1915.10.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

Παρασκευὴ 9 Ὀκτωβρίου 1915.

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

(Ὥρα 5 20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς Συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως). Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Ὁ κλητῆρες τῶν Ὑπουργείων Συγκοινωνίας, Στρατιωτικῶν Οἰκονομικῶν καὶ Παιδείας παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ὁ μισθός των καὶ μονιμοποιηθῶσιν. — Ὁ Μιχαὴλ Κωνσταντινίδης ἀπόμαχος Γραμματεὺς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ συμβουλίου Χίου παρακαλεῖ ὅπως τοῦ συνεχισθῇ ἡ σύνταξις. — Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Χρυσοστάλης καὶ Παπαστρατῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γαϊτάνος καὶ Καμπάνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Σ. Δεληγιάννης καὶ Μαλάχ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ 8ου ἄρθρου τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου «περὶ στρατολογίας». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Ἀλιβιζᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 430 «περὶ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Ροῦφος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 2ον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ χορηγίας προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν κ. Πρόδρομον Καρατζᾶν». — Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γκλαβᾶς, Γερομίχας κλπ. ὑποβάλλουσιν πρότασιν νόμου «περὶ παροχῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας» — Ὁ Βουλευτὴς κ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ πτυχιούχων ἐφέδρων τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Γοῦσκος ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ λήψεως ἐπειγόντων μέτρων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως κλπ. ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας» καὶ «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθ. 4161 περὶ προσθέτου μισθοῦ ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὁπλιτῶν ἐν ἐκστρατείᾳ». — Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Χατζηγιάννης, Νοταρᾶς, Ἰατροῦ καὶ Πετρίδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΔΡΞΑʹ (4161) τοῦ 1913». — Ὁ Βουλευτὴς κ. Παπαλαζάρου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως τοῦ χορηγηθῇ τρίμηνος ἄδεια ἀπουσίας. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Ὁ Βουλευτὴς κ. Οἰκονομίδης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως τοῦ χορηγηθῇ δεκαήμερος ἄδεια ἀπουσίας. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ἣν παρεπέμφθη ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Λεβαδείας ἐνισχύεται διὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κανάρη, Ἰατροῦ καὶ Χατζηγιάννη. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς καταδίωξιν τῶν βουλευτῶν Ἀττικοβοιωτίας κ. κ. Ἀνδρεαδάκη καὶ Νάκου. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικοβοιωτίας κ. Τσουκαλᾶ. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσσης κ. Χρυσοχοΐδου. — Παραπέμπονται ἅπασαι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ μὴ ὁρκισθεὶς βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Σταμούλης ὅπως προσέλθῃ καὶ ὁρκισθῇ. (Προσέρχεται οὗτος καὶ ὁρκίζεται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὸ καθήκοντά μου.)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. — Ὁ κ. Νάκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν Γεωρ. Χαρατζῆ.

§4Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ λείπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Λυκουρέζος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Γαργαλιάνοις γονέων.

§6Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀποβλέπει ἡ ἀναφορά, εἶναι ὑποβεβλημένον νομοσχέδιον, ἑπομένως κρίνω ἄσκοπον τὴν ἀναφοράν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἑπομένως διαγράφεται. — Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λεβαδείας.

§8Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ἡ αὐτή, κ. Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ αὐτή, ἡ ὁποία παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἀναφορῶν διὰ νὰ κάμῃ τὴν σχετικὴν μελέτην.

§10Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ βραδύνῃ πολύ, κ. Πρόεδρε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην.

§12Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ συστηθῇ εἰδικὴ Ἐπιτροπή.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν ὀνομάσω ἐγώ. Θὰ ἔχῃ τὸ μέσον νὰ ἐξετάσῃ ὁλόκληρον τὸ ζήτημα. Σκέψεις πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ.

§14Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ γίνῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Εἶσθε καὶ σεῖς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§16Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τὴν ὀνομάσητε σήμερον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Λαμίας Χρ. Χατζηχρήστου.

§18Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, κ. Πρόεδρε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄλαι στέλλονται.

§20Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ἠξεύρω, ἀλλὰ κατὰ προτίμησιν νὰ σταλῇ σήμερον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Ὁ κ. Λυκουρέζος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Παμμεσηνιακοῦ Γεωργικοῦ Κέντρου.

§22Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Μετὰ μίαν ἄλλην, κ. Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Λόντος καὶ Σίδερης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τηλεγραφητῶν Θεσσαλονίκης.

§24Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Θεοδωρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς διαφόρων ἀρχηγῶν καὶ ὁπλαρχηγῶν.

§26Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ συζητηθῇ παρόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δύναται ν’ ἀναβληθῇ;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν.

§28Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς ἐλεύσεως αὐτοῦ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Ὁ κ. Λυκουρέζος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Παμμεσσηνιακοῦ Γεωργικοῦ Κέντρου.

§30Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τὸ Παμμεσσηνιακὸν Γεωργικὸν Κέντρον καὶ οἱ ἐργατικοὶ Σύνδεσμοι Μεσσηνίας ἐν τῷ ἐνδιαφέροντι, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν, ἵνα σὺν τοῖς ἄλλοις συνεισφέρωσι καὶ διὰ τῶν φώτων καὶ τῆς πείρας των εἰς τὰς κρισίμους αὐτὰς περιστάσεις τῆς Πατρίδος, ὑποβάλλουσι τὸ ὑπόμνημα, τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ὁποίου λαμβάνω τὴν τιμὴν τιμὴν νὰ κάμω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος τούτου προτείνουσι μέσα πρὸς ἐξεύρεσιν πόρων διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων καὶ ὑπὲρ τῶν στρατευθέντων. Τὰ δύο πρῶτα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πέπεισμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν τῇ μελέτῃ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς συστάσεις τῶν ἐργατικῶν Σωματείων.

§31Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τίνα εἶναι τὰ μέτρα;

§32Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τὰ μέτρα εἶναι: νὰ ἐπιβληθῇ εἰδικὴ φορολογία εἰς τοὺς μὴ στρατευθέντας καὶ τὰς οἰκογενείας, τὰς μὴ ἐχούσας στρατευσίμους, ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματός των ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων· τὸ δεύτερον εἶναι νὰ κρατηθῇ ποσοστὸν ἐκ τῆς μισθοδοσίας ὑπαλλήλων τινῶν, τὸ ὁποῖον ἐπίσης νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου τῆς περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Τὰ Γεωργικὰ κέντρα τῆς Μεσσηνίας, πλὴν τῶν συστάσεων αὐτῶν, ὑποβάλλουσι διὰ τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ σκέψεις περὶ ἄλλων μέτρων, ἡ πραγματοποίησις τῶν ὁποίων σπουδαίως θὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐπιστρατευθέντων. Τὰ μέτρα ταῦτα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπειδὴ δὲ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, παρακαλῶ τοὺς παρόντας κ.κ. Ὑπουργούς, ἵνα διερμηνεύσωσι τὰς συστάσεις μου, ὅπως ληφθῶσιν ἐν καιρῷ ἁρμοδίως ὑπ’ ὄψει. Τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῶν ἐργατικῶν Σωματείων, ἄξια ὄντως ἰδιαιτέρας προσοχῆς, εἶναι τὰ ἑξῆς: 1) Νὰ μὴ θεωρῶνται δεδουλευμένοι οἱ τόκοι τῶν ὀφειλετῶν ἐπιστράτων, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι εὐλογώτατον καὶ δίκαιον, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς δικαιολογίας τοῦ τόκου, ἀφοῦ τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου δὲν χρησιμοποιεῖται καθ’ ὃν χρόνον ὁ λαβὼν αὐτὸ ἐπίστρατος εἶναι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ.

§33Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει φάγει πρὸ πολλοῦ, αὐτὸς τὸ κεφάλαιον. Τώρα θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ;

§34Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τέλος πάντων προϋπόθεσις εἶναι ὅτι χρησιμοποιεῖται τὸ κεφάλαιον διὰ νὰ παραγάγῃ τόκους, τοὺς ὁποίους πληρώνει εἰς τοὺς δανειστάς.

§35Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν περὶ τοῦ Δικαιοστασίου τοῦ 1897 θὰ εὕρητε γνώμας σχετικάς.

§36Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, σεῖς δὲ ἐν τῷ αὐτῷ ἐνδιαφέροντι, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπὲρ τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ, θὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ γίνητε εἰσηγητὴς τῶν γνωστῶν ὑμῖν παλαιῶν ἐκείνων γνωμῶν. Τὸ δεύτερον συνίσταται εἰς τὸ δικαίωμα, ὅπερ δέον νὰ ἔχωσιν οἱ ἐπίστρατοι, ἵνα μονομερῶς διαλύωσι, τὰς ἐνοικιάσεις τῶν καταστημάτων των. Διὰ τοῦ τρίτου προτείνεται νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ Νόμου περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ὡς πρὸς τοὺς ἐπιστράτους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ τὰ τρία μέτρα κρίνω ἄξια ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ πέπεισμαι ὅτι ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς θὰ τὰ ἐκτιμήσῃ δεόντως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος.

§38Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐψήφισεν ἤδη, Κύριοι, ἡ Βουλή, εἰσηγουμένης τῆς Κυβερνήσεως τὸ μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος θέλει ἔλθει ἐπίκουρον καὶ ἀρωγὸν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν στρατευομένων Ἑλλήνων. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι λίαν προσεχῶς θέλει προκληθῆ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ ἄλλων μέτρων σχετικῶν πρὸς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἤδη αὕτη, καὶ ἐπὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζω ὅτι θέλει εἰσηγηθῆ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα δημιουργήσῃ πόρους, ὅπως ἀντικρύσῃ τὰς μεγάλας δαπάνας, τὰς ὁποίας συνεπάγεται ὁ ψηφισθεὶς νόμος, διότι εἰς 60.000.000 καὶ πλέον ὑπελογίσθη ἡ κατ’ ἔτος δαπάνη, ἡ ὁποία θέλει προέλθει ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου, εἶναι ἀναγκαιότατον δὲ ἵνα εὑρεθῶσιν πόροι διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἀντικρύσει τὸ Δημόσιον τὰς κολοσσιαίας ἀληθῶς δαπάνας ταύτας. Πρὸς διευκόλυνσιν τούτου συμβάλλει ἔν τινι μέτρῳ καὶ τὸ ὑπόμνημα τῶν συμπολιτῶν μου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον τὰ ἐργατικὰ Σωματεῖα τῆς Μεσσηνίας διὰ τοῦ Μεσσηνιακοῦ Γεωργικοῦ Κέντρου. Ὅταν, κατ’ εἰσήγησιν τῆς Κυβερνήσεως, θέλει προκληθῆ μελέτη τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἔρευνα περὶ ἐξευρέσεως τῶν πόρων, θὰ εἶναι ἴσως τότε ὁ ἁρμόδιος καιρὸς ἵνα λεχθῶσι τὰ δέοντα γενέσθαι. Ἀλλὰ προκαταβολικῶς θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει τὸ Παμμεσσηνιακὸν Γεωργικὸν Κέντρον, εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς καὶ τῆς μελέτης τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τοὺς ἐξευρετέους πόρους, ὑποδεικνύει τινὰς τὸ Παμμεσσηνιακὸν Γεωργικὸν Κέντρον, ἀλλὰ σὺν τούτοις ὑποδεικνύει καὶ ἄλλα μέτρα ἵνα ἀνακουφισθῶσιν αἱ οἰκογένειαι τῶν στρατευομένων Ἑλλήνων. Εἰς Ἔθνη εἰς τὰ ὁποῖα οἱ στρατοὶ δὲν εἶναι στρατοὶ μισθωτοί, ἀλλὰ στρατοὶ ἐθνικοί, ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, εἰς Ἔθνη, εἰς τὰ ὁποῖα πάντες οἱ πολῖται καλοῦνται ὑπὸ τὰς σημαίας ἵνα ἀμυνθῶσι τῶν δικαίων τῆς Πατρίδος, ἵνα ἐξασφαλίσωσιν τὰ συμφέροντα αὐτῆς, δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται τὰ βάρη εἰς μόνους τοὺς στρατευομένους, ἀλλὰ πρέπει τὰ βάρη αὐτὰ νὰ κατανέμωνται εἰς πάσας τὰς κοινωνικὰς τάξεις. Ἡ μερὶς τῶν στρατευομένων ὑφίσταται τὰς ζημίας, τὰς ὑλικὰς, ἐκ τῆς ἀποδημίας τῶν στρατευθέντων ἐκ τῆς Πατρίδος αὐτῶν, μακρὰν τῶν οἰκογενειῶν των, εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον νὰ ὑποστῇ τὴν μεγίστην τῶν θυσιῶν, νὰ εἰσφέρῃ ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος των τὸν ὕψιστον φόρον, τὸν φόρον τοῦ αἵματος καὶ νὰ θυσιάσῃ καὶ τὴν ζωὴν ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος. Τὰ βάρη αὐτὰ καὶ αἱ ζημίαι, αἱ ὑλικαὶ, εἶναι δίκαιον νὰ κατανεμηθῶσιν ἐξ ἴσου εἰς πᾶσαν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανώσεως τῆς ὑλικῆς περιθάλψεως, φρονῶ Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μέτρα θεραπείας προσωρινῶς τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστρατευθέντων, διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἐπιουσίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν μέριμναν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην πρόνοιαν ὑπὲρ αὐτῶν. Λαμβάνων δὲ τὴν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὸ Παμμεσσηνιακὸν Γεωργικὸν Κέντρον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μελετήσῃ πάντας τὰς ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβαλλομένας σκέψεις καὶ ἐν καιρῷ εἰσηγηθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις κρίνει πρόσφορα, ἵνα θεραπεύσωσι τὰς κοινωνικὰς ταύτας ἀνάγκας δεόντως.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δαζέας.

§40Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποβληθῆ καὶ ὡς κατεπεῖγον εἶχε κηρυχθῆ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ἀφορὸν τὴν λύσιν τῆς μισθώσεως. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ συμβάλῃ εἰς τὴν διπλῆν ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀσχολεῖται κυρίως αὐτὰς τὰς ἡμέρας τὸ Κοινοβούλιον, ἐὰν θεωρῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ ἐγγράψῃ αὐτὸ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ λύσεως τῶν μισθώσεων».

§41Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἑνώνω τὴν αἴτησιν τῶν προλαλησάντων μετὰ τῆς ἰδικῆς μου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν φρονῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο χρήζει νομοθετικῆς προνοίας, νὰ λάβῃ πρόνοιαν νομοθετικὴν λόγῳ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν περιστάσεων. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο.

§42Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν.

§43Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Παμμεσσηνιακοῦ Γεωργικοῦ Κέντρου εἶναι νὰ ἐπιτύχῃ ἰσορροπίαν θυσιῶν ἐπὶ πασῶν τῶν τάξεων, ὅπως φορολογηθῶσιν αἱ κοινωνικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπέστησαν ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἴσον μετὰ τῶν ἄλλων οἰκονομικὸν συγκλονισμόν, εἴτε διότι ἔχουσι σταθερὰς προσόδους, εἴτε διότι ἐπολλαπλασίασαν ταύτας λόγῳ τῆς συγκεντρώσεως τῶν στρατευμάτων εἰς τὰ κέντρα τῆς δράσεώς των, εἴτε διότι δεσπόζουσιν οἰκονομικῶς τῶν κληθέντων ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐπιστράτων. Δεδομένου ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ περιθάλψεως, ἀνεγνώρισεν ἐπισήμως τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Πολιτείας, ὅπως αὕτη ἐπέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων, δεδομένου προσέτι, ὅτι πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου ἀπαιτεῖται ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλων πόρων, νομίζω, ὅτι τὰ μέτρα τοῦ Παμμεσσηνιακοῦ Γεωργικοῦ Κέντρου εἶναι ἄξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον ὅπως οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων μὴ θεωρηθῶσι κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν δεδουλευμένοι δι’ αὐτοὺς τοὺς ἐπιστράτους, εἶναι ἄξιον ὑψίστης σπουδαιότητος, ὅταν ἀναλογισθῇ τις τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν μαστίζονται αἱ κοινωνικαὶ ἄποροι ἀγροτικαὶ τάξεις, καθ’ ὃν χρόνον ὁ ἐπίστρατος θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ στρατόπεδον ὑπὸ τὰς σημαίας μακρὰν τῆς ἐργασίας του καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ ἐργασθῇ διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς τόκους τοῦ ὀφειλομένου κεφαλαίου, ἁπλῶς διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου θὰ μεγεθυνθῶσιν οἱ τόκοι εἰς κοινωνικὸν θηρίον, τὸ ὁποῖον θὰ περιμείνῃ τὴν κατάλυσιν τοῦ δικαιοστασίου καὶ τὴν ἐπάνοδον τοῦ ἀπόρου ἐπιστράτου διὰ νὰ τραφῇ ἐκ τῆς ἰσχνῆς του οἰκονομικῆς ὑπάρξεως. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιτελέσει ἔργον ὑψίστης κοινωνικῆς προνοίας, ἐὰν υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν.

§44Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωρίζω πόσην στοργὴν ἐπιδεικνύει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοὺς ὑπὸ τὰς σημαίας τεταγμένους καὶ νομίζω ὅτι τάχιστα θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον σχετικὸν πρὸς τὴν αἴτησιν ταύτην.

§45Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν κάμνω καὶ ἐγώ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης....

§47Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐξέλιπον οἱ λόγοι τῆς ἐρωτήσεώς μου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται.

§49Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν βλέπω, κατὰ λάθος ἴσως, ἐρώτημα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν σκέπτεται νὰ δεχθῇ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς, ἐφόσον εἶνε δεδομένον ὅτι τὴν 14 τοῦ μηνὸς ἐκπνέῃ ἡ προθεσμία τοῦ νόμου.

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.). Δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ...

§52Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδόθη ἀπάντησις.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου...

§54Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ἐξέλιπεν ὁ λόγος τῆς ἐρωτήσεώς μου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος περὶ τῆς συμπληρωτικῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Τρικκάλων–Μουζακίου.

§56Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν περατωθῇ ἡ μελέτη θὰ δώσω πληροφορίας.

§57Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐλάχιστον τμῆμα 1000 μέτρων πρὸς ἀποπεράτωσιν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος.

§59Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν κακῶν, ἅτινα ἐξεπορεύθησαν ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν σύρραξιν, ὑπῆρξεν ἡ ἔλλειψις σίτου καὶ ἀλεύρων. Αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, ἐν τῇ πατρικῇ αὑτῶν μερίμνῃ, ἐνήργησαν προμήθειαν ἀλεύρων ἀπὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἀλλ’ ὁ τρόπος τῆς κατανομῆς τῆς προμηθείας δὲν ἐγένετο δικαίως καὶ προσηκόντως, καθόσον ἐνῷ ὡρίσθησαν προνομιακῶς κέντρα ἀποθηκεύσεως σίτου καὶ ἀλεύρων, ὡρισμέναι πόλεις ἐστερήθησαν τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ. Αἱ Καλάμαι, αἱ ὁποῖαι ὡς πρωτεύουσα νομοῦ ἔχουσιν μεγάλην ποικιλίαν γεωργικῶν προϊόντων, ὑστεροῦσιν ὅμως ἀτυχῶς εἰς παραγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν, αἱ Καλάμαι λοιπόν, αἱ ὁποῖαι κατὰ πᾶσαν πρόοδον καὶ πολιτισμοῦ κίνησιν καὶ σχέσιν χωροῦν πρὸς τὰ ἐμπρός, κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὰς εὐνοηθείσας ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως πόλεις, τείνουσα δύναμαι νὰ εἴπω διὰ τὴν πολλήν των ζωτικότητα εἰς ὑπερφαλάγγισιν αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας διετάχθη ἡ διανομὴ σίτου, ἦταν ἄξιαι μείζονος προσοχῆς, μείζονος στοργῆς, μείζονος συμπαθείας, παρὰ τοῦ Κυβερνήτου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε τοσούτῳ συμπαθὴς πολιτικὴ φυσιογνωμία ἐν Μεσσηνίᾳ καὶ τοσούτους ἐκεῖ κατήγαγε ἐκλογικοὺς θριάμβους. Εἶναι τόση ἡ παρατηρουμένη ἔλλειψις σίτου, ὥστε κατὰ τὴν ἄμεσόν μου ἀντίληψιν γίνεται συγκέντρωσις εἰς τὰ διάφορα χωρία κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀπειλεῖται ἐξέγερσις καὶ δὲν εἶναι καθόλου ἀπίθανον νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως. Ἤθελον ἑπομένως παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ τὴν ἀποστολὴν ἐπαρκοῦς σίτου καὶ ἀλεύρων, ἵνα μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποστείλῃ λόγχας ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὴν ἀπειλουμένην τάξιν.

§60Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἱκανοποιήσω τὴν εὔλογον ἀξίωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Δυστυχῶς δὲν εἶνε τοιαύτη ἡ ποσότης ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθῶσι ἀποθῆκαι εἰς διάφορα σημεῖα. Μόλις φθάσῃ ὁ σῖτος εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἴτε αὐτούσιος εἴτε μετ’ ἄλλων οὐσιῶν, διανέμεται ὑπὸ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, λαμβανομένης πάσης προνοίας, ἵνα οὐδαμοῦ ἀποστέλλεται περισσότερος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἄμεσον ἀνάγκην. Ἐλήφθη πᾶσα πρόνοια, κατεβλήθησαν προσπάθειαι, ἵνα αὐξήσωμεν τὰς προμηθείας ἡμῶν, καὶ τὸ ἐπετύχομεν, ἔχομεν δὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι μετά τινα καιρὸν τριάντα ἢ σαράντα ἡμερῶν θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοιαύτης σιταρκείας ὥστε νὰ ἀποστείλωμεν πανταχοῦ σῖτον καὶ νὰ λείψωσιν τὰ παράπονα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ αἰσθάνομαι βαθυτάτην θλῖψιν.

§61Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§62Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα.

§64Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ ἐπέτρεψε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν διακόψω.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, διότι ἄλλωστε ζητοῦν πολλοὶ τὸν λόγον.

§66Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα ζωτικόν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζωτικώτερον εἶναι ὁ Κανονισμός.

§68Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ νὰ διαφωτίσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, προκειμένου νὰ λάβῃ μέτρα, διότι εἰς τὴν Μεσσηνίαν ἐγένοντο καὶ φόνοι ἀκόμη ἕνεκα τοῦ ζητήματος τούτου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Τὰς συζητήσεις τὰς κανονίζω ἐγώ.

§70Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ πρέπει νὰ φωτίσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν.

§71Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦ σίτου εἶναι ἐκ τῶν φλεγόντων καὶ πρέπει νὰ προταχθῇ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε μίαν πρότασιν περὶ προτάξεως καὶ νὰ παύσῃ αὕτη ἡ συζήτησις.

§73Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καθ’ ὃν τρόπον συμπεριφέρεσθε προκαλεῖτε συζητήσεις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἴσα–ἴσα ἀποφεύγομεν τὰς συζητήσεις.

§75Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐζήτησα μίαν διακοπὴν καὶ δὲν μοῦ τὴν ἐπιτρέψατε. Εἴμεθα 14 Βουλευταὶ Μεσσηνίας. Θὰ ζητήσωμεν ἄλλην ἡμέραν τὸν λόγον ὅλοι, θὰ γενικευθῇ δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ ἐργασία νομοθετική.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νάκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν Γεωργίου Χαρετζῆ.

§77Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ υἱὸς τοῦ ἀναφερομένου πρὸς τὴν Βουλὴν κρατεῖται δύο μῆνας ἤδη εἰς τὰς φυλακὰς προφυλακισμένος, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσίς του. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε μίαν πρόνοιαν.

§78Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δώσατέ μοι μίαν σημείωσιν τοῦ ὀνόματός του καὶ τοῦ συντάγματος εἰς ὃ ὑπηρετεῖ.

§79Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ σᾶς ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. — Οἱ κ. κ. Γιαμούζης, Κόρακας, Ἀγγελίδης, Γκέκας, Χατζηγιάννης καὶ Βλάχος παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν διετάχθη ἡ ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Λαρίσης–Ἐλασσῶνος καὶ δὴ εἰς τὸ σημεῖον Μελούνης–Ἐλασσῶνος, ἔνθα διεκόπη τελείως ἡ συγκοινωνία λόγῳ τῶν τελευταίων βροχῶν.

§81Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει πάντες οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουσι διαφόρους ἐρωτήσεις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ τακτοποιηθῶσιν ὅλαι αἱ ὑποθέσεις. Συνεπῶς πρέπει ν’ ἀναβληθῶσι ὅλαι αἱ ἐρωτήσεις, αἱ ἀφορῶσαι κατασκευὴν καὶ μελέτην ἔργων εἰς 8 ἡμέρας, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ εἴμεθα ἐνήμεροι.

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§83Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἔχετε στείλει καὶ ἐπιθεωρητήν, κ. Ὑπουργέ, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅπως ἐπιβλέψῃ τὰς ἐργασίας λόγῳ στρατιωτικῶν ἀναγκῶν.

§84Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑμεῖς εἶσθε εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ πληροφορήσητε τὸν κ. Συνάδελφον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν.

§86Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλεται μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ νομοσχέδιον προτοῦ λήξουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Σπηλιόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δὲν ἀπεφάνθη ἐπὶ μηνύσεως τοῦ ἐν Καλάμαις φαρμακοποιοῦ Χριστοδούλου Κοτραφέρου κατὰ τοῦ Πταισματοδίκου Καλαμῶν κ. Κούρτη, ἡ μήνυσις δὲ εὑρίσκεται ἐκκρεμὴς παρ’ αὐτῷ ἀπὸ ἕξ μηνῶν;

§88Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους διὰ τὸ Ἔθνος, συζήτησις ἐπὶ θεμάτων ἐσωτερικῶν οὐχὶ μεγάλης σημασίας, παρέλκει. Διὰ τοῦτο παραιτοῦμαι.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. — Ὁ κ. Καζαντζῆς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας αʹ) τί πρόνοιαν ἔλαβε περὶ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων–Πρεβέζης καὶ βʹ.) ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας αὐτοκινήτων ἐνοικίασε τὸ γαιώμορον ἐπιδίκου κυριότητος χωρίου, τοῦ Κερασόβου.

§90Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Εἶναι εἰς κακὴν κατάστασιν ὁ δρόμος.

§91Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν αʹ) περὶ διαταγῆς τοῦ προκατόχου μήπω διαβιβασθείσης ἢ ἐν εὑρισκομένης καθ’ ὁδὸν πρὸς τὸν Οἰκον. Ἔφορον Ἰωαννίνων, διὰ ν’ ἀφαιρῆται ὁ σπόρος ἀπὸ τὸ γεώμορον καὶ ὅταν ὁ καλλιεργητὴς ἔσπειρεν ἐξ ἰδίων, ὅπως ἀφῃρεῖτο καὶ ὅταν ὁ γαιοκτήμων ἔδιδε τὸν σπόρον καὶ βʹ) τί σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὰς ὑπερβασίας τῶν ἐνοικιαστῶν τῆς δεκάτης καὶ τῶν Οἰκον. Ἐφόρων, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑποστηρίζουν τόσον ἐκθύμως καὶ συνηθέστατα ἀδίκως.

§93Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐρωτήσεως ἔρχεται κατόπιν ἑορτῆς· ὃ γέγονε γέγονε. Διὰ τὸ δεύτερον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν...

§94ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν ἔλαβε καμμίαν πρόνοιαν διὰ τὴν αἴτησιν βοηθήματος εἰς τὰ χωρία Λίππα, Λάκκας, Σοῦλι, διαβιβασθεῖσαν διὰ τῆς Νομαρχίας Ἰωαννίνων.

§96Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται — Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι ἡ ἕδρα τῆς Ὑποδιοικήσεως Πωγωνίου μεταφέρεται ἀπὸ τὴν Βοστίναν εἰς τὸ Δελβινάκι καὶ διὰ τίνας λόγους.

§98Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται; — Ὁ κ. Βασιλακάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν κυριωτέρων ἀρτηριῶν τοὐλάχιστον τῆς νήσου Λέσβου, ἤτοι Μιτυλήνης Πλωμαρίου, Μιτυλήνης–Καλλονῆς–Μολύβου καὶ Καλλονῆς–Τελωνείων Ἐρεσσοῦ, σύμφωνα μὲ τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον τῷ ἐδόθη ἀπὸ τὸν ἴδιον τὴν 19 Αὐγούστου.

§100Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Γνωρίζω πολὺ καλὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους καὶ δὲν θὰ εἶχον ἀπαιτήσεις διὰ δρόμους εἰς τὴν Μιτυλήνην ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὁδῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιδιόρθωσις εἶναι εὐκολωτάτη. Τὰ σκῦρα τὰ ἔχουν φέρει ἐπὶ τόπου, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δίδει ἐπιδόματα εἰς πρόσφυγας, θὰ ἠδύνατο μὲ μίαν δραχμὴν τὴν ἡμέραν ὡς μισθὸν νὰ μεταχειρισθῇ τοιούτους δι’ αὐτὴν τὴν δουλειά, διότι ἄλλως θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ χάσωμεν τὰ σκῦρα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐξοδευθῆ τόσα χρήματα. Τοσοῦτον δὲ μᾶλλον καθόσον ἡ ἐσοδεία εἶναι πολὺ μεγάλη ἐφέτος εἰς τρόπον ὥστε θὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ Κράτος ἐὰν διευκολύνῃ μὲ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν δρόμων τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων. Νομίζω ὅτι τὰ ἔξοδα θὰ εἶναι μικρά.

§101Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ ἐπιδιορθόνωνται αἱ ὁδοί, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ διετηροῦντο. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅσα εἴπατε.

§102Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἐλησμόνησα, κ. Πρόεδρε, νὰ τονίσω τὴν διαγωγὴν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ὅστις ἀναλαμβάνει ἐπιχειρήσεις ἀπαδούσας εἰς τὴν ἀξιοπρέπειάν του ὡς ὑπαλλήλου. Φέρω τοῦτο εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλακάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μεριμνήσῃ τουλάχιστον περὶ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τηλεφώνων εἰς τὰ χωρία Μεσότοπον καὶ Ἄγραν τῆς Λέσβου, δεδομένου ὅτι τὰ χωρία ταῦτα, καίτοι πολυάνθρωπα καὶ συνεισφέροντα εἰς φόρους σημαντικὰ ποσά, στεροῦνται πάσης ἀνθρωπίνης συγκοινωνίας.

§104Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ δύο χωρίων πολυανθρώπων, ἅτινα δὲν ἔχουν τηλέφωνα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τίνι δικαιώματι ὁ ἐπιθεωρητὴς Λέσβου ὑπεβίβασε τὴν δημοτικὴν σχολὴν Μεσότοπου εἰς διτάξιον, ἐνῷ, ὡς ἔχουσα 250 μαθητάς, ἔδει νὰ εἶναι τετρατάξιος.

§106Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, κ. Πρόεδρε· ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐθαιρέτως ὑπεβίβασε τὸ σχολεῖον ἀπὸ τριτάξιον εἰς διτάξιον. Νομίζω ὅτι οἱ 250 μαθηταί, δὲν δύνανται νὰ διδαχθῶσι ὑπὸ δύο διδασκάλων.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατὶ δὲν ἀπελύθη ὁ πρεσβύτερος τεσσάρων ἀδελφῶν ἐφέδρων, ὧν ὁ εἷς εἶναι ἀξιωματικὸς ἔφεδρος, τοῦ νόμου οὐδεμίαν διάκρισιν καθορίζοντος.

§108Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. — Οἱ κ. κ. Κολώνιας καὶ Βελέντζας ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ποία μέριμνα ἐλήφθη ἢ πρόκειται νὰ ληφθῇ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἐνωμοταρχῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, δεδομένου ὅτι οὐδεὶς νόμος ὑφίσταται προβλέπων περὶ τῆς τοιαύτης προαγωγῆς, καίτοι χηρεύουσι πρὸ ἔτους ὑπερογδοήκοντα θέσεις ἀνθυπομοιράρχων, οὕτω δὲ παραμένουσιν ὑπαξιωματικοὶ εἰσέτι ἐνωμοτάρχαι ἐπιστήμονες κατόπιν πενταετοῦς ὑπηρεσίας, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων διετέλεσαν ἔφεδροι ἀξιωματικοί.

§110Μ. ΚΟΛΩΝΙΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἀφορᾷ εἰς κατάφωρον ἀδικίαν προσγενομένην εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἀποτελούντων πολύτιμον παράγοντα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, τοὺς ἐνωμοτάρχας τῆς Χωροφυλακῆς τοῦ Κράτους. Περὶ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς νόμος προβλέπων περὶ προαγωγῆς των. Μέχρι τοῦ 1910 ὑπῆρχεν ἕν Β. Διάταγμα τοῦ 1887, κατὰ τὸ ὁποῖον, μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν, ἠδύναντο νὰ διαγωνισθῶσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων ἀνθυπομοιράρχων. Κατὰ τὸ 1910 ἐψηφίσθη νόμος, καθ’ ὃν πρὸς κατάληψιν θέσεως ἀνθυπομοιράρχων ἔδει νὰ ἔχωσι ὑπηρεσίαν διετῆ, ἀπολυτήριον Γυμνασίου, νὰ εἰσαχθῶσι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ μετ’ εὐδόκιμον ἐξέτασιν νὰ προάγωνται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος 1914, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ καταργήσεως τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν ἢ μᾶλλον περὶ συγχωνεύσεως ταύτης πρὸς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, οὐδεὶς λόγος ἐγένετο περὶ τῶν ἐνωμοταρχῶν καὶ συνεπῶς οὗτοι ἀπεκλείσθησαν πάσης προαγωγῆς Πρόκειται δὲ περὶ τῶν ἐνωμοταρχῶν, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων εἶναι διδάκτορες τῆς Νομικῆς καὶ τελειόφοιτοι, ἔχοντες ὑπηρετήσει ὑπὲρ τὰ 5 ἔτη, τινὲς καὶ 7 ἔτη πολλοὶ δ’ ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοί. Τὸ ἐρώτημα τοῦτο ἔχω ὑποβάλει πρὸ καιροῦ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Βελέντζα, ὑπεβάλαμεν δὲ καὶ πρότασιν νόμου περὶ τῆς ἐφ’ ἅπαξ προαγωγῆς ἵνα συμπληρωθῶσι πολλαὶ θέσεις, ὑπερεκατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος, χηρεύουσαι ἐν τῇ Χωραφυλακῇ, τὴν ὁποίαν πρότασιν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπήν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας.

§112Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω παρὰ νὰ θέσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν πρότασιν ταύτην ἵνα τὴν μελετήσῃ.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας — Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων». Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§114Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί· δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς προχθεσινῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν παρενεβλήθη ἡ γνωστὴ τροπολογία, διὰ τῆς ὁποίας τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ τὸ μέχρι τοῦδε συντελεσθὲν ἔργον τῆς ἤδη λειτουργούσης ἐπιτροπῆς τῆς περιθάλψεως, ἡ γνωστὴ ἐκείνη τροπολογία, τῆς ὁποίας ἡ ἀπωτέρω ἔννοια ἦτο ἡ ἔκφρασις βαρείας μομφῆς κατὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν προσώπων τῶν ἀποτελούντων αὐτήν. Ἀλλὰ τέλος πάντων εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος ὅλος νὰ μάθῃ ἀπὸ τίνας ἀποτελεῖται ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη τῆς περιθάλψεως, ποία εἶναι ἡ σύνθεσις αὐτῆς, ποῖα τὰ στοιχεῖα, τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὴν διὰ τὴν ὁποίαν ἤρκεσαν νεφελώδεις καὶ ἀόριστοι κατηγορίαι, λεχθεῖσαι ἀβασανίστως κατ’ αὐτῆς, νὰ γίνωσιν ἀφορμὴ, ὥστε νὰ τεθῇ εἰδικὴ διάταξις περὶ ἐξελέγξεως τοῦ ἔργου αὐτῆς, ὡσανεὶ ἡ κειμένη νομοθεσία μὴ ἦτο ἐπαρκὴς διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων αὐτῆς. Κατὰ τὸ πρῶτον Διάταγμα, ἐκτὸς τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν συμμετεῖχον τῆς Ἐπιτροπῆς (Ἀναγινώσκει) οἱ κ. κ. Π. Βαλαωρίτης, Ἀλ. Ζαΐμης, Στ. Σκουλούδης, Γ. Μπαλτατζῆς, Γ. Ζωγράφος, Μ. Νεγροπόντης, Ἀλ. Σοῦτσος, Ι. Ἀθανασάκης, Γ. Ἀβέρωφ, Γ. Καλλιγᾶς, Ὄθ. Σταθάτος καὶ οἱ τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κ. κ. Μαζράκης καὶ Οἰκονομόπουλος. Ἡ Ἐπιτροπή, ὡς συνεστήθη, ἔλαβε τὴν μορφὴν περίπου τῆς Γεωργικῆς Ἑταιρείας, δι’ αὐτὸ δὲ προσελήφθη εἰδικῶς καὶ ὁ κ. Οἰκονομόπουλος, τμηματάρχης τῆς Δημοσίας Ἀντιλήψεως, ὁ ὁποῖος ἐγένετο καὶ Γενικὸς Γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς, ἦτο δὲ τρόπον τινὰ ὁ Βασ. Ἐπίτροπος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Πολλοὶ τῶν ἀνωτέρω κυρίων παρῃτήθησαν, προσετέθησαν δὲ κατόπιν οἱ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) Π. Μπασιᾶκος, Π. Πρωτοπαπαδάκης, Δ. Αἰγινήτης, Γ. Μελᾶς, Ἰάκ. Δαμαλᾶς, Γ. Δούμας, Ἀλ. Γρίβας κ. λ. π. Ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν παραιτηθέντων τινῶν, μετὰ δύο ἢ τρεῖς μῆνας κατηρτίσθη ὁριστικῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἑξῆς: 1) τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου τοῦ Κράτους, 2) τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ἐμμέσων Φόρων καὶ Μονοπωλίων, 3) τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Δημοτικοῦ τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, 4) τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Κοινοτικοῦ τμήματος, 5) τοῦ Τμηματάρχου τῆς Δημοσίας Ἀντιλήψεως, 6) τοῦ Τμηματάρχου τῶν Ξένων παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρώην ἀνωτέρου λογιστοῦ παρὰ τῇ Οἰκ. Ἐπιτροπῇ, 7) τοῦ Τμηματάρχου τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, 8) τοῦ Τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν 9) τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Ἀβέρωφ, Νεγροπόντη, Μπασιᾶ, Στρατούλη, τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς καὶ τῶν κ. κ. Τοπάλη, Καλαμάρη, Ἀλ. Σούτσου, Ἀθ. Πετσάλη, Ἀγγ. Μεταξᾶ, Δ. Βενιζέλου, Δ. Αἰγινήτου, Ι. Δοανίδου, Γ. Καλλιγᾶ. Δ. Ἀσιμῆ Προέδρου τῆς Ἰατρικῆς Ἑταιρείας Ι. Μινέττα καὶ Σ. Ἀθηνογένους. Ταῦτα εἶναι τὰ δρῶντα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὡς θὰ ἴδητε καὶ ἐκ τῶν ἀρχείων τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπανειλημμένως ἐζητήθη ἡ σύμπραξις τῶν ὧν ἀνέφερα ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἵνα λόγῳ τοῦ δημοσίου αὐτῶν χαρακτῆρος καὶ τῆς εἰδικότητος αὐτῶν οὐ μόνον ἀσκῶσι καθ’ ἡμέραν διηνεκῶς ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἵνα ἐμπνεύσωμεν καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν πεποίθησιν ὅτι εὐσυνειδήτως καὶ ἀμερολήπτως διεξάγεται τὸ ἔργον αὐτῆς. Οὕτω συγκροτηθεῖσα ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπένειμε μέχρι τοῦδε 7,000 περιθάλψεις. Εἶναι ἰλιγγιώδης ὁ ἀριθμὸς ἐὰν ὑπελογίσητε ὅτι, ἀπέναντι 7,000 μηνιαίων περιθάλψεων, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀπένειμε μέχρι τοῦδε μόνον 2,000 συντάξεις, διὰ τὰς περιθάλψεις δὲ ταύτας ἠσχολήθησαν ἕξ εἰσηγηταί, διαθέτοντες τρεῖς ὥρας καθ’ ἑκάστην ἐπὶ δύο συναπτὰ ἔτη. Σκεφθῆτε ὅτι, ἐὰν δὲν ἦτο ἡ Ἐπιτροπή, 5,000 οἰκογένειαι θυμάτων τῶν πολέμων θὰ ἀνέμενον ἀκόμη νὰ λάβωσιν τὰς συντάξεις των παρὰ τοῦ Δημοσίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔπρεπε νὰ μὴ εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ τονίσω ζωηρότερον ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι, οἱ μὲν ἰδιῶται κατέλιπον τὰς ἐπαγγελματικὰς αὐτῶν ἀσχολίας, οἱ δὲ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐπεβαρύνθησαν μὲ σοβαρὰν πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἶναι ἄξιοι ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης καὶ ὄχι μομφῶν ἀορίστων. Προσθέσατε ὅσας διατάξεις θέλετε, ἀλλ’ ὅταν αὔριον ἔλθῃ ἡ Πολιτεία νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν συνδρομήν, πῶς θὰ παράσχῃ ἡ Κοινωνία τὴν εἰσφορὰν αὐτῆς, ὅταν ἡμεῖς κλονίζωμεν τὰ τοιαῦτα ἔργα τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας; Καὶ ὅταν τὰς ἀσυστάτους ταύτας κατηγορίας ἔρχεται ἡ Βουλὴ καὶ τὰς περιβάλλῃ μὲ νομοθετικὸν κῦρος, ποῖοι θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσφέρουν τὸν ὀβολόν των; Μὴ νομίζετε ὅτι θὰ εὑρεθοῦν οἱ ἠλίθιοι καὶ ἀφελεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον αὐτό, διὰ νὰ ἀκούσουν κατόπιν τὸν ἀναβαλλόμενον ἀντὶ ἑνὸς εὐχαριστῶ; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον παρὰ τῆς Βουλῆς, θὰ εἶμαι τελείως εὐτυχὴς ἐὰν τοιοῦτος ἀσκηθῇ, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ παρέλθωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ ἐλέγξαντες καὶ ὄχι μόνον θὰ ἐξάρωσι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ θὰ προτείνωσι —καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ διὰ βοῆς θὰ ἀποδεχθῇ— τὴν ἔκφρασιν ἐθνικῶν εὐχαριστιῶν πρὸς τοὺς ἀφανεῖς αὐτοὺς ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι μετ’ αὐταπαρνήσεως ἐργασθέντες καὶ ἐντείναντες τὰς δυνάμεις αὐτῶν εἰς τὸ ἀκρότατον τῶν ἀνθρωπίνων δυνάμεων, κατώρθωσαν νὰ ἔλθωσιν ἐπίκουροι εἰς τὰ θύματα τοῦ πολέμου τόσον ἀμερολήπτως ἀλλὰ καὶ τόσον ταχέως ὅσον ἦτο ἀνθρωπίνως ἐφικτόν. Καταλήγων θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐκφράσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἔκπληξίν μου ἀλλὰ καὶ τὴν λύπην μου πῶς, ἀνώτερος αὐτὸς προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὑπηρεσίας νομίμως καθεστηκυίας καὶ λειτουργούσης ἐδέχθη μὲν τὸν ἔλεγχον, δὲν εἶπεν ὅμως δύο λέξεις συμπαθείας ἂν οὐχὶ διὰ τοὺς ἰδιώτας ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τουλάχιστον διὰ τοὺς ἀνωτάτους ἐκείνους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ σέμνωμα τῆς ὑπαλληλικῆς ἱεραρχίας παρ’ ἡμῖν, ἀφῆκε δὲ αὐτοὺς καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν, ὡς ὑπηρεσίαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου του ἐξαρτωμένην, ἐντελῶς ἀκαλύπτους καὶ ἀνυπερασπίστους εἰς τὰς ἐκτοξευθείσας ἀσυστάτους κατηγορίας.

§115Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἔλαβον τὴν τιμήν, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν καθ’ ἣν ὄχι μόνον ὁ θάνατος πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἀλλὰ καὶ ἡ περίπτωσις τῆς ἀνικανότητος.

§116Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ σᾶς ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει κριθῇ τις ἀνίκανος, ἐνόσῳ ὁ ἀνίκανος παραμένῃ ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ θὰ λαμβάνῃ τὴν περίθαλψιν, ἅμα δὲ ἀπολυθῇ τῆς ὑπηρεσίας δυνάμει τῶν οἰκείων ἐγγράφων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐκρίθη ἀνίκανος, θέλει τῷ ἀπονεμηθῆ ἡ σύνταξις.

§117Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν ὅτι μετὰ πολὺν χρόνον ἀπενεμήθη σύνταξις.

§118Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Μοὶ ἐφάνη ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν, τὴν προχθεσινὴν, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ ὑπέθετα ὅτι εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§119Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ λάθους. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον γράφει τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν δυνάμεθα ἤδη νὰ μεταβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§120Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 6. Τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα δύνανται νὰ ἐξαιρέσουν τοὺς ὑπολόγους ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐκδίκασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου;

§121Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται νὰ κανονισθῇ τὸ λογιστικὸν σύστημα, καθ’ ὃ θὰ ἐνεργηθῇ ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος τῶν προσώπων τούτων.

§122Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἐν ἄλλαις λέξεσι ἡ ἐκδίκασις, ἡ δικαστική, τῶν ὑπολόγων θὰ γίνῃ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατατάξεως εἰς τὸν Στρατὸν τῶν μαθητῶν τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου Εὐελπίδων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). — Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λήψεως ἐπειγόντων μέτρων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν τινῶν ἐπὶ ἀκινήτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς καταστάσεως πολιορκίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας».

§124Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ὡς μὴ ὤφειλον, εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν μεγάλα καὶ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους διακυβεύονται, λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἵνα θίξω ζήτημα σπουδαιότατον, ὅπερ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ οὐχὶ κατὰ μίαν ἢ δύο Συνόδους ὤφειλε ν’ ἀπασχολῇ τὸ Κοινοβούλιον. Ὑπάρχουν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ παλαιοὶ Συνάδελφοι, οἵτινες ἐν τοῖς ἐδωλίοις τῶν Βουλευτῶν πολλὰ ἔτη διελθόντες ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιληφθῶσι πολλῶν ζητημάτων. Ἐν τούτοις πάντοτε, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, ὅταν πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι ἐθεώρουν ὅτι δὲν εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὤφειλον ν’ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλήν, καὶ οὕτω οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι διήρχοντο τὰ ἔτη ἄνευ τινὸς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας προστασίας. Πρό τινων ὅμως ἐτῶν νέα τις πνοὴ νέων ἰδεῶν ἐπεκράτησεν ἐν τῷ Κράτει, αἱ ὁποῖαι ἰδέαι ἤρξαντο καὶ ἐνταῦθα νὰ ἐφαρμόζωνται λαμβάνουσαι σάρκα καὶ ὀστᾶ διὰ τῶν νόμων, οἵτινες ἐψηφίσθησαν καὶ οἵτινες πολλάκις διαφόρους κοινωνικὰς τάξεις ἔθιξαν. Ἐν τούτοις ἂν καὶ ἐκ τῶν νέων αὐτῶν ἰδεῶν οὐχὶ σπανίως ἀπέρρευσαν πολλὰ ἀγαθὰ διὰ διαφόρους ἐν Ἑλλάδι τάξεις, περὶ τῶν γεωργῶν οὐδέποτε ἠσχολήθη τις. Καὶ εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι πρό τινων ἐτῶν ζήτημα σπουδαιοτάτων συμφερόντων τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τῶν τσιφλικίων, δὲν ἦτο ὅμως τοῦτο ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κυρίως θὰ ἐξήταζον, θὰ ἀνέτεμνον τὴν κατάστασιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ καὶ θὰ ἐμελέτων τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς διάγει, λαμβάνοντες ἀνάλογα μέτρα ὅπως καὶ οὗτος ἀπολαύσῃ μερικὰ ἐκ τῶν προνομίων τῶν ἄλλων τάξεων τῆς κοινωνίας. Ἐψηφίσθησαν νόμοι ἐργατικοί· δὲν λέγω ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι κακοί· παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἄριστοι, εὐεργετήσαντες τάξεις, αἱ ὁποῖαι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐξ αὐτῆς τῆς ἐξελίξεως τῶν ἐν Ἑλλάδι πραγμάτων ἔμενον ἄθικτοι, καὶ ὠφέλησαν τὰς τάξεις ἐκείνας καὶ προήχθησαν αἱ τάξεις, αἱ ἐργατικαί, ἐν τούτοις καὶ πάλιν ἐσταμάτησεν ἡ πρόοδος τῶν νέων ἰδεῶν μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου. Καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς τέως Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἡ πολιτική του ἦτο ἀστική. Ἀστικοὶ νόμοι ἐψηφίζοντο, περὶ τῆς ἀστικῆς τάξεως ἠσχολεῖτο οὐδέποτε δὲ περὶ τῆς γεωργικῆς. Καὶ θὰ εἴπω ἀκόμη μίαν ἀλήθειαν, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ ἐντύπωσις ὅλων ἡμῶν τῶν ἀσχολουμένων, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἐπὶ οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν ζητημάτων, ἡ ἐντύπωσις, λέγω, ὅλων περιορίζεται μόνον ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς πόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἐργάται τινὲς ἐργάζονται ἢ ὅπου ἀναδίδεται ὀλίγος καπνὸς καὶ δὲν βλέπομεν ὅτι πέραν τοῦ σημείου τούτου ὁλόκληροι πληθυσμοὶ διάγουσι τὸν αὐτὸν βίον, τὸν ὁποῖον διῆγον καὶ πρὸ πεντήκοντα ἀκόμη ἐτῶν. Οὐδείς ποτε εἰσηγήθη μέτρον τι χάριν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξησφάλιζε καὶ τὴν πρόοδον καὶ τὴν κοινωνικὴν εὐμάρειαν αὐτῶν. Διότι ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς εἶναι ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἑδράζεται ἡ Πολιτεία, εἶναι ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ αἱ οἰκονομικαὶ καὶ αἱ κοινωνικαὶ διαμορφώσεις τῶν Κοινωνιῶν ἐδοξάσθησαν, εἶναι ὁ πληθυσμός, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πᾶσαι αἱ σταδιοδρομίαι τῆς ἀνθρωπότητος, ὑφ’ οἱανδήποτε κατάστασιν ἐβασίσθησαν καὶ προήγαγον τὰς νέας ἰδέας. Δὲν θέλω ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν νὰ μακρηγορήσω, διότι αἱ στιγμαὶ τῆς Βουλῆς εἶναι πολύτιμοι. Ἐν τούτοις ὅμως, ἂν καὶ εἰσάγεται Νομοσχέδιον φέρον τὸν ἀγαθὸν τίτλον τῆς προστασίας τῆς Γεωργίας, θὰ ἤθελον τὰ μέτρα ταῦτα νὰ ἐλαμβάνοντο τακτικά. Ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ ἀφορῶσι τὴν ἱκανοποίησιν ἀναγκῶν προσωρινῶν τῶν ἀγροτικῶν τάξεων. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ προσέξῃ τὸ Νομοσχέδιον, διότι τοῦτο βαίνει ἀντιθέτως πρὸς τὸν σκοπὸν, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ καὶ βαίνει πρὸς δήμευσιν καὶ καταδυνάστευσιν τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ· τὰ πάντα κατὰ τῶν γεωργῶν, πάντοτε ὁ γεωργὸς πρέπει νὰ εἶναι τὸ θῦμα καὶ οὐδέποτε θὰ ἐνδιαφέρεταί τις περὶ αὐτοῦ εἴτε Διοίκησις λέγεται, εἴτε Βουλή, εἴτε διάφοροι Κοινωνιολόγοι. Ἐὰν ἠθέλομεν, Κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν τί εἶναι ὁ πληθυσμός, ὁ γεωργικός, βεβαίως, ἐὰν λογικῶς ἐσκεπτόμεθα, ὀφείλομεν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἶναι τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο, ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ πληθυσμοὶ διαμορφούμενοι ἠθικῶς καὶ τονούμενοι ὑλικῶς, εἰσερχόμενοι εἰς τὰς πόλεις καθίστανται οἱ ἀστοί, οἱ ἠθικοί, καὶ ἡ βάσις τῆς προόδου τῶν Κοινωνιῶν. Ἐνόσῳ ἔχητε ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς ὑφ’ ἣν κατάστασιν ἔχετε αὐτοὺς σήμερον ἐν Ἑλλάδι, οὐδέποτε θὰ ἀποκτήσητε ἀστικὸν πληθυσμὸν τῶν πόλεων, διότι ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε, ὅτι οἱ πληθυσμοὶ τῶν πόλεων εἶναι οἱ πληθυσμοὶ οἱ δύοντες, ἐνῷ οἱ πληθυσμοί, οἱ ἀγροτικοί, εἶναι οἱ ἀνατέλλοντες. Ἐν ταῖς πόλεσιν ἡ ζωὴ δύει, ἐν τοῖς ἀγροῖς ἀναπτύσσεται· τὰ κενὰ δὲ τῶν πόλεων συμπληροῦνται ὑπὸ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Ἐνόσῳ δὲν φροντίζετε νὰ τοὺς τονώσητε ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς, δὲν θὰ ἴδητε ποτὲ ἀστικὴν τάξιν διαπρέπουσαν, διαχειριζομένην τὰ ὕψιστα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀναλαμβάνῃ ἐν ταῖς πόλεσι, δὲν θὰ δυνηθῆτε, λέγω, οὐδέποτε νὰ ἔχητε ἀστικὸν πληθυσμὸν ἄρτιον καὶ πρεπόντως διαπεπλασμένον. Καὶ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου. Τὸ Νομοσχέδιον στηρίζεται—ἐὰν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω— ἐπὶ τῶν παλαιῶν Νόμων τῶν ἀφορώντων τὰς ἐπιτάξεις, καί τινος νέου, ὁ ὁποῖος κατὰ πόσον τροποποιεῖ τοὺς παρελθόντας, κατὰ πόσον μεταρρυθμίζει διατάξεις αὐτῶν, εἶναι μυστήριον. Οὐδαμοῦ ἀνεπτύχθη τίνες διατάξεις ἐξ αὐτῶν καταργοῦνται, τίνες προστίθενται, τίνες ἀντικρούονται καὶ ἀλληλαναιροῦνται. Ἀλλὰ παρουσιάζεται τὸ παράδοξον φαινόμενον, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει.) «Τὰ ὑπὸ ἀπαγόρευσιν διαθέσεως τεθέντα σιτηρὰ ἢ ὄσπρια δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε νὰ κατεργασθῶσιν οὔτε νὰ καταναλωθῶσιν οὔτε ἑκουσίως ἢ ἀναγκαστικῶς νὰ ἐκποιηθῶσι κλπ.». Δηλαδή: Ἄν ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ψοφίσῃ τῆς πείνας, ἀπαγορεύεται τὸ δικαίωμα νὰ φάγῃ!» Διότι, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν ὁ Νόμος αὐτὸς ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ νόμου, τοῦ πρὸ ὀλίγου καιροῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 663 τῆς 31 Αὐγούστου 1915, τότε ὠφείλετε νὰ μὴ περιορίσητε τὸ δικαίωμα τοῦ καταναλίσκοντος σῖτον καὶ ἄλλο τι ἐκ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἀλλ’ ὠφείλετε ἀμέσως νὰ τὸν ἀποζημιώνετε, διότι τοιοῦτον ἦτο τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ πνεῦμα αὐτὸ δὲν τὸ ἐπαναφέρατε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νομοσχεδίου καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἔχετε τὸ δικαίωμα Ὑμεῖς, ὡς Κράτος, ν’ ἀπαγορεύσητε τὴν διάθεσιν ἢ τὴν κατανάλωσιν τοῦ σίτου καὶ τῶν ἄλλων δημητριακῶν καρπῶν.

§125Κ. ΜΕΛΑΣ. Ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι ἐπὶ τοῦ σπόρου.

§126Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Ὄχι· μὲ συγχωρεῖτε. Πρόκειται περὶ παντὸς προϊόντος. (Ἀναγινώσκει.) «Διὰ διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ ἐκδιδομένης μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ δημοσιευομένης εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ προσωρινῶς ἡ ἐλευθέρα διάθεσις τῶν ἐν τῷ Κράτει ὑπαρχόντων σιτηρῶν (σίτου, σικάλεως, κριθῆς, βρώμης καὶ ἀραβοσίτου) ἢ καὶ ὀσπρίων ἁλωνισμένων ἢ μή, ἁπλῶν ἢ ἀναμίκτων, ὡς καὶ ἡ ἐλευθέρα χρῆσις τῶν ἐν αἷς διαφυλάττονται ἀποθηκῶν.» Αὐτὰ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ σπόρου οὔτε περὶ ὡρισμένης ποσότητος, τὴν ὁποίαν πᾶς τις κάτοχος ἠδύνατο νὰ μὴ καταναλώσῃ, ἀλλὰ νὰ κατακρατήσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ἐπιτακτικάς, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον διὰ διαταγῆς ἠδύνατο νὰ τῷ ἐπιβάλῃ. Τοῦ λέγει ὅτι: δὲν δύνασαι νὰ διαθέσῃς οὔτε κόκκον ἀπὸ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ σοφόν, διὰ Διατάγματος ἤθελεν ἀπαγορεύσει τὴν διάθεσιν αὐτοῦ.

§127Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχει οὕτως. Εἶναι προσωρινὴ ἀπαγόρευσις, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος.

§128Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀπαγορεύσητε, κ. Ὑπουργέ. Δὲν ἠξεύρετε πόσον θὰ φάγῃ, πόσην οἰκογένειαν ἔχει. Δὲν εἶναι δυνατὰ πράγματα αὐτά. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν γεννᾶται καὶ ἄλλο ζήτημα ἀκόμη σπουδαιότερον, ζήτημα τοῦ πῶς θὰ διαθέσητε τὸν σῖτον αὐτόν. Οἱ σοφοὶ ἐκεῖνοι συντάκται τοῦ νομοσχεδίου — οἱ ὑπάλληλοί σας — δὲν ἐσκέφθησαν ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσουν τὸν σπόρον, ἀλλ’ εἶναι καὶ γυναῖκες. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς θὰ διαθέσητε τὸ γλίσχρον αὐτό, τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ ἐπὶ πέντε ἀτόμων χιλιόδραχμον. Εἶναι γλισχρότατον, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν γνωρίζουν πῶς σπείρονται αἱ γαῖαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ γεωργός, ὁ ὁποῖος νὰ σπείρῃ διακοσίων δραχμῶν σῖτον, διότι διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου πρόκειται μόνον περὶ 25 στρεμμάτων. Ἢ θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα ἢ μὴ δίδετε τίποτε. Αὐτὰ δὲν εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀσφαλίσωσι τὴν ζωὴν τοῦ χωρικοῦ. Ἐὰν θέλετε νὰ δώσητε, δώσατε ἀφειδῶς· ἐὰν δὲν θέλητε μὴ δώσητε τίποτε. Ἀλλὰ διέλαθε τὴν προσοχὴν τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον καὶ ἕτερον γεγονὸς σπουδαιότατον. Ὁμιλεῖ σήμερον περὶ μὴ ἐπιταξίμων κτηνῶν. Ποῦ εἶναι αὐτὰ τὰ κτήνη; Τὸ Κράτος ἐν τῷ δικαιώματί του, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπέρτερον παντὸς ἄλλου, ἦλθε καὶ ἀφήρεσε πάντα τὰ κτήνη. Περὶ τίνων λοιπῶν κτηνῶν ὁμιλεῖτε, ὅταν σήμερον ἀφῃρέσατε ταῦτα ἀπὸ τοὺς γεωργούς; Προτιμώτερον κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐφροντίζητε ὅπως ἐν Ἑλλάδι, τοὐλάχιστον διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους κατορθωθῇ ἡ εἰσαγωγὴ 1000 ἢ 2000 ἡμιόνων, αἱ ὁποῖαι νὰ διασπαρῶσιν εἰς τὰ διάφορα χωρία, ἵνα δυνηθῶσι δι’ αὐτῶν οἱ διάφοροι γεωργοὶ νὰ σπείρωσι τὴν γῆν, διότι δὲν ὑπάρχουσιν οὐδαμοῦ τοιαῦται. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, καὶ ἡ ἀντίληψις αὐτοῦ, ὁμιλεῖ περὶ ἐπιτάξεως τοῦ σίτου καὶ αὐτῶν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ συμβαδίζει μὲ τὴν κανονιζομένην διὰ τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου. Τὸ Κράτος θέλον νὰ προστατεύσῃ τὴν σιτοπαραγωγὴν παρανόμως, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐφορολόγησε τὴν πρώτην ὕλην, τὸ ψωμὶ τοῦ χωρικοῦ, διὰ νὰ κερδίσῃ 10.000.000 δραχμῶν καὶ ἄφησε τὰ παλάτια τῶν Ἀθηνῶν ἀφορολόγητα, ὥστε νὰ πληρώνουν ἕκαστον 300 δραχμὰς ὡς φόρον οἰκοδομῶν, καὶ ἄφησε τὰ εἰσοδήματα τῶν πλουσίων ἀφορολόγητα, διὰ νὰ πληρώνῃ ἕκαστος μόνον 100 δραχμάς! Ἄξιος ὁ μισθὸς τοῦ Κράτους! Ἐφορολόγησε τὸν σῖτον, καὶ τὸν ἐφορολόγησε ἀπηνέστατα, καταθλιπτικώτατα, τὸν ἐφορολόγησε σχεδὸν πρὸς 13 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν συμπεριλαμβανομένου τοῦ δασμοῦ, τοῦ τελωνιακοῦ, τοῦ λιμενικοῦ καὶ τοῦ δημοτικοῦ. Καὶ οὕτω πως, ἐὰν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσητε καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς ἀποθηκεύσεως, ἀσφαλῶς φθάνετε ὥστε νὰ ἔχητε μίαν διαφορὰν 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Καὶ ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος διὰ τοῦ νόμου ἔσχεν, περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως εἰς τοὺς διαφόρους κατόχους σίτου, δηλαδὴ ἀγοράζετε τὸν σῖτον αὐτὸν πληρώνοντες καὶ τὰ 20 λεπτά, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ ψωμὶ τοῦ κοσμάκη καὶ δίδονται εἰς τὸν τσιφλικοῦχον καὶ εἰς τὸν μεγάλον παραγωγόν. Ναί, κύριοι, διότι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὸν σῖτον, καθὼς καὶ οἱ αἰσχροὶ τοκογλύφοι, οἱ ὁποῖοι δανείζοντες ἕνα πινάκιον φακῆς παίρνουσι ἀπὸ τὸν χωρικὸν ὁλόκληρα κοιλὰ σίτου, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους τοῦ πινακίου τούτου τῆς φακῆς. Εἶναι σπουδαιότατον τὸ ζήτημα, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔρχεται σήμερον τὸ Κράτος καὶ νὰ δίδῃ τοιαῦτα πλεονεκτήματα πρὸς τοὺς τσιφλικούχους εἰς βάρος τοῦ πενομένου λαοῦ. Νὰ δίδῃ, λέγω, τὸ Κράτος τοιαῦτα ὀφέλη εἰς τοὺς κατόχους μεγάλων ποσοτήτων σίτου, διότι δὲν θὰ εὕρητε οὐδαμοῦ τῆς Ἑλλάδος—ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἤθελε ἐξετάσῃ—οὐδένα χωρικόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ νὰ διαθέσῃ σῖτον ὄχι πρὸς πώλησιν, ἀλλ’ οὔτε πρὸς σποράν. Τότε νὰ μοὶ εἴπητε ἂν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου. Τὸν μικροπαραγωγὸν τὸν ἔχητε ἐξηντλημένον καὶ λόγῳ τῶν δύο πολέμων, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐπεστρατεύθη, καὶ λόγῳ τῶν πιέσεων τῆς Διοικήσεως καὶ λόγῳ τῆς καταπιεστικῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Τὸν μικροπαραγωγόν, λέγω, τὸν ἀναγκάσατε νὰ πωλήσῃ τὸ πᾶν, διότι οὐδέποτε τὸ Κράτος ἐφρόντισε νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτόν, ἀλλ’ ἀπεναντίας καί, ὅταν οὗτος ἦτο ἐπίστρατος, ὁ προκάτοχος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντιζεν μετὰ μεγίστης προσοχῆς πῶς θὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀδιαφορῶν ἂν κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν κατεπιέζετο ἡ οἰκογένεια τοῦ ἐπιστράτου, διὰ νὰ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος, ὁ ἐπίστρατος οὗτος ἔχυνε τὸ αἷμά του εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν. Καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου ἐγένετο οὐχὶ διὰ τοῦ συνήθους τρόπου, ἀλλὰ διὰ τρόπου ἀπηνοῦς καὶ ἀπανθρώπου, διότι ἐπὶ τοῦ φόρου αὐτοῦ ἐστηρίξατε πολλοὺς ὑπολογισμούς σας, προσεθέσατε δὲ εἰς βάρος τοῦ ἀτυχοῦς φορολογουμένου καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα προσθέτει ὁ χωροφύλαξ. Δὲν ἦτο δίκαιον αὐτὸ τὸ ἔργον, κ. Ὑπουργέ. Πρόκειται λοιπόν, Κύριοι, περὶ δύο ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τὸ ἕν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς τῆς μεγάλης γεωργικῆς τάξεως καὶ τὸ ἕτερον εἶναι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ προστασία θὰ ἐδίδετο πρὸς ὄφελος καὶ οὐχὶ πρὸς βλάβην τῆς τάξεως ταύτης. Αὐτά, Κύριοι, εἶναι τὰ δύο ζητήματα, τὰ σπουδαιότερα, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ εἰσηγηθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἀπέχει πολὺ τούτων. Οὔτε περὶ τοῦ ἑνὸς ὁμιλεῖ, οὔτε τὸ ἄλλο θεραπεύει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως δεχθῇ καὶ σχηματισθῇ ἐπειγόντως Ἐπιτροπὴ καὶ ἀπὸ ἀξιόλογα μέλη ἐκ τῶν ἐγκυψάντων ἐν τῇ Γεωργίᾳ, κατέχοντα πρεπόντως διακεκριμένην θέσιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὅπως ἐντὸς δύο ἡμερῶν ἀπὸ σήμερον καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ὥστε νὰ προταχθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ψηφισθῇ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπανερχόμενος ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἂν μὴ τῆς καταργήσεως, τοὐλάχιστον τῆς ἀναστολῆς τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, τῶν ὀσπρίων καὶ ὀρύζης, ὅπως λάβῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον δίδετε εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων τὸ πέρνετε πάλιν πίσω ἵνα τὸ δώσητε εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ τοὺς τσιφλικούχους.

§129Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως, Κύριοι Βουλευταί, ὑπῆρχεν ἀνησυχία ἐν Μακεδονίᾳ ἰδίως περὶ τῆς τύχης τῆς γεωργίας κατὰ τὸ γεωργικὸν ἔτος, εἰς τὸ ὁποῖον εἰσήλθομεν πρὸ ὀλίγου, καὶ ἡ ἀνησυχία προέκυπτεν ἐκ τοῦ ὅτι αὐτόθι ἡ παραγωγὴ τοῦ τελευταίου ἔτους δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ σπορὰ καλῆς ποιότητος. Ὅταν ἐπῆλθεν ἡ ἐπιστράτευσις ἐγεννήθη καὶ ἄλλο ζήτημα μεγαλύτερον καὶ γενικὸν δι’ ὅλην τὴν Χώραν, διότι ἡ ἐπιστράτευσις ἐπρόκειτο νὰ ἀφαιρέσῃ, νὰ ἁρπάσῃ ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς περὶ τὰς 200 χιλιάδας γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ὑπακούσωσιν εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος ἡμῶν καὶ νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὰς ἐνδόξους σημαίας αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἦτο πολὺ φυσικόν, ὅπως τοὐλάχιστον 100 χιλιάδες γεωργικῶν οἰκογενειῶν στερηθῶσιν ἑνὸς μέρους τῶν κεφαλαίων αὐτῶν, τῶν γεωργικῶν βραχιόνων, οὓς διέθετον, καὶ συνεπῶς ἂν ὑπολογισθῶσι τοὐλάχιστον 30 στρέμματα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν καὶ πρὸς 30 δραχμὰς ὁ μέσος ὅρος τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστου στρέμματος, εὑρίσκομεν ὅτι παραγωγὴ περίπου 100 χιλιάδων δραχμῶν εὑρίσκετο ἐν κινδύνῳ, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνοντο ἔκτακτα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξησφάλιζον τὴν χρησιμοποίησιν κατὰ τὸ νέον γεωργικὸν ἔτος ὅλων τῶν καλλιεργητικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Μόλον ὅτι ἡ πρωτοβουλία περὶ τῆς διορθώσεως τοῦ κακοῦ τούτου δὲν εἶναι ἔργον ἁπλοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλὰ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐν τούτοις δὲν ἐδίστασα νὰ συντάξω πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐλεύσεώς μου ἐν Ἀθήναις, ἤθελον καταθέσει ἵνα γένηται ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις καὶ αἱ πολιτικαὶ συζητήσεις, αἵτινες διεξήχθησαν καὶ ἡ Ὑπουργικὴ κρίσις δὲν ἐπέτρεψαν νὰ καταθέσω αὐτὴν εἰμὴ πρὸ 15 μόλις ἡμερῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασίν μου κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις πρόκειται σήμερον. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι δὲν ἔχει τὴν εὐρύτητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἰδική μου πρότασις, διότι καταλήγει εἰς τὸ νὰ ἐπιζητήσῃ μόνον τὴν θεραπείαν τῆς ἐλλείψεως σπόρων. Βεβαίως καὶ τὸ ζήτημα τοῦ σπόρου εἶναι σοβαρώτατον. Εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίζει περισσότερον καὶ ἰδιαιτέρως περὶ τῶν σπόρων ἐν Μακεδονίᾳ, ἀφοῦ μὲ τὸ κρατοῦν αὐτόθι φορολογικὸν σύστημα τῆς δεκάτης, τὸ Κράτος εἶναι ἀληθὴς συνεταῖρος τοῦ γεωργοῦ. Ὑποθέτω ὅτι καὶ τὴν τελευταίαν ὥραν ἂν ὁ κ. ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐνεργήσῃ μετὰ ταχύτητος, θὰ κατορθώσῃ νὰ δώσῃ εἴς τινας γεωργοὺς σπόρον, οὕτως ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐτῶν, εὐχόμενος νὰ διορθωθῇ τὸ ἀπειλούμενον κακόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ προέτεινα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξησφαλίζετο ἂν ὄχι ὁλόκληρος τουλάχιστον καλλιέργεια, ἴση πρὸς τὰ ἔτη τῆς ἐν εἰρήνῃ γεωργίας, μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι πλέον ἀργά. Παρήλθεν ὁ ὠφέλιμος χρόνος, ἀφοῦ παρῆλθε καὶ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐν τούτοις δὲν νομίζω ἄσκοπον ὅπως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εὐρύτερον ἀνακινήσω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι πραγματικῶς αἰσθάνεταί τις στενοχωρίαν νὰ βλέπῃ ἄλλα γείτονα Κράτη ἐπιστρατευθέντα νὰ λαμβάνωσιν ἐγκαίρως τέλεια μέτρα ἐξασφαλιστικὰ τῆς συνήθους αὐτῶν παραγωγῆς, ἡμεῖς δέ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ στερούμεθα οὔτε πνεύματος μεθοδικοῦ οὔτε συστήματος, νὰ εὑρισκώμεθα τελείως ἀπαράσκευοι καὶ νὰ βλέπωμεν τὴν Χώραν κινδυνεύουσαν νὰ στερηθῇ μιᾶς παραγωγῆς γεωργικῆς 100 ἑκατομμυρίων τοὐλάχιστον δραχμῶν. Καὶ εἶναι πραγματικῶς ὀδυνηρὸν νὰ βλέπωμεν τὴν Κυβέρνησιν μὴ λαμβάνουσαν τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, καθ’ ὃν χρόνον σήμερον ἔτι βλέπομεν νὰ καταβάλῃ ἀπεγνωσμένας προσπαθείας ἵνα προμηθευθῇ ἔξωθεν σῖτον καὶ τοῦτο ἡμέραν παρ’ ἡμέραν, ἵνα μὴ στερηθῇ ὁ λαὸς καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ προηγούμενοι πόλεμοι μᾶς ἔδωκαν τὸν Νόμον περὶ δικαιοστασίου ὁ ὁποῖος ἐγέννησε πολλὰ ζητήματα καὶ διὰ μακρῶν συνεζητήθη ὅταν ὑπεβλήθη μετὰ τὴν ἔκρηξιν τοῦ Βαλκανικοῦ πολέμου. Ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὴν σημερινὴν ἐπιστράτευσιν εὑρέθη ἕτοιμος, δι’ ἑνὸς δὲ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν καὶ τὰ σχετικὰ ζητήματα τῆς λειτουργίας τῶν δικαστηρίων ἄνευ τιναγμῶν ἄνευ νευρικοτήτων εὑρέθησαν διευθετημένα. Δὲν εἶναι δύσκολον, Κύριοι, ἀπὸ τοῦδε νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασίς μου καὶ νὰ εὑρίσκεται δι’ ὁμοίας περιστάσεις ἕτοιμος τοιοῦτος νόμος ἐξησφαλιστικὸς τῶν γεωργικῶν ἐργασιῶν, ἵνα μὴ ἐπαπειλοῦνται καταστροφαί, ὅπως σήμερον, ἐάν ποτε εὑρεθῶμεν ἐκ νέου εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιστρατευθῶμεν. Ὁ Νόμος οὗτος θὰ περιλαμβάνῃ ἁπλὰς διατάξεις χωρὶς πολλὰς διατυπώσεις, ὁρίζων τὸν καταρτισμὸν εἰς τὴν ἕδραν ἑκάστης Νομαρχίας γεωργικῶν ἐπιτροπῶν, τιθεμένων εἰς ἐνέργειαν ἅμα τῇ διαταγῇ γενικῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ διοριζουσῶν ὑποεπιτροπὰς ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ νομοῦ, ὅπως ἐγένετο ἐσχάτως καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Βουλγαρίᾳ, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τὰ ἄλλα πεπολιτισμένα ἐμπόλεμα κράτη. Αἱ ὑποεπιτροπαὶ αὗται, ἔχουσαι στενὸν κύκλον ἐνεργείας 4 ἢ 5 χωρία, θὰ ὁρίζωσι ποῖαι εἶναι αἱ γαῖαι ἑκάστου χωρίου, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκινδύνευον νὰ μένωσιν ἀκαλλιέργητοι καὶ θὰ λαμβάνωσιν οὕτω τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίζουν ἴσην καλλιέργειαν πρὸς τὰ ἔτη τῆς εἰρήνης. Δὲν δύναται δὲ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως νὰ λεπτολογῇ κανείς, οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ Κράτος δὲν δικαιοῦται νὰ ἐπιτάσσῃ ὄχι μόνον τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι κινδυνεύουσι νὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητοι ἀλλὰ καὶ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν μὴ ἐπιστρατευθέντων γεωργῶν τοῦ χωρίου, ἔνθα κεῖνται αἱ γαῖαι ἢ αἱ καλλιεργητικαὶ δυνάμεις ἢ ὁμόρου τοιούτου, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπεχρεοῦντο ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας τοπικῆς ὑποεπιτροπῆς νὰ ἐργασθῶσιν περισσότερον τοῦ συνήθους ὅπως βοηθηθῶσιν οἱ ἐπίστρατοι γεωργοὶ καὶ ἐξασφαλίσωσι τὴν χώραν πάσης οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς χώρας εἶναι στρατιῶται καὶ ὀφείλουσι νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὴν φωνὴν τοῦ καθήκοντος. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι δὲν θὰ ἦτο τίποτε ἁπλούστερον ἀπὸ τὸ νὰ εἴπῃ τις πρὸς τοὺς συγχωριανοὺς τῶν ἐπιστράτων ὅτι, λαμβάνοντες μέρος τῆς παραγωγῆς, πρέπει νὰ ἐργασθῶσι διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν, τοὺς ὁποίους ἐκεῖνοι ἠναγκάσθησαν νὰ ἀφήσωσιν ἀκαλλιεργήτους, διὰ νὰ σπεύσουν πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαίων τῆς Πατρίδος. Εἶπον ἤδη ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω λόγον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου, ἀφοῦ ἕνεκα τῆς καταστάσεως δὲν κατωρθώθη νὰ συζητηθῇ ἐγκαίρως, ὁπότε εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἦτο ὑψίστης ὠφελείας, νομίζω ὅμως ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω τὰς γνώμας μου ταύτας, καὶ ἀπὸ τοῦδε γείνῃ ἡ πρέπουσα ἐργασία ἵνα μὴ εἰς ἄλλας ὁμοίας περιστάσεις φαινώμεθα ὑποδεέστεροι ἄλλων κρατῶν τὰ ὁποῖα ἐπιστρατεύονται καί ἐν τούτοις ἐξασφαλίζουσι τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν τῆς χώρας αὐτῶν. Ἐγὼ ἀπὸ τῶν σκέψεων τούτων ὁρμώμενος θὰ προέτεινα ὅπως συνδυασθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατέθηκε, μὲ τὴν ἰδικήν μου πρότασιν.

§130Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Μεγίστης σπουδαιότητος εἶναι βεβαίως ἡ πρότασίς σας ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην μελέτης ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, διότι εἶναι μεγάλης ἀξίας· ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἐπείγει σήμερον τὸ ζήτημα τοῦ σπόρου. Διὰ τὴν πρότασίν σας ὑπάρχει καιρὸς νὰ μελετηθῇ ἐνῷ διὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει καιρὸς νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§131Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διὰ τὸ ἐπεῖγον τῆς ἀνάγκης ὑπάρχει ὁ ψηφισθεὶς νόμος περὶ ἐπιτάξεως σιτηρῶν, τὸν ὁποῖον τελευταίως ἐψηφίσαμεν, δυνάμει τοῦ ὁποίου δύναται ἀμέσως καὶ λυσιτελέστερον ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ, νὰ ἐπιτάξῃ σιτηρὰ καὶ διανείμῃ ταῦτα εἰς τοὺς γεωργούς, τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην, μολονότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ διὰ μόνην τὴν διανομὴν σπόρων ἔχει παρέλθει ἡ ὠφέλιμος ἐποχή.

§132ΑΛΚ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἰς ἄλλην ὥραν, κύριοι Βουλευταί, εἰσηγεῖτο τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θὰ ἠδυνάμην νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν πρόνοιαν καθὼς καὶ διὰ τὰς μεθ’ ὅλων τῶν λεπτομερειῶν ὑποδείξεις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἀλλὰ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀποτελέσῃ μόνον νόμον τοῦ Κράτους, θὰ εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἁπλῶς καὶ ὅταν θὰ ἔχωσιν πλέον ἐκλείψῃ ὅλοι οἱ λόγοι περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ. Καὶ πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς σπορᾶς ἐπείγει μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον, τὰ Βασ. Διατάγματα περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει, ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὁποίων θὰ ἀπαιτήσῃ ἱκανὰς ἡμέρας, θὰ συμπληρώσῃ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξικνεῖται πέραν τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Νοεμβρίου καὶ μέχρι τοῦ ὁποίου συντελεῖται ἡ σπορά. Διὰ τοῦτο πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν ὅλαις αὑτοῦ ταῖς διατυπώσεσιν, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ εἶναι χρήσιμοι εἰς ἄλλην περίστασιν, θὰ ἦτο προτιμότερον, διὰ μέτρου ἐπειγόντως ἐφαρμοζομένου, νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπίταξις καὶ ἡ μὴ πώλησις ἐκ τῶν ἐχόντων πρὸς πώλησιν προϊὸν διὰ τὴν σποράν, διότι μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν Βασ. Διαταγμάτων καὶ ἂν ὑπάρχῃ εἰς διάφορα κέντρα ποσόν τι σπόρου ἀσφαλῶς θὰ ἐκποιηθῇ καὶ θὰ εὑρεθῶμεν ἄνευ σπόρου. Τελευταίως ἐπληροφορήθην παρ’ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τῆς ἐπιμελητείας ὅτι θὰ ἀνεχώρει εἰς Θεσσαλίαν πρὸς ἐπίταξιν τοῦ σίτου.

§133Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές.

§134Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προέτεινον δι’ αὐτό, ἐὰν ἀληθεύῃ, ἵνα πρὸ πάσης ἄλλης ἐνεργείας, διαταχθῇ ἡ διὰ τῆς στρατιωτικῆς ὁδοῦ ἐπίταξις τῶν σιτηρῶν, νὰ καταστῶσι δὲ ἀτομικῶς ὑπεύθυνοι πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ποσότητας σιτηρῶν, ἵνα μὴ προβῶσιν εἰς οὐδεμίαν πώλησιν ἵνα τοὐλάχιστον μέρος αὐτῶν διατεθῇ πρὸς σποράν.

§135Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ φέρω παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τούτοις θὰ ἤθελον νὰ φέρω μερικὰς γενικὰς παρατηρήσεις περὶ τῆς τάσεως τῶν Κυβερνήσεων, τῶν Ἑλληνικῶν, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας, τῆς Βιομηχανίας κλπ. Πάντως βλέπω ὅτι ἡ τάσις αὕτη εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ συλλαμβάνηται οὕτως εἰπεῖν, ὁ ταῦρος ἐκ τῶν κεράτων. Θέλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν γεωργίαν, ἐν τούτοις τὴν ἐνισχύομεν κατ’ ἐπίφασιν κατ’ ἐμέ, ἔστω καὶ τὴν βιομηχανίαν διὰ τῆς ὑποστηρίξεως αὐτῶν μὲ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας, τῆς διατιμήσεως τοῦ ἡμερομισθίου κλπ. Μοὶ φαίνεται ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἰδίαν περίστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἄλλοτε ἡ Ἀγγλία. Ὅταν ἡ Ἀγγλία εἶχεν ἀποκλεισθῆ μὲ τοὺς Ναπολεοντείους ἀγῶνας καὶ ὁ Ναπολέων ἀπηγόρευσεν εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην νὰ στέλλῃ σιτηρὰ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἠναγκάσθη αὕτη νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν γεωργίαν. Καὶ βεβαίως οἱ Ἄγγλοι, φοβούμενοι μὴ ἀποθάνωσιν ἀπὸ τὴν πεῖναν, ἐπεδόθησαν δραστηρίως εἰς τὴν γεωργίαν καὶ ἔφερον θαύματα μὲ τὴν παραγωγὴν σιτηρῶν. Ὅταν ὅμως μετὰ ταῦτα ὁ Ναπολέων κατεβλήθη καὶ ἤρχισαν αἱ διάφοροι χῶραι, αἱ ὁποῖαι ἐστέναξαν πρότερον ὑπὸ τὴν πτέρναν αὐτοῦ, νὰ εἰσάγωσιν ἄφθονα σιτηρὰ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οἱ Λόρδοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ μεγάλοι τῆς Βρεττανίας γαιοκτήμονες, ἔπεισαν τὰς Βουλὰς νὰ ἐπιβάλουν μεγάλους δασμοὺς ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἐν τούτοις τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ Λόρδοι περιέμενον, διότι μαζὺ μὲ τὰ σιτηρὰ ὑψώθησαν καὶ ὅλα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ συνεπῶς ὑψώθησαν καὶ τὰ ἡμερομίσθια. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἐπῆλθε φοβερὰ κρίσις. Τότε ἀνεφάνη ὁ Richard, ὁ μέγας οἰκονομολόγος, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τοὺς Ἄγγλους, μὴ ἐπιβαρύνετε μὲ τόσους δασμοὺς τὰ σιτηρά σας, διότι οὕτω δὲν ὠφελεῖτε οὔτε τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ ἀναγκάζητε αὐτὴν εἰς καταβολὴν μεγάλων ἡμερομισθίων καὶ οὕτω πως καὶ οἱ γαιοκτήμονες λόρδοι δὲν ὠφελοῦνται. Μοὶ φαίνεται ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἡμεῖς τώρα, καὶ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Εὐβοίας ὅτι τὴν διαφορὰν δασμοῦ κλπ. τῶν εἴκοσι λεπτῶν τὴν κερδίζουσιν οἱ τσιφλικιοῦχοι, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι οἱ τσιφλικιοῦχοι δὲν κερδίζουσιν αὐτὴν τὴν διαφοράν, ἀλλὰ χάνεται αὐτὴ ἡ διαφορά, ἀφοῦ ἀναγκάζωνται οἱ γαιοκτήμονες νὰ πληρώνωσι μεγάλα ἡμερομίσθια ὡς ἐκ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν γεωργίαν, πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν τὸ βλέμμα μας πρὸς τοὺς δασμοὺς τοῦ σίτου, οἱ ὁποῖοι εἶναι φρικιαστικοί. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ, διότι ἐὰν ἐλαμβάναμεν ἓν τοιοῦτον ῥιζικὸν μέτρον διὰ τὴν γεωργικήν μας πολιτικὴν καὶ τὴν βιομηχανικήν μας πολιτικήν, θὰ ἠδυνάμεθα καὶ τὴν γεωργίαν μας καὶ τὴν βιομηχανίαν μας νὰ ὑποστηρίξωμεν καλύτερα ἀπὸ κάθε ἄλλο μέτρον. Αὐτὰ τὰ γενικὰ εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν θέλῃ, νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ νὰ φέρῃ τὰ συμπεράσματά της ὅταν δεήσῃ.

§136Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν εἶναι καλόν. Σκοπεῖ τοῦτο ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν σπορὰν τῆς γῆς διὰ τῆς παροχῆς τοῦ σπόρου εἰς τοὺς χωρικούς. Πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ νόμου τούτου ἡ ἐπίταξις τοῦ σίτου θὰ ἐγίνετο εἴτε πρὸς διατροφὴν τοῦ στρατοῦ εἴτε πρὸς διατροφὴν ἄλλων διαμερισμάτων, μὴ σιτοπαραγωγῶν τῆς χώρας, δυνάμει νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν πρὸ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ὅπως, διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν, προτιμᾶται ἡ σπορὰ πάσης ἄλλης καταναλώσεως τοῦ σίτου. Εἰς αὐτὸ δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν καὶ διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον καλῶς ψηφίζεται ὡς κατεπεῖγον. Μάλιστα διὰ νὰ προλάβωμεν ὥστε νὰ καταστῇ τὸ ταχύτερον τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους, μολονότι ἔχω ῥιζικὰς διαφωνίας εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, δὲν τολμῶ νὰ συστήσω ὅπως παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν. Κύριοι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν καλλιτέραν σπορὰν τοῦ σίτου καὶ τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, ἔχομεν καὶ ἕτερα πράγματα νὰ φροντίσωμεν, ὅπως παράσχωμεν εἰς τοὺς χωρικούς, ὄχι μόνον σπόρον ἀλλὰ καὶ γῆν, δηλαδὴ καὶ οἱ κατέχοντες σήμερον ἐκ τῶν χωρικῶν ἐκτάσεις πρὸς καλλιέργειαν, οὗτοι, εἴτε διότι ἐπεστρατεύθησαν, εἴτε διότι τὰ κτήματά των ἐπετάχθησαν, εἴτε διότι δὲν θὰ ἔχωσι τὸν ἐπαρκῆ σπόρον, δὲν θὰ καλλιεργήσωσιν οὔτε αὐτοί, εἴτε μεγάλοι γαιοκτήμονες εἶναι, εἴτε καλλιεργηταί, ἐκείνας τὰς ἐκτάσεις, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐκαλλιέργουν. Εἶχον ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς παρὰ τῆς Πολιτείας παροχῆς τῶν μέσων πρὸς καλλιέργειαν εἰς 10,000οἰκογενείας, τοὺς λεγομένους παρακεντέδες, τῶν ἀκτημόνων καὶ μὴ ἀκτημόνων, ἀλλὰ καὶ μὴ κολλήγων χωρικῶν. Ὑποθέτω ὅτι τὸ μέτρον ἐφάνη ἀνεφάρμοστον τότε. Σήμερον, ἐὰν μάλιστα συνδυάσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι οἱ μὴ ἐπίστρατοι γεωργοὶ δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι καὶ τὰς γεωργικὰς ἐργασίας τῶν ἐπιστράτων ἐπὶ ἀντιμισθίᾳ, ἐὰν κάμωμεν συνδυασμὸν τῶν δύο αὐτῶν ἐννοιῶν, θὰ δυνηθῶμεν διὰ τῆς ἐπιτάξεως ὄχι μόνον τοῦ σπόρου ἀλλὰ καὶ γῆς καλλιεργησίμου, μὴ καλλιεργουμένης δὲ τώρα λόγῳ τῶν περιστάσεων, θὰ κατορθώσωμεν λέγω ὥστε τοὐλάχιστον τὸ πλεῖστον τῆς ἐκτάσεως νὰ μὴ μείνῃ ἀκαλλιέργητον.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται, εἶναι πολὺ συγκεντρωτικός. Πρέπει νὰ μελετηθῇ.

§138Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶπον ὅτι θὰ ἤθελον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν προλαμβάνομεν. Δεύτερον ἐκ τοῦ ἄρθρου 10 φαίνεται ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου θὰ γίνῃ συμφώνως πρὸς ἕνα νόμον ἄλλον, καθ’ ὃν ὁμὰς εἴκοσιν, ἔλεγε τότε, πέντε λέγει τώρα, προσώπων ἀλληλεγγύως πιστοῦνται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἕν ποσὸν μέχρι χιλίων δραχμῶν. Κύριοι, ὅταν πέρυσιν ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, οἱ συνοικισμοὶ τῶν προσφύγων τῆς Θεσσαλίας, μὴ ἔχοντες σπόρον ἀρκετὸν πρὸς σπορὰν ἠθέλησαν νὰ ἐπωφεληθῶσι τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ αὐτὸ θὰ βεβαιώσῃ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ Ὑπουργὸς κ. Μιχαλακόπουλος εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπεβλήθησαν τότε εἰς δαπάνην καὶ ἐκάλεσαν συμβολαιογράφον εἰς ἕκαστον χωρίον αὐτῶν καὶ ἀπήρτισαν τὴν ἕνωσιν αὐτὴν ὅπως δανεισθῶσι σπόρον ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου, κατὰ τὸν ὁποῖον καθίστατο ἐγγυητὴς τὸ Κράτος· ἔγιναν τὰ καταστατικά, τὰ ἔφεραν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐπεκυρώθησαν, ἐνεκρίθησαν, δὲν ἐξετελέσθη ὅμως ὁ νόμος, καὶ ἦτο τὸ πρῶτον πλῆγμα ἐναντίον τῆς ἰδέας τοῦ συνεταιρισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, διότι μόλις ἠθελήσαμεν νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν εἶχε μίαν μεγάλην ἀποτυχίαν. Λέγω αὐτὰ ἵνα ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, χρησιμεύσῃ ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν πάλιν μίαν μεγάλην ἀποτυχίαν. Θὰ ἤθελον τὸ πρᾶγμα ἁπλούστερον. Ἀφοῦ δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου τὸ ποσὸν διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ πιστώσῃ τοὺς χωρικοὺς θὰ εἰσπραχθῇ κατὰ τοὺς νόμους τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων, δηλαδὴ καὶ διὰ φυλακίσεως, ὅπως οἱ φόροι, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπαρκὴς ἐγγύησις, διότι τὸ Κράτος, ὅταν ἐγγυηθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αὐτὸ προτιμᾶται διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ δανεισθέντος ποσοῦ ἀπὸ τὴν συγκομιδὴν καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ἐγγύησιν τῶν πέντε, οἱ ὁποῖοι ὡς πιστοῦχοι τῶν ἀλληλεγγύως πιστουμένων λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως θὰ κάμωσι συνεταιρισμὸν διὰ νὰ δανεισθῶσιν αὐτὸ τὸ ποσόν· λέγω ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον τοῦτο· ἂς ἐφαρμόσωμεν οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ἐψηφισμένον, ἀλλ’ ἂς καθορίσωμεν δάνειον διὰ τρία ἄτομα ἅτινα θὰ ἔχωσι ταῦτα τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ δανείζωνται μέχρις ἑνὸς ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη ἐκ τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ Δημόσιον ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ αὐτὸ τὸ χρῆμα παρὰ τῶν χωρικῶν αὐτῶν κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου, ὅπως εἰσπράττονται οἱ δημόσιοι φόροι. Τὸ ἄρθρον 12 ἀφ’ ἑτέρου ὁμιλεῖ ὅτι δικαιοῦνται ἐπιτάξεως κατὰ τὸ ἓν τρίτον, ἐὰν εἶναι δύο ἢ τρία τότε πῶς θὰ ἀφαιρεθῇ.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος λέγει ἐὰν εἶναι τὰ δύο ἀφαιρεῖται τὸ ἕν.

§140Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκομικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἡ ἐπίταξις κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, δὲν εἰξεύρω πῶς, ἐγένετο πρὸ παντὸς εἰς βάρος τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν καὶ μικρῶν καλλιεργητῶν. Ἀπὸ ἕνα χωρίον ἐπετάχθησαν ὅλα τὰ ζῷα, ζήτημα εἶναι ἐὰν ἔμειναν πέντε εἰς γειτονικὸν τσιφλίκιον.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί ἐγένετο τοῦτο;

§142Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἰξεύρω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅλα τὰ χωρία καλῶς, θὰ γνωρίζῃ τοῦτο. Λοιπὸν ἐὰν θέλωμεν νὰ φανῶμεν χρήσιμοι εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ εἰς τὸ Κράτος, τὸ σκοπιμώτερον καὶ καλλίτερον καὶ πρακτικώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ κάμωμεν, εἶναι νὰ διαταχθῶσι τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους, δὲν εἰξεύρω πόσα ἑκατομμύρια εἶναι, ὑποθέτω ὅτι εἶναι 50,000,000 νὰ πληρώσωσι τὰ ἐντάλματα αὐτῶν. Σήμερον παρακαλοῦσι τοὺς διαφόρους προεξοφλητὰς νὰ προεξοφλήσωσιν αὐτὰ καὶ μὲ 10% καὶ ἐν τούτοις δὲν εὑρίσκουν· ἂς προεξοφλήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μὲ κέρδος καὶ ἂς συμψηφισθῇ ἡ προεξόφλησις μὲ ἓν δάνειον, διότι δὲν εἰξεύρομεν τὶ θὰ γίνῃ.

§143Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀπετάνθη κανεὶς εἰς τὴν Τράπεζαν;

§144Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπετάνθησαν τοὐλάχιστον οἱ χωρικοί, οἱ ἰδικοί μας, εἰς τὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ αὕτη ἠρνήθη ὅσοι ἔχουσι τὰ μέσα δύνανται νὰ τὸ κάμωσιν, ἐδῶ εἶναι χιλιάδες ἄνθρωποι. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του κατὰ τὴν συζήτησιν τὰς τροποποιήσεις αὐτάς.

§145Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον τῆς ἐπιτάξεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι, διότι ἡ ἐπίταξις δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην, πρέπει νὰ ἐρευνηθῶσι πρῶτον ποῦ εὑρίσκονται τὰ ζῷα. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον διὰ τὴν ἔρευναν τοῦ ἐπιτακτέου ζῴου θὰ παρέλθωσι 15 ἡμέραι.

§146ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περισσότεραι.

§147Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα. Τοὐλάχιστον δεκαπέντε ἡμέραι, ὥστε μοιραίως θὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτυχίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ πράγματα μὲ τὸν νόμον τῆς ἐπιτάξεως, δηλαδὴ νὰ ἐπιταχθῶσι τὰ σιτηρὰ καὶ κατόπιν θὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τῶν ζῴων εἰς τοὺς χωρικούς. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα γνωρίζετε δὲν ἔχει ἐν Μακεδονίᾳ καταστήματα εἰμὴ μόνον ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ Καβάλλᾳ, ἀπορῶ δὲ πῶς τὸ Κράτος χάνεται εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, διατὶ νὰ μὴ ἀποταθῇ εἰς τοὺς ταμίας καὶ εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, ἐκ τῶν προϊόντων δέ, τὰ ὁποῖα θὰ συγκομίζωσι, νὰ πληρώνωσι τὸ χρέος των. Μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ χωρὶς νόμον.

§148Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.) Παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς, κύριοι, τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. προλαλησάντων. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην ἐξ ὅλων τούτων, ὅσα ἤκουσα, νὰ συναγάγω τι θετικόν. Ὁ πρῶτος ἀγορεύσας κατέκρινε τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ ὑποσχόμενον οὐδεμίαν ὠφέλειαν· ἄλλοι ἀνέπτυξαν θεωρίας πρὸς προστασίαν τῆς Γεωργίας, ἄλλοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶνε προφανεῖς: Οἱ λόγοι εἶναι οἰκονομικοί, ὑπάρχει ἔλλειψις σπόρου. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ κινδύνου νὰ μείνῃ ἀκαλλιέργητον μέγα μέρος καλλιεργησίμου ἐκτάσεως. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐζητήθη διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ψήφισιν ζητῶ παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἐλέχθη, ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἐξετασθῇ καλλίτερον, ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἐπειγούσης ἀνάγκης, πᾶσα ἀναβολὴ εἶνε ἐπιζημιωτέρα μιᾶς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου· ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ ἐπείγοντος ἔλαβον ἀμέσως ἐπείγοντα μέτρα καὶ δι’ αὐτὸ ἀπέστειλα τρεῖς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου ὅπως περιοδεύσωσι τὴν Θεσσαλίαν καὶ συντάξωσι πίνακας διὰ νὰ γνωρίζωμεν πόσαι εἶναι αἱ ποσότητες τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν πρὸς καλλιέργειαν, ἑπομένως δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τῶν κυρίων συναδέλφων ὅτι θὰ παρέλθῃ ὁ καιρὸς ἐπειδὴ θὰ γίνωσι τὰ Β. Διατάγματα τοῦ νόμου καὶ ἄλλαι διατυπώσεις, ἀλλὰ, ἕως ὅτου γίνωσιν αὐταὶ αἱ διατυπώσεις, θὰ ἔχουν ἔλθῃ ὅλοι οἱ πίνακες. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ φέρωμεν σῖτον ἐξ Ἀμερικῆς ὅπως ἐπαρκέσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, ἕνεκεν τούτου δὲ ἐφροντίσαμεν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων τῆς καλλιεργείας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα κυρίως ὅπου ὑπάρχουσι ζῶα· εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχωσι, διότι ἡ ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας ἔχει παρέλθει. Παρετήρησαν τινὲς ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο φθάνει ἀργά, διότι ἐπετάχθησαν ὅλα τὰ ζῶα, ἐκ πείρας ὅμως δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές διότι πλεῖστοι χωρικοὶ ἦλθον ζητοῦντες, ὅπως ταχέως ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτός, ὅπερ ἀποδεικνύει ὅτι κατέχουσι ζῶα. Ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἐπετάχθησαν ὅλα τὰ ζῶα. Ἀλλὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ συζητηθῶσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, δὲν πρέπει νὰ παρακωλύσωσιν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατ’ ἀρχήν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεσίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§150Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, μὲ τὴν παράκλησιν ἵνα, πρὸς ἀποφυγὴν συζητήσεων μακρῶν, ἀφοῦ ψηφισθῇ ἀπόψε κατ’ ἀρχήν, παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ παρακληθῇ νὰ φέρῃ μέχρι τῆς Δευτέρας τὴν ἔκθεσίν της, διὰ νὰ ἀναλάβωμεν τὴν συζήτησιν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τῶν Νόμων ΔΝΖʹ, ΔΡΙΖ, 293 καὶ 641 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ κοινοτήτων ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις», προταχθῇ, ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς ἣν παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον καταρτίζεται ἐκ τῶν κ.κ. Ρέπουλη, Παπαναστασίου, Ἀργυροπούλου, Καφαντάρη, Βοζίκη, Σκιαδαρέση, Ἀλεξανδρῆ, Βελέντζα καὶ Ν. Ξηροῦ, καὶ τάσσεται αὐτῇ προθεσμία μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἵνα προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσίν της. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου ͵ΔϞΖʹ (4097) καὶ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον.) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ δασῶν νόμων». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§152Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον οὐχὶ διὰ νὰ ἀντιδράσω κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὴν πρόνοιαν, ἣν λαμβάνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ ἄλλων περιπτώσεων ἐχουσῶν, ἂν ὄχι μείζονα, τοὐλάχιστον ἴσην ἔκτασιν πρὸς τὴν περίπτωσιν, περὶ ἧς τοῦτο προνοεῖ, περιπτώσεων συνδεομένων εὐθέως καὶ ἀμέσως πρὸς τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ἐθνικήν. Ἐν τῷ νόμῳ περὶ δασῶν ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν χορηγοῦνται ἀτελεῖς ἄδειαι ὑλοτομίας διὰ τὰς πρωτίστας ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν, τῶν κειμένων ἐντὸς ἢ ἐγγὺς δασικῶν περιοχῶν. Ἀλλὰ τὸ Νομοεκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ Νόμου τούτου κατέστησε τὴν διάταξιν ταύτην, ἂν ὄχι ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον, ἀλλ’ ὅμως λίαν δυσχερῆ, διότι ἀπαιτεῖ διατυπώσεις, μὴ δυναμένας νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ὡς ἐξαρτωμένας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Ἀπαιτεῖ αἴτησιν, ἀπαιτεῖ γνώμην τοῦ οἰκείου Δασάρχου, ὅστις, ἀσχολούμενος περὶ πολλὰ τοιαῦτα, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ βραδύνῃ εἰς γνωμάτευσιν καὶ ἑπομένως ἐὰν ὁ ἔχων ἀνάγκην ἐζήτησε τὴν ἄδειαν κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον, ὁ Δασάρχης δύναται νὰ δώσῃ γνώμην τὸν Δεκέμβριον, ὁπότε, ἐπερχομένου τοῦ χειμῶνος, θὰ μετέβαινον εἰς τὰς αἰωνίους μονὰς καὶ τὰ ἀροτριῶντα, καὶ τὰ μικρὰ ζῷα καὶ ἡ ἰδία ἡ οἰκογένεια τοῦ τοιαύτην αἰτοῦντος ἄδειαν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται καὶ περὶ τούτου μόνον. Ὡς πάντες γιγνώσκετε, ὁ νόμος περὶ δασῶν ἀπαιτεῖ τὴν σύνταξιν πινάκων ὑλοτομίας κατ’ ἔτος, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναγράφονται εἰδικαὶ θέσεις, ἐν ταῖς ὁποίαις ἐπιτρέπεται ἡ ὑλοτομία εἴτε πρὸς ἐμπορείαν εἴτε διὰ τὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως τῶν δασῶν, δὲν ἐννοῶ τὴν κεντρικήν, εἴτε διότι φρονεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσχολῆται εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸ ζήτημα τοῦτο, εἴτε δι’ ἑτέρους λόγους, πολὺ ὀλίγην προσοχὴν δίδει εἰς τὸ νὰ ἀναγράφῃ δασικὰς θέσεις εἰς τοὺς εἰδικοὺς πίνακας τῆς ὑλοτομίας. Εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα, καίτοι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει μεγάλην ἀξίαν. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ πινάκων, οἱ ὁποῖοι δὲν περιλαμβάνουν θέσεις, ἐν αἷς ἐπιτρέπεται ὑλοτομία, ὄχι δι’ ἀδείας ἀτελεῖς, ἀλλ’ οὔτε διὰ τοιαύτας ἐπὶ καταβολῇ τέλους. Διότι, κατὰ τὸν νόμον, δὲν ἐπιτρέπεται ὑλοτομία, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ εἰδικὴ θέσις ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ πίνακι, ὡς εἶπον. Ἔχομεν λοιπὸν τελείως κατάργησιν τῆς διατάξεως ταύτης, ἀλλὰ καὶ πάσης ὑλοτομίας ἐπὶ καταβολῇ φόρου. Καὶ ἐρωτῶ: ποῦ καὶ πῶς θέλετε νὰ προμηθευθῶσι τὴν ξυλείαν οἱ κάτοικοι τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, οἱ κείμενοι μακρὰν τῶν κέντρων καὶ ἐστερημένοι συγκοινωνίας; Διότι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχει κέντρον, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει ξυλεία ἐμπορεύσιμος, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν πρωτογενῆ συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους καὶ σκεφθῆτε. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ προμηθευθῇ τις ξυλείαν τοιαύτην, εἴτε διὰ στέγασιν τῆς οἰκογενείας εἴτε δι’ ἐγκαταστάσεις ποιμενικὰς ἢ γεωργικάς; Πρῶτον ὅτι αἱ τιμαὶ εὑρίσκονται εἰς δυσθεώρητα ὕψη καὶ ἑπομένως ἡ ἀξία τῆς ξυλείας θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς οἰκίας, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ οἰκοδομήσῃ ἢ καὶ πάσης ἐγκαταστάσεως. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ μεταφορὰ ἀνέφικτος. Διότι πῶς θέλετε νὰ μεταφέρῃ δοκοὺς ἐκ Πατρῶν εἰς τὸ ὀρεινότερον μέρος τῶν Καλαβρύτων ἢ ἐν Τριχωνίᾳ καὶ Ἀγρινίῳ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς καὶ καθεξῆς. Ἑπομένως εἶναι ἠναγκασμένος νὰ παραβῇ τὸν νόμον καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἄγουσαν εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον, ἵνα μὴ μείνῃ ἄστεγος καὶ ἐκτεθῇ εἰς τὸ ψῦχος ὁ κάτοικος, ἡ οἰκογένειά του καὶ τὰ ζῷα, ἢ νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας ἀφιέμενος εἰς τὴν ἀναπόδραστον καταστροφὴν καὶ τῆς οἰκογενείας του καὶ τῶν ζώων του. Λέγων ταῦτα ἐννοῶ νὰ καταλήξω εἰς συμπέρασμα καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοῦ ὁποίου ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἀντίληψις εἶναι ἐγνωσμένη καὶ θὰ κατανοῇ τὸ μέγεθος τοῦ ζητήματος, διότι δὲν εἶναι τοῦτο ὀλιγώτερον τῆς περιπτώσεως, περὶ ἧς λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διὰ τὰ κιβώτια τῆς σταφίδος, διότι ἀφορᾷ τοὺς δύο κλάδους τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Πῶς θὰ ἔχετε ἀροτριῶντα καὶ ἐὰν τὰ χαρίσητε διὰ τῆς ἐπιτάξεως, ὅταν δὲν ἔχετε τὰ μέσα νὰ τὰ συντηρήσητε; Πῶς θὰ ἔχητε κτηνοτροφίαν τῶν μικρῶν ζῴων ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας; Ἐὰν δὲν εἶναι ὥριμος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ταύτην τὴν στιγμήν, ἂς ληφθῇ ὡς ἔκτακτον μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς βάσις καὶ καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον πλῆρες: Νὰ ἐπιτραπῇ δηλονότι ἀτελὴς ὑλοτομία διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῶν συνοικισμῶν εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι δάση ἐθνικά, εἰς ἐκείνους δὲ τῶν συνοικισμῶν, εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουσι δάση ἐθνικά, νὰ ἐπιτραπῇ ὑλοτομία ἐπὶ καταβολῇ τέλους, ἐπιτρεπομένης τῆς ὑλοτομίας ἐκ τῶν δασῶν, τῶν παρακειμένων, διότι συμβαίνει νὰ ὑπάρχωσι χωρία, εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουσι δάση.

§153Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατυπώσῃ τὴν τροπολογίαν του, ἐπιφυλάσσομαι δὲ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ φέρω τὴν γνώμην μου.

§154Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ δι’ ὀλίγων νὰ διαπραγματευθῶ καὶ ὁμοίαν περίπτωσιν ἵνα λάβῃ τοὐλάχιστον ἀφορμὴν καὶ ἐγκρίνῃ ἐὰν δὲν πρέπει νὰ σκεφθῇ σπουδαίως καὶ περὶ ἑτέρας περιπτώσεως, τῆς ἑξῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λίαν φιλοτίμως καὶ ἀξιεπαίνως μεριμνᾷ καὶ ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ πρὸς βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέσῃ ἡ Πολιτεία. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καί τινα μέσα ἄδηλα, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία δὲν ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ προσέξῃ. Πρόκειται περὶ τῶν ὀργάνων. Συνήθως εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς κατωφερείας καὶ ὅταν ἀρχίζῃ ἡ κατωφέρεια τῆς ἁμίλλης, τοῦ τίς θὰ φανῇ αὐστηρότερος ἢ ὑπερβολικώτερος βεβαίως δὲν δύναται νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς ἐνδεικνυομένας πληροφορίας πρὸς βελτίωσιν κακῶς συντεθειμένων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντες φιλοτιμοῦνται ν’ ἀναδείξωσι ἑαυτοὺς αὐστηροὺς τηρητὰς τῆς ἐπιβλέψεως τῶν δασῶν ἀπὸ τοῦ τελευταίου χωροφύλακος μέχρι τοῦ ἀνωτέρου. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο περὶ δασῶν οὐδεὶς εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ διάφορον ἀντίληψιν τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἡ σύστασις, κύριοι, τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ ἰδίως τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι δὲν γνωρίζω τὸ ἔδαφος τῶν νέων χωρῶν, εἶναι τοιαύτη ὥστε εἰς πολλὰ μέρη εὑρισκόμεθα πρὸ λεγομένων δασῶν, πρὸ δασῶν, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι μόνον διὰ τὴν θέσιν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας καὶ διὰ νὰ ἀποστέλωσι εἰς τὰ πλημμελιοδικεῖα τοὺς κτηνοτρόφους καὶ γεωργοὺς τῶν χωρίων. Διότι δὲν πρόκειται οὔτε περὶ δασῶν ἐλάτων οὔτε περὶ πεύκων οὔτε τέλος πάντων περὶ δασῶν ἐκ τῶν ὁποίων τὸ δημόσιον ἀπολαμβάνει εἴτε διὰ ξυλείας ναυπηγησίμου ἢ οἰκοδομησίμου καὶ πάσης ἄλλης ἢ ἐξ ἀπολήψεως δασικῶν προϊόντων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ δένδρων ἐντελῶς ἀχρήστων καὶ μὴ σᾶς φανῇ παράξενον ὅτι εἶπον ἀχρήστων, διότι θὰ φανῇ ἐκ τῆς ἀναλύσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω καὶ ὄχι μόνον ἀχρήστων ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβῶν. Τὰ δένδρα ταῦτα καλύπτουσι πολλὰς ἐκτάσεις ἐν τῇ Στερεᾷ Ἑλλάδι, ἐκτάσεις δυναμένας νὰ μεταβληθῶσιν εἰς καλλιεργησίμους ἀγροὺς ὡς ὑπῆρχον καὶ κατὰ τοὺς παλαιοὺς χρόνους, ὅτε ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἦτο ὑπερδιπλάσιος. Εἶναι δὲ καταφανῆ τὰ ἔργα τῆς καλλιεργείας, διότι σώζονται πολλὰ καὶ ἀναμφισβήτητα πράγματα ἀποδεικνύοντα τὴν καλλιέργειαν. Εἶναι τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα καλύπτονται διὰ τῶν λεγομένων κουμαρεῶν, ἐρυκῶν καὶ λοιπῶν θάμνων. Λέγω δὲ καὶ δένδρων ἐπιβλαβῶν, διότι εἰς οὐδὲν ἄλλο χρησιμεύουσι παρὰ πρὸς ἐνδιαίτησιν ἀγρίων θηρίων, λύκων καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα εἶνε καταστρεπτικὰ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν κτηνοτροφίαν χρησιμεύουσι τὰ δένδρα ταῦτα, διότι μεγεθυνόμενα γίνονται ἄχρηστα, ἐνῷ ἀνανεούμενα δι’ ἐκχερσώσεως γίνονται χρήσιμα εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ κρατήσῃ σημείωσιν τῆς περιπτώσεως ταύτης καὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐμπιστοσύνης του, ἐὰν ὄντως ὑπάρχῃ περίπτωσις περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ καί, ἐὰν πεισθῇ περὶ τοῦ ἀνωφελοῦς τῶν τοιούτων δασῶν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκχέρσωσιν αὐτῶν καὶ τὴν μεταβολήν των εἰς ἀγρούς, διανεμουμένους εἰς τὰς κοινότητας πλὴν τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῶν συνοικισμῶν περὶ τῶν ὁποίων βεβαίως οὔτε οἱ κάτοικοι θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ τὰς ἐκχερσώσωσι. Ταῦτα ἤθελον νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§155Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αἱ ἀτέλειαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ψηφισμέναι διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ὡς ὀρθῶς εἶπε ὁ κ. προλαλήσας, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐφαρμογήν. Ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς εἶναι νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως δασικῆς ὑπηρεσίας ἐν Μακεδονίᾳ Ἠπείρῳ καὶ Νήσοις. Ἐὰν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τεθῇ ἓν ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐφαρμόζωνται καὶ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, θὰ ἐλύοντο ὅλαι αἱ περιπτώσεις αὐταί.

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψει.

§157Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρῶτον ἄρθρον ὡς καὶ ὅλον τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ μόνον περὶ σταφιδοκιβωτίων, ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλο προϊὸν πλὴν τῆς σταφίδος καὶ ὡρισμένως ἡ ἐλαιοπαραγωγή, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην ὡσαύτως ξυλείας διὰ τὰ κιβώτια τοῦ ἐλαίου, τὸ ὁποῖον σήμερον δίδει μεγάλας εἰσπράξεις εἰς τὸ Κράτος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ προνοήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ ὁ ἴδιος ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§159Ι. ΔΕΛΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ προτείνω ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ τοῦ 1 ἄρθρου μίαν συμπληρωματικὴν τροποποίησιν. Ἡ βʹ. παράγραφος ἔχει ὡς ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει). «Ὡσαύτως ἐπιτρέπεται νὰ κανονίζηται διὰ Β. Διατάγματος μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἡ ἀτελὴς ἐγγραφὴ καὶ ἐξέτασις ἐπιστράτων φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων». Μετὰ τὴν λέξιν «Πανεπιστημίων» θὰ ἐλάμβανον τὸ θάρρος νὰ προτείνω τὴν προσθήκην αὐτήν: «ὡς καὶ ἀποδεδειγμένως ἀπόρων φοιτητῶν καὶ τελειοφοίτων καταγομένων ἐκ Βορείου Ἠπείρου, Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Δωδεκανήσων».

§160ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διατὶ ὄχι ὅλης τῆς Ἑλλάδος;

§161Ι. ΔΕΛΛΙΟΣ. Ὁ λόγος, κ. Συνάδελφε, εἶναι ὁ ἑξῆς· διότι αἱ χῶραι αὗται ἰδίᾳ ἡ Βόρειος Ἤπειρος ὡς καὶ ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ὑπέστησαν κατὰ τοὺς τελευταίους πολέμους καταστροφάς, τὰς ὁποίας ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς δὲν ὑπέστη. Εἶναι γνωστὸν μάλιστα ὅτι ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην χώραν ἐδοκιμάσθη. Περὶ τῶν καταγομένων ἐκ τῶν χωρῶν τούτων φοιτητῶν καὶ εἰς προηγούμενον νόμον ἐλήφθη πρόνοια. Ὁ ψηφισθεὶς πέρυσι νόμος 574 ἐν τῇ 3ῃ § τοῦ ἄρθρου 12 ἀναγράφει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἀπαλλάσσονται τῆς καταβολῆς τῶν πρὸς ἐγγραφὴν ἢ ἀνανέωσιν τῆς ἐγγραφῆς διὰ τὸ ἔτος 1914 ἢ 1915 ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὡς καὶ τῶν φροντιστηριακῶν οἱ ἄποροι τῶν φοιτητῶν, τῶν καταγομένων ἐκ Θράκης, Μικρᾶς Ἀσίας, Λευκάδος, Θηβῶν κλπ.». Ἐπειδὴ λοιπὸν ὑποθέτω ὅτι οἱ κ. Συνάδελφοι δὲν θὰ νομίζωσιν ὅτι εἰς τὸ διάστημα ἑνὸς ἔτους ἐπῆλθε μεταβολὴ ἐπὶ τὸ βέλτιον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν χωρῶν τούτων, ἢ ἂν ἐπῆλθε μεταβολή τις, ἐπῆλθε μᾶλλον ἐπὶ τὰ χείρω, διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸ θάρρος ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§162Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν ἐπιφυλάσσομαι.

§163Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας ὅπως εἰς τὴν βʹ. παράγραφον πρὸ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου προστεθῇ ὅτι «ἐπιτρέπεται νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις καὶ οἱ φοιτηταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καλούμενοι αὔριον ἐξ ἀναβολῆς κατατάξεως δὲν θὰ ἔχωσι τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν παρουσιῶν ἐν τῇ Γυμναστικῇ»· ὁ νόμος περὶ γυμναστικῆς ἀναγράφει ὅτι αὐτοὶ οἱ φοιτηταὶ πρέπει νὰ ἔχωσι 260 παρουσίας, τὰς ὁποίας οὗτοι δὲν ἔχουσι καὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, διότι δὲν θὰ ἔχωσι παρουσίας εἰς τὴν Σουηδικὴν γυμναστικήν, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἀσκηθῶσι διὰ τῶν ὅπλων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν στρατιωτικὴν γυμναστικὴν ὡς ἀναπληροῦσαν τὴν Σουηδικήν, διότι δυστυχῶς τὸ γράμμα τοῦ νόμου περὶ γυμναστικῆς εἶναι πολὺ στενόν. Ὡσαύτως θὰ ὑποβάλω καὶ ἑτέραν τροπολογίαν ὅπως, ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν φοιτητῶν προσῆλθον ὑπὸ τὰς σημαίας καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωσι τὰς τμηματικὰς ἐξετάσεις τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς αὐτοὺς εἰς τὸ μέλλον καὶ νὰ ἐγγραφῶσιν καὶ νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις.

§164Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, ὑπαγορευθὲν ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ὅπως πληρώσῃ τὰ κενά, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἢ θὰ προκύψουν ὡς ἐκ τῆς προσκλήσεως τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, βεβαίως προτίθεται καὶ προώρισται νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ ταῦτα καὶ νὰ διαρρυθμίσῃ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπὶ τὸ λυσιτελέστερον καὶ ἐπωφελέστερον. Ἀλλ’ ὅμως καὶ ἡ διατάραξις, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ἐκπαιδεύσεως ὀφείλεται οὐ μόνον εἰς τὴν πρόσκλησιν τῶν ἐπιστράτων ὑπὸ τὰ ὅπλα, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ εἰς ἄλλας αἰτίας, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τούτων λόγων εἶναι καὶ ἡ ἐπίταξις τῶν σχολείων, πρὸς χρησιμοποίησιν αὐτῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν πιστεύω ἡ ἐπίταξις τῶν σχολείων νὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην διατάραξιν εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν αὐτῶν.

§165Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ ἥμισυ τῶν σχολείων ἔκλεισαν.

§166Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὡς ἐκ τῆς ἐπιτάξεως;

§167Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§168Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἡ ἐπίταξις καὶ ἂν ἐγένετο τοιαύτη, οἵαν ὑμεῖς παριστᾶτε, θὰ εἶναι πάντως προσωρινὴ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἐνῷ εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς συγκεντρώσεως τοῦ στρατοῦ ἐκεῖ τίς οἶδε διὰ πόσον χρονικὸν διάστημα θὰ διαρκέσῃ. Ἑπομένως καὶ ἂν συμπληρωθῶσι τὰ κενὰ διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, πάλιν δὲν θὰ λειτουργήσωσιν τὰ σχολεῖα. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τρεῖς μεγάλας πόλεις, τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπου τὰ σχολεῖα ἐπετάχθησαν σχεδὸν ὅλα καὶ τὰ ὑπολειπόμενα δὲ ὅσον οὔπω θὰ καταληφθῶσιν, καὶ τὰ Βοδενά, ὅπου εἶναι ἐπιτεταγμένα ὅλα τὰ σχολεῖα καὶ δὲν λειτουργοῦσι καθὼς καὶ τὴν Βέρροιαν. Ἐὰν θέλωμεν λοιπὸν νὰ λάβωμεν μέτρα ἵνα μὴ προσκόψωμεν εἰς μεγάλας δυσχερείας καὶ ἵνα λειτουργήσῃ κανονικώτερον ἡ ἐκπαίδευσις, πρέπει τὰ μέτρα αὐτὰ νὰ μὴ περιορισθῶσιν εἰς τὸν τρόπον τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν διὰ τοῦ διορισμοῦ ἀναπληρωτῶν τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα κληθέντων λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ μέτρα πῶς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὰ οἰκήματα, διὰ νὰ σπουδάσωσιν ἐν αὐτοῖς οἱ μαθηταί. Διὰ τοῦτο ἔξαφνα προκειμένου περὶ Θεσσαλονίκης θὰ ἦτο καλὸν ὅπως γίνῃ κἄποια συνεννόησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ καὶ ἴσως καὶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα, ἀντὶ τῶν σχολείων τὰ ὁποῖα ἐπετάχθησαν, ἂν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, νὰ εὑρεθῶσι καὶ ἐπιταχθῶσι, ἄλλα οἰκήματα, καὶ ὑπάρχουσι τοιαῦτα, καὶ μάλιστα δημόσια, εἰς τὰ ὁποῖα δύνανται, ἂν στενοχωρηθῶσιν ὀλίγον οἱ ἐν αὐτοῖς ἐγκατεστημένοι ὑπάλληλοι, νὰ χρησιμοποιηθῶσι πολλὰ ἐξ αὐτῶν, εἴτε ἐν ὅλῳ εἴτε ἐν μέρει ὡς διδακτήρια. Ὁλόκληρος ἡ ὁδὸς Χαμηδιέ, περιέχουσα δεκάδας τινὰς μεγάλων κτιρίων, τὰ ὁποῖα πρότερον ἐνῳκιάζοντο ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, σήμερον κατελήφθησαν ὑπὸ διαφόρων ἀρχῶν στρατιωτικῶν, ἀστυνομικῶν, ἐφόρων οἰκονομικῶν καὶ ταμιῶν, κτλ. καὶ κατελήφθησαν ἅπαντα, ἐνῷ τοὐναντίον, ἐὰν ἐλαμβάνετο φροντὶς ὥστε αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί, ἐφόσον εἶναι σχετικαί, νὰ περιορισθῶσιν ὀλίγον θὰ ἐξοικονομηθῇ χῶρος διὰ πολλὰς ἄλλας ἀνάγκας.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγένετο ἐνέργεια καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τηλεγραφήσει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§170Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν βλάπτει νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ ἡ Βουλὴ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐπίσης εἰς τὰ Βοδενὰ κατὰ διαβεβαίωσιν ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑπάρχουσιν ἰδιωτικὰ οἰκήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς σχολεῖα, ἐὰν ὁ ἐπιθεωρητὴς ἢ οἱ ἁρμόδιοι ἐνήργουν δραστηρίως. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι συναφὴς ἡ μέριμνα τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν διὰ τοῦ διορισμοῦ λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως πρὸς τὴν ὕπαρξιν καὶ τῶν σχετικῶν οἰκημάτων, διότι ἄλλως θὰ μισθοδοτοῦνται οἱ διδάσκαλοι χωρὶς νὰ λειτουργῶσι τὰ σχολεῖα. Ἐπίσης βλέπω ὅτι λαμβάνεται μὲν μέριμνα περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ δὲν λαμβάνεται τοιαύτη καὶ περὶ τῆς μέσης. Ὅπως θὰ ὑπάρξωσι κενὰ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, θὰ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν μέσην. Διατὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἀναπληρωταὶ αὐτῶν συμφώνως μάλιστα μὲ μίαν τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Βελέντζα; Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἐκ παραλλήλου πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ὑπὲρ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβῃ τοιαύτην ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός.

§171Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριε Ὑπουργέ, νὰ προσπαθήσητε ὅπως διὰ τῆς μεταθέσεως τῶν διδασκάλων, τῶν ὑπαρχόντων ἐκτὸς τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐπαρκέσουν τὰ σχολεῖα καὶ ἐξακολουθήσωσιν ἔστω καὶ μερικῶς τὰ μαθήματα, ἄλλως λάβητε πρόνοιαν, ὅπως τοὐλάχιστον τινὰς ἐκ τῶν νῦν ἐπιστράτων, τοὺς γεροντοτέρους, ἀποσπάσητε εἰς τὰς θέσεις των, μέχρι τοὐλάχιστον τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου. Διότι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τὰς Τραπέζας ἐνδιαφερόμεθα καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀποσπάσωμεν ὑπαλλήλους ὡς καὶ διὰ τὰς διαφόρους ἄλλας ὑπηρεσίας, τὰς ἰδιωτικάς, φρονῶ ὅτι καὶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῶμεν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ πρότασίς μου αὕτη δεκτή. Γνωρίζετε ἐπίσης, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχουσιν τελειόφοιτοι τῆς Νομικῆς ἀπὸ τοῦ 1912, τοὺς ὁποίους κατέλαβεν ἡ ἐπιστράτευσις. Οὗτοι κατὰ τοὺς δύο πολέμους ἐξηκολούθουν νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀπελύθησαν δὲ περίπου κατὰ Μάϊον τοῦ 1914. Ἐκ τούτων ἄλλοι μὲν ἐσπευσμένως προσῆλθον εἰς ἐξετάσεις καὶ ἄλλοι δὲν προσῆλθον. Ὁ χρόνος τῆς μελέτης ἦτο ἀληθῶς ἀνεπαρκής, καὶ οἱ προσελθόντες δυστυχῶς ὑποστάντες τὴν αὐστηρὰν καὶ δικαίαν ἐξέτασιν τῶν καθηγητῶν, δὲν ἐπέτυχον πτυχίον. Ἤδη ἐνῷ ἦσαν ἕτοιμοι κατ’ ἀρχὰς τοῦ ἐρχομένου σχολικοῦ ἔτους νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, ἐπῆλθεν ἡ τρίτη ἐπιστράτευσις καὶ τοὺς κατέλαβε. Φυσικώτατα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἂν δὲν ληφθῇ μέριμνα ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις κατὰ τὸ τρέχον σχολικὸν ἔτος, καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἐξακολουθήσωσι πανεπιστημιακὰς σπουδὰς λόγῳ τῆς ἀπαγοητεύσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν κατὰ τὴν πρώτην δοκιμασίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀπέτυχον, καὶ λόγῳ τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διαρκέσῃ ἡ παροῦσα ἐπιστράτευσις, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιφέρῃ ἀναμφισβητήτως τὴν λησμοσύνην εἰς τὰς μελέτας των καὶ θὰ καταστῶσιν πλέον ἀνίκανοι πρὸς ἐξετάσεις. Φρονῶ συνεπῶς ὅτι δὲν παραβλάπτεται τὸ στράτευμα, ἐὰν δοθῶσιν τμηματικαὶ ἄδειαι εἰς τους τελειοφοίτους τούτους, κατὰ λόγον τῆς ἀρχαιότητος τῶν σπουδῶν των, καὶ εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἵνα δώσωσιν ἐξετάσεις, μεθὸ ν’ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Εἶναι δικαιότατον αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ λάβητε καὶ διὰ πάντας τοὺς ἄλλους τελειοφοίτους, οἱ ὁποῖοι ἐτελείωσαν τὰς σπουδάς των πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐὰν ἐν τῷ μεταξύ, ἐννοεῖται, δὲν εὑρεθῶμεν πρὸ τῶν γεγονότων ἐκείνων κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ σκέπτωνται περὶ τῶν ἐξετάσεων καὶ περὶ μορφώσεως, διότι δὲν γνωρίζουν ἂν θὰ ζήσωσιν. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκειται νὰ ἔχωμεν τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιστρατεύσεως, φρονῶ ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς χωρὶς νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις.

§172Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Συναδέλφου. Εἶναι 10–15 φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποβάλει αἰτήσεις, ὅπως ὁρισθῶσιν αἱ ἐξετάσεις, ὡρίσθησαν δὲ αὗται περὶ τὰ τέλη Ὀκτωβρίου. Εἶναι ἐντελῶς ἄδικον νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἀφοῦ ἡ Πατρίς μας δὲν περιεπλάκη ἀκόμη εἰς πόλεμον, πραγματικῶς ὁλοκλήρου ἔτους. Δίκαιον εἶναι ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς μικρὰ ἄδεια ἀπὸ τὸ Στράτευμα, ἵνα προσέλθωσι καὶ δώσωσιν ἐξετάσεις. Ἐὰν δὲ ἐν τῷ μεταξὺ ἤθελε περιπλακῆ ἡ Πατρὶς εἰς πόλεμον, βεβαίως δύναται νὰ ἀνακληθῇ ἡ ἄδεια.

§173Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ προτιθέμενοι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, εἶναι προφανής. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἄλλη ἀνάγκη πλέον ἐπιτακτικὴ καὶ ἂς ἀρχίσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ὅλας τὰς τάξεις τὰς κοινωνικάς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἐποχὴ τῆς σπορᾶς καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς τοὺς γεωργούς. Ἀλλὰ κατόπιν θὰ εἶναι ἄλλη ἀνάγκη· θὰ εἶναι ἡ ἐποχὴ τῶν ποιμένων καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς ἄδειαν, καὶ ἐπὶ τέλους θὰ παραλύσωμεν τὸ στράτευμα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τέρμα εἰς αὐτὰς τὰς συζητήσεις, καὶ νὰ σκεφθῶμεν τὴν ἀληθῆ κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μία τάξις θὰ μείνῃ εἰς τὸν Στρατόν, ἡ τάξις τῶν γεωργῶν καὶ ποιμένων, ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι τάξεις θὰ εἶναι προνομιοῦχοι καὶ θὰ ἀπολαμβάνουν ἐκ τῶν κόπων καὶ ὑπηρεσιῶν αὐτῆς. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Συναδέλφους νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ νὰ ζητῶσι προνόμια δι’ ὡρισμένας τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὗται καὶ μόναι ὠφελοῦνται, καὶ οὐχὶ αἱ τάξεις τῶν ἀγροτῶν καὶ ποιμένων, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ὑποφέρουσι καὶ τῶν ὁποίων ἡ θέσις ὄχι μόνον δὲν καλλιτερεύει, ἀλλὰ χειροτερεύει.

§174Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι δίκαιον νὰ δοθῇ ἄδεια ὅπως δώσωσιν ἐξετάσεις, ἀλλὰ ἀποδέχομαι ἀπολύτως τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν, διότι θὰ ἐξεγερθοῦν αἱ ἄλλαι τάξεις, διότι ἐπὶ τέλους θὰ περιορισθῇ ἡ ἐπιστράτευσις εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας.

§175Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὀλίγας λέξεις, διότι δὲν ἠξεύρω, ὁ κ. ἐξ Ἀρκαδίας Συνάδελφος ἐκ τίνος ὁρμώμενος ἠθέλησε νὰ μεταθέσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ μεμφθῇ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὴν ὑποβληθεῖσαν παρ’ ἡμῶν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτὴν ὡς δῆθεν θέλουσαν νὰ μεταβάλῃ τὰς ὑφισταμένας κοινωνικὰς συνθήκας καὶ νὰ μεταβάλῃ τοὺς Ἕλληνας εἰς προνομιούχους καὶ μή. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος βουλεύεται ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, πότε ἠκούσθη φωνὴ ὑπὲρ ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους κόπτεται; Ἐὰν ἐξετάσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς τίνες εἶναι ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, θὰ ἴδῃ ὅτι εἶναι τέκνα ἀγροτῶν, διότι αὐτοὶ δυστυχῶς ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς Πολιτείας βαρύτερον καὶ αὐστηρότερον καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται κατὰ τὰς ἐξετάσεις, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα καὶ αὐτοὶ δυστυχῶς προέρχονται ἐκ τῶν τάξεων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων τοσοῦτον κόπτεται ὁ κ. Βουλευτής. Δὲν θέλω νὰ μακρυγορήσω, ἀλλ’ ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἐκθέσῃ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐφρόντισε νὰ ὑποστηρίξῃ.

§176Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας. Γνωρίζω νέους, οἱ ὁποῖοι, φοιτηταὶ ὄντες, προσεκλήθησαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ κυτὰ τοὺς δύο προηγηθέντας πολέμους. Οἱ νέοι αὐτοὶ ἀπώλεσαν τὸν χρόνον ἐκεῖνον, καθ’ ὃν διετέλεσαν εἰς τὸν Στρατόν. Μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των ἐπεδόθησαν καὶ πάλιν εἰς τὰς μελέτας των. Τώρα ὄντες τελειόφοιτοι καὶ ἕτοιμοι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, καλοῦνται καὶ πάλιν, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐξετάσεών των, εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, ὅπου καὶ προσῆλθον εὐχαρίστως. Οἱ νέοι λοιπὸν αὐτοὶ παρακαλοῦν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος, νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις. Τίποτε ἄλλο δὲν ζητοῦν. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἀδικεῖ καμμίαν ἐκ τῶν ἄλλων τάξεων· νομίζω μάλιστα, ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, διὰ νὰ μὴ χάσουν καὶ πάλιν τὸν κόπον, τὸν ὁποῖον κατέβαλον, νὰ προπαρασκευασθοῦν δι’ ἐξετάσεις, διότι εἶναι ἑπόμενον οἱ νέοι οὗτοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ νὰ λησμονήσουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔμαθον κατὰ τὴν προετοιμασίαν των πρὸς ἐξετάσεις.

§177Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ἐπερίμενα, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν φοιτητῶν ἤθελε προκαλέσει τὴν τόσην ἀγανάκτησιν τοῦ ἀγαπητοῦ Συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας. Ἀλλὰ τὴν ἀγανάκτησίν του ταύτην ἔπρεπε νὰ τὴν ἐκδηλώσῃ, ὅταν ὑπεβλήθη εἰς ἣν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁλόκληροι τάξεις ὑπαλλήλων εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα παρέμενον καὶ ἀπέφυγον τὴν ἐπιστράτευσιν. Καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀγροτῶν καταγόμεθα καὶ ζητοῦμεν ὅπως ὅλοι ἐπιστρατευθοῦν καὶ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως μὴ χάσουν ἐντελῶς τὰς ἐργασίας των, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὅλη ἡ Βουλὴ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ δεκαπέντε φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις των καὶ ὡρίσθη ἡμέρα ἐξετάσεων. Ἔπρεπε μάλιστα καὶ ἀναστολὴ προσελεύσεως νὰ τοῖς εἶχε δοθῇ.

§178Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1ου πραγματεύεται περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεως ἐπιστράτων ἢ ἀπόρων προσφύγων φοιτητῶν. Συντρέχει ἐν προκειμένῳ περίπτωσις, ὅπως παρεντεθῇ μία ἰδιαιτέρα περίοδος, διότι εἶχε ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος, ὁ 594, δι’ οὗ ἐχορηγήθη τὸ τοιοῦτον δικαίωμα, λόγῳ τῆς πλήρους καταστροφῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπέλθει κατὰ τὸ 1914, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις ἐν τῇ νήσῳ ἐκείνῃ, ἐπηκολούθησαν ἄλλοι καταστρεπτικοὶ σεισμοί.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε μίαν τροπολογίαν.

§180Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Θὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν, ἣν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποδεχθῇ.

§181Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀληθῶς οἱ σεισμοπαθεῖς Λευκάδος δικαιοῦνται μιᾶς τινος προνοίας, ἀλλ’ ὅλοι οἱ Ἕλληνες δικαιοῦνται νὰ θεωρηθῶσι σεισμοπαθεῖς. Ἡ Πελοπόννησος δὲν παρήγαγε τίποτε, διότι κατεστράφησαν σχεδὸν ὅλαι αἱ σταφιδικαὶ ἐκτάσεις. Διατί νὰ μὴ τεθῇ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ συμπεριληφθῶσιν ὅλοι οἱ ἄποροι σπουδασταί. Πρόκειται περὶ ἀπόρων καὶ τοιοῦτοι θὰ εἶναι πάμπολλοι, διότι ὅλοι εἶναι ἄποροι, ἂν παραταθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§182Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὸ ἄρθρον 4 περὶ τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων μαθητῶν. Ἐκεῖ νὰ προστεθῇ καὶ «φοιτητῶν».

§183Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2, 3, 4, καὶ 5). Ἄρθρον 6 (Ἀναγινώσκεται).

§185Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διὰ τῶν ἄρθρων 6, 7 καὶ 8 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἀναπληροῦνται τὰ κενὰ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ἐπιστράτευσιν ἐγένετο νόμος τοιοῦτος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε πρόνοιαν περὶ συμπληρώσεως τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα προῆλθον ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως δι’ ἀποσπάσεως λειτουργῶν, μὴ ἐπιστράτων. Τοιοῦτοι νόμοι εἶναι ὁ 564, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὁ νόμος ͵ΔΟΒʹ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Τὸ νέον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι ἡ ἀναπλήρωσις τῶν ἐπιστράτων Ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τοιαύτης τῶν Ἐπιθεωρητῶν ἀποσπάσεως. Τὸ νομοσχέδιον ὀρθῶς ζητεῖ νὰ ἀποσπασθοῦν πρὸς ἀναπλήρωσιν ἐπιστράτων Ἐπιθεωρητῶν δημοδιδάσκαλοι, τῇ προτάσει τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ ζητεῖ ἐπιπλέον τὸν ἐπαναδιορισμὸν προσωρινῶν Ἐπιθεωρητῶν τῶν χρηματισάντων τοιούτων ἄνευ γνώμης τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἐπὶ τούτου, τοῦ σημείου, ἔχω ἀντίρρησιν. Οἱ προσωρινοὶ Ἐπιθεωρηταὶ διωρίσθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ προηγουμένης γνώμης τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Οἱ προσωρινοὶ αὐτοὶ Ἐπιθεωρηταὶ ὑπηρέτησαν καὶ κατὰ τὸ 1913, 1914 καὶ ἐπ’ ἐσχάτων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ ἐκ δημοδιδασκάλων ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως οὕτω διορισθέντες προσωρινοὶ Ἐπιθεωρηταὶ ἐπετέλεσαν τὰ ἐπιθεωρητικὰ αὑτῶν καθήκοντα ὡς ἔπρεπε. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω κανένα ἐκ τῶν προσωρινῶν Ἐπιθεωρητῶν, ἀλλ’ ἡ ἱκανότης αὐτῶν θὰ κριθῇ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας αὐτῶν, ἣν κάλλιον παντὸς ἄλλου εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, διὰ τῶν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὸ ἐκ μέρους τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ὁποίων οὗτοι ὑπάγονται. Διὰ νὰ μὴ ἐγερθῇ λοιπὸν διάκρισίς τις καὶ ἴσως καὶ ἄτοπόν τι ἐκ τῆς τυχὸν ἀνικανότητος προσωρινοῦ τινος Ἐπιθεωρητοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ὅπως καὶ οἱ προσωρινοὶ Ἐπιθεωρηταί, ἔστω καὶ κατὰ προτίμησιν τῶν δημοδιδασκάλων, διορισθοῦν τοιοῦτοι μετὰ γνώμην τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 καὶ παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτή.

§186Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, ἀκριβῶς διὰ τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 6 εἶχον νὰ εἴπω ὅσα ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Ἤθελον νὰ προτείνω μάλιστα νὰ ἀπαλειφθῶσιν ἐντελῶς αἱ λέξεις «δημοδιδάσκαλοι προϋπηρετήσαντες». Δυστυχῶς, Κύριοι, ἡ ἐν Μακεδονίᾳ ἐκπαίδευσις ἔχει πικρὰν πεῖραν τῶν προσωρινῶν αὐτῶν Ἐπιθεωρητῶν, τῶν σταλέντων ἐκεῖ. Δύο τοιαύτας ἀποστολὰς εἴχομεν, μίαν ἀπὸ εἴκοσιν κατὰ τὸ 1913–14 καὶ δευτέραν ἀπὸ 5 προσωρινούς. Δὲν θέλω νὰ τοὺς κατακρίνω γενικῶς ὅλους, δυστυχῶς ὅμως ἀπὸ ὅλους δὲν ἔμεινεν ἐνθουσιασμένη οὔτε ἡ ἐκπαίδευσις οὔτε καὶ ὁ τόπος. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐτίμησαν τὸν κλάδον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξῆλθον. Εὐτυχῶς ὁ κλάδος τῶν δημοδιδασκάλων ἔχει ἱκανωτάτους νὰ ἐπιδείξῃ. Προκειμένου νὰ προτείνῃ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τοὺς προσωρινοὺς ἀναπληρωτὰς τῶν Ἐπιθεωρητῶν, θὰ προτείνῃ ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα, οἱ δὲ δύο διαγωνισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν ἐσχάτως, ἀπέδειξαν ὅτι μόλις καὶ μετὰ βίας τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐκ τῶν προσωρινῶν, μεταξὺ 110 προσελθόντων εἰς τὸν πρῶτον καὶ 70 ἐσχάτως, ἐπέτυχον. Ἄλλως τε ἔχομεν καὶ τὸ ἑξῆς· αἱ θέσεις ἦσαν μόνον δέκα. Μεταξὺ τῶν διαγωνισθέντων ἐπέτυχον 15 –20. Θὰ ἦτο πολὺ δικαιότερον νὰ προτιμηθοῦν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν δοκιμασίαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάπως μίαν βάσιν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Σχετικῶς δὲ πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Γερμανὸς ὡς πρὸς τὴν λύσιν τῆς ἐπιτάξεως τῶν σχολείων, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνοίξωσι ὅλα τὰ σχολεῖα, τοὐλάχιστον νὰ ἀνοίξουν καὶ ἐργασθῶσιν ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι ξενόφωνοι μαθηταί, ἐκεῖνα τὰ σχολεῖα πρέπει ὑπὲρ πᾶν ἄλλο νὰ ἐργασθῶσι διότι μόνον διὰ τῶν σχολείων γίνεται ποιά τις ἐργασία ἐθνικὴ παρὰ τοῖς ξενοφώνοις πληθυσμοῖς.

§187Κ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἔχω νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ἐγένοντο δύο διαγωνισμοὶ κατὰ τοὺς ὁποίους ἦλθαν ἐπιτυχόντες καὶ ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ ἐκ τοῦ ἑτέρου, διωρίσθησαν δέκα προηγουμένως ἐξ αὐτῶν καὶ δέκα ἐφέτος. Ἔχομεν λοιπὸν ἕτοιμον ὑλικὸν τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δύναται νὰ προτιμηθῇ ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην τάξιν. Περὶ τούτου ἔχω ὑποβάλῃ τροπολογίαν τὴν ὁποίαν εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή.

§188Λ. ΝΑΚΟΣ. Θεωρῶ ὄχι μόνον περιττὴν ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβῆ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 6 διὰ τῆς ὁποίας δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ προσωρινοὺς Ἐπιθεωρητάς. Δυστυχῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐπιθεωρητῶν εἶναι ἤδη μέγας. Ὑπάρχουν περὶ τοὺς 70, ἀμφιβάλλω δὲ ἂν καὶ ἡ Γαλλία θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ τόσον ἀριθμὸν Ἐπιθεωρητῶν, ἱκανῶν διὰ τὸ ἔργον των. Οἱ Ἐπιθεωρηταὶ δὲν δημιουργοῦνται ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ ἐκ τοῦ προχείρου. Ὁ Ἐπιθεωρητὴς ἐμπνέει τὸν διδάσκαλον, τονώνει τὸ ἠθικόν του καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ ἀνωτέρας διανοητικότητος. Ἔχετε πολλοὺς Ἐπιθεωρητὰς ἤδη τοιούτους διὰ νὰ δημιουργῆτε καὶ νέους. Ἀφοῦ ἔχομεν τόσον ἀριθμὸν Ἐπιθεωρητῶν, εἶναι ὀρθὸν νὰ δημιουργήσωμεν σήμερον καὶ νέους Ἐπιθεωρητάς; Καὶ ὅταν αὔριον μετὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ἔλθωσιν οἱ ἄλλοι, τί θὰ τοὺς κάμωμεν, παρακαλῶ; Θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν νόμον ἀργότερα διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὰς περιφερείας καὶ τοὺς τοποθετήσωμεν. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἔχετε τόσον ἄφθονον ὑλικὸν διὰ Ἐπιθεωρητάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐξυπηρέτει τὴν Παιδείαν ἂν ἀπεφάσιζε νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐπιθεωρητῶν καὶ ἂν ἔσπευδε νὰ ἀποστείλῃ δημοδιδασκάλους εἰς τὴν Εὐρώπην, εὐθὺς ἀμέσως τώρα, ἀφοῦ μάλιστα καὶ τὰ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως συνδυάζονται τόσον μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ὑπάρχουσι σήμερον Ἐπιθεωρηταί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μάστιγες τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τῆς κοινωνίας, καὶ ἀντὶ ἀγαθοῦ κακῶν γίνονται πρόξενοι. Τί θὰ τοὺς κάμωμεν, ἐπαναλαμβάνω, τοὺς νέους Ἐπιθεωρητὰς καὶ ποῦ θὰ τοποθετηθῶσιν οὗτοι ὅταν θὰ ἐπανέλθωσιν οἱ παλαιοί; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως ἀπαλείψῃ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 6 καὶ μάλιστα θὰ ἔλεγον ἀκόμη ὅτι θὰ ἔπραττε μέγα ἔργον ὑπὲρ τῆς Παιδείας, ἐὰν περιώριζεν ἀπὸ τοῦδε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων Ἐπιθεωρητῶν.

§189ΑΓΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταὶ, ὡς καὶ προλαβόντως εἶπον, ὀρθότατα ὁ σεβαστὸς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσηγήθη τὸ σχέδιον τοῦ νόμου ὅπως συμπληρώσῃ ἄλλον νόμον ψηφισθέντα κατὰ τὸ 1912 περὶ ἀποσπάσεως λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως. Δυστυχῶς ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔχει πολὺ στενὸν κύκλον, διότι ὁ τότε ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη αὐτόν, ἔγραψεν, ὅτι ἀποσπῶνται ἐπίστρατοι, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἐπιστράτευσις, ἀλλ’ ἡ ἀπόσπασις γίνεται μόνον ἐξ ὁμοιοβάθμων σχολείων· δῆλον ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἔλλειψις εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, μόνον ἐξ Ἑλληνικῶν σχολείων δύνανται νὰ ἀποσπῶνται πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς ἄλλα σχολεῖα ἔλλειψις, εἰς τὰ Γυμνάσια π. χ., ἐπειδὴ αὐτὰ δὲν εἶναι ὁμοιόβαθμα, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀποσπάσῃ λειτουργοὺς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς συνέβη τὸ ἑξῆς· λ. χ. εἰς τὰ διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχε τὴν καλωσύνην πολυάριθμα νὰ ἱδρύσῃ ἐν Ἑλλάδι χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ προσωπικόν, ἐλλείπουσιν οἱ καθηγηταὶ τῆς παιδαγωγικῆς, οἵτινες εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ τὴν εἰδικὴν μόρφωσιν τῶν διδασκάλων. Οὕτω δυστυχῶς ἀρξάμενος τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως οὐχὶ ἀπὸ τῶν θεμελίων, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς στέγης, μᾶς ἐδημιούργησεν ἀπειραρίθμους ἐπιθεωρητὰς τῆς κατωτέρας καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐπιθεωροῦν τοὺς ἀνυπάρκτους διδασκάλους, διότι ὡς γνωστὸν ἔχομεν μεγίστην ἔλλειψιν τοιούτων. Οὕτως, ὡς εἶπον, ἀρξάμενος τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς Παιδείας ἀντιστρόφως μᾶς ἐπλούτισεν διὰ πολυτελῶν συμβουλίων ἐκπαιδευτικῶν διορίσας πάντας τοὺς παιδαγωγικοὺς εἰς αὐτὰ καὶ μᾶς ἐστέρησε καθηγητῶν τῶν παιδαγωγικῶν μαθημάτων, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν εἰδικὴν μόρφωσιν τῶν διδασκάλων. Διότι σήμερον ἡ παιδαγωγικὴ δὲν εἶναι μόνον ἐπιστήμη ἀλλὰ καὶ τέχνη· ταύτην δὲ μόνον οἱ εἰδικοὶ δύνανται νὰ παράσχωσι τοῖς διδασκάλοις. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ μορφώσῃ διδασκάλους πρῶτον καὶ κατόπιν νὰ κάμῃ ἐπιθεωρητάς, ἔκαμε πρῶτον ἐπιθεωρητὰς καὶ κατόπιν ἐφρόντισε περὶ διδασκάλων καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσιν παιδαγωγικοὶ ἄνδρες, ἵνα διδάξωσι τὰ παιδαγωγικὰ μαθήματα εἰς τὰ Διδασκαλεῖα, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ τοιούτους ἄνδρας εἰς αὐτὰ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μὲν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι παιδαγωγικῶς μορφωμένοι καὶ τοιουτοτρόπως βλέπομεν σήμερον εἰς τὰ περισσότερα διδασκαλεῖα νὰ διδάσκωσι παιδαγωγικὴν ἄνδρες ἔχοντες μὲν μόρφωσιν πραγματικὴν ἀλλὰ οὐχὶ καὶ παιδαγωγικήν. Λόγου χάριν ἐν Λαμίᾳ, ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ τοῦ κ. τέως Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διδάσκει τὰ παιδαγωγικὰ καθηγητής, ὁ ὁποῖος ἔτυχε μὲν ἀρτίας ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, οὐδεμίαν δ’ ὅμως ἀνωτέραν εἰδικὴν παιδαγωγικὴν μόρφωσιν ἔχει λάβῃ, εἰμὴ μόνον ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει εἷς δημοδιδάσκαλος· ἀλλὰ παππᾶς παππᾶν δὲν κάμνει, λέγει ἡ παροιμία.

§190Ι. ΞΗΡΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§191Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω τὸ ὄνομά του.

§192Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐὰν ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου κ. Σκουτεροπούλου, σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἔχετε ἀσφαλεῖς πληροφορίας.

§193Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι μου. Γνωρίζω ἐπίσης ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ὅτι οἱ διωρισμένοι ἐν τῷ διδασκαλείῳ θηλέων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῖς διδασκαλείοις τῆς Κοζάνης καὶ τῶν Ἰωαννίνων εἶναι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὡσαύτως ἔχουσι πραγματικὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, ἀλλ’ ἡ εἰδικὴ μόρφωσις αὐτῶν περὶ τὰ παιδαγωγικὰ εἶναι αὐτὴ ἡ μόρφωσις τῶν δημοδιδασκάλων· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν αὐτοὶ ὁσονδήποτε ἐπιμελεῖς καὶ ἄν εἶναι μανθάνοντες ἀπὸ βιβλίων τὰ παιδαγωγικὰ, ἔστω καὶ γνωρίζοντες ξένας γλώσσας ἀπὸ ξένων τοιούτων, νὰ διδάσκωσι σήμερον τὰ παιδαγωγικὰ εἰς τὰ διδασκαλεῖα αὐτὰ μετὰ πεποιθήσεως. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἀκριβῶς ὁ νόμος 4072 δὲν προβλέπει καὶ περὶ ἀποσπάσεως λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐκ μὴ ὁμοιοβάθμων σχολείων.

§194Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπάρχει νόμος περὶ ἀποσπάσεως λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀναγράφει.

§195Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι ὑπάρχει νόμος περὶ ἀποσπάσεως ἐξ ὁμοιοβάθμων, ἀλλ’ ἐκ μὴ ὁμοιοβάθμων δὲν ὑπάρχει. Ἐγὼ θέλω νὰ προσθέσω καὶ ἐκ μὴ ὁμοιοβάθμων καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ἀνασταλῇ ἡ λειτουργία τοῦ διδασκαλείου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει δύο ἄνδρας εἰδικοὺς παιδαγωγικούς, τὸν Διευθυντὴν καὶ ὑποδιευθυντὴν παραμένοντας νῦν ἄνευ ἐργασίας Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ περιλάβῃ διάταξιν ὁ νόμος δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ δύνανται οὗτοι νὰ μεταβῶσιν εἰς ἕτερον διδασκαλεῖον Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα μορφώσωσιν ἐκεῖ ἄλλους διδασκάλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι τόσον ἀναγκαῖοι εἰς τὴν χώραν ἡμῶν; Εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἤκουσα νὰ φωνάζωσι διὰ τὸν βάναυσον τρόπον τῶν ἰατρῶν, τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἄλλων ἀξιωματικῶν, μεθ’ οὗ φέρονται οὗτοι πρὸς τοὺς ὁπλίτας καὶ ἐλυπήθην πολύ· ἀλλ’ αἰτία τοῦ νὰ εἶναι τραχεῖς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρὸς τοὺς κατωτέρους των εἶναι ἡ ἔλλειψις χαρακτῆρος εὐγενοῦς, ἠπίου. Διότι δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἐλλείπει ἀκριβῶς ἐν τοῖς σχολείοις ἡ προσπάθεια πρὸς μόρφωσιν τοῦ χαρακτῆρος. Ἡ ἐκπαίδευσις τείνει μόνον εἰς τὸ νὰ παρέχῃ γνώσεις· ἀλλὰ πῶς θὰ μορφωθῶσιν οἱ χαρακτῆρες ἐν τῷ σχολείῳ, ὅταν ἐκείνων τῶν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι προορίζονται νὰ μορφώσωσι τὸν χαρακτῆρα τῶν μικρῶν παιδίων κατὰ τὴν ἡλικίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατόν, ὅταν, λέγω, ὁ χαρακτὴρ αὐτῶν νὰ μορφωθῇ δὲν λαμβάνεται μέριμνα; Διὰ τοῦτο παρετήρησα ὅτι ἠρχίσαμεν ἀπὸ τῆς στέγης τὴν μεταρρύθμισιν, τὴν ἐκπαιδευτικὴν καὶ οὐχὶ ἀπὸ τῶν θεμελίων. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ νόμος εἶναι ἀτελὴς καὶ ἐπειδὴ καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας δὲν ὁμιλεῖ καὶ περὶ λειτουργῶν τῆς μέσης Ἐκπαιδεύσεως, διὰ τοῦτο ὑπέβαλα τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἀνωτέρω τμήματος τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου νὰ μεταθέτῃ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως καὶ ἐκ μὴ ὁμοιοβάθμων σχολείων εἰς ἄλλα, ὅπου ὑπάρχει ἔλλειψις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ τροπολογία μου, ἄνδρες οἱ ὁποῖοι εἶναι νέοι καὶ σφριγῶντες, δὲν δύνανται δὲ νὰ ὑπηρετήσωσι ἐν τῷ στρατῷ τὴν πατρίδα των θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν αὐτὴν εἰρηνικῶς· καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εὐχαρίστως θὰ μεταβῶσιν εἰς αὐτὸ τὸ εἰρηνικὸν ἔργον ἵνα προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των. Οὕτω δὲ πάντες, ὡς εἶπον καὶ ἕτεροι τῶν κ. Συναδέλφων, θὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα εἰς τὰς δυσκόλους αὐτὰς περιστάσεις καὶ δὲν θὰ βλέπωμεν τὸ φαινόμενον, καθ’ ὃ ἄλλοι μὲν καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ ὑπηρετοῦσιν, ἄλλοι δὲ ἐν καιρῷ πολέμῳ κάθηνται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ οὐδεμίαν προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα. Ἡ τροπολογία μου πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου.

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἀπασχολεῖτε διὰ τῆς τροπολογίας σας τόσην ὥραν τὴν Βουλὴν καὶ δὲν μᾶς εἴπατε ποία εἶναι ἡ περίστασις, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§197Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις καθηγηταὶ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄνευ θέσεως καὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι.

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄλλοι ὑπάρχουν;

§199Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὥστε ἔχετε προσωπικὸν λόγον νὰ ἐνδιαφέρησθε διὰ τοὺς ἐδῶ καθηγητάς. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς γενικῆς σας ὁμιλίας θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσητε προσωπικοὺς σκοπούς.

§201Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν ἔχω οὐδένα προσωπικὸν σκοπόν, ἀποβλέπω δὲ διὰ τῆς τροπολογίας μου νὰ παράσχω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν εὐκολίαν αὐτὴν ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας. Φρονῶ δὲ ὅτι, μεταρρυθμιζομένου κατὰ τὴν τροπολογίαν μου τοῦ ἄρθρου τούτου, θὰ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταθέτῃ εἴτε ἀπὸ ἓν Γυμνάσιον εἰς ἄλλο, εἴτε καὶ ἐκ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων εἰς τὰ γυμνάσια, ὄχι ὅμως τῆς αὐτῆς πόλεως, ὡς ἀναφέρει ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις, λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικῶν, ἀλλὰ περὶ περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν νόμον.

§202Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ ἔτη μακρὰ ἡ Ἑλλὰς ἐστερεῖτο ἐπιθεωρητῶν καὶ ἡ ἐκπαίδευσις ἐπήγαινε πολὺ καλά. Ἤδη δὲ κατὰ τὸ μικρὸν χρονικὸν διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως δὲν εἶναι οὐδεμία ἀνάγκη νὰ διορίσωμεν νέους ἐπιθεωρητὰς εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ νὰ φέρωμεν εἰς ἀναστάτωσιν τὸ προσωπικὸν τῶν σχολείων διὰ νὰ εὕρωμεν προσωρινοὺς ἐπιθεωρητάς. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα καὶ θὰ συμφωνήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ ἅπασα εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ περὶ ἐπιθεωρητῶν ἄρθρου, διότι πλὴν τῆς ἀναστατώσεως ποῦ θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς παιδείας, θὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ τὸ Κράτος μὲ δαπάνας ματαίας, διὰ μετακινήσεις ἐμμίσθων ἀχρήστων ἐπιθεωρητῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον περιττεύει παντάπασιν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεισσότεροι).

§204Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἴπῃ δύο λέξεις;

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλάσσεται ὁ κ. Ὑπουργός.

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄταν λάβω ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 (Ἀναγινώσκεται).

§208Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, τὸ ὁποῖον λέγει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς ἀναπλήρωσιν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπιστρατευθέντων ἢ ἀποσπασθέντων ὡς ἐπιθεωρητῶν δύνανται ν’ ἀποσπῶνται ἢ προσωρινῶς νὰ διορίζωνται δημοδιδάσκαλοι ἢ διδασκάλισσαι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρο 4 τοῦ νόμου 564» Ἔχω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ παρακαλῶ, ἐὰν τὴν ἐγκρίνητε καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ὑπουργὸς, νὰ τὴν προσαρμόσωμεν ὡς δευτέραν παράγραφον· νὰ προστεθῶσι λοιπὸν τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκεται). «Ἐπίσης πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωνται προσωρινῶς οἱ ὁπωσδήποτε συνταξιοῦχοι καθηγηταὶ γυμνασίων, σχολάρχαι καὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι. Διότι δὲν ἔχομεν, κύριοι, διδακτικὸν προσωπικὸν ἀνάλογον πρὸς τὰς κενωθείσας ἐκ τῆς ἐπιστρατείας θέσεις. Πῶς θὰ εὕρητε νὰ διορίσητε, κύριε Ὑπουργέ, διδασκάλους ἐκεῖ ὅπου ἔγειναν κενὰ ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως; ποῦ θὰ εὕρητε τὸ προσωπικὸν ἐὰν δὲν καλέσητε εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τοὺς συνταξιούχους; Ταῦτα τὰ λέγω πρὸς ὑμᾶς, διότι μετέβην εἰς τὸν Τμηματάρχην τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως κ. Γεωργαντᾶν καὶ μοῦ λέγει ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι, διότι ἀπελύθησαν λόγῳ ἀνεπαρκείας, ἢ δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγώ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῦ θὰ εὕρητε τὸ προσωπικὸν νὰ συμπληρώσητε τὰ κενά; Διότι ὑπάρχουσιν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑπὲρ τοὺς 150 μαθητὰς καὶ εὑρίσκονται ταῦτα ἢ μὲ ἕνα γέροντα διδάσκαλον ἢ παντάπασιν ἄνευ οὐδενὸς διδασκάλου.

§209Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ θὰ εἶναι καὶ οἰκονομία διὰ τὸ Κράτος.

§210Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε ἀναπληροῦται διὰ τοῦ ἄλλου ἄρθρου 8, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ἐπιτρέπεται νὰ ἀνατίθεται εἰς αὐτοὺς κεκτημένους πτυχίον διδάκτορος.» Εἶναι ὁ ͵ΔΟΒʹ νόμος.

§211Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς μοῦ εἶπεν αὐτό, ὅτι δὲν δυνάμεθα, δυνάμει τοῦ νόμου, νὰ διορίσωμεν συνταξιούχους· λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία μου διότι διὰ τὸν ͵ΔΟΒʹ νόμον ποῦ ἀναφέρει, ὁ κ. Βελέντζας, ὁ διακόψας με, δὲν ὁμιλεῖ ὁ νόμος αὐτὸς περὶ συνταξιούχων ἀλλὰ μόνον ὁμιλεῖ διὰ τοὺς διδασκάλους τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν ἐνεργείᾳ, τοὺς ἀπὸ σχολείου εἰς σχολεῖον μετατιθεμένους ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας.

§212Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καλὸν θὰ ἦτο, ἐφόσον μάλιστα ὑπάρχῃ ἔλλειψις, αὐτοὶ οἱ καλούμενοι βοηθητικοὶ δημοδιδάσκαλοι καὶ ὑποδιδάσκαλοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἵνα οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μάχιμοι, ἀποσπασθῶσιν εἰς τὰ σχολεῖα, διότι φρονῶ ὅτι καλυτέραν ὑπηρεσίαν θὰ προσφέρωσιν εἰς τὰ σχολεῖα, παρὰ ἐὰν κουβαλῶσι τὴν κουραμάναν ἢ ἐὰν κάμνωσιν ἄλλην τοιαύτην σχετικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἐγὼ μόνον γνωρίζω ὅτι εἶναι εἰς 17 βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοιοῦτοι ὑποδιδάσκαλοι καὶ δημοδιδάσκαλοι.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (Ἀναγινώσκεται).

§214Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἡ ἐπανάληψις τοῦ ἰσχύοντος νόμου ͵ΔΟΒʹ. Ὁ ἴδιος νόμος ͵ΔΟΒʹ ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι «ἐπιτρέπεται καὶ ἡ ἀπόσπασις κατωτέρου βαθμοῦ σχολεῖα» καὶ μὲ μίαν ἄλλην ἀκόμη διαφοράν, τὴν ἑξῆς. Ὅταν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος αὐτὸς κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1913 ὁ κ. τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἐκράτησε δι’ ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἀποσπάσεως ἄνευ γνώμης οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐκ τῶν καθεστηκυιῶν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει ἀρχῶν. Βεβαίως δὲν θέλω ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργόν, ὅπως καὶ ἀπὸ τὸν πρώην Ὑπουργόν, νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔφερον ἀντίρρησιν, πολλῷ δὲ μᾶλλον δὲν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ἐπαναληφθῇ καὶ πάλιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπανελήφθη κατὰ τὸ 1913· ἀπεσπάσθησαν τότε, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 27 τὸν ἀριθμὸν καθηγηταὶ καὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι ἐξ Ἀθηνῶν· ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς ἀπέσπασεν· εἶχε τὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος νὰ τοὺς ἀποσπάσῃ, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν μετέβη εἰς τὰς θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀπεσπάσθησαν· ἔτρεξαν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς καὶ ἔλεγον εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὁ μὲν εἷς εἶναι πατὴρ πολλῶν τέκνων, ὁ ἄλλος ἔχει οἰκογένειαν νὰ προστατεύσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, ὁ ἄλλος ὅτι ἀποθνήσκει ἡ σύζυγός του κλπ. καὶ τοιουτοτρόπως παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν διδασκάλων ἐπετεύχθη νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν ἀπεσπάσθη. Διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ ἴδιον ἐν προκειμένῳ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν καὶ ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸν τρόπον τῆς διατυπώσεως. Ἐγὼ λέγω «μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν».

§215Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδεία.). Ὄχι μετ’ ἀπόφασιν ὑποχρεωτικήν. Μετὰ πρότασιν.

§216Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἅμα εἴπωμεν «ἀπόφασιν», εἶναι ὑποχρεωτική. Ἐὰν θέλητε, εἴπετε: «μετὰ πρότασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου». Ἀλλ’ ἅμα λέγετε ὅτι θέλετε πρότασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ αὐτὸν, τότε προτιμότερον νὰ λέγητε: «μετὰ πρότασιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ», διότι ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς θὰ εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ τὴν ἄμεσον ἐπὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐπίβλεψιν καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ γνωρίζῃ περίπου καὶ τὰ πρόσωπα τῶν διδασκάλων καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς θὰ προτείνῃ πρὸς ἀπόσπασιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρέπει ν’ ἀποσπασθῶσιν, ἄνευ βλάβης καὶ τῶν ἀτόμων καὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§217Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχω περὶ μεταθέσεως «μετ’ ἀπόφασιν.»

§218Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. «Μετ’ ἀπόφασιν» ἔχετε;

§219Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§220Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν δύναται νὰ εἶναι μετ’ ἀπόφασιν, διότι ἡ ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις, διότι, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνήσεως, δὲν δύνασθε ἀπ’ ἐδῶ νὰ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἀρνήσεως.

§221Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διὰ νὰ προλάβωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπάθατε σεῖς.

§222Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πᾶσα ἀσφάλεια ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀπόφασις.

§223Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ αὐτὸ εἶπον εἰς τὴν τροπολογίαν καὶ εἶμαι σύμφωνος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, κ. Ὑπουργέ, προνοεῖ τὸ ἄρθρον 7, διότι ὁ Νόμος 306 ἰσχύει ἐν εἰρήνῃ, ἐκεῖ εἶναι πρότασις.

§224Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατὰ πρότασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου οἱ δὲ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου.

§225Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐφόσον ἔχομεν ἀνάγκην λειτουργῶν δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, παρὰ εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρίσκωνται νὰ εἶναι δυνατὸν προσωρινῶς νὰ ἀποσπῶνται τῆς λειτουργίας τῶν σχολείων.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§227Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς προθεσμιῶν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κανονισμοῦ συντάξεως τραυματιῶν καὶ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν πολέμων 1912–1913» καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως στέρξῃ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§230Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποβάλω παράκλησιν ἵνα προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια τῶν ὁποίων τὸ κατεπεῖγον ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§231Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως συναινέσῃ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ τεθῇ προθεσμία πενθήμερος.

§232Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τετραήμερος.

§233Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἥτις Ἐπιτροπὴ θὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις της, νομίζω δὲ ὅτι τοῦτο θὰ συντελέσῃ μᾶλλον εἰς κέρδος παρὰ εἰς ἀπώλειαν χρόνου, διότι ἡ ἐπεξεργασία τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν ψήφισιν αὐτῶν.

§234Γ. ΠΩΠ. Νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§235Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν. Αἱ ἐκθέσεις αἱ εἰσηγητικαὶ τῶν νομοσχεδίων ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὴν Δευτέραν τὸ ἑσπέρας νὰ ὑποβληθῶσιν.

§236Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τετραήμερος προθεσμία, μέχρι τῆς Τρίτης τὸ ἑσπέρας νὰ ἔχωσι περατωθῆ.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 17ου μέχρι τίνος;

§238Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μέχρι τοῦ 28ου.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τοῦ 28ου. Παραπέμπονται λοιπὸν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴν ἐνισχυομένην διὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Ζαβιτζιάνου, Ν. Βελέντζα, Π. Πετροπουλάκη, Μ. Στελλάκη, Δ. Λόντου, Μ. Κακαρᾶ, Λ. Τσουκαλᾶ, Κ. Σπυρίδου, Α. Μιχαλακοπούλου, Α. Κασσαβέτη καὶ Λ. Νάκου. — Ἐπίσης οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ συγκροτήσεως τοῦ ἐν Κρήτῃ Συμβουλίου ἐκτελέσεως ἔργων κοινῆς ὠφελείας», παρακαλοῦσι δὲ τὴν Βουλὴν νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. — Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη — Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ δανείου 15.000.000 δραχμῶν χρυσῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) — Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων προκληθέντων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν συμβάσεων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§242Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν, διότι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 11 θὰ ἔχῃ συζήτησιν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἔχῃ συζήτησιν;

§244Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12.

§245Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄς ἀναβληθῶσι διὰ νὰ συζητηθῶσιν αὔριον.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται διὰ νὰ συζητηθῶσιν αὔριον ὡρισμένως. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβολαίων συναφθέντων μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰδικῶν ἀλλοδαπῶν».

§247Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τυπωθῶσιν αἱ συμβάσεις, τὰς ὁποίας ψηφίζομεν ἢ νὰ γίνῃ γνωστὸν ποῦ εἶναι τυπωμέναι.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἡ εὐχή, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τυπωθῶσιν αἱ συμβάσεις ἢ νὰ ὑποδειχθῇ ὁ τόπος, εἰς ὃν δύνανται νὰ ἀναγνώσωσιν αὐτάς. — Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ γυναικῶν νοσοκόμων ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον 536 τῆς 27 Δεκεμβρίου 1914» περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκίνης.

§249Π. ΓΚΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν συντάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον χαιρετίζω ὡς ἀπαρχὴν λύσεως σκοπιμωτέρας διὰ τὸ πολεμικὸν Ναυτικόν, τοῦ μεγάλου ζητήματος τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων τοῦ Ναυτικοῦ. Πάντοτε εἰς τὸ ναυτικὸν ὑπῆρξεν τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἡλικιῶν, αἵτινες περιττεύουσιν ἐν περιπτώσει ναυτικῆς ἐπιστρατεύσεως. Νομίζω ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἐδόθη μέχρι σήμερον καὶ διὰ νόμου ἔχει θεσπισθῆ δὲν εἶναι ἡ ἐπωφελεστέρα διὰ τὸ πολεμικὸν ἡμῶν Ναυτικόν. Ἀναγνωρίζω τὸ δύσκολον τῆς λύσεως καθόσον ὡς γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν ναυτικὸν κόσμον ἡ ἐν εἰρήνῃ κατάστασις τοῦ πολεμικοῦ ἐκπροσωπεῖ τὰ πέντε ἕβδομα ἢ τὰ πέντε ὄγδοα τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, παρουσιάζεται δὲ τὸ μέγα ζήτημα ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ναυτικὸν ἐπιστρατεύει ὅλας τὰς ἡλικίας τί θέλει πράξῃ διὰ τὰς ἡλικίας τὰς περιττευούσας; Δὲν νομίζω ὅτι ὁ ναύτης, ὁ ἀληθὴς ναύτης, ὅπως εἶναι ὁ Ἕλλην, ὁ ὁποῖος κινεῖ τὸν θαυμασμὸν ὅλου τοῦ κόσμου διὰ τὰς ναυτικὰς αὐτοῦ ἀρετὰς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλὸς στρατιώτης, ὅταν μάλιστα καλεῖται ὡς στρατιώτης πλέον αὐτὸς νὰ ὑπηρετήσῃ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας, ἐνδιαίτης καὶ ἄλλας διαφόρους παρὰ ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας θὰ τῷ ἐπετρέπετο νὰ τῆς χρησιμοποιήσῃ τὰς ἰδιότητας αὐτοῦ πρωτίστως ὡς ναύτου, καὶ ἐπὶ πλέον ὅταν καλεῖται νὰ ὑπηρετήσῃ ὑπὸ βαθμοφόρους ἄλλους παρὰ ὑπ’ ἐκείνους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐσυνήθισε νὰ ὑπηρετῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς κληρουχίας του. Ἐὰν εἶχον ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν κυριαρχοῦσαν γνώμην ἤθελον ταχθῆ καὶ ἀποδεχθῆ τὴν ἄκραν λύσιν νὰ μὴ καλοῦνται αἱ περιττεύουσαι ἐφεδρεῖαι αἱ ναυτικαὶ ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ κακὸν ὁ πραγματικὸς ναύτης ἐμποροπλοίαρχος μηχανικὸς καὶ κυβερνήτης ἐμπορικοῦ πλοίου νὰ ἀλλάξῃ ὅλας συνηθείας τοῦ βίου του καὶ νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου καὶ εἰς τὰς πεδιάδας τῆς Μακεδονίας. Τὸ Ναυτικὸν τὸ ἐμπορικόν, τὸ ὁποῖον ἐν καιρῷ πολέμου προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας χάνει τοὺς καλλίστους αὐτοῦ ὑπηρέτας, ἐνῷ ὁ στρατὸς ἀποκτᾷ χειρίστους στρατιώτας. Διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ προκειμένου τάσσομαι ὁλοψύχως μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀφοῦ ἀρχίζει καὶ κάμνει τὸ πρῶτον βῆμα καὶ ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία κατανοεῖ τὰ ἄτοπα τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ εὐεργέτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ δώσῃ διὰ τοῦ ὑπὸ τροποποίησιν ἄρθρου βʹ. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τοὺς πλοιάρχους, τοὺς ὁποίους ζητεῖ διὰ τὸ Ναυτικὸν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν προϋπηρετήσει νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς κυβερνήτας τῶν μικρῶν ἱστιοφόρων τοὺς ἀληθινοὺς αὐτοὺς λύκους τῆς θαλάσσης. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ἡ ὥρα διὰ νὰ σᾶς κουράσω, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τί παθαίνει ὁ ἀληθὴς ναύτης ὅταν τὸν τοποθετεῖτε εἰς τὴν ξηράν. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἓν γεγονός. Ὅσοι κατάγονται ἐκ τῶν ναυτικῶν μερῶν, καὶ ἔχουσιν διέλθει ἀπὸ ἱστιοφόρα πλοῖα καὶ ἰδίως οἱ γεροντότεροι θὰ ἤκουσαν τὰς ὑλακὰς τῶν κυνῶν τῶν κοινῶς λεγομένων καραβοσκύλων. Τὰ καραβόσκυλα αὐτὰ μόλις ὀσφραίνονται ὕπαρξιν ἀνθρώπων τόσον ἐρεθίζονται ὥστε δὲν ἀφήνουν σχοινίον ἢ ξύλον εἰς τὸ πλοῖον καὶ προσπαθοῦν νὰ καταξεσχίσουν τὰ πάντα. Ἐὰν ὅμως τὰ βγάλετε εἰς τὴν ξηρὰν σᾶς βεβαιῶ ὅτι καὶ τὸ κυνάριον ἀριστοκράτιδος κυρίας, τὸ καλομαθημένο εἰς τοὺς καναπέδες θὰ τὸ τρέψῃ εἰς φυγήν. Αὐτὸ παθαίνει καὶ ὁ ἀληθινὸς θαλασσινός, ὅταν τὸν βγάζετε εἰς τὴν ξηράν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν. Τὸ «προϋπηρετήσαντες» νὰ λείψῃ, καὶ νὰ δεχθῇ ὅπως, πάντες οἱ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἀνήκοντες στρατιῶται κλπ. καὶ εἰς τὴν λέξιν «πλοίαρχοι ἢ μηχανικοὶ» νὰ τεθῇ «καὶ κυβερνῆται.»

§250Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί.

§251Π. ΓΚΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἴσως θὰ φέρῃ σύγχυσιν εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὅλου σχεδίου δὲν ἔχω ὅμως καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο ἂν θὰ ἐγένετο δεκτόν, ἀπ’ ἐναντίας τὸ ἐπιθυμῶ. Παρουσιάζει καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον ἡ κειμένη νομοθεσία. Εἰς τόπον κατ’ ἐξοχὴν ναυτικόν, ὅλοι οἱ ἐργάται θαλάσσης οἱ ἐμποροπλοίαρχοι οἱ μηχανικοὶ δὲν εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ναυτικῆς ἀλλ’ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐξ ἧς ζητεῖ αὕτη τὸν ἐμποροπλοίαρχον ἢ τὸν μηχανικὸν δι’ εἰδικὴν ὑπηρεσίαν δηλαδὴ τὰ τέκνα της. Διότι διὰ τῆς παρούσης νομοθεσίας οἱ ἔφεδροι ἐμποροπλοίαρχοι, οἱ μηχανικοί, οἱ κυβερνῆται, οἱ θερμασταὶ ὑπάγονται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ καὶ ὁσάκις ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην τοιούτων τοὺς ζητεῖ ἐκεῖθεν. Αὐτὰ τὰ ἄτοπα παρουσιάζονται, νομίζω δ’ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αἴρονται κατὰ πολὺ τὰ ἄτοπα ταῦτα.

§252Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Συναδέλφου πρέπει νὰ ἐπεκταθῶσιν καὶ ἐπὶ τῶν διαφόρων βαθμοφόρων. Καὶ ἔχω περὶ τούτου τροπολογίαν.

§253Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Προκειμένου περὶ τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν σοβαρῶς αἱ τροπολογίαι τῶν κ.κ. Συναδέλφων, νομίζω δὲ προτιμότερον νὰ ὑποβληθῶσιν ἐγγράφως διὰ νὰ μελετηθῶσιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του ἐπ’ αὐτῶν.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιφυλάσσεται διὰ τὰς τροπολογίας.

§255Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν συμπληρώνουσα τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀφορῶσα τοὺς μὴ ὑπηρετήσαντας ἐκτὸς τῶν ἀνυποτάκτων. Αὐτὴ ἡ τροπολογία νὰ προστεθῇ ἐδῶ.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐδόθη ἐγγράφως.

§257Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§258Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εὐτυχῶς προΐσταται τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀνὴρ ἐκ ναυτικῶν δήμων καταγόμενος ἀλλὰ καὶ Ναύαρχος τοῦ ἐνδόξου Ἑλληνικοῦ στόλου καὶ ἑπομένως γνωρίζων πόσον εἶναι δύσκολον εἰς κυβερνήτας πλοιάρχους καὶ ναυτιλομένους ἐν γένει νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν ξηράν. Πολλάκις ἠναγκάσθησαν νὰ λιποτακτήσωσιν οἱ ἐκ ναυτικῶν δήμων μεταφερόμενοι εἰς τὴν ξηράν, καίτοι ἡ λιποταξία ἦτο σπανιωτάτη εἰς τὰς τάξεις των. Τόσον δύσκολον ἐθεώρουν τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν δὲ τὸ πρᾶγμα εἶναι δύσκολον διὰ τοὺς ἁπλοὺς στρατιώτας, εἶναι δυσκολώτερον διὰ τοὺς κυβερνήτας καὶ τοὺς πλοιάρχους Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον γενικώτερον, ἵνα μὴ μεταφέρωνται ἐκ τοῦ ναυτικοῦ εἰς τὴν ξηράν. Πολλάκις τὸ ναυτικὸν ζητεῖ πρόσωπα, κατάλληλα διὰ τὰς ὑπηρεσίας του, κυβερνήτας καὶ πλοιάρχους τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην εἰς τὰ μεγάλα ἀτμόπλοια καὶ τὰς ἐπιτάξεις, διότι οἱ ναυτικοὶ εἶναι εἰς τὴν ξηράν. Ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν εἶναι πολὺ ἀναγκαιοτέρα εἰς τὴν θάλασσαν καὶ εἶναι πολὺ ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Σπετσῶν, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις καὶ εἰς τοὺς κυβερνήτας τοὐλάχιστον ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς δεκανεῖς νὰ γίνῃ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς.

§259Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν ὅτι ὑπάρχει ὁμοφωνία ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἡ πρωτοβουλία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἀρίστη. Ἐὰν ἤθελον νὰ προσθέσω ἐπιχειρήματα εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος Ναύαρχος κ. Γκίνης περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ναυτικῶν ἐν ξηρᾷ δὲν ἔχω ἢ νὰ ἀναδράμω εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν διαφόρων ναυτικῶν ἀγημάτων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὴ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν ναυτῶν εἰς τὰ ἔργα τῆς ξηρᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατό τις νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἶναι ὅτι εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὡς ἀπαρχή, νὰ φανῇ θαρραλεώτερος καὶ νὰ ἀποδώσῃ τοὺς ναύτας εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Γ. Ἐπιτελείου τῆς ξηρᾶς.

§260Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὀρθώταται αἱ παρατηρήσεις τῶν Κυρίων προαγορευσάντων νομίζω ὅμως ὀρθὸν νὰ παραπεμφθῶσιν τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της μέχρι τῆς Δευτέρας.

§261Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν πρόκειται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν τὰ ἀποσύρω.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διατηρήσεως καὶ κατατάξεως τῶν ἐν τῇ Νήσῳ Σάμῳ προσωρινῶς διωρισμένων Οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν.) — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θαλασσίας ὑπηρεσίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ».

§263Π. ΓΚΙΝΗΣ. Συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου ἡ ἀρχὴ τοῦ ὁποίου ἀνταποκρίνεται πληρέστατα πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ ὅμως αὐτὸν νὰ ἀπαλείψῃ....

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά· πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς. — Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς § γʹ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 166 ὡς ἔχει τροποποιηθῆ οὗτος διὰ τοῦ νόμου 614 τῆς 18 Ἰανουαρίου 1915.» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς διὰ δημοπρασίας ἐνοικιάσεως τῶν δημοσίων κτημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγορᾶς τῆς ἐν Τάντᾳ τῆς Αἰγύπτου οἰκίας τῆς προερχομένης ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Π. Βασάνη.» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ ἀποζημιώσεως ἰδιοκτητῶν ἐπιταχθέντων ἐν Πειραιεῖ κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1914 ἐπὶ Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων φορτίων ἀνηκόντων εἰς ἀλλοδαπούς.» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκδικάσεως ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τῶν ὑπολόγων τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων χωρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, περὶ παροχῆς δανείου 1.650.000 δραχμ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 395 τῆς 17 Νοεμβρίου 1915 «περὶ παύσεως πληρωμῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν Νέων Χωρῶν ἀπεσπασμένους δημοσίους πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ἐν γένει» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νομοσχεδίου «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τῆς χρήσεως 1915». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1914 ἐκ δραχμῶν 41,798». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1914 ἐκ δραχμῶν 1.056.744.90». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπιτρέπῃ ὑπ’ ἀτομικήν μου εὐθύνην νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. Τοῦτο γίνεται ἵνα κατορθωθῇ ἡ λῆψις ἀποσπάσματος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τοῦ ἀφορῶντος τὰ μέτρα τῆς συγκοινωνίας, ἵνα λειτουργήσῃ τὸ Στρατιωτικὸν ταχυδρομεῖον. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῇ τοῦτο. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται).

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔριον ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.).