1916.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ Θʹ.

ΤΗΣ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1916

Προεδρία κ. Α. ΚΑΤΖΟΥΡΑΚΗ (Ἀντιπροέδρου)

(Ὥρα 5 καὶ 45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, προτοῦ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαλλιόπουλος ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν ὀνομασίαν τῶν ἐφέδρων ἰατρῶν, καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι εἶχεν ὑπογραφῆ ὑπὸ ἑκατὸν εἴκοσι καὶ πλέον βουλευτῶν, εἶχε δὲ κηρυχθῆ καὶ κατεπεῖγον. Μετὰ τὸν κ. Μαλλιόπουλον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε τὸν λόγον καὶ δι’ ὀλίγων εἶπεν, ὅτι ἔκαμε διὰ Διατάγματος οὐλαμούς, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐκπαιδευθῶσιν οἱ ἰατροὶ ἐκεῖνοι καὶ θὰ ὀνομασθῶσι κατόπιν, μετὰ τέσσαρας μῆνας, διὰ πινάκων, τοὺς ὁποίους θὰ καταρτίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶχον ζητήσει τότε τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐδόθη, ἄγνωστον διατί, ὁ λόγος. Κατόπιν ἦλθον καὶ σᾶς ἠρώτησα, κατ’ ἰδίαν, διὰ ποῖον λόγον δὲν μοὶ ἐπετρέψατε νὰ ὁμιλήσω καὶ μοὶ εἴπετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν συνεζητήθη καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ. Τότε δὲ θὰ μοὶ ἐδίδετε τὸν λόγον. Μετὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως, εἶδον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὄχι μόνον δὲν θὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ καὶ ἀπερρίφθη. Νὰ μοὶ εἴπητε λοιπόν, κ. Πρόεδρε, τί ἐκ τῶν δύο συνέβη, διότι ἐγώ, τοὐναντίον, δὲν ἀντελήφθην, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἀναγεγραμμένον ὡς τελευταῖον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν...

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀναφέρεται τοιοῦτό τι εἰς τὰ πρακτικά.

§4Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, προτείνατέ το.

§6ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Τσουκαλᾶ.

§8ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὁ βουλευτὴς κ. Παπακωνσταντίνου, ὡμίλησε περὶ ἀποστολῆς τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. Ἀλεβιζάτου, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Ἀστυκλινικήν, εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὄχι τῶν ἀναφορῶν, ἀλλὰ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν ἀποστείλητε ταχέως, διότι διαδίδονται διάφοροι πληροφορίαι περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις...

§9Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κατὰ πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, παρεπέμφθη ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Παιδείας. Ἐν τούτοις, οὔτε ἡ ἀναφορὰ αὕτη, οὔτε κανὲν ἐκ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἦλθον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§11Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Χθές, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐδήλωσεν, ὅτι ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ, ὥστε τὸν χρόνον εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς οὐλαμοὺς νὰ αὐξήσῃ ἀπὸ τρίμηνον εἰς τετράμηνον. Ἀλλὰ τὰ πρακτικὰ δὲν λέγουν τοιοῦτό τι. Οἱ οὐλαμοὶ τῶν ἄλλων Σωμάτων ηὔξησαν τὴν θητείαν ἀπὸ τέσσαρας ἕως ἕξ μῆνας, ἔχει λοιπὸν τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀτυχῶς, ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§13ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὶ λέγουν τὰ ἐστενογραφημένα;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθοῦν τὰ Πρακτικά, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐστενογραφημένων. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ ἐκ Πατρῶν Κωνστ. Παπαγιαννόπουλος, ἐνοικιαστὴς δημοσίου οἰκοπέδου, παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῶσιν οἱ νόμοι 139 καὶ 668. —Οἱ διὰ τοῦ νόμου 492 τῆς 30 Νοεμβρίου 1914 ἀποστρατευθέντες ἀξιωματικοί, παρακαλοῦσιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ ἀνωτέρω νόμος. —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κοντοβαζαίνης Ἀρκαδίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν δικαστικὴν περιφέρειαν Πύργου–Ἠλείας. —Οἱ κάτοικοι τοῦ Νοστίμου, συνοικισμοῦ τῆς Κοινότητος Βουτύρου τῆς Εὐρυτανίας, ζητοῦσιν, ὅπως τοῖς χορηγηθῇ ἡ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων ὁρισθεῖσα περίθαλψις. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων τῶν Σιδηροδρόμων τῆς Ἑλλάδος, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ μὴ περικοπῆς τῶν μισθοδοσιῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων. —Οἱ ἐργάται τῶν ἐργοστασίων Νιαούσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ μεταφορὰ τῶν πρώτων ὑλῶν. —Ὁ Γεώργ. Γεωργιάδης, πρώην συνταγματάρχης τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ ἐν ἐνεργείᾳ, νῦν δὲ ἀπόστρατος συνταγματάρχης τοῦ ἑλληνικοῦ, ζητεῖ, ὅπως τῷ ἀποδοθῇ ἡ προσήκουσα σύνταξις. —Οἱ ἄποροι φοιτηταὶ τῶν νομῶν Θεσσαλονίκης, Φλωρίνης, καὶ Κοζάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐγγράφωνται ἀτελῶς. —Ὁ Νικόλαος Φωτάκης Καπετανάκης, Κρὴς ὁπλαρχηγός, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ πληρωθῶσιν οἱ καθυστερούμενοι μισθοί του. — Κρῆτες, στρατιωτικοὶ κατάδικοι, κρατούμενοι ἐν ταῖς ποινικαῖς φυλακαῖς Ἀργοστολίου, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς των. —Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ κρατούμενοι κατάδικοι, παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ περὶ ἀναστολῆς τῆς ποινῆς νόμος. —Οἱ ἐν Ἑρμουπόλει Πρόεδροι τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων, συνδέσμων καὶ συντεχνιῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσταλῇ ἐκεῖ σῖτος. —Ὁ βουλευτὴς κ. ΧΑΡ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν προμήθειαν καὶ διανομὴν τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν καταναλώσεως». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. ΑΛ. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ καὶ ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων» —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Δεκεμβρίου 1915 Νομοθ. Β. Διατάγματος «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὴν Στρατ. Ποινικὴν Νομοθεσίαν». Ὁ βουλευτὴς κ. ΙΩΑΝ. Β. ΣΧΟΙΝΑΣ αἰτεῖται ἑνὸς μηνὸς ἀπουσίας ἄδειαν. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΡΑΠΟΓΛΟΥ αἰτεῖται μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν. Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ αἰτεῖται δεκαπενθήμερον ἄδειαν ἀπουσίας. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, χορηγοῦνται αἱ ἄδειαι αὗται. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΤΣΙΜΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως ἀριθμοῦ εἰσακτέων εἰς τὸ Στρατ. Σχολεῖον Εὐελπίδων καὶ κατακτέων εἰς τὸν λόχον ὑποψηφίων Εὐελπίδων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, Π. ΚΟΣ-

ΣΟΝΑΚΟΣ, Δ. ΚΟΛΛΑΣ, Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, Ι. ΧΡΙ-

ΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ κλπ., ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἐκλογικῶν τμημάτων καὶ καταστημάτων ψηφοφορίας». Ἀνακοινῶ ἐπίσης, ὅτι ἡ πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 696» παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν. Ἐπίσης ἡ πρότασις νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ φόρου 1% ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν Δημοσίων Ἔργων» παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἀμέσων καὶ Ἐμμέσων φόρων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΓΣΑʹ καὶ ΓΤΛΗʹ».

§16ΑΝΤ. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, καθαρῶς τυπικῆς σημασίας, τὸ ὁποῖον συμπληροῖ ἕν κενὸν τοῦ νόμου περὶ ὁρισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ κρίνωσι τὰ διδακτικὰ βιβλία. Παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀνικάνων συνταξιούχων Ἑλλήνων τραυματιῶν πολέμου 1912–1913.

§18ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ σύνδεσμος ἀνικάνων συνταξιούχων Ἑλλήνων τραυματιῶν τοῦ πολέμου, ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλήν, αἴτημα, ὅπως αὐξηθῇ τὸ ἐπίδομα τῶν μὲν πρώτης κατηγορίας ἀπὸ δραχμὰς 60 εἰς δρχ. 100, τῆς δευτέρας κατηγορίας ἀπὸ δρχ. 30 εἰς δρχ. 75 καὶ τῆς τρίτης κατηγορίας ἀπὸ δρχ. 17 εἰς 50. Θεωρῶ καθῆκον νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν αἰτημάτων τῶν ἀνικάνων συνταξιούχων τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, μαχόμενοι ἐν πολέμῳ, ἐπληγώθησαν, ἠκρωτηριάσθησαν καὶ κατέστησαν ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Τὴν πρώτην κατηγορίαν ἀποτελοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν δύο μέλη τοῦ σώματός των καὶ λαμβάνουσι δρχ. 61, οἱ ἀπολέσαντες ἕν μέλος τοῦ σώματος λαμβάνουν δρχ. 30, οἱ ἄλλοι, καταστάντες ἐντελῶς ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, λαμβάνουσι δρχ. 17. Εἶναι περιττὸν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσι, καὶ διὰ τοῦτο παριστάμεθα πρὸ θεάματος, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, δὲν εἶναι καθόλου τιμητικὸν διὰ τὴν Πολιτείαν. Ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι ἐπαιτοῦσι καὶ δὲν θὰ εἶμαι ὁ πρῶτος ἐγώ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλαχε ἡ μοῖρα νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀναξίως πασχόντων. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ. Φρονῶ, ὅτι ἔργον ὑπερτάτης δικαιοσύνης, ἔργον ὑπερτάτου καθήκοντος, ἐπιβάλλουσι νὰ φανῇ ἡ Πολιτεία ἀρωγὸς τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐκινδύνευσαν τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν καὶ ἠκρωτηριάσθησαν, κατέστησαν δὲ ἐντελῶς ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Ἀλλὰ δὲν θὰ προχωρήσω περαιτέρω. Οὐ μόνον ἀπέναντι αὐτῶν παρίσταται ζήτημα ὑπερτάτης δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σχεδὸν ἐν ἐπιστρατεύσει καὶ εἶναι πιθανὸν αὔριον νὰ καλέσῃ τοὺς ἄνδρας αὐτούς, νὰ βαδίσωσι κατὰ τοῦ ἐχθροῦ. Δὲν πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν ψυχὴν αὐτῶν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῆς. Δὲν πρέπει νὰ ἐμβάλωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἂν αὔριον ἀκρωτηριασθῶσι καὶ καταστῶσιν ἀνίκανοι, τὸ Κράτος θὰ ἐγκαταλείψῃ αὐτοὺς πενομένους. Φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐκπροσωποῦσα βεβαίως τὸ Κράτος, θὰ σπεύσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὰ αἰτήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὀλιγώτερα τῶν παροχῶν ἃς ἐγὼ θὰ ἔδιδον εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτούς. Ἐπίσης, φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ χειροκροτημάτων θὰ ἀποδεχθῇ ὅ,τι μέτρον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελεν εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ πρὸς σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα ἐθυσίασαν διὰ τὴν δόξαν καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαιρόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§20Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, κ. Βουλευταί, Ἕλλην, τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δονῆται βαθύτατα ἡ ἐθνικὴ ψυχή, πρὸ τῶν αἰτημάτων τῶν ἀνδρῶν, τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσθη ἡ ἀναφορὰ καὶ εἰσήγησιν ἐποιήσατο ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, πρὸ τῶν δικαίων αἰτημάτων αὐτῶν, πρὸ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἐπότισαν τὴν γῆν τῶν δύο πολέμων διὰ τοῦ τιμίου αὐτῶν αἵματος καὶ ἐβλάστησεν ἡ ἐλευθερία τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν, πρὸ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες προεκινδύνευσαν τὴν ζωήν των, πρὸ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἐν τῷ βωμῷ τῆς Πατρίδος ἐθυσίασαν τὴν ἀκεραιότητα τοῦ σώματός των, πρὸ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες μετὰ τοῦ ἄλλου στρατοῦ καὶ τοῦ ἐνδόξου Στρατηλάτου Βασιλέως, εἶναι οἱ ἀληθῶς μόνοι μεγαλύναντες, οἱ μόνοι διπλασιάσαντες τὴν Πατρίδα! (χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ὑπάρχει βουλευτής, ὅστις νὰ μὴ αἰσθάνεται τὴν ἱερότητα τοῦ καθήκοντος, ἵνα ἐγερθῇ ὑπερασπιστὴς τοῦ δικαίου αὐτῶν καὶ ἐκφράσῃ τὸν πόνον του ὑπὲρ τοῦ δικαίου αὐτῶν. Καὶ ἐὰν, κατὰ σύμπτωσιν, πέντε ἢ ἓξ ἐνεγράφησαν μόνον, ἵνα συνηγορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ζητήματος, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁλόκληρον τὸ Σῶμα συμμερίζεται τὴν γνώμην ταύτην, καὶ μία εἶναι ἡ παλλομένη ψυχὴ τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῶν τοιούτων ἀνδρῶν. Μεγάλοι λαοὶ δὲν εἶναι, κ. Βουλευταί, ἐκεῖνοι, οἵτινες γεννῶσι μεγάλους ἄνδρας. Μεγάλοι λαοί, ἄξιοι τῆς ἱστορίας καὶ μέλλοντος, εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες περιθάλπουν καὶ τιμῶσι τοὺς ἀγωνισθέντας ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Καὶ διδάγματα ἁδρὰ ἔχομεν ἐκ τῶν προγόνων μας, οἵτινες ὑπῆρξαν πρότυπον εἰς πᾶν ἀγαθόν, εἰς πᾶν ὡραῖον, εἰς πᾶν εὐγενές. Καὶ ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, τῶν ἀρχαίων, τῆς κοιτίδος παντὸς φωτός, ἔνθα τὸ πρυτανεῖον, τὸ σιτίζον τοὺς ἀριστεῖς, τοὺς ὑπηρετήσαντας τὴν Πατρίδα, μέχρι τῆς ἱερᾶς Ἄλτιος καὶ μέχρι τῆς μικροτέρας Ἑλληνικῆς Πολιτείας, αἱ μαρμάριναι ἐνεπίγραφοι στῆλαι καὶ τὰ ὑψούμενα ὁμοιώματα τῶν ὑπηρετησάντων τὴν Πατρίδα ἀνδρῶν, ἀποδεικνύουσι μετὰ τὴν πρακτικὴν ὑπὲρ αὐτῶν ἀντίληψιν, ὁπόσην τιμὴν ἔδιδον οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες εἰς τοὺς ἀριστεῖς τῆς Πατρίδος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅτι εἶδε τοιούτους ἄνδρας νὰ τείνωσι τὴν χεῖρα, ἐμπνέει φρίκην. Μοὶ ἐνθυμίζει εἰδεχθῆ εἰκόνα ἀστοργίας τῆς Πολιτείας ἄλλοτε. Ἐξεδικάζετο μετὰ τὸ 1897 εἰς τὸ Στρατοδικεῖον δίκη περὶ τῆς μάχης τῶν Πέντε Πηγαδίων καὶ εἰσήγετο στρατιωτικός, ὄχι ἐπὶ παραβάσει, ἀλλὰ ἐπὶ ὑπερβάσει στρατιωτικῆς ἐντολῆς καὶ ἐκαλεῖτο εἷς ἔφεδρος ἀξιωματικός, ὡς μάρτυς, τοῦ ὁποίου ἡ μία χεὶρ ἐκρέματο ἄχρηστος ἐκ σπαθισμοῦ ἐχθροῦ λοχαγοῦ, ὃν ἐφόνευσε, καὶ ἡ ἄλλη ὑψώθη διὰ νὰ δακτυλοδεικτήσῃ τὴν στρατιωτικὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ ὅτε ὁ Πρόεδρος τοῦ Στρατοδικείου, συνταγματάρχης Μπότσαρης, ἠρώτησε περὶ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, ὁ ἐκ Πατρῶν ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς εἶπεν, ὅτι εἶναι ὑπηρέτης καφενείου! Περιῆγε μὲ τὴν ὑπολειφθεῖσαν χεῖρα ὁ ἥρως τῶν Πέντε Πηγαδίων, τὸν δίσκον τοῦ ὑπηρέτου καφενείου, ἵνα μὴ περιάγῃ τὸν δίσκον τοῦ ἐπαίτου! Οἵα ταπείνωσις διὰ τὸν ἥρωα! Ἀλλὰ καὶ οἷον ὄνειδος διὰ τὴν ἀστοργίαν τῆς Πολιτείας! Εὐτυχῶς, μετὰ τοὺς δύο πολέμους, ἡ Πολιτεία εἰργάσθη ἐκ τῶν ἐνόντων ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν τούτων, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξαν ἐπαρκῆ τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα παρέσχεν εἰς αὐτούς. Δὲν ἦτο δυνατὸν τοιαῦτα νὰ παράσχῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ ἔρχονται οὗτοι, ὑψοῦντες φωνὴν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, τιμηταὶ τῆς Πολιτείας, εἰς ἥν ἐνθυμίζουν τὸ καθῆκον. Οἱ Κυναίγηροι, διότι εἶναι Κυναίγηροι, τῶν δύο ἐνδόξων πολέμων, δὲν ζητοῦσιν, ὅπως οἱ παλαιοὶ ἀριστεῖς τῆς Πατρίδος μαρμάρινα ὁμοιώματα καὶ ἐνεπιγράφους στήλας. Ζητοῦσιν ἄρτον, ζητοῦσιν τὴν ἐπάρκειαν τοῦ ἄρτου, ἵνα ἐκλείψῃ τὸ ὄνειδος ἐκ τῆς καθυστερούσης Πολιτείας. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, κ. Βουλευταί, ἥτις ἀριθμεῖ τὰς ἐθνικὰς καὶ τὰς πολιτικὰς κορυφὰς τοῦ τόπου, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἔχει εἰς τὰς τάξεις της μίαν στρατιωτικὴν ἀρετὴν ὑπέροχον, τὸν στρατηγὸν Γιαννακίτσαν, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της τὴν δόξαν τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, τὸν ναύαρχον Κουντουριώτην, δὲν ἔχει ἀνάγκην βεβαίως, παρακελεύσεως καὶ ὑποδείξεως, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰ καθῆκόν της πρὸς τοὺς ἄνδρας αὐτούς. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπαρκῆ καὶ ἐνθουσιασμόν, καὶ πατριωτισμὸν καὶ ἀντίληψιν ὑπὲρ τῶν ἀναπήρων ἀπομάχων, ἀλλ’ ἴσως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἐπαρκῆ χρόνον, περισπωμένη ἀπὸ τόσα ἔργα καὶ θὰ ἐλάμβανον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, υἱοθετοῦσα τὰ αἰτήματα τῶν ἀνικάνων τραυματιῶν τῶν πολέμων, προβῇ εἰς τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ ἐργασθῇ μετὰ τῆς συνειδήσεως καὶ τοῦ καθήκοντος, τοῦ ἱεροῦ, τὸ ὁποῖον ὀφείλει πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ἡ Πατρίς. Εἶχον ἤδη πρό τινος ἕνα πίνακα ἐλαιογραφικόν, παριστῶντα ἀπόμαχον, ἐστερημένον τοῦ ἑνὸς βραχίονος, ἐνῷ ὁ ἄλλος ἀνηρτᾶτο ἀπὸ τοῦ λαιμοῦ καὶ ἡ φυσικὴ μήτηρ, τρυφερῶς ἐτροφοδότει, ἐτάϊζεν αὐτόν. Ἦτο ἡ στοργὴ τῆς φυσικῆς μητρός. Ὅταν ἴδω τὴν Πατρίδα μητέρα, λαμβάνουσαν τὴν θέσιν τῆς φυσικῆς μητρός, ἐν τόσῃ μερίμνῃ καὶ στοργῇ, θὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Πολιτείας ἐπεραιώθη ὑπὲρ τῶν ἡρώων τούτων τῶν δύο πολέμων. Βεβαιωθῆτε δέ, κ. Ὑπουργοί, βεβαιωθῆτε, κ. Βουλευταί, ὅτι οὕτω πράττουσα ἡ Βουλή, δὲν θέλει προσφέρει ὑπηρεσίας πρὸς ἐκείνους, θέλει προσφέρει ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν Πατρίδα, πρὸς τὴν ἱστορίαν, πρὸς τὴν δόξαν τῆς Πατρίδος! Διότι τὸ ἔργον τῆς τοιαύτης ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν τούτων νομοθεσίας τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι εἶδος ναοῦ τῶν ἀπομάχων, πρὸ τοῦ ὁποίου εὐλαβῶς διερχομένη ἡ νεωτέρα γενεά, θὰ φρονηματίζεται καὶ ὑπερηφάνως θὰ λέγῃ: «ἄμμες ἐσόμεθα κάρρονες!». (Χειροκροτήματα).

§21Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω νέους τόνους τῆς λύρας, ἵνα κινήσω τὴν ψυχὴν ὑμῶν εἰς οἶκτον ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ἠκρωτηριασμένων. Τοὺς βλέπετε, τοῦτο ἀρκεῖ. Συμμεριζόμεθα πάντες τὴν ταλαιπωρίαν των. Οἱ ἄνθρωποι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συζητοῦμεν σήμερον, ἐξησφάλισαν, οὐχὶ διὰ λόγων, τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἄλλων, καὶ πάσχουσιν αὐτοὶ ὑπὸ πείνης καὶ ὑπὸ δίψης. Καὶ πῶς! Καὶ ὁπόσον! Ἐγὼ αὐτὸς δι’ ἀνάπηρον τραυματίαν τοῦ πολέμου συνέπεσε νὰ προσφύγω πρὸς τὸν εὐγενῆ ἄνδρα, τὸν διευθύνοντα τὴν Ἀστυνομίαν τῶν Ἀθηνῶν, ἵνα ἐκλιπαρήσω ὑπὲρ τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ τὴν ἄδειαν, πρὸς τὶ νομίζετε; Ἵνα σύρῃ χειραμάξιον εἰς τὰς πλατείας, ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, τὸν ἕτερον πόδα ξύλινον ἔχων, καὶ ἵνα πωλῇ πορτοκάλια, διὰ νὰ ζήσῃ! Εἶναι δὲ αὐτή, χάρις ὑπερτάτη, ἥν δὲν ἠδυνήθην, ἢ δι’ ἕνα μόνον νὰ ἐπιτύχω. Ἦτο δ’ οὗτος εὐτυχής, ὅτι τὴν ἀπελάμβανεν. Οἱ ἄλλοι κυλίονται εἰς τὰ πεζοδρόμια ἐπαῖται. Τὸ θέαμα εἶναι οἰκτρότατον καὶ φέρει εἰς συλλογισμούς. Οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ τραυματίαι, σπείραντες τὰ μέλη των εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἀπέδειξαν ὅτι ἔχουσιν ἐπαρκῆ τὴν γενναιότητα, ὥστε νὰ συγχωρήσῃ ἡ ψυχή των τὴν Πατρίδα των, ὅτι φέρεται ἀσπλάχνως πρὸς αὐτοὺς καὶ τοὺς κατεδίκασεν ἐν πλήρει εἰρήνῃ νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἀλληλουχίαν γενεῶν, ἀσκουμένων εἰς τὴν ἀρετήν καὶ τὴν λατρείαν τοῦ καλοῦ, ὑπολείπεται εἰς ἡμᾶς νὰ σκεφθῶμεν, μήπως δὲν εἶναι πρᾶξις ἔντιμος, ἡ τόση ἐγκατάλειψις πρὸς τοὺς μάρτυρας τούτους. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφος, κ. Μοσχούλας, ἔσχεν ἔμπνευσιν εὐγενῆ προχθές, καθυποβαλὼν πρότασιν νόμου πρὸς ἔγκρισιν λαχείου διὰ τὴν ἵδρυσιν Μεγάρου ὑπὲρ τῶν ἀπομάχων. Εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία τιμᾷ τὸν κ. Βουλευτήν, ἀλλ’ ἀλλοίμονον! Ἕως ὅτου ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνίδρυσις αὐτοῦ τοῦ Ἀσύλου, οἱ πτωχοὶ πολεμισταὶ θὰ ἔχωσι τὸν καιρὸν νὰ ἀποθάνωσιν. (Ἐπιδοκιμασίαι). Σπεύσωμεν διὰ κἄτι ταχύτερον. Δι’ ὀλίγον ἄρτον. Διὰ μίαν στέγην. Τούτου ἕνεκα, παρακαλῶ, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, Τί ζητοῦσι; Μεταξὺ ἄλλων γλίσχρων πραγμάτων, μερικὰ περίπτερα. Θὰ τοῖς τὰ ἀρνηθῶμεν; Ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἀνοίξῃ αὐτοῖς ὁρίζοντα εὐρύτατον μάχης, ἀπὸ τοῦ Ἀργυροκάστρου μέχρι τοῦ Νέστου, καὶ μέχρι τοῦ Καστελορρίζου, τὴν ξηρὰν καὶ τὴν θάλασσαν. Ἄς τοῖς ἐπιτρέψῃ τώρα, ἀντὶ τοῦ ἀπεράντου ἐκείνου ὁρίζοντος τοῦ αἵματος, τὸν περισφιγμένον ὁρίζοντα τῶν μικρῶν ἐκείνων κιοσκίων, ξυλίνων φυλακῶν τῆς βιοπάλης, τὰ ὁποῖα, ἐστημένα εἰς τὰς γωνίας τῶν ὁδῶν, μέλλουσιν ἀπὸ τῆς αὔριον νὰ ἀσχημίζωσι τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, διότι, οὐαί, τῆς συγχρόνου ἀκαλαισθησίας, ὁμοιάζουσι πρὸς καλυμαύχια. (γέλωτες). Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, συνῳδὰ καὶ πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου, νὰ παραπέμψῃ εἰς ἐπιτροπὴν τὴν ἐξέτασιν τῶν καθυποβληθεισῶν προτάσεων τῶν τραυματιῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23ΣΠ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰ λεχθέντα, νομίζω περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον. Θεωρῶ δὲ καθῆκόν μου νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὰς συστάσεις μου, ἵνα παραπεμφθῇ ἡ πρότασις εἰς Ἐπιτροπήν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Οὔτε οἴκτου ἄξιοι εἶναι, ἀλλ’ οὔτε καὶ τῆς τύχης των ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προεκινδύνευσαν ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ τῆς δόξης τῆς Πατρίδος, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔστησαν νίκης τρόπαια καὶ ἐμεγάλυναν τὴν Πατρίδα. Εἶναι ἄξιοι θαυμασμοῦ καὶ ὄχι οἴκτου! Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ τῶν οἰκογενειῶν των, τὸ μέτρον τοῦτο θὰ εἶναι ἀπόδοσις τιμῆς καὶ ὀφειλῆς διὰ τοὺς ἀγῶνάς των. Ἡ Βουλὴ ἔδειξεν ἤδη τὰς διαθέσεις αὐτῆς, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ἀποστολὴν εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἵνα ὅσον ἔνεστι ταχύτερον ἔλθῃ τὸ συμπέρασμα αὐτῆς καὶ λάβωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ τιμὴ ἡμῶν καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς Πατρίδος ἐπιβάλλει ὑπὲρ τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστοδουλιᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§27Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Κατόπιν τῶν ὅσα ἀνέφεραν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τοσοῦτον εὐγλώττως ἐξέθηκαν τὰ περὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν τραυματιῶν, περιορίζομαι νὰ συστήσω θερμότατα τὴν παράκλησιν αὐτῶν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον θεωρῶ ὑπερτάτην ὑποχρέωσιν τῆς Πολιτείας τὴν ἀπονομὴν προνομίων εἰς τοὺς μαχητὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμεγάλυναν ἀληθῶς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ τοιοῦτον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τοὺς μεταγενεστέρους βεβαιότητα καὶ ἐλπίδα, ὅτι, χύνοντες τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, δὲν θὰ ἐγκαταλειφθῶσιν εἰς τὴν τύχην των.

§28Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται πληρέστατα τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεδείχθησαν σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ θέλει φροντίσει, ὅσον τὸ δυνατὸν αὐτῇ, ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§30Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως, κ. Βουλευταί, ἐφόσον παρατείνεται μία συζήτησις, ἐπὶ τοσοῦτον ἴσως προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν ἡμῶν, διότι εἶναι φυσικὸν ἡ παράτασις μιᾶς συζητήσεως νὰ γεννᾷ τὴν δυσφορίαν. Ἀλλά, προκειμένου, κ. Βουλευταί, περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, προκειμένου περὶ ἐκείνων, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας βουλευτὴς κ. Γιολδάσης, οἱ ὁποῖοι ἔστησαν τὰ τρόπαια τοῦ Κιλκὶς καὶ τῆς Τζουμαγιᾶς, καὶ διὰ τοῦ αἵματός των ἐδιπλασιάσθη ἡ Ἑλλάς, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Μεγάλου Βασιλέως, προκειμένου περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀνέδειξαν τὴν γενεάν των, ὅτι ἡ γενεὰ αὕτη εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν παρελθοῦσαν γενεὰν τοῦ 1821, ἴσως καὶ ἀνωτέρα ἐκείνης, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀκουσθῶσιν ὅλοι, ὅσοι δύνανται νὰ εἰσφέρωσιν ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὡμίλησεν ὁ πρῶτος λαλήσας κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ εἶπεν, ὅτι οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι ὄντως τῆς προνοίας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἦσαν δυστυχεῖς πρὶν νὰ καταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ πρὶν ἔτι παραδώσωσι τὸ σῶμα αὑτῶν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ὁλοκαύτωμα, ἦσαν εὐτυχεῖς, ὅπως ἦσαν εὐτυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέφυγον τὰς σφαίρας τὰς ἐχθρικάς. Ἀλλ’ ἡ Πολιτεία ἀτυχῶς, καίτοι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικοβοιωτίας κ. Ἀναστασόπουλος, ὅτι ἔλαβε πρόνοιάν τινα περὶ αὐτῶν, ἐν τούτοις ἡ Πολιτεία ἐδείχθη ὡς μητρυιὰ πρὸς αὐτούς, καθ’ ὃν χρόνον ἐσπατάλει τὸ δημόσιον χρῆμα εἰς δημιουργίαν χιλιάδων θέσεων. Ἀπεδείχθη μητρυιά, λέγω, ὅταν ἔδωκε πεντήκοντα δραχμὰς σύνταξιν εἰς τοὺς ἀκρωτηριασθέντας, ὅταν ἔδωκε τριάκοντα δρχ. μηνιαίως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὸ ἓν μέλος τοῦ σώματός των, καὶ δέκα ἑπτὰ δραχμὰς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀνίκανοι εἰς ἐργασίαν. Δὲν ἀμείβονται τοιουτοτρόπως οἱ ἥρωες. Τοιουτοτρόπως ἀμείβονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ὑπηρεσίας τινάς, ἐλαχίστας πρὸς τὸν οἰκοδεσπότην. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐμεγαλούργησαν εἰς τοὺς τελευταίους πολέμους, ἔπρεπε νὰ ἀμειφθῶσιν, ὅπως ἠμείφθησαν τοὐλάχιστον, ὄχι βεβαίως οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ καταστάντες ἀνάπηροι, ἀλλὰ οἱ ὑπαξιωματικοί. Ἀναγνωρίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ Πολιτεία σήμερον εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὴν ἀνωμαλίαν, προκειμένου περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν αἰτημάτων των, δεδικαιολογημένων αἰτημάτων τῶν ἀναπήρων τούτων τοῦ πολέμου. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῶ, ὅπως ὑποβάλω πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρό τινων ἡμερῶν, περὶ συστάσεως λαχείου ὑπὲρ τῆς ἀνεγέρσεως μεγάρου τῶν ἀπομάχων τοῦ πολέμου, ὅπως εἶναι, ὡς γνωρίζετε, καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Εἶχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μελετῶσα τὴν πρότασίν μου ταύτην τοῦ νόμου, ἤθελεν υἱοθετήσει αὐτὴν καὶ ἤθελε θέσει ταύτην ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἤθελε δοθῇ εὐκαιρία εἰς αὐτόν, νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἥτις τυπωθεῖσα εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς ὄψεις ἡμῶν.

§31Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ θέσῃ αὐτὸς τὸν θεμέλιον λίθον.

§32Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας βουλευτής, κ. Μητσόπουλος, ἀνέγνωσεν αἰτήματά τινα τῶν ὑποβαλόντων τὴν αἴτησιν ἀπομάχων τοῦ πολέμου, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῇ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶχε ψηφισθῆ νόμος ἐν τῷ παρελθόντι, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνετίθεντο εἰς αὐτοὺς τὰ καθήκοντα τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν. Τῇ παρεμβάσει ὅμως, δὲν γνωρίζω τίνων Κυρίων ἐκ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, ἀφῃρέθησαν τὰ καθήκοντα ταῦτα ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἀνετέθησαν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἰδιώτας. Τριάκοντα δραχμὰς ἐλάμβανον δι’ ἀντιμισθίαν, ὡς ταχυδρομικοὶ ἐπιστάται, καὶ τὰς τριάκοντα αὐτὰς δραχμὰς τὰς ἀφῄρεσεν ἡ Πολιτεία διὰ νὰ τὰς δώσῃ εἰς τοὺς κομματάρχας. Ἔχω δεδομένα ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ὅτι ἀφῃρέθη ἀπὸ μονόχειρα ταχυδρομικὸν γραφεῖον καὶ ἐδόθη εἰς τοὺς κομματαρχίσκους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς Πολιτείας, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἡ Πολιτεία ὑπῆρξε μητρυιὰ ἀπέναντι αὐτῶν! Εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλῇ ἡ αἴτησις τῶν ἀπομάχων τοῦ πολέμου εἰς Ἐπιτροπήν, νὰ σταλῶσι συγχρόνως καὶ αἱ συμπληρωματικαὶ αἰτήσεις, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ βουλευτὴς κ. Μητσόπουλος. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ εἰδικὴ νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Δὲν πρέπει νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία σήμερον ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ ἄνθος τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ τυχαρπάστους, χωρὶς νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδιπλασίασαν τὴν Ἑλλάδα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§34ΙΩ. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀληθῶς ὡς ἐλέχθη ὑπό τινος τῶν κ. κ. Προλαλησάντων, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη παρακελεύσεώς τινος καὶ παροτρύνσεως πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἵνα αὕτη ἐπιληφθῇ τοῦ ἀληθῶς οὐσιώδους τούτου ζητήματος τῆς περιθάλψεως, ἢ μᾶλλον τῆς προσαυξήσεως τῆς συντάξεως τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Τίνα δικαιώματα οὗτοι, οἱ ἀκρωτηριασθέντες, οἱ μεγαλύναντες τὴν Ἑλλάδα, οἱ δοξάσαντες τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα καὶ καταπλήξαντες τὸν κόσμον διὰ τῶν μεγαλουργημάτων αὐτῶν, τίνα δικαιώματα, λέγω, ἔχουσιν οὗτοι ἐν τῇ συνειδήσει τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, δὲν ἀπόκειται εἰς ἐμὲ νὰ κρίνω, οὔτε νὰ ἐκθέσω ἐνταῦθα. Μίαν ἔχω ὑποχρέωσιν, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος, ἥν ἔχω καὶ ὑφ’ ἥν ὁμιλῶ. Ἀποτελῶν τὴν κορυφὴν τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, αἰσθάνομαι τὸ ἱερὸν καθῆκον νὰ μεριμνήσω περὶ αὐτῶν. (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡ μέριμνα, ἡ ἐμή, ἅμα τῇ ἀναλήψει τῶν καθηκόντων μου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐστράφη πρὸς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλει, ὅσα ὀφείλει, ἡ Ἑλλάς. Ἡ τάξις τῶν τραυματιῶν ἐπεσπάσατο ἔκτοτε τὴν ἰδιαιτέραν προσοχήν μου, εὑρίσκομαι δὲ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι παρ’ ὅλα τὰ γλίσχρα μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαθέσῃ, θὰ δυνηθῇ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ ψηφίσῃ τὸ ἀπαιτούμενα μέσα, τὰ μέλλοντα νὰ ἀνακουφίσωσι τοὺς τετιμημένους τραυματίας μας καὶ τὰς χήρας των. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι σύσσωμος ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ ἐπικροτήσῃ τὰς σκέψεις μου ταύτας καὶ οὕτω θέλει ἱκανοποιηθῆ δικαιοτάτη ἀξίωσις τῶν ἡρώων μας, τοὺς ὁποίους τόσον γλίσχρως ἀληθῶς ἡ Πολιτεία ἀμείβει. Θὰ δυνηθῶσι δὲ οὕτω νὰ προσπορίζωνται, ἂν μή τι ἄλλο, τοὐλάχιστον ἐπαρκῆ τὸν ἄρτον αὐτῶν καὶ τῶν τέκνων των. (χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ἐπευφημίαι ἐν τῇ αἰθούσῃ).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Κουμουνδούρου περὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐν Καλάμαις ἐπιστράτων, διαγράφεται.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Χρυσάνθης Μπαγουρδῆ.

§37Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιερᾶτος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν φοιτητῶν.

§39Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς, ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλήφθησαν μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τότε τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπετρέπετο εἰς τοὺς δι’ οἱονδήποτε λόγον μὴ προσελθόντας εἰς τὰς ἐνιαυσίους τμηματικὰς ἐξετάσεις τῶν φοιτητάς, νὰ ὑποστῶσι ταύτας ἀθροιστικῶς ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου 1916. Τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη, ἀπεδέχθη δὲ καὶ ἡ Βουλή. Δυστυχῶς, ἕνεκα τυπογραφικοῦ λάθους κατὰ τὴν ἐκτύπωσιν τοῦ νόμου, ἡ διάταξις αὕτη δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διότι, ἀντὶ ὅλων τῶν ἐξετάσεων, ἀνεγράφη, ὅτι ἐδικαιοῦντο νὰ ὑποστῶσι μίαν μόνην, διὰ τῆς μετατροπῆς τῆς λέξεως ταύτας, εἰς ταύτην. Πρὸ ἡμερῶν οἱ φοιτηταὶ δι’ ἀναφορᾶς των ἐζήτησαν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις ταύτας, ἀλλ’ ὁ κ. Πρύτανις, εὑρεθεὶς πρὸ τῆς ἐσφαλμένως διατετυπωμένης ταύτης διατάξεως, παρέπεμψε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Νομικὴν Σχολήν, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ὑποστῶσι μίαν μόνην ἐξέτασιν. Τὴν γνώμην ταύτην τῆς Νομικῆς Σχολῆς, διεβίβασεν ὁ κ. Πρύτανις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τοῦτο δὲ ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεφώνησε μὲ τὴν Νομικὴν Σχολήν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ γραμματικὴ διατύπωσις τῆς διατάξεως ταύτης, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε ταύτην, διότι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἤμην εἰσηγητὴς τῆς τροπολογίας, γνωρίζω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν διάταξιν ταύτην, τῆς ὁποίας τὸ πνεῦμα συνάγεται ἄλλως καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Φοιτηταί, μὴ προσελθόντες εἰς τὴν τμηματικὴν ἐξέτασιν ἀπὸ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους 1913 καὶ ἐφεξῆς, δικαιοῦνται νὰ ὑποστῶσι ταύτην ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου 1916». Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1913 μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐπεψηφίζετο ὁ νόμος, εἶχον παρέλθει δύο ἀκαδημαϊκὰ ἔτη. Ἐκεῖνος λοιπόν, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπέστη τὴν ἐνιαυσίαν ἐξέτασιν τοῦ 1913, δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ὑποστῇ ἄλλην νεωτέρου ἔτους, διότι, κατὰ τὸν νόμον, ὁ μὴ ὑποστὰς τὴν ἐνιαυσίαν ἐξέτασιν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνανεώσῃ τὴν ἐγγραφήν του. Ἀποδεικνύεται ἐκ τούτου, ὅτι ἐγένετο τυπογραφικὸν λάθος. Τοῦ τυπογραφικοῦ τούτου λάθους τὴν διόρθωσιν ἐπεθύμει νὰ κάμῃ διὰ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, δὲν ἀμφιβάλλω δέ, ὅτι ἐν τῇ μερίμνῃ του ὑπὲρ τῆς Ἀκαδημαϊκῆς νεολαίας, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισεν εἰς αὐτὴν ἡ παρελθοῦσα Βουλή. Ἔχω ἐπίσης τὸν λόγον, ὅπως καταθέσω καὶ ἀναπτύξω ἀναφορὰν ἀπόρων οἰκογενειῶν ἐπιστράτων τῆς Κεφαλληνίας. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ θὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν. Πρόκειται περὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων τῆς Κεφαλληνίας. Ἐνῷ ἡ περίθαλψις τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου καὶ Νοεμβρίου ἐδόθη εἰς τοὺς δικαιούχους ὅλων σχεδὸν τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καθυστερεῖται αὕτη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ, ἵνα ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἐκεῖ Ταμεῖον τὸ ἀναγκαῖον χρηματικὸν ποσὸν πρὸς πληρωμὴν τοὐλάχιστον τῆς περιθάλψεως τῶν μηνῶν τούτων εἰς τὰς πτωχὰς ταύτας οἰκογενείας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Βελλιανίτης.

§41ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς. Κύριοι Βουλευταί, ἐψηφίσθη νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον, οἱ ἀγρόται κάτοχοι τῶν ἐν Κερκύρᾳ κτημάτων, ὑπεχρεοῦντο ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ προσαγάγωσιν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τούτων, ἵνα ἀποζημιωθῶσιν. Ἡ προθεσμία ὡρίζετο μέχρι τέλους Ἰουνίου 1915. Δυστυχῶς, παρ’ ὅλην τὴν θέλησιν τῶν δικαιούχων, δὲν ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ προσαγάγωσιν οὗτοι τοὺς τίτλους των. Καὶ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀμέλειαν τῶν δικαιούχων, καθόσον, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας αὐτῶν, κατέστη ἀδύνατος ἡ προσαγωγὴ τῶν τίτλων, ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἡ ὁποία ἠνάγκασε τὰ ¾ τῶν κατοίκων νὰ εὑρίσκωνται μακρὰν τῆς Κερκύρας. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρέμεινον εἰς Κέρκυραν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωσι τὰ ἔγγραφα καθόσον ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωσιν ἀντίγραφα συμβολαίων, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν πρὸ αἰώνων. Ἐννοεῖται, ὅτι τοιαύτη ἐργασία ἦτο ἐπίπονος, διότι οἱ ὑπάλληλοι, καίτοι ἀόκνως εἰργάσθησαν, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν, ὅπως κατορθώσωσι καὶ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ ἔργον τοῦτο. Συνέβη δὲ ἐξ ἄλλου καὶ τὸ περίεργον, ὅτι ὀλίγοι τῶν πλουσίων, πληρώνοντες ἀφειδέστατα τοὺς ὑπαλλήλους, ἀπέκτησαν τοὺς τίτλους καὶ οὕτω νὰ ἀποζημιωθῶσιν, ἐνῷ, τοὐναντίον, αἱ λαϊκαὶ τάξεις συνέβη νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ ἀποκτήσωσι τοὺς τίτλους των, οὕτω δὲ αὐταὶ ἐστερήθησαν τῆς μόνης των περιουσίας. Ἡ Κέρκυρα διέρχεται ἡμέρας ὀδυνηράς, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδώσῃ τοὐλάχιστον εἰς τοὺς δικαιούχους τὴν περιουσίαν των, τὴν ὁποίαν, ὡς ἐκ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐνεργείας των, ἔχασαν. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, ὤν βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ περιβάλῃ αὐτὴν διὰ τῆς ἐγκρίσεώς της καὶ παρακαλῶ δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῆς ψυχῆς μου, ὅπως εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ συντελέσῃ, ὥστε νὰ ἀνακουφισθῶσιν αἱ λαϊκαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι πένονται. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§43Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Δὲν ἔχω, κ. Πρόεδρε, παρὰ νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου πρὸς τὴν τοῦ κ. Συναδέλφου, καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως ληφθῇ μέριμνα, καὶ νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία, ἡ ἐν τῷ νόμῳ ταχθεῖσα, διότι κινδυνεύει ὁ νόμος, ἀντὶ εὐεργετικός, νὰ ἀποβῇ καταθλιπτικὸς καὶ ἄδικος, Αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ Κέρκυρα, δικαιολογοῦσιν ἐπαρκῶς τὴν πρότασιν καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου, ἀφοῦ διανεμηθῇ, ἐκτυπουμένη, θὰ υἱοθετηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἔλθῃ ταχύτατα ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ προληφθῇ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖται κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ προσκομίσωσι τὰ ἀποδεικτικὰ τῶν δικαίων των ἔγγραφα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρουσόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§45ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, πλησίον τοῦ Σόροβιτς, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ κεντρικώτερος σιδηροδρομικὸς σταθμὸς τῆς Μακεδονίας, καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξορμῶσιν αἱ διάφοροι γραμμαὶ τῆς συγκοινωνίας, ὑπάρχει μία κωμόπολις Ἐξίσου, ὅπερ σημαίνει «ξυνὸ νερό», διότι ἔχει ἕνα ὑγιεινότατον μεταλλικὸν νερό, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πίνουσι καὶ οἱ στρατιῶται μας, καὶ εἶναι ὑποδειγματικῆς ὑγιείας, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης καλὸν μὲ τὸ σέλτς καὶ τὸ Βισύ. Ὁ πληθυσμὸς τοῦ χωρίου αὐτοῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ καλοὺς πατριώτας, ὀρθοδόξους καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρέπει νὰ συνηθίσουν καὶ νὰ ἀγαπήσωσι τὸν τόπον, νὰ ἔχουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς, τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας των. Εἷς πολίτης πρό τινων ἡμερῶν ἐτηλεγράφησε καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς ἐμέ, ὅτι ἐγένετο ἐπίταξις οἰκίας του, ἠξεύρετε δὲ πόσον σκληραὶ καὶ ἀτυχεῖς εἶναι αἱ ἐπιτάξεις, καὶ ἔμεινεν ἔξω αὐτὸς μετὰ τῆς εἰκοσιπενταμελοῦς οἰκογενείας του, διότι ἐκεῖ εἶναι πατριαρχίαι. Ἐπειδὴ δὲ κάμνει πολὺ ψῦχος, ἦτο φόβος μήπως ἀποθάνωσιν ὅλοι. Ἀληθῶς, τὸ ψῦχος εἶναι μέγα ἐκεῖ, ἐντὸς δὲ τοῦ δωματίου παγώνει τὸ νερό. Τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδίκου ἀμέσως καὶ τὴν τιμωρίαν τῶν τυχὸν πταισάντων. Τὸ ἀνήγγειλα εἰς τὸν πολίτην διὰ τοῦ ἑξῆς τηλεγραφήματος: (ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν διέταξεν ἐπανόρθωσιν ἀδίκου καὶ παρεπόμενα», καὶ ἔμεινα ἥσυχος. Τί νομίζετε ὅμως ὅτι συνέβη; Λαμβάνω τηλεγράφημα τοῦ πολίτου, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἐλήφθη τηλεγράφημα ὑμῶν. Εὐχαριστῶ ἐνεργείας. Ἔναντι τούτων, ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ 42ου Συντάγματος, — δὲν λέγω τὸ ὄνομά του.— παρουσίᾳ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ Φωτάκη Γεωργίου, σήμερον, ἐντὸς οἰκίας μου, μὲ ἔδειρεν ἀνηλεῶς, καταστήσας ἐμὲ ἡμιθανῆ, ἀπαιτήσας ἐκκένωσιν ἀραβοσίτου, ἐγκατάστασιν νοσοκομείου ἐξ ἀσθενούντων βαρέως. Ἐπίκειται δὲ κίνδυνος ὑγείας οἰκογενείας. Παρακαλῶ θερμῶς ἐνεργήσατε τὰ δέοντα». Ἀνεκοίνωσα, ἐπειδὴ ἦτο ἐπεῖγον καὶ δὲν ἠδυνάμην χθὲς νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ τηλεγράφημα, ὁ ὁποῖος, εὐτυχῶς, διέταξεν ἀμέσως νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ τιμωρηθῶσιν ὅσοι ἔπταισαν. Δράττομαι ὅμως τῆς εὐκαιρίας, διὰ νὰ τὰ ἀναφέρω καὶ εἰς ὑμᾶς, κ. Συνάδελφοι, διὰ νὰ γίνῃ καὶ κάπως γενικώτερον γνωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ διὰ νὰ φυλάσσωνται ἄλλοι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ἀσεβήσωσιν, ἄν τυχὸν ἠσέβησαν, κατὰ τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, ἀνώτερον πρᾶγμα ἀπὸ τὴν ἀτομικὴν ἐλευθερίαν, εἰς ἐκείνους δὲ ἀκριβῶς πρέπει νὰ τὸ διδάξωμεν ἡμεῖς, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι, φέροντες τὸ στέμμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, οἱ ὁποῖοι τοιοῦτό τι διαπράττουσι.

§46Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν εἶναι ἀληθὴς ἡ καταγγελία...

§47Ο. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὔχομαι νὰ μὴ εἶναι ἀληθής. Προτιμῶ νὰ βγῇ ψεύστης ὁ πολίτης, ὁ καταγγέλλων, παρὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἔλαβε χώραν τὸ καταγγελλόμενον. Ἔχομεν τοὺς μᾶλλον ἀξιοπρεπεῖς, τοὺς μᾶλλον ὑπερηφάνους ἀξιωματικούς, ἔχομεν ὅλοι συγγενεῖς μεταξὺ αὐτῶν, ἔχομεν φίλους ἐπιστηθίους, ἐγὼ δὲ εἶχον καὶ μαθητάς, διότι τοὺς ἐδίδαξα εἰς τὸ ἁρμόδιον σχολεῖον, καὶ διὰ τοῦτο εὔχομαι νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ καταγγελία, πρέπει ὅμως νὰ γνωσθῇ καὶ θὰ μάθωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ μὴ τυχὸν ἐπαναληφθῇ τὸ ἔκτροπον, ἐὰν εἶναι ἀληθές.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐργατικῶν σωματείων Σύρου, περὶ σίτου.

§49ΑΝΤ. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔλαβον ἐκ Σύρου, κ. Βουλευταί, διαμαρτυρίαν ὅλων τῶν κ. Προέδρων, ὅλων τῶν ἐργατικῶν σωματείων, διὰ τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνακοινώσω τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ συστήσω δὲ θερμῶς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Σύρῳ ὑπάρχει εἷς ἀτμόμυλος, δυνάμεως ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἴσως τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸν ἀτμόμυλον αὐτόν, παραπονεῖται ὅλος ὁ ἐργατικὸς κόσμος, ὅτι δὲν στέλλεται ἐπαρκὴς σῖτος, ἑπομένως καὶ στέρησις αὐτοῦ, καὶ ὑπερτίμησις ἐπέρχεται, οὐχὶ σπανίως, καὶ ὁ κόσμος ὁ ἐργατικός, ὁ ὁποῖος ἀποζῇ ἐκ τοῦ ἀτμομύλου, στερεῖται τοῦ ἐπιουσίου του ἄρτου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπανειλημμένως, παρηνώχλησα τὸ ἁρμόδιον μέλος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τούτου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἱκανοποιήσῃ τὰς δικαίας συστάσεις μου, διέθεσε μάλιστα ποσὸν χιλίων τόννων, ἵνα ἐργασθῇ ὁ ἀτμόμυλος οὗτος, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀνταποκριθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἡ Σῦρος στερεῖται καὶ αἱ πλησίον νῆσοι, καὶ ἐπειδὴ τοιαῦτα λυπηρὰ ἐπεισόδια λαμβάνουσι χώραν, οὐχὶ πλέον εἰς τὰς νήσους αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροφοδοτῶνται ἐκ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀτμομύλου, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Σῦρον, διότι ἔπαυσαν σχεδὸν αἱ ἐργασίαι, καὶ πολιορκοῦνται οἱ φοῦρνοι, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ μέτρα. Προκειμένου μάλιστα περὶ τῆς Σύρου, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ μεγάλη ἐμπορικὴ σχολή, ἡ σχολὴ τῆς βιομηχανίας, τῆς γεωργίας, τῆς ναυτιλίας, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἐτιμήθησαν, οὐχὶ σπανίως, οἱ ὑπουργικοὶ θῶκοι, ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ δείξῃ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζηται τὸ φαινόμενον εἰς τὴν Α πόλιν νὰ πλεονάζῃ ὁ σῖτος καὶ ἄλλαι νὰ στερῶνται τούτου. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθω πλέον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου, ὥστε νὰ μὴ φθάνωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔρχωνται αὐτοὶ οἱ ἐργάται νὰ μᾶς ὑποδεικνύωσι ποίαν μέριμναν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§51ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§52Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§54Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Ἐνεγράφημεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων διὰ διαφόρους ἐρωτήσεις πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργούς, παρατηρῶ ὅμως, ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὅτι ἀντὶ νὰ ἔρχηται ἡ σειρά μου, ἀναβάλλεται διαρκῶς. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Γραφείου τὴν ἐξήγησιν τοῦ περιέργου αὐτοῦ φαινομένου καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι πολλοὶ τῶν κ. Συναδέλφων, ὑπὸ τὸν τύπον τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ὑποστηρίξεως ἀναφορῶν, λαμβάνουσι τὸν λόγον πρὸ ἡμῶν, τῶν ὑποβαλόντων τὰ ἐρωτήματα. Ἐμελέτησα τὸν Κανονισμὸν διὰ νὰ ἴδω ἂν ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένον, ὅτι προτάσσονται αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἕπονται τὰ ἐρωτήματα. Ἐμελέτησα τὰ ἄρθρα 54, 55 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὲν βλέπω νὰ ὁμιλοῦν οὐδαμοῦ περὶ σειρᾶς. Ἐπειδὴ ἔχω πολλὰ ἐρωτήματα καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν ἄλλην Περίοδον, θὰ παρακαλέσω νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ μέθοδος τῆς συστάσεως ἀναφορῶν καὶ προτάξεως αὐτῶν καὶ νὰ πηγαίνωμεν μὲ τὴν σειράν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Καλαμῶν Ἀλεξίου Μαργιόλη.

§56Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του.

§57Α. ΚΡΙΜΠΑΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ποιοῦμαι καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς ὥρας, αἱ λοιπαὶ συστάσεις καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον.

§59ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου: «Περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κυκλοφορούντων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχθων τραπεζιτικῶν γραμματίων, ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς ἐπιτετραμμένης ἐκδόσεως».

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§61ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπήν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὑπάρχει πρότασις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δέκα κ. κ. Βουλευτῶν, προτεινόντων, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθμοὺς 1 καὶ 10 ἐπερωτήσεων. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἐπερώτησις ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Ε. Γαρουφαλιᾶ, ὅστις ἀπουσιάζει. Ἄρα ἡ ἐπερώτησις αὕτη διαγράφεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 2. (ἀναγινώσκει). «Οἱ κ. κ. Κ. Γάγαρης, Κ. Ζαούσης, Γ. Δούμας, Β. Κούρεντας καὶ Γ. Τσόγκας ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τίνα λόγον ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν δάση, ἅτινα μέχρι τοῦδε εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν κατοχὴν τῶν κοινοτήτων τῆς Ἠπείρου καὶ ἐχρησίμευον μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Οἱ δὲ ἁρμόδιοι δασικοὶ ὑπάλληλοι, ἐνῷ διακηρύσσεται, ὅτι ἐφαρμόζεται τὸ πρῶτον σύστημα, ἀνεστάτωσαν τὸν Ἠπειρωτικὸν λαόν, ἀφαιροῦντες τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς του καὶ τῆς ἐν τῷ μέλλοντι ὑπάρξεώς του καὶ ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς κατάπαυσιν τοῦ ἀτόπου.

§63Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Τὸ δασικὸν ζήτημα εἶναι ἕν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων διὰ τὰς Νέας Χώρας. Μέχρι τοῦδε, αἱ Κοινότητες ἐν Ἠπείρῳ εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποκλειστικῆς κατοχῆς ὅλων τῶν δασῶν· ὑπῆρχον ὁμοίως ὀλίγα εἴς τινα μέρη δημόσια δάση. Ἀλλὰ γενικῶς καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ καταπατηθέντα ὑπὸ τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ χωριά, τὰ δάση ἀνῆκον εἰς τὰς Κοινότητας. Αὗται εἶχον τὴν ἀποκλειστικὴν κυριότητα, ἐνέμοντο αὐτά, ἐνίοτε καὶ τὰ ἐνοικίαζον, καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν ἔσοδον ἐχρησιμοποίουν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων, ἤτοι σχολείων, ἐκκλησιῶν κλπ. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐξηκολούθησε μέχρι τῆς καταλήψεως τῆς Ἠπείρου ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν, ἐξεδόθη ἐγκύκλιος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καθώριζεν, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ἀναφυόμενα μεταξὺ ὑπαλλήλων καὶ κατοίκων, θὰ λύωνται κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Οἱ κάτοικοι δὲν ἐζήτησαν τίποτε ἐπὶ πλέον, παρὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει μέχρι τῆς εἰσόδου τῶν ἑλληνικῶν ἀρχῶν. Οἱ ὑπάλληλοι ὅμως, καὶ ἰδίως κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, κατελήφθησαν ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, καὶ ἐξέθηκαν εἰς δημοπρασίαν τὰ περισσότερα ἐκ τῶν δασῶν. Ἀναφέρω δέ, ὅτι ὁ Ἀλῆ Πασᾶς δὲν κατεπάτησε μίαν ἐπαρχίαν ὁλόκληρον, τὴν ἐπαρχίαν Ζαγορίου, οὐδὲ προσήγγισεν εἰς αὐτὴν ἐντελῶς. Τὰ περισσότερα δάση τῆς Ἠπείρου κεῖνται πρὸς τὸ ἀνατολικὸν μέρος αὐτῆς, ἤτοι εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ζαγορίου καὶ τὰς πέριξ. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπὶ τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ δὲν εἶχον ληφθῇ μέτρα ἁρπαγῆς τῶν δασῶν, οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἁρμόδιοι, τὰ ἐξέθεσαν εἰς δημοπρασίαν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου, οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται καὶ τηλεγραφοῦσι δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Ἐσχάτως, εἶχε ψηφισθῇ ὁ νόμος 699, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀμφισβητουμένων δασῶν, θὰ δίδεται ἡ κατοχὴ εἰς τοὺς κατοίκους, ἀλλ’ ὑποχρεοῦνται νὰ προσαγάγωσι κατόπιν τίτλους. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ κάτοικοι νὰ προσαγάγουν τίτλους, ἐφόσον ὑπάρχουσι σῷα καὶ ἀκέραια τὰ βιβλία τῆς Τουρκικῆς Γενικῆς Διοικήσεως, καὶ τῶν ἄλλων ὑποδιοικήσεων. Ἑπομένως, οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι, ἔχοντες καὶ διερμηνεῖς, δὲν ἔχουν νὰ κάμουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀνοίξουν τὰ βιβλία καὶ νὰ ἐρευνήσουν, ἂν τὸ δάσος τῆς δεῖνα Κοινότητος ἦτο δημόσιον ἢ ἀνῆκεν εἰς τὴν Κοινότητα. Ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχωσι Κοινότητες, ἔχουσαι τίτλους, ἀλλὰ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρουν τίτλους, διότι ἢ τοὺς διήρπασαν οἱ λησταὶ; ἢ ἐκάησαν κατὰ τὰς ἐπαναστάσεις, ἢ ἄλλως πως ἀπωλέσθησαν κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας, ὁπότε οἱ κάτοικοι ἦτο ἀδύνατον νὰ διατηρήσωσι τίτλους καὶ ἄλλα ὅμοια ἔγγραφα. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἄλλο προχειρότερον καὶ λογικώτερον μέσον, παρὰ νὰ ἐξετασθῇ ἐπισταμένως ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν εἰς τίνα ἀνῆκον μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν κατελάβομεν τὴν Ἤπειρον, καὶ ν’ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τὰς Κοινότητας ἢ ἂν ἀνῆκον εἰς τὸ Δημόσιον, βεβαίως νὰ παραληφθῶσιν ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Πλὴν τούτου, ἐδημιουργήθη μέγα χάσμα, ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δασικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων νὰ ζητῶνται καὶ ἐκδίδωνται ἄδειαι. Παραδείγματος χάριν, ὅταν χρειασθῇ κάτοικός τις νὰ κόψῃ ξύλα διὰ νὰ στηρίξῃ κληματαριὰν, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὸ σπίτι του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσῃ ἄδειαν ἀπὸ τὸν δασάρχην, ἀπέχοντα δύο ἕως τρεῖς ἡμέρας πολλάκις, καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκοπήν. Συνέβη δὲ πολλάκις νὰ γίνῃ παρερμηνεία μεταξὺ τοῦ χωροφύλακος, ὅστις ἔχει τὴν ἐποπτείαν αὐτήν, καὶ ἀξιοῖ, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ χωρικὸς νὰ κόψῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ ξύλον. Ὡς ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται πάρα πολὺ στενοχωρημένοι. Ὁσάκις δὲ διὰ τὰ δάση προσήχθησαν ὑπὸ ἰδιωτῶν τίτλοι καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, ἐδόθη ἑρμηνεία ἐντελῶς διάφορος καὶ μὴ συμβιβαζομένη πρὸς τὰ πράγματα καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρι προχθὲς ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ὑπόθεσις εἰς τὸ δασικὸν τμῆμα, διότι ὑπάρχει ἰδιώτης, ὅστις ζητεῖ νὰ λάβῃ ἄδειαν διὰ κοπὴν καὶ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ὁ τίτλος. Ἐξητάσθη καὶ εὑρέθη, ὅτι ὁ τίτλος ἀναφέρει κισλᾶ, ὁ δὲ κισλᾶς, ἑρμηνευόμενος ἑλληνιστί, σημαίνει χειμερινὴν βοσκήν, καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ὦσι δένδρα μέσα εἰς τὸν κισλᾶ, καὶ ἀπερρίφθη ἡ ἄδεια, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι μέσα εἰς τοὺς κισλᾶ ὑπάρχουσι καὶ βοσκαὶ καὶ ἀγροὶ καὶ δάση. Ἕνεκα δὲ τῆς παρερμηνείας μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων, ὑποφέρουν οἱ κάτοικοι. Παρατηροῦμεν, ὅτι βραδέως περατοῦνται αἱ ὑποθέσεις εἰς τὸ Δασικὸν Τμῆμα. Πολλάκις συμβαίνει νὰ χάνεται ὁλόκληρος φάκελος· σήμερον τὸν εὑρίσκομεν, αὔριον τὸν χάνομεν πάλιν, ἢ μᾶλλον τὰ χάνουν οἱ ὑπάλληλοι, καὶ ἀγνοοῦμεν πῶς νὰ λύσωμεν τὰ ζητήματα καὶ πῶς νὰ ἀποκριθῶμεν εἰς τοὺς συμπολίτας μας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς συστάσεις αὐτάς, ἐπειδὴ ἔχομεν κατωτέρω καὶ δευτέραν ἐπερώτησιν, θὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μας συνολικῶς διὰ τοῦ δευτέρου ζητήματος.

§64Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μήπως πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδείας, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα χθές;

§65Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπεγράψατε αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, διότι ἐβαρύνθην νὰ ἀνεβοκατεβαίνω τὰς κλίμακας τοῦ Δασικοῦ. Ἐν γένει δὲ ἡμεῖς τῶν Νέων Χωρῶν....

§66Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ παράπονον τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δάση τῶν Νέων Χωρῶν, εἶναι, νομίζω, πληρέστατα δεδικαιολογημένον. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι, προκειμένου περὶ ρυθμίσεως τῶν σχέσεων τῶν δασῶν τῶν Νέων Χωρῶν, ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ μετὰ τῆς ταχύτητος ἐκείνης τῆς ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν εἶναι φυσικὸν νὰ ἀπαιτῶσι πάντες οἱ καθήμενοι ἐνταῦθα. Ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῶν Νέων Χωρῶν, τὸ ζήτημα τῶν δασῶν εἶναι φυσικὸν νὰ θεωρηθῇ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων. Εἶναι δὲ φυσικόν, ὡς ἐκ τῆς πολιτικῆς μεταβολῆς τῶν πραγμάτων, νὰ γεννηθῶσιν ἀξιώσεις, πρὸς ἅς δὲν δύναται τὸ Κράτος, παρὰ μετὰ ὑπούλου βλέμματος νὰ ἀποβλέψῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱανδήποτε ἀξίωσιν, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, νὰ τὴν δεχθῇ τὸ Κράτος, ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου, διότι τοῦτο οὐδὲν ἕτερον θὰ ἐσήμαινε, παρὰ ἀπεμπόλησιν ὑπὲρ τῶν τυχὸν ἐμφανιζομένων, ὡς ἐχόντων ἀξιώσεις ἐπὶ τῶν δασῶν τούτων, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαία περιουσία, τὴν σπουδαιότητα δὲ ταύτην ὀφείλει περὶ πολλοῦ νὰ ποιῆται τὸ Κράτος, ὄχι μόνον, διότι ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως μεγίστης σημασίας τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ διότι ἀπὸ πολλὰς ἄλλας ἀπόψεις εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συντηρηθῇ, προαχθῇ καὶ ἀναπτυχθῇ. Ὅπως ἔχει σήμερον ἡ νομοθεσία ἐπὶ τῶν δασῶν τῶν Νέων Χωρῶν, παρεσχέθη πᾶσα εὐκολία εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦν, εἴτε ἄτομα, εἴτε κοινότητες, ὅτι τὰ δάση ἀνήκουσιν εἰς αὐτούς. Διὰ τοῦ νόμου παρεσχέθη εὐκολία εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατέχων ἢ πιστοποιῶν ὅτι κατέχει τὸ δάσος, ἀξιοῖ ὅτι τὸ δάσος εἶναι ἰδιωτικόν, καὶ ἂν τὸ Δημόσιον ἔχει ἐπὶ τοῦ δάσους τούτου δικαιώματα, δύναται νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ καταβολῇ τοῦ τέλους, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάση, παραμένει δὲ ἡ προσωπικὴ ἐγγύησις, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ δάσος ἀποδειχθῇ δημόσιον, θέλει πληρώσει τὴν διαφοράν.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐφαρμόζεται αὐτό.

§68ΔΗΜ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὕτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νόμου. Ἤδη ἐρωτᾶται πῶς ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη; Ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τὴν ἑξῆς προϋπόθεσιν: ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ ὅτι εἶναι κύριος τοῦ δάσους, διὰ νὰ εἶναι νομεύς, πρέπει νὰ κατέχῃ τὸ ἐν λόγῳ δάσος. Καὶ ἂν λοιπὸν δὲν ἐμφανίζεται ζήτημα ἰδιοκτησίας τοῦ δάσους, διότι ἡ διάταξις δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπὶ ἐκείνου, ὅστις δὲν ἐμφανίζει ἀπόδειξιν τῆς ἰδιοκτησίας, πάντως πρέπει νὰ προσαχθῇ ἀπόδειξις τῆς νομῆς ἐκ μέρους ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὸ ἀξιοῖ. Ἕνεκα τούτου, προκειμένου περὶ δασῶν, μὲ τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ἔλθει εἰς καμμίαν συνάφειαν, περὶ δασῶν, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία δὲ, δύναται ἐκ τοῦ παρελθόντος νὰ γνωρίζῃ εἰς τίνος κατοχὴν εὑρίσκονται, εἶναι φυσικὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ προβάλλῃ ποιάν τινα δυσχέρειαν. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, συνέστησα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀποβλέπῃ μετὰ πλείονος εὐμενείας εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτάς, ἐφόσον πρόκειται περὶ αἰτήσεων ἀδείας ἐκμεταλλεύσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ ὁποία προστατεύει τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, συνέστησα, λέγω, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης, πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν. Δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ πάντας τοὺς ἐνδιαφερομένους τῶν Νέων Χωρῶν, ὅτι οἱονδήποτε παράπονον, στηριζόμενον εἰς τοιαύτην τινὰ ἐνέργειαν, θέλω τὸ ἐξετάσει μετὰ πολλοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ θέλω ζητήσει τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν αὐτοῦ, διότι, ὡς εἶπον, ἀρχόμενος, θεωρῶ τὴν διατήρησιν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον ἀνηκόντων δασῶν ὡς ὑψίστης σπουδαιότητος ζήτημα, ἕνεκα τῆς καθόλου σημασίας τῶν δασῶν. Περατῶν δὲ τὸν λόγον, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη δύναται νὰ ἀγάγῃ, οὔτε εἰς παραγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν δασῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς ἄτομα καὶ Κοινότητας, οὔτε εἰς οἱονδήποτε ἐνδοιασμὸν τῶν ἐχόντων τοιαῦτα δικαιώματα, ὅτι πρόκειται νὰ ἀποτελέσωσι τοιαῦτα. Ἐφόσον λοιπὸν πρόκειται περὶ αὐτῶν, θὰ παρακαλέσω τοὺς Κυρίους, νὰ διατυπώσωσι τὰ παράπονα ταῦτα, ἵνα ἐξετάσω ἑκάστην τῶν ὑποθέσεων τούτων, ἵνα ἐπιβάλω τὴν ταχεῖαν αὐτῶν περάτωσιν, καὶ τὴν ἐν πνεύματι εὐμενοῦς ἐκτιμήσεως τῶν προβαλλομένων ἀξιώσεων λύσιν τοῦ σχετικοῦ ζητήματος, ἀφοῦ ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ προστατεύονται καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐπαρκῶς. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει προσωρινῶς ἤθελε δοθῇ τοιαύτη ἄδεια....

§69Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν δασῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος;

§70Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται ἤδη παρὶ τῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§71Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Αἱ Κοινότητες ἐν Ἠπείρῳ, χωρὶς νὰ ἔχωσιν, οὔτε δασοφύλακας, συντηροῦν αὐταὶ καὶ μόναι τὰ δάση, καὶ καθώριζον τὸν τρόπον τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Εἶχον δ’ ἀπόλυτον συμφέρον νὰ συντηρήσωσι τὰ δάση, διότι πολλάκις ἐπέρχεται καταστροφὴ καὶ τῶν ἀγρῶν καὶ τῶν χωρίων καὶ ὅλων ἐν γένει τῶν γεωργικῶν ἐκτάσεων. Ἑπομένως εἶναι ὠργανωμένη τελειότερον ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Κοινοτήτων. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσωσι καὶ ἄλλοι εἰς τὴν πρώτην, καὶ ὕστερο θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά σας, κ. Γάγαρη. Ὁ κ. Κ. Ζαούσης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Γ. Δούμας. Παραιτεῖται. Ὁ κ. Β. Κουρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§73Β. ΚΟΥΡΕΝΤΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παραιτούμεθα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσόγκας. Τὰ αὐτά. Ὁ κ. Γάγαρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς τρίτης ἐπερωτήσεως, ἀφορώσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ δέκα βουλευτῶν, ὅπως γενικευθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις, καὶ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ προσεχὴς Δευτέρα.

§75ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν πρότασιν ταύτην τῶν δέκα βουλευτῶν, διότι, προειδοποιηθεὶς σήμερον, θὰ προσκομίσω περισσότερα, ἢ ὅσα θὰ δυνηθῶ, ἐὰν ἀπαντήσω σήμερον. Δέον νὰ ἔχω στοιχεῖα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή: Δέχεται ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις καὶ γενικευομένη γίνῃ τὴν Δευτέραν;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, γενικευομένης τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Λαγουδάκης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας: 1) διὰ ποίους λόγους δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον ἡ σκυρόστρωσις τῆς ὁδοῦ Χανίων– Ἡρακλείου, μολονότι τὰ σκῦρα εἰς τὰ πλεῖστα τμήματα τῆς ὁδοῦ ἔχουν στηθῆ εἰς σειράδια, ἕτοιμα διὰ τὴν σκυρόστρωσιν, 2) Ἐὰν προσεκλήθη δι’ ἐγγράφου τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων Χανίων ὁ ἀναλαβὼν τὴν σκυρόστρωσιν ἐργολάβος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ οὗτος ἠρνήθη νὰ τὸ πράξῃ καὶ 3) Ἐὰν ὁ ῥηθεὶς ἐργολάβος ζητῇ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ συμβολαίου καὶ τίνας λόγους προβάλλει διὰ τὴν ἀκύρωσιν ταύτην.

§79Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ἐρωτῶ αὐτὸν, διὰ ποίους λόγους δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον ἡ σκυρόστρωσις τῆς ὁδοῦ Χανίων–Ἡρακλείου, μολονότι τὰ σκῦρα πρὸ πολλοῦ εὑρίσκονται εἰς σειράδια, ἕτοιμα πρὸς τοῦτο. Ἔχω πληροφορίας ἀπὸ τὸ συνεργεῖον τῶν Χανίων, ὅτι ὁ κύριος ἐργολάβος, καίτοι προσεκλήθη ἐπανειλημμένως δι’ ἐγγράφου τοῦ νομομηχανικοῦ, δὲν ἐδέχθη νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ εἰς ἐπίμετρον ζητεῖ δι’ ἄλλου ἐγγράφου του νὰ ἀκυρώσῃ τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει συνάψει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί συμβαίνει περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ εἰς ποῖον σημεῖον ἔχει φθάσει ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ ἄν, λόγου χάριν, ἡ Κυβέρνησις δέχεται, ἂν εὑρίσκῃ λόγους ἀποχρῶντας, νὰ ἀκυρώσῃ τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο, ἂν εἶναι ἀποφασισμένη, νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος δὲν προέβη εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, καίτοι ἐπανειλημμένως προσεκλήθη. Αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν εἶναι ἐνήμερος τῆς ὑποθέσεως.

§80Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶμαι ἕτοιμος, διότι ἐγένετο ἡ δέουσα ἐργασία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ ἐργολάβος τῆς σκυροστρώσεως τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ὑπέβαλε μίαν αἴτησιν περὶ διαλύσεως τῆς συμβάσεως, προβάλλων διαφόρους λόγους. Τὸ Ὑπουργεῖον προέβη ἀμέσως εἰς τὴν ἀπόρριψιν αὐτῶν, καὶ τὸν προσεκάλεσεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεών του.

§81Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ὥστε θὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος αὐτός, ἢ θὰ ἐκπληρωθῇ τὸ συμβόλαιον;

§82Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργ. Συγκοιν.). Εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον. Τὸν προσεκάλεσα, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεών του. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν θέλει ἐκτελέσει τὰς ὑποχρεώσεις του, θὰ ἀποφασίσω.

§83Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Πολὺ καλά.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης.

§85Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἐξηντλήθη. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη. Ἑπομένως θὰ εἶναι τολμηρὸν νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀποστρατεύσεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον μόνος ἐγώ, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν βουλευτής, κ. Πὼπ, ἔχομεν τὴν γνώμην τῆς ἀποστρατεύσεως. Ἑπομένως δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Δὲν ἔπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἀναπαυθῶσιν ἐπί τινα χρόνον σειραί τινες ἡλικιῶν τῶν ἐπιστράτων. Ἐξεῦρον δὲ τρόπον κατάλληλον, ὥστε νὰ εὐεργετηθῇ στρατολογικῶς αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος. Ἴσως, κ. Βουλευταί, δὲν γνωρίζετε, ὅτι δέκα ὀκτὼ ἡλικίαι τῶν νέων ἐπαρχιῶν δὲν ἔχουσιν ἐκγυμνασθῆ. Μὲ ὅλην τὴν διπλωματικὴν μυωπίαν μου, διακρίνω, ὅτι ἡ παράτασις τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶναι ἀπαραίτητος. Ἑπομένως δύναται νὰ γίνῃ συνδυασμός, ὥστε, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ κληθῶσι καὶ ἐκγυμνασθῶσι 150.000 ἀνδρῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀναπαυθῶσι σειραί τινες τῶν ἐπιστράτων. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ μέσου τούτου θὰ δυνηθῶμεν, ὥστε ὁλόκληρος ὁ στρατὸς τῆς Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος νὰ εὑρεθῇ ἐκγυμνασμένος, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ Πατρὶς λάβει ἀνάγκην αὐτοῦ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ νομίζει τὴν σύστασίν μου ταύτην λογικὴν καὶ πρακτικήν, νὰ ὑποβάλω πρότασιν, ἄλλως νὰ παύσω τὴν συζήτησιν.

§86Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχει νόμος περὶ ἐκγυμνάσεως αὐτῶν;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδόπουλος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, σχετικῶς διὰ τὴν μὴ ἀπαγόρευσιν τῆς πωλήσεως τῶν ἀνηθίκων βιβλίων.

§88Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἠναγκάσθην νὰ ἐπερωτήσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διὰ τὴν παρατηρηθεῖσαν ἀδιαφορίαν, διὰ τὴν τήρησιν τῶν πατροπαραδότων καὶ τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὴν θρησκείαν καὶ τὰ ἱερὰ πρόσωπα, διότι, Κύριοι, ἡ Πολιτεία μας καὶ οἱ ἐντεταλμένοι διὰ τὴν τήρησιν τῶν πατροπαραδότων δὲν κατεδίωξαν, δὲν κατέσχον καὶ δὲν κατέστρεψαν τὰ φυλλάδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπωλοῦντο εἰς τοὺς δρόμους τῆς Πρωτευούσης καὶ εἰς ἄλλας ἴσως πόλεις, δυσφημοῦντα τὴν θρησκείαν καὶ ἀνακηρύττοντα Παντοκράτορα καὶ Χριστὸν πολιτικόν τι πρόσωπον, τοῦ ὁποίου ἡ διάνοια πόρρω ἀπέχει τοῦ νὰ εἶναι ἐν τάξει. Γνωρίζετε, κ. Βουλευταί, ὅτι διὰ τῶν αἰώνων, καὶ ἐν τοῖς χαλεποῖς χρόνοις τῆς δουλείας, ἡ θρησκεία διέσωσε καὶ διετήρησε τὴν γλῶσσαν καὶ τὸν ἐθνισμόν μας. Γνωρίζετε, ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν διὰ τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἁγίαν, πολεμοῦντες, μᾶς ἔδωκαν τὴν ἐλευθερίαν. Ἀλλὰ καὶ ὁ στρατός μας, ἔχων ὡς μόνον ἔρεισμα τὴν πίστιν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ τὴν ἀφοσίωσίν του πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν αὐτοῦ, τὸν δαφνοστεφῆ Βασιλέα, ἐμεγαλούργησε κατὰ τοὺς τελευταίους δύο πολέμους. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἑλληνικὸς στόλος ὑπὸ τὴν δεξιὰν ἀρχηγίαν τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου καὶ Ὑπουργοῦ νῦν τῶν Ναυτικῶν ἐτίμησε τὸ ἑλληνικὸν ναυτικὸν καὶ διέσωσε τὸ ὅλον τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ καὶ ἡ θεία δύναμις, ἀφαρπάσασα ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ σκληροῦ θανάτου τὸν ἀνώτατον Ἀρχηγὸν ἡμῶν, διότι ἡ ἐπιστήμη δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ τίποτε, παρέδωκεν Αὐτὸν εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὸ Ἔθνος, ἵνα καὶ πάλιν καταγάγῃ νέαν νίκην, πολιτικὴν πλέον, διασώσας τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῆς καταστροφῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ θεία δύναμις ἔδωκε τόσα ἀγαθὰ εἰς ἡμᾶς, διατὶ οἱ ἐντεταλμένοι τὴν τήρησιν τῶν πατροπαραδότων ὑπνώττουσι, διατὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δὲν διεμαρτυρήθη διὰ τοῦτο; Διατὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς δὲν κατέσχε τὰ τοιαῦτα φυλλάδια; Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τοῦτο εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διότι, ἀλλοίμονον, εἰς τὰς Πολιτείας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει εὐσέβεια πρὸς τὰ θεῖα καὶ εὐλάβεια πρὸς τὰ ἱερὰ πρόσωπα. Αἱ Πολιτεῖαι αὗται, Κύριοι, καταρρέουσιν.

§89Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§90Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ πιστεύω εἰς ἕνα Παντοκράτορα. Τὸ γνωρίζετε. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐρωτᾶτε.

§91Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ θρησκεία δὲν προσβάλλεται ἀπὸ τοιαῦτα γελοῖα δημοσιεύματα, κ. Βουλευτά. Ἡ θρησκεία, ἡ ὀρθόδοξος χριστιανική, ἵσταται ἐπὶ θεμελίου ἰσχυροῦ, αὐτὰ δὲ εἶναι γελοῖα δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὴν ἀηδίαν παντὸς ὀρθοδόξου.

§92Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι παντὸς ὀρθοδόξου. Δὲν πρόκειται περὶ ἡμῶν τῶν ἀνεπτυγμένων! Πρόκειται περὶ τοῦ λαοῦ, ἐν ταῖς ψυχαῖς τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐπίδρασίς τις.

§93Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ διδάγματα τῆς θρησκείας ἡμῶν εἶναι τόσον ἀναγεγραμμένα εἰς τὰς καρδίας, ὥστε βεβαιωθῆτε, ὅτι μόνον ἀηδίαν καὶ χλεύην ἐπροκάλεσαν τὰ τοιαῦτα.

§94Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κ. Ὑπουργέ, περὶ ἀγραμμάτου λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ψυχὴ εἶναι εὔπλαστος, ἀκριβῶς δὲ τὰ φυλλάδια αὐτὰ ἔπρεπε νὰ κατασχεθῶσι καὶ νὰ καταστραφῶσιν....

§95Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οἱ ἀγράμματοι ἔχουσι τὸ αἴσθημα τὸ θρησκευτικὸν ἰσχυρόν, ἐὰν παρασυρθῶσι, θὰ παρασυρθῶσιν ἀπὸ λόγους πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται πάντοτε εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, τῶν Ἑλλήνων. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν εὐθύνην ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§96Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδόπουλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἀπαντήσῃ, διατὶ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐδιπλασίασε τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐνομιμοποίησεν, ἵνα λαμβάνωσιν οὗτοι ὁλόκληρον τὸν μισθὸν των ὡς σύνταξιν. Ἐπίσης νὰ ἀπαντήσῃ, διατὶ διώρισε τινὰς μόνον τῶν προταθέντων ἐκτάκτων καθηγητῶν, καὶ ἐὰν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἡ Ἀστυκλινική, δι’ ἣν ἀπαιτεῖται τὸ ποσὸν τῶν πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἐὰν ὁ ψηφισθεὶς καὶ ὑπάρχων ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διατὶ δὲν ἐφαρμόζεται;

§98Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἤκουσα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περιέγραψε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, εὑρισκομένην ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει, καὶ ἀνέφερε τὸ ἑπόμενον ἀξίωμα «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος» καὶ ἑπομένως ὅτι εὑρισκόμεθα ἐπὶ θύραις χρεωκοπίας, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμέ, καὶ κατὰ τὴν πλειονότητα τῶν ἀνεπτυγμένων, ἐχρεωκόπησε. Πρόκειται περὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται κατ’ ἔτος 79 χιλιάδες διὰ μισθούς, 4.000 διὰ γραφικὰ καὶ 6.000 δι’ ὁδοιπορικά. Ποῖα δὲ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου; Βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ τὸ καταργήσητε, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη...

§99Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὐτὸ ποὺ εἴπετε νὰ τὸ ἐπαναλάβητε, διότι δὲν τὸ ἠκούσαμεν.

§100Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τέσσαρας χιλιάδας διὰ γραφικὰ.

§101Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ποῦ;

§102Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, 6.000 ὁδοιπορικά. (χειροκροτήματα). 79.440 διὰ μισθούς, καὶ τί κάμνουσι; Μεταθέσεις εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους, ὁπότε ὁ καθηγητὴς Α, μετατιθέμενος ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὸ ἄλλον ἄκρον, δαπανᾷ χρόνον πολύτιμον, ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν νέαν του θέσιν, καὶ οἱ μαθηταί, ἐκτὸς τοῦ ὅτι χάνουσι τὰ μαθήματά των, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ γνωρίσωσι τὸν καθηγητήν των ἀπαιτεῖται εἷς μήν....

§103Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὡς Ὑπουργός, διαβεβαιῶ, ὅτι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως ἐν μέσῳ τοῦ ἔτους, τηρεῖ τὸν νόμον ἀκριβέστατα, διότι πολλάκις ἐγένοντο εἰς ἐμὲ προτάσεις τοιαῦται, ὄχι ἀπὸ τὸ Συμβούλιον, ἀλλ’ ἀπὸ ἐνδιαφερομένους, δὲν ἀναφέρω τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον πάντοτε ἐστάθη ἀκριβὴς τηρητὴς τοῦ νόμου, διότι ἔχω τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ κρύπτω τὴν ἀλήθειαν (θόρυβος) ...οὔτε νὰ δυσφημίσω πρόσωπα. Λοιπόν, κ. Βουλευταί, λέγω ταῦτα, διότι ἤκουσα μίαν φωνὴν νὰ μὲ διαψεύσῃ, καὶ διὰ τοῦτο, λέγω τὴν ἀλήθειαν καὶ δὲν ἔχω συμφέρον νὰ τὴν ἀποκρύψω. Τὸ Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἰς περιπτώσεις τοιαύτας πάντοτε ἀντέταξεν ἄρνησιν, ὅτι εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους καθηγηταὶ ἢ διδάσκαλοι δὲν μετατίθενται. Διὰ τὰ ἄλλα ζητήματα, δὲν γνωρίζω τὶ θὰ εἴπητε.

§104Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρω ἐφημερίδας τῶν παρελθόντων ἐτῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀναγράφονται μεταθέσεις ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας ἐντὸς τοῦ ἔτους. Οὐδεμία δ’ ὑπαλληλικὴ τάξις ἔλαβε προνόμιον, ἵνα ὁ μισθὸς αὐτῆς ἀποβῇ ὡς σύνταξις. Φαντάσθητε, Κύριοι, τὸ μέγεθος τοῦ σκανδάλου νὰ λαμβάνωσιν οὗτοι ὁλόκληρον τὸν μισθόν των ὡς σύνταξιν! Διὰ ποῖον λόγον, παρακαλῶ, τὸ προνόμιον τοῦτο ἐδόθη εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν; Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ γίνῃ μία ἀναστολὴ τῶν προστατευτικῶν νόμων πρὸς ἐκκαθάρισιν καὶ κατάργησιν τοῦ Συμβουλίου τούτου.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§106Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀμέσως τοῦτο, διότι, ἐκτὸς τούτων, ὑπάρχουσι καὶ δέκα τέσσαρες Γενικοὶ Ἐπιθεωρηταί, ἑβδομήκοντα Ἐπιθεωρηταί καὶ ἄλλα τόσα τοπικὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια. Τί εἶναι αὐτὴ ἡ στρατιά; Ποῦ εἴδατε τοιαύτην στρατιάν; (χειροκροτήματα παρατεταμένα). Πρόκειται, Κύριοι, περὶ περισυλλογῆς τῶν πραγμάτων, ἀποτελούντων σπατάλην, πολυτέλειαν καὶ προσωπικοὺς νόμους. Δὲν θέλω νὰ θίξω τὸ παρελθόν, καὶ νὰ σᾶς ἀναφέρω προσωπικὸν νόμον, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας Τσιριμώκου, ὁπότε ἐψηφίσθη τὸ ἑξῆς....

§107Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζετε πόθεν λαμβάνεται τὸ χρῆμα διὰ τοὺς μισθοὺς αὐτούς; Λαμβάνεται ἀπὸ τὰ τέλη τὰ ἐκπαιδευτικά, τὰ ὁποῖα προσφέρει ὁ ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν διδακτηρίων.

§108Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, κ. Συνάδελφε ἐξ Ἀρκαδίας, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ἅπαντες, ὥστε θεωρῶ ὅλως περιττὸν νὰ ἐπαναλαμβάνω τὸ τοιοῦτο ἐνταῦθα. Γνωρίζετε, κ. Συνάδελφοι, ὅτι αὐτοὶ ἐζήτησαν νὰ λάβωσι τὸ τέταρτον τοῦ μισθοῦ των, ὡς ἐπίδομα, διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσφέρουν; (ἱλαρότης). Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας Τσιριμώκου, ὡς γνωρίζετε καὶ ὡς γνωρίζουν ὁ κ. Βοζίκης, ὁ ἄλλοτε Ὑπουργός, καὶ ἄλλοι ὑπουργήσαντες, ὅτι οἱ πτυχιλοῦχοι τῆς Θεολογίας δέον τὸ πρῶτον νὰ διορισθῶσιν ἑλληνοδιδάσκαλοι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ υἱὸς τοῦ Δημάρχου Λαμίας ἐτελείωσε τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἔλαβε δὲ καὶ τὴν ὑποτροφίαν νὰ μεταβῇ εἰς Μόναχον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ διορισθῇ καθηγητής, τί κάμνει ὁ κ. Τσιριμῶκος; Ψηφίζει νόμον καὶ λέγει, ὅτι: Δύνανται καὶ οἱ πτυχιλοῦχοι τῆς θεολογίας νὰ διορισθῶσιν ἀπευθείας καθηγηταί, καὶ διορίζεται ὁ κύριος αὐτός, 23 ἐτῶν, εἰς τὸ Ἀρσάκειον! Εἰς τὸ Ἀρσάκειον, εἰς τὸ ὁποῖον δέον νὰ διορίζωνται ἔγγαμοι καὶ τεσσαρακονταετεῖς....

§109Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Διατί;

§110Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ σκάνδαλον. (γέλωτες χειροκροτήματα). Παρακαλῶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὴν ἐκλεκτοτέραν πολιτειακὴν κοινωνίαν, παρακαλῶ νὰ ψηφίσῃ νόμον ἀνασταλτικὸν τῶν προστατευτικῶν νόμων, διὰ νὰ καταργήσῃ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ τοὺς προσωπικοὺς τοιούτους.

§111Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Μήπως κάμνετε σύγχυσιν διὰ τὰ γραφικά; Μήπως εἶναι ὕλη τοῦ Ὑπουργείου;

§112Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐδῶ τὸ βιβλίον, ποὺ τὰ λέγει ὅλα καθαρά. Λοιπόν, πρόκειται, Κύριοι, περὶ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, διωρίσατε ἐκτάκτους τινὰς καθηγητὰς κατὰ προτίμησιν! Διατὶ δὲν διωρίσατε τοὺς προταθέντας ὅλους; Μὴ οἱ προταθέντες καὶ μὴ οἱ διορισθέντες εἶναι ἀνίκανοι; Ἠδύνασθε ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀνεύρητε καὶ νὰ ἀναζητήσητε καὶ νὰ διορίσητε τοὺς ἱκανούς. Μὴ αἱ ἕδραι περιττεύουν; Οὔτε τοῦτο, διότι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐψηφίσθησαν καὶ ὑπάρχουσιν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, διατὶ νὰ λαμβάνητε ἡμίμετρα, προκειμένου περὶ τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτηρίου, ἐκ τοῦ ὁποίου δέον νὰ ἐξέρχωνται ἐπιστήμονες ἄρτιοι; Διότι δυστυχῶς, τολμῶ νὰ τὸ εἴπω, οἱ ἐξερχόμενοι τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, καὶ ἰδίως τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἐὰν δὲν μεταβῶσιν εἰς τὴν Εὐρώπην, δὲν δύνανται νὰ ἐπαγγελθῶσιν ἐπαξίως τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ. Ἔπρεπε νὰ ὑπάγω καὶ ἐγὼ τέσσαρα ἔτη εἰς Παρισίους διὰ νὰ ἔλθω νὰ κάμω τὸν ἰατρόν. Σᾶς συγχαίρω μὲν διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος περὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἴδιον τοῦ προταθέντος, διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Βλέπω περισσοτέρους βοηθοὺς καὶ κλητῆρας. Τοῦτο δὲν πειράζει. Ἴσως ἡ ἀνάγκη τὸ ἐπιβάλλει. Ἀλλ’ ἐσκέφθητε, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ λειτουργήσῃ Νοσοκομεῖον, διότι τοιοῦτο εἶναι ἡ Ἀστυκλινική, ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῶσι πρῶτον τὰ χρήματα; Καὶ ἀφοῦ τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει νὰ λαμβάνῃ ἐκ τοῦ Δημοσίου περὶ τὰ τρία ἑκατομμύρια καὶ καλύπτει τὰς δαπάνας του διὰ δανείων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργῇ Ἀστυκλινική, ἡ ὁποία παρουσιάζεται τέλειον Νοσοκομεῖον; Ὀρθῶς ἐσκέφθητε, κ. Ὑπουργέ, ἵνα οἱ διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς εὕρωσι ποῦ νὰ τελειοποιῶνται. Πολὺ ὀρθόν, ἀλλὰ δεῖ δεῖ χρημάτων καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἐστὶ τῶν δεόντων γίγνεσθαι, καὶ οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος. (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα). Ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἀτελέστατος, ἡ δὲ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη.....

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία;

§114Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ κ. Πρόεδρος νὰ τὴν ὀνομάσω. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, δηλονότι, ἡ ὁποία ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅλως ἀμελετήτως καὶ ὅλως ἀβασανίστως, καὶ τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη, ἡ Βουλὴ ἐκείνη, λέγω, ἐψήφισε τοιοῦτον Ὀργανισμὸν καὶ βλέπετε στρατιὰν καθηγητῶν, 122!! (γέλωτες) ...122, κ. Ὑπουργέ! Ἀστικοῦ Δικαίου 3, Δικονομικοῦ Δικαίου 2, ἐγὼ δὲ δὲν εἶμαι νομικός, ἵνα κρίνω, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη πολυτέλεια, ἀλλ’ εἶναι ἀληθές, ὅτι τοιοῦτος ὀργανισμὸς ἐψηφίσθη. Εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἔχομεν δύο καθηγητὰς τῆς Ὀφθαλμολογίας, ὡς ἐὰν οἱ Ἕλληνες ἅπαντες ἔπασχον τοὺς ὀφθαλμούς! (γέλωτες, χειροκροτήματα παρατεταμένα). Γελᾶτε; Καὶ ὀφείλομεν νὰ γελάσωμεν διὰ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ συνέλθωμεν διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος προβάλλει τὸ φάσμα τοῦ «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Δύο καθηγηταί τῆς Ὀφθαλμολογίας εἰς οὐδὲν Πανεπιστήμιον τοῦ κόσμου ὑπάρχουσιν....

§115Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πῶς θὰ ἀνοίξωμεν τὰ στραβά μας;

§116Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς, δὲν ἀνοίγονται οὕτω. Χρειάζονται καὶ ἄλλα μέσα. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Θέλω νὰ παρακαλέσω, νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ ἐκ καθηγητῶν καὶ βουλευτῶν, καίτοι τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου θεωρῶ, ὅτι δέον νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸ ἔργον των, καὶ νὰ ψηφίσωμεν ὀργανισμόν, ἐφαρμόσιμον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ διοικητικὰ τοῦ Πανεπιστημίου, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Ἡ Διοίκησις καὶ ἡ διαχείρισις τοῦ Πανεπιστημίου δέον νὰ μὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς τῶν ἑκάστοτε Πρυτάνεων χεῖρας, διότι, ἕνεκα τοῦ ἐλαχίστου χρόνου τῆς ὑπηρεσίας των, δὲν δύναται ὁ Πρύτανις νὰ ἀντιληφθῇ τὴν καλὴν ἢ κακὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν διαφόρους Πρυτάνεις νὰ κάμνωσι διαφόρους ἐπισκευὰς τοῦ Πανεπιστημίου, μὴ ἀναγκαίας ἑκάστοτε καὶ ἀσκόπους, ἵνα ἀφήσωσιν ἴχνη τῆς διαβάσεώς των. Ἡ διοίκησις δέον νὰ δοθῇ εἰς μόνιμόν τινα ὑπάλληλον, εἰδικὸν περὶ τὰ τοιαῦτα. Ἔχετε Πρύτανιν ἰατρόν. Ποῦ ἠξεύρει αὐτὸς ἀπὸ διοικητικὰ ἢ διαχειριστικά; Εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ ἰατρός, ὁ ἀφιερώσας τὸν βίον του ὅλον εἰς τὴν μελέτην τῆς Ἰατρικῆς, διοικητικὰ καὶ διαχειριστικὰ ζητήματα; Βεβαίως ὄχι. Διὰ τοῦτο ἡ διοίκησις καὶ ἡ διαχείρισις δέον νὰ δοθῇ εἰς μόνιμον ὑπάλληλον, οἷος εἶναι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Πανεπιστημίου.

§117Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ Παλαμᾶς. Ἠξεύρει αὐτὸς ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§118Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὸν κ. Παλαμᾶν, ἀλλὰ νὰ διορισθῇ εἷς μόνιμος ὑπάλληλος, ὅπως εἶναι καὶ αὐτὸς μόνιμος. Παρατηρῶ καὶ τι ἄλλο. Ὁσάκις αἱ Πανεπιστημιακαὶ Ἀρχαὶ θέλουσι νὰ ἐξοδεύσωσι μικράν τινα δαπάνην, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν τὴν ἐγκρίνει ἢ βραδύνει νὰ τὴν ἐγκρίνῃ. Καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν αὐστηρὰν καὶ στενὴν διαχείρισιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἀφοῦ ἡ περιουσία τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἐκ κληροδοτημάτων καὶ δωρεῶν, τί δίδει τὸ Κράτος εἰς αὐτό; Ἑπτακοσίας χιλιάδας καὶ τριακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Δομπόλη. Ἀλλὰ τὰ δίδει; Ὄχι, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει λαμβάνειν περὶ τὰ 3 ἑκατομ. τὸ Π)μιον. Λοιπόν, προτείνω νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ εἰσπράττῃ τοῦτο τὰ ἐκπαδιυτικὰ τέλη, ἵνα ἐκλείψῃ ἡ κακὴ ἐντύπωσις καὶ ἡ πλάνη τοῦ λαοῦ, ὅτι τὸ Κράτος φορολογεῖ τοὺς φοιτητάς. Εἰς ἄλλα Κράτη δίδονται μεγάλα ποσὰ πρὸς συντήρησιν τῶν Πανεπιστημίων, ἐνῷ ἡμεῖς δίδομεν 700.000 καὶ ἀφαιροῦμεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ἡ Κυβέρνησις, ἐρωτηθεῖσα, λέγουσιν αἱ Πανεπιστημιακαὶ Ἀρχαί, λέγει, ὅτι ἡμεῖς πληρώνομεν περισσότερα τῶν εἰσπραττομένων. Ἀδιάφορον. Τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, διὰ νὰ ἔχωμεν τοιοῦτο, ὄχι, ὡς εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ τὴν Γαλλίαν, ἀλλ’ ὡς εἰς τὰ ἄλλα κρατίδια, ὡς ἐν Ρουμανίᾳ. Ἐπιμένω περὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διατὶ δὲν διωρίσθησαν ὅλοι, Ἀφοῦ μάλιστα τινὲς ἔχουσι καὶ παμψηφίαν;

§119Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Βουλευτὰ, ἔχω νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τὰ ζητήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑπεκινήσατε σεῖς. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω, τὴν ἀξίαν τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἡμέτερον Κράτος νὰ βαδίζῃ ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν ἡμετέρων προγόνων, οἵτινες ἐθεράπευσαν τὰς ἐπιστήμας τὰς θεωρητικάς, διότι τότε δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρακτικὴ ἐπιστήμη. Ἐνόμισα, ὅτι ἦτο καθῆκόν μου, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, νὰ φροντίσω, διὰ νὰ ἐξυψώσω τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ πολιτικὴ θέσις τῆς Νέας Ἑλλάδος, τῆς δημιουργηθείσης διὰ τῶν ἡρωϊκῶν κατορθωμάτων τοῦ ἡμετέρου Βασιλέως καὶ τοῦ γενναίου στρατοῦ του, τὸ ἀνήγαγεν. Εὗρον ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος, τῇ προτάσει τοῦ Πανεπιστημίου, ἐθεράπευε τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Αἱ Σχολαὶ αἱ διάφοροι τοῦ Πανεπιστημίου νὰ γίνωσιν ἀντάξιοι τῶν προσδοκιῶν, οὐ μόνον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ξένων. Ὡς δὲ εἶπον, ἤρχισα ἀπὸ τὴν Ἰατρικήν, διότι, κατὰ τὸν Ὅμηρον, τὸν μέγαν ποιητήν, «ἰατρὸς γάρ ἀνήρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων...», καὶ διότι, κατὰ τὸν φιλόσοφον Σπένσερ, εἰς τὸ περὶ ἀγωγῆς συγγραμμά του, ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ γίνῃ εὔρωστος ὀργανισμός (un bon animal), διότι ὑγιὴς νοῦς μόνον ἐν σώματι ὑγιεῖ δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Λοιπόν, ἡ ἰατρικὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία παρασκευάζει εὔρωστα σώματα, καὶ εἰς αὐτὰ ἐνοικεῖ ὁ νοῦς ὁ ἄρτιος. Τὰ εὔρωστα σώματα παρ’ ἡμῖν ἰδίως τοῖς Ἕλλησι χρησιμεύουσι περισσότερον, διότι ἡμεῖς, μὴ ἀποκτήσαντες ἀκόμη τὴν φυλετικὴν ἕνωσιν, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν σώματα τοιαῦτα. Καὶ ἀπεδείχθη εἰς τοὺς ἀγῶνας, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπολέμησεν ὁ στρατός μας, ἡγουμένου τοῦ Βασιλέως, πράγματι δειχθεὶς ἀντάξιος τῶν προσδοκιῶν, ἀνισχὼν εἰς πᾶσαν ταλαιπωρίαν. Ἠρξάμην ἀπὸ τῆς Ἰατρικῆς Ἐπιστήμης καὶ ἀποκατέστησα τὸ ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον Ἀστυκλινικὴ ἐκαλεῖτο πρότερον, μὲ τέσσαρας ἐπιμελητάς, καὶ ἕνα Διευθυντήν, τὸ ἀποκατέστησα εἰς τὴν θέσιν, τὴν ἐμπρέπουσαν. Διότι εἶναι ἵδρυμα παρέχον δωρεὰν τὴν ὠφέλειαν, πρῶτον, ὡς παράρτημα τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ δεύτερον, ὡς ἀρωγὸς τῶν πτωχῶν κοινωνικῶν τάξεων. Διότι, ἐὰν λάβητε τώρα πληροφορίας μὲ τὰς προσθήκας περὶ τῆς ἐργασίας τῶν νέων αὐτῶν καθηγητῶν, τῶν ἐκτάκτων, θὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι 150 ἀσθενεῖς προσέρχονται καθ’ ἡμέραν καὶ λαμβάνουν δωρεὰν ἀρωγήν. Λεληθότως συμφωνεῖτε μὲ τὴν γνώμην ἐμοῦ, διότι προτήτερον εἴπετε σεῖς, ὡς ἰατρός, δὲν ἀπεκομίσατε τοὺς καρποὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους προσεδοκᾶτε ὅτι θὰ ἀπεκομίζατε. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίσητε τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποία ἔκαμα. Ἠρξάμην ἀπὸ τῆς Ἰατρικῆς, τελειοποιήσας τὸ ἵδρυμα αὐτό, διὰ νὰ εἶναι ἀντάξιον τοῦ προορισμοῦ του, καὶ νὰ εἶναι κοινωνικῶς ἀρωγόν εἰς τὰς πτωχὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδῶ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν εἶναι πολυπληθέστεραι, διότι ἐνταῦθα προσέρχονται πάντες οἱ ἄποροι ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Εἶχον σκοπὸν νὰ ἐξακολουθήσω καὶ διὰ τὰς ἄλλας Σχολὰς, νὰ διορίσω τοὺς ἐκτάκτους, τοὺς ὁποίους προέτειναν αἱ διάφοροι Σχολαί, διότι δημοσίως λέγω, ὅτι τινὲς τῶν Σχολῶν εἶναι πενιχραί, καὶ δὴ καὶ ἀνάπηροι. Ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ εἶναι πενιχροτάτη, ἡ Φυσικομαθηματικὴ εἶναι ἀνάπηρος, διότι ὁ καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν, ὁ συμπολίτης μου κ. Χατζηδάκης, ἀπεστρατεύθη. Δὲν ὑπάρχει δὲ καθηγητὴς τῆς Βιομηχανικῆς Χημείας. Ἡ Φιλοσαρικὴ Σχολή, ἐπίσης, ἡ Σχολὴ ἐκείνη, ἥτις ἔχει τὸ ὄνομα φιλοσοφικῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ πράγματι, εἶναι καὶ αὐτὴ ἀνάπηρος. Εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μου, κατὰ τὸ 1871, ὅτε ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν Σχολήν, ὑπῆρχον τέσσαρες καθηγηταὶ τῆς ἑρμηνευτικῆς τῶν Ἑλλήνων συγγραφέων, καὶ ποιητῶν. Τώρα εἶναι δύο, καὶ ἐξ αὐτῶν ὁ πρεσβύτερος, ὁ κ. Βερναρδάκης, θὰ ἀποστρατευθῇ μετὰ δύο ἔτη. Ἡ Σχολή, ἔχουσα τὸν τίτλον τῆς Φιλοσοφίας, εἶναι ὄρος ἀφιλοσόφητος, διότι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ τῆς φιλοσοφίας δύο, ὁ εἷς διδάσκει Ἱστορίαν τῆς Φιλοσοφίας καὶ ἕτερος, ὁ ὁποῖος διδάσκει τὴν Ἐμπειρικὴν Φιλοσοφίαν, Ψυχολογίαν καὶ Λογικήν. Ἡ φιλοσοφία εἶναι ἡ μόνη ἐπιστήμη, ἡ ὁποία ἀνευρίσκει τὴν ἀρχὴν τῶν πραγμάτων. Πᾶσαι αἱ ἄλλαι γνώσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται μονομερῶς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ συγκόλλημά τι, διὰ νὰ τὰς συγκολλήσῃ, ὁμοιάζουσι πρὸς ἔργα τοῦ Πώλ Μπουρζέ, τοῦ ὁποίου ἀνέγνωσα μερικὰ πορτραῖτα. Ὁμοιάζουσι πρὸς ἑστίαν, ἥτις ἔχει μέσα της καύσιμον ὕλην, ἀλλὰ τῆς ὁποίας λείπει τὸ πῦρ, τὸ ὁποῖον θὰ κατακαύσῃ αὐτήν. Λοιπόν, εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα Ἕλληνες, καὶ ἔχομεν τὸν Πλάτωνα καὶ τὸν Ἀριστοτέλη καὶ τοὺς ἄλλους φιλοσόφους, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ἕδραν ἰδιαιτέραν τῆς Φιλοσοφίας.

§120Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν δύο.

§121Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχομεν μίαν ἕδραν τῆς Φιλοσοφίας. Ὁ καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας πρέπει νὰ ἀναλύῃ δύο φιλοσόφους κατ’ ἔτος. Τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν ἕνα Ἕλληνα φιλόσοφον, καὶ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν ἕνα φιλόσοφον ἀλλογενῆ. Τὸ ἄλλο ἔτος τὴν αʹ ἑξαμηνίαν νὰ ἀναλύῃ τὸν Ἀριστοτέλη, τὴν βʹ τὸν Κάντιον...

§122Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀναλύῃ τὸν ξένον φιλόσοφον ἐνώπιον τίνων;

§123Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐνώπιον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦσιν, ὅτι εἶναι φοιτηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς.

§124Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπέναντι τῶν γλωσσομαθῶν φοιτητῶν ἢ τῶν ξένων, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσιν ἑλληνικά;

§125Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν μὲ ἐννοεῖτε, ἢ δὲν θέλετε νὰ μὲ ἐννοήσητε. Λοιπόν, εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ἵνα εἶναι ἀξία καὶ τῆς ὀνομασίας καὶ τοῦ προορισμοῦ της, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία ἰδιαιτέρα ἕδρα τῆς Φιλοσοφίας, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἀναλύωνται κατ’ ἔτος δύο μεγάλοι φιλόσοφοι, εἷς Ἕλλην καὶ εἷς ἀλλογενής. Εὐτυχῶς εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀντιπαραβληθῶμεν μὲ τοὺς νεωτέρους φιλοσόφους, διότι ἔχομεν τὴν δυάδα τῶν μεγάλων φιλοσόφων, τὸν Πλάτωνα, τὸν ὕψιστον ἰδανικὸν φιλόσοφον, καὶ τὸν Ἀριστοτέλη, τὸν μέγιστον πραγματικόν. Ἐπίσης εἰς τὴν Ἑρμηνευτικήν, ἔχομεν δύο ἕδρας. Εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μας εἴχομεν τέσσαρας ἕδρας, μεταγενεστέρως ὑπῆρχον πέντε ἕδραι τῆς Ἑρμηνευτικῆς. Ἤδη μετ’ ὀλίγον ἀποστρατεύεται ὁ Βερναρδάκης, τίς δὲ θὰ τὸν διαδεχθῇ;

§126Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι νεώτεροι.

§127Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῖοι; Πρέπει λοιπὸν νὰ διορίσωμεν νεωτέρους;

§128Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτάκτους.

§129Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε συμφωνῶ μαζύ σας. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ τὸ Πανεπιστήμιόν μας πρὸς τὰς νεωτέρας ἀπαιτήσεις, διότι τὸ Ἔθνος μας ἐμεγεθύνθη, διότι ἡ Ἑλλάς μας ἐμεγαλύνθη, καὶ ὁ Βασιλεύς μας ἐδοξάσθη, ὁ στρατός μας ἐτιμήθη, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ Πανεπιστήμιόν μας ἐδιπλασιάσθη, ἀλλὰ κατ’ ἐπιφάνειαν μόνον. Εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον προσετέθη τὸ Καποδιστριακόν, ἀλλὰ κατὰ βάθος ἔμεινε τὸ αὐτό. Ἀλλ’ ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, ὡς ὑπεύθυνος, ὡς θέλων νὰ δικαιώσω τὰς προσδοκίας καὶ ὑμῶν τῶν συναδέλφων καὶ νὰ δικαιώσω καὶ τὴν εὐμένειαν τῆς Α. Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως, ὅστις μὲ προώρισε δι’ αὐτὴν τὴν θέσιν, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἐκτελέσω τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ πρώην Κυβέρνησις ἔκαμε περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἤρχισα δὲ ἀπὸ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν καὶ εἶχον σκοπὸν νὰ συνεχίσω τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐργασίαι αἱ διάφοροι, τὰς ὁποίας εἴχομεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ ἡ ἐπ’ ἐσχάτων ἀσθένειά μου, μὲ ἠμπόδισαν νὰ συνεχίσω τὴν ἐργασίαν μου ταύτην. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ζητήσω νὰ μοὶ παραχωρήσητε παράτασιν ἑξάμηνον, ἵνα συμπληρώσω τὸ ἔργον μου. Ὀφείλω νὰ σᾶς τονίσω ὅτι πρέπει νὰ φανῶμεν ἀντάξιοι τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος κατέλαβε νῦν, ὕστερον ἀπὸ τοὺς ἐνδόξους πολέμους, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ γενναῖος στρατός μας ἐπολέμησεν. Ὅπως μέχρι τοῦδε τὸ Πανεπιστήμιον ἦτο ἡ φωταυγὴς λυχνία, ἡ ὁποία ἐφώτιζε τὴν διάνοιαν τῶν νέων καὶ ἐθέρμαινε τὴν καρδίαν των εἰς τὰς ἐκλάμψεις τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων, οὕτω τὴν λυχνίαν αὐτήν πρέπει νὰ τὴν προσαρμόσωμεν πρὸς τὰς νεωτέρας μεθόδους τοῦ φωτισμοῦ, καὶ ἐὰν ἐφωτίζετο μέχρι τοῦδε π. χ. μὲ φωταέριον, νὰ φωτίζηται τώρα μὲ ἠλεκτρικὸν φῶς. Μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος μας ἦτο τὸ πρότυπον Κράτος ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἤδη, ὅτε ηὐξήθημεν, αἱ ἀπαιτήσεις εἶναι μεγαλείτεραι, διότι, ὅσον μεγαλειτέραν θέσιν κατέχει, τόσον περισσότεραι καὶ μεγαλείτεραι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις του. Δὲν ἐδίστασα, Κύριοι, πρὸ τῶν βαρῶν. Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ προλαλήσας, εἶπεν «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Εἶναι ὅμως μερικαὶ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι εἶναι πάντοτε ἐπίκαιροι, πάντοτε ἀναγκαῖαι, πάντοτε ἐπιβαλλόμεναι, ὅταν δὲ πρόκειται περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς μορφώσεως τῆς νεωτέρας γενεᾶς, περὶ τῶν υἱῶν ἐκείνων καὶ τῶν συγγενῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των καὶ ὑπέστησαν τόσα, ἵνα μεγαλύνωσι τὸ ἔθνος, αἱ δαπάναι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. (Εὖγε! Εὖγε). Εἶμαι, Κύριοι, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὴν ἀξίαν τῆς ἐπιστήμης, ὄχι διότι εἶμαι ἐπιστήμων δεινός, ἀλλ’ ἀρέσκομαι κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἀνέσεώς μου, τῆς ὁποίας ἀπολαύω, νὰ τὰς μεταχειρίζωμαι πάντοτε, διὰ νὰ αὐξάνω τὰς γνώσεις μου, καὶ σᾶς λέγω, μὲ λύπην μου, ὅτι, ὅταν ἐξῆλθον ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, φιλοσοφίαν δὲν ἐγνώριζον, ἐὰν δὲ ἔμαθον φιλοσοφίαν, τὴν ἔμαθον, μελετῶν κατ’ ἰδίαν.

§130Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀλλὰ τώρα τὸ Πανεπιστήμιόν μας εἶναι ἐφάμιλλον τῶν Εὐρωπαϊκῶν.

§131Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Ἤδη θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης. Τώρα μὲ δύο μόνον καθηγητάς, ἑρμηνεύοντας τοὺς Ἕλληνας συγγραφεῖς, δὲν θὰ βγάλωμεν καθηγητὰς ἰσαξίους, ἵνα διδάξωσιν εἰς τὰ Γυμνάσια τὴν ἀρχαίαν γλῶσσαν. Ἡ ἀρχαία γλῶσσα εἶναι ὁ ἀδάμας, ὁ θησαυρὸς ὁ πολύτιμος, τὸν ὁποῖον οἱ πρόγονοί μας μᾶς ἐκληροδότησαν. Πρέπει νὰ τὸν τηρῶμεν ἀπαστράπτοντα. Οἱ λόγοι εἶναι διπλοῖ. Εἶναι πραγματικὴ κληρονομία, καὶ δεύτερον καθῆκον ἰδιαίτερον, διότι ἡ νεωτέρα μας γλῶσσα εἶναι ἐν τῷ ἐξελίττεσθαι. Ποῖον κανόνα θὰ ἔχωμεν πρὸς μόρφωσιν τῆς νεωτέρας γλώσσης, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸ πρότυπον τῆς ἀρχαίας γλώσσης; Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Αὐγούστου, ἡ Λατινικὴ Φιλολογία ἦτο εἰς τὴν χρυσῆν της περίοδον, καὶ ἐν τούτοις ὁ Ὁράτιος, ὁ ποιητής, λέγει: τὰ προτότυπα τὰ ἑλληνικὰ πρέπει νὰ ξεφυλλίζωνται νύκτα καὶ ἡμέρα. Ἀφοῦ λοιπόν οἱ Ρωμαῖοι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῆς χρυσῆς περιόδου συνίστων νὰ μελετῶνται τὰ συγγράμματα τὰ ἑλληνικά, πολὺ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὰ μελετῶμεν, διότι ἔχομεν συμφέρον νὰ ρυθμίσωμεν τὴν ἐξελισσομένην ἡμῶν γλῶσσαν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅταν εἰσαγάγω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται μνεία καὶ περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ μοὶ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της πλήρη, διὰ νὰ φανῶμεν ἀντάξιοι τῶν προγόνων μας. (χειροκροτήματα).

§132Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι ἢ νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι ἀπεφάσισε νὰ συμπληρώσῃ αὐτάς, ἀλλ’ ἂς προσέξῃ εἰς τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου ἐψήφισε τὰς ἐκτάκτους ἕδρας, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμα νὰ τὰς συμπληρώσῃ. Παρῆλθον καὶ ἀντιπαρῆλθον τόσοι Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας καὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ συμπληρώσωσι τὰς ἕδρας αὐτάς, καὶ αὐτοὶ ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐψήφισαν. Συνάμα δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ υἱοθετήσῃ καὶ ζήτημα, προκειμένου περὶ Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐκπαίδευσις, Κύριοι, δὲν εἶναι ἁπλῆ. Ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο στοιχεῖα· ἀπὸ τὴν καθαρὰν ἐκπαίδευσιν καὶ ἀπὸ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν παίδων. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὅτι παρὰ τοῖς ἀρχαίοις Σπαρτιάταις ὑπῆρχεν ὁ νόμος τῶν παιδονόμων, τῶν παιδοτριβῶν, ὁ ὁποῖος ἐφρόντιζε περὶ τῆς ἀγωγῆς τῶν παίδων. Διὰ νὰ ὑπάρξωσι νέοι καὶ ὑγιεῖς Ἕλληνες, πρέπει νὰ θεσπίσωμεν τὸν θεσμὸν τῶν παιδονόμων, οἱ ὁποῖοι νὰ φροντίζωσι διὰ τὴν ἀγωγὴν τῶν ἑλληνοπαίδων. Λοιπόν, ἐπανέρχομαι. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ψηφίσῃ νόμον, ἀναστολῆς τῶν προστατευτικῶν τοιούτων νόμων, πρὸς ἐκκαθάρισιν καὶ κατάργησιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς παιδεύσεως. Ἡ ἀντικατάστασις δὲ τῆς ὑπηρεσίας τούτου δύναται νὰ γίνῃ, κατὰ τὴν γνώμην μου, διά τινων τῶν Γεν. Ἐπιθεωρητῶν, ὥστε οὗτοι νὰ ἀποφασίζωσι καὶ περὶ προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως κλπ. τῶν καθηγητῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ δοθῇ εἰς τὰς Πανεπιστημιακὰς Ἀρχὰς τὸ δικαίωμα τῆς εἰσπράξεως ὅλων τῶν ἐκπαιδευτικῶν Πανεπιστημιακῶν τελῶν, ὡς γίνεται διὰ τὰ τέλη τῶν ἀσκήσεων ἐργαστηρίων, διότι μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησίν σας δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὸν προορισμόν του.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κων. Γιολδάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν. Ὑπάρχει καὶ πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ δώδεκα βουλευτάς. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γενίκευσιν;

§134Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι παρόντες οἱ δώδεκα βουλευταί; (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματά των καὶ δὲν εὑρίσκονται παρόντες).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίταξιν γεωμήλων κλπ.

§136Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἡ Ἐπιμελητεία τῆς Χαλκίδος προέβη εἰς τὴν ἐπίταξιν τοῦ σανοῦ, τῶν πατατῶν καὶ ἄλλων τροφίμων τῆς ἐπαρχίας, ἀπὸ τῆς ἡμέρας δὲ τῆς ἐπιτάξεως ἐλάχιστα ποσὰ ἔλαβεν ἐκ τῶν ἐπιταχθέντων τούτων εἰδῶν. Τὰ ἄλλα εἴδη παραμένουσι σηπόμενα καὶ καταστρεφόμενα.

§137Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὶ σᾶς ἐνδιαφέρει σᾶς; Ἄν σήπωνται, ἡμεῖς θὰ σᾶς τὰ πληρώσωμεν.

§138Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς, κ. Ὑπουργέ. Ἀπηγορεύθη ἡ πώλησις, χωρὶς νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐπίταξις, ἥτις συνεπάγεται τὴν ἀποζημίωσιν.

§139Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ γίνῃ.

§140Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἔγινε παρομοία παράκλησις παρὰ τῶν κατοίκων αὐτοῦ, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, διότι ἀδικοῦνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἀπαγορευθῆ νὰ πωλήσουν τὸ εἶδος καὶ νὰ ἐξοικονομήσουν χρήματα διὰ τὴν καλλιέργειαν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης, δύναται νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἐπὶ τῆς ἑτέρας ἐπερωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν Ἑταιρείαν Ἀεριόφωτος.

§142Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τοῦ ἀεριόφωτος, καὶ ἔγινεν ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ καταλήξῃ ὅμως εἰς ἀποτέλεσμα. Ἡ Ἑταιρεία ἐξακολουθεῖ παντοιοτρόπως, πιέζουσα καὶ κλέπτουσα τοὺς καταστηματάρχας καὶ τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Μὲ τὴν πρόφασιν, ὅτι ἀκρίβηναν τὰ κάρβουνα, ὑπερεδιπλασίασε τὴν τιμὴν τοῦ ἀεριόφωτος, κατὰ τρόπον λανθάνοντα. Χωρὶς νὰ δηλώσῃ, ὅτι αὐξάνει τὴν τιμήν, διὰ τῶν ἀναλογίων καὶ διὰ διαφόρων ἄλλων τρόπων κατορθώνει νὰ κλέπτῃ....

§143ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἔφερα τὸ ζήτημα καὶ ἐπρόκειτο νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία ὡρισμένη ἡμέρα.

§144Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, διωρίσθη ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, συνεδριάσασα ἐπὶ μακρόν, ἐξετάσασα μάρτυρας, καὶ συντάξασα ἔκθεσιν, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπέρασμα, διότι ἐπῆλθε καὶ τότε διάλυσις. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ γίνῃ εὐρεῖα συζήτησις. Διότι τότε, ὡς ἐνθυμοῦμαι, διότι εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ μετέχω τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπεδείχθησαν τοιαῦτα ὄργια, καὶ τοιαῦται κλοπαὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας, ὥστε, ὅταν ἀκουσθῶσι ταῦτα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ φρίξετε πάντες.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα;

§146Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Συγκοινωνίας). Πρέπει νὰ διατυπωθῇ πρότασις ἔγγραφος.

§147Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι παρελκύεται καὶ πάλιν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε.

§148Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπέβαλα πρότασιν, ἐπεκαλέσθην ὅμως τὸν Κανονισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία πρότασις διὰ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή.

§149Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐγὼ διατυπῶ πρότασιν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναβάλῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§151Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μου, τοὺς ὁποίους ἡ Ἑταιρεία τοῦ Ἀεριόφωτος κλέπτει καταφόρως.

§152Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, εἶχε καταρτισθῆ ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη κατέληξεν εἰς ἀποτέλεσμα καὶ ἡ ἐργασία εἶναι ἑτοίμη. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος καὶ ἡ ὅλη ἐργασία καὶ εἶτα νὰ γίνῃ συζήτησις, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἀρκέσῃ, ὄχι μία ἡμέρα, ἀλλ’ οὔτε ἑβδομὰς ὁλόκληρος, διὰ τὴν συζήτησιν ταύτην. Φρονῶ δέ, ὅτι δὲν εἶναι ὁ καιρὸς εὔθετος διὰ νὰ καταναλώσωμεν τόσον χρόνον.

§153ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, ἵνα μελετήσω αὐτόν, ἀλλ’ οὐδαμοῦ τὸν εὗρον.

§154Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν ἐπερατώθη τὸ ἔργον τῆς τότε ἐπιτροπῆς. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, εἰργάσθην ἐπὶ δύο μῆνας, ὑπέβαλα τὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ ἔργον ἐματαιώθη. Ἐὰν θέλητε, ἤδη νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα, θὰ ἐπανέλθῃ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ.

§155ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν κατώρθωσα νὰ εὕρω τὸν φάκελλον. Ἡ πρότασις πρὸς συζήτησιν εἶχε τυπωθῇ, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν ἡ σειρά της. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν.

§156Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Συγκοινωνίας). Διετυπώθη ἕν ἐρώτημα περὶ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, εἰς μίαν δὲ Ἡμερησίαν Διάταξιν περιελήφθη ἡ αἴτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δὲν ἠξεύρω ὅμως καὶ ἐγὼ διὰ τίνα λόγον παρελείφθη ἡ αἴτησις ἐκ τῶν ἑπομένων Ἡμερησίων Διατάξεων, καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσω. Ἤμην δὲ ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον ποτέ τὸν φάκελλον, οὔτε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, οὔτε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ φάκελλος εὑρίσκεται ἐδῶ, ὑποθέτω, εἰς τὸ Ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς, κατόπιν τῆς ἐκλογῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς ὅλης ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο. Οἱ κ. κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ λάβωσι γνῶσιν τοῦ φακέλλου, νὰ ἀπευθυνθῶσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ μὴ θέλωσι νὰ ἐπιρρίπτωσιν εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου τοιαῦται δὲν ὑπάρχουσι.

§157Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ὁρισμοῦ ἡμέρας;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ ὑπεβλήθη πρότασις, ἀλλὰ προηγεῖται ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§159ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πλήρη κατάλυσιν τοῦ Κράτους. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, ἐπὶ τῇ βάσει μαρτυριῶν ἑξήκοντα δύο εὐυπολήπτων προσώπων, ἐπὶ τῇ βάσει ὁμολογιῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι διεπράχθησαν ἐγκλήματα κατὰ τοῦ Κράτους, κατὰ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, κατὰ πολιτῶν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐζήτησα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ ὑπόθεσις ἔλθῃ ἐπὶ τέλους εἰς φῶς. Ἡ ὑπόθεσις χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου 1914. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρατείνηται ἐπὶ πλέον, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἐφόσον ἐβεβαιώθησαν ἐγκλήματα, διότι κ. Βουλευταί, εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπέθανον καὶ τρεῖς ἄνθρωποι ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Ἑταιρείας.

§160Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ποῦ ἐγένοντο αὐτά;

§161ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἔλθῃ εἰς φῶς ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ μάθωμεν, τέλος πάντων, ἐὰν ὑπάρχῃ Κράτος, καὶ ἐὰν δύναται νὰ ὑπάρχῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως.

§163Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ μελέτη τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἡ μελέτη τῶν ἐγγράφων ἰδίᾳ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ ἡ ἔρευνα τῶν πραγμάτων παρὰ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅλα αὐτὰ θὰ ἀπαιτήσουν χρόνον παρὰ τῶν κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ θὰ ἀπαιτηθῇ τοὐλάχιστον χρονικὸν διάστημα δέκα πέντε ἡμερῶν. Παρακαλῶ, ἑπομένως, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ πρώτη ἡμέρα ἐπερωτήσεων, μετὰ δέκα πέντε ἡμέρας ἀπὸ σήμερον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως τῆς προτάσεως ἡ πρώτη ἡμέρα ἐπερωτήσεων μετὰ δέκα πέντε ἡμέρας ἀπὸ σήμερον;

§165Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπωτέρα ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§166ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἵνα λάβωμεν τὰ μέτρα μας.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν...

§168Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐὰν ἡ πρότασις ἀναφέρῃ αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ποία θὰ εἶναι ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως;

§169ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐζητήθη ἡ ἀναβολή, ἀφ’ ἑτέρου ἐζητήθη καὶ ἀναβολὴ διὰ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ πρώτη μετὰ δεκαπέντε ἡμέρας ἀπὸ σήμερον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὀρθὸν εἶναι, δεχόμενοι τὴν ἀναβολήν, νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς συζητήσεως μετὰ δεκαπέντε ἡμέρας. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ εὑρεθῇ ὁ φάκελλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸ Ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς βουλευτάς, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ μελετήσωσι τὸ πρᾶγμα.

§170Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἅμα ὁρίσομεν δεκαπέντε ἡμέρας ἀπὸ σήμερον, θὰ πέσωμεν εἰς τὰς ἑορτάς, καὶ εἶναι ὡς νὰ τὴν παραπέμψωμεν εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας Ἀπόψε ἐλέχθη, ὅτι πρόκειται περὶ ἐγκλημάτων. Ὅταν λοιπὸν ἐπιτρέπονται εἰς Ἀθήνας τοιαῦτα ἐγκλήματα, τότε δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λῃστήν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τοὺς ἀγρούς, νὰ διαπράξῃ μεγαλείτερα ἐγκλήματα. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ αἱ δέκα ἡμέραι. Ὁ χρόνος οὗτος εἶναι τοσοῦτος, ὥστε δύναται νὰ μελετηθῇ ὁλόκληρος ἡ δικογραφία.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἔκθεσις εἶναι πολυσέλιδος καὶ δὲν ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος νὰ μελετηθῇ ὁ φάκελλος, πρέπει νὰ δοθῇ ἐπαρκὴς χρόνος, ἵνα ἔλθουν οἱ βουλευταὶ μελετημένοι. Λοιπὸν ἐρωτῶ: Οἱ δεχόμενοι, ὅπως ἡ πρότασις συζητηθῇ μετὰ δεκαπέντε ἡμέρας ἀπὸ τῆς σημερινῆς, τῶν ἐπερωτήσεων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Γρίβας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Τρικκάλων.

§173Γ. ΓΡΙΒΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα ταχίστη περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Καρδίτσης — Τρικκάλων, τῆς ὁποίας ἡ μελέτη ἐγένετο πρὸ δωδεκαετίας, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, ἔχουν κατασκευασθῇ μόνον τέσσαρα χιλιόμετρα. Τὸ τμῆμα τὸ βορειοδυτικὸν τῆς πόλεως Καρδίτσης, τοὐτέστι τὰ πλησίον χωρία, εὑρίσκονται ἐν ἀποκλεισμῷ, διότι διὰ τῶν μερῶν ἐκείνων διέρχονται τρεῖς ποταμοί, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο μετεβλήθησαν εἰς ῥυάκια. Τὰ δὲ ὕδατα κατακλύζουσιν ἀπεράντους ἐκτάσεις ἐσπαρμένων γαιῶν καὶ καταστρέφουσι ταύτας. Οἱ κάτοικοι, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὴν πόλιν Καρδίτσης πρὸς πώλησιν τῶν ὀλίγων δημητριακῶν καρπῶν, καὶ ἀγορὰν τῶν τροφίμων, πρὸς δὲ διὰ πολιτικὰς ἢ ποινικὰς ὑποθέσεις, ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα καὶ τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ πνιγῶσιν ἐκ τῶν ὑδάτων. Ὑπάρχουσι μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποκεκλεισμένα, ὄχι μόνον ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοῦ ἕλους, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν πόλεων Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων. Ἐνῷ τὰ μέρη αὐτὰ ἦσαν ὁ σιτοβολὼν τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης καὶ ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο ἠγοράσθη ὁ πρῶτος σῖτος πρὸς σποράν, οἱ κάτοικοι σήμερον πεινῶσι καὶ εὑρίσκονται τελείως ἀποκεκλεισμένοι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Καρδίτσης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ τὴν ἐπισκευὴν τῆς γεφύρας, ἡ ὁποία ἐκρημνίσθη πρὸ ὀλίγου. Ὑπάρχουσι, κ. Ὑπουργέ, χωρία, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν συγκοινωνίαν μετὰ τῆς πόλεως Καρδίτσης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ πρῶτον ἡ κατασκευὴ ὀλίγων προχωμάτων, ἵνα μεταβάλωμεν τὸν ῥοῦν τῶν ποταμῶν, διότι ἡ Παπαλίνα καὶ ὁ Πάμισος ἐσχίσθησαν εἰς τρία μέρη, ἔκαμον κοίτην εἰς τρία σημεῖα, εἰς τὸ Μουζάκιον, Καλογραινὰ καὶ Μορίχοβον. Ἄν ἡ Πολιτεία δὲν λάβῃ πρόνοιαν, θὰ εὑρεθῆτε πρὸ χιλιάδων πτωμάτων. Διὰ νὰ βεβαιωθῆτε, δύνασθε νὰ διατάξητε τὸν κ. Νομομηχανικὸν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ μεταβῇ, διότι δὲν θὰ τολμήσῃ. Καὶ πρὸ τριῶν μηνῶν ἐγένοντο τρεῖς συνδυασμοὶ, ἀλλὰ κανεὶς ἐκ τῶν κ. Συνυποψηφίων ἐτόλμησε νὰ μεταβῇ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο πρὸς περιοδείαν. Ἄν δὲν λάβητε σύντονα μέτρα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ὅλη ἡ πεδιὰς θὰ μεταβληθῇ εἰς ἕλος, διότι τὸ ἕλος ἦτο πρὶν 10 λεπτῶν καὶ τώρα εἶναι 1½ ὥρα. Ὥστε, ἄν δὲν λάβητε σύντονα μέτρα, ἐντὸς τὸ πολὺ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν, θὰ ἴδητε, ὄχι μόνον τὴν καταστροφὴν τῶν σπαρτῶν, τὰ ὁποῖα σχεδὸν κατεστράφησαν καὶ εὑρίσκονται ἕξ χωρία ἄνευ σίτου σπορᾶς, ἀλλὰ θὰ εὕρητε καὶ χιλιάδας πτωμάτων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διαθέσῃ ἕν κονδύλιον, ὅπως ἠμπορέσωμεν νὰ σώσωμεν τὰς δεκαπέντε χιλιάδας κατοίκων. Ἐκτὸς τούτου, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως διαθέσητε ποσόν τι διὰ νὰ ἠμπορέσουν οἱ κάτοικοι νὰ ἐξέλθουν τοῦ ἕλους. Διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου, κ. Ὑπουργέ, ὑποβάλλω ἀναφοράν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ χιλιάδων ἀνθρώπων.

§174Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ λεπτομέρειαι, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεώς του, ἀπηύθυνε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ εἶναι γνωσταί. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠσχολήθην, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τὰς ἑξῆς πληροφορίας τῆς Ὑπηρεσίας. Ὑπάρχει μελέτη κατασκευῆς τμήματος ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Τρικκάλων. Ἐλλείψει πιστώσεως, παραμένει αὕτη εἰς τὸ ἀρχεῖον. Κατὰ τὸν προϋπ)σμὸν, ὁ ὁποῖος συνετάχθη τότε, συμφώνως πρὸς τὴν μελέτην, ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται εἶναι 90.000 δρχ. Ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν συγκοινωνίαν, εἶναι τόσον σπουδαῖα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ παρίδῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, ὅτι, κατὰ λόγον τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύναται τὸ Κράτος νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας, καὶ αἱ μελέται αὐταὶ θὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἰδίᾳ αἱ ἀφορῶσαι εἰς ἐπειγούσας ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας. Τώρα ἐμνημονεύσατε πρὸ ὀλίγου μίαν γέφυραν, ἡ ὁποία κατέπεσε. Τοῦτο συνέβη εἰς παρωχημένην ἐποχήν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ διέλθητε ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ καταστήσητε τὴν ὑπηρεσίαν κοινωνὸν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχετε.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου.

§176Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δύο ἑπόμεναι, τοῦ κ. Γεράκη καὶ Καβαλλιεράτου, ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Μητσόπουλος.

§178Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν δυσκολίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁλόκληρος ἡ περιοχὴ τοῦ Δήμου Διστομίων, στερουμένη ἐπαρκοῦς συγκοινωνίας.

§179Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διετάχθησαν ἀμέσως τὰ δέοντα.

§180Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυρομήλιος ἔχει τὸν λόγον.

§182Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, βοηθοῦντος τοῦ Θεοῦ, καὶ εὔχομαι πάντα νὰ βοηθῇ ὁ Θεὸς τὴν Ἑλλάδα, ἡμεῖς οἱ Βόρειοι Ἠπειρῶται, κατόπιν τῆς δοκιμασίας, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται ὅλοι οἱ ὑπόδουλοι, κατόπιν ἀγῶνος, ἀποκατεστάθημεν, ἑνωθέντες μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τοὺς παλμοὺς τῶν καρδιῶν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἡ χαρὰ τῆς ἑνώσεως εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ἡ τῆς ἐλευθερίας ἀκόμη μεγαλυτέρα. Ἀτυχῶς ὅμως, καίτοι καὶ τὰ δύο ἀγαθὰ ταῦτα τὰ ἀπεκτήσαμεν, οὐσιαστικῶς λείπει κἄτι, τὸ ὁποῖον μέχρις ὥρας ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας της, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποκτήσῃ. Ἐλλείπει ἡ ἀφομοίωσις, ἡ γενική, εἰς ὅλους τοὺς νόμους, εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῶν ὑπηρεσιῶν.

§183Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐμπιστευθῆτε, παρακαλῶ, τὸ θέμα αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§184Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ, ἐγὼ θὰ τὸ ἀφήσω ἀμέσως. Δύο λέξεις μόνον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποφέρωμεν ἐπὶ πλέον, ἔχοντες ἄλλους νόμους καὶ ἄλλην ἐξάρτησιν, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὅλη ἡ Ἑλλάς.

§185Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν.

§186Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Ἡ Στρατιωτικὴ Διοίκησις, μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτικὴν διοίκησιν, παύει Δημάρχους. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ μᾶς ἀποκαταστήσῃ.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 καὶ 50′ μ. μ.)