρομοι τῆς Πελοποννήσου εἶχον πραγματικὴν ζημίαν 500 δραχμῶν καθ’ ἡμέραν, ἤτοι 15.000 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ ἀνάγκαι αὐτῶν ἔφθασαν μέχρι σημείου, ὥστε νὰ κλονίζηται αὐτή αὕτη ἡ ὑπόστασις τῶν Σιδηροδρόμων, ἡμεῖς ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐκ τοῦ πολέμου γενικὴν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ κακὸν σύστημα, εἰς τὰς σφαλερὰς ἀντιλήψεις ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ σιδηρόδρομοι αὐτοὶ ἱδρύθησαν καὶ λειτουργοῦσι. Κρίμα, ὅτι τὸ Κράτος δὲν τοῖς ἤνεωξε καλλίτερον τοὺς ὀφθαλμοὺς. Ἐὰν ἤθελον πραγματικῶς οἱ σιδηρόδρομοι ἡμῶν νὰ εὐδοκιμήσωσιν, ἔπρεπε νὰ εἶχον τὸν πρακτικὸν νοῦν νὰ ἐννοήσωσι καλλίτερον τὰ συμφέροντά των καὶ μεταξὺ τῶν πρώτων προϋποθέσεων τῆς προόδου των, ἦτο καὶ τὸ νὰ ἀπεδέχοντο ὡς ἀξίωμα ἐργασίας τὴν ἐφθήνιαν τῶν εἰσιτηρίων, τῶν κομίστρων κλπ. Διότι ἡ ἐφθηνία εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐξασφαλίζει τὰς μεγαλυτέρας προσόδους εἰς ἕνα σιδηρόδρομον, ὅπου δήποτε τῆς γῆς καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ τοῦτο, ἵνα ἀποδειχθῇ καὶ ὡς πρὸς τοὺς σιδηροδρόμους ἰσχυρὸν τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὰ ταχυδρομεῖα. Ὅσον δηλαδὴ περισσότερον καταβιβάζει κανεὶς τὴν τιμὴν τοῦ γραμματοσήμου, τόσον περισσότερον αὐξάνουν αἱ εἰσπράξεις τῶν ταχυδρομείων, μέχρις ὁρίου λογικοῦ ἐννοεῖται. Τὸ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει ἀποδεκτὸν καὶ διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν σιδηροδρομικῶν πραγμάτων. Δυστυχῶς, ἄλλαι ἀρχαὶ καὶ ἄλλαι ἀντιλήψεις κατίσχυσαν ἐν αὐτοῖς. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ηὔξησαν, νομίζω, τὴν τιμὴν τῶν ἐμπορικῶν κομίστρων οἱ Σιδηρόδρομοι τῆς Πελοποννήσου. Ἀλλ’ ἐὰν ἕνεκα αὐτῆς τῆς κακῆς τῶν ἐργασιῶν μεθόδου, δὲν κατώρθωσαν οἱ σιδηρόδρομοι νὰ προκόψωσι περισσότερον, καὶ ἐὰν ἠδιαφόρησαν, κατὰ τὰ ἔτη τῶν παχειῶν ἀγελάδων, νὰ ἀποταμιεύσωσιν εἰς ἀπόθεμα ἐκ τοῦ μερίσματος τὸ παραμικρότερον ποσὸν διὰ τὰς ἐνδεχομένας περιστάσεις τῶν κακῶν καιρῶν, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ σφάλματα τῶν μεγάλων πρέπει νὰ τὰ πληρώσουν οἱ δυστυχεῖς μικροὶ ὑπάλληλοι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑψῶ φωνὴν διαμαρτυρίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ καλῶς τὸ ζήτημα καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους νὰ περικόψωσι τὴν ἀντιμισθίαν τῶν πτωχῶν ὑπαλλήλων δι’ οὐδένα λόγον, εἰ μὴ ὁπόταν καὶ μόνον αὑτή ἡ διεύθυνσις τῶν σιδηροδρόμων ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ οἰκονομία, ἣν ἀπειλεῖ, εἶναι καὶ ἡ ὑστάτη, τὴν ὁποίαν ἀναγκάζεται νὰ κάμῃ, ἵνα μὴ κηρύξῃ ἑαυτὴν εἰς πτώχευσιν. Καὶ ἀκριβῶς δὲν φρονῶ, ὅτι ἡ μελετωμένη σήμερον περικοπὴ εἶναι ἡ ὑστάτη τῶν σιδηροδρόμων οἰκονομία. Οὐδεὶς θὰ μὲ πείσῃ, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀρχίσωσιν ἀλλαχόθεν πρῶτον, δηλ. ἀπὸ τοὺς μισθοὺς, τοὺς κολοσσιαίους, οὕς πληρώνονται μεταξὺ των οἱ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν. Ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἐπεθύμουν νὰ καταβάλητε μέριμναν ἰδιαιτάτην καὶ νὰ περιορίσητε αὐτὰς τὰς τάσεις τῶν σιδηροδρομικῶν διευθύνσεων. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶνε δίκαιον νὰ ἐκτελέσωσιν αὗται τὴν ἀπειλήν των καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ προσέξητε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπασιᾶς.

§31Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν ἐρώτησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ γεγονότος τινός, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἐν Ἀργοστολίῳ. Ὑπῆρχε φαίνεται ἀστυνομικὴ διαταγὴ ἐν Ἀργοστολίῳ, ὅλως ἀδικαιολόγητος καὶ προκληθεῖσα πρὸς κάλυψιν τεχνικῶν ἐλλείψεων, ἀπαγορεύουσα τὴν διέλευσιν ἁμαξῶν, κάρρων καὶ ζώων ἐκ τῆς κεντρικωτέρας ὁδοῦ Διαδόχου Κωνσταντίνου. Ἡ ὁδὸς αὕτη παρομοιάζεται ἀκριβῶς πρὸς τὴν ἐνταῦθα ὁδὸν Αἰόλου, παράλληλος δὲ ταύτη τυγχάνει ἡ ἀγορά, ὡς ἐνταῦθα ἡ ὁδὸς Ἀθηνᾶς. Κατ’ αὐτὰς ὁ ἐφοπλιστὴς κ. Βεργωτῆς, ὅστις πολλαχῶς τυγχάνει εὐεργετικὸς τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὑτοῦ πατρίδι, διῆλθε δι’ αὐτοκινήτου τὴν ὁδὸν αὐτὴν καὶ ἐστάθμευσε παρά τινι καταστήματι, ὅτε ἀγροῖκος χωροφύλαξ, ἐνεδρεύων, συνέλαβεν αὐτὸν ἐξερχόμενον τοῦ καταστήματος, ἀντὶ τοὐλάχιστον νὰ συλλάβῃ τὸν ἐπὶ τοῦ αὐτοκινήτου ὁδηγόν, καὶ ὡδήγησεν αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδίκου, ὡς ἐπ’ αὐτοφώρῳ παραβαίνοντα ἀστυνομικὴν διάταξιν καὶ ὅστις λειτουργὸς τῆς Θέμιδος ἐπὶ τῇ ἁπλῇ βεβαιώσει τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, διότι φαίνεται, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ διαταγή, ἡ ἀναφερομένη ἐν τῷ κατηγορητηρίῳ, δὲν ὑφίστατο, χάρις τῇ ἐνημερότητι τῶν ἀρχείων τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας, κατεδίκασεν αὐτὸν εἰς πρόστιμον δραχμῶν εἰκοσιπέντε, κωφεύοντος καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημάρχου, ὅστις ὤφειλε νὰ ἀνακαλέσῃ τοιαύτην ἀστείαν διαταγήν, ἥτις ἄλλως τε δὲν ἀνέφερε περὶ αὐτοκινήτων ἅτινα οὐδένα θόρυβον ἐπὶ λιθοστρώτου ὁδοῦ προκαλοῦσιν. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις προὐξένησεν ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν πεπολιτισμένον λαὸν τῆς Κεφαλληνίας, ὅστις ἀναμένει νὰ μάθῃ ποῖα μέτρα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Δικαιοσύνη ἔλαβον ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§32Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐζήτησα τηλεγραφικῶς πληροφορίας, συνέστησα δέ, ὅπως διὰ τὸ μέλλον ληφθῇ πᾶν μέτρον, ὅπερ αἱ περιστάσεις ὑποδεικνύουσιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαγουδάκης ἔχει τὸν λόγον καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τὶ ἔχει πράξει μέχρι σήμερον διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐπιδόματος εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, καὶ ἄν ἔχῃ λάβῃ πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ νὰ ἐπιδίδηται τακτικῶς τὸ ἐπίδομα ἐκεῖνο ὑπὸ τῶν ἀναλαβουσῶν τὸ ἔργον τοῦτο κατὰ τόπους ἐπιτροπῶν.

§34Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλὰ ἐλέχθησαν μέχρι σήμερον διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ φλέγον, τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων ὑπὸ τῶν κ. Συναδέλφων, εἶχον δὲ καὶ ἐγὼ ὑποβάλει τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀτυχῶς καθ’ ἑκάστην ἐλάμβανεν ἄλλην σειρὰν καὶ τοιουτοτρόπως ἦλθε σήμερον μόλις ἡ σειρά της, ὕστερον ἀπὸ δεκαπέντε ἡμέρας. Τὸ φλέγον αὐτὸ ζήτημα τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν, δὲν ἐτακτοποιήθη εἰσέτι οὐδαμοῦ, διότι καὶ σήμερον ἀκόμη εἶχον ἐπιστολὰς ἐκ Ρεθύμνης, καὶ δὴ ἐκ Μυλοποτάμου καὶ Ἀμαρίου, ὅτι εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων αὐτῶν τῶν δύο ἐπαρχιῶν δὲν ἐδόθη ἀκόμη οὐδ’ ὀβολός. Εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διέθετον διὰ τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, ὀφείλουσι νὰ τὰ διαθέσωσιν ἐξ ἴσου δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ μὴ γεννῶνται μεμψιμοιρίαι καὶ εὔλογα παράπονα, οὐχὶ δὲ νὰ λαμβάνωσιν οἱ ἡμίσεις ὁλόκληρα μηνιαῖα, δύο ἢ τρία ἢ καὶ τέσσαρα μέχρι σήμερον, οἱ ἄλλοι δὲ νὰ μὴ λαμβάνωσιν οὔτε ὀβολόν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διατάξῃ τὸ ἐν Ρεθύμνῃ ταμεῖον, ἐὰν ἔχῃ χρήματα, ἢ ἐὰν δὲν ἔχῃ, νὰ ἀποσταλῶσιν ἐκ τοῦ κέντρου, ὅπως πληρωθῶσιν αὐταὶ αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων τῶν δύο ἐπαρχιῶν Ἀμαρίου καὶ Μυλοποτάμου, διότι κυριολεκτικῶς πεινοῦν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαμπρακάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς γενομένης ἐνεργείας ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 50099 ἀναφορᾶς τοῦ κ. Λ. Λαζαράτου, πατρὸς τῆς ἐν Καρύστῳ διδασκαλίσσης Κρεούσης Λαζαράτου, πρὸς ἥν ἐξακολουθοῦν ἔτι καὶ νῦν αἱ ἐνοχλήσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Πλάκα διὰ τῆς μεθόδου ζητήσεως ἀπολογιῶν.

§36Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ἄν ἤλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως.

§37Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι.

§38Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὅπως ἔλθῃ τὸ ταχύτερον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως.

§39Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς λέγω, κ. Βουλευτά, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι πολὺ βραδυκίνητος. (ἀποδοκιμασίαι).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἡσυχίαν.

§41Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τηλεγραφικῶς νὰ διατάξῃ τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ πέρας τῆς ἀνακρίσεως, διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἡ παράτασις τῶν ἀνακρίσεων τὸν κατέστησεν ὀχληρότατον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Βιτάλης, ὅπως παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν σκέπτεται νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ἐκ Σύρου εἰς Λαμίαν μεταφερθὲν Διδασκαλεῖον.

§43Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐκ Σύρου μὲ παρακαλοῦσι νὰ κάμω τὴν ἑξῆς σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖ ἦτο Διδασκαλεῖον, τὸ ὁποῖον πρὸ ἑνὸς ἔτους κατηργήθη. Ἐπειδὴ ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῆς Σύρου εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν εἶναι εὔκολον τὰ κορίτσια νὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἀπομεμακρυσμένα μέρη καὶ εἶναι καὶ πτωχὰ διὰ νὰ ἐκπαιδεύωνται, καὶ ἐπειδὴ ἡ Σῦρος ἀνέκαθεν ὑπῆρξε τροφὸς τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς μηχανῆς τοῦ Κράτους καὶ ἐπειδὴ συμπίπτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ εἶναι εἰδικός, θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν Διδασκαλείων, καὶ καθ’ ἥν στιγμὴν θὰ ὑποβάλῃ τὸ ἀναδιοργανωτικὸν ἐκπαιδευτ. σύστημα τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως, νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὴν Σῦρον, ὥστε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ καταργηθὲν Διδασκαλεῖον. Ἐλπίζω τοῦτο, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ εἰδικός εἶνε καὶ ἐκ τῆς ἡρωϊκῆς Κρήτης προέρχεται.

§44Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ φροντίσω δι’ ἐκεῖνο, ὅπερ εἴπατε, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ Διδασκαλεῖον Σύρου εἶναι ἰδιωτικόν. Θὰ φροντίσω καὶ θὰ σκεφθῶ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ φέρω εἰς πέρας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνετε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυωνάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσοι σταθμοὶ χωροφυλακῆς κατηργήθησαν ἐν Κρήτῃ καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν ἐγένετο ἡ κατάργησις αὐτῶν.

§46Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Πρό τινος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προέβη εἰς τὴν κατάργησιν διαφόρων σταθμῶν χωροφυλακῆς ἐν Κρήτῃ...

§47Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἐγένοντο παράπονα, διέταξα, ὅπως ὅσοι σταθμοὶ κατηργήθησαν, ἀνασυσταθῶσιν...

§48Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω ὑποδείξεις τινάς...

§49Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποδείξατέ τας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§50Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἴδω. Εἷς ἐκ τῶν σταθμῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει καταργηθῇ καὶ ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀνασυσταθῇ, ἔχει περιφέρειαν, ἡ ὁποία κατοικεῖται ἀπὸ 5.000 κατοίκους, εἶναι ὀρεινὰ χωρία καὶ γνωρίζετε τὶ σημαίνει ὀρεινὰ χωρία, δηλαδὴ ἔχουσιν ἀτάκτους, ἵνα μὴ εἴπω ζωοκλέπτας, εἶναι δὲ ἕδρα ἐμπορικῆς ἑβδομαδιαίας πανηγύρεως, εἰς τὴν ὁποίαν συνέρχονται κατὰ Σάββατον ἀπὸ πέντε ἐπαρχίας ὑπὲρ τὰς 3.000 ἄτομα.

§51Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, ἐγένοντο δὲ παράπονα διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἀστυνομικῶν σταθμῶν, ἥτις ἐπῆλθεν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ὅταν ἠγέρθησαν τὰ παράπονα, κατέστησα γνωστὸν εἰς τὸν πρώην Ἀρχηγὸν, ὡς καὶ εἰς τὸν νῦν τῆς Χωροφυλακῆς νὰ φροντίσῃ περὶ ἀνασυστάσεως τῶν ἀστυνομικῶν σταθμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκαῖοι. Καθ’ ἑκάστην ἀποστέλλομεν ἔγγραφα περὶ ἀνασυστάσεως ἀστυνομικῶν σταθμῶν, στηριζόμενοι εἰς αὐτὰς τὰς ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς γίνονται. Πάντοτε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπανεσυνεστάθησαν ἀκόμη, θὰ ἀνασυσταθῶσιν. Ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία, εἶνε νὰ ἀνασυσταθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοί, εἷς δὲ τῶν κ. Συναδέλφων, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπε διὰ τὴν ἀνασύστασιν δύο ἐν Κρήτῃ ἀστυνομικῶν σταθμῶν, διέταξα καὶ συνεστήθησαν ἀμέσως. Εἶναι δὲ εὔκολος νὰ γίνῃ ἡ ἀνασύστασις αὐτῶν, διότι πρόκειται περὶ σταθμῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγκη ἔχει ἀναγνωρισθῇ καὶ ἑπομένως ἡ κατάργησις αὐτῶν, προῆλθεν, ἕνεκα τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπουσιν αἱ περιστάσεις καὶ οἱ σταθμοὶ εἶναι ἀναγκαῖοι, ἡ ὑπηρεσία τοὺς συνιστᾷ εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς διὰ νὰ ἀνασυσταθῶσιν, ἵνα μὴ ταράσσηται ἡ δημοσία τάξις.

§52Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Θὰ ὑποβάλω μίαν σύστασιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ συσταθῶσι καὶ οἱ δύο σταθμοὶ Κρήτης, διότι ἡ δημοσία τάξις ἔχει διασαλευθῆ.

§53Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ εἴπω δύο λέξεις...

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ δὲν δύνασθε.

§55Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ δεσμευτικὸς εἶναι ὁ Κανονισμός. Θέλω δύο λέξεις νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν χωροφυλάκων καὶ κατόπιν νὰ συσταθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοί. Οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοὶ κατηργήθησαν, διότι ἠλαττώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν χωριφυλάκων καὶ ἐθεωρήθη ἀναγκαιότερον νὰ πυκνωθῇ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς. Προτιμητέον εἶναι τὸ ἄλλο μέτρον, νὰ εἶναι περισσότεροι οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοὶ καὶ ἂς εἶναι ἡ δύναμις ἀραιωτέρα.

§56Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). — Μάλιστα.

§57Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κατόπιν, κ. Πρόεδρε, τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῃτήθη ὁ κ. Μεϊμαράκης. Ὁ κ. Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§59Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀναβάλλεται.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δόσιος ἔχει τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν ἀνεγνωρίσθησαν ἀκόμη αἱ δῆμοι καὶ κοινότητες τῆς Χίου.

§61Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐπισπεύσῃ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων Χίου. Ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχῃ δυσκολία ὡς πρὸς τοῦτο καὶ αὕτη νὰ εἶναι γενικὴ δι’ ὅλας τὰς νέας χώρας. Ὑπάρχουν ὅμως μεταξὺ τῶν νέων χωρῶν ὡρισμέναι περιοχαὶ διὰ τὰς ὁποίας αἱ περιστάσεις ἐπιτρέπουν μονομερῆ ἀναγνώρισιν τῶν κοινοτήτων εἰς νομικὰ πρόσωπα, καὶ διὰ τὰς ὁποίας τοῦτο δὲν εἶναι δυσχερές. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ἡ Χίος. Κύριοι, παρῆλθε τριετία καὶ πλέον, ἀφ’ ἧς κατελύθη τὸ παλαιὸν καθεστώς, καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦν αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου, εἰς τὰς ὁποίας οὐδὲν ζήτημα κοινοτικὸν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, νὰ διοικοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων χωρῶν. Πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τροπολογίαν εἰς τοὺς νόμους ΔΝΖʹ καὶ ΔΡΙΖʹ τοὺς ἀφορῶντας τὰ κοινοτικά. Θέλων ἀκριβῶς νὰ εὐκολύνω τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν κοινοτήτων τῶν νέων χωρῶν, ἐπρότεινα τροπολογίας τινάς, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπ’ εὐθείας νὰ προβῇ ἐφ’ ἅπαξ καὶ προσωρινῶς εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν κοινοτήτων τῶν νέων χωρῶν, ἄνευ τῶν διατυπώσεων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τῶν ἄρθρων 1–6 τοῦ νόμου ΔΝΖʹ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Τὸ τοιοῦτον ἐζήτησα διὰ τροπολογίας ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι θὰ ἦτο προνοίας ἔργον, ἐὰν ληφθῇ μέτρον, ὅπως ἀρθῇ τὸ κακὸν τοῦ νὰ στεροῦνται τόσαι ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ μὴ στεροῦνται τῶν νομίμων τοπικῶν αὐτῶν ἀρχῶν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργηθῇ δι’ αὐτῆς τῆς τοπικῆς αὐθαιρεσίας, ἡ ὁποία πάντως θὰ εἶναι μαλακωτέρα τῆς αὐθαιρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν κατ’ ἀνάγκην προβαίνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις διορίζουσα ἐξ ὀφφικίου τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας, θὰ εἶναι ἐντελῶς προσωρινόν, διότι μόνον ἐπὶ δύο ἔτη θὰ ἰσχύσῃ, μέχρι δηλαδὴ τῶν γενικῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τῶν δύο τούτων ἐτῶν ἔχουσιν ὅλα τὰ δικαιώματα αἱ κοινότητες νὰ διορθώσουν καμμιὰ φορὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀτυχὴς ἐδαφικὴ συγκρότησις θὰ ἐδημιούργει τυχὸν εἰς αὐτάς.

§62Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν ὅταν ἐπιστρέψουν οἱ στρατιῶται μας ἀπὸ τὰ σύνορα, ὅταν λήξῃ ἡ ἐπιστράτευσις διὰ νὰ ψηφίσουν καὶ αὐτοί. Τώρα δὲν γίνονται ἐκλογαί.

§63Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Μία χώρα ἐλευθέρα ὀφείλει νὰ διοικῆται ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους, τοὺς ὁποίους ἡ ἐλευθέρα βούλησις τοῦ λαοῦ ἐκλέγει, καὶ δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα ἐδῶ νὰ περιστείλῃ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Ἐὰν αἱ ἀνάγκαι ἐπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διοικῇ τὰς νέας χώρας ἀπολυταρχικῶς, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι λυποῦνται εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας των οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἀναγκαζόμενοι νὰ τὸ πράττωσι καὶ δὲν θὰ παραλείψωσι καμμίαν εὐκαιρίαν, ἵνα λυτρώσωσι τὰς νέας χώρας, ἔστω καὶ τμηματικῶς, ἀπὸ τὸν ζυγόν, τὸν ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης ὑφίστανται. Σήμερον ἐξακολουθοῦν νὰ διοικῶνται τινὲς κοινότητες ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξαν οἱ τύραννοι αὐτῶν, ἵνα ἐξασκῶσι τὴν τυραννίαν των καὶ αὐτὸν τὸν ζυγὸν ὀφείλομεν νὰ τὸν ἀποσείσωμεν.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ὁμιλεῖτε διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας.

§65Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα, καὶ ὁ βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι ἀντιπρόσωπος ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους καὶ οὐχὶ μιᾶς ἐπαρχίας.

§66Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τώρα εἶναι εἰδικόν.

§67Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὰς διακοπάς. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ τῷ λύσῃ τὰς χεῖρας καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως ζητηθῇ ἡ γνώμη τῶν μερῶν ἐκείνων τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη αὕτη, περὶ τῶν δημοτικῶν των ἀρχόντων. Καθ’ ἡμέραν ἔχετε ἐνοχλήσεις, κ. Ὑπουργέ, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ εἶσθε εὐτυχής, ἂν ἀπηλλάσσετο ἡ ὑπηρεσία σας ἀπὸ τῶν ἐνοχλήσεων τούτων.

§68Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, ὡς ἔχει, ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις παρουσιάζει δυσχερείας, τὰς ὁποίας πᾶς τις εὐκόλως ἐννοεῖ, ἰδίως δὲ ἐν ταῖς ἠπειρωτικαῖς ἐπαρχίαις. Ὡς γνωρίζετε, πρό τινος καιροῦ παρεκάλεσα τοὺς βουλευτὰς τῶν Μακεδονικῶν νομῶν, ὡς καὶ τῶν Ἠπειρωτικῶν νὰ καταρτίσωσιν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀντιπροσώπων πάντων τῶν μερῶν τούτων. Ἡ Ἐπιτροπή, συνελθοῦσα ἤδη ὑπὸ τὴν ἐμὴν προεδρείαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν της, τῆς μελέτης τῆς καταστάσεως καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται νὰ ληφθῶσιν. Δὲν δύναμαι νὰ παρίδω, ὅτι, ὁσοιδήποτε ζωηρὸς καὶ ἂν εἶναι ὁ πόθος ἡμῶν νὰ φέρωμεν ὡς τάχιστα τὴν νόμιμον ἐγκατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν εἰς τὰς νέας χώρας, δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν τοῦτο ἄνευ προσηκούσης τῶν πραγμάτων μελέτης. Πρόκειται περὶ θέματος ὑψίστης σπουδαιότητος, θέματος, τοῦ ὁποίου οἱαδήποτε κακὴ ἀρχὴ δύναται νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἐξόχως δυσάρεστα. Συνιστῶ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἀπατελεσθείσης ὡς εἶπον, ἐκ βουλευτῶν τῶν Μακεδονικῶν καὶ Ἠπειρωτικῶν νομῶν, ἵνα μετὰ πάσης σπουδῆς, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάσης λεπτομερείας καὶ μετὰ πάσης προσοχῆς καταλήξῃ εἰς τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀχθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς ἕως ὅτου ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν τῶν πορισμάτων τούτων. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Μακεδονίαν, τὰ ὁποῖα εἶπον, διὰ νὰ δείξω πόσον ζωηρὸν εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἀλλὰ καὶ καλύτερον, ρυθμισθῶσι τὰ τῶν δημοτικῶν αὐτῶν πραγμάτων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Χίον καὶ τὰς ἄλλας νήσους, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ αὐτὸς ὑπάρχει πόθος παρὰ τῇ Κυβερνήσει. Βεβαίως ἐκεῖ τὰ πράγματα εἶναι εὐκολώτερα. Ἡ μελέτη, τὴν ὁποίαν ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου κατήρτισεν, δίδει ὑλικὸν ἐπαρκές, ἵνα, ἄνευ ἰδιαιτέρας ἐπιτροπῆς παρομοίας πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον ὡς ἐργαζομένην διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἤπειρον, προβῶμεν εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν ἐκεῖ δημοτικῶν πραγμάτων. Ἐλπίζω ὅτι, ἴσως θὰ ἀποβῇ δυνατὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, νὰ ζητήσω νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου Πελάγους. Ἤκουσα τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι παρομοίαν τροπολογίαν ὑπέβαλεν. Θὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι ἔχω τὴν ἐπιθυμίαν νὰ εἰσαγάγω τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων ἐκεῖ, ἀλλὰ θὰ χρειασθῇ ἴσως νὰ κανονισθοῦν λεπτομέρειαί τινες, ἵνα τὸ τοιοῦτον δικαίωμα τὸ καταστήσωμεν ἐφαρμόσιμον. Θὰ μελετήσω καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ θὰ ὑποβάλω ἰδίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ ἰσχύοντος παλαιοῦ δημοτικοῦ συστήματος, καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου.

§69Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ δυσχέρειαι ἔγκεινται μόνον εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι μερικοὶ μικροὶ συνοικισμοὶ ἐκ πέντε ἢ δέκα οἰκιῶν δὲν ἔχουσιν ὑποβάλει τὰς ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἀπαιτεῖ. Λοιπὸν εἶναι ἄδικον νὰ στερῶνται οἱ δῆμοι καὶ αἱ μεγάλαι κοινότητες τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκλέξωσι δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἀρχάς, ἐπειδὴ μικροί τινες συνοικισμοὶ ποιμένων δὲν ἔχουσιν ὑποβάλει τὰς αἰτήσεις των.

§70Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν).—Θὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν σας.

§71Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ληξάσης τῆς ὥρας ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§73Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). — Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§75Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ διὰ τοῦ ἰδίου της προέδρου νὰ ἀποστείλω πρὸς αὐτὴν ἔγγραφα τινά, ἅτινα εἶναι εἰς αὐτὴν ἀπαραίτητα πρὸς μελέτην τοῦ παραπεμφθέντος εἰς αὐτὴν σχεδίου νόμου περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης 1.650.000 δραχμῶν. Τῶν ἐγγράφων τούτων τέσσαρα προσάγω ἐνταῦθα, μὴ δυνάμενος νὰ βεβαιώσω ἄν περιλαμβάνωνται ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ καὶ τὸ πέμπτον, καίτοι διῆλθον τὸν φάκελλον τοῦτον, ἵνα γνωρίζω ὁπωσδήποτε τὰ ἐν αὐτῷ, ἰδίως διὰ τὸ πρῶτον ἥμισυ αὐτοῦ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1929, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὀρθῶς ἀναγεγραμμένος, θὰ φροντίσω νὰ ζητήσω σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅπως, ἐὰν τυχὸν δὲν ὑπάρχῃ ἐνταῦθα, προσαγάγω τοῦτο.

§76Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1929 δὲν εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§77ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). — Μάλιστα, ἀλλ’ εὑρισκόμενον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει, θέλω ζητήσει αὐτὸ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου. Ἐν τῷ προηγουμένῳ φακέλλῳ, ὅστις εἶναι ἄξιος πολλῆς προσοχῆς περιλαμβάνονται πάντα τὰ ἔγγραφα, ἅτινα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καθ’ ὅσον ἀνάγονται εἰς τὴν μελέτην τοῦ θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται καθὼς καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ἥμισυ τοῦ φακέλλου περιλαμβάνει ἀκριβῶς ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐκτιμήσῃ προσηκόντως τὰ τῆς ὑποθέσεως, ἥτις πρόκειται νὰ λάβῃ πέρας, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τῶν 1.650.000.

§78Γ. ΠΩΠ. Ἐν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα θὰ καταθέσητε, ὑπάρχουν καὶ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι εἰς ἐρωτήματα ὑποβληθέντα ὑπ’ ἐμοῦ; Διότι χθὲς ἔλαβον ἀπάντησιν σας, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι ὑπ’ ἐμοῦ, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ προσκομισθῶσιν ἐγκαίρως καὶ ὅτι ἑτοιμάζονται πίνακες ὀνομάτων καὶ χρονολογιῶν. Ἐρωτῶ λοιπόν, ἐὰν ἐμπεριέχονται μετ’ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων.

§79ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).— Ἐνταῦθα εἶναι ὅλος ὁ φάκελλος.

§80Γ. ΠΩΠ. Εἴπατε, ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καταθέτετε εἶναι ἐκεῖνα, δι’ ὧν θὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Ἐπειδὴ κοινὴ ἡ προσπάθεια νὰ φωτίσωμεν τὴν Βουλήν, ἐρωτῶ ἄν εἰς τὰ ἔγγραφα ταῦτα ὑπάρχουσι καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἐγώ.

§81ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).— Ἔχετε ἀριθμούς; Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§82Γ. ΠΩΠ. Χθὲς ἔλαβον σημείωμά σας, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀναγγείλατε, ὅτι τὰ ἔγγραφα ταῦτα διὰ νὰ ἑτοιμασθῶσι χρειάζεται χρόνος.

§83ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).— Ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου προσωπικῶς ἐπεστάτησεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Προσάγεται ὁ φάκελλος κατὰ τάξιν εἰς τρόπον ὥστε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα νὰ εἶναι συνημμένα εἰς τὸ κύριον, καὶ νὰ δύναται ἕκαστος, ἀκολουθῶν τὴν σειράν, ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέχρι τοῦ τελευταίου, νὰ φωτισθῇ τελείως. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εὐτυχῶς κατεστάθη δυνατὸν σήμερον νὰ μοὶ ἐγχειρισθῶσι, διότι ἐπέμεινα νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις καὶ ἠσχολήθην μετὰ μεσημβρίαν εἰς τὴν παρακολούθησιν αὐτῶν, ὅπως δυνηθῶ νὰ εἶμαι ἕτοιμος, καὶ προσκομίσω καὶ ἄλλας τυχὸν πληροφορίας, αἵτινες ἤθελον μοὶ ζητηθῆ. Καταθέτω τὸν φάκελλον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχει πίναξ πλήρης, περιλαμβάνων τὰ ἔγγραφα κατὰ τὴν σειρὰν αὐτήν, ἐξ οὗ καὶ θὰ βοηθηθῇ εἰς τὸ νὰ μείνωσι συγκεντρωμένα καὶ ἀποδοθῶσιν ἐν καιρῷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καθ’ ὅσον εἶναι ἔγγραφα ἀπαραίτητα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Αὔριον θέλω ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ἐλλεῖπον ἔγγραφον καὶ θέλω προσκομίσῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπάρχουσι νομοσχέδια οἰκονομικά, ἅτινα εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ψηφισθῶσιν, — πρὸ τῆς, ὡς ὑποθέτω, μελλούσης νὰ ἐπακολουθήσῃ μικρᾶς διακοπῆς τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν συνήθειαν, καὶ πρὸ παντός, κατὰ τὴν ἐκδηλουμένην πολλαχόθεν ἐπιθυμίαν, — ἐλπίζω δέ, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν μέχρι τοῦ Σαββάτου, ἐπειδὴ εἶναι εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ συζήτησις μεγάλη, τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ τῶν νομοσχεδίων τῶν οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἀφεθῇ τὸ πεδίον ἐλεύθερον, ὅπως ἀμέσως μετὰ τὴν τυχὸν γενησομένην διακοπήν, δυνηθῶμεν νὰ προσαγάγωμεν ἐνταῦθα τὰς νομοθετικὰς ἐκείνας προβλέψεις, αἵτινες θέλουσιν ἀποτελέσῃ τὸ θέμα τῶν πρώτων συζητήσεων, τῶν ἀπαραιτήτων, ἵνα δυνηθῶμεν, προσκομίζοντες καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1916, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ σπουδαιότατα τῶν ζητημάτων τῶν οἰκονομικῶν, ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε ἀντιμετώπισεν ἡ Ἑλλάς. Εἶναι ζήτημα ἐπιβάλλον τὴν ἄμεσον ἐπίληψιν τοῦ θέματος καὶ τὴν ἄμεσον πρόνοιαν, ὅπως προλάβωμεν μήπως προτρέξῃ ὁ καιρὸς καὶ δὲν δυνηθῶμεν ν’ ἀναστηλώσωμεν τὰ πράγματα, τὰ τρέχοντα ταχύτερον ἡμῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ προταχθῶσι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ἐν τῇ συζητήσει κατὰ σειράν.

§84Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ὑπέβαλον μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Βαλλιανότου. πρότασιν νόμου, τῆς ὁποίας ἀντικείμενον ἦτο ἡ παράτασις τῆς διὰ νόμου χορηγηθείσης προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν ἐν Κερκύρᾳ, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα ἀπαλλοτριοῦνται δυνάμει εἰδικοῦ νόμου, ἐσχάτως ψηφισθέντος. Διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος, ἐζητήσαμεν, ἵνα τάχιστα τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἀλλὰ, παρ’ ἐλπίδα, βλέπω, ὅτι, ἐὰν ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, πάντως ὅμως δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ παρακαλῶ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐγγραφῇ δι’ αὔριον.

§85Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔχει κατατεθῆ πρότασις νόμου «περὶ συστάσεως λαχείου πρὸς ἀνέγερσιν μεγάρου διὰ τοὺς ἀπομάχους τοῦ πολέμου καὶ συντήρησιν αὐτῶν». Τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ νόμου, πολλοὶ ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων θεωροῦσι κατεπείγουσαν, καὶ διὰ τοῦτο συνέταξαν αἴτησιν πρὸς τὸ Προεδρεῖον, ζητοῦντες, ὅπως προταχθῇ κατὰ προτίμησιν κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις αὕτη καὶ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐὰν οἱ κ. Ὑπουργοὶ δὲν ἔχωσι ἀντίρρησιν περὶ τούτου, ὑποθέτω, ὅτι δυνάμεθα συντόμως νὰ ἀναγνώσωμεν τὴν πρότασιν ταύτην κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ τὴν παραπέμψωμεν εἰς ἐπιτροπήν.

§86Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Χθὲς ὑπεβλήθη αἴτησις ἐκ μέρους δέκα πέντε, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, συναδέλφων, περὶ προτιμήσεως τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 666. Εἶναι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τοὺς Εὐέλπιδας, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον ἀπὸ τὰ ἔμπεδα τμήματα. Ἡ πρότασις ὅμως αὕτη χθὲς δὲν ἀνεγνώσθη· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ Προεδρεῖον, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δέχετε νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις αὕτη. Ἔχω συγχρόνως νὰ παρατηρήσω, ὅτι, καίτοι ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν σχετικὴν περὶ τροποποιήσεως ἑνὸς νόμου ἐκπαιδευτικοῦ, ἡ πρότασις αὕτη, καίτοι παρῆλθον ἀρκεταὶ ἡμέραι, δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις, ὑπογεγραμμένη, ὅπως προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 32 πρότασις νόμου «περὶ συστάσεως λαχείου πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ Μεγάρου τῶν Ἀπομάχων...»

§88Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τοιαύτην ὥραν νὰ συζητῶνται τοιαῦτα πράγματα.

§89ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρίσκονται ἐν καθυστερήσει αἱ προτάσεις αἱ Κυβερνητικαί, τὰ νομοσχέδια τὰ Κυβερνητικά, τὰ ἀπαραίτητα, καὶ ζητεῖται ἡ πρόταξις προτάσεων νόμων, αἵτινες δὲν ἔχουν τι τὸ ἄκρως ἐπεῖγον, νομίζω, ὅτι οὕτως ἀνατρέπομεν ἐντελῶς τὴν τάξιν τὴν κοινοβουλευτικήν, τὴν κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, τῆς προηγήσεως τῶν ἔργων, τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους. Ἡ πρότασις περὶ ἀνεγέρσεως Μεγάρου Ἀπομάχων εἶναι ἀξία πάσης εὐνοίας καὶ συμπαθείας, ἀλλὰ βεβαίως οὐδὲν θέλει πάθῃ, ἐὰν σήμερον, προηγουμένων τῶν ἄλλων ἔργων, ψηφισθῇ μετὰ πέντε ἢ δέκα ἡμέρας, ὅτε θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀναγεγραμμένην τάξιν, ἀναμένοντες μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ εὕρωμεν τὴν στιγμὴν τὴν κατάλληλον, ὅπως ψηφισθῶσιν αἱ προτάσεις τῶν κ. Βουλευτῶν, αἱ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι νὰ ψηφισθῶσι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§91Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἡ Ἡμερησία Διάταξις δὲν περιέχει τόσον σπουδαῖα καὶ κατεπείγοντα νομοσχέδια, ὥστε νὰ μὴ προταχθοῦν προτάσεις τινές, τὰς ὁποίας ἀριθμὸς βουλευτῶν θεωρεῖ κατεπειγούσας καὶ σπουδαίας. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, τὴν πρότασιν περὶ λαχείου τῶν ἀπομάχων καὶ τὴν τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, αἱ ὁποῖαι εἶναι σπουδαῖαι, νὰ τὰς προτιμήσῃ.

§92Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἥν, τῇ προτάσει βουλευτῶν καὶ τῇ ἀποδοχῇ τῆς Κυβερνήσεως, προτιμῶνται καὶ ψηφίζονται πρὸ τῶν νομοσχεδίων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως προτάσεις νόμων. Μοὶ ἐφάνη ἄτοπον, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας συνεβούλευσε νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ ἑκατοντάδος βουλευτῶν, ἡ ὁποία ἄλλως δὲν ἀφορᾷ οὔτε ἐπιβάρυνσιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, οὔτε φορολογίαν τινά, ἀλλ’ ἀποβλέπει πρὸς σκοπόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπλήρωσεν ἡ Πολιτεία, ἀστόργως φερθεῖσα, πρὸς τοὺς ἥρωας, οἱ ὁποῖοι ἐμεγάλυναν τὴν Πατρίδα ἡμῶν. Μοῦ ἀρκεῖ ὅμως ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλή πρέπει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὡς ἔχει καὶ θὰ ἔλθῃ πάντως καιρός, ἵνα συζητηθῇ ἡ πρότασίς μου. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ πραγματοποιηθῇ.

§93Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κ. Βουλευταί, ὅτι προτάσεις νόμων, τὰς ὁποίας ὑποβάλλουν οἱ κ. Βουλευταὶ περὶ τοπικοῦ τινος ζητήματος, πάντοτε λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ δὲν ἠκούσθη εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ ζητῆται πρόταξις προτάσεων νόμων, πρὶν ἢ ἀκόμη ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις ἀνέκαθεν θεωροῦσιν ἐπείγοντα καὶ σπουδαῖα. Ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλληται ἀξίωσις προτάξεως προτάσεων νόμων, χωρὶς ἀκόμη νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῶν νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως, οὐδέποτε ἐγένετο. Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν συνόδων, κρίνει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν προτάσεων νόμων καὶ τάσσεται καιρός τις, καθ’ ὃν ψηφίζονται αὗται. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Συνάδελφον, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐπέμβω εἰς τὴν χρησιμότητα ἢ τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως, νὰ μὴ ἀπασχολήσῃ ἤδη τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ ἀναμείνῃ τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν, ὡς ἐγένετο πάντοτε.

§94Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Συνάδελφος ἐλάμβανε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν, περὶ τῆς ὁποίας ἔφερον τὸν λόγον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν κατηναλώθη τόσος χρόνος, ὅσος θὰ ἐπήρκει διὰ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν πρότασις...

§95Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Χωρὶς νὰ λάβωμεν εἴδησιν;

§96Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ νὰ παραδεχθῇ τις τὴν ἀρχήν, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖ πολὺν χρόνον, διότι ἡ ἰδέα εἶναι γνωστή, ἡ πρότασις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ εἶναι εὔλογον νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ ἐμελέτησαν ταύτην. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶχον καὶ ἄλλην πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας προέτεινα μέτρα τινὰ φορολογικὰ κατὰ τῶν τάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ὠφελήθησαν ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης θὰ συνεκομίζετο, θὰ ἐδίδετο εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀπόρων. Δὲν ἐζήτησα τὴν πρόταξιν τῆς ψηφίσεως καὶ τῆς προτάσεως ταύτης, διότι εἶμαι σύμφωνος μὲ ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς συνόδου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτάσσωνται αἱ προτάσεις νόμων καὶ νὰ ἕπονται τὰ νομοσχέδια. Ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία καὶ ἐπείγουσα ἐν τῇ συνειδήσει πάντων ἐχαρακτηρίσθη καὶ εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἀφοῦ φέρει τὰς ὑπογραφὰς ἑκατὸ καὶ πλέον Βουλευτῶν, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει τῶν Βουλευτῶν ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀπαραίτητος, διὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον δὲν ἐφρόνουν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀρκαδίας θὰ ἀντέτεινεν εἰς τὴν πρόταξιν ταύτης. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἔστω καὶ μία, διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀποσυρθῇ ἡ πρότασίς μου καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ ψηφισθῇ.

§97ΛΑΖ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ πρότασις τοῦ συναδέλφου κ. Μοσχούλα δὲν εἶναι βεβαίως ἐκ τῶν ἄγαν κατεπειγουσῶν, καίτοι εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθίχθη καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐπρωτοστάτησαν, εἶναι ζήτημα αἰσθηματικόν, τὸ ὁποῖον θίγει τὰς καρδίας ὅλων ἡμῶν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι πρέπει! ὕστερον ἀπὸ ὅσα ἠκούσαμεν ν’ ἀναλύωνται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἐλλείψεως μέσων πρὸς παροχὴν ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἐπιστράτους, τῆς ἐλλείψεως μέτρων πρὸς ἐπαύξησιν τῶν ἐπιδομάτων τῶν ἐν πολέμῳ ἀκρωτηριασθέντων καὶ ἀπολεσάντων διάφορα μέλη τοῦ σώματός των ἀξιωματικῶν, δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι, πάντοτε τῆς ἰδέας παραμενούσης ἱερᾶς καὶ ἐπειγούσης νὰ γίνῃ τὸ Μέγαρον, δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι, ἐὰν ἐφροντίζαμεν περὶ τῆς τροφῆς τῶν ἀπομάχων, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι προτιμότερον καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ἀσύλου, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς βάλωμεν μέσα; Τὸ ἄσυλον διὰ νὰ γίνῃ, διὰ νὰ γίνῃ τὸ λαχεῖον καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν εἶνε ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τελειώσῃ ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν. Δὲν βλέπω, ὅτι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συντέλεσις τῆς ἰδέας, ὅτι εἶναι τόσον εὐχερῆ καὶ ἐπείγοντα, ὥστε νὰ κατορθωθῇ μετὰ τὴν ἐπείγουσαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ τελειώσῃ. Τούτου ἕνεκεν, φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὁ κ. Συνάδελφος, πάντοτε θεωρῶν τὸ ζήτημα καὶ ἱερὸν καὶ ἐπεῖγον, ὅπως πρῶτον φροντίσωμεν περὶ τῶν ζητημάτων, τῶν ἀφορώντων τοὺς ἀπομάχους καὶ τοὺς ἀποστράτους...

§98Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων τῶν ἀκρωτηριασθέντων. Τὸ ἓν ζήτημα εἶναι ἄσχετον μὲ τὸ ἄλλον.

§99Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις καὶ ἀπὸ ἕνα ἔστω τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος περὶ τοῦ καθήκοντος πρὸς τοὺς ἄνδρας, τοὺς ἀπομάχους, καὶ ἐν γένει τοὺς ὑπηρετήσαντας τὴν Πατρίδα. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, ὑπάρχει μόνον συζήτησις περὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς κατεπειγούσης συζητήσεως καὶ ψηφίσεως τῆς προτάσεως τοῦ νόμου, ἣν ὑπέβαλεν ἑκατοντὰς συναδέλφων. Βεβαίως, ἡ σπουδὴ αὕτη ἔχει εὐγενῆ λόγον, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπηχῶν τὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰ αἰσθήματα ἁπάσης τῆς Βουλῆς, εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο θέλει ἀποτελέσει εἰδικὴν πρόνοιαν αὐτοῦ, καὶ ὅτι, ὅσον τάχιστα, θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὰς συντάξεις θὰ αὐξάνῃ καὶ ἄλλα μέτρα θέλει λάβει, ἐξευρίσκων πόρους, ἵνα συστήσῃ ἴδιον ταμεῖον, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κ. Συναδέλφους, τοὺς ζητοῦντας τὴν ταχυτέραν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου, νὰ ἀναμείνωσι τὰ πορίσματα τῆς ἐργασίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοιοῦτόν τι εἶπεν, ὅτι, χωρὶς νὰ ζητήσῃ φορολογίαν, θέλει καταγίνῃ νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα κρίνει σκόπιμα. Μὴ ἆρά γε μεταξὺ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξεύρῃ καὶ θὰ λάβῃ, περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἰδέα τῆς προτάσεως τοῦ νόμου τῶν ἑκατὸν Βουλευτῶν; Ἀλλ’ ἄξιον μᾶλλον ἐπειγούσης συζητήσεως καὶ ψηφίσεως δὲν εἶναι ἡ ἀνέγερσις τοῦ Μεγάρου. Εἶναι ἡ παροχὴ σιτίων εἰς τοὺς πενομένους καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ τὴν ταχυτέραν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αἱ φωναί, αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, δὲν εἶναι ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου. Νομίζω ὅμως, ὅτι δύναται τὸ Μέγαρον νὰ ὑποχωρήσῃ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, ὅταν ἔχωμεν τὴν ἐπίσημον διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι θέλει λάβει πρόνοιαν, οὐχὶ μόνον περὶ σιτίων καὶ συντάξεων, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ ἀκόμη. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη πρέπει νὰ λήξῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς συζήτησιν προτάξεως προτάσεων νόμων, θεωρῶ σκοπιμωτέραν τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον Εὐελπίδων.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, δι’ ἣν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§101Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκρίθη σκόπιμον ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὅπως αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία ἤρξατο. Πρόκειται περὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, οἵτινες δὲν κατέστησαν ἀνάπηροι, καὶ εἶναι ἄξιοι νὰ ὑπηρετήσουν τὸ στράτευμα ὡς ἀξιωματικοὶ καὶ ἡ βραδύτης τῆς ψηφίσεως τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου ζημιοῖ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, καθυστεροῦσαν ἀπέναντι τῶν εἰσηγμένων.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ συζητῆτε ἐπὶ ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§103Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀναμένω.

§104Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐγὼ θὰ ὑποδείξω μίαν λύσιν, ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ εἶναι ἀρεστὴ εἰς ὅλους. Ἀφοῦ ἅπαξ ἑκατὸν συνάδελφοι ὑπέβαλον τοιαύτην πρότασιν, καλὸν εἶναι, δεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, χωρὶς νὰ τὴν συζητήσωμεν, κατ’ ἀρχήν, ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, οὕτως ὥστε νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασις αὕτη τοῦ νόμου, περιβεβλημένη τὴν σφραγῖδα τῆς βασάνου τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι συμβιβάζονται ὅλαι αἱ γνῶμαι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς συζητήσεως, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: δέχεται, ὅπως ἡ πρότασις παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχουσι δύο προτάσεις. Ἡ μία ὅπως κηρυχθῇ κατεπείγουσα ἡ πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 696». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν παρακαλοῦνται ἵνα ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§108Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τοῦ κ. Ἀναστασοπούλου καὶ δὲν ὡμίλησα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὐτὴ ἀπερρίφθη.

§110Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς σᾶς ἀφαιρεῖ τὸν λόγον. Ὑπάρχει πρότασις, ὅπως ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων ἰατρῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἤδη κηρυχθῇ, καὶ νὰ συζητηθῇ σήμερον εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ χθὲς ἐδέχθη κατ’ ἀρχήν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν δύο νομοσχέδιον;

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν προμήθειαν καὶ διανομὴν τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν καταναλώσεως».

§116Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν δὲν ἔχῃ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, νὰ κηρυχθῇ ἤδη.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή: δέχεται, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον περὶ τροφίμων;

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει).

§120Λ. ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ ἀκούσῃ μετ’ ἐπιεικείας γνώμας τινάς, τὰς ὁποίας θὰ ἐκφέρω, διότι ἐκ τῶν προτέρων γνωρίζω, ὅτι αἱ γνῶμαι αὗται δὲν συμφωνοῦσι μὲ τὰς γνώμας τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, δύναμαι δὲ ἴσως νὰ εἴπω καὶ τῆς κοινωνίας ἐν γένει τῆς Ἑλληνικῆς. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, φρονῶ, ὅτι ἔχομεν εἰσέλθῃ εἰς σφαλερὸν δρόμον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι εὔκολον πλέον νὰ ἐξέλθωμεν, διότι, πιεζόμενοι ἀπὸ τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἰδίως ἐγέννησε καὶ ἐμεγαλοποίησεν ὁ φοβερὸς πόλεμος, ὁ ὁποῖος διεξάγεται πλησίον ἡμῶν, μᾶς ἐπέρασεν ἡ ἰδέα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν νομοθετικῶς καὶ δι’ αὐθαιρεσιῶν ταῦτα, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε πραγματικῶς νὰ δυνηθῶμεν νὰ μὴ ὑφιστάμεθα τὰς ἀναποφεύκτους δυσαρέστους συνεπείας τῆς παγκοσμίου συρράξεως, τὰς ὁποίας ὑφίστανται ὅλοι οἱ λαοί. Ἡ μόνη, κατ’ ἐμέ, λελογισμένη καὶ ἀποτελεσματικὴ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους ἡμῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς σχηματισμόν, εὐθὺς ὡς ἐξερράγη ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, ἐπιτροπῆς, ὄχι ἐξ ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐκ προσώπων ἐπιφανῶν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν κλάδων, ἡ ὁποία, ὡς διαρκὴς σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβλέπῃ καὶ προνοῇ, ὑποδεικνύουσα πρακτικὰ καὶ λυσιτελῆ μέτρα καὶ μέτρα ὄχι ὡς τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ λαμβάνονται μὲ τὴν ἀξιέπαινον πρόθεσιν νὰ ἐλαφρύνωσι καὶ ἀνακουφίσωσι τὸν λαόν, καταλήγουσιν εἰς τὸ νὰ τὸν στενοχωρῶσι καὶ νὰ τὸν ἐπιβαρύνωσιν ἔτι μᾶλλον. Ἐπιτροπὴ τοιαύτη, οὐχὶ ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐξ ἀνθρώπων εἰδικῶν, ὅλων τῶν κλάδων ἐκείνων, μὲ τὴν ἐργασίαν τῶν ὁποίων ζῇ καὶ κινεῖται ἡ κοινωνία, ὑπὸ τὴν ἄμεσον προεδρίαν τῶν δύο Ὑπουργῶν, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ διαφωτίζῃ τὴν Κυβέρνησιν περὶ ὅλων τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ, ἵνα, κατὰ τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ὑποστῶμεν τὰς συνεπείας τῶν μεγάλων γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐξελίσσονται ἀνὰ τὴν Εὐρώπην. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἔχομεν τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ ἀναμιγνύωμεν ἰδιώτας εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ἐκ σφαλερᾶς προλήψεως καὶ καχυποψίας, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τοὺς ἐμπορικούς, τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας κλπ., πρέπει νὰ εἶναι ἀποκεκλεισμένοι, νὰ μὴ ἔχωσι γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἐφ’ ὧν κυριώτατα πρέπει νὰ ἀκούωνται, διότι ἡ γνώμη αὐτῶν θὰ ἀποβλέπῃ μόνον ὑπὲρ τῶν ἰδίων των συμφερόντων εἰς βάρος ὅλων τῶν ἄλλων καὶ τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ συνασπίσεως, ἄνευ συνεργασίας εἰλικρινοῦς, μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ ὅλων αὐτῶν τῶν κλάδων, δι’ ὧν ζῇ ἡ κοινωνία καὶ τὸ Ἔθνος μὲ οἱονδήποτε μέτρον νομοθετικόν, μὲ οἱονδήποτε μέτρον διοικητικόν, νὰ ἀποφύγωμεν κακά. Οἱαδήποτε μέτρα, λαμβανόμενα, οὐχὶ ἐν συνεργασίᾳ, ἀλλὰ μᾶλλον μὲ πνεῦμα ἐχθρότητος τοῦ Κράτους μεθ’ ἑνὸς μέρους τῆς κοινωνίας, ἐναντίον ἄλλου μέρους τῆς κοινωνίας, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξωσιν ἐπὶ κακῷ. Τὰ Κράτη εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ὄχι μόνον τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον ὑστερεῖ ἐν τῇ ὀργανώσει αὐτοῦ πολλῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη ἄλλα Κράτη, πολὺ καλύτερον ἡμῶν ὠργανωμένα, νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑποκαταστήσωσιν ὀργανισμοὺς κολοσσιαίους, ὅπως εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, τῆς βιομηχανίας. Τὴν ἀξίωσιν ταύτην ἔχει, ἐπιπολαίως, μέγα μέρος τῆς κοινωνίας, τὸ ὁποῖον, ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, θέλει τὸ Κράτος ἔμπορον, βιομήχανον, ἐφοπλιστὴν καὶ ἱκανὸν νὰ κανονίζῃ μὲ τὸ σταγονόμετρον δι’ αὐθαιρεσιῶν τὸ κέρδος τοῦ ἑνὸς καὶ τὴν ὠφέλειαν τοῦ ἄλλου. Δυστυχῶς δέ, παρατηρῶ καὶ ἄλλο, ὅτι δὲν διδασκόμεθα τοὐλάχιστον ἐκ τῆς πείρας τῶν πραγμάτων, διότι ἄλλως μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πεισθῆ, ὅτι, ὄχι αὐτὴ αὕτη ἡ κραυγάζουσα κοινωνία δυσφορεῖ διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐκραύγαζεν, ἀλλὰ καὶ ὅτι, ὅσον περισσότερον προσπαθοῦμεν νὰ παρεμβάλωμεν τὸ Κράτος εἰς ζητήματα τόσον μεγάλα καὶ σπουδαῖα, τόσον χειροτερεύει ἡ περὶ ἡμᾶς κατάστασις. Δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ μέτρων νομοθετικῶν, διὰ παρεμβάσεως διοικητικῆς νὰ παρακάμψωμεν νόμους φυσικούς, τοὺς ὁποίους οὐδεμία δύναμις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτάξῃ. Παρὰ πάντων ἀναγνωρίζεται, καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίζεται, ἡ ἀγαθὴ πρόθεσις τῶν κυβερνώντων ἡμᾶς, καὶ ὅλοι εἴμεθα ἡνωμένοι περὶ τὴν τοιαύτην πρόθεσιν ἀνακουφίσεως τοῦ λαοῦ. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Ἐκεῖ ὅπου δύναταί τις ὅμως νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, καὶ μεταξὺ αὐτῶν εἶμαι καὶ ἐγώ, εἶναι τοῦτο: ὅτι ἐν τῇ ὑπερβολικῇ προθέσει νὰ πράττωμεν τὸ ἀγαθόν, φέρομεν τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἀμέσως ἀπὸ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου καταδηλοῦται, ὅτι ἐπὶ τῆς αὐτῆς κεχαραγμένης ὁδοῦ βαδίζομεν. Σχηματίζεται ἐπιτροπὴ ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εἶναι ἄριστοι, καὶ εἶναι τοιοῦτοι, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς ἀνίδεοι καὶ ἀκατάλληλοι διὰ τοιαῦτα ζητήματα, μὲ τὰ ὁποῖα οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχουσι, λείπει δὲ ἐξ αὐτῶν ἡ ἀναγκαία πρακτικὴ μόρφωσις καὶ θετικιστικὴ ἀντίληψις, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς προβλέψεως καὶ προνοίας, τὰς ὁποίας ἀνάγκας θὰ προβλέψῃ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη. Εἶμαι ἐκ τῶν προτέρων βέβαιος, ὅτι, πρότασις περὶ σχηματισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐξ ἰδιωτῶν, δυναμένων νὰ γνωρίζωσιν ὅλα αὐτὰ τὰ σχετικὰ ζητήματα, ἐξ ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν τὰ ζητήματα αὐτά, ἀνεπτύχθησαν ἐντὸς αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ὑπὸ τὴν ἄμεσον προεδρίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν παρουσίαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δύο τὸ πολὺ δημοσίων ὑπαλλήλων, τοῦ Διευθυντοῦ ἢ τμηματάρχου τῆς δημοσίας ἀντιλήψεως καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ τοιαύτη πρότασις δὲν θὰ γίνῃ δεκτή, λόγῳ τῆς ἐπικρατησάσης σφαλερᾶς ἐν γένει ἀντιλήψεως. Ἐγὼ ὅμως πράττω τὸ καθῆκόν μου, ἐκθέτων τὰς γνώμας μου ταύτας Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων πρέπει νὰ εἶναι περιωρισμένος πολύ. Ἐπιτροπή, ἥτις περιέχει πρόσωπα πλείονα τῶν πέντε ἢ ἑπτὰ τὸ πολύ, ἡ πεῖρα μὲ ἔχει διδάξει, ὅτι εἶναι βραδυκίνητος, ἐνῷ χρειάζεται τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς νὰ προβαίνῃ ἐξαιρετικῶς ταχέως. Ἡ συγκέντρωσις τῶν πολλῶν προσώπων, ἡ ἀνταλλαγὴ γνωμῶν, — γνωρίζομεν δὲ τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, τῆς πολυλογίας, — θὰ ἐπιβραδύνῃ τὴν ἐργασίαν. Τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μου, δέον νὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, προτείνω νὰ εἶναι αἱ κορυφαὶ τῆς Βιομηχανίας, αἱ κορυφαὶ μεταξὺ τῶν ἐφοπλιστῶν, αἱ κορυφαὶ τοῦ Ἐμπορίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων, ἅμα προκληθῇ ἡ εἰλικρινὴς συνεργασία μετὰ τοῦ Κράτους, δύναται αὕτη νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἄριστα τῶν ἀποτελεσμάτων, ἐν τῷ δυνατῷ μέτρῳ, διότι, πάντως, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μόνοι ἡμεῖς, νὰ μὴ ὑφιστάμεθα τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁλόκληρος ἡ Ὑφήλιος, ἕνεκα τῆς συρράξεως τόσων μεγάλων Κρατῶν. Φρονῶ, ὅτι, ἀντὶ νὰ ὀξύνωμεν τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα εἶναι φυσικὸν νὰ γεννᾷ εἰς τὰς κοινωνίας ἡ συμφυὴς μὲ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀνθρώπου ἀνισότης καὶ ὁ ἐξ αὐτῆς φθόνος εἰς μίαν κοινωνίαν, καθῆκον ἔχομεν τὰ πάθη αὐτὰ νὰ τὰ κατασιγάσωμεν, λέγοντες μετὰ θάρρους τὰς σκληρὰς ἀληθείας. Ἔχομεν καθῆκον νὰ προσπαθῶμεν νὰ μὴ ὑποθάλπωμεν ὀλεθρίαν πάλην μεταξὺ τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας, ὅπως νῦν πράττομεν. Διότι, π. χ. διαρκῶς γίνεται λόγος, καὶ ἐν τῷ τύπῳ, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ παντοῦ περὶ αἰσχροκερδείας, περὶ ἀθεμίτων κερδῶν, περὶ μυρίων πραγμάτων, ἅτινα ἐν τῇ φαντασίᾳ τοῦ λαοῦ μεγαλοποιοῦνται. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγηται, καὶ οἱονεὶ νὰ ἀνακηρύσσεται ὡς δόγμα, τοιαύτη σφαλερὰ βάσις, πρὸ παντὸς παρ’ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ φωνὴ ἔχει κῦρος καὶ ἐπιβολήν. Καὶ λέγω τὴν βάσιν σφαλεράν, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ φαινώμεθα ἀξιοῦντες, ἄνθρωποι ὄντες, ἀπὸ τοὺς ὁμοίους μας, ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς μας νὰ εἶναι ἐκεῖνοι ὑπεράνθρωποι. Δὲν πρέπει νὰ φαινώμεθα ἀξιοῦντες, ἵνα ἄνθρωποι, εἰς τοὺς ὁποίους προσφέρεται ἡ εὐκαιρία κέρδους, νὰ ἔχωσι τὴν μεγαλοψυχίαν καὶ τὴν γενναιότητα νὰ ἀπορρίπτωσι τὸ κέρδος, ὅπερ τοῖς προσφέρεται. Τοῦτο εἶναι πρᾶγμα φυσικόν, εἶναι νόμος φυσικός, καὶ πρέπει νὰ τὸ τονίζωμεν διαρκῶς, ἵνα μὴ ἐκτρέφωμεν πάθη, ἅτινα εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσι καὶ εἰς δυσάρεστον σημεῖον. Τὰ κέρδη οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεως εἶναι ἀθέμιτα μόνον, ὅταν ἐκπροσωποῦνται δι’ ἀναιδῶν κεφαλαιοκρατικῶν ἑνώσεων, δηλ. τῶν τράστ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται ἡ ἐνεργὸς ἀνάμιξις τοῦ Κράτους· ἄλλως ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου καὶ πρόνοια νὰ παρέχωνται εὐκολίαι καὶ κεφάλαια εἰς ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσοτέρους ἐμπόρους, διὰ νὰ ἐκτρέφηται ὁ συναγωνισμός, εἶναι ἡ φυσικὴ ὁδὸς τῶν καταπολεμήσεων τῆς ὑπερτιμήσεως. Μὲ τοιαύτας ἀρχὰς δικαιοσύνης καὶ εἰλικρινείας βαδίζοντες, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ κατὰ δυνατὸν καλλίτερον ἀποτέλεσμα. Ὁ κατὰ τὰς ὑποδείξεις μου τοιοῦτος καταρτισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς θὰ καταδηλωθῇ, ὄχι μόνον ἔλλειψις ἐχθρότητος καὶ καχυποψίας, ἀλλὰ καὶ πρόκλησις εἰς ἓν συμπνοίᾳ συνεργασίαν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας, καὶ ψυχολογικῶς θὰ ἐπιδράσῃ μὲ εὐάρεστα γενικῶς ἀποτελέσματα πρὸς κατευνασμὸν τῶν παθῶν. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους θεωρῶ ἐντελῶς ἀκαταλλήλους πρὸς τοιαύτας ἐργασίας, ἀποδίδω μεγίστην σημασίαν εἰς τὴν ψυχολογικὴν ἐπίδρασιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς τὰ λεγόμενά μου. Ἠκούσθη ἐνταῦθα, ὅτι ἡ τάξις Α, ὁ κλάδος Α, δὲν ἐφάνη ἔχων τὴν διάθεσιν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας, καθ’ ὃν τρόπον ἠξίου τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν τοῦτο συνέβη, εἶναι φυσικὴ καὶ ἀναπόφευκτος ἀπόρροια τοῦ ὑποφώσκοντος αὐτοῦ πολέμου μεταξὺ Κράτους καὶ ὡρισμένων κοινωνικῶν τάξεων κατ’ ἄλλων, ὁ ὁποῖος ἐκδηλοῦται, δυστυχῶς, καὶ ἐδῶ, καὶ ἐν τῷ τύπῳ διὰ μιᾶς ἀμοιβαίας δυσπιστίας ἢ ἐχθρότητος.

§121Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐχθρότης αὐτὴ εἶναι προϊόν τῆς μεγάλης καλλιεργείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἐπὶ μίαν πενταετίαν.

§122Α. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγώ, Κύριοι Συνάδελφοι, πάντοτε ἐπολέμησα τὰς τοιαύτας τάσεις ἐναντίον πάντων καὶ δὲν ἐδίστασα νὰ ὑποστηρίξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς γνώμας μου, καίτοι ᾐσθανόμην ἐχθρικῶς διακειμένην, μετὰ φανατισμοῦ σχεδόν, ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν κατὰ τῶν ἰδικῶν μου ἀντιλήψεων.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεβάλατε ἐγγράφως τὴν πρότασίν σας;

§124Λ. ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ τὴν ὑποβάλω, ἂν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ δεκτή, διότι παρασυρόμεθα, δυστυχῶς, ἀπὸ ἀκατάσχετον ρεῦμα κεκτημένης ταχύτητος ἀντιθέτου.

§125ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς τὸ λέγετε αὐτό;

§126Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ τὴν ὑποβάλητε, κ. Βουλευτά, θὰ παρακαλέσω μάλιστα τοὺς κ. Συναδέλφους, ὅσοι ἔχουσι νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας, νὰ τὰς ὑποβάλωσιν ἐντὸς τῆς αὔριον, ὥστε τὴν Παρασκευὴν νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δηλώσω τίνας ἐξ αὐτῶν δέχομαι.

§127Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τόσον τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὅσον καὶ τὸ δεύτερον δίδουσι λαβὴν εἰς συζήτησιν σπουδαιοτάτην. Βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι προσωρινὸν καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι θὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τῶν τροφίμων. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι σκοπὸς τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι: (ἀναγινώσκει)

§128Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν; Ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον κατεργασίαν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, π. χ. εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς τῶν ἀλεύρων, εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἄρτου.

§129Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὴν βιομηχανικὴν κατεργασίαν.

§130Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐννοεῖ δηλ., ὅτι δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ὄχι μόνον ἡ παραγωγή, ἀλλὰ καὶ ἡ βιομηχανικὴ παραγωγή, λ. χ. νὰ πάρῃ τοὺς μύλους καὶ νὰ κάμῃ ἀλεύρι, ἢ νὰ πάρῃ τοὺς φούρνους καὶ νὰ κάμῃ ψωμί.

§131Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἔννοια, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον εἶναι ζήτημα κυβερνητικῆς μερίμνης. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω λέξεις τινάς, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ παραλλήλου, ἀνεξαρτήτως τῶν λεπτομερειῶν, δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται ἕν προσωρινὸν μέτρον, νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν αἰσχοκέρδειαν. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου, θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν; Προφανῶς, ὄχι, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν εἴδους ἀγορασθέντος ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα. Πρόκειται νὰ περιορίσωμεν τὴν αἰσχοκέρδειαν, καὶ ἑπομένως, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὰ αἴτια εἰς τὰς πηγὰς αὐτῶν, καὶ νὰ ἀκολουθήσωμεν ὅ,τι εἰς ὅλα τὰ Κράτη γίνεται. Ἡ ἔκθεσις ἡ εἰσηγητικὴ ἀναφέρει ρητῶς, ὅτι πλεῖστα τρόφιμα ἔρχονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ὅτι ἀπὸ χρόνου εἰς χρόνον αὐξάνεται ἡ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγωγὴ εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης. Ἰδοὺ ὁ μέγας κίνδυνος τοῦ Κράτους, κίνδυνος οὐσιαστικός, κίνδυνος ἄμεσος, διότι, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κέρδος, θὰ παραμείνωσιν αἱ τιμαὶ λίαν ηὐξημέναι τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων εἰδῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, νὰ ἀνακουφίσωμεν δηλ. τὸν ἐργάτην, δὲν θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν. Τὸ ζήτημα δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσῃ βεβαίως τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν δύναται νὰ κατηγορήσῃ τις τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὁριστικὸν μέτρον, ἀλλά νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ μέριμνα, ὅπως τραπῇ πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, οὐχὶ συμπτωματικήν. Ἔχομεν ἕνα ἀσθενῆ, πάσχοντα ἐκ 40 βαθμῶν πυρεττοῦ, καλεῖται ἰατρός, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ τὸ νόσημα καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ τί νόσημα εἶναι, διότι ἄλλως ἡ θεραπεία τοῦ ἀσθενοῦς εἶναι συμπτωματική. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ὄχι μόνον ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως, προσπαθοῦσι δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ αὐξήσωσι τὴν παραγωγήν. Πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλγαρίαν διενεμήθη τὸ ἑξῆς ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως: (ἀναγινώσκει) «...ἡ νίκη ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν καλλιεργητῶν...κλπ.». Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν· προσπαθοῦσιν ἐκεῖ νὰ αὐξήσωσι τὴν καλλιέργειαν. Ἡμεῖς οὐδὲν ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι θὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸ Κράτος τὸ μονοπώλιον τῆς ἀγορᾶς τῶν τροφίμων, ἐνῷ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὰ αἴτια εἰς τὰς πηγάς. Ἡ Βουλγαρία, ὄχι μόνον ἐπαρκεῖ εἰς τὴν παραγωγήν, ἀλλ’ ἔχει καὶ κολοσσιαῖα κέρδη ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς.

§132Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχει μεγάλην ἐξαγωγὴν ἐλαίου;

§133Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡμεῖς παραγωγὴν ἔχομεν μόνον εἰς τὴν σταφίδα καὶ τὸν καπνόν. Εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ εἰσάγῃ διαρκῶς, εἶναι δυνατὸν ἓν Κράτος νὰ εἰσάγῃ ὅλα τὰ εἴδη τῆς παραγωγῆς; Πολὺς λόγος ἐγένετο περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος· Τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικόν, ἐγὼ δὲν τὸ ἐμελέτησα ἀπὸ ἀπόψεως καθολικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς περιφερείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι βουλευτής, καὶ ἐσχημάτισα ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι τὸ μέγιστον μέρος τῶν γαιῶν παραμένει ἀκαλλιέργητον. Ἐὰν ὑφίσταται ἀγροτικὸν ζήτημα διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ὑφίσταται διπλασίως διὰ τὴν Ἀττικήν. Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει ἀγροτικὸν ζήτημα μόνον, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς τσιφλικιούχους; Ὑπάρχει ἕτερον σπουδαιότατον ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιλυθῇ εὐκολώτερον. Ὑπάρχει μία μάστιξ, ἕνεκεν τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη. Ἡ μάστιξ αὐτὴ εἶναι αἱ μοναί. Ἐὰν στρέψητε τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὴν Ἀττικήν, θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ μᾶλλον προσοδοφόρα ἐδάφη τῆς Ἀττικῆς εἶναι κτήματα τῶν μονῶν. Ὁλόκληρα χωρία ἐν τῇ Ἀττικῇ, τὸ Ἀμαρούσιον, Χαλάνδρι, Σπάτα, Κορωπί, Μενίδιον, τὰ ¾ δηλαδὴ τῶν γαιῶν τῆς Ἀττικῆς ἀποτελοῦν αὐταὶ αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι καὶ δὲν καλλιεργοῦνται. Καὶ ζητοῦμεν ἡμεῖς νὰ ἀγοράσωμεν τὸν σῖτον ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ τὸν παράγωμεν ἐδῶ. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν, Κύριοι, καὶ χεῖρας διὰ νὰ τὰς καλλιεργήσωμεν. Ἡ Ἑλλὰς συντηρεῖ τέσσαρας ἕως πέντε χιλιάδας, — δὲν γνωρίζω ἐπακριβῶς, — καλογήρους. Διὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν καλογήρων καταστρέφεται ἡ Ἑλλάς. Καὶ πάλιν ἐπαναλέγω, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὴν Ἀττικήν, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τέλος πάντων, ὁ μικρὸς οὗτος ἀριθμὸς τῶν καλογήρων νὰ διευθύνῃ τὰς γαίας αὐτάς; Καὶ ἔχομεν τέσσαρας ἕως πέντε χιλιάδας ἀνδρῶν, μὴ στρατευομένων. Διατὶ δὲν στρατεύονται; Ἐξ αὐτῶν ἠδύνασθε νὰ ἔχητε ἓν σύνταγμα, ἴσως καὶ περισσότερον! Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τέσσαρας ἕως πέντε χιλιάδας ἀνθρώπους ἀγάμους (γέλωτες).

§134Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ἀλλάξωμεν τὸν νόμον, νὰ τοὺς κάμωμεν ἐγγάμους! (γέλωτες).

§135Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχομεν ἐπίσης πέντε χιλιάδας ἀνθρώπους, δηλαδὴ αὐτοὺς τοὺς καλογήρους, οἱ ὁποῖοι διαφθείρουσιν ἐπιπροσθέτως τὰ πλησίον χωρία. Τοῦτο, φυσικά, δὲν τὸ λέγω γενικῶς.

§136Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν διαφθορὰν τὴν ἀποκρούομεν ἡμεῖς διὰ τὴν Κρήτην.

§137Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἤθελον νὰ λάβω τὴν τόλμην νὰ σᾶς παρατηρήσω, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν ἔλαβε μέρος ἀντιθέτως εἰς ὅσα λέγετε, ἤθελον νὰ σᾶς παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὅτι δυνάμει νεωτέρας νομοθεσίας, αἱ μοναὶ εἰσφέρουσι μέγα κεφάλαιον εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν κλπ., ὡς ὑμεῖς γνωρίζετε. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕν ἕτερον ζήτημα, ἐθνικόν, διὰ τὸ ὁποῖον, ὁσάκις συνεζητήθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη, πάντες ἔκλινον τὴν κεφαλήν, καὶ εἶπον, ὅτι διὰ λόγους ἐθνικοὺς δὲν ἐπιτρέπεται τὸ Κράτος νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν μονῶν, καὶ διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ σᾶς διακόψῃ.

§138Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ καταργήσωμεν τὰς Μονάς, πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς γαίας αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν καλλιεργοῦνται. Περὶ τούτου πρόκειται. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς εἰσπράξεις, τὸ Κράτος ἠδύνατο, ἐὰν ἐκαλλιεργοῦντο αἱ γαῖαι αὗται, νὰ ἔχῃ δεκαπλασίας τοιαύτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ ἐθνικόν, βεβαίως, αἱ Μοναὶ ὑπῆρξαν λίαν χρήσιμοι κατὰ τὴν περίοδον τῆς δουλείας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τῶν Μονῶν· ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν αἱ γαῖαι, καλλιεργούμεναι, ἔστω καὶ ὑπὸ τῶν μοναχῶν. Εἶναι, Κύριοι, πρωτοφανὲς καὶ πρωτότυπον, Κράτος, ὅπερ ἔχει ἀρίστας γαίας, νὰ ἐγκαταλείπῃ αὐτὰς ἀκαλλιεργήτους καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κόσμος νὰ καλλιεργῇ γαίας, αἱ ὁποῖαι κάθε ἄλλο εἶναι ἢ καλλιεργήσιμοι. Μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, Κύριοι, ὅταν ἐπεσκέφθην τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας. Ἄρισται γαῖαι, εὐφορώταται, εἶναι λειβάδια. Ἀναγκάζεται ὁ κόσμος νὰ καλλιεργῇ γαίας, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἔκαμον ἐντύπωσιν, πῶς κατορθώνει ὁ κόσμος νὰ ἀνέρχηται ἐκεῖ, ὥστε αὐταὶ νὰ καλλιεργῶνται. Καὶ ὅταν ἠρώτησα, μοῦ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν ἄλλας γαίας, τὰς ἔχουν αἱ Μοναί. Καὶ εὑρισκόμεθα, Κύριοι, πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἐντελῶς ἐκτρόπου. Τέλος πάντων, δὲν θὰ καλλιεργηθῶσιν αὐταὶ αἱ γαῖαι, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἠναγκασμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μεταναστεύῃ πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας, ἐνῷ ἠδύνατο, καλλιεργῶν τὰς γαίας ταύτας, νὰ μείνῃ ἐδῶ καὶ νὰ ἀπολαύσῃ περισσότερον; Δὲν ἐπιθυμῶ, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἐπεκταθῶ, διότι τὸ ζήτημα τῶν Μονῶν, εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ χωρία τῆς Ἀττικῆς, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, εἶναι κατεστραμμένα. Οἱ χωρικοὶ εἶναι πένητες, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ εἶναι πλούσιοι, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ παράγωσι, καὶ νομίζω, ὅτι πρωτίστως πρέπει τὸ Κράτος νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ παραγωγή, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ὁ τρόπος τῆς μεταφορᾶς. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ ἔτι μᾶλλον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιλυθῇ εὐχερῶς, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρξῃ καλὴ θέλησις. Δὲν προτίθεμαι νὰ φέρω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἀλλά, πάντες οἱ ζήσαντες ἐν Εὐρώπῃ, ἀντελήφθησαν κατὰ ποῖον τρόπον τρώγει ὁ κόσμος ἐκεῖ. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι εἰς τὸ Παρίσι ἔχετε φρεσκώτατα σταφύλια. Πόθεν ἔρχονται τὰ σταφύλια αὐτά; Ἀπὸ τὴν Νίκαιαν. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία τοῦ Σιδηροδρόμου νὰ παραλάβῃ τὰς σταφυλὰς καὶ νὰ τὰς μεταφέρῃ διὰ τοῦ ταχυτάτου τραίνου εἰς τὸ Παρίσι, ἢ καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον. Καὶ εἰς πόσην, νομίζετε, ὅτι ὑποβάλλεται δαπάνην ὁ προμηθευτής; Δύο λεπτὰ κατὰ χιλιόγραμμον!

§139Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ὑπάρχουν καὶ εἰδικὰ βαγόνια.

§140Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι τι ἄλλο, Κύριοι. Ὅλα τὰ ἄνθη, τὰ ὁποῖα εὑρίσκετε εἰς τοὺς δρόμους τῶν Παρισίων, ἀπὸ πόθεν ἔρχονται; Ἀπὸ ταῖς Γέραις! Εἶναι μία νησὶς εἰς τὴν Μεσόγειον. Μεταφέρονται τὰ ἄνθη αὐτὰ διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου καὶ ἔπειτα ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ σιδηροδρομικὴ ἑταιρεία νὰ τὰ μεταφέρῃ ἀμέσως εἰς Παρισίους.

§141Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ναί, ἀλλὰ πόσον πληρώνουν;

§142Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Βεβαίως, διὰ τὰ ἄνθη πληρώνουν κἄτι τι περισσότερον. Τώρα ἂς ἔλθωμεν νὰ ἴδωμεν τί γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὄχι εἰς ἀποστάσεις τοιαύτας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, ἀλλ’ ἐδῶ, ἔξωθεν τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὸ Χαλάνδρι, εἰς τὸν Δῆμον Αὐλῶνος, ὅπου δύο ὥρας μὲ τὸν σιδηρόδρομον, παράγεται πλῆθος ὀπωρικῶν, σταφύλια, καρπούζια, πεπόνια κλπ. καὶ ὅμως αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας. Οὕτω, οἱ μὲν παραγωγοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κερδήσωσι, καὶ ἡμεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ φάγωμεν. Διατί; Διότι αἱ Σιδηροδρομικαὶ Ἑταιρεῖαι δὲν ἔχουσι καμμίαν ὑποχρέωσιν, διότι τὸ Κράτος δὲν ἐπενέβη ποτὲ ἐπὶ τῶν Σιδηροδρομικῶν Ἑταιρειῶν, διότι δὲν γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅπου τὸ Κράτος ἐπιβάλλει ὑποχρέωσιν εἰς τὰς Ἑταιρείας νὰ παραλάβουν καὶ νὰ μεταφέρουν αὐτὰ τὰ προϊόντα. Αὐτὸ τὸ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Τοὺς ἠρώτησα: διατὶ δὲν μεταφέρεται τὰ προϊόντα σας εἰς τὰς Ἀθήνας; Διότι, μοὶ ἀπήντησαν ἄν θελήσωμεν νὰ τὰ μεταφέρωμεν, ὁ σταθμάρχης θὰ μᾶς ζητήσῃ 100 δραχμάς, ἄλλως θὰ μᾶς τὰ μεταφέρῃ μετὰ δύο ἕως τρεῖς ἡμέρας, ὁπότε θὰ σαπίσουν καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσι πλέον. Θὰ σᾶς φέρω καὶ ἕν ἄλλο παράδειγμα, τοῦ ὁποίου ἔλαβον γνῶσιν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Γνωρίζετε, ὅτι αἱ Θῆβαι καὶ ἡ Λεβάδεια παράγουσι κολοσσιαίας ποσότητας σανοῦ, κριθῆς, ἀραβοσίτου, ὀσπρίων, γεωμήλων κλπ. Ὅλα αὐτὰ συγκεντροῦνται εἰς τοὺς σταθμοὺς καὶ ἐπιβιβάζονται ἐπὶ τῶν φορτηγῶν ὀχημάτων τοῦ σιδηροδρόμου καὶ μεταφέρονται εἰς Ἀθήνας. Κατὰ μῆνα Ἰούλιον, ἔρχεται μία ἐπιτροπὴ ἐμπόρων Θηβαίων καὶ μοῦ λέγει: Σῶσε μας! Λέγω: Τὶ συμβαίνει; — Ἡ Ἑταιρεία τοῦ Σιδηροδρόμου δὲν μᾶς δίδει ὀχήματα· κολοσσιαῖαι ποσότητες ἐμπορευμάτων εἶναι ἤδη ἐκτεθειμέναι, καὶ μία βροχὴ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς τὰ καταστρέψῃ ὅλα. Σπεύδω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, πηγαίνω μόνος μου εἰς τὰς Θήβας, καὶ πραγματικῶς, ἀντιλαμβάνομαι τὴν κατάστασιν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ λέγω: Πρὸς Θεοῦ! Δώσατε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς· σώσατέ τους! Ἰδού, Κύριοι, πῶς ἀντιμετωπίζεται τὸ ζήτημα τῶν τροφίμων. Ἐὰν συνέβαινε νὰ πέσῃ μία βροχὴ καὶ νὰ καταστρέψῃ τὰ εἴδη αὐτά, δὲν θὰ ὑπάρξουν τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀναλάβουν τὴν ἀγορὰν τῶν τροφίμων, διότι δὲν θὰ ἔχωσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσι τὰ τρόφιμα ταῦτα εἰς Ἀθήνας, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ πωλήσουν οἱ χωρικοὶ τὸ εἶδός των, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ ὑπάρχωσι πλέον τρόφιμα εἰς Ἀθήνας. Ἰδοὺ τὸ ζήτημα, τὸ σπουδαῖον, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐπεμβαίνει εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τοὺς παραγωγοὺς τὴν μεταφοράν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσι, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ πεινῶμεν ἐδῶ, διότι ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τῆς πλατείας τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Ὁμονοίας νὰ καλλιεργήσωμεν καὶ νὰ ἐξαγάγωμεν προϊόντα! Ἰδοὺ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν ὅλα τὰ Κράτη, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότερον ἴσως καὶ τοῦ πρώτου, διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς ὡμίλησα, καὶ κατώρθωσαν νὰ ὑποχρεώσουν τὰς Σιδηροδρομικὰς Ἑταιρείας νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα ταῦτα, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπέλθῃ βραδύτης καὶ σαπίση, ὑπόκεινται αἱ Ἑταιρεῖαι, οὐ μόνον εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀποζημίωσιν τοῦ προϊόντος.

§143ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχει τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς Μονάς;

§144Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν τὸ ἐννοεῖτε; Τί νὰ σᾶς κάμω;

§145ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Καὶ σεῖς δὲν ἐννοεῖτε τὸ νομοσχέδιον, καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλεῖτε περὶ Μονῶν!

§146Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἕτερον ζήτημα σπουδαιότατον, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐζήτησα δι’ ἐγγράφου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰ πέριξ, ἡ δὲ ἀστυνομία ὑπέβαλε ταύτας, καταφαίνεται δὲ ἐξ αὐτῶν, ὅτι πλήρης ἀσφάλεια ὑπάρχει καὶ ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε καλλιτέρα. Χθὲς ἀνεγνώσθη ἀναφορὰ 32 κτηματιῶν, οἱ ὁποῖοι παριστῶσι τὴν κατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ζοφεράν. Ποῦ νομίζετε; Εἰς τὸν Ἅγιον Ἰωάννην τὸν Ρέντην καὶ εἰς τὴν Ἁγίαν Ἄνναν, ἔξωθεν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν: (ἀναγινώσκει) «Κλέπται εἰσερχόμενοι... κλπ.».

§147Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ρέντης δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἀστυνομίας Πειραιῶς. Διατὶ τὴν κατηγορεῖτε;

§148Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτά, κ. Συνάδελφοι, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω καὶ τοῦτο, διότι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μᾶς ὡμίλησε περὶ ἐπειγόντων μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο διαφωνῶ, Κύριοι, ἄρδην. Ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ ἡ ἐπιστράτευσις ἡμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ μείνῃ ἀκυβέρνητον ἐσωτερικῶς, λόγῳ τῆς ἐξωτερικῆς καταστάσεως, οὔτε ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβεν σοβαρὰν πρόνοιαν διὰ πάσας τὰς ἀνάγκας του. Αἱ ἀνάγκαι ἤδη, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, εἶναι θεμελιώδεις, στοιχειώδεις, καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τούτων ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ μὴ ἀναμένῃ νὰ λήξῃ ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ ἡ ἐπιστράτευσις, διότι οὐδεὶς γνωρίζει πόσον θὰ διαρκέσουν. Πιθανὸν νὰ λήξουν ἐντὸς 2–3 μηνῶν· πιθανὸν νὰ διαρκέσωσι καὶ ἔτη. Βεβαίως, δὲν ἐζήτησα νὰ φέρω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας. Ἐὰν μάλιστα ἠθέλομεν ἀνατρέξει εἰς τὰς γνώμας ἐν τῷ παρελθόντι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐβλέπομεν, ὅτι τοιαύτας γνώμας πάντοτε εἶχεν οὗτος, ὄχι μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἥν ἐξετέθη ὡς βουλευτής. Τὰ ἔχω ἐδῶ ὅλα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δὲν διστάζω νὰ τὰ εἴπω, ἐκ λόγων ἐκτιμήσεως. Ἔχω τὸ πρῶτον πρόγραμμα αὐτοῦ, ὅταν πρώτην φορὰν ἐξετέθη, ὡς βουλευτής, τὴν 7ην Ἀπριλίου 1905. Καὶ ἔλεγε τότε ὁ κ. Γούναρης: (ἀναγινώσκει) «Νὰ δοθῇ... κλπ.». Καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος κατ’ εὐτυχῆ συγκυρίαν τυγχάνει καὶ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα. Ἀκριβῶς ἀνέφερον τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ, ἵνα μὴ φανῇ ὅτι ἐγώ, πρὸ μικροῦ καταλιπὼν τὰς τάξεις τοῦ Ναυτικοῦ, εἰσῆλθον εἰς ἄλλα ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἄλλοι εἶναι καλλίτεροι καὶ εἰδικώτεροι. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦτο μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, νομίζω δέ, διαφωνῶν κατὰ τοῦτο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καὶ σήμερον ὑπάρχει στιγμὴ κατάλληλος, ἂν οὐχὶ βεβαίως διὰ τὸ ὅλον ζήτημα, ἀλλὰ μέρους μόνον, ὅπως ἐπιληφθῇ τὸ Κράτος σπουδαίως, σοβαρῶς τῆς ἐπιλύσεως τῶν ζητημάτων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐλάττωσις τῶν τιμῶν τῶν τροφίμων. Διότι δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι πολὺ δύσπιστος ὡς πρὸς τὸ μέλλον, καὶ φρονῶ, ὅτι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο — διὰ τὸ ὁποῖον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἔχω πολλοὺς δισταγμοὺς — κατορθώσῃ νὰ ἐξαφανίσῃ ἐντελῶς τὴν αἰσχροκέρδειαν, δὲν θὰ κατορθώσῃ ὅμως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν χορηγίαν τῶν τροφίμων εἰς τιμὰς εὐθηνάς, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐξακολουθεῖ ὑποφέρων. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλέγω, φρονῶ, ὅτι δέον νὰ ἄρξηται ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα.

§149Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τόσον εὐφραδῶς ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ Κράτη εἶναι ὑπόχρεα νὰ θεσπίσωσι θεσμοὺς ἀνάγκης «Notgesetze», ὅπως ὀρθώτατα τοὺς ὠνόμασαν οἱ Γερμανοί, οἱ ὁποῖοι αὐτοὶ πρῶτοι τοὺς ἵδρυσαν. Εἰς τοὺς θεσμοὺς τούτους, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κανεὶς πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ζητήσῃ, εἶναι ἡ λυσιτέλεια, κατὰ πόσον δηλαδὴ ὁ θεσμὸς αὐτὸς θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι κυρίως ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπὸ τὴν ψῆφόν μας; Ὁ σκοπὸς αὐτοῦ δὲν εἶναι βεβαίως, — καίτοι καὶ οὗτος μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑπάρχει, — ὁ κύριος σκοπός, λέγω, δὲν εἶναι τὸ νὰ προμηθευθῶμεν τὰ τρόφιμα, ἀλλ’ ὁ κύριος σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι, ὁ ἑξῆς: δοθέντος, ὅτι ἐλλείπουν τὰ ἀποθέματα, τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς τιμῆς, διὰ τῆς ρυθμίσεως τῆς διανομῆς, πρόκειται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος κυβερνητικῆς προνοίας, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι, ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, αὐξάνονται καθημερινῶς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς τὴν Βουλήν, νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα, ἦτο πολὺ βραχύς, ἀλλ’ οἱ καιροὶ πραγματικῶς οὐ μενετοί, ἐγὼ δὲ ἀκριβῶς, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἐζήτουν τὴν ἀναβολήν, ἵνα δικαιολογήσω ἀκριβῶς τὰς ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον ἐκ τῆς τοσοῦτον συντόμου μελέτης. Ταύτην τὴν στιγμὴν εἶμαι ὁ πρῶτος, ὅστις ὁμολογῶ τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας λήψεως τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, καθὼς ὅλοι οἱ νόμοι, σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἐπιδείξῃ τὰς ἀτελείας του καὶ θὰ προκαλέσῃ τὰς ἀναγκαίας μεταρρυθμίσεις. Ἄρχομαι, λοιπόν, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 3ου ἄρθρου. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξ ἰδιωτῶν μελῶν, εἶναι πολὺ ὀλίγος, διότι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαιτοῦνται εἰδικότητες διάφοροι, μὴ δυνάμεναι νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς ὀλίγα πρόσωπα.

§150Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὁμιλεῖτε;

§151Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ὁμιλήσω κατόπιν περὶ τῶν τροπολογιῶν, ὅσαι περιῆλθον μέχρι τοῦδε εἰς γνῶσιν μου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει τεθῇ ἀντὶ ὀκτὼ ἕως δέκα πέντε, ἐννέα ἕως δέκα ἕξ καὶ αὐξηθοῦν τὰ ἐξ ἰδιωτῶν μέλη μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τεσσάρων, νομίζω, ὅτι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀνταποκριθῶσι ταῦτα εἰς ὅσα ἐκ τῶν εἰδικῶν ἰδιωτῶν ἀναμένομεν. Εἰς ταῦτα τὰ τέσσαρα πρόσωπα, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν Τραπεζῶν, καθ’ ὅτι, ὑποθέτω, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ θὰ εἶναι, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, οἱ ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι πάντως μετέχουν κἄπως τῆς ἰδιότητος τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Μία ἄλλη ἔλλειψις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἔλλειψις ἀντιπροέδρου. Οἱαδήποτε ἐπιχείρησις, καὶ ἡ μικροτάτη ἐπιχείρησις, ἰδιωτικῆς φύσεως, πρέπει νὰ μεριμνᾷ καὶ περὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ διευθυντοῦ αὐτῆς. Ἰδίως, προκειμένου περὶ τόσον μεγάλης ἐργασίας, ὅση εἶναι ἡ ἀνατιθεμένη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ παντὸς νὰ κατορθωθῇ, εἶναι ἡ συνέχεια τῆς ἐργασίας. Ἐὰν ἀσθενήσῃ ὁ Πρόεδρος, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀμέσως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ. Ἔχομεν, δυστυχῶς, πλεῖστα παραδείγματα κατὰ τὸ παρελθόν, τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως συνεχείας, ἡ ὁποία ἐβάρυνεν εἰς τὰς τιμὰς τῶν τροφίμων. Μεταξὺ τῶν πολλῶν παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς γνῶσιν μου, ἔχω τὸ παράδειγμα τοῦ ἀτμοπλοίου «Γρηγόριος», τὸ ὁποῖον ἔφθασεν εἰς Ἀμερικὴν τὴν 29ην Ἰανουαρίου καὶ δὲν εὗρεν ἐκεῖ διαταγήν. Ἀνέμενε μέχρι τῆς 5ης τοῦ ἑπομένου μηνός, διὰ νὰ λάβῃ τὴν διαταγὴν πρὸς φόρτωσιν τὴν 9ην τοῦ μηνός. Τὴν 15ην τηλεγραφεῖ, ὅτι ἐκ τῶν 5–6.000 τόννων, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ πάρῃ, δὲν τοῦ ἐφορτώθησαν, εἰ μὴ μόνον 4.000· τί νὰ κάμῃ; Τοιούτου εἴδους λάθη θὰ εἶναι ἱκανὰ νὰ πτωχεύσουν ἕνα συνήθη ἔμπορον ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν.

§152Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ὑπηρεσία διαθέτει ἀτμόπλοια 50.000 τόννων, ὁ δὲ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μὲ ἐξέπληξε, μοὶ εἶπεν, ὅτι κατωρθώθη, ὥστε ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἐπιτάσσομεν ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ, νὰ τὰ ἀποστέλλωμεν διὰ νὰ πάρουν τὰ φορτία, εἰς τρόπον ὥστε ἐν τῷ συνόλῳ δὲν ὑπῆρχε σχεδὸν καμμία ζημία ἐκ σταλιῶν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτήν, ἡ ὀργάνωσις, καὶ ἡ σύμπτωσις αὐτή, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπῆρξε κἄτι τι ἔξοχον.

§153Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ ἐλαφρύνωμεν ὀλίγον τὸ φορτίον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτῶν, οὐχὶ τὰ ὑπεράνθρωπα, ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ καταβάλῃ πᾶς ὑπάλληλος, εὐόρκως ἐκτελῶν τὸ καθῆκόν του. Ἄλλο παράδειγμα, τὸ ἑξῆς: πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πλοῖον τι μετέβαινε νὰ φορτώσῃ, ἔπαθε ζημίαν καὶ ἐσταμάτησεν εἰς Γιβραλτάρ. Ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἐλήφθη τὸ τηλεγράφημα, ἦτο τῆς Ὑπαπαντῆς καὶ ἡ Τράπεζα ἦτο κλειστή. Νομίζω, ὅτι, προκειμένου νὰ ἐξοικονομηθῇ τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου, πρέπει εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτὰς νὰ πρυτανεύσῃ τὸ πνεῦμα τοῦ καλοῦ οἰκογενειάρχου. Λοιπόν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, — δὲν θέλω νὰ μακρυγορήσω, — ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἀντιπροέδρων τῶν ἐπιτροπῶν, κωλυομένων τῶν προέδρων. Ἐπίσης, ἑτέρα ἔλλειψις, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι ἔχει τὸ ἄρθρον 1ον, εἶναι, ὅτι πρέπει πάντες, οἱ λαμβάνοντες μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, νὰ δώσωσι τὸν ὅρκον, ἵνα ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς ἀναμφισβητήτου πλέον ἰδιότητος αὐτῶν ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι, διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν ἐργασιῶν, καίτοι τοῦτο θὰ ἠδύνατο καὶ διὰ Β. Δ. νὰ γίνῃ, πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ διαιρεθῇ εἰς τμήματα.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶνε ζήτημα κανονισμοῦ. Θὰ διαιρεθῇ, ἀσφαλῶς.

§155Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Θὰ διαιρεθῇ, ἀλλὰ δὲν φαίνεται τοῦτο.

§156Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν θέλω νὰ τὸ ὁρίσω εἰς τὸν νόμον, διότι ὁ τρόπος τῆς διαιρέσεως εἰς τμήματα πρέπει νὰ γίνῃ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀλλάσσωσιν.

§157Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ «δύναται» νὰ διαιρεθῇ εἰς τμήματα. Ἡ τοιαύτη διατύπωσις δὲν ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν.

§158Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μά, εἶνε ὁ κανονισμός.

§159Γ. ΠΩΠ. Θὰ κάμῃ κανονισμὸν ἡ ἐπιτροπή.

§160Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρέπει νὰ τὸ θέσωμεν εἰς τὸν νόμον, διότι θὰ εἶναι ἐπικίνδυνον, καὶ βραδύτερον δυνάμεθα νὰ τὸ ἀλλάξωμεν. Θὰ διαιρεθῇ ὅμως ἀσφαλῶς.

§161Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Πολὺ καλά. Ἤδη, ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ τοῦ ὁρίου καὶ περὶ εὐθύνης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης, περὶ τοῦ τὶς δηλαδὴ ἔχει τὴν εὐθύνην τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυκλάδων, ὁ ὁποῖος ἔλαβε χθὲς τὸν λόγον, ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου ταύτης θεσπίζεται τὸ ἀνεύθυνον, διότι, εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖ ἰδίαν ἀρχήν, καὶ ναὶ μὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περιγράφεται. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν δὲν παρουσιάζεται τὸ πρῶτον καὶ εἶναι καθωρισμέναι αἱ εὐθῦναι τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ αἱ εὐθῦναι τῶν ὑφισταμένων ἀρχῶν. Ἀναγκάζομαι νὰ προστρέξω, καίτοι εἶναι ἀρκετὰ παλαιόν, εἰς τὸ Β. Διάταγμα τῆς 3ης Ἀπριλίου τοῦ 1833, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς σχέσεις τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γραμματείας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 αὐτοῦ τοῦ Διατάγματος, οἱ ὑπάλληλοι ὀφείλουσιν «ἀκριβῆ ὑπακοὴν» εἰς τὰς διαταγάς, τὰς ὁποίας λαμβάνουσι. Βεβαίως, ὑπάρχουσι καὶ συμβουλευτικαὶ ἀρχαί, ὅπως εἶναι εἴς τινας ἁρμοδιότητας καὶ ἡ παροῦσα ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς εἰσηγήσεως, ἀλλ’ ἀποφάσεις δὲν λαμβάνει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή· ἡ ἐπιτροπὴ ἐκτελεῖ διαταγάς· ἐκτελεῖ τὰς διαταγάς, καθὼς θὰ ἴδωμεν κατωτέρω εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ἄρθρων, ἄλλας μὲν προκυπτούσας ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκδηλώσεως τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπ’ εὐθείας, ἄλλας δέ, τὰς ὁποίας προκαλεῖ αὐτή καὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ μὴ γίνωσι δεκταί διὰ τῶν εἰσηγήσεών της. Προκειμένου περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ τῆς εὐθύνης, μεριμνᾷ πάλιν τὸ αὐτὸ ἄρθρον 12 τοῦ Διατάγματος τοῦ 1833 καὶ λέγει, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ὑπάλληλοι ἀντιληφθῶσιν, ὅτι ὁ προϊστάμενος Ὑπουργός, εἴτε παραβαίνει τὸν νόμον, εἴτε πρόκειται διὰ τῆς διαταγῆς του νὰ προκαλέσῃ ζημίας εἰς τὸ Κράτος, τότε αὐτοὶ δύνανται νὰ κάμωσι τὰς παρατηρήσεις των, εἶναι ὑποχρεωμένοι ὅμως νὰ ἐκτελέσωσι τὴν διαταγήν του. Διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς τῶν παρατηρήσεων ἐπὶ τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν κάμνουσι τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀπαλλαγῶσιν αὐτοὶ τῆς εὐθύνης, οὐχὶ ὡς αὐτουργοί, ἀλλ’ ὡς συνεργοί, καὶ νὰ φέρωσι τὴν εὐθύνην ἐκεῖ ὅπου πραγματικῶς ἀνήκει, εἰς τὸν δόσαντα τὴν διαταγὴν τῆς παρανόμου ἐνεργείας, τῆς ζημιούσης τὸ Κράτος πράξεως, ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυκλάδων εἶπε καὶ ἕτερον: τὶ θὰ γίνῃ — ἐπειδὴ ὑπάρχει ἐνταῦθα παραπομπὴ εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα — ἐν περιπτώσει διαφωνίας τῶν Ὑπουργῶν; Ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ μεριμνᾷ τὸ Β. Διάταγμα τοῦ 1833, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συζητοῦνται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅλα τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα διαφόρων Ὑπουργείων ἀντικείμενα, καθόσον οἱ Ὑπουργοί, εἰς οὓς ἀνήκει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, δὲν δύνανται νὰ συμβιβασθῶσι περὶ αὐτῆς...

§162Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ τὰ νομοσχέδιον.

§163Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Καὶ τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει συνεργασίαν Ὑπουργείων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά. Πλεῖστοι νόμοι τοῦ Κράτους ἐξαρτῶσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Πολιτείας ἀπὸ τὴν διάσκεψιν καὶ ἀπὸ τὴν συμμετοχὴν εἰς συνεργασίαν πολλῶν Ὑπουργείων, ὄχι μόνον, προκειμένου νὰ ἐργασθῶσιν οἱ Ὑπουργοί, ὡς συμβουλευτικὸν σῶμα, ἀλλὰ προκειμένου οὗτοι νὰ ἐκφράσωσι διὰ τῆς συνεργασίας των τὴν θέλησιν τοῦ Κράτους. Ὥστε, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀμφιβάλλῃ τις περὶ τοῦ ποῦ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ εὐθύνη. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑποβάλλω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§164Γ. ΠΩΠ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§165Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). — Κύριε Πρόεδρε, νὰ τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι αὐταὶ ἐντὸς τῆς αὔριον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§167Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς. Πολλοὶ συνάδελφοι καὶ ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐκ τῶν ἐνταῦθα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, — διότι εἴμεθα 36 καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι τὰ ὀνόματα ὅλων, — ὑπέβαλον τροπολογίας. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὀφείλω νὰ ἀναφέρω τὴν τροπολογίαν, τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω, ὅτι εἰς πλείστας τῶν τροπολογιῶν τούτων, κατὰ τὴν γνώμην μου, συγχύζονται δύο διακεκριμέναι ἐνέργειαι: πρῶτον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δεύτερον ὁ ἔλεγχος τοῦ ἔργου ταύτης...

§168Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω, — διότι εἴπατε, ὅτι ὑπεβάλατε τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 1ου — εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ συμφωνήσαντα, τὰ ψηφίσαντα ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου, ὅπως ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τὸ λέγει, νὰ ὑποβάλλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τροπολογίας;

§169ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Συμφέρει μάλιστα.

§170Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Συμφέρει, καὶ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου δύναται πᾶς τις νὰ ἐπενέγκῃ τροποποιήσεις, τεινούσας εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδική Βουλή, ἡ ὁποία συζητεῖ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, αὐτὸ ἀκριβῶς προσπαθεῖ, νὰ βελτιώσῃ τὰς ἀποφάσεις της. Εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένον, ὅπου ὑπάρχει δημοσία διαχείρισις, νὰ ὑπάρχωσι καὶ παράπονα, ὅπου πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῇ κόσμος, νὰ ὑπάρχωσι καὶ δυσηρεστημένοι. Πρέπει νὰ ἴδωμεν ὅμως κατὰ πόσον ὁ ἔλεγχος, καὶ μάλιστα ὁ προληπτικός, δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς βελτίωσιν τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας. Φρονῶ, ὅτι προληπτικὸς ἔλεγχος εἰς τοιαύτην περίστασιν πολὺ θὰ παρακωλύσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι χαρακτηριστικὸν τῆς διοικήσεως εἶναι ἡ ταχεῖα ἀπόφασις καὶ ἡ ταχεῖα ἐνέργεια, εἶναι ἡ ἄμεσος ἐκτέλεσις. Ἅμα ἀπὸ τὴν διοίκησιν ἀφαιρέσητε τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν καὶ τὴν ὑποβάλητε εἰς προληπτικὸν ἔλεγχον, δύνανται νὰ παρέλθωσι πολλαὶ προθεσμίαι, χωρὶς νὰ φθάσῃ εἰς ἀπόφασιν καὶ ἀποτέλεσμα, καὶ εἴδομεν προηγουμένως, προκειμένου περὶ ἐμπορικῶν πράξεων, πῶς ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα.

§171ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀσκηθῇ αὐτὸς ὁ ἔλεγχος;

§172Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν τροπολογίαν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς διάταξις, ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι θὰ ἐνεργῆται ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος ὑπὸ ἐπιτροπῆς πέντε βουλευτῶν, καὶ ἐπίσης ὑπάρχει ἄλλη τροπολογία, ἐν τῇ ὁποίᾳ δηλοῦται, ὅτι πρέπει νὰ μετέχωσιν, ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς παρουσίας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ προσώπων, ἐντεταλμένων τὸν προληπτικὸν ἔλεγχον, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν παρουσιάζηται οὗτος, νομίζω, ὅτι, ὄχι μόνον ὠφέλιμος δὲν δύναται νὰ ἀποβῇ, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιος θὰ εἶναι. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὴν πρώτην πρότασιν, τὴν ὁποίαν βλέπω εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας, τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ παρίστανται, ὡς μέλη συμβουλευτικὰ καὶ ἐλέγχοντα, εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, πέντε βουλευταί, ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Λέγω ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καίτοι τοῦτο δὲν ἀναγράφεται, διότι, προκειμένου περὶ βουλευτῶν, οὐδεὶς ἕτερος τρόπος διορισμοῦ ὑπάρχει. Ὁμολογῶ, ὅτι, ἐὰν ἐπ’ ἐμὲ ἤθελε λάχει ὁ κλῆρος νὰ ὁρισθῶ τοιοῦτος κοινοβουλευτικὸς ἐπίτροπος παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ, θὰ ἐδίσταζον πολὺ νὰ ἀναλάβω τὸ ἔργον, τὸ μὲν πεποιθώς, ὅτι θὰ εἶμαι ἀνεπαρκής, ὥστε νὰ προσφέρω πραγματικὰ καὶ χρήσιμα φῶτα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὸ δὲ εἰς πολλὴν δύσκολον θέσιν θὰ εὑρισκόμην ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μου. Ὑπῆρξε καὶ γνώμη, ὅτι ἕκαστος νομὸς πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύηται ἀπὸ βουλευτήν, ὁ ὁποῖος θὰ ὁρίζῃ εἰς ποίους ἐκ τῶν ἐμπόρων νὰ δοθῶσι τὰ προϊόντα, ὥστε νὰ ἀποφεύγωνται οἱ κερδοσκόποι.

§173Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ γράφει ἡ ἔκθεσις, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπητε.

§174Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἐλέχθη ἐν τῇ συζητήσει.

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ λαμβάνωνται, νὰ εἰσηγῆται ὁ βουλευτής, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποφασίζῃ· αὐτὸς μόνον εἰσήγησιν θὰ κάμῃ.

§176Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει εἰσηγητήν, ὡς πρὸ τὸ ζήτημα τοῦτο, πάντα πολίτην, εἶναι δὲ ἐλεύθερος ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ πᾶς πολίτης ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποδείξῃ τὰ πρέποντα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διὰ τῆς εἰσηγήσεως αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ κἄποια ἐκ τῆς θέσεως αὐτοῦ μόνον ἀπορρέουσα ἐπιβολή, νομίζω, ὅτι εἶναι τοῦτο περιττόν, καθότι ἡ ἐπιτροπή, προκειμένου νὰ διανείμῃ πολλάκις ἀνεπαρκεῖς τροφάς, διὰ τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας, πρέπει νὰ ἐκτελῇ, ὡς ἀδέκαστος δικαστής, καὶ νὰ μὴ παραπλανᾶται ἀπὸ εἰσηγήσεις ἐνδιαφερομένων τὸ ἔργον της. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἑτέραν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εὐγλώττως ἐν τῇ νεανικῇ του ὁρμῇ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Θεσσαλονίκης, τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ὀφθαλμοῦ τοῦ λαοῦ, εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτῆς, καὶ ἴσως, πρὸς συμμετοχὴν κατὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ. Εἶναι πολὺ σπάνιον νὰ κάνῃ τις πολιτειολογικὰ πειράματα, δυστυχῶς, ἔλαχεν εἰς ἐμὲ ὁ κλῆρος νὰ δοκιμάσω τὰ ἀγαθὰ τῆς παρουσίας τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων ἐν τῇ διοικήσει. Πρόκειται περὶ τῶν ἐπιτροπῶν διὰ τὸ ἐπίδομα τῶν προσφύγων. Ἐκεῖ εἴχομεν τὸν τύπον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἀμέσως ἐνδιαφερομένου, πρὸς ὃν ἔπρεπε νὰ παρέχηται τὸ ἐπίδομα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διανομῆς. Τί εἴδομεν ἐκεῖ; Ἐκεῖ εἴδομεν νὰ κορυφωθῇ τὸ σκάνδαλον, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐνδιαφερομένων δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ συμπράξωσι πάντοτε εἰλικρινῶς μετὰ τῆς Ἀρχῆς καὶ νὰ ἐξηγήσωσιν εἰς τὸν πεινῶντα λαὸν ποῖοι ἦσαν οἱ πραγματικοὶ λόγοι, οἱ ἀνεξάρτητοι τῶν προσπαθειῶν τῆς Ἀρχῆς, διὰ τοὺς ὁποίους ἐστερεῖτο τοῦ ἄρτου του. Ἡ ἐλέγχουσα ἀντιπροσωπεία τοῦ λαοῦ εἶναι τι πολὺ ἐπικίνδυνον πλησίον τῆς διοικήσεως, ἰδίως, προκειμένου περὶ πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῆς ἀπαιτουμένης πολιτικῆς μορφώσεως.

§177ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ἄλλα μέρη εἶναι περισσότερον ἀμόρφωτοι. Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχουν λαοὶ περισσότερον μορφωμένοι ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§178Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Εἰς τὴν Σουηδίαν δὲν ὑπάρχει ἀγράμματος, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι παθολογικῶς ἀσθενής. Λυποῦμαι, ὡς Ἕλλην, νὰ λέγω τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ κρατοῦντες τὴν σημαίαν τῆς προόδου εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἰδίως, προκειμένου περὶ τῶν λαϊκῶν τάξεων, εἶναι ἀμφίβολον τοῦτο, διότι ἴσως δὲν ἐγεννήθησαν ἐνταῦθα τὰ ζητήματα, τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὸν λαὸν νὰ παλαίσῃ, ἑκὼν ἄκων, ἵνα μορφωθῇ. Τί πράττουσι, λοιπόν, οἱ ἀντιπρόσωποι; Μόλις εὑρεθῶσιν εἰς δύσκολον περίστασιν, θὰ εἴπωσι: παραιτούμεθα, θὰ μᾶς σκοτώσουν, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὰ σπίτια μας. Τί ἀπάντησιν θὰ δώσωσιν εἰς τὸν κόσμον, ὅταν πεινᾷ καὶ τί θὰ τοῦ εἴπωσιν; Ἠξεύρομεν ἡμεῖς τί κάμνουν; Πηγαίνετε ἐπάνω καὶ θὰ σᾶς εἴπωσιν. Ὁ εἷς θὰ εἴπῃ: ἐγὼ ὑπέδειξα τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἀλλὰ ἐμένα δὲν μὲ ἤκουσαν, καὶ οὕτω καθεξῆς. Νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν διοίκησιν ἐν τῷ ἔργῳ αὐτῆς. Πρέπει πάντες νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ πράξῃ τὸ δίκαιον, τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ νόμιμον. Δὲν πρέπει νὰ ἀναχωρήσωμεν ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, θὰ ἄγηται, εἴτε ἀπὸ σκοποὺς δολίους, εἴτε θὰ εἶναι ἀμελὴς τῶν ἑαυτῆς καθηκόντων. Ἐὰν ἀμελήσῃ, ὑπάρχει τρόπος νὰ κολασθῇ· ἐὰν πράξῃ παρανομίας, ἐὰν ἀδικήσῃ, ὑπάρχει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ τὴν τιμωρήσῃ, καὶ προτοῦ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὑπάρχει ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργός, ἵνα διορθώσῃ τὸ κακόν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τοῦ νόμου τούτου, τοῦ προσωρινοῦ, τὸ πρῶτον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν, εἶναι ἡ λυσιτέλεια καὶ διὰ τὴν λυσιτέλειαν τοῦ νόμου τούτου ἔφερον τὴν τροπολογίαν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον καὶ μόνον, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ταύτην τὴν στιγμήν.

§179Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπέβαλον τροπολογίαν διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἀναπτύξω, διότι σκοπὸν δὲν ἔχω νὰ δευτερολογήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐκτός, ἐάν, προκαλούμενος ἢ ἀποκρουόμενος, ἀναγκασθῶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἐκ νέου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κατανοήσωμεν πάντες, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτάκτου μέτρου, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκτάκτους ἀνάγκας, διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι ἐντελῶς παρέλκουσι πᾶσαι αἱ γνῶμαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι σκοπὸν ἔχουσι νὰ φέρωσιν ἐνώπιον ἡμῶν ζητήματα ἐντελῶς ἀλλότρια τοῦ θέματος τούτου καὶ τὰ ὁποῖα κακῶς θὰ ἀπεβλέπωσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἐν καιρῷ εἰρήνης. Καὶ ὅταν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ καταστήσῃ τὴν χώραν ἐπαρκῆ ἡ ἀνάγκη δὲν εἶνε γενικωτέρα μόνον, ἀλλὰ καὶ προσεχής. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν, εἶναι νομοσχέδιον ἔκτακτον, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκτάκτους ἀνάγκας. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε, καὶ ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἐπικαλεῖται τὴν γνώμην πάντων ἡμῶν, διὰ νὰ γίνῃ τὸ ἔργον αὐτὸ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τελειότερον, διότι, ὅταν τὸ ἔργον πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ σοβαρὰς ἀνάγκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παρουσιάσῃ ἀτελείας.

§180ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀτέλειαι εἶναι ὀλίγον ἐπικίνδυνοι.

§181Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἐπικίνδυνοι, κ. Ρουσόπουλε, ὅταν ἔχωμεν ψωμὶ διὰ νὰ τρώγωμεν; Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἐκ τούτου κίνδυνος.

§182Ο. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δύσκολον πρᾶγμα.

§183Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως, τὸ ἔκτακτον τοῦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ, τὸ ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρὸ πολλοῦ, ἀντίκειται δὲ εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἀλλὰ δυνάμεθα σήμερον νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τὸν ἐφιάλτην τῆς ἐπιτάξεως; Ἠμπορεῖ νὰ κινδυνεύσωμεν ν’ ἀφήσωμεν πολλὰ μέρη ἄνευ σίτου καὶ νὰ ἴδωμεν εἰς ὑπερόγκους τιμὰς πωλούμενα τὰ διάφορα τρόφιμα; Ἐὰν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν, ἄς τὸ κάμωμεν, ἄς εἴπωμεν: καταργοῦμεν τὴν ἐπίταξιν διὰ τὰ τρόφιμα καὶ ἀφήνομεν ἐλεύθερον τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω, κ. Βουλευταί, νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, δυνάμενος νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην εὐθύνην. Σήμερον μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησις καὶ μεριμνᾷ δι’ ἑνὸς κολοσσιαίου ἱδρύματος πιστωτικοῦ, καὶ πάλιν παρουσιάζονται ἐλλείψεις. Μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησις, μὲ ὅλην τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν, νὰ μὴ λείψῃ πουθενὰ τὸ ψωμὶ καὶ ἐν τούτοις ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην διαμαρτυρίας ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὅτι εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν καὶ αὐτὸ τὸ ψωμὶ ἔλειψε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἀκινδύνως, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἐπιτάσσοντες τὸ ἐμπόρευμα εἰς χεῖρας ἐμπόρου τινός, δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐπίταξιν εἰς τοῦτο μόνον τὸ σημεῖον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἔμπορον αὐτὸν εἰς ποῖον μέρος δύναται νὰ τὸ στείλῃ νὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔχει ὁρίσει. Διότι σήμερον, Κύριοι Βουλευταί, τὶ παρατηροῦμεν ἐκ τῆς πράξεως; Ὅτι πολλαὶ χῶραι ἐφρόντισαν διὰ τῆς πρωτοβουλίας, κινδυνεύουσαι μεγάλα κεφάλαια, νὰ φέρωσι διὰ τῶν ἐμπόρων ἄλευρα καὶ σῖτον. Λοιπόν, τὰ ἄλευρα αὐτὰ καὶ τὸν σῖτον τὰ ἐπέταξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἔδωκεν εἰς ἄλλας χώρας. Ἔχω τοιαύτην ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἤδη καταρτισθείσης διοικητικῶς, ἡ ὁποία μοὶ ἐφάνη ἄδικος. Λέγω: διατὶ νὰ μὴ κερδίσουν τὸ κέρδος, τὸ ἐκ τῆς πωλήσεως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὰ ἄλευρα καὶ νὰ εἴπητε σεῖς ποῦ θέλετε νὰ καταναλωθοῦν; Δύνασθε νὰ ὑποχρεώσητε τὸν ἔμπορον νὰ τὰ στείλῃ εἰς ὡρισμένα μέρη, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τῷ εἴπητε: παίρνω τὸ ἐμπόρευμά σου, τὸ πληρώνω εἰς τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὁρίσει, καὶ τὸ δίδω εἰς τὸν Α ἢ Β διὰ νὰ τὸ ἐμπορευθῇ.

§184ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγένετο ἀληθῶς τοιοῦτόν τι;

§185Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ.

§186ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ διὰ τίνα λόγον;

§187Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ λόγος δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι. Ἐγὼ λόγον δὲν εὑρίσκω.

§188Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐάν ποτε ἔγινεν αὐτό, ἔγινε διὰ τὸ ἀδύνατον ἄλλης τακτοποιήσεως. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ἔρχεται ἕν φορτίον σίτου, ἕν φορτίον ἀλεύρων εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος ζητοῦνται ἄλευρα. Λοιπόν, ἡ Ἐπιτροπὴ πολλάκις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιτάξῃ τὸ φορτίον αὐτὸ καὶ νὰ τὸ διανείμῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὸ φορτίον, ἐπληρώνοντο, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τὰς ἀνάγκας τῶν διαφόρων μερῶν ἐλάμβανον. Ἐὰν συνέβη νὰ σταλῇ καὶ ποσότης τις ἐκ τοῦ φορτίου αὐτοῦ εἰς ἄλλο μέρος τοῦ προορισμοῦ, ὅπου ἄλλοι ἔμποροι μετέφερον...

§189Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλάκις.

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν συνέβη τοιοῦτόν τι, — σήμερον δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, — συνέβη ἐκ τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ καθήσουν νὰ κάμουν τὸν συμψηφισμὸν τῶν ἀποστολῶν. Κατέσχον ὅλον τὸ ποσὸν καὶ ὕστερον ἐμοίραζον ὅλον τὸ ποσὸν. Δὲν ἠδύναντο νὰ καθήσουν νὰ κάμουν συμψηφισμὸν τῶν διαφόρων ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἔστελλον εἰς τὰ διάφορα μέρη. Ὑπῆρχον ἀρκεταὶ ἐργασίαι πρὸς τοῦτο.

§191Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ὑποστηρίζετε, κ. Ὑπουργέ, τὸ ἐφηρμόσατε.

§192Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Προχθὲς τὸ ἐφήρμοσα ἐξ ἀνάγκης. Μὴ ἀξιοῖτε τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ νὰ δίδῃ εἰς τοὺς Α καὶ Β ἐμπόρους.

§193Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην ἀξίωσιν, οὐδὲ θὰ φέρω ποτὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιαῦτα προσωπικὰ ζητήματα.

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀξιώσωμεν τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ νὰ ἀποφασίζῃ εἰς ποίους θὰ δώσῃ καὶ εἰς ποίους δὲν θὰ δώσῃ, διότι τότε ἀλλοίμονον.

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει σημασίαν;

§196Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Μεγίστην.

§197Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ καὶ θὰ σᾶς εἴπω παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐγένετο ἀπόπειρα τοιαύτη. Προχθὲς ἀληθῶς ἐγένετο αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἀλλ’ ἠξεύρετε διατὶ ἐγένετο; Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιταχθῇ, ἄνευ μεγάλης ζημίας τοῦ Κράτους· διότι ἂν τὸ ἐπετάσσομεν, θὰ τὸ ἐπληρώναμε μὲ τὰς τιμὰς εἰς τὰς ὁποίας εἰς αὐτοὺς ἐστοίχιζε, καὶ θὰ τὸ ἐπωλοῦμεν μὲ τὰς τιμάς, εἰς τὰς ὁποίας πωλεῖ τὸ Κράτος καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι μικρότεραι, ἄλλως θὰ ἐπήρχετο μεγάλη ζημία εἰς τὸ Κράτος.

§198Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εὐθύνομαι διὰ τὴν διακοπὴν αὐτήν.

§199Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, δώσω μίαν ἐξήγησιν.

§200Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τὴν παραχώρησιν αὐτὴν εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἤκουσα πολλὰς αἰτιάσεις, Κύριοι, ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ καὶ πολλὰς κατηγορίας κατὰ τῶν ἐμπόρων καὶ τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, καὶ μάλιστα ἔπαιξε μεγάλον ρόλον ἡ λέξις «αἰσχροκέρδεια». Πάντες θὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἐπιζητοῦνται καὶ ἔκτακτα κέρδη, διότι καὶ οἱ κίνδυνοι εἶνε μεγάλοι. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ λέξις αὐτὴ προσαρμόζεται ἀπολύτως εἰς ἐμπόρους, καὶ μάλιστα εἰς τοὺς ἐμπόρους τοῦ Πειραιῶς, διότι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς κατέχει τὴν πρώτην ἐμπορικὴν θέσιν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει, καὶ ὄχι μόνον κατέχει τὴν πρώτην ἐμπορικὴν θέσιν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει, ἀλλὰ κατέχει καὶ μίαν ἐκ τῶν πρώτων θέσεων ἐν τῇ Μεσογείῳ. Τώρα, ἐάν τινες βεβαίως ἐπέδειξαν τάσεις ἀπληστίας, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πάντες οἱ ἔμποροι, μία μεγάλη ἐμπορικὴ πόλις τῆς Ἑλλάδος, συνεμερίσθη τὴν γνώμην αὐτῶν, οὐδὲ προσήκει, μοὶ φαίνεται, εἰς τὴν Ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἔθνους νὰ χειροκροτῇ ἢ ἀκούῃ μετ’ εὐχαριστήσεως τοιαύτας κατηγορίας αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὴν πρώτην ἐμπορικὴν κοινωνίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ναυτιλίαν. Ἡ ναυτιλία, Κύριοι Βουλευταί, καὶ αὐτό, μοὶ φαίνεται, εἶναι τετριμμένον πρᾶγμα νὰ σᾶς τὸ λέγω, ἀποτελεῖ τὸ καύχημα τοῦ Ἔθνους, ἡ ναυτιλία, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς, ὡς Κράτος, δὲν προσεφέρομεν σπουδαίας ὑπηρεσίας. Ἀκόμη τὴν ἔχομεν διεπομένην ἀπὸ νόμους παλαιούς, ἀπηρχαιωμένους, τὸ ζήτημα δὲ τῆς ἀσφαλείας τῶν πλοίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων οὐδεμία Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ τὸ λύσῃ, ἐνῷ ἠδύνασθε κάλλιστα νὰ τὸ λύσητε καὶ νὰ τὸ λύσητε ἀνωδύνως, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἡ ὁποία σήμερον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, δι’ ἑνὸς ταμείου ἀλληλασφαλείας, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ τὸ χρῆμα νὰ μένῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ νὰ φυγαδεύηται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς στιγμήν, λοιπόν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν ναυτιλίαν μας συναγωνιζομένην ἀπέναντι ἄλλων διεθνῶν κολοσσῶν ὀφείλεται εἰς αὐτὴν ἔπαινος, καὶ ἔπαινος μέγας, διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν μεγαλειτέραν πλουτοπαραγωγὸν δύναμιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ ὄχι νὰ ἀκούωνται κατηγορίαι κατ’ αὐτῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἠκούσθη ἡ γνώμη, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἀπολύτως ἐλεύθερος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὴν καταρτίσῃ ὅπως θέλει καὶ ἀπὸ οἱαδήποτε πρόσωπα θέλει — καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω — ἠκούσθη ἡ γνώμη, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πρέπει νὰ καταρτισθῇ ὡς σῶμα συμβουλευτικόν, ἀποτελούμενον καὶ ἀπὸ βουλευτάς, πέντε τὸν ἀριθμόν, καὶ αὐτὴν τὴν πρότασιν τὴν ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον. Τοῦτο τὸ ἀποκρούω, κ. Βουλευταί, πάσῃ δυνάμει, διότι οἱ παραδεχόμενοι τοιαύτην πρότασιν ἀποδεικνύουσι δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας τὸ ἔργον θέλομεν ἡμεῖς νὰ παρακολουθήσωμεν διὰ συναδέλφων μας. Τὸ ἔργον ποῖον εἶναι; Τὸ ἔργον εἶναι ἐντελῶς μία διοικητικὴ ἐνέργεια. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν Κράτος ἐν Κράτει καὶ νὰ θέσωμεν τὴν Βουλὴν παρὰ τὴν πλευρὰν τῆς Διοικήσεως, διότι ἡμεῖς θὰ τοὺς ἐκλέξωμεν φυσικῷ τῷ λόγῳ. Ἐὰν ἐκλέξωμεν ἡμεῖς μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ πέντε βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι νὰ γίνουν συμβουλάτορες τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί κοπιάζομεν, κ. Βουλευταί; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί ἐκφράζομεν, ἀξιότιμοι κ. Βουλευταί; Τὴν μεγαλειτέραν δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰς τόσον σοβαρὰς περιστάσεις διευθύνει τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους. Μία, λοιπόν, τοιαύτη πρότασις, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἀλλά, πλὴν τούτου, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, μοὶ φαίνεται ἐντελῶς ἀπαράδεκτον, εἶναι καὶ ἡ ἄλλη ἀξίωσις, ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθουν λαϊκὰ στοιχεῖα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐγὼ δὲν εἶδον τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὸν λαόν. Πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀπὸ τὸν λαὸν θὰ εἶναι. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο διὰ τὰς προοίμους αὐτὰς ἰδέας, ὅλοι εἴμεθα ἐκ τοῦ λαοῦ, διότι ἐδῶ δὲν ἔχομεν ἀριστοκρατικὰς τάξεις, ὅλοι ἀνήκομεν εἰς τὸν λαὸν καὶ ὅλοι προερχόμεθα ἐκ τοῦ λαοῦ. Διὰ τὸν λαὸν εἶναι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἥτις θὰ κάμῃ τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία διὰ τῆς φροντίδος τῆς καὶ τῆς ἐπιμελείας της θὰ κατορθώσῃ, ὅπως μὴ στερηθῇ ὁ λαὸς τοῦ ψωμιοῦ του. Οὔτε δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Συναδέλφου ἐκ Κυκλάδων, — καὶ λυποῦμαι, διότι ἀπουσιάζει — ὅτι τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ μίαν ἀνεύθυνον ἀρχήν, ἀρχὴν δημοσίαν, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον ὑπάγεται εἰς τοὺς ὀργανικοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ λογοδοτῇ, ἐκείνη δὲ ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τὴν κοινοβουλευτικήν, αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ τὴν διορίσῃ καὶ θὰ τὴν διευθύνῃ. Λοιπὸν καὶ κοινοβουλευτικὴν εὐθύνην ἔχομεν, διότι θὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς καὶ ἐντολὰς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εὐθύνην διοικητικὴν καὶ πειθαρχικὴν θὰ ἔχωμεν, διότι κατὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς θὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ διοικητικοὶ νόμοι, ἐὰν τυχὸν παραδῶσι τὰ καθῆκόν των. Λοιπόν, ἡ εὐθύνη εἶναι πλήρης. Ἐνόμισα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυκλάδων μὲ ἐπανέφερεν εἰς παρωχημένην ἐποχὴν τῆς Κρητικῆς Πολιτείας, ὁπότε, ἵνα ἐκτελεσθῇ μία δικαστικὴ ἀπόφασις, ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν ἀνωτέρου διοικ. ὑπαλλήλου, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὁ δίδων τὴν ἔγκρισιν ἦτο ἐντελῶς ἀνεύθυνος. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ φρονῇ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δίδων διαταγὴν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ τὴν ἐκτελέσῃ, ὅτι διὰ τὴν διαταγὴν αὐτὴν δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν εὐθύνην αὐτός, ὡς ὑπάλληλος, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ τὸν ἐρωτήσῃ: διατὶ ἔδωκες τὴν διαταγὴν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ ἐναντίον τῶν νόμων; Ὁ ἐκ Πατρῶν Συνάδελφος κ. Ροῦφος, ἐνόμισεν, ὅτι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἠθέλομεν φέρει κοινωνικὸν χάσμα. Ὅτι ἐργαζόμεθα ὅλοι γιὰ νὰ τρῶμε, αὐτὸ εἶναι χάσμα;

§201Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πληροῦται τὸ χάσμα!

§202Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν πεινάσωμεν, θὰ ἔλθῃ τὸ χάσμα. Ὅταν ὅλοι καταβάλωμεν πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ νὰ εὕρωμεν ψωμί, δὲν ἔρχεται τὸ χάσμα· ὅταν πεινάσωμεν ὅμως θὰ φάγῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον. Ὅταν φροντίσωμεν ὅλοι γιὰ τὸ ψωμί μας, θὰ ὑπάρχῃ ἕνωσις ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων τοῦ Κράτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀρχάς, τὰς ἐξενεχθείσας περὶ τοῦ νομοσχεδίου παρὰ διαφόρων προαγορευσάντων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὸ νομοσχέδιον, κ. Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ εὑρίσκω συγκεντρωτικόν, ἐὰν δὲ παρουσιάσθη ἀτέλεια κατὰ τὰς παρελθούσας ἐνεργείας πρὸς ἐξοικονόμησιν τροφίμων, κυρίως ὀφείλεται αὕτη εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς ὑπηρεσίας.

§203Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ὀργανώνει τὸν μηχανισμόν. Θὰ ὀργανωθῶσι διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ αἱ κατὰ τόπους ἐπιτροπαὶ καὶ ὁ τρόπος τῆς διανομῆς.

§204Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, ἐννοῶ τὸ ἑξῆς. Εἰς μὲν τὴν κεντρικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀνατεθῇ ἡ γενικὴ προμήθεια καὶ ἡ ἀποστολὴ καὶ ἡ διανομὴ τῶν μεγάλων ποσοτήτων, εἰς τοὺς Νομοὺς δὲ τὰ ποσὰ τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν περιφέρειαν.

§205Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦδε αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ θὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Κρήτην ἐστάλη.

§206Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ηὐτύχησα νὰ τὸ ἀκούσω ἀπὸ σᾶς. Διότι διὰ τῆς διαιρέσεως αὐτῆς τῆς ἐργασίας, ἡ μὲν κεντρικὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ τὴν γενικὴν προμήθειαν, κατόπιν δὲ αἱ ἄλλαι, αἱ Νομαρχιακαὶ θὰ ἔχουν τὴν διανομὴν κατὰ τόπους, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι οὕτω θὰ ἐκλείψουν τὰ παράπονα. Διότι τὶ συνέβη κατὰ τὸ παρελθόν; Πολλοὶ ἤρχοντο ἐνταῦθα μὲ πιστοποιητικά, γνωρίζετε δὲ μὲ πόσην εὐκολίαν δίδονται τὰ πιστοποιητικά, καὶ ἔλεγον: Δώσατέ μας σιτάρι, διὰ τὴν Καβάλλαν, ἢ ἀλεῦρι διὰ τὴν Πρέβεζαν, καὶ ὅλα αὐτὰ κατόπιν ἐπωλοῦντο εἰς τὸν Πειραιᾶ. Διὰ νὰ λείψῃ λοιπὸν αὐτό, πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἀποκέντρωσις.

§207Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι συμφωνότατος.

§208Κ. ΚΥΡΙΤΣΗΣ. Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, παράγραφος 2 τὸ λέγει αὐτό.

§209Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλ’ ἡ τροπολογία, ἡ ἰδική μου, εἶναι πολὺ παλαιοτέρα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν μου. Θὰ ἔλεγον κατόπιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην μου.

§210Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔχει.

§211Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγει «δύναται», ἐγὼ ὅμως τὸ θέλω ὑποχρεωτικόν. Εἶπον καὶ πάλιν, καὶ κρίνω περιττὸν νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ὅσον ἀφορᾷ τήν ἐξεύρεσιν τῶν προσώπων ἐπιθυμῶ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πλήρης ἐλευθερία. Θέλει νὰ πάρῃ διοικητικούς, οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, θέλει μεταξὺ τῶν ἐφοπλιστῶν, θέλει μεταξὺ τῶν ἐμπόρων; Ἄς ἀφήσωμεν πλήρη ἐλευθερίαν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἶναι ὁ καταρτισμὸς τελειότερος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἀνήκει εἰς τὸν ἐσωτερικὸν κανονισμόν. Ἐσωτερικὸς δὲ κανονισμὸς πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰς Νομαρχιακὰς ἐπιτροπάς, περὶ τῶν ὁποίων καὶ τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ, ἀλλὰ δυνητικὴν θέτει τὴν διάταξιν, ἐνῷ ἡ τροπολογία μου τὴν θέτει ὑποχρεωτικήν καὶ μὲ τὴν γνώμην μου τάσσεται καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον. Κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ὅτι ἡ ἀποστολὴ δὲν παρέχει οὐδεμίαν δυσκολίαν, διότι γνωρίζετε, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἕδρας ὑπάρχει ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὥστε δύναται δι’ αὐτῶν τῶν ὑποκαταστημάτων νὰ στείλῃ τὴν ἐγγύησιν δὲ διὰ τὸ χρῆμα πάλιν θὰ τὴν παρέχῃ ἡ Τράπεζα.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡμεῖς εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν ἔχομεν.

§213Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μὲ τὴν ἐπέκτασιν τὴν παγκοσμίαν δὲν σᾶς ἔκαμεν;

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, Ὄχι.

§215Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Τώρα εἰς τὴν τροπολογίαν ἀναφέρω καὶ μίαν ἄλλην προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία βεβαίως ἴσως γεννήσῃ τὴν διαμαρτυρίαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς τὴν τόσην ἔλλειψιν τοῦ κονδυλίου, δι’ οὗ παρέχεται ἄρτος εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, μὲ τὸ νὰ φορολογῶμεν τὸν ἄρτον ἡμῶν. Καὶ ἐρχόμεθα οὕτω ἐπίκουροι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις τόσας δυσχερείας ἔχει διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Προτείνω, λοιπόν, ὅπως ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς σίτου ἐπιβληθῇ ἕν λεπτὸν καὶ ἀλεύρου 1½, τὸ ποσὸν δὲ τῶν 400.000, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζω, ὅτι θὰ εἰσπραχθῇ νὰ διατίθηται διὰ τὸ κονδύλιον τῆς περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων...

§216ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὰ περισσότερα λεπτά;

§217ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ λαός!

§218Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφήσατε τὰς διαιρέσεις. Ὅλοι λαὸς εἴμεθα καὶ ἐγὼ ἀπὸ ἐπαρχίαν εἶμαι καὶ σεῖς ἐπίσης. Ἄς ἀφήσωμεν νὰ γίνωμεν Κράτος 50.000.000 καὶ κατόπιν θὰ ἔχωμεν τάξεις.

§219Ι. ΑΔΑΜΙΔΗΣ. Ἡ ἰδέα, ὅτι μερικοὶ προστατεύουν τὰς λαϊκὰς τάξεις, ἔχει ἐκπέσει πρὸ πολλοῦ. Ὅλοι ἀνήκομεν εἰς αὐτὰς καὶ ὅλοι ἔχομεν καθῆκον ὑπὲρ αὐτῶν νὰ ἀγωνισθῶμεν.

§220Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ φορολογήσωμεν τὸν ἄρτον ἡμῶν, ἀφοῦ ἀγωνιζόμεθα νὰ μετριάσωμεν τὸ κέρδος, ἵνα δώσωμεν ψωμὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, ἀφοῦ μάλιστα γνωρίζομεν, ὅτι ἕνεκα τῶν παρελθόντων πολέμων ἐξηντλήθη ἡ ἰδιωτικὴ γενναιοδωρία καὶ σήμερον, ἐὰν ζητήσωμεν συνδρομὴν παρ’ αὐτῆς, δὲν θὰ τὴν εὕρωμεν. Ἡ πρώτη ἰδέα, τῆς διὰ νόμου παροχῆς βοηθημάτων, ἀνήκει ἀληθῶς εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τὴν ἐστήριζε καὶ εἰς ἄλλον οἰκονομικὸν προϋπολογισμόν, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ εὕρισκεν ἀλλοῦ τὸ χρῆμα. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, ὅτι καὶ κατόπιν τῆς βαρείας οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἀπὸ τὰς ἰδιωτικὰς συνδρομάς, ἀλλ’ ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ συνδράμῃ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ κονδύλιον τῶν πέντε ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ εὑρίσκω ὑπερβολικόν. Εὑρίσκω, ὅτι κατὰ τὴν κατάταξιν τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν ἔδειξαν μεγάλην γενναιοδωρίαν αἱ ἁρμόδιαι ἐπιτροπαί. Ἐὰν προσέξητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιστράτων καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀπόρων, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐλάχισται οἰκογένειαι ἐπιστρατευθέντων δὲν λαμβάνουσι βοήθημα. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸ κονδύλιον τῆς μικρᾶς φορολογίας, ἵνα δώσωμεν ψωμὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων. Ἔρχομαι ἤδη εἰς ἄλλο μέρος τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιτάξῃ μέρος τοῦ ἐμπορεύματος. Νὰ γίνεται τοῦτο, χωρὶς νὰ ἀλλάξῃ τὸ δρομολόγιον τοῦ πλοίου.

§221Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι βέβαια.

§222Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία μοὶ ἐφάνη ὑπερβολική, διότι τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι δύνανται τὰ δικαστήρια νὰ διατάξωσι καὶ τὴν δήμευσιν τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεκρύβησαν. Ὁμολογῶ, ὅτι τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν τὴν εὑρίσκω ὀρθήν, διότι ἔχομεν καὶ ἄλλους νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι συναφεῖς πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως, ἔχομεν ὅλην τὴν ἐλευθερίαν, ὅπως ἐπιβάλωμεν χρηματικὴν ποινὴν καὶ ποινὴν φυλακίσεως. Δυνάμεθα τὸ ὑπερβάλλον τοῦ νομίμου κέρδους νὰ τὸ κτυπήσωμεν καὶ δημεύσωμεν, ὡς καὶ εἰς τὴν τοκογλυφίαν, ἀλλὰ θεωρῶ βάρβαρον, ἀφοῦ ἐπιβάλλομεν χρηματικὴν ποινήν, νὰ τοῦ δημεύσωμεν τὸ κεφάλαιόν του. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω διὰ τὴν ἐν γένει οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νομίζω, ὅτι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, συνεπλήρωσα τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχής, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ὅλην ἢ ἐν μέρει.

§223Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀληθῶς τὸ Κράτος εἰσέρχεται εἰς νέαν ὁδόν, ἐπιλαμβάνεται μιᾶς νέας λειτουργίας, ὅλως ἀνωμάλου, καὶ ἐξαιρέτου, παθολογικῆς ἴσως θὰ ἔλεγέ τις ὀρθόδοξος τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, ὅλως φυσιολογικῆς ὅμως, ἀναλόγως τῶν πεποιθήσεών μου τῶν πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν. Τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον εἴμεθα συνηθισμένοι νὰ τὸ βλέπωμεν ὡς εἰσπράκτορα τῶν δημοσίων φόρων, καὶ διανομέα αὐτῶν μεταξὺ τῶν ὀργάνων του διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς διοικήσεως τῆς χώρας, διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Ἐπικρατείας, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συγκοινωνίας καὶ δι’ ἄλλας τινὰς λειτουργίας, σήμερον ἐπιλαμβάνεται ἔργου καθαρῶς κοινωνικοῦ. Ἔρχεται τὸ Κράτος νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς μίαν ὁδόν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνωρίζομεν. Ἔρχεται τὸ Κράτος νὰ συμπληρώσῃ ἢ ἀντικαταστήσῃ μερικὰ ὄργανα τῆς κοινωνικῆς συναλλαγῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως. Ἀφ’ ἧς ἤρξατο ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, ὁ πόλεμος οὗτος, Κύριοι, ὅστις, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ κέντρου ἐπεκτείνεται δίκην πυρκαϊᾶς ἐπὶ ξηροῦ λειβαδίου ἐπὶ ὅλης τῆς Εὐρώπης, ὁ πόλεμος, ὅστις ὅλας τὰς ζωτικωτέρας δυνάμεις τῶν Ἐθνῶν ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τῶν κέντρων τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς διανομῆς, ἵνα τὰς στρέψῃ εἰς τὰ πεδία τῆς καταστροφῆς καὶ τοῦ θανάτου, ὁ πόλεμος, ὁ ὁποῖος ἤλλαξεν ὅλους τοὺς ὅρους τῆς μέχρι σήμερον συναλλαγῆς, ἀνέτρεψε τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἑδράζεται αὕτη. Διὰ τοῦτο τὸ σύνηθες ἐμπόριον κηρύσσεται, ἂν ὄχι πλήρως, ἐν μέρει ὅμως, εἰς χρεωκοπίαν. Δὲν ἀρκεῖ ἡ πρωτοβουλία τοῦ ἰδιώτου, ἵνα φέρῃ εἰς ἐπαφὴν τὴν παραγωγὴν πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Χρειάζεται μία ἄλλη ὀργάνωσις. Χρειάζεται τὸ Κράτος μὲ ὅλην τὴν δύναμίν του, μὲ ὅλην τὴν ἐπιβολήν του, ὡς μία ἑνιαία ἔκφανσις τῆς θελήσεως καὶ τῆς δράσεως αὐτοῦ. Χρειάζεται τὸ Κράτος, ἵνα ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου τὰ ἐμπόδια, εἴτε φυσικά, εἴτε τεχνητά, τὰ ὁποῖα παρεμβαίνουν εἰς τὴν συνήθη ἐπαφήν, ὡς εἶπον, μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Χρειάζεται ὅμως συνάμα τὸ Κράτος, ἵνα προστατεύσῃ τὴν τελευταίαν ταύτην ἀπέναντι ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐπωφελούμενοι τῶν κρισίμων τούτων περιστάσεων, θέλουσι νὰ τὴν πιέσωσι. Χρειάζεται τὸ Κράτος, ἵνα πατάξῃ τὸ εἰδεχθὲς ἐκεῖνο κοινωνικὸν νεόπλασμα, τὸ ὁποῖον μὲ πολὺ ὡραῖα καὶ ζωηρὰ χρώματα, πρό τινων ἡμερῶν, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ἐζωγράφισε. Τὸ εἰδεχθὲς νεόπλασμα, τὸ ὁποῖον ἐμφωλεύει εἰς τὰς πτυχὰς τῆς κοινωνίας, ἵνα, εὐκαιρίας τυγχανούσης, ἁρπάσῃ τὸ θῦμα καὶ τὸ καταβροχθίσῃ—ἐννοῶ τὴν αἰσχροκέρδειαν—ὑπὸ τὴν διττὴν ταύτην ἰδιότητα τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐπέμβῃ ὑπὸ τὰς κρισίμους ταύτας περιστάσεις, ἃς διανύει, ὄχι μόνον τὸ ἡμέτερον Ἔθνος, ἀλλ’ ἡ ἀνθρωπότης ὁλόκληρος, ἀφ’ ἑνὸς διὰ νὰ ἄρῃ τὰ ἐμπόδια, φυσικὰ καὶ τεχνητά, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλονται· ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ πατάξῃ τὴν αἰσχροκέρδειαν. Ποῖον ὅμως εἶναι τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος θὰ ἐπιτελέσῃ καὶ τὴν νέαν αὐτοῦ λειτουργίαν; Τὸ ὄργανον τοῦτο μᾶς τὸ δίδει τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Θὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐξ ὑπαλλήλων, ἀδιαφορῶ ἐκ πόσων καὶ ποίων, ἀρίστων βεβαίως ὅλων, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν λειτουργίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ δευτέρου ἄρθρου διαφαίνεται σαφῶς, διότι δι’ αὐτοῦ ὁρίζονται καὶ τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ μᾶς προμηθεύῃ τὰ τρόφιμα, θὰ μᾶς τὰ μεταφέρῃ, θὰ μᾶς τὰ διανέμῃ καὶ θὰ ἐπιτάσσῃ τὰ ἐντὸς τοῦ Κράτους τρόφιμα. Αὕτη, τέλος πάντων, θὰ ἀναλάβῃ νὰ ὑποκαταστήσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων μέχρι σήμερον ἐτροφοδοτεῖτο ὁ λαός. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἔρχονται νὰ ἀντικαταστήσωσι τὸ γιγαντιαῖον δίκτυον, τὸ ὁποῖον φέρει εἰς ἐπαφὴν τὴν παραγωγὴν πρὸς τὴν κατανάλωσιν, δηλ. τὸ ἐμπόριον. Αὕτη ἡ ἐπιτροπὴ ἔρχεται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὰς μυριάδας τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν ἄμεσον καὶ ἐπιτόπιον ἀντίληψιν, μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ ἐγωϊσμοῦ καὶ τῆς πρωτοβουλίας, μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ κέρδους ἐπιλαμβάνονται τοῦ ἔργου νὰ τροφοδοτήσωσι τὸν λαόν, μεταφέροντες τὰ προϊόντα ἀπὸ τῆς παραγωγῆς εἰς τὸν καταναλωτήν. Αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἀποτελουμένη ὅπως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της; Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀμφιβάλλω. Ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ θελήσω νὰ ταχθῶ μὲ τὸ μέρος τῶν ἀπαισιοδόξων, οἱ ὁποῖοι πολὺ ὀρθῶς παρατηροῦσιν, ὅτι αὕτη θέλει ἀποτύχει. Καί μέχρι σήμερον ὑπάρχει ἐπιτροπή, καὶ μέχρι σήμερον ἔχομεν τὸν νόμον 663, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἐπίταξις τῶν τροφίμων ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ σήμερον δυνάμεθα νὰ ἐπιτάξωμεν πλοῖα καὶ σιδηροδρόμους διὰ μέσου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δυνάμει τῶν σχετικῶν νόμων, καὶ σήμερον, τέλος πάντων, δυνάμεθα νὰ πράξωμεν πολλὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τὸ νέον νομοσχέδιον μᾶς ὑπόσχεται. Ἐν τούτοις ὅμως, Κύριοι, ἡ κραυγὴ εἶναι γενική, ἐν τούτοις ἡ κοινωνία κρούει ἕνα κώδωνα, τὸν κώδωνα τῆς πείνης. Καὶ ἐρωτῶ: εἶναι δυνατὸν μόνον διὰ τῶν ὀργάνων τούτων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐλάχιστον θὰ διαφέρουσι τῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν παρομοίας ὑπηρεσίας μέχρι σήμερον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πάντες ἐπιθυμοῦμεν; Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀμφιβάλλω. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἰδία ἐν τῇ ἐκθέσει της ἀναγνωρίζει, ὅτι ὅλα τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσεν, ἐν πλείστοις ἀπέτυχον. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὅμως δὲν μᾶς λέγει ποῖον εἶναι τὸ αἴτιον. Ἐμένα ὅμως, ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ φρονῶ, ὡς ἰατρός, ὅτι πᾶσα λειτουργία ἐλλειπὴς ἔχει πάντοτε τὴν βάσιν της εἰς μίαν βλάβην, εἰς ἔλλειψίν τινα τοῦ ἁρμοδίου ὀργάνου. Εἶναι εἷς ἐπιστημονικὸς νόμος, παραδοθεὶς ἀπὸ τὴν φύσιν καὶ ἐπεκταθεὶς εἰς τὰς ἄλλας ἐπιστήμας, ὡς καὶ εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομολογίαν. Ὁ φυματικὸς θὰ σᾶς εἴπῃ πάντοτε, ὅτι τοῦ πταίει ὁ ἀέρας, ἡ σκόνη ἢ ὁ καπνός, ποτὲ ὅμως δὲν θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι πταίει ὁ πνεύμων του, ὁ ὁποῖος εἶναι βεβλαμμένος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε ἐν ἑαυτῇ νὰ ἀναζητήσῃ τὰ αἴτια.

§224Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τότε πῶς κρυολογοῦσιν οἱ ἄνθρωποι;

§225Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Δὲν γίνονται φυματικοὶ ὅμως.

§226Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν γίνονται ἔξωθεν διὰ τοῦ μικροβίου;

§227Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Τὸ μικρόβιον πρέπει νὰ εὕρῃ τὸ κατάλληλον ἔδαφος.

§228Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄνευ μικροβίου δὲν γίνεται κανεὶς φυματικός.

§229Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ζητοῦμεν, λοιπόν, Κύριοι, ἕνα ὄργανον, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὄργανα τῆς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως, ἡ ὁποία προβλέπει διὰ τὴν τροφοδοσίαν τοῦ λαοῦ. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ φρονῶ, ὅτι, τὸ ὄργανον, ὅπως τὸ δημιουργεῖ τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, δὲν μοῦ φαίνεται ἀρκετὸν διὰ τὸ ἔργον. Βεβαίως, νὰ ἐπέμβῃ τὸ Κράτος εἶναι μία ἀνάγκη, διὰ τοῦτο καὶ ἀποδέχομαι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐπέμβῃ ὅμως, ὄχι τὸ Κράτος τῆς γραφειοκρατίας καὶ τῶν σκονισμένων γραφείων, ἀλλὰ νὰ ἐπέμβῃ τὸ Κράτος, ὡς μία ἔκφανσις ὅλων τῶν κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ ὅλων τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων, ὡς μία ζῶσα δύναμις τοῦ Ἔθνους. Διὰ τοῦτο τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς φέρῃ τόσον γρήγορα τὰ πορίσματά της καὶ νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νομοσχεδίου, τάσσομαι, λέγω, μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀνευρίσκει, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ σύνθεσις τῆς ἐπιτροπῆς μόνον ἐξ ὑπαλλήλων καὶ θέλει νὰ προσλάβῃ καὶ ἄλλα ὄργανα, ἄλλα πρόσωπα, ἅτινα, ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητός των, εὑρισκόμενα εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν κοινωνίαν, μὲ τὸ ἐμπόριον, θὰ δύνανται νὰ διαφωτίσωσι καὶ νὰ δώσωσιν ἐκείνας τὰς κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξασφαλίζουσι τὴν διανομὴν καὶ τὴν προμήθειαν τῶν τροφίμων. Εἰς τοῦτο δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ νομοσχεδίου, μόνον ἐν μειοψηφίᾳ ἐξεφράσθη, ὅπως ὅλαι αἱ κοινωνικαὶ ὁμάδες ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην...

§230Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν ἰσοψηφίᾳ.

§231Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Τόσῳ τὸ καλύτερον. Ἐν ἰσοψηφίᾳ μόνον παρεδέχθη, ὅπως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην λάβωσι μέρος ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων. Ἡ πλειοψηφία διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς προχθὲς τὸ βράδυ ἐδήλου, ὅτι ἀπερρίφθη ἡ πρότασις, ὅπως ἀντιπροσωπεύωνται αἱ κατώτεραι λαϊκαὶ τάξεις, αἱ καθαρῶς μικροαστικαὶ ἐργατικαὶ τάξεις, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν θὰ ἐξωγκοῦτο, ἐνῷ πᾶς ἀριθμὸς δύναται νὰ παραμείνῃ σταθερὸς διὰ προσθαφαιρέσεων. Δὲν ἐνόμιζον ποτέ, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ γίνωσιν αἱ πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, νὰ γίνωσιν αἱ προσθαφαιρέσεις, ἵνα μὴ ἀδικηθῶσιν αἱ μικροαστικαὶ τάξεις. Φαίνεται ὅμως, ὅτι δὲν ἠθέλησαν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀριθμητικήν. Ἠκούσθησαν ὅμως καὶ ἄλλαι γνῶμαι· ἠκούσθη ἡ γνώμη, ὅτι εἶναι περιττὸν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἔμποροι, ἐφοπλισταὶ, βιομήχανοι, ἄνθρωποι ἄλοι προερχόμενοι ἐκ τοῦ λαοῦ, νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐφοπλισταὶ καὶ ἔμποροι, ἀλλ’ εἶναι ἀγρόται, ἢ εἶναι μικροπωληταί, ἢ εἶναι τῶν μικροαστικῶν τάξεων, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι πάντες ἀνήκομεν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, νὰ ἐξετάσω ἀπ’ εὐθείας ἀπόψε τὸ ζήτημα τοῦτο. Βεβαίως, οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ὅλοι εἴμεθα λαός, ἐφόσον ἡ λέξις αὕτη ἐπεξηγεῖ τὸ σύνολον τῶν κατοίκων τῆς χώρας. Ἐὰν ὅμως εἰς τὴν λέξιν ταύτην θελήσωμεν νὰ δώσωμεν μίαν κοινωνικὴν χροιάν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα ὅλοι λαός. Ὑπῆρξεν ἴσως ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπῆρχον κοινωνικαὶ τάξεις, ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων, τὰ ὁποῖα οἱ πρόγονοί μας, ἀπερχόμενοι εἰς τὸν Ἅδην, ἄφησαν ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῆς, διὰ νὰ εἴμεθα ἐλεύθεροι, δὲν ὑπῆρχον κοινωνικαὶ ὁμάδες ἐν Ἑλλάδι, ἦσαν βοσκοί, ἦσαν ὅλοι μικροαστικαὶ τάξεις, ὅλοι μικροπωληταί. Ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μέχρι σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἠκολούθησε — πρὸς ἔπαινόν της — ἁλματωδῶς τὴν κοινωνικὴν ἐξέλιξιν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς ἅπαντα τὸν κόσμον, καὶ σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχουσι κοινωνικαὶ ὁμάδες, ἐφόσον παρὰ τὸ μέγαρον τοῦ πλουσίου ὑπάρχει ἡ καλύβη τοῦ πτωχοῦ, ἐφόσον πλησίον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀποζῇ ἀπὸ τὰ κουπόνια τῶν Τραπεζῶν, ὑπάρχουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν χειρῶν των πορίζονται τὸ δίδραχμον τῆς ἡμέρας, ἵνα ζήσωσι τὴν οἰκογένειάν των. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν κοινωνικαὶ τάξεις, ἐφόσον πλησίον τοῦ γαιοκτήμονος ὑπάρχει ὁ κολλῆγος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὔτε καλύβην, οὔτε γῆν, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοιαῦτα πράγματα. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ἐγεννήθησαν τὰ μεγάλα ἐργατικὰ ζητήματα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται, διότι δὲν ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν ἐργάται, ἀλλά, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ ὁμαδικὴ ἐργατικὴ συνείδησις παρὰ τοῖς ἐργάταις. Τοῦτο εἴπατέ μου διὰ νὰ τὸ δεχθῶ, ἀλλὰ μὴ μοῦ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐργάται. Εἶναι ὀφθαλμοφανές, τὸ πρᾶγμα καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρύπτῃ, ὅτι καιρὸς εἶναι νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματά μας πρὸς τὴν τάξιν αὐτήν, ἵνα λάβωμεν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα πρὶν ἢ ἡ ἐργατικὴ μᾶζα ὀγκωθῇ ἐν τῷ πόνῳ της καὶ μᾶς ἐκβιάσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο ἀλλαχοῦ. Δι’ αὐτό, Κύριοι, δὲν δέχομαι, ὅτι αἱ λαϊκαὶ αὐταὶ τάξεις δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ, ἡ ὁποία θὰ φροντίσῃ νὰ προμηθεύσῃ τὸν σῖτον, δαπάναις τοῦ Κράτους, δηλ. τοῦ ὀργάνου ἐκείνου, εἰς ὃ πρὸ παντὸς αὐταὶ συνεισφέρουσι. Καὶ ἐλέχθη, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμμετάσχουν αἱ λαϊκαὶ τάξεις, διότι ὁ λαός, ὁ Ἑλληνικός, εἶναι ἀμόρφωτος. Εἶναι ὡραῖον, Κύριοι, νὰ λέγηται, ὅτι εἶναι ἀμόρφωτος, ἐφόσον τοῦ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ στέλλῃ ἡμᾶς ἐνταῦθα, διὰ νὰ κάμωμεν τοὺς σοφοὺς καὶ τοῦ δίδομεν εἰς χεῖράς του τὸ μεγαλείτερον ὅπλον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ συνταγματικὸς πολίτης. Ὅταν δι’ ὅλα αὐτὰ εἶναι σοφός, δὲν δυνάμεθα κατόπιν νὰ τοῦ λέγωμεν, ὅτι εἶναι ἀμαθὴς καὶ ἀγράμματος, ὁσάκις πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τοῦ ἄρτου...

§232Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐλέχθη αὐτό.

§233Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἐλέχθη. Διὰ ταῦτα πάντα, Κύριοι, ἵνα μὴ ἐπεκταθῶ ἐπὶ πλέον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐγκρίνω κατ’ ἀρχὴν τὴν ἄποψιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τὸ Κράτος πρὸς πλήρωσιν τοῦ σκοποῦ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ἀνέπτυξα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ ὄργανον, δι’ ὃ προβλέπει τὸ ἄρθρον 1ον, καὶ νὰ ληφθῶσι καὶ πρόσωπα ἐξ αὐτῆς τῆς κοινωνίας, τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι πάντοτε εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῆς παραγωγῆς, καὶ νὰ μὴ εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα φαντάζονται, ὅτι ἐν τῇ χλιαρᾷ αὔρᾳ τοῦ θαλάμου ἑνὸς Ὑπουργείου, δύνανται νὰ λύσωσι τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, δι’ ἃ ἀγωνίζονται μυριάδες ἀνθρώπων. Καὶ ταῦτα περὶ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ νομοσχέδιον εἰς ἕν ἄρθρον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ 11ον, λέγει, ὅτι δύνανται νὰ σχηματισθῶσιν ἐπιτροπαὶ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ μετέβαλε τὸν ὅρον τοῦτον, τὸν δυνητικόν, καὶ μετέτρεψεν αὐτὸν εἰς ὑποχρεωτικόν. Ἀλλ’ οὔτε τὸ νομοσχέδιον, οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς λέγει πῶς θὰ ἀπαρτίζωνται αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται. Δίδω μεγίστην σημασίαν, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἄνευ μιᾶς τελείας ὀργανώσεως, ἡ ὁποία νὰ φέρῃ εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν τὴν ἀντίληψιν τοῦ κέντρου πρὸς τὰς τελευταίας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καθὼς καὶ τἀνάπαλιν, τὸν πόνον αὐτῶν εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κέντρου, νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι προωρισμένον νὰ ἀποτύχῃ καὶ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ μόνον εἰς τὸν Πειραιᾶ. Διὰ τοῦτο δίδω μεγίστην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ συμφωνῶν πρὸς τὰς ἰδέας, αἵτινες ἀνεπτύχθησαν, νομίζω, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται πρέπει νὰ συνιστῶνται τοὐλάχιστον εἰς τὰ μεγάλα κέντρα τῶν ἐπαρχιῶν, καθ’ ὃν τρόπον καὶ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Θέλω καὶ ἐκεῖ νὰ λάβωσι μέρος ἀντιπρόσωποι τοῦ Δημοσίου, ὁ διοικητικὸς ὑπάλληλος, ὁ ἀστυνόμος, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Δήμου καὶ ὁ Δήμαρχος πρέπει καὶ αὐτὸς νὰ λαμβάνῃ μέρος, ὡς καὶ ἔνιοι ἐκ τῶν τιμιωτέρων πολιτῶν ἑκάστης πόλεως.

§234ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ἡ ἐπαρχία ἔχει 20 Δήμους, ποῦ θέλετε νὰ ἐγκατασταθῇ ἡ ἐπιτροπή;

§235Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Εἰς τὰς πρωτευούσας.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθοῦν ταῦτα πάντα εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ τὰ κανονίσῃ.

§237Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ἀλλὰ τὸ λέγω, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κάθε ἄνθρωπος ὁρμᾶται ἀπὸ ἕν αἴσθημα ἐγωϊσμοῦ. Ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ φροντίζωμεν διὰ τὰς ἐπαρχίας μας. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων δὲ ἄρθρων θέλω λάβει τὸν λόγον, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν.

§238Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, μεθ’ ἧς ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς συνώδευσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, περιέχει σαφῶς τὴν ἀφορμὴν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, ἑπομένως, καθορίζονται οὕτω καὶ διαγράφονται ἐπακριβῶς τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων δέον νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Πᾶσα συζήτησις, ἐξερχομένη τῶν ὁρίων τούτων, ὑποθέτω, ὅτι ἐλάχιστα συμβάλλει εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Πρὶν ἢ προχωρήσω εἰς τὸ νὰ ἐκφέρω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω νὰ ἐξάρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἕν γεγονὸς βαρυσήμαντον. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἡ προφορικὴ εἰσήγησις, ἣν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διερμηνεύων καὶ τὰς γνώμας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων του, κατεβαράθρωσεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἰσχύσαν ἄλλοτε σύστημα τῆς ἀποφθεγματικῆς τακτικῆς, ἀνύψωσε τὸ δόγμα, ὅτι ἐξεύρεσις τοῦ δικαίου, τοῦ ὀρθοῦ καὶ τῆς ἀληθείας δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἐνίων ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνδελεχοῦς συζητήσεως καὶ ἐρεύνης ἁπάντων, τῶν ἐκ τῆς θέσεως αὐτῶν εἰς ταύτην δικαιουμένων. Ἑπομένως, διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν, καθιέρωσε τὸ σύστημα τῆς ἐλευθέρας συζητήσεως διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σεμνύνεται τὸ παρὸν Κοινοβούλιον. Ὁ θέλων ὅμως ἀποτελεσματικῶς νὰ συζητῇ, ὀφείλει νὰ τίθηται ἐντὸς τῶν φραγμῶν, τῶν ἐπιτασσομένων ὑπὸ τῆς συζητήσεως καὶ τῶν ἀναγραφομένων ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, ἵνα οὕτω δύναται νὰ συμβάλλῃ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ ὀρθοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ θὰ περιορισθῶ ἐντὸς τῶν φραγμῶν τούτων, ἐκφέρων τὴν γνώμην μου μόνον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῷ πρώτῳ τούτῳ ἄρθρῳ ἡ πρυτανεύουσα γνώμη, ἥτις ὤθησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὁρίσῃ, ἵνα ἡ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἐξ ὀκτὼ ἢ δεκαπέντε μελῶν, περιλαμβάνῃ τρία μόνον μέλη ἰδιώτας, εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν κρατοῦσαν γνώμην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Δὲν ὑπολογίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος, παρὰ τὴν φύσιν, οὕτως εἰπεῖν, παρὰ τὸν προσήκοντα αὐτῷ Κανονισμὸν ἐπιλαμβάνεται ἔργου, ἀναγομένου εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν σφαῖραν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, δὲν ὑπολογίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὀφείλει μὲν νὰ ἔχῃ τὴν κρατοῦσαν γνώμην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Μοὶ φαίνεται δέ, ὅτι καὶ ἡ συσταθεῖσα διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπή, τοῦτο κατιδοῦσα, ἐφρόντισεν, ἵνα ἐν τῷ ὑπ’ αὐτῆς ὑποδεικνυομένῳ τρόπῳ συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπίσης τὰ ἐξ ἰδιωτῶν μέλη ἀντιπροσωπεύωνται ὑπὸ πέντε, ὥστε ἡ πλειοψηφία ν’ ἀπομείνῃ εἰς τὸ Κράτος. Δεδομένου, Κύριοι, ὅτι ἡ προμήθεια τοῦ σίτου εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀγομένης εἰς τοῦτο ἐκ τῆς ἰδέας, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπάρκειαν τῆς χώρας, οἱ φραγμοί, οὓς ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπὴ ἐπέβαλλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι φραγμοί, ἀντιστρατευόμενοι εἰς αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπή προτείνει, ἵνα ἐν τῇ διαχειριστικῇ ἐπιτροπῇ προσλαμβάνηται εἷς ὑπάλληλος ἐξ ἑκάστου τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων. Ὅσον καὶ ἂν κατ’ ἐπιφάνειαν φαίνεται ὀρθὴ καὶ δικαία ἡ πρόσληψις ἑπτὰ προσώπων, συμβολιζόντων καὶ ἀντιπροσωπευόντων τὰ ἑπτὰ Ὑπουργεῖα, ἐν τούτοις κατ’ οὐσίαν ἀποτελεῖ φραγμόν, τιθέμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη προσθήκη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ψηφιζομένη, δέον νὰ ἔχῃ ἐνδεικτικὴν ἀξίαν, ὄχι δὲ ἀποκλειστικήν. Διότι, ἄν, λόγου χάριν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος θὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν προμήθειαν τῶν τροφίμων, ἴδῃ, ὅτι δύο ἐκ τῶν ὑπαλλήλων ὡρισμένου Ὑπουργείου ἀπέκτησαν πεῖραν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, πῶς θέλετε νὰ περιορίσητε τὸν Ὑπουργὸν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ δικαίωμά του, ὅπως καταρτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν καταλληλοτέρων προσώπων; Ἑπομένως, φρονῶ, ὅτι δέον νὰ ἀπαλειφθῇ ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἤ, ἐὰν προστεθῇ, νὰ εἶναι ἐνδεικτικός. Δεύτερον, φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπῆς προταθεῖσα συμμετοχὴ καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι ἐντελῶς ἀποκρουστέα, διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ὀφείλει νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς οἱανδήποτε διαχείρισιν. Τὸ Κοινοβούλιον εἶναι ἀνωτάτη ἀρχὴ τοῦ Κράτους, ἀρχὴ, ἥτις ὀφείλει νὰ ἀφίσταται παντὸς ἔργου, καθιστῶντος αὐτὸ ἢ τὰ μέλη αὐτοῦ δοσίλογα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἰδέα, ὅτι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ μετάσχωσι τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, εἴτε ὑπὸ ἔποψιν διαχειριστικὴν, εἴτε ὑπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἔποψιν. Ἐπειδὴ, Κύριοι, ἡ συζήτησις περιορίζεται σήμερον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀναγκαίως καὶ ἐγὼ τερματίζω τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης μου, ἐπιφυλασσόμενος, ἵνα, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ἄρθρων, ἐὰν νομίσω, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον δύναμαι νὰ συντελέσω εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ὀρθοτέρας γνώμης, λάβω καὶ αὖθις τὸν λόγον.

§239Ι. ΨΗΛΟΓΑΛΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ νομοθετικῆς ἀπόψεως τοῦ θέματος ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ βεβαίως καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὤφειλον νὰ μετάσχω εἰς τὴν συζήτησιν. Τί σκοπεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον; Εἰς τί ἀποβλέπει; Ἀποβλέπει, καὶ εἶναι ἓν μέτρον φύσεως καθαρῶς διοικητικῆς. Διὰ πάντα τὰ διοικητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς μίαν Κυβέρνησιν, εἰς πᾶσαν διοίκησιν, πρέπει νὰ προκαλῆται νομοθετικὴ ἐνέργεια; Ὄχι, Κύριοι. Αὐτὸ δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ ἔρχηται τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἀποφασίζῃ διοικητικὰ μέτρα. Ἔχετε τὸν διοικητικὸν ὀργανισμόν, ἔχετε τοὺς νόμους τῶν ἐπιτάξεων, ὅλας τὰς πολυαρίθμους καὶ ὑπεραρίθμους ὑπηρεσίας, ἔχετε τὰ πάντα. Δύνασθε νὰ λάβητε ἓν μέτρον προνοίας πρὸς προμήθειαν τῶν ἀπαραιτήτων τροφίμων διὰ τὴν χώραν καὶ τὸν ἐν γένει ἐφοδιασμὸν αὐτῆς. Εἰς τοιαύτας ἐκτάκτους περιστάσεις δὲν εἶναι λόγος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ προσβάλῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἢ ἄλλης τινὸς βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως. Ἡ ἐμπορία καὶ ἡ ναυτιλία ἐδειλίασαν ἀπέναντι τῶν κινδύνων καὶ τῶν παρεμπεσόντων σκληρῶν κωλυμάτων καὶ ἀπεσύρθησαν, ἕνεκεν τῶν περιστάσεων τούτων. Τί ἐπεβάλετο, λοιπόν, εἰς τὸ Κράτος; Νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν ἀναποφεύκτως χρησίμων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τῆς χώρας. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἠκολουθήσαμεν τὸν φυσικὸν νόμον τῆς κεκτημένης ταχύτητος τῆς παρελθούσης πενταετίας, καθ’ ἣν ὅ,τιδήποτε παρουσιάζετο ἐλαττωματικόν, ἀμέσως παρουσιάζοντο καὶ οἱ θεράποντες μετὰ νομοσχεδιακῶν ἐμπλάστρων— ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν — καὶ καθ’ ἑκάστην ἐψηφίζοντο νόμοι ποικίλλοι, τοσαύτη δὲ πληθώρα, τοσαύτη σωρεία νόμων ἐψηφίσθη, ὥστε ἀπορεῖ τις, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μελετήσῃ καὶ ἐφαρμόσῃ αὐτοὺς ἀκριβῶς καὶ πρεπόντως. Τί ἄλλο ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον; Ζητεῖ νὰ καθιδρύσῃ καὶ ἄλλους συλλόγους διοικητικούς. Ἔχομεν σωρείαν συλλόγων, διδασκαλικούς, διοικητικούς, στρατιωτικοὺς καὶ ἄλλους δημοσίους καὶ ἰδιωτικούς, καὶ ἱκανὰς γεωργικὰς ἑταιρείας. Δὲν σᾶς δίδει τὴν ἐξουσίαν ὅλη αὐτὴ ἡ νομοθεσία; Τί ζητεῖτε περὶ πλέον ἀπὸ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα; Ἔχετε ὅλα τὰ μέσα. Ἦλθε ποσότης σίτου; Ἔχει ἀνάγκην πόλις τις ἢ χωρίον τι; Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποστείλῃ τοῦτο εἰς τὴν ὑποδεεστέραν ἀρχήν, τὴν ἐκεῖ, εἴτε εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, εἴτε εἰς τὰς Νομαρχίας, εἴτε εἰς δημοτικὰς ἀρχὰς καὶ κοινοτικάς, εἴτε εἰς ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἢ ἄλλων ἀνεγνωρισμένων ἐπιτοπίων Ἑταιρειῶν γεωργοκτηματικῶν, καὶ ἡ διανομὴ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εὐχερέστερον, ἄνευ παρεμβάσεως νέων ἐπιτροπῶν καὶ κηδεμόνων, νέου προσωπικοῦ ὑπαλλήλων. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ διανεμηθῇ ἓν φορτίον, ἔδει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ πληθυσμὸς καὶ ἡ ἀνάγκη ἑκάστου μέρους, ἐὰν δὲ τὸ μέρος αὐτὸ εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, βεβαίως, ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ἀνάλογον πρὸς θεραπείαν τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης καὶ χρήσεως ποσὸν σίτου ἢ ἀλεύρων κλπ. Τί θέλετε, λοιπόν, αὐτὴν τὴν πολλαπλῆν ὑπηρεσίαν ἐπιτροπῶν, ἐποπτῶν, συμβούλων, ἐπιθεωρητῶν καὶ ποικίλλων ἄλλων; Δέν μᾶς ἀρκοῦσιν αἱ ὑπάρχουσαι ἀρχαί, ἀλλὰ θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν καὶ νέας ἐπιτροπὰς καὶ κηδεμόνας ἐπὶ τῆς γαστρὸς ἡμῶν, καὶ δὴ ἐμμίσθους, προσαυξάνοντας τὰ δεινά μας; Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία παντὸς σεβασμοῦ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ποσῶς ἐπιτρόπων, ἔχει μόνον ἀνάγκην τῆς ἰδίας ἑαυτῆς προβλέψεως καὶ προνοίας περὶ τοῦ ἐφοδιασμοῦ τῆς χώρας. Δύναται ἡ Κυβέρνησις, συνεννοουμένη μετὰ τῆς Τραπέζης, νὰ εὕρῃ τὰ μέσα καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι πρέπει. Τί ἀπαιτεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ἡ Τράπεζα ἔδωσε τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ τὰ ἐφόδια, τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν σιτάρκειαν τῆς χώρας. Ἀλλὰ διὰ τὴν διανομὴν τὶ ἀπαιτεῖται; Ὅλαι αἱ ἀρχαί, οἱ ὑπάλληλοι, εἰσὶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅλα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας εἰς τὰς χεῖράς της...

§240Γ. ΠΩΠ. Κύριε Βουλευτά, μήπως θέλετε νὰ διακόψητε τὴν ἀγόρευσίν σας, διότι φαίνεσθε κουρασμένος;

§241Ι. ΨΗΛΟΓΑΛΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ διακόψω, διότι πράγματι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα, καὶ διότι δὲν διατελῶ εἰς εὐάρεστον σωματικὴν κατάστασιν ἤδη. Τούτου ἕνεκα, διακόπτων ἤδη τὸν λόγον, ἐπιφυλάσσομαι εἰς δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀναπτύξω σχετικοὺς λόγους πρὸς τοῦτο περὶ τοῦ πρακτέου.

§242Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ σταγωνομετρικὸς σιτισμὸς τῆς χώρας ἡμῶν, ὁ τοσοῦτον σκληρῶς συντελούμενος ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὕψωσις, ἡ ὑπερβολική, τῶν ναύλων καὶ ἡ σπάνις τῶν ἀτμοπλοίων, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῆς μεγάλης ζητήσεως τούτων, ἐν γένει δὲ οἱ κίνδυνοι τοῦ πολέμου, οἱ ὁποῖοι ηὔξησαν καταπληκτικῶς, λόγῳ τῆς γειτνιάσεως τοῦ πολέμου καὶ τῆς καταπατήσεως τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, ἤγαγον τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ὑποβολῆς καὶ ψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὡς μέτρου προνοίας καὶ διὰ τὴν σιτάρκειαν τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς μεγάλης μάζης τῶν καταναλωτῶν. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεβλήθη καὶ ὅπως ἐπεξειργάσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἂν καὶ ὀλίγον καιρὸν εἶχεν, ἐν τούτοις κατέβαλε πᾶσαν αὐτῆς τὴν προσπάθειαν, ἵνα συνδράμῃ — τολμῶ νὰ εἴπω — τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ τόσον δύσκολον ἔργον του, καὶ κατήρτισε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, παρ’ ὅλας τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ διεξαχθῶσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει ἢ τροπολογούμενον ἴσως κατά τινας μόνον λεπτομερείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ ὄχι ἡ ἐπιθυμία μου, διότι, ἐὰν ἦτο τοιαύτη ἡ ἐπιθυμία μου, βεβαίως θὰ ἐχαρακτηριζόμην λίαν ἐγωϊστής, ἐπειδὴ ηὐτύχησα καὶ ἐγὼ νὰ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ὡς στερητικὴ τῶν φώτων καὶ τῆς πείρας ὅλων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι συμπαρεδρεύουν εἰς τὸ συνέδριον τοῦτο καὶ δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μετάσχωσι τῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν ἐπιτροπὴν ἀπησχόλησε — καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐξιστορήσω ἐν βραχυλογίᾳ τὰ διατρέξαντα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἵνα ὑποβοηθήσω ὑμᾶς εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἰδεῶν, αἵτινες μᾶς ἤγαγον εἰς τὰ συμπεράσματα καὶ εἰς τὰς διορθώσεις, τὰς ὁποίας ἐπεφέραμεν ἐπὶ τῶν ἄρθρων, θὰ περιορισθῶ δὲ μόνον εἰς ἐκείνην τὴν διόρθωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπρότεινα — τὴν ἐπιτροπήν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπησχόλησε πολὺ τὸ πρῶτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκ τῆς θέσεως, καὶ ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ ἐχαρακτηρίσθη ὡς τὸ σπουδαιότερον, διότι δι’ αὐτοῦ ἐπρόκειτο νὰ κανονισθῇ ἡ μηχανὴ ἡ κινητήριος τοῦ ἰδιορρύθμου καὶ πρωτοτύπου αὐτοῦ ρυθμιστικοῦ μηχανήματος τῆς προμηθείας καὶ τῆς καταναλώσεως τῶν ἀναγκαιούντων διὰ τὴν χώραν ἡμῶν. Ἀντηλλάγησαν πολλαὶ γνῶμαι· δύο ὅμως εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες ὑπῆρξαν καὶ αἱ βάσεις τῆς συζητήσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἡ πρώτη ἦτο ἡ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὑπεβλήθη τοῦτο ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ἑτέρα δὲ ἦτο ἡ καὶ ἐκπροσωποῦσα τὴν μειοψηφοῦσαν μερίδα, ἡ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῶν λαϊκῶν τάξεων, ἐκλεγομένη ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν λαϊκῶν ὀργανώσεων. Εὑρέθη, μετὰ πολλὰς συζητήσεις, ὁ τρόπος τῆς ἐξοικονομήσεως καὶ τῆς μὲν καὶ τῆς δὲ γνώμης καὶ οὕτω καθωρίσθη, ὥστε νὰ ἀντιπροσωπεύηται, οὕτως εἰπεῖν, ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὑπὸ τὰς δύο αὐτῆς μορφάς, ὑπὸ τὴν κυβερνητικὴν μορφὴν καὶ τὴν λαϊκὴν ἐξ ἴσου, καὶ ἀπεφασίσαμεν, ὥστε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀποτελῶνται τὰ ἡμίση ἐξ Ὑπουργικῶν καὶ Τραπεζητικῶν ὑπαλλήλων, τὰ δὲ ἡμίση ἐξ ἰδιωτῶν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι αἱ λαϊκαὶ τάξεις ἴσως ἔπρεπε νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς μίαν ἐπιτροπήν, καὶ ὅμως δὲν εἶμαι τῆς γνώμης αὐτῆς, τόσον διότι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ κατορθωθῇ τοῦτο, ὅσον καὶ διότι αἱ ὠργανωμέναι λαϊκαὶ τάξεις δὲν ἔχουν τὴν ὀργάνωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον, ἵνα λάβωσι μέρος εἰς τοιαύτην ἐπιτροπήν. Δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ λησμονοῦμεν, ὅτι οἱ ὀργανώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἤδη, καὶ ὁμιλῶ περὶ τῶν ὀργανώσεων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, καὶ οὐχὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, εἶναι τὰ σωματεῖα, ἕκαστον δὲ σωματεῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ 3 ἢ 4 ὑποσωματεῖα, ἐὰν δὲ ἡμεῖς ζητήσωμεν τὴν συνδρομήν των, ἵνα μᾶς ἀποστείλωσιν ἀντιπροσώπους ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, θὰ προεκαλοῦμεν διαπληκτισμοὺς τόσον θλιβεροὺς μεταξὺ τῶν τῶν σωματείων, ὥστε θὰ δημιουργηθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τελειώσῃ ποτὲ καλῶς...

§243ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προχθὲς ἀκόμη παρουσιάσθησαν ἄνω τῶν 50 σωματείων, ἅτινα εἶναι συμφωνότατα.

§244Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Νὰ στείλουν τὸν κ. Θεοδωρόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι νομικὸς σύμβουλος ὅλων τῶν σωματείων.

§245Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἦτο λίαν τιμητικόν, ἀλλ’ ὄχι καὶ προοδευτικὸν εἰς τὴν ὑπόθεσίν μας.

§246ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ σωματεῖα καὶ ὀργανώσεις.

§247Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον· τὰ σωματεῖα αὐτὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ διάφορα ὑποσωματεῖα, ἔχει ἐπέλθῃ τοιοῦτος δὲ διχασμός...

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει διχασμός.

§249Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ὑπάρχει. Σεῖς γνωρίζετε τὰ τῆς Θεσσαλονίκης καλύτερον ἀπὸ ἐμέ, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ γνωρίζω τὰ τῶν Ἀθηνῶν καλύτερον ἀπὸ ὑμᾶς.

§250ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι τὰ ἐπλησίασα περισσότερον.

§251Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τόσον τὸ καλύτερον διὰ σᾶς. Ἐπίσης ἀπησχολήθη ἐπὶ πολὺ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Εἶναι ἓν ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὤφειλε νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Ἐν τούτοις ἡμεῖς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ προετείναμεν κἄποιαν τροπολογίαν καὶ προσετέθη εἰς τὸ ἄρθρ. 2 τροπολογία, ἥτις λέγει, ὅτι «ἡ ἐπιτροπή...κλπ.» (ἀναγιγνώσκει). Εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος, Κύριοι, θὰ ὑψώσω τήν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ἐν τούτοις, δυστυχῶς, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διὰ τοῦ ψηφιζομένου νόμου ὁπωσδήποτε ἡ ἐλευθερία αὐτοῦ θέλει περιορισθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ οἱ ἔμποροι νὰ συναγωνισθοῦν τὸ Κράτος, ὅταν τὸ Κράτος ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του ἐπίτακτα ἀτμόπλοια, ὅταν τὸ Κράτος ἔχει κεφάλαια, ὅταν τὸ Κράτος ἔχει ἀντιπροσώπους ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξυπηρετήσουν αὐτὸ ἄνευ οὐδενὸς κέρδους, ἄνευ οὐδεμιᾶς προμηθείας. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλος σοβαρώτατος ὅλων τῶν ἄλλων λόγων, ὅστις θὰ ἐμποδίσῃ τὸ ἐμπόριον εἰς τὸν συναγωνισμὸν καὶ τοῦτο εἶνε ἡ ἔλλειψις ἀρκετοῦ χρήματος εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐμπόρους, οἵτινες ἄλλοτε διενήργουν παραγγελίας κολοσσιαίας, ἀλλὰ τὰς ἐκάλυπτε κατὰ 75% ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προϋποθέτομεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὄργανον τῆς ἐπιτροπῆς, ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως, ἑπομένως προϋποτίθεται ἀνεπάρκεια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ἔλθῃ συνεπίκουρος εἰς τὸν ἐμπορευόμενον. Ἐν τούτοις ἐξεφράσαμεν εὐχὴν νὰ προσπαθήσωμεν μὲ κάθε τρόπον νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τήν ἐπιτροπήν, τήν σχηματισθησομένην, τήν ἰδέαν τῆς προμηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορευμάτων ἀρκετῶν διὰ τὸ πρῶτον δίμηνον διάστημα τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας της, καὶ μετὰ νὰ δέχηται προσφορὰς καὶ νὰ συνδράμῃ τοὺς ἐμπόρους νὰ ἀγοράζωσι διὰ λογαριασμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, καταβάλλοντες ἐγγυήσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ ἐμπνεύσουν τὴν πεποίθησιν εἰς αὐτήν, ὅτι ὄντως θὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ ἀναλαμβανόμεναι ὑπ’ αὐτῶν προμήθειαι καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἀρκουμένη εἰς αὐτὰς καὶ ἔχουσα τὴν παρακαταθήκην τὴν ἀναγκαίαν, ὥστε καὶ τὴν αἰσχροκέρδειαν νὰ πατάξῃ ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὴν σιτάρκειαν τῆς χώρας καὶ ἐν γένει τῶν ἄλλων προϊόντων τὴν ἐπάρκειαν νὰ ἐξασφαλίσῃ, νὰ προβαίνῃ ἀπροσκόπτως εἰς τὸ ἔργον της. Ἕτερον, εἶναι ἡ ἄμεσος ἀποζημίωσις τῶν ἐπιτασσομένων. Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 ἐθέσαμεν τὸν ὅρον, ὅτι ὀφείλει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τῇ διαταγῇ πάντοτε τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ πληρώνῃ τὰ ἐπιτασσόμενα εἴδη ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπιτάξεως καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δι’ ἕνα οἱονδήποτε λόγον — ἀπεύχομαι δὲ ὁ λόγος αὐτὸς νὰ εἶναι ἀνεπάρκεια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης — δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ πληρωμὴ ἐντὸς τοῦ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ τρέχῃ τόκος 8% πρὸς ὄφελος τῶν ἐχόντων εἰς βάρος των τὴν ἐπίταξιν...

§252Γ. ΠΩΠ. Δάνειον ἀναγκαστικὸν πρὸς τὸ Κράτος;

§253Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Προκειμένου νὰ ὑποφέρουν οἱ ὑφιστάμενοι τὴν ἐπίταξιν, προτιμότερον τοῦτο.

§254Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅ,τι ἐπετάξαμεν, ὄχι διὰ στρατιωτικοὺς λόγους, ἀλλ’ ἄλλα τρόφιμα, διὰ νὰ τὰ πωλήσωμεν, τὰ ἐπληρώσαμεν ὅλα.

§255Γ. ΠΩΠ. Ἠγέρθησαν πολλὰ ζητήματα ὅσον ἀφορᾷ τὰς ναυλώσεις.

§256Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἐπληρώσαμεν ὅλα. Δὲν ὀφείλομεν οὐδὲ λεπτὸν διὰ ναῦλον ἐπιταχθέντων πλοίων διὰ μεταφορὰν τροφίμων, διότι ἠκολουθήσαμεν τὸ ἑξῆς σύστημα.

§257Γ. ΠΩΠ. Ὁ ναῦλος περιλαμβάνεται εἰς τὴν τιμὴν τῶν εἰδῶν;

§258Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως. Ἅμα γίνεται ἡ ἐπίταξις καὶ ἡ κράτησις τῶν πλοίων, ἔρχονται οἱ ἰδιοκτῆται καὶ συνάπτομεν συμφωνητικὸν ναυλώσεως τακτικῆς. Δὲν ἐχρησιμοποιήθη οὐδὲν πλοῖον, χωρὶς νὰ πληρωθῇ.

§259Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐξαναγκάζονται νὰ ἀποδεχθῶσι τοιοῦτον συμφωνητικόν.

§260Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§261Γ. ΠΩΠ. Τὰ ἐπιταχθέντα ὅμως εἴδη δὲν ἐπληρώθησαν.

§262Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἐπιταχθέντα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἐπληρώθησαν ὅλα. Μήπως ἐννοεῖτε μερικὰ ἄλευρα, τὰ ὁποῖα παραμένουσιν εἰσέτι ἀπλήρωτα;

§263Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§264Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει διαφωνία ὡς πρὸς τήν τιμήν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τοὺς ἐπληρώσαμεν. Δὲν ἐκκαθαρίσαμεν τὸν λογαριασμόν, διὰ λόγους διαφωνίας. Ἡ ἀρχὴ εἶναι νὰ πληρώνωμεν ὅλα. Αὐτὰ περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, εἶναι ἐλάχιστα.

§265Γ. ΠΩΠ. Ὡς πληροφορίαν τὸ μεταδίδω.

§266Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ βάσις ἦτο νὰ τοὺς πληρώσωμεν. Ἐὰν δὲν συνεφωνήσαμεν ὡς πρὸς τὸ ἀντίτιμον καὶ παρέρχεται οὕτω καιρὸς, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν εἶναι δυσκολία πληρωμῆς.

§267Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Αἱ ναυλώσεις λαμβάνουσι καὶ προκαταβολὰς μάλιστα.

§268Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πάντοτε.

§269Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι αἱ πληροφορίαι μου ἦσαν ἐσφαλμέναι, καὶ δικαιολογῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν, ὡς μέτρον προνοίας. Ἐπίσης ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε σοβαρώτατα τὴν ἐπιτροπήν, εἶναι ὁ διορισμὸς ἐν Ἀμερικῇ μονίμου ἐπιτροπῆς, διενεργούσης τὰς ἐκεῖ προμηθείας, τῇ ἐμπνεύσει πάντοτε τῆς κεντρικῆς ἐνταῦθα ἐπιτροπῆς. Τὸ μέτρον τοῦ διορισμοῦ μονίμου ἐπιτροπῆς ἐν Ἀμερικῇ, δὲν εἶναι ἔμπνευσις οὐδενὸς τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἶναι ἕν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἀπὸ ὅλα τὰ ἐμπόλεμα Κράτη καὶ τὰ οὐδέτερα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα συναλλάσσονται μὲ τὴν Ἀμερικήν. Διότι ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις ἐκ τοῦ πολέμου ἐν Ἀμερικῇ, παρουσιάζει τοιαύτας ἀνωμαλίας χρηματιστικὰς καὶ τοιαύτας αὐξομειώσεις τῶν τιμῶν ὅλων τῶν εἰδῶν τῶν ἐξαγομένων ἐξ Ἀμερικῆς — καὶ δὲν ἐξάγονται ἐξ Ἀμερικῆς εἰ μὴ μόνον τὰ εἴδη τὰ προμηθευτικὰ τῶν ἐμπολέμων καὶ οὐδετέρων Κρατῶν, διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ ἐξαγωγὴ τῆς Ἀμερικῆς δὲν ἦτο μεγάλη, ἐὰν δὲ τώρα εὑρίσκεται εἰς τὸν κολοφῶνα ἐξαγωγῆς, τοῦτο εἶναι ἕνεκα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου — ὑφίστανται, λέγω, αἱ τιμαὶ τοιαύτην αὐξομείωσιν, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, ἐὰν δὲν εἶναι ἐπὶ τόπου ἐπιτροπή, ἔχουσα ἐντολὴν καὶ γνωρίζουσα τὰς ἀνάγκας τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ προβαίνουσα ἀμέσως εἰς τὴν παραγγελίαν, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη. Ἡ τοιαύτη ἐπιτροπή, ἐὰν τὴν δεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δεχθῇ, δηλαδή, τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τότε πρέπει νὰ ἐφοδιασθῇ καὶ μὲ τὰ ἀπαιτούμενα χρηματικὰ μέσα, δηλ. τὰς ἐγγυήσεις τὰς χρηματικὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τοῦ ἐν Ἀμερικῇ ἀντιπροσώπου αὐτῆς, ὥστε νὰ δύναται νὰ προμηθεύηται ἕκαστον εἶδος ἀμέσως εἰς τὸ κλείσιμον τῆς συμφωνίας, διότι ἀπὸ μιᾶς στιγμῆς εἰς ἄλλην ἀλλάζουν αἱ τιμαὶ καὶ οἱ ναῦλοι, ἂν καὶ τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ πολύ. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μεταφορᾶς, τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χίου Βουλευτής, κ. Δόσιος, ὅτι ἀτμόπλοια, μεταβαίνοντα εἰς Ἀμερικήν, ἵνα παραλάβωσιν ἐμπορεύματα, μένουσιν ἐκεῖ ἐπὶ δύο, τρεῖς, τέσσαρας ἡμέρας, χωρὶς ἐργασίαν, κατόπιν δὲ δὲν παραλαμβάνουσι τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ συναποκομίσωσι, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἐκεῖ κατάλληλος ἐπιτροπή, ἵνα τὰ ὁδηγήσῃ νὰ πάρουν καὶ ἀπὸ τὸν ἄλλον λιμένα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα ἐπίσης εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Τὸν διορισμὸν τῆς μονίμου αὐτῆς ἐπιτροπῆς παρενεβάλαμεν εἰς τὸν ἄρθρον 5ον. Ἐπίσης, πρὸς προστασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου, ἐξεφράσαμεν τὴν εὐχὴν καὶ παρακαλοῦμεν καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν, νὰ ἀποδεχθῇ τὸν ὅρον αὐτόν, τὸν ὁποῖον προτείνομεν, νὰ ἐπιτραπῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ φόρτωσις ἐπὶ ἐπιτάκτων Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἀνηκόντων εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους, ἐθέσαμεν δὲ τὸν περιορισμὸν «τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων», διότι παρετηρήθη, ὅτι ἡ πολλὰ ἐπινοοῦσα αἰσχροκέρδεια ἐπενόησε τελευταίως καὶ τὸ ἑξῆς, ὄντως εὐφυὲς τέχνασμα. Παραγγέλλει τις ἐμπορεύματα, ὁσαδήποτε ἔχει ἀνάγκην νὰ φέρῃ, καὶ τὰ παραγγέλλει ἐπ’ ὀνόματι ξένου παραλήπτου, καὶ ὅταν τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα φθάνωσιν ἐδῶ καὶ προβαίνῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ ἐπιτάξῃ, λόγῳ ἀνωτέρας βίας, παρουσιάζεται ὁ Πρέσβυς τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης Δυνάμεως καὶ ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν τοιούτου εἴδους ἐπίταξιν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἤθελον νὰ εἴπω, καὶ τὰ εἶπον ὅλα μαζί, καὶ δὲν ἀνέμενον τὴν συζήτησιν τῶν καθ’ ἕκαστον ἄρθρων, ἵνα μὴ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιπροσώπευσιν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν ἐπιτροπήν, οὐ μόνον φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύωσιν αὐταὶ αἱ λαϊκαὶ τάξεις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, διότι, ὅταν ἀντιπροσωπευθῇ τὸ Κοινοβούλιον, ἀντιπροσωπεύεται ἐμμέσως καὶ ἡ λαϊκὴ τάξις καὶ προστατεύονται τὰ συμφέροντά της ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἀλλὰ κατέστη καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον πλέον εἰς ὅλας τὰς τοιούτου εἴδους ἐπιτροπῆς, καὶ τὰς μονίμους ἐν Ἀμερικῇ τοιαύτας, νὰ εἶναι πάντοτε καὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν ἔλεγχον κοινοβουλευτικὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐμπνέουν κῦρος καὶ πεποίθησιν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην. Διότι, ἀληθῶς, ὁ καταρτισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἠδύνατο νὰ γίνῃ οὕτως ἢ ἄλλως, καὶ δὲν θὰ εἶχε δὲ σημασίαν, ἐὰν ἐξευρίσκοντο πέντε ἢ δέκα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ διορίζοντος θὰ ἐθεωροῦντο, ὅτι ἦσαν πρόσωπα ἐμπιστοσύνης καὶ ἀνώτερα πάσης ὑποψίας. Ἀλλά, δυστυχῶς, πρέπει νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καὶ ὀλίγον τι ψυχολογικῶς, δηλαδή, νὰ ἔχῃ τὴν ἐπίδρασιν ὁ διορισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσωσιν αὐτήν, νὰ ἐπιβληθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν κοινὴν γνώμην· ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ φληναφήματα, τὰ ὁποῖα τρέχουσι καθ’ ἡμέραν εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς ἀγυιάς, ὅτι ὁ τάδε ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν κλέπτει καὶ ὁ τάδε ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν καταχρᾶται τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κράτους.

§270Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι, μολονότι φρονῶ, ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ὅτι πάντες ὁπωσδήποτε ἐκουράσθημεν, ἐν τούτοις, αἱ σκέψεις, αἱ δύο κυρίως, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλω, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθῶσιν ἀπόψε, διὰ νὰ ὑπάρξῃ χρονικὸν στάδιον τόσον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μελετηθῶσιν αὗται. Ἄν καὶ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐκ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἔχει, ἀντίκειται πρὸς τὸν θεμελιώδη ἡμῶν νόμον, διότι, ὅπως καὶ χθὲς ἄλλος συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων εἶπεν, ἀφαιρεῖται ἡ ἰδιοκτησία ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας ὑπὸ τοῦ Κράτους, καθόσον, ὅταν περιορίζωμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ διαχειρίζηται καὶ ἐκμεταλλεύηται τὴν περιουσίαν του, αὐτὸ τοῦτο πράττομεν, ἀφαιροῦμεν τὴν ἰδιοκτησίαν του, ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἐν τούτοις, δὲν φρονῶ, ὅτι τὸ νομ)διον ἐκ τούτου καὶ μόνου τοῦ λόγου δύναται νὰ πολεμηθῇ καὶ ἀπορριφθῇ. Διότι εἶνε μὲν εὔκολον ἀπὸ θεωρίας νὰ συζητῶμεν καὶ εὑρίσκωμεν τὰς προτάσεις ταύτας ἀντισυνταγματικάς, ἀλλ’ ἀπὸ οὐσίας, ἀπὸ ἀπόψεως προσαρμογῆς εἰς τὰς περιστάσεις, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ πράγματα. Καὶ ὡς ἔχουσι ταῦτα, ὡς ἔχουσιν αἱ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς τελοῦμεν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδωμεν τὸ ἐπιβλητικὸν τῆς ἀνάγκης πρὸς λῆψιν τοιούτων ἐκτάκτων μέτρων. Ἀπὸ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, διότι οἱ νόμοι, οἷος εἶναι καὶ τὸ Σύνταγμα, γίνονται πρὸς θεραπείαν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν, ὅταν δὲ οἱ νόμοι θεωρητικῶς ἐξεταζόμενοι, συμβῇ νὰ πρόκεινται πρόσκομμα εἰς τὴν θεραπείαν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ εἰς τοιοῦτον συμπέρασμα ἄγουσα ἀπὸ θεωρίας ἐξέτασις τῶν νόμων πρέπει νὰ εἶναι κώλυμα εἰς λῆψιν ἄλλων μέτρων πρὸς θεραπείαν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν. Κατόπιν τῆς σκέψεως ταύτης, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὄντως εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς σοβαρωτάτου μέτρου καὶ ἐξαιρετικοῦ, ὄχι μόνον δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα μᾶλλον ἀνεπτυγμένας ἔχουσιν ὑπηρεσίας, μᾶλλον πεπειραμένα ἔχουσιν ἄτομα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἵνα τὰ μεταχειρισθῶσιν εἰς τοιούτου εἴδους ἐργασίας, νομίζω, ἀποβλέπων ἀκριβῶς, λέγω, εἰς τὴν σοβαρότητα τοῦ μέτρου τούτου, νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον πρῶτον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταρρυθμισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ παρέχηται μείζων ἐλευθερία εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἑκάστοτε κατὰ τὰς ἐνδείξεις ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνῃ, νὰ δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰ πράγματα. Ὡς εἶναι ὅμως διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον 1ον, κανονίζεται ἓν ὁριστικὸν μέτρον μία ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἐὰν κατόπιν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀποδειχθῇ τὸ μέτρον τοῦτο ἄστοχον, δὲν θὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον δι’ ἄλλου, ὃν ἡ πεῖρα, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἤθελεν ἀποδείξῃ ὡς μᾶλλον πρόσφορον διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκει τὸ ν)διον. Καὶ ὑποθέσατε πρὸς στιγμήν, ὅτι εὑρίσκεται εἷς ἔκτακτος ἄνθρωπος ἐν τῇ Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ, ὡς εὑρέθη κατὰ τὴν πολιορκίαν τῶν Παρισίων τοῦ 1870, πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύνατο καὶ μόνον νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα προνοήσῃ δι’ ὅλας ἐκείνας τὰς ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας προβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ὅπως ἐκεῖνος κατώρθωσε διὰ τῆς ἐκτάκτου ἰδιοφυΐας του νὰ κανονίσῃ τὴν διανομὴν τῶν τροφίμων εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Παρισίων, οὕτως ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐπάρκεια ἐπὶ μείζονα χρόνον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χρησιμοποιήσῃ τοῦτον.

§271Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θέλετε νὰ τὸ μεταβάλητε;

§272Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Θὰ τὸ μεταβάλητε, πιεζόμενοι ὑπὸ τῆς ἀνάγκης καὶ οὐδεὶς θὰ σᾶς κατηγορήσῃ, διότι θὰ εὑρεθῆτε πρὸ ἀναποδράστου ἀνάγκης, ἵνα θεραπεύσητε μέγα κακόν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, θὰ ἐνόμιζον, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο τὸ 1ον ἄρθρον νὰ διαρρυθμισθῇ ὡς ἑξῆς: νὰ ἐδίδετο πλήρης ἐξουσία εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δυνάμει Βασιλικῶν Διαταγμάτων ἑκάστοτε λαμβάνωνται τὰ ἔκτακτα ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποδεικνύῃ ἡ ἀνάγκη, ἐπὶ τῷ σκοπῷ, τὸν ὁποῖον προβλέπει κατωτέρω τὸ νομοσχέδιον. Τοιαύτη ἐξουσία ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκπροσωπουμένην ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλά, βεβαίως, τὸ τοιοῦτον παρ’ ἡμῖν θὰ θεωρηθῇ πάρα πολύ, διότι δὲν εἴμεθα συνειθισμένοι νὰ δίδωμεν τόσον ἀπόλυτον τὴν ἐξουσίαν, δικτατορικὴν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργούς, καὶ δὴ προκειμένου περὶ διαχειρίσεως ξένης περιουσίας. Μετὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔχω μόνον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ νομικοῦ κωλύματος, ἐὰν ἡ σκέψις, ἥν θέλω ὑποβάλῃ, θέλει θεωρηθῇ ὡς ὀρθὴ καὶ ἐφαρμόσιμος. Ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀσφαλειῶν, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς γνωρίζω, ἐσκέφθη καὶ ἐνόμισεν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ζημία εἰς τὸ Κράτος, ἐὰν ἀνεδέχετο αὐτὸ τοὺς κινδύνους τοῦ πολέμου διὰ τὰ ταξειδεύοντα ἐμπορεύματα. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤδη ἀνεγνώρισεν ὡς ὠφέλιμον καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ἐν ἐφαρμογῇ τὸ μέτρον τοῦτο, νὰ ἀναδέχηται αὕτη τοὺς κινδύνους τοῦ πολέμου καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ὑποβάλωνται τὰ μεταφερόμενα ἐμπορεύματα εἰς πληρωμὴν ἀσφαλίστρων. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔκαμε τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ ἀνεγνώρισεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τις κίνδυνος νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, διατί νὰ ἀναδεχθῇ μόνον τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου κινδύνους καὶ νὰ μὴ προβῇ ἔτι περαιτέρω, νὰ ἀναδεχθῇ καὶ τοὺς θαλασσίους κινδύνους; Τουτέστι νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραττεν εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ὁ Βαλλιάνος, ἐμπορευόμενος; Μέχρι τινὸς δ’ ἔπραττον τοῦτο οἱ Γαλαξειδιῶται καὶ Ἀνδριῶται, πράττουσι δὲ ὅλαι αἱ μεγάλαι Ἑταιρεῖαι, καὶ δὴ τὸ Λόϋδ; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μεταφορᾶς σίτου ἑξήκοντα ἀτμόπλοια. Τὰ ἑξήκοντα αὐτὰ ἀτμόπλοια ἀσφαλίζονται σήμερον κατὰ τῶν θαλασσίων κινδύνων καὶ κατὰ τῶν κινδύνων τοῦ πολέμου, ἐπίσης δὲ καὶ τὰ δι’ αὐτῶν μεταφερόμενα φορτία ἀσφαλίζονται καὶ τοιουτοτρόπως ἔχετε ἐκ διπλοῦ λόγου πληρωμὴν ἀσφαλίστρων, καὶ διπλῆν ἑπομένως αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν ἐμπορευμάτων, ὡς ἐκ τῆς διπλῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν. Ἔχετε ἐξ ἄλλου τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ἐμπορεύματος, τοῦ μεταφερομένου, ἀσφάλεια, ἡ ὁποία περιορίζεται μόνον κατὰ τῶν θαλασίων κινδύνων, διότι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου κινδύνους, τοὺς ἀνεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἔχετε 3% ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐμπορεύματος διὰ τὴν πληρωμὴν ἀσφαλίστρων. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον ἔχετε ἑξήκοντα ἀτμόπλοια ὡς νὰ εἶσθε ἰδιοκτήτης, διατί δὲν ἀνοίγετε ἕνα λογαριασμὸν αὐτασφαλείας εἰς ἑαυτούς; Ἐὰν τοῦτο ἐπράττετε, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν τοῦτο πράξητε ἤδη, θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ὑπὲρ καὶ οὐχὶ κατά, θὰ εἶναι εἰς πίστωσιν, διότι θὰ ὑπάρξῃ κέρδος καὶ ὄχι ζημία. Διότι εἶναι ἐκ τῆς πείρας παραδεδεγμένον, ὅτι ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα παθαίνουσι ζημίας ἐκ θαλασσίων δυστυχημάτων, δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ πέντε ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἀσφαλιζομένων, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ὀλικὸν ποσὸν τῶν καταβαλλομένων ἀσφαλίστρων εἶναι πάντοτε κατὰ πολὺ ἀνώτερον τῶν καταβαλλομένων ἑκάστοτε ἀποζημιώσεων, λόγῳ θαλασσίων ἀτυχημάτων, καὶ μένει πάντοτε κέρδος ὑπὲρ τοῦ ἀσφαλιστοῦ. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ὑφίστανται καὶ λειτουργοῦσιν ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι, δίδουσαι μέρισμα ἱκανοποιητικόν...

§273Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅταν εἶναι καλῶς ὠργανωμέναι. Δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω ἐγὼ τοιαύτην ἐργασίαν.

§274Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ διοργανώσητε ὑμεῖς εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν καταρτίζετε, ὅπως θὰ ἔχῃ λογαριασμὸν διὰ τὴν ἀξίαν, τὰς δαπάνας, τοὺς ναύλους καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα, θὰ ἔχῃ καὶ ἕν εἰδικὸν κονδύλιον, ἕν ἰδιαίτερον, ἂν θέλετε, βιβλίον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ καταγράφῃ καὶ θὰ κρατῇ τὸν λογαριασμὸν αὐτασφαλείας. Ἡ σύστασις ἀλληλασφαλείας κοινῶς ἀναγνωρισθεῖσα ὡς χρήσιμος καὶ μεταξὺ ἰδιωτῶν, προσέκρουσεν εἰς τὴν ἐνυπάρχουσαν δυσπιστίαν μεταξὺ τῶν ἀτόμων, ἡ ὁποία καθιστᾷ δύσκολον νὰ συμφωνήσωσι πολλοὶ καὶ συστήσωσι μίαν ἀλληλασφάλειαν, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχετε σεῖς εἰς τὴν ἐξουσίαν σας τόσα ἀτμόπλοια καὶ θὰ εἶσθε πλέον ὁ ἀσφαλιστὴς καὶ ὁ ἀσφαλιζόμενος, τὸ ζήτημα λύεται διότι δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι σεῖς δὲν ἐμπιστεύεσθε τὸν ἑαυτόν σας διὰ νὰ καταστήσητε τὴν τοιαύτην αὐτασφάλειαν. Σᾶς λέγω μάλιστα καὶ ἕν ἄλλο. Ἰδιώτης τις ἐν Σύρῳ, καὶ ἄν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη Καρέλλας ἢ Κορέλλας, ἐκ τῶν ἐμπορευομένων καὶ ἐφοπλιστῶν, ἔλυσε τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκεῖνος δι’ ἑαυτόν, διότι, ἀντὶ νὰ μετάσχῃ εἰς ἓν ἢ δύο ἀτμόπλοια κατὰ μέγαν ἀριθμὸν μετοχῶν καὶ νὰ εἶναι αὐτὸς μέτοχος ἐφοπλιστὴς εἰς ἓν ἢ δύο ἀτμόπλοια, ἔκαμε τὸ ἑξῆς: Ἐγένετο μέτοχος εἰς εἴκοσιν ἀτμόπλοια καὶ τὰς μερίδας αὐτοῦ δὲν τὰς ἠσφάλιζεν, ἀλλ’ ἐγίνετο εἰς ἑαυτὸν διὰ τὰς εἴκοσι μερίδας ἐπὶ εἴκοσιν ἀτμοπλοίων αὐτασφαλιστὴς καὶ ἐκαρποῦτο αὐτὸς τὸ ἐκ τῆς ἀσφαλείας κέρδος...

§275Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐγένετο ὑποχείριος εἰς τοὺς διαχειριστάς.

§276Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Οἱ κύριοι λέγουσιν, ὅτι ἐγένετο ὑποχείριος εἰς τοὺς διαχειριστάς. Πιθανόν. Διότι οἱ μεριδιοῦχοι οἱ περισσότεροι ἔχουσι τὴν κρατοῦσαν γνώμην. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὴν αὐτασφάλειαν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ Κράτος τουτέστιν, νὰ ὑποστῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπαθε τότε ὁ ἰδιώτης ἐκεῖνος. Διατί; Διότι ὁ ἴδιος θὰ εἶναι, τρόπον τινά, ἰδιοκτήτης καὶ ὁ ἴδιος διαχειριστὴς τῶν ἐπιτεταγμένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀτμοπλοίων...

§277Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐγὼ παρεμπιπτόντως εἶπον κἄτι τι.

§278Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προσπαθήσω, εἶναι νὰ ἀναθέσω εἰς πρόσωπα δυνάμενα νὰ ἔχωσι γνώσεις καταλλήλους, νὰ μᾶς εἴπωσιν: ὑπάρχει ἐπαρκὲς πεδίον κινδύνων ἀτμοπλοίων, ὥστε ἐπ’ αὐτῶν νὰ στηρίξωμεν μίαν ναυτοσφάλειαν ἢ ἄλλην ἀσφάλειαν;

§279Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀναπτύξω τὴν ἰδέαν ταύτην. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲ τὸ ἄρθρον 2ον ἐν τέλει δέον νὰ τροποποιηθῇ διὰ νὰ ἔχητε τὴν ἐλευθερίαν, ἐὰν εὕρητε τὸ μέτρον τοῦτο συμφέρον, νὰ τὸ ἐφαρμόσητε. Λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἡ συνομολόγησις ἀσφαλίστρων διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων 460 καὶ 500». Ἐὰν οὕτω μείνῃ τὸ ἄρθρον, ὅπως εἶναι, θὰ εὑρεθῆτε ἴσως πρὸ νομικοῦ κωλύματος, ὥστε νὰ μὴ δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μεταβληθῇ ὡς ἑξῆς: «ἡ συνομολόγησις ἢ ἀναδοχὴ ἀσφαλίστρων».

§280Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀναδοχὴ εἶναι;

§281Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δηλαδή, χωρὶς νὰ βάλητε «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων 460 καὶ 500»;

§282Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἠξεύρετε ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ νόμοι;

§283Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τοὺς εἶδον, Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ. Νὰ παραλειφθῇ ἡ φράσις «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων 460 καὶ 500», διότι οἱ νόμοι οὗτοι ὁρίζουσιν, ὅτι σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀναθέσητε εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ σᾶς καλύψῃ διὰ συνομολογήσεως ἀσφαλείας.

§284Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§285Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Λέγουσιν οἱ νόμοι....

§286Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπεται διὰ τῶν νόμων αὐτῶν ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὸ βάρος.

§287Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Νὰ ἀναθέσητε εἰς τὴν Τράπεζαν.

§288Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§289Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Νὰ ἀσφαλίζῃ διὰ τῆς Τραπέζης τὸ Κράτος. Τὰ ἀτμόπλοια εἶναι ἠσφαλισμένα ἤδη· δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἀσφαλείας.

§290Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ ποῖος εἶναι ὁ νόμος: (ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργούς, ὅπως ἀναθέτωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐντολοδόχον τοῦ Κράτους, νὰ προβαίνῃ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου εἰς κάλυψιν κινδύνων πολέμου ἐπὶ φορτίων διαφόρων ἐμπορευμάτων, βιομηχανικῶν καὶ γεωργικῶν προϊόντων καὶ μεταλλευμάτων καὶ ὀρυκτῶν, μεταφερομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰς τὸ Κράτος».

§291Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου.

§292Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀσφαλίζει τὸ Κράτος.

§293Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀσφαλίζει τὸ Κράτος τοὺς κινδύνους διὰ λογαριασμόν του. Νὰ ἀσφαλίσῃ εἰς μίαν τῶν ὑπαρχουσῶν Ἑταιρειῶν. Ἀπέναντι δὲ τῆς τοιαύτης ἀμφιβολίας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖτε εἰς τὸν νόμον σας περὶ ἀσφαλείας, τί σᾶς βλάπτει νὰ παραλείψητε τοῦτο;

§294Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀσφαλιστής εἶναι τὸ Δημόσιον εἰς αὐτά.

§295Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐννοῶ, κ. Ὑπουργέ, ὄχι μόνον νὰ ἀναδεχθῇ τὸ Κράτος τοὺς κινδύνους τῆς ἀσφαλείας, ἕνεκα τοῦ πολέμου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν θαλασσίων ἀτυχημάτων, ὄχι μόνον δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν πλοίων, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τοιουτοτρόπως τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς θὰ ἐλαττωθῶσι καθ’ ὅσον θὰ ἐλαττοῦνται καὶ τὰ ἀσφάλιστρα· δὲν εἶναι δὲ μικρὸν πρᾶγμα νὰ ἔχητε ἐκ τούτου ἓν κέρδος. Ἐν πρώτοις εἶναι τὰ συνήθη ἀσφάλιστρα κατὰ τῶν θαλασσίων κινδύνων 10% καὶ ἂν προστεθῶσι καὶ ἄλλα 10% τῶν κινδύνων τοῦ πολέμου, θὰ ἔχητε διαφορὰν τοῦ καθ’ ὅλου 20%. Νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι πολὺ σοβαρόν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῆς περαιτέρω τιμῆς τῶν μετακομιζομένων ἐμπορευμάτων εἰς ὄφελος τῶν καταναλωτῶν. Περὶ τούτου καὶ μόνον ἤθελον νὰ εἴπω.

§296Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφέρεται, ὅτι κατεδείχθη ἀνεπαρκὴς ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἕνεκα τῆς ἀποτόμου μεταβολῆς τῶν ὅρων τῶν συναλλαγῶν, ὅτι ἀπεδείχθη ἀνεπαρκὴς πρὸς προσανατολισμὸν ἀμέσως πρὸς τὰς νέας συνθήκας, νὰ ἀπευθυνθῇ ἀμέσως πρὸς νέας ἀγορὰς, καὶ ὡς ἐκ τούτου προεκλήθη ἡ ἀνάγκη τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους. Πρέπει ἐδῶ νὰ δηλώσω, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ὅλοι εἶναι σύμφωνοι, ὅτι τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον εἶναι τὸ μόνον ἐνδεδειγμένον διὰ Κράτος εὐνομούμενον καὶ ἰδίως μετὰ τὴν σημερινὴν τεραστίαν ἀνάπτυξιν τῶν συγκοινωνιῶν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πρὸς τούτοις εἶναι τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον τὸ μόνον μέσον διὰ νὰ περιορίζῃ τὴν ὑπερβολικὴν κερδοσκοπίαν. Λέγω τὴν ὑπερβολικὴν κερδοσκοπίαν, διότι κερδοσκοπία κανονικὴ εἶναι ἡ βάσις παντὸς ἐμπορίου, ἑπομένως περὶ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος, ἐνῷ ἡ ὑπερβολικὴ κερδοσκοπία, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς αἰσχροκέρδεια καὶ κατ’ αὐτῆς βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχουν μέσα περιορισμοῦ καὶ περιστολῆς. Καὶ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δηλ. ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν, ὅταν δὲ ὑπάρχει πόλεμος, ὅταν εὑρίσκονται ἐν εἰρήνῃ τὰ πράγματα καθ’ ὅλον τὸν κόσμον, ὑπάρχουν καὶ τότε περιορισμοὶ εἰς τὰς ἐλευθέρας συναλλαγάς. Οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι πρῶτον αἱ προμήθειαι τῶν πολεμικῶν εἰδῶν καὶ πάντων τῶν εἰδῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰ Κράτη, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος καθίσταται αὐτὸ τὸ ἴδιον ἔμπορος καὶ βιομήχανος καὶ δεύτερον τὰ μονοπώλια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν διὰ λόγους ταμειακούς. Καὶ εἰς τὰς δύο περιστάσεις μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ Κράτος περιορίζει τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον καὶ τὸ περιορίζει δικαίως. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ τρόπος περιστολῆς, κατὰ τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις, τῆς αἰσχροκερδείας, ὡς ἐπίβλεψις τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἀστυνομικὸς, ἐπ’ αὐτοῦ ἔλεγχος. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ τακτικοὶ ὅροι ἔχουσιν ἀνατραπῆ, ἕνεκα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Κατὰ τὴν περίστασιν αὐτήν, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Κράτος ἐν ἐπαρκείᾳ τὰ εἴδη τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ Κράτους, βεβαίως οὐδὲν ζήτημα θὰ ἐγεννᾶτο ἐνταῦθα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ τὸ ἐμπόριον ἐντελῶς ἐλεύθερον, οἱοδήποτε θὰ ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ ἢ νὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἴδη πρώτης ἀνάγκης καὶ διὰ τῆς ἐλευθέρας συναλλαγῆς θὰ ἐκλονίζετο ἡ κερδοσκοπία κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὑπερβολή. Ἀλλ’ ὑπάρχει ὁ πόλεμος καὶ ὑπάρχει ἡ περιστολὴ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκ λόγων μὴ ἐξαρτωμένων ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ Κράτους. Δυστυχῶς ὅλα τὰ οὐδέτερα Κράτη, τὰ γείτονα πρὸς τὰ ἐμπόλεμα, εὑρίσκουν δυσκολίαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Δὲν εἶναι μόνον ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσκολίαν ταύτην, εἶναι ἡ Νορβηγία, ἡ Σουηδία, ἡ Ὁλλανδία καὶ ἡ Ἑλβετία...

§297Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἡ Ἰταλία.

§298Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Ἰταλία ἂν καὶ αὐτὴ ἐμπόλεμος, ἐν τούτοις καὶ αὐτὴ εὑρίσκεται εἰς δυσκολίαν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰδῶν τινων. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπάρχει αὐτὸς ὁ περιορισμὸς δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ περιορισμὸς πρέπει νὰ μείνῃ πάγιος. Εἶναι ἴσως δυνατὸν καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν τῆς θαλάσσης καὶ αἱ ὁποῖαι ὥρισαν τὸ ποσὸν τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ γίνῃ διαπραγμάτευσις πρὸς αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν προϊόντων τῆς πρώτης ἀνάγκης. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καθῆκον ἔχει νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἑξῆς ἀπόψεως: ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπόθεμα ἀρκετὸν διὰ τὸν τόπον, διότι τοῦτο θὰ δώσῃ εὐκολίαν νὰ ἀφίσῃ κάποιαν ἐλευθερίαν εἰς τὸ ἐμπόριον....

§299Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐγένετο.

§300ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο. Ἔχομεν ἀπόθεμα ἑνὸς μηνός.

§301Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ εἶναι εὐχάριστον. Αὐτὸ ἴσως εὐκολύνει τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἐλευθερίας εἰς τὰς συναλλαγάς.

§302Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄνευ τοιούτου ἀποθέματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἑνὸς μηνὸς ἐφόδιον διὰ νὰ γίνῃ κατανομή.

§303Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔχετε διὰ νὰ κανονίσητε τὴν διανομήν.

§304ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Περιστέλλεται καὶ ἡ κερδοσκοπία.

§305Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς. Κατ’ ἀρχὴν δέχομαι τὴν ἀποταμίευσιν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἰδίως πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν. Ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ ζήτημα ἔθεσε τοῦτο σαφῶς εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ νομίζει, ὅτι δύναται νὰ συνοψισθῇ εἴς τινα φράσιν τοῦ ἄρθρου 2, περὶ τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία φράσις ἐτέθη κατὰ πρότασιν ἰδικήν μου, ἔχει δὲ οὕτω: «καὶ ἐν ἐλλείψει ἐπαρκείας τῶν εἰσερχομένων ἐκ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου». Δηλαδή, θὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἡ ἐπάρκεια τῶν εἰσαγομένων ἐξ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Αὐτὸς εἶνε εἷς τῶν περιορισμῶν τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου.

§306Γ. ΠΩΠ. Πῶς θὰ ἐπεμβαίνῃ; Δὲν εἴπατε πῶς θὰ ἐξακριβοῦται ἡ ἀνάγκη.

§307Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Νὰ ἀφήνεται κάποια ἐλευθερία εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§308Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶνε τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον διέπει ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε ἐνεργείας τοῦ Κράτους. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας καταφθάνουσι δώδεκα ἢ δεκατέσσαρες χιλιάδες τόννοι ζακχάρεως. Ἐὰν δὲν κατώρθωσα, νὰ φέρωσιν οἱ ἔμποροι ζάκχαριν διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἠναγκάζετο τὸ Κράτος νὰ φέρῃ αὐτὸ, ὡς τοῦτο γίνεται καὶ εἰς τὸν σῖτον. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ προμηθευθῇ τὰ τρόφιμα ὁ τόπος διὰ τῶν ἐμπόρων, τοῦ Κράτους ὠθοῦντος μόνον καὶ παρεμβαίνοντος, θὰ ἦτο ὠφέλεια.

§309Γ. ΠΩΠ. Τὴν βάσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἀνακαλύπτει κανεὶς εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει.

§310Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐν τῷ πνεύματι τῆς Κυβερνήσεως ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διεξαγωγὴ τῆς ἐργασίας ἐπρυτάνευσεν, ἀλλ’ ὑπάρχουν δυσχέρειαι ἐκ τῶν πραγμάτων.

§311Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἔχω τίποτε ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ὁ χειρότερος ἔμπορος. Οἱονδήποτε ἐμπορικὸν κατάστημα εἶναι ἀνώτερον αὐτοῦ. Τὸ Κράτος εἶναι ἀκατάλληλον ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτήν. Εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ἐχωρίσθησαν τὰ ζητήματα. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἓν τράστ...

§312Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἐγένετο διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνεξέλεγκτον ἐξαγωγήν, διότι ἐκεῖ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ πολέμου ἤρχισεν ἐπιτακτικὴ ἡ ἀξίωσις ἐποπτείας ἐκ μέρους τῶν ἐμπολέμων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶνε ὀργάνωσις αὐτῆς τῆς ἐποπτείας.

§313Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἱδρύθη ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1914.

§314Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Εἶναι ὀργάνωσις αὐτῆς τῆς ἐποπτείας, τὴν ὁποίαν ἠξίωσεν ἡ μία ὁμὰς τῶν ἐμπολέμων. Διὰ τοῦτο ἱδρύθη ἡ Ἑταιρεία αὐτή, δι’ ἧς γίνεται ἡ εἰσαγωγὴ ὅλων τῶν εἰδῶν, τῶν ὁποίων ἐννοεῖ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἡ μία ἐμπόλεμος ὁμὰς εἰς τὴν ἄλλην ἐμπόλεμον ὁμάδα, γίνεται δὲ ἡ προμήθεια τῶν εἰδῶν διὰ τῆς Ἑταιρείας. Ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζῃ τοιαύτην ποσότητα, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ καὶ δι’ ἐξαγωγήν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐξαχθοῦν τρόφιμα πρὸς τὴν Γερμανίαν καὶ πρὸς τὴν Αὐστρίαν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐπιτροπῆς εἰσάγονται. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι μηχανισμὸς, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει τὴν ἐποπτείαν τῆς μιᾶς ἐμπολέμου ὁμάδος.

§315Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδή, τὴν ὑποχρέωσιν μᾶλλον, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τῶν ἐμπολέμων νὰ μὴ ἐξαγάγῃ, τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν, προκειμένου περὶ τῆς Ἑλλάδος, ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν ξένων.

§316ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§317Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§318ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἀνέλαβε τὸ Κράτος τὸ ἰδικόν μας νὰ μὴ ἐξάγῃ πρὸς τοὺς ἐμπολέμους ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐδῶ εἰδῶν, διότι οὐδὲ μᾶς ἐζητήθη, οὐδὲ ἀνελάβομεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Διὰ τοῦτο ἐπέβαλον αὐτὸ τὸ «ρατσιονεμάν», δηλαδή, νὰ μᾶς δίδουν ὅ,τι νομίζουν, ὅτι ἀρκεῖ διὰ τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν, πλέον ἑνὸς μηνός. Ἐπειδὴ ἐκάματε μνείαν ἀναλήψεως ὑποχρεώσεως, διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε αὐτὴν τὴν διακοπήν.

§319Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁπωσδήποτε εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ἔχομεν τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ τράστ αὐτὸ ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας νὰ μὴ ἐξάγῃ εἰς Κράτη ἐμπόλεμα, εἴδη εἰσαγόμενα εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ἔξωθεν. Ἀλλ’ ἀνέφερον τὸ τράστ αὐτὸ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι εἰς αὐτό, ἄν καὶ εἶναι Κράτος, δὲν ἀνέλαβεν ὡς ἔμπορος τὴν προμήθειαν καὶ εἰσαγωγὴν ἐμπορευμάτων εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, ἀλλ’ εἶναι ἁπλοῦς μεσάζων, ἑπομένως ρυθμίζει τὸ ἐμπόριον· βλέπει ποῦ ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι καὶ ὑποδεικνύει ὁποῖαι εἶναι αἱ πηγαὶ τῶν ἐμπορευμάτων καὶ εἰς ποῖον διάστημα δύνανται νὰ ἔλθωσι καὶ εὐκολύνει τοὺς ἐμπόρους νὰ φέρουν τὰ ἐμπορεύματα εἰς τὸν τόπον. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει ἐν Ὁλλανδίᾳ καὶ μία ἄλλη ἐπιτροπὴ κυβερνητική, ἡ ἐπιτροπὴ τῆς διανομῆς τῶν προϊόντων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία εἰς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διατρέχουν ὅλα τὰ οὐδέτερα Κράτη· εἶναι ἀκόμη ἀναγκαιοτέρα διὰ τὰ ἐμπόλεμα Κράτη, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν εὐκολίαν νὰ εἰσάγουν ὅλα τὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ οὐδέτερα Κράτη εἶναι ἐπίσης ἀναγκαία. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ κέντρον τοῦ βάρους τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν τώρα, πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς μᾶλλον παρὰ εἰς τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας, δηλαδή, ἡ ἐπιτροπὴ μόνον νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς προμηθείας, νὰ ρυθμίζῃ τὴν προμήθειαν, νὰ ὑποδεικνύῃ τὰς ἀγοράς, νὰ κινῇ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἐμπόρων ὑπὲρ ὡρισμένων ἀγορῶν, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀναλαμβάνῃ αὐτὸ τὴν μεταφοράν, ἐφόσον δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ἐφόσον ὑπάρχουν ἀποθέματα.

§320Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ μετὰ τῆς Ἀμερικῆς συγκοινωνία ἀπαιτεῖ πλέον τῶν δύο μηνῶν, διότι διὰ νὰ παραγγείλητε σῖτον σήμερον δὲν θὰ τὸν ἔχετε πρὶν ἢ παρέλθουν δύο μῆνες. Δὲν ἔχετε πλοῖον ἐκεῖ, θὰ ἐπιτάξητε πλοῖον, θὰ διαμείνῃ τὸ πλοῖον εἰς τὴν Ἀμερικήν, θὰ φορτώσῃ καὶ θὰ ἐπανέλθῃ. Πρέπει λοιπὸν νὰ φροντίσητε πρὸ δύο μηνῶν καὶ νὰ φροντίσητε καὶ περὶ πλοίου. Ὥστε ἔχετε μακρὸν διάστημα.

§321Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκτὸς ἄν ἠθέλομεν νὰ λάβωμεν γαιάνθρακας ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν.

§322Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ διὰ γαιάνθρακας πρέπει νὰ λογαριάσητε δύο μῆνας. Ὥστε, ἄν θέλετε νὰ κανονίσητε σήμερον τὰς προμηθείας, θὰ κανονίσητε τὰς προμηθείας τοῦ Μαΐου καὶ δὲν ἠξεύρετε τὸν Μάϊον εἰς ποίας περιστάσεις θὰ εὑρίσκεται τὸ ἐμπόριον τῶν σιτηρῶν, διότι ἀπὸ σήμερον θὰ ἀγοράσωμεν τὸ σιτάρι καὶ θὰ στείλωμεν πλοῖον ἀπὸ σήμερον. Βλέπετε ποία εἶναι ἡ δυσκολία.

§323Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Ἐπιτροπῆς.

§324Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ δυσχέρεια τοῦ χρόνου. Εἶναι μεγάλη ἡ χρονικὴ ἀπόστασις.

§325Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὑπάρχουν τρεῖς σκοποὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν: ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἐπαρκείας τῶν προμηθειῶν, δεύτερον ἡ διανομὴ καὶ τρίτον ὁ περιορισμὸς τῆς ἐκμεταλλεύσεως...

§326Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§327Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ κέντρον τοῦ βάρους πρέπει νὰ εἶναι ἡ διανομή.

§328Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§329Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἐξασφάλισις τῆς προμηθείας δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν μέρει διὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ὁ δὲ περιορισμὸς τῆς ἐκμεταλλεύσεως θὰ ἀνατίθεται εἰς τὴν νόμιμον ἀρχήν, τὴν δικαστικήν.

§330Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, πῶς θὰ μεταφέρῃ ἐξ Ἀμερικῆς τὰ διάφορα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα θὰ προμηθεύεται, διὰ τῶν ἐπιτάκτων ἀτμοπλοίων;

§331Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τῶν ἐπιτάκτων πλοίων. Τὸ ἔχομεν βάλει εἰς τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 6, κατὰ πρότασιν ἰδικήν μου, προσετέθη τὸ ἑξῆς: — δὲν ἠξεύρω μόνον κατὰ πόσον θὰ γίνῃ δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς — (ἀναγινώσκει) «Ἡ ἐπίταξις δύναται νὰ ἀφορᾷ ἢ ὁλόκληρον πλοῖον, ἢ καὶ μέρος αὐτοῦ, ἐπὶ ἐπιβατικῶν δὲ πλοίων δύναται νὰ ἐπιταχθῇ καὶ μόνος ὁ διὰ φορτίον προωρισμένος χῶρος τοῦ πλοίου ἢ καὶ μέρος αὐτοῦ, εἴτε διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ἰδιωτῶν, Ἑλλήνων ὑπηκόων». Δηλαδή, δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου δύναται νὰ γίνῃ, ὡς ἔλεγον, λύσις τῆς ἐπιτάξεως καὶ παραχώρησις ἑνὸς πλοίου ἐπιτατεγμένου εἰς ἰδιώτας.

§332Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§333Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν βλάπτωνται τὰ συμφέροντα τῶν ἐφοπλιστῶν ἐκ τούτου, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ εὑρίσκω πρακτικόν.

§334Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λέγει ἡ Τράπεζα εἰς τὸν ἐφοπλιστήν: Τὶ προτιμᾷς; Νὰ ὑπαχθῇς εἰς τὸ Κράτος, ἢ νὰ ὑπαχθῇς εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Α ἢ τοῦ Β; Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σήμερον αὐτό, ἐν μεγάλῳ μέτρῳ, τὸ μὲν διότι οἱ ἔμποροι ἔχουσι μεγάλας προμηθείας καὶ δεύτερον δὲν ὑπάρχουν πλοῖα, μολονότι ἔχομεν 250.000 τόννων πλοῖα ἐπίτακτα· διότι ἔχομεν νὰ μεταφέρωμεν ἐξ Ἀμερικῆς ἐμπορεύματα 270.000 τόννων. Ὥστε θέλομεν ἀκόμη 20.000 τόννων πλοῖα.

§335Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ ποῖον διάστημα χρειάζονται; Τώρα;

§336Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τώρα.

§337Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ διάστημα τριῶν μηνῶν περίπου χρειάζονται 200.000 τόννοι;

§338Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πλοῖα, τὰ ὁποῖα λείπουν. Ἀλλὰ εὑρίσκονται εἰς τὸν ὠκεανόν, ἄλλα φορτώνουν εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἄλλα μεταβαίνουν νὰ φορτώσουν. Τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην πλοίων 270.000 τόννων. Λοιπόν, ἂν ζητήσῃ τὶς ἐμπορευόμενος, δὲν ἔχει νὰ τοῦ δώσῃ τὸ Κράτος.

§339Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ χωρητικότης τῶν πλοίων τῶν Ἑλληνικῶν ἔχει ἐλαττωθῆ ἐσχάτως, ἀπὸ 800.000 τόννων, εἰς 550.000.

§340Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως, ἀλλ’ εἶναι καὶ μικρὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν διὰ τόσον μεγάλα ταξείδια.

§341Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι πολλὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐφυγαδεύθησαν.

§342Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πολλὰ συνελλήφθησαν εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν.

§343Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ κανονισμὸς τῆς ἐπιτάξεως, οὕτως ὥστε νὰ γίνεται αὕτη ἐκ περιτροπῆς, εἰς ὅλα τὰ πλοῖα.

§344Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν κατορθοῦτο αὐτό, θὰ ἦτο μέγα κέρδος, διότι θὰ ἔχωμεν πλοῖα περισσότερα.

§345Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἕν τῶν ἔργων τῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι καὶ αὐτό. Ὁπωσδήποτε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ κἄποια ἐλευθερία εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἰδίως πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ πνεῦμα αὐτῆς, ὅτι δὲν εἶναι τεθειμένη νὰ καταπνίξῃ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἡ ὁποία τόσον θαυμάσια, ἀνέκαθεν, ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της ἔναντι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ νὰ τὴν ποδηγετήσῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη, καὶ νὰ τὴν ἐπιβλέπῃ. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1ον ἄρθρον, ὑπέδειξα καὶ ἐγώ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσιν ὀνομαστὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως, νομίζω, ὅτι συμφέρει μᾶλλον νὰ ἀφεθῇ κἄποια ἐλευθερία εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Ὑπουργείων ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ἰδιώτας, νομίζω, ὅτι πρέπει οἱ κατονομαζόμενοι εἰς τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ περιληφθῶσι καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, δηλαδή, νὰ ὁρισθῇ σαφῶς ποῖαι τάξεις ἀντιπροσώπων περιλαμβάνονται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ μεταξὺ αὐτῶν δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην μερικῶν βουλευτῶν περὶ συμπεριλήψεως καὶ ἀντιπροσώπων τῶν Συντεχνιῶν, ὄχι διότι αὐτοὶ ἔχουν εἰδικότητα εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, οἱ ἐφοπλισταί, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ τραπεζῖται ἔχουσιν εἰδικότητα εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, διότι πρόκειται περὶ ἐμπορικῆς ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀρθῇ κάθε ἀμφιβολία καὶ κάθε δυσπιστία τοῦ πτωχοῦ λαοῦ περὶ τῆς καλῆς διαθέσεως τῶν ἀποθεμάτων καὶ τῆς καλῆς ἐν πᾶσιν ἐνεργείας τῆς Ἐπιτροπῆς.

§346Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, κ. Βουλευταί, καθ’ ἣν ἐπετάχθη τὸ πρῶτον σιτοφορτίον ἐν Πειραιεῖ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐπῆλθε τὸ πρῶτον φράγμα εἰς τὴν φυσικὴν κυκλοφορίαν τοῦ ἐμπορίου, καὶ δὴ τοῦ σιτεμπορίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ ὀλίγου μᾶς ἔδωσε μίαν ζωηροτάτην εἰκόνα τῶν ἐμπορικῶν κινήσεων. Ἀλλὰ τὸ σιτεμπόριον εἶναι ὁ λεπτότερος ἐμπορικὸς κλάδος, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν προβλέψεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ, καὶ τῶν κινήσεων, δι’ ὧν θὰ δράσῃ. Αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου δὲν κανονίζονται εἰς μίαν ἀγοράν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Ρουμανίας εἰς τὰς ἀγορὰς τὰς Ἀμερικανικὰς καὶ τῶν λοιπῶν χωρῶν τῆς παραγωγῆς, ἀμοιβαίως ἐπ’ ἀλλήλας ἐπιδρώσας. Εἶναι μία διεθνὴς εὐαίσθητος ἀγορά, τῆς ὁποίας αἱ τιμαὶ αὐξομειοῦνται ἑκάστοτε, ἀναλόγως τῶν κατὰ τόπους συνθηκῶν. Προσετέθησαν δὲ ἤδη, λόγῳ τῶν σημερινῶν γεγονότων, καὶ τὰ πολεμικὰ ἐμπόδια. Εἰς τὰς δυσχερείας ταύτας τῶν προβλέψεων τοῦ ἐμπορίου παρενετέθη καὶ ἡ ἐπέμβασις τῆς Πολιτείας, παρενετέθη δηλαδὴ ἕν ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον θὰ εὑρίσκετο εἰς τὸν τόπον τοῦ προορισμοῦ τοῦ φορτίου εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως. Καὶ τὸ ἀπόθεμα τοῦτο εὑρίσκεται εἰς χεῖρας συναγωνιστοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ὡς ἐλατήριον τὸ συμφέρον. Πᾶς ἔμπορος, ὅταν πρόκειται νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἐπιχειρήσεώς του, ὑπολογίζει ἑκάστοτε, ὡς ἀναγκαίαν καὶ ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν, ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι συναγωνισταί του θὰ ἔχωσι πάντως ἕν ὅριον πωλήσεως, ὑπὸ τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ κατέλθωσι, τὸ ὅριον, οὐ μόνον τῆς ἰδίας αὐτῶν ζημίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας καὶ τῶν κινδύνων των, τοῦ ἐμπορικοῦ αὐτῶν κέρδους, ἔστω καὶ ἐλαχίστου. Ἀνεξαρτήτως βεβαίως τῶν ἐκτάκτων περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας σχηματίζονται συνδικάτα, πωλοῦνται ἄνευ κέρδους ἢ ἐπὶ ζημίᾳ, ἵνα ἐξοντώσωσι τοὺς ἄλλους. Ἄνευ τῆς προβλέψεως ταύτης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐμπόριον. Καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν τὸ Κράτος, τὸ ἔχον ἐπιτεταγμένον τὸν σῖτον, προβλέπεται, ὅτι θὰ τὸν δώσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν, οὐχὶ ἐπὶ κέρδει, ἀλλὰ μόνον χάριν τῆς κοινῆς ὠφελείας, χάριν τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὸ ἐμπόριον σταματᾷ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων ἐπῆλθον καὶ τὰ γεγονότα, ὧν προηγουμένως ἐμνήσθην, ἐπῆλθον οἱ ἀποκλεισμοὶ καὶ αἱ νηοψίαι, αἱ μακραὶ διατριβαὶ τῶν πλοίων εἰς διάφορα σημεῖα τοῦ διάπλου, καὶ ἐπεβάρυναν ἀκόμη περισσότερον τὸ ἐμπόρευμα. Ἑπομένως, καθίστανται δυσχερέσταται αἱ προβλέψεις περὶ τῶν τιμῶν, εἰς ἃς θὰ στοιχίσῃ καὶ θὰ πωληθῇ τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὸν τόπον τοῦ προορισμοῦ. Εὐθὺς δ’ ὡς ἔπαυσεν ἡ κυκλοφορία, προκύπτει ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους. Βεβαίως, εἴμεθα ὅλοι ἐμπεποτισμένοι μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ καὶ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Δὲν εἶμαι προσηλωμένος εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν σήμερον ἀπό τινας ἐκ τῶν ἐγκρίτων συναδέλφων, τῆς ἐν παντὶ χρόνῳ καὶ ἐν παντὶ ἐδάφει ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους, τῆς ἐπεμβάσεως ἐν παντὶ κλάδῳ τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν λειτουργιῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς ἀπολύτου ἰδέας τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, τῆς θεωρίας ἐκείνης, καθ’ ἣν τὰ πάντα θέλουσιν εὐοδωθῇ διὰ τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, μέχρι τῆς ἄλλης θεωρίας, ὅτι πρέπει ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ Κράτος νὰ ἐπέρχηται καὶ αὐτὸ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ρυθμιστοῦ τῶν οἰκονομικῶν κινήσεων, ὑπάρχει ἡ μέση ὁδός, ἡ ἐνδεικνυομένη ἐκ τῶν περιστάσεων, ἡ ὁδός, τὴν ὁποίαν σήμερον ἡ νεωτέρα ἐπιστήμη ἀνεῦρε, ζητοῦσα τὴν ἀλήθειαν. Κατόπιν τῆς γενικῆς αἰσιοδοξίας τῆς παλαιᾶς θεωρίας τοῦ μερκαντιλισμοῦ, τῆς διαρκοῦς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους, κατόπιν τῆς μεγαλειτέρας ὕστερον αἰσιοδοξίας τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, ἡ ἐπιστήμη εὗρε τὴν ὀρθὴν λύσιν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ὁ ἰατρός, ὅστις, ὅταν βλέπῃ ἀκμαίαν τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν τοῦ ὀργανισμοῦ, ὅταν βλέπῃ τὸν ὀργανισμὸν ὑγιᾶ, τὸν ἀφήνει λειτουργοῦντα κατὰ τοὺς φυσικοὺς αὐτοῦ νόμους. Ἀλλ’ ὅταν βλέπῃ, ὅτι ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἐπῆλθε νόσος τις εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὀφείλει νὰ ἐπέμβῃ.

§347ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλ’ ἡ διάφορος χρῆσις τῆς ἐπεμβάσεως.

§348Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Τοῦτο θέλει τὸ εὕρῃ ὁ καλὸς κυβερνήτης. Ὁ δεξιὸς Κυβερνήτης θὰ εὕρῃ, ἐὰν πράγματι ὁ ὀργανισμὸς ἐξετράπη τῆς φυσιολογικῆς καταστάσεως. Ὁ δεξιὸς Κυβερνήτης θὰ διαγνώσῃ τοῦτο ἐν τῇ δεδομένῃ στιγμῇ. Ἄλλως θὰ μυωπήσῃ κατὰ τὴν κατάλληλον στιγμὴν καὶ θὰ ἀφήσῃ νὰ τοῦ διαφύγῃ ἡ περίστασις, καθ’ ἣν ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του. Καὶ ἐνταῦθα, εὐθὺς ὡς ἐπῆλθεν ἡ πρώτη ἀνάγκη τῆς τροφοδοσίας τῶν πολιτῶν, συνέπεια ταύτης ὑπῆρξεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιτάξεως. Ἡ δὲ ἐπίταξις φέρει ὡς ἀναγκαίαν καὶ ἀναπότρεπτον ἀκολουθίαν τὴν στάσιν τοῦ ἐμπορίου. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν κίνησιν πᾶν βῆμα ἔχει τὰς συνεπείας του. Καὶ τὰς συνεπείας ἐκείνας, διὰ νὰ τὰς ἄρωμεν, κατόπιν, χρειαζόμεθα ὁλόκληρον σύστημα καὶ ὁλόκληρον ὀργάνωσιν. Ὅταν εἰσέλθωμεν ἅπαξ εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην, δὲν ἐξερχόμεθα ταχέως καὶ εὐκόλως. Πρὸ τοιούτου διλήμματος, δύο μέθοδοι παρουσιάζονται. Ἢ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας, νὰ προσπαθήσωμεν δηλαδὴ νὰ ἐνθαρρύνωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὸ ἐμπόριον, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα μέσα, ὥστε νὰ συνέλθῃ ἐκ τοῦ κλονισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπροξένησαν τὰ γεγονότα, καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν ἐλπίζοντες, ὅτι τὴν θεραπείαν θὰ φέρῃ ἡ φυσικὴ κυκλοφορία, ἢ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἄλλην ὁδόν, τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας. Ἐνταῦθα, κ. Βουλευταί, ἐπροτιμήθη ἡ δευτέρα ὁδός, ἂν καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἐδοκιμάσθη ὅσον ἔπρεπεν ἡ πρώτη ὁδός. Διότι ἀκούω τοὐλάχιστον, — δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω, δὲν ἔχω περὶ τούτου τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, — ἀκούω ὅμως, ὅτι εἰς τὸ ἐμπόριον δὲν παρεσχέθησαν ὑπὸ τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων τῆς χώρας αἱ εὐκολίαι ἐκεῖναι, αἵτινες ἐπεβάλλοντο, ἵνα δυνηθῇ τοῦτο νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν φόβων, τοὺς ὁποίους παρῆγεν ἡ κατάστασις....

§349Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐννενήκοντα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἔδιδον ἐπὶ τῆς τιμῆς.

§350Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω, ἤκουσα, ὅτι δὲν ἔδιδον.

§351Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις τῆς Τραπέζης τὸ λέγει.

§352Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἤκουσα, ὅτι οἱ ἔμποροι παρεπονοῦντο, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην αἱ εὐκολίαι τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων τῆς χώρας πρὸς τὸ ἐμπόριον ἐχαλαρώθησαν. Ἐὰν τοῦτο συνέβη, ἦτο ἐσφαλμένη ἡ πολιτικὴ τοῦ πιστωτικοῦ ἱδρύματος τῆς χώρας. Ἀλλὰ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης συνέπεια εἶναι ἡ παροῦσα κατάστασις...

§353Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἷς τῶν κ. κ. Ὑποδιοικητῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὁ κ. Μάξιμος, μοὶ εἶπεν, ὅτι, κατὰ τὴν συμφωνίαν τῆς τότε Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Τραπέζης, εἶχεν ἀποφασισθῇ νὰ μὴ δίδηται πίστωσις πρὸς τοὺς ἐμπόρους πρὸς μεταφοράν, διότι τὸ Κράτος εἶχε σκοπὸν νὰ μεταφέρῃ ἀπ’ εὐθείας...

§354Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πότε σᾶς διεβιβάσθη τοῦτο;

§355Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ Ἰούλιον. Τὸ ἀνέφερε καὶ ὁ τότε συνυπουργός σας κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§356Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀπαγορεύσει νὰ δώσῃ χρήματα, ἀφοῦ ἐνόμιζεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ αὐτή.

§357Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ οἱ ἔμποροι παρεπονέθησαν, ὅτι τὸ Κράτος ἦρε τὴν πίστωσιν.

§358Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἤκουσα λεγόμενον ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὅτι αἱ εὐκολίαι τῆς Τραπέζης ἤρθησαν κατά τι μέτρον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐγεννήθησαν αἱ δυσχέρειαι. Καὶ ἐὰν τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τοῦ πρώτου πιστωτικοῦ ἱδρύματος τῆς χώρας, δὲν τὸ ὑποθέτω, οὔτε τὸ φαντάζομαι, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη ἐγένετο, ὅπως συγκεντρώσῃ εἰς χεῖρας ἑαυτοῦ τὸ πιστωτικὸν ἵδρυμα τὸ μονοπώλιον τῆς ἀγορᾶς τοῦ σίτου.

§359Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διὰ τὰ ἐμπορεύματα;

§360Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Διὰ τὰς προμηθείας.

§361Γ. ΠΩΠ. Εἶναι 1%;

§362Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§363Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶνε 1) 8%.

§364Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς προμηθείας τῶν ἀλεύρων διὰ τῆς Τραπέζης, εἶδον 1%.

§365Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἴσως εἶνε ἡ προμήθεια, τὴν ὁποίαν πληρώνει εἰς Ἀμερικήν.

§366Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Ἡ Τράπεζα λαμβάνει 1) 8%. Ὁ περιορισμὸς τῶν πιστώσεων ὀφείλεται εἰς κακῶς ἐννοούμενον συναγωνισμόν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἡ Τράπεζα ἐφοβεῖτο ζημίας.

§367Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐκ τῶν περιστάσεων τούτων τὸ ἐμπόριον κατέστη ἀνίκανον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοὺς σκοπούς του.

§368Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δίδω οὐδένα λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Τράπεζα ἢ τὸ Κράτος νὰ ἐπιθυμῇ νὰ φορτωθῇ μὲ τοιούτου εἴδους ἐργασίας.

§369Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἴσως ὑπῆρξαν δισταγμοὶ ἢ φόβοι τοῦ πιστωτικοῦ ἱδρύματος. Ἴσως τοῦτο δὲν εἶχε τὸ ἐπαρκὲς θάρρος νὰ προβῇ εἰς τὰς παραχωρήσεις καὶ εὐκολίας.

§370Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διατὶ νὰ προβῇ, ἀφοῦ τὸ ἐμπόριον δὲν εἶχε δύναμιν ἐπαρκῆ, ἀφοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον; Τὶ νὰ κάμῃ ἡ Τράπεζα; Ἐκ πείρας σᾶς βεβαιῶ, ἐκ προσφάτου περιστατικοῦ, ὅτι ἀγῶνα ὁλόκληρον κατέβαλεν ἡ Τράπεζα, ἵνα δυνηθῇ νὰ πείσῃ ἐμπόρους νὰ φέρωσι ζάκχαριν, καὶ δὲν θέλω νὰ εἴπω πῶς κατωρθώθη, νὰ ἔλθῃ ἡ ζάκχαρις αὐτή.

§371Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἤθελον οἱ ἔμποροι;

§372Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύνανται οἱ ἄνθρωποι νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§373Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Πιθανῶς, ὡς σᾶς εἶπον, καὶ πρὶν ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ διακόψῃ, νὰ ἦτο αὐτὴ ἡ ἐνδεδειγμένη πολιτικὴ τῆς Τραπέζης. Ἐὰν ὅμως ἡ πολιτικὴ τοῦ πιστωτικοῦ ἱδρύματος ὑπῆρξε συνέπεια φόβου, τότε οἱ φόβοι οὗτοι οὐδὲν ἄλλο ἔκαμαν ἢ νὰ αὐξήσωσι τὴν ἔντασιν τῆς κρίσεως. Εἰς τὰς ὥρας τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν κρίσεων καὶ ἰδίως κατὰ τὴν πρώτην αὐτῶν ἐμφάνισιν — καὶ ἐνταῦθα ἦσαν τὰ συμπτώματα καταφανῆ — εἰς τοιαύτας στιγμάς, οὐχὶ αἱ Κυβερνήσεις, ἀλλὰ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα τῆς χώρας, ἐπεμβαίνοντα καὶ κρίνοντα τὴν κατάστασιν, ἀποφασίζουσι κυρίως ἐπὶ τῶν ληπτέων συντόνως μέτρων πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ὀξύτητος. Καὶ ἴσως, ἐὰν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐνεθαρρύνετο τὸ ἐμπόριον, ἐὰν ἐδίδετο ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα εὐκολία εἰς τὸ ἐμπόριον, ἴσως δὲν θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς σημερινῆς κρίσεως. Ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα τὸ κακὸν ἐγένετο, τὸ πρῶτον βῆμα ἐγένετο καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ γεγονότος, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, δὲν δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν, εἰ μὴ διὰ τῆς ἐμμονῆς εἰς τὴν ὁδόν, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήλθομεν καὶ ἐκ τῆς ὁποίας, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ προσπαθήσωμεν μὲ ὅλους τοὺς δυνατοὺς τρόπους νὰ ἐξέλθωμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον σας, ὡς ἀντελήφθην ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς σας πρὸς τὸν ἔγκριτον προαγορεύσαντα συνάδελφον.

§374Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶπον τοῦτο, ὅτι οὐδεμία διάθεσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὑπῆρξε ποτὲ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§375Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Σήμερον, λοιπόν, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς φορᾶς τῶν πραγμάτων, ἐξ ἧς οὐδεμία ἄλλη διέξοδος ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰ μὴ ἡ ἐμμονὴ τῆς Πολιτείας εἰς τὸν δρόμον τοῦτον. Καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ ὀργανώσῃ προσωρινῶς ἐν τῷ παρόντι καὶ δι’ ἕν ἔτος τὴν τοιαύτην πολιτικήν. Ὅταν πρόκειται εἰς μίαν φυσικὴν κυκλοφορίαν οἱουδήποτε ὀργανισμοῦ νὰ ὑποκαταστήσωμεν τεχνητὴν τοιαύτην, κατ’ ἀνάγκην, κατ’ ἀναποτρέπτους φυσικοὺς νόμους, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀπείρων δυσχερειῶν. Διότι ἐκεῖνος, ὅστις δημιουργεῖ τὴν τεχνητὴν ζωήν, πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς του ὅλα τὰ μέσα, ὅλας ἐκείνας τὰς ὑπερφυεῖς δυνάμεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ φυσικὸς ὀργανισμός. Ὁ τεχνητὸς ὀργανισμὸς εἶναι ἁπλῆ ἀσθενὴς ἀπομίμησις καὶ οὐδέποτε δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν δρᾶσιν τὴν φυσικήν. Καὶ ἐνταῦθα, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ καθαρῶς προσωρινοῦ, μιᾶς παροδικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ κυρίως εἰς τὴν μελέτην τῶν τρόπων, καθ’ οὓς θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἄν παραστῇ ἀνάγκη μακροτέρας παρατάσεως, ὁ ὁριστικὸς ὀργανισμός, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην καὶ μόνην, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀποτέλεσμα ἀνάγκης ἐπειγούσης καὶ ἐπιτακτικῆς. Καί, ἄν ἔλθωμεν εἰς τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως, ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ἥν πρὸ ὀλίγου ἔθηκα. Δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν μελέτην καὶ διάγνωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, προκειμένου νὰ ἱδρυθῇ ὀργανισμός, περιλαμβάνων τὴν ὅλην προμήθειαν τῶν τροφίμων καὶ ἄλλων προϊόντων, καὶ διανομὴν αὐτῶν, ὀργανισμὸς πολὺ ἀνώτερος παντὸς ἄλλου οἰκονομικοῦ ἱδρύματος, καὶ δὴ καὶ αὐτοῦ τοῦ πιστωτικοῦ Ἱδρύματος, οὗτινος τοὺς ὑπαλλήλους ζητοῦμεν ὡς φορεῖς τῆς ἐργασίας ἔδει νὰ δημιουργήσωμεν αὐτὸν συνθετώτερον καὶ πολυπλοκώτερον, ἀλλὰ συγχρόνως μεθοδικώτερον ἐν τῇ συνθέσει του. Δηλαδή, ἤθελον νὰ ὑπάρχῃ ἕν σῶμα συμβουλευτικόν, καὶ ἕν σῶμα ἀποφασίζον καὶ ἐκτελοῦν. Ὅπως εἰς πᾶσαν οἰκονομικὴν ἐπιχείρησιν ἔχομεν ἕνα διευθυντήν, οὕτω ἤθελον καὶ ἐνταῦθα, ὅλη ἡ ἐργασία νὰ συγκεντρωθῇ εἰς τὰς χεῖρας ὀλίγων. Ἑνός, θὰ ἔλεγον ἐγώ. Ἴσως τοῦτο εἶναι δύσκολον. Τριῶν, τὸ πολύ....

§376Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι τοῦ κανονισμοῦ ζήτημα...

§377Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι οἱ διευθύνοντες τὴν ἐργασίαν ταύτην πρέπει ν’ ἀνταλλάσσωσι γνώμας ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης ἐνεργείας. Φρονῶ, ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἐργασίας, δὲν εἶναι ὁ πρόσφορος. Θὰ ἤθελον τὴν ἐπιτροπήν, τὴν μελετῶσαν καὶ σκεπτομένην, τὴν ἐπιτροπὴν τὴν γνωμοδοτοῦσαν, ὅσον τὸ δυνατὸν πολυάριθμον, διῃρημένην εἰς τμήματα σχετικά, ὥστε νὰ ἐπέρχηται ὁ καταμερισμὸς τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ τὸν διοικοῦντα νοῦν, τὸν νοῦν, ὅστις θὰ συνεδύαζε τὰ δεδομένα καὶ θὰ ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην, ὅστις θὰ ἀπεφάσιζε καὶ θὰ εἰσηγεῖτο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν ἤθελον ἕνα. Διατὶ ἡ Κυβέρνησις δημιουργεῖ ἕνα τοιοῦτον ὀργανισμόν; Δὲν τὸ πράττει, βεβαίως, ἵνα ἀποδυθῇ τῆς εὐθύνης. Τὸ πράττει, διότι εἶναι ἀπησχολημένη εἰς τόσα ζητήματα, ὥστε τοῦτο, τὸ νέον ζήτημα, ὁ νέος αὐτὸς διοικητικὸς κλάδος, ὁ ὁποῖος γεννᾶται ἐν τῷ παρόντι, εἶναι τόσον πολυσχιδής, τόσον πολύπλοκος, ὥστε, ὡς ὀρθῶς εἷς τῶν κ. Βουλευτῶν εἶπε, θὰ ἀποτελέσῃ ἕν, οἱονεί, Ὑπουργεῖον. Διὰ τοῦτο, ἀκριβῶς, ζητεῖται, ὅπως οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἐγκρίνωσι τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας, κατόπιν μελέτης καὶ ἐργασίας, πεφωτισμένα πνεύματα, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δρῶντα, θὰ λαμβάνωσι καὶ θὰ εἰσηγῶνται. Ἐνίοτε δέ, ὡς βλέπω ἐν τῷ σχεδίῳ, φθάνει ἡ πεποίθησις εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ τοῦ δίδηται καὶ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ καὶ ἄνευ τῆς ἁρμοδίας ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου, διὰ μιᾶς, οὕτως εἰπεῖν, γενικῆς ἐντολῆς. Ἀλλ’ ὅταν παρέχωμεν τοιαῦτα δικαιώματα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἔπρεπε νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὸν ὀργανισμόν, μὲ τὸν ὁποῖον ἱδρύομεν πᾶσαν ἀνθρωπίνην ἐπιχείρησιν. Νὰ ἔχωμεν ἕνα σύνθετον νοῦν συμβουλεύοντα, νὰ ἔχωμεν ἕνα τελειωτικὸν νοῦν, ἀποφασίζοντα καὶ ἐκτελοῦντα.

§378Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀποφασίζοντα;

§379Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ.

§380Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς ὅλας τὰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις ὁ ἀποφασίζων εἶναι τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, δὲν εἶναι ὁ ἕνας πουθενά.

§381Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι συνήθως ἐλάχιστοι τὸν ἀριθμὸν οἱ σύμβουλοι. Καὶ ὅμως αἱ ἀποφάσεις τῶν διοικητικῶν συμβουλίων, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος, εἰσὶ καθαρῶς τυπικαί. Ἄν καὶ ὑπάρχωσιν εἰς τὰ καταστατικὰ τῶν Ἑταιρειῶν, κατ’ οὐσίαν ὅμως ἔχομεν ἕνα δρῶντα, τὸν διευθυντήν. Ἐγὼ δὲν θ’ ἀπέκρουον νὰ ὑπῆρχε μία πολυμελὴς ἐπιτροπή, ἐπιτροπὴ συμβουλευτική, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑποβάλλωνται ὡρισμένα ζητήματα, ζητήματα μεγαλειτέρας τῆς συνήθους σοβαρότητος. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἀποφαίνηται εἰς ὅλα τὰ καθημερινὰ ζητήματα, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, θὰ ἤρκει νὰ ἦτο ὀλιγάριθμος, ἔστω καὶ τριμελής.

§382Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ζήτημα ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ.

§383ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ ἔχῃ περισσότερα δικαιώματα; Ἀλλ’ αὐτὸ ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§384Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον, ἕνα ὑπεύθυνον τῶν ἀποφάσεων, μὴ ἀποκρούων καὶ ὕπαρξιν γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου. Θὰ ἤθελον τὸ συμβούλιον τοῦτο νὰ ἔχῃ ψῆφον ἀποφασιστικὴν μόνον ἐπὶ ὡρισμένων τινων σοβαρωτάτων ζητημάτων καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ψῆφον γνωμοδοτικήν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην, ὡς γίνεται συνήθως εἰς τοὺς κλάδους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἐκπροσωπουμένην ἀπὸ ἕνα, ἤ, τὸ πολὺ ἀπὸ τρεῖς...

§385Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει: «τῆς ἐπιτροπῆς πρόεδρος... κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ὥστε δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐδῶ συγκεντρώνεται ὅλη ἡ παράστασις εἰς τὸν Πρόεδρον. Τὸ πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐσωτερικὴ ὀργάνωσις, εἶναι ζήτημα κανονισμοῦ.

§386Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἕκαστον μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ σχέδιον, ἔχει δικαίωμα ψήφου, κατὰ πᾶσαν ἀπόφασιν, περὶ οἱουδήποτε ζητήματος.

§387Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Εἰς ἀποφάσεις μείζονος σπουδαιότητος.

§388Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ μίαν ἀπόφασιν, εἰλημμένην κατὰ πλειοψηφίαν.

§389Κ. ΔΟΣΙΟΣ. Θὰ γίνῃ, ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς Ἑταιρείας.

§390Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Οἱ διευθυνταὶ τῶν Ἑταιρειῶν εἶναι οἱ κρατοῦντες εἰς χεῖράς των τὴν διοίκησιν, ἐνῷ ἐνταῦθα τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἐφαρμογή του, ὡς ἐκ τῶν ἄρθρων του φαίνεται, δὲν εἶναι τοιαύτη. Δὲν πρόκειται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κατανεμηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἕκαστος, λαμβάνων ἕνα κλάδον, αὐτὸς καθ’ ἑαυτόν, νὰ κρίνῃ ἐν τῷ κλάδῳ ἐκείνῳ, συγχρόνως δὲ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀπαιτουμένη συνοχὴ εἰς μίαν ἑνιαίαν διεύθυνσιν καὶ διοίκησιν. Ἐὰν πάλιν ὑπάρχῃ ἁπλῆ κατανομὴ ἐργασίας καὶ ὄχι εἰς ὁ διατάσσων, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φαντάζομαι.

§391Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς κατωτέρω ἄρθρον, οἱ ἐκ τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπὴν ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους θὰ ἔχωσι καὶ τὰς ἄλλας αὑτῶν ἐργασίας.

§392Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἀκόμη χειρότερον.

§393Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ συνέρχωνται εἰς συνεδριάσεις, τὴν δὲ κοινὴν ἐργασίαν θὰ τὴν ἔχῃ ὁ Πρόεδρος.

§394Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, κ. Βουλευταί, θὰ ἐφρόνουν, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναλάβουν τὰ κυριώτερα καθήκοντα, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς ἀπησχολημένα εἰς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἡ ἐργασία εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν ἐπιτρέπει καὶ τὴν εἰς ἄλλα ἔργα ἀπασχόλησιν. Ἐὰν πρόκειται ὅμως περὶ γνωμοδοτικῆς ἀποστολῆς, ἐκεῖ ὅπου, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῶν γεγονότων, παρουσιάζονται εἰδικὰ ἐρωτήματα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, βεβαίως, δύναται τὸ συμβουλευτικὸν αὐτὸ σῶμα νὰ ἀσχολῆται καὶ εἰς ἄλλα ἔργα, καλούμενον δὲ νὰ ἀποφαίνηται ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπή, ἀναλαμβάνει αὐτὴ δι’ ἑαυτῆς ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν καὶ ἐφόσον οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι πρόσωπα ἐργαζόμενα ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ διευθύνοντος, ἀναλαμβάνοντα ὡρισμένους κλάδους ἐργασίας καὶ ὀφείλοντα λόγον ἐκ τῆς ὑποταγῆς τῆς ἱεραρχικῆς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀπαιτουμένη συνοχὴ καὶ μέθοδος εἰς τὴν ἐργασίαν...

§395Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν σᾶς ἀρκεῖ ὁ νοῦς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ διευθύνῃ; Θέλετε νὰ βάλετε καὶ ἄλλον νοῦν;

§396Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Εἶμαι εὐτυχής, κ. Βουλευταί, διότι οἱ δισταγμοί μου ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀκουσθῇ ἀκριβῶς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον τοῦτο, ὡς ἤδη τὸ ἠκούσαμεν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαφαίνηται ἐν τῷ γράμματι τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τόσον τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὅσον καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπιτροπή, ἡ κοινοβουλευτική, ἡ ὁποία ἐξήλεγξε τὸ νομοσχέδιον, ὑπέδειξεν, ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὄχι πλέον ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἀντιπρόσωποι διαφόρων λαϊκῶν τάξεων καὶ σωματείων, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εἶνε σῶμα καθαρῶς καθαρῶς βουλευόμενον. Ἐνῷ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει κατὰ νοῦν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι σχέδιον πρακτικόν, διότι θὰ κατανεμηθῇ ἡ ἐργασία εἰς διάφορα στοιχεῖα καὶ ἕκαστος τῶν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἀναλάβῃ ὡρισμένον κλάδον. Ὅλοι οὗτοι, ἂν ὄχι ἐκ διατάξεων τοῦ νόμου, ἀλλ’ οὕτως εἰπεῖν, ἐκ τῆς φορᾶς τῶν πραγμάτων, θὰ εἶναι οἱονεὶ ὑφιστάμενοι τοῦ Προέδρου. Ἐὰν τοῦτο κατορθωθῇ, τότε ἐξεπληρώθη ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν καὶ ἐφανταζόμην. Ἂν ὁ ὀργανισμὸς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοιαύτην λάβῃ τροπήν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἢ νὰ συγχαρῶμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὕτω τὸν ἐφαντάσθησαν. Εἰς τὴν ἐφαρμογὴν παρουσιάζεται καὶ ἓν ζήτημα ἀρκούντως σοβαρὸν καὶ ἐπὶ τούτου καὶ μόνου θὰ εἴπω ἀκόμη ὀλίγας λέξεις. Ὅταν, κ. Βουλευταί, δημιουργῆται τοιοῦτος οἰκονομικὸς ὀργανισμός, ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπεν, ὅσον καὶ ἂν ἀναγνωρίζω, τὴν λεπτότητα τῆς Κυβερνήσεως ἐν ταῖς τοιαύταις στιγμαῖς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὴν δαπάνην τῆς μισθοδοσίας. Ἰδίως διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι ἔξοχός τις ἀνήρ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν δαπάνην τῆς μισθοδοσίας. Ἄλλως τε ὅλαι αἱ μισθοδοσίαι τόσον τοῦ Προέδρου, ὅσον καὶ τῶν μελῶν, θὰ ὦσιν ἐλάχιστον ποσοστὸν ἀπέναντι τῶν μεγάλων κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ κυκλοφορήσουν...

§397Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρόεδρον θὰ εὕρωμεν, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τῆς ἀμοιβῆς, διότι δὲν θὰ εἶναι ἡ ἀμοιβή, ἡ ὁποία θὰ προσελκύσῃ αὐτόν.

§398Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Θὰ εἶναι ὑπέροχόν τι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δεχθῇ τὴν θέσιν, λόγῳ τῆς ἀμοιβῆς, ἀλλά, λόγῳ τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν ἰδίαν αὑτοῦ Πατρίδα. Ἀλλ’ ὅταν τοιοῦτος ἀνὴρ ἀφοσιωθῇ εἰς τοιαύτην ἐργασίαν, νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ ἀνταμείψῃ αὐτὸν προσηκόντως. Εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, ἔχω νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτάξεως, καὶ δὴ τῆς ἐπιτάξεως τῶν ἀτμοπλοίων. Ἡ ἐπίταξις, ὡς σήμερον γίνεται, γίνεται πλημμελῶς. Ἀληθῶς, συντάσσονται συμβόλαια μεταξὺ τῶν πλοιοκτητῶν καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τὰ ναυλοσυμφωνητικὰ ταῦτα συμβόλαια, εἶναι ἁπλᾶ προσχήματα, εἶναι ἁπλᾶ καλύμματα τῆς ἐπιβολῆς, ἥτις γίνεται διὰ τῆς ἐπιτάξεως. Διὰ τῶν συμβολαίων ἀπαιτεῖται ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ θυσιάσωσι μέρος τοῦ ναύλου ὑπὲρ τῶν καταναλωτῶν. Ὡς γνωρίζετε, αὐτό, τὸ ὁποῖον παρεχώρησαν ἐκ τῶν ναύλων, ἀνέρχεται εἰς 15%.

§399Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). 10%.

§400Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. 10%, καίτοι διὰ τοὺς καταναλωτὰς εἶναι 15%, διότι ἀπαλλάσσεται ὁ ναῦλος τῆς ναυλομεσιτικῆς προμηθείας. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ μία διαφορά, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς ἄλλα 4 –5%. ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τῶν ναύλων, διότι ὑπολογίζει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ ναύλου ἐπὶ τοῦ διάπλου Ἀμερικῆς μέχρις Ἰταλίας. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς Ἰταλίας μέχρις ἐνταῦθα, ὡς καὶ διὰ τὴν ἐπιστροφήν, ὑπάρχει μία πρόσθετος διαφορὰ τεσσάρων ἕως πέντε σελλινίων κατὰ τόννον. Ἑπομένως, τὴν πραγματικὴν ἐλάττωσιν ἐπὶ ναύλου Ἀμερικῆς ἑκατὸν σελινίων, κατὰ μέσον ὅρον πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς 15% περίπου. Αὐτὸ τὸ 15% εἶναι ἄδικον καὶ ἄνισον, διότι ἐπιβαρύνει ὡρισμένους ἐφοπλιστάς, ἐκείνους, δηλαδή, τῶν ὁποίων τὰ ἀτμόπλοια, κατὰ σύμπτωσιν, εὑρέθησαν πρόχειρα καὶ ἐπετάχθησαν. Ἄλλοι δέ, τῶν ὁποίων τὰ σκάφη δὲν ἔτυχε νὰ εὑρεθῶσιν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, μένουσιν ἀσύδοτοι, εἰσπράττοντες ἐκ τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου ὁλόκληρον τὸν τρέχοντα ναῦλον. Καὶ ναὶ μὲν προέβλεψεν ἡ ἐπιτροπή, ὅπως, εἰ δυνατόν, συλλάβῃ περισσότερα σκάφη ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔτυχεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ εὑρίσκωνται εἰς χεῖράς της, ἀλλὰ τοῦτο καθίσταται δυσχερὲς καὶ ἐνίοτε ἀδύνατον, ἕνεκεν εἰδικῶν λόγων. Αἴφνης, τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο εἰς Ἀγγλίαν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν γαιανθράκων διὰ τὴν μέχρις Ἑλλάδος ἔλευσίν των, οὔτε διὰ τὸν μέχρι τῆς Βορείου Ἀμερικῆς πλοῦν ἐπὶ ἐπανόδῳ εἰς Ἑλλάδα, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἠμπόδιζε τὴν χορήγησιν γαιανθράκων, ἐχορήγει δὲ τοιούτους μόνον ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῆς ἐγγυήσεως, ὅτι, μεταβαίνοντα τὰ ἀτμόπλοια εἰς τὴν Βόρειον ἢ Νότιον Ἀμερικήν, θὰ ἐπανέλθωσιν ἐκ νέου εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἢ εἰς τὰς συμμαχικὰς χώρας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτάξῃ τὰ ἀτμόπλοια ἐκεῖνα. Ἤδη, νομίζω, ὅτι ἤρθη ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἢ πρόκειται νὰ ἀρθῇ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἀτμόπλοια, εὑρισκόμενα ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιταχθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ τὰ συλλάβῃ εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν, τοῦτο ὅμως ἦτο συγχρόνως καὶ ἓν ἐμπορικὸν λάθος. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ πιεσθῇ ἀπὸ τὴν Νότιον Ἀμερικὴν ἓν ἀτμόπλοιον νὰ χάσῃ τὸν ναῦλον του δι’ Εὐρώπην καὶ βαρυνόμενον μὲ τόσας δαπάνας νὰ μεταβῇ κενὸν εἰς τὴν Βόρειον Ἀμερικὴν διὰ νὰ φορτώσῃ ἐκεῖθεν δι’ Εὐρώπην;

§401Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διὰ τοῦτο μόλις ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι οἱ πλοιοκτῆται προσφέρονται νὰ δώσωσι τὰ πλοῖά των, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μεταφέρωσι τὸ φορτίον εἰς Ἀγγλίαν καὶ κατόπιν νὰ μεταβῶσιν εἰς Ἀμερικήν, ἐδέχθην νὰ τὸ πράξωσιν.

§402Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Μάλιστα, τοῦτο τὸ ἀπεδέχθητε. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος νὰ δώσωσιν οἱ ἐφοπλισταὶ τὴν εἰσφοράν των εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὄχι ἐν ἀνισότητι. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ τὸ ἕκτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, εἰδικῶς θὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τούτου κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν τῆς εἰς τὸ εἰρημένον ἄρθρον ὑποβληθησομένης τροπολογίας μου.

§403Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον δηλώσει, Κύριοι, χθὲς νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπειδὴ συνεφωνήθη, ἵνα τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπιτρέπεται, ὅπως διεξαχθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, προτίθεμαι νὰ διατυπώσω τὰς σκέψεις μου ἐπ’ αὐτοῦ διὰ βραχέων, τόσον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου 1ου ἄρθρου. Ἐπικροτῶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν καθιέρωσιν τοῦ ὀργανισμοῦ, περὶ οὗ προβλέπει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, διότι εἶναι προϊόν ἀνάγκης ἐπιτακτικῆς καὶ ἡ ἀνάγκη ἔχει ἀποκληθῇ εὐλόγως σιδηρᾶ θεότης. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἐπῆλθεν ἁπλῶς μεταβολὴ ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς διεξαγωγῆς τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου, λόγῳ τῆς Πανευρωπαϊκῆς συρράξεως, ἀλλ’ ἐπῆλθεν αὐτόχρημα ἀνατροπὴ αὐτοῦ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις πλέον περὶ ἐλευθέρου ἐμπορίου, ὡς ὑπεστηρίχθη παρά τινων ἐκ τῶν προαγορευσάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων. Εἶπον οἱ προλαλήσαντες, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ θιχθῇ τὸ ἐμπόριον. Ἂν ἀφίνετο σήμερον ἐλεύθερον, τί θὰ προέκυπτεν ἐκ τούτου; Ἀσφαλῶς, αἱ τιμαὶ τῶν τροφίμων, καὶ ἰδίως τοῦ σίτου καὶ συνεπῶς τοῦ ἄρτου, θὰ ἀνήρχετο ἴσως εἰς δύο δραχμάς. Τίς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτρέψῃ τοῦτο; Τὸ ἐμπόριον, βεβαίως, ὄχι, διότι λειτουργεῖ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν ἔχει ἀφεθῇ νὰ διεξάγηται, ὅπως εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις. Ἐνθυμοῦμαι ἐκεῖνα, ἃ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ θέματος, κατὰ τὴν εἰσήγησιν τὴν ἀναλυτικωτάτην τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις μοί ἔκαμε βαθεῖαν ἐντύπωσιν, ὑπεστήριξε, δηλαδή, ὅτι σήμερον ἐν Ἀμερικῇ ὁ σῖτος διατιμᾶται δεκαπέντε λεπτὰ ἐπὶ πλέον ἀπὸ ὅ,τι πωλεῖται ἐνταῦθα. Ἀπὸ τὶ προέρχεται τοῦτο; Τοῦτο προέρχεται, βεβαίως ἐκ τῆς προνοίας τοῦ Κράτους νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια τοῦ σίτου εἰς μεγάλας ποσότητας καὶ πρὸ χρόνου μακροῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ μέρους τοῦ ἐμπορίου. Ἦτο ἀδύνατον τοῦτο, διότι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ ἐμπόριον τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε διέθετε. Μάλιστα εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν σιτεμπόριον διεξήγετο καὶ πρὶν κλείσωσι τὰ στενά, ὑπὸ ὅρους περίπου ἐφαμίλλους τῶν σημερινῶν, καὶ μόνον διὰ τῆς ἀρωγῆς τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων καὶ ἰδίᾳ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διεξήγετο. Ἐπειδὴ δὲν ἠδύναντο οἱ παρ’ ἡμῖν σιτέμποροι νὰ καταβάλλωσι κεφάλαια δύο καὶ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὴν προμήθειαν ἐπαρκῶν ποσοτήτων σίτου, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας. Ὅθεν ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους ἐπὶ τοῦ προκειμένου καταδεικνύεται σωτηρία καὶ ἐπιβάλλεται ὁ λεγόμενος κρατισμὸς (èlatisme) νὰ διαλάμψῃ. Ἄλλως τε ὁ συζητούμενος ὀργανισμὸς δὲν εἶναι πρωτότυπος, ὡς ὑπεστηρίχθη παρά τινων ἐκ τῶν ἀγορευσάντων. Ὅλα τὰ ἐμπόλεμα Κράτη προέβλεψαν ἐπὶ τούτου, πρὶν εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην, καὶ συνεπῶς δὲν εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν ἡμεῖς, φροντίζοντες οἱονεὶ ἐκ τοῦ προχείρου νὰ θεσπίσωμεν τοιοῦτο μέτρον. Δύναταί τις νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι σπανίως πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας προσήχθη πρὸς συζήτησιν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἡ σοβαρότης καὶ ἡ σημασία τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ παρὰ πάντων. Δὲν εἶναι, Κύριοι, κοινὸν τὸ θέμα· τυγχάνει, ὅπως εἶπον, ἀπὸ τὰ σοβαρώτατα. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησεν ἰδίως τὴν ἡμετέραν χώραν ἀπὸ τῆς ἀπωτάτης ἀρχαιότητος, ὄχι μόνον τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ τὴν Ρώμην. Ἄνδρες ἐπιφανεῖς τῆς ἀρχαιότητος, ὅπως ὁ Δημοσθένης, δὲν ὤκνησαν νὰ ἀσχοληθῶσι μὲ τὸ ζήτημα τῆς λαϊκῆς διατροφῆς, ὡς καταφαίνεται ἐκ τοῦ λόγου του πρὸς τὸν Λεπτίνην. Καὶ αὐτὸς ὁ Κικέρων ἱστορεῖται, ὅτι ἀπεστάλη ἐκ τῆς Ρώμης πρὸς προμήθειαν σιτηρῶν. Καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἀθηνῶν κατέγινεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ τότε ἐγίνοντο συζητήσεις περὶ τούτου, τῆς προμηθείας καὶ διανομῆς, ὅπως καὶ σήμερον. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, καὶ χάριν περιεργείας, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω βραχεῖαν περικοπὴν ἐκ τοῦ λόγου τοῦ Λυσίου κατὰ σιτοπωλῶν. (ἀναγινώσκει). «Ἔλεγον τινὲς τῶν ῥητόρων ὡς ἀκρίτους αὐτοὺς (τοὺς σιτοπώλας) χρὴ τοῖς ἕνδεκα παραδοῦναι θανάτῳ ζημιῶσαι. Ἡγούμενος δ’ ἐγὼ δεινὸν εἶναι ταῦτα ἐθίζεσθαι ποιεῖν τὴν Βουλήν, ἀναστὰς εἶπον, ὅτι δοκοίει κρίνειν τοὺς σιτοπώλας κατὰ νόμον, εἰ μὲν εἰσὶν ἄξιοι θανάτου, εἰργασμένοι ὑμᾶς οὐδὲν ἧττον ἡμῖν γνώσεσθαι τὰ δίκαια, εἰ δὲ μηδὲν ἀδικοῦσι, οὐ δεῖν ἀκρίτους αὐτοὺς ἀπολωλέναι». Ἐκ τοῦ χωρίου τούτου καταδεικνύεται ποῖα μέτρα ἐννόει ἡ Ἀθηναϊκὴ Βουλὴ νὰ ἐφαρμοσθῶσι κατὰ τῶν σιτεμπόρων διὰ τὴν αἰσχροκέρδειάν των.

§404ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν μᾶς ἐξηγεῖτε τὸ χωρίον;

§405Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἐξήγησίς του. Ὑποτίθεται, ὅτι ἀπευθύνομαι πρὸς γνώστας τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης καὶ δὲν φρονῶ, ὅτι κατὰ σαρκασμὸν πρέπει νὰ ὑποδεχώμεθα περικοπὰς συγγραφέων, δι’ ὧν διαφωτιζόμεθα τί ἐγένετο ἄλλοτε. Εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, διδάγματα ἱστορικά, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν ὡς ὁδηγοὶ δι’ ἡμᾶς τοὺς μεταγενεστέρους. Ἐκτὸς τούτου, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐλειτούργουν εἰς τὰς ἀρχαίας Ἀθήνας αἱ δημόσιαι σιταποθῆκαι, ἀπόδειξις τρανὴ τῆς σιτικῆς ἀνεπαρκείας τῆς ἡμετέρας χώρας ἔκτοτε. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς προσεχὲς μέλλον ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀναπότρεπτον ἀνάγκην νὰ υἱοθετήσῃ, τηρουμένων ἐννοεῖται τῶν ἀναλογιῶν, τὸ σύστημα τῆς λειτουργίας τῶν δημοσίων σιταποθηκῶν τῶν ἀρχαίων Ἀθηνῶν. Καὶ θὰ μοὶ ἀντιτάξῃ τις: προσιδιάζει τοιοῦτον μέτρον εἰς νεώτερον Κράτος; Ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοιούτου συστήματος συνεζητήθη κατὰ τὸ 1906 εἰς τὴν Γερμανικὴν Βουλὴν καὶ εἰς Κράτος τοιαύτης γεωργικῆς καὶ παραγωγικῆς ἐν γένει ἀκμῆς, καὶ μετὰ πολυήμερον συζήτησιν ἀπεσύρθη, κατόπιν πιέσεως τῶν κεφαλαιοκρατικῶν τάξεων. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ πρώτου λαβόντος τὸν λόγον προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν, ὡς ἐν παρόδῳ, καὶ δὲν ἠκούσθη παρὰ τῆς Βουλῆς, περὶ μονιμοποιήσεως τοῦ συζητουμένου ὀργανισμοῦ. Ἄς μὴ θεωρηθῇ οὐτοπία τοῦτο. Ἡ μονιμοποίησις τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου, ἰδίως διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ σίτου, εἰς τὴν χώραν μας, θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ἐλπίζω, ὅταν θὰ ζητηθῇ ἡ κατάργησις τῆς ἐπιτροπῆς μετὰ τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν πραγμάτων. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς εἰσάγει ἐτησίως 180 ἑκατομμύρια ὀκάδας σίτου καὶ ἀραβοσίτου πρὸς ἐπάρκειαν αὐτῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει εὐκόλως εἰς ἄλλας χώρας, ἔχομεν δέ, ὅπως εἶναι γνωστόν, καὶ δασμὸν βαρύτατον ἐπὶ τοῦ σίτου. Ὁ φόρος ἀνέρχεται εἰς ἐννέα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑπερτίμησις, τὸ δὲ Κράτος θὰ εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν, ὥστε νὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου. Τὶ θὰ πράξωμεν τότε, ἵνα ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, ὅταν ὁ ἄρτος θὰ τιμᾶται 60 λεπτὰ καὶ πλέον κατ’ ὀκᾶν; Μὲ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος ἀσφαλῶς νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ θὰ ἀναγκασθῇ ν’ ἀναθέσῃ εἰς ἑταιρείαν τὴν διαχείρισιν καὶ προμήθειαν τοῦ σίτου. Καὶ διὰ τῆς ἀγορᾶς εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς παραγωγῆς καὶ εἰς μεγάλας ποσότητας, ἡ τιμὴ τοῦ σίτου θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τέσσαρα ἕως πέντε λεπτά, καὶ τοῦτο ἰσοφαρίζεται πρὸς μείωσιν τοῦ δασμοῦ. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν καὶ πολύπλοκον, καὶ δὲν δύναται ἤδη νὰ ἀναπτυχθῇ. Ἐθεώρησα ἐν τούτοις σκόπιμον νὰ ἀνακοινώσω τὰς σκέψεις μου ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω, ὅτι ἡ ἀνάγκη εἰς τὸ μέλλον θὰ μᾶς ἐπιβάλλει, διὰ πολλοὺς λόγους, ν’ ἀσχοληθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ περὶ τῆς ὁποίας διαλαμβάνει τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως, εἶμαι σύμφωνος, ὅπως διατυποῦται ἐν τῷ ἄρθρῳ, νὰ ἀποτελεσθῇ αὕτη παρὰ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτῶν εἰδικῆς μορφώσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει τις νὰ ἀποκρούσῃ διαρρήδην, εἶναι ἡ συμμετοχὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην, ὡς ὑπεστηρίχθη παρά τινων ἐκ τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων. Ἡ συμμετοχὴ Βουλευτῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἔπρεπε κἄν νὰ συζητηθῇ οὔτε καὶ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν δύναται παρὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἄτοπον καὶ ἀντικοινοβουλευτικόν. Ἄλλος εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν ἐθνικῶν ἀντιπροσώπων καὶ ἄλλη ἡ ἀποστολὴ αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν τοὺς νόμους καὶ ἐλέγχουν τὰς Κυβερνητικὰς πράξεις, νὰ εἶναι καὶ ἐλεγχόμενοι καὶ νὰ συνεργάζωνται μετὰ δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων τὰς θέσεις αὐτοὶ νομοθετοῦν. Ἕν ἀκόμη ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ πρασοχή ἡ περισσοτέρα εἶναι ἀνάγκη νὰ στραφῇ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διανομῆς τῶν εἰδῶν τῆς κοινῆς καταναλώσεως. Ἡ προμήθεια, ἡ ἀγορὰ καὶ ἐν γένει ἡ διεξαγωγὴ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ εἶναι καθωρισμένα καὶ δύναται σχεδὸν ἀπροσκόπτως νὰ λειτουργήσῃ. Ἀλλ’ ἡ διανομὴ εἶνε τὸ ἐξέχον σημεῖον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθότι ἐκ τῆς ἀτελοῦς διανομῆς προέκυψαν τὰ πολλὰ παράπονα καὶ αἱ μεγάλαι δυσχέρειαι εἰς τήν διατροφήν τοῦ λαοῦ. Ὡσαύτως ἔχω νὰ συστήσω, ὅτι αἱ τοπικαὶ ἐπιτροπαί, βεβαίως, κατεδείχθη ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι δυνητικαί, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικαί. Πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰς τοπικὰς ἐπιτροπάς, διότι ἄνευ αὐτῶν, ὄχι μόνον τὰ παράπονα δὲν θὰ ἐκλείψουν, ἀλλ’ ἴσως μεγεθυνθῶσιν...

§406Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§407Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποβάλω τὴν σκέψιν ἐπίσης νὰ ἐξετασθῇ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κανονικωτέραν διανομήν, κατὰ πόσον δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ μετάσχωσιν εἰς τὰς τοπικὰς ἐπιτροπάς, καὶ οἱ ἀποθηκάριοι τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, ἵνα καὶ δι’ αὐτῶν γίνει ἡ διανομή, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ὑπάρχουσιν ἀποθῆκαι εἰς ὅλα τὰ κέντρα καὶ εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἀποστολή, ὅπως τῶν εἰδῶν τῶν Μονοπωλίων, ἄλλως τε, εἶναι εἷς ὀργανισμὸς συγκεκροτημένος καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς διαθέσεως τῶν εἰδῶν εὐχερής. Δύναται, φρονῶ, νὰ γίνῃ ἐνέργεια πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων καὶ μὲ μίαν προμήθειαν ἐλαχίστην ἐλπίζεται, ὅτι θὰ ἀποδεχθῇ. Ἐν τέλει, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι διὰ τοῦ θεσπιζομένου συστήματος θὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ μέχρι τοῦδε παρατηρηθεῖσαι δυσχέρειαι καὶ οἱ πεινοπαθεῖς Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ θέλουσιν ἀνακουφισθῇ ἐν μέρει.

§408ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσιος.

§409Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἄς τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§410ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ τροπολογίαι τὶ θὰ γίνουν;

§411Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δύνασθε νὰ συζητήσητε εἰς τήν δευτέραν συζήτησιν, ὅπως θέλετε. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ θέσω οὐδένα φραγμόν· οἱ θέλοντες νὰ ἐκφέρωσιν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δύνανται νὰ τὰς φέρωσιν καὶ εἰς τήν δευτέραν συζήτησιν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Συναδέλφους καὶ τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ εὐαρεστηθῶσι τὰς τροπολογίας, ὅσας τυχὸν ἔχουσι, νὰ τὰς φέρωσιν ἐντὸς τῆς αὔριον πρωΐας, ὥστε ὁ κ. Πρόεδρος νὰ λάβῃ τὸν κόπον νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ τὰς τυπώσῃ, ὥστε μεθαύριον, τὴν Παρασκευήν, ὅταν θὰ φέρωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν, νὰ δυνηθῶ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τήν Βουλὴν τήν γνώμην μου ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, αἵτινες θὰ ἔχουσιν ὑποβληθῆ.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι κ. Βουλευταὶ παραιτοῦνται τοῦ λόγου διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον)

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ πολλῶν βουλευτῶν, ὅπως διορισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς προμηθείας τῶν ἀλεύρων, τῆς ἐνεργηθείσης κατὰ Ἰανουάριον 1915, ὑπὸ τῶν τότε Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§414Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ θὰ συζητηθῇ.

§415Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 τοῦ μεσονυκτίου)