1915.08.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4Η

(Τετάρτη 19 Αὐγούστου 1915).

(Ὥρα 5.25′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτζιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ἡ κοινότης Ἀστακοῦ παρακαλεῖ ὅπως τὸ βαλανίδιον μὴ θεωρηθῇ λαθρεμπόριον πολέμου καὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή του. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Ι. Λεκανίδης παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 100 τοῦ 1915 Β. Διάταγμα καὶ ἀπαλλαγῶσι τῶν ἐξετάσεων διὰ τὴν προαγωγὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ οἱ ἐνωμοτάρχαι. — Οἱ κάτοικοι Κιάτου διαμαρτύρονται διὰ τὴν αἰσχροκερδῆ ὑπερτίμησιν τῶν σταφιδοκιβωτίων. — Οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ τοῦ χωρίου Μεγάλο Νεσέλι παρακαλοῦσιν ὅπως ἀνανεωθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου 138 μέχρις ὁριστικῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. — Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ κάτοικοι καὶ παρεπιδημοῦντες Καστελλορίζιοι παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν βουλευτήν των καὶ παρακαθήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. — Οἱ κάτοικοι Πρεμετῆς παρακαλοῦσιν ὅπως λυθῇ αἰσίως καὶ ταχέως τὸ ζήτημα τῶν Βορειοηπειρωτῶν βουλευτῶν. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Κορίνθου παρακαλεῖ ὅπως μὴ μετατεθῇ ἡ ἕδρα 3ου Πεδινοῦ πυροβολικοῦ συντάγματος. — Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1914 ἐκ δραχμῶν 411.139.64». — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1914 ἐκ δρ. 4.456.845.71.» — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου καὶ 3 Ἰουνίου ἐ. ἔ. Β. Δ. περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Ἰουλίου ἐ. ἔ.» τῆς χρήσεως 1915 καὶ περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῶν μηνῶν Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου τῆς αὐτῆς χρήσεως». — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς τῶν καθυστερουμένων ἐσόδων τῶν χρήσεων 1912–1913 καὶ 1914 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1915». — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ 1915 καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν δηλώσεων ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ μεγάλων ζώων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Λαγοπάτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 651 «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς ἐμπορευμάτων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀργυρόπουλος ὑποβάλλει προσθήκην εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ 1915 κτλ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Τσουκαλᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 651 «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς καὶ ἐπανεξαγωγῆς ἐμπορευμάτων». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Σκιαδαρέσης καὶ Σ. Βαλαωρίτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ 1915 καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν δηλώσεων ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ μεγάλων ζώων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 651 κτλ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Βάλληνδας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 651 «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς καὶ ἐπανεξαγωγῆς ἐμπορευμάτων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου πρὸς προβιβασμὸν τῶν μονιμοποιηθέντων ἐφέδρων ὑπολοχαγῶν κτλ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Σκιαδαρέσης, Σ. Βαλαωρίτης καὶ Ε. Βελλιανίτης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ χορηγίας βοηθήματος εἰς τοὺς ἀπόρους σεισμοπαθεῖς Λευκάδος καὶ περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 594 τοῦ 1915». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 594 τῆς 20 Ἰανουαρίου 1915 «περὶ παροχῆς χρηματικοῦ βοηθήματος ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν Λευκαδίων καὶ εὐεργετικῶν καὶ προστατευτικῶν ὑπὲρ αὐτῶν διατάξεων». — Αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐκθέσεις ἐπιτροπῶν καὶ τροπολογίαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βοστάνης αἰτεῖται 15ήμερον ἀπουσίας ἄδειαν. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ζητάκης αἰτεῖται 5ήμερον ἀπουσίας ἄδειαν. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν ὑποβάλλουσι σχέδια νόμων «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1915» μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν. (Ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως κηρύσσει κατεπείγοντα ταῦτα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων — Ὁ κ. Κ. Καζαντζῆς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ δύο προτάσεις νόμου.

§3Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον τὸ πρῶτον ἐνώπιον ὑμῶν, μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, διὰ δύο ζητήματα ζωτικώτατα, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, καθόσον τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὴν ἑνότητα τοῦ Ἔθνους, τὸ δὲ ἕτερον τὴν ἰσοπολιτείαν τῶν δύο τμημάτων αὐτοῦ. Εἶναι φυσικόν, ὅτι αἰσθάνομαι συγκίνησιν μεγάλην. Δὲν θὰ σᾶς ἀποκρύψω, κύριοι, ὅτι ἐπόθησα τὴν στιγμὴν αὐτὴν δι’ ὅλου τοῦ βίου καὶ τὴν ἐπόθησα ἐξ ὅλης ψυχῆς, ἐξ ὅλης καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας. Ἔζησα ὁλόκληρον τὴν ζωήν μου μὲ ἓν ὄνειρον, μὲ ἕνα πόθον, μὲ μίαν ἐλπίδα, τὰ ὁποῖα ἐσβέσθησαν ἐκ φόβου ἢ μᾶλλον ἐκ δειλίας καὶ ἀπογοητεύσεως, ἀλλὰ πάντοτε ἐπεθύμουν ν’ ἀξιωθῶ νὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐλευθέρας Ἠπείρου. Τὰ γεγονότα ὑπερηκόντισαν τὰς προσδοκίας μου καὶ ἡ ἐπέκτασις τῆς Ἑλλάδος ἔφθασεν ὄχι, ὡς ἤλπιζον, μέχρι Καλαμᾶ, ἀλλὰ ἔφθασε μέχρι τοῦ Ἀώου καὶ Νέστου, πολὺ δὲ πιθανὸν νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι Γενούσου. Ἀλλὰ ἐὰν αἱ προσδοκίαι μου ὑπερηκόντισαν κατὰ ποσὸν καὶ κατὰ μέγεθος δὲν εἶνε τὸ αὐτὸ καὶ κατὰ ποιόν. Θὰ σᾶς ἠπάτων, κύριοι, ἀπάτην ἀναξίαν τῆς θέσεώς μου ἐὰν ἤθελον σᾶς ἀποκρύψῃ τὴν ὀδύνην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι. Ἡ ἀπαγοήτευσις ὑπῆρξεν μεγίστη, ἡ πικρία ἄκρατος καί, ὡς γνωρίζετε, ἐκ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας ὁμιλεῖ τὸ στόμα. Ἐμείναμεν, κύριοι, ἐπὶ μακρὸν ἔξω τοῦ νυμφῶνος, ὁ ὁποῖος ἠνοίχθη διὰ τῆς ἀπελευθερώσεως. Ἡ ἀναμονή, ἡ μακρά, ἠνάγκασε τοὺς ἐντὸς τῆς αἰθούσης νὰ κλείσωσι τὰ αὐτιά των εἰς τὰς παρακλήσεις καὶ εἰς τὰς κραυγάς. Δὲν εἶχον αὐτιὰ παρὰ ἤκουον εἰς τὸν μαγικὸν πλαγίαυλον.

§4Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁμιλήσατε σαφέστερον.

§5ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶνε μία ὕβρις.

§6Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Παρακαλῶ νὰ περιμένητε. Κύριοι, γνωρίζω, ὅτι σᾶς φαίνεται παραχορδία αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἡ ἐκλογή μου δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη ὅπως ἔλθω καὶ ψάλλω αἴνους.

§7Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὑβρίζετε.

§8Ν. ΞΗΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε τώρα εἶνε παραχορδία.

§9Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Καὶ ἡ ἐκλογή μου ὑπῆρξε παραχορδία, διότι ἀντιπροσωπεύω καὶ τὴν δουλεύουσαν Ἤπειρον καὶ τὴν πληρώνουσαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχεν οὐδεμίαν πρόθεσιν ὁ κ. βουλευτὴς νὰ ἐξυβρίσῃ.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκάλεσεν.

§13Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Καζαντζῆ, εἴπατέ το καθαρά, ὅτι ὁμιλεῖτε διὰ τοὺς πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως (θόρυβος).

§14Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶνε ὅτι ἐδημιουργήθησαν κίνδυνοι μεγάλοι ἐν ταῖς Νέαις Χώραις. Ἐκτὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου διεσπάρησαν μὲ γεμάτα τὰ χέρια σπέρματα δυσπιστίας καὶ διχονοίας μεταξὺ τῶν δύο τμημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅταν τὸ πρῶτον εἶνε ὑποτελὲς εἰς τὸ δεύτερον, θὰ ἀναγνωρισθῇ δὲ βραδύτερον ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, τῆς φαυλοκρατικῆς, προσέφερε μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, καθόσον συνήνωσε τὰ δύο τμήματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ (χειροκροτήματα). Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου θὰ ἐπανέλθω. (θόρυβος).

§15ΖΗΣΗΣ ΙΑΤΡΟΥ. Νὰ ἀφίσῃ ἡ πλειονοψηφία τὸν ἀγορεύοντα νὰ ὁμιλήσῃ (θόρυβος).

§16Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίξατε τὴν ἀπειρίαν τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον πέντε λεπτὰ δὲν ὡμίλησεν, ἀλλ’ οὔτε δύο λεπτά, διακοπτόμενος συνεχῶς. Ἡμεῖς εὐλαβούμεθα καὶ αὐτὰ τὰ λάθη καὶ τὰ παραπτώματα τῶν κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐκ τῶν νέων χωρῶν καί, ἐὰν ὑποπέσωσιν εἴς τι, θὰ γίνωσιν ἀνεκτοί.

§17Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Αἱ προτάσεις νόμου, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω ἀνάγονται εἰς δύο θέματα, ὡς εἶπον, εἰς τὴν ἑνότητα τῶν δύο τμημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τὴν ἰσοπολιτείαν αὐτῶν. Δὲν σᾶς διαφεύγει, κύριοι, ὅτι αἱ τύχαι ἡμῶν ἐκρίνοντο ἐρήμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐγένετο παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν θ’ ἀρνηθῆτε, ὅτι οὔτε τὰς συνθήκας οὔτε τὰ πρόσωπα τῶν χωρῶν ἡμῶν ἐγνώριζον. Κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ὑπάρχει προηγούμενον, καθ’ ὃ ἡ Βουλὴ ἀνεκάλεσε τὰ διατάγματα τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος ἐν τῇ αἰθούσῃ).

§18Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. Προστατεύσατε τὸν ρήτορα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ κάμνω. Καθήσατε.

§20Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἡ Βουλή, ἡ νομοθετήσασα ἐπὶ διετίαν, ἦτο ἐκλελεγμένη ἀπὸ τὸ ἥμισυ τῆς ἐπικρατείας, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 66 § 2 τοῦ Συντάγματος, αἱ ἐκλογαὶ διατάσσονται καὶ ἐνεργοῦνται καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Ἐν τῷ δικαιώματι τῆς ἰσοπολιτείας τῶν δύο τμημάτων τῆς Ἑλλάδος καταθέτω τὴν πρότασιν νόμου, ἥτις δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ κανένα συνάδελφον τῶν νέων χωρῶν καὶ τὴν ἀναθέτω εἰς τὴν ὁμοφροσύνην καὶ γενναιοφροσύνην τῶν συναδέλφων ἐκ τῶν παλαιῶν χωρῶν πρὸς ἀναθεώρησιν ἀδικήματος γενομένου εἰς τὰς νέας χώρας διὰ τῆς νομοθεσίας, εἰς ἣν δὲν ἔλαβον μέρος ἀντιπρόσωποι τῶν νέων χωρῶν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§22Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Τὸ δεύτερον περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐκλεγέντων ἀπὸ τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Πάντες γνωρίζετε ὅτι τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Ἠπείρου εἶναι ἀναπόσπαστον ἀπὸ τὴν λοιπὴν Ἤπειρον. Δὲν ἐπολέμησαν ἐπὶ δύο ἔτη, οὔτε ἔκαυσαν τὰ σπίτια των οἱ ἄνθρωποι καὶ δὲν ἐρημώθη ἡ χώρα, ἵνα ἀφεθῇ ἕρμαιον τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωσιν ἀντιπροσώπους εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἀφοῦ στρατεύονται καὶ φορολογοῦνται καὶ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὁριστικῶς προσηρτημένοι εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἠπειρώτας καὶ τοὺς ἐξ Ἠπειρωτῶν καταγομένους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντιπροσωπεύουσι τὴν Ἤπειρον, ὡς ὁ κ. Μαλλιόπουλος καὶ οἱ λοιποί, ἀλλὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θεσσαλίαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§24Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Δὲν ζητῶ τὸ ἐπεῖγον, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν ταχεῖαν διανομήν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν σταφιδοκτημόνων Κορινθίας.

§26Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἀναφορά μου ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔτι δὲ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναλόγως τῆς διδομένης μορφῆς εἰς τὴν μέριμναν τοῦ Κράτους πρὸς προστασίαν τῶν συμπολιτῶν μου. Πρόκειται περὶ τῆς προστασίας τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἐν γένει τῆς Πελοποννήσου, ἰδίᾳ δὲ τῆς Κορινθίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ἰδιαιτέρως νὰ ἀντιπροσωπεύω. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ὑπέστησαν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος πολλὰς θεομηνίας, ὄχι μόνον ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀπέρρευσαν ἐκ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ περιπλοκῶν εἰς τὰς συναλλαγάς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ περονοσπόρου καὶ ἐκ τῶν μεταπρατῶν τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, οἱ ὁποῖοι αἰσχροκερδέστατα εἰς ὑψηλοτάτας τιμὰς μετεπώλησαν τὸν χαλκόν, τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος εἶχε προμηθευθῆ, ὅπως διαθέσῃ εἰς χαμηλὰς τιμάς, ἀσφαλιζούσας τὸ κέρδος καὶ εἰς τοὺς ἀρχικοὺς μεταπράτας καὶ εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἀλλ’ ἡ θεομηνία εἶνε ἡ ἐκ τῆς ἀδείας, ἣν ἀδικαιολογήτως ἐχορήγησε τὸ Κράτος εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ Σιδηροδρόμου, ὅπως αὐξήσῃ τὰ κόμιστρα κατὰ 20%. Ἤδη τρίτη θεομηνία ἀπειλεῖ τοὺς συμπολίτας μου, ἡ ἐκ τοῦ συνδικάτου τῶν ἐν Πάτραις κιβωτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὰς περιστάσεις. Οὗτοι, διότι δὲν ἐπετράπη εἰσαγωγὴ ξυλείας, ἀνετίμησαν εἰς τὸ τετραπλοῦν τὰς τιμὰς τῶν κιβωτίων τῆς σταφίδος εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν, οἵτινες ἤλπιζον ὅτι θὰ ἀντίκρυζον διὰ τῶν τιμῶν τὰς ζημίας τοῦ περονοσπόρου, τῆς χαλάζης καὶ τοῦ ραντίσματος. Οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος ἐνδείκνυται μέριμνα τοῦ Κράτους πρὸς προστασίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῶν σταφιδοκιβωτίων. Τὸ πρᾶγμα δύναται διττῶς νὰ διορθωθῇ, πρῶτον ἐπιτρέποντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ὑλοτομίαν ἐξ ἐθνικῶν δασῶν, ὥστε νὰ χορηγηθῇ ξυλεία κιβωτίων δυναμένη νὰ προκαλέσῃ ἀνταγωνισμὸν καὶ ἐλάττωσιν τῶν τιμῶν ἐκ μέρους τῶν αἰσχροκερδῶν κερδοσκόπων τῶν Πατρῶν, δεύτερον δὲ καὶ κυρίως, ἐὰν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιτάξεως σίτου προστεθῇ, ὅπως ἡ Ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἐπιτάσσῃ τὴν ἀποθηκευμένην ἐν Πάτραις ἢ ἀλλαχοῦ ξυλείαν καὶ παραδίδῃ πρὸς κατασκευὴν κιβωτίων. Ἐὰν δὲν γείνουν ταῦτα, τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον, ἐλάχιστον πάντοτε, ζητοῦσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν μεγάλων ζημιῶν, ἃς ἐφέτος ὑπέστησαν, θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς κερδοσκόπους. Καταθέτω καὶ τὰς δύο αὐτὰς ἀναφορὰς διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ διατυπώσω καὶ τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιτάξεως σίτου».

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι συναφὴς πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 7. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§28Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ σταφιδικὸς κόσμος ἐκ Κορινθίας, διὰ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς, ἀνεκίνησεν, εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον διὰ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Πελοποννήσου. Ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ὑπέστη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη σοβαρὰ πλήγματα καὶ ἐξ αὐτῆς ἀκόμη τῆς Πολιτείας, εὐλόγως δὲ κατέχεται ἐκ δυσφορίας καὶ ἀγανακτήσεως διὰ τοῦτο. Οἱ Κύριοι Βουλευταὶ Ἀχαϊοήλιδος, ἀνέφερον χθὲς τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας προξενεῖ ἡ αὔξησις, ἡ παράλογος, τῶν κομίστρων τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου. Ἤδη συμβαίνει τὸ ἑξῆς· διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ὑπερβολικῆς, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ ἐγκληματικῆς τῶν σταφιδοκιβωτίων ἐπέρχεται ὑπέρογκος ζημία εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἄτομα ἐν Πάτραις, ἀσχολούμενα εἰς τὴν κιβωτοποιΐαν, κατήρτισαν τράστ, συνεκέντρωσαν δὲ ἐκεῖ εἰς ἀποθήκας ὁλόκληρον τὴν ξυλείαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκμεταλλευόμενοι τὴν γενικὴν εὐρωπαϊκὴν ἀνωμαλίαν, ὕψωσαν τὰς τιμὰς τῶν κιβωτίων ἀπὸ 80 λεπτὰ τὸ κιβώτιον, ὡς συνήθως πωλεῖται, εἰς 2 καὶ 60. Τὰ κιβώτια ὅμως εἶναι τὸ μόνον μέσον τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον πρὸς ἀποταμίευσιν καὶ ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, βαρύνει δὲ τὸν παραγωγόν, διότι ὁ ἀγοραστὴς ὑπολογίζει ἐν τῇ προσφερομένῃ τιμῇ καὶ τὰ διάφορα ἔξοδα, ἐν οἷς καὶ τὸ κιβώτιον, εἶναι δὲ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης καὶ κατ’ ἀνάγκην πολλοὶ ἀσχολοῦνται εἰς τὴν βιομηχάνευσιν τούτην τῆς κιβωτοποιΐας. Ἐν τούτοις, ἡ περισυλλογὴ τῆς ξυλείας καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εὑρίσκεται εἰς ὀλίγας χεῖρας Πατρινῶν ἐμπόρων, οἵτινες ὕψωσαν τὴν τιμὴν εἰς ὕψη δυσθεώρητα καὶ ἀπὸ 80 λεπτὰ ἔφθασεν ἡ ἀξία τῶν κιβωτίων εἰς 2.60, δηλαδὴ ἐτριπλασιάσθη. Ἡ τριπλασιασθεῖσα δὲ ἀξία θ’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος, διότι ἐὰν ἡ σταφὶς ἔχει σήμερον δραχμ. 200, καὶ εἶναι καλὴ τιμὴ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἐφέτος λόγῳ τῆς ἀξίας τῶν κιβωτίων κατὰ 30 δραχ. κατὰ χιλιάδα, μειοῦται ἡ ἀξία τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ 30 δραχμὰς καὶ ἀντὶ νὰ ἔχῃ 230 δραχ. τὸ χιλιόλιτρον, ἔχει 200 ἤδη, διότι τὸ περιπλέον ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν παραγωγὴν καὶ εἰσέρχεται εἰς τὰ θυλάκια τριῶν–τεσσάρων συγκεντρωσάντων τὴν βιομηχάνευσιν τῆς ξυλείας ἐν Πάτραις. Τοῦτο θεωρῶ σκανδαλῶδες. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ἀπέβλεψε μέχρι τοῦδε μετὰ στοργῆς καὶ ἐπροστάτευσε τὰ σταφιδικὰ συμφέροντα καὶ ἐν γένει τὰ λαϊκά. Ἤδη σήμερον βλέπω ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον ἀφορὸν τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων διὰ τῆς ἐπιτάξεως τροφίμων πρώτης ἀνάγκης, νομίζω, λέγω, καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐπέμβῃ, ὅπως διὰ τῆς δυνάμεώς του προστατεύσῃ καὶ τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ἡ ὁποία πολλὰ ἔπαθεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἐγὼ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ συζητουμένου ἀπόψε νομοσχεδίου θὰ προέτεινον, ὅπως μεταξὺ τῶν ἄλλων τροφίμων συμπεριληφθῇ καὶ ἡ ξυλεία, ὡς ὕλη πρώτης ἀνάγκης διὰ τὴν παραγωγήν, διότι τὴν θεωρῶ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν μίαν ἐπιβεβλημένην ἀνάγκην. Νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία, καὶ ἂν τὸ μέσον τῆς ἐπιτάξεως δὲν εἶναι τὸ προσῆκον, δύναται καὶ δι’ ἄλλου τρόπου νὰ ἐξαναγκάσῃ ἐμμέσως τοὺς συνενωθέντας σταφιδοκιβωτοποιούς, διὰ μειώσεως τῆς ἀξίας τῶν κιβωτίων, εἴτε ἐπιτρέπουσα τὴν ξύλευσιν δασῶν τινων, εἴτε, ἐργαζομένη ἡ Κυβέρνησις διπλωματικῶς, λύσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἰσαχθῇ ἡ ὑπάρχουσα ξυλεία ἐν τοῖς παραλίοις τῆς Αὐστρίας, ἡ ὁποία, λόγῳ τῶν ἀνωμαλιῶν, δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς Ἑλληνικοὺς λιμένας. Ὅπως δήποτε ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ζωτικώτατον.

§29Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον φέρει ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Κιάτου καὶ ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Κορινθίας, δὲν εἶναι ζήτημα τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει καιριώτατα ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν Πελοπόννησον καὶ ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν Ἑπτάνησον. Τὸ ζήτημα τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν σταφιδοκιβωτίων ἐνδιαφέρει, δύναμαι νὰ εἴπω, ὁλόκληρον τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ὁμιλῶν δὲ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Μεσσηνίας καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ἀχαλινώτου αἰσχροκερδείας, ἥτις ἀσκεῖται ἐπὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, αἰσχροκερδείας τῶν κατόχων ξυλείας ἐγχωρίου, αἰσχροκερδείας, ἥτις ὑποτιμᾷ τὰ προϊόντα ἡμῶν κατὰ 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, αἰσχροκερδείας κατὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ ὅπως τεθῇ φραγμὸς ἐπὶ προστασίᾳ τῆς παραγωγῆς τῆς Ἐθνικῆς, ἥτις τόσα ἔπαθε κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη καὶ τόσα πάσχει καὶ ἤδη ἀκόμη. Τὰ σταφιδοκιβώτια, διὰ τῶν ὁποίων ἐξάγεται ἡ σταφὶς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐτιμῶντο ἄλλοτε πρὸς 4 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν σταφίδος, ἤδη δὲ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν κατόχων ξυλείας ἀνεβίβασεν τὴν τιμὴν αὐτῶν κατὰ 10 λεπτά, οὕτως ὥστε ἡ τιμὴ τῶν κιβωτίων ἔφθασε 14 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν σταφίδος. Τὸ ζήτημα μὲ ἐνδιαφέρει ὡς ἀντιπρόσωπον τῆς Μεσσηνίας, μὲ ἐνδιαφέρει δὲ περισσότερον ἀκόμη διότι ἡ Μεσσηνία παράγει ὄχι μόνον 65,000,000 λιτρῶν σταφίδος, ἀλλὰ καὶ 30,000,000 σύκων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποκλειστικὴ παραγωγὴ τῆς Μεσσηνίας, διότι καὶ τῶν σύκων ἡ συσκευὴ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν γίνεται ἐν κιβωτίοις, τὰ ὁποῖα ὑπερετιμήθησαν, ὅπως καὶ τὰ τῆς σταφίδος. Ἡ ξυλεία ὅμως, τῆς ὁποίας γίνεται χρῆσις, εἶναι συνήθως ξυλεία ἐγχώριος, ξυλεία ὑλοτομουμένη εἰς τὰ δάση τῆς Ἀκαρνανίας, δὲν συνέτρεχε δὲ οὐδεὶς λόγος ἕνεκεν τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς νὰ ὑπερτιμηθῇ ἡ ἐγχώριος τοιαύτη. Ἀλλὰ καὶ ἂν συνέτρεχε λόγος τις νὰ ὑπερτιμηθῇ ἔν τινι μέτρῳ ἡ ξυλεία, εἴτε ἡ ἔξωθεν εἰσαγομένη, εἴτε ἡ ἐν τῇ χώρᾳ παραγομένη, ἡ ὑπερτίμησις αὐτὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπερβῇ ὅριόν τι λογικόν, τὸ ὁποῖον ὑπερηκόντισε κατὰ πολὺ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν ἐμπόρων ξυλείας. Ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τεθῇ φραγμὸς κατὰ τῆς τοιαύτης αἰσχροκερδείας τῆς λυμαινομένης τοὺς ἐργάτας τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς καὶ ἀπομυζώσης τὸν ἱδρῶτα τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Ὁ λαὸς τῆς Μεσσηνίας, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, διατελεῖ ἐν ἐξεγέρσει διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν, ἥτις παρακωλύει τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων. Νομίζω δὲ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει γνῶσιν τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν διατελεῖ ὁ Μεσσηνιακὸς λαός, διότι καὶ ἀναφοραὶ ἀπευθύνθησαν πρὸς αὐτὴν καὶ τὸ Παμμεσσηνιακὸν κέντρον τῶν παραγωγῶν διὰ τοῦ Προέδρου αὐτοῦ διεμαρτυρήθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ζητοῦν ἀρωγὴν ἐκεῖθεν. Ἔχει δὲ καθῆκον καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ νὰ καταστείλῃ τὸ κακὸν ἐν τῇ γενέσει αὐτοῦ, ἵνα μὴ φθάσῃ ὁ λαὸς εἰς σημεῖον ἐξεγέρσεως τοιαύτης, ὁπότε ἄλλα μέσα θὰ χρειασθῶσιν ἵνα κατασταλῇ ἡ ἐξέγερσις. Τὰ ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων μέτρα εὑρίσκω ἀπολύτως ὀρθά, ἀπολύτως δίκαια. Ἐὰν ἡ διατίμησις τῶν ἐμπορευμάτων δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη πάντοτε, ἐν τούτοις εἶναι ἐπιτετραμμένη καὶ ἐπιβάλλεται εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, ὁποία εἶναι ἡ παροῦσα. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται, ἀφοῦ σήμερον ἔχομεν νομοσχέδιον περὶ ἐπιτάξεως εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, νὰ νομοθετηθῇ καὶ ἡ διατίμησις τῆς ξυλείας τῶν κιβωτίων, διότι καὶ πολὺ εὔλογον εἶναι τοῦτο καὶ ἀνώτατα οἰκονομικὰ συμφέροντα θὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἕτερον μέτρον, τὸ ὑποδειχθὲν ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶναι ἀπολύτως δίκαιον, καὶ σκόπιμον, τὸ μέτρον τῆς ἐλευθέρας ὑλοτομίας ἐν τοῖς δάσεσι τοῦ Δημοσίου, ἵνα εὑρεθῇ οὕτως ἐπαρκὴς ξυλεία διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου. Γνωρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεξάγει διαπραγματεύσεις πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων ἡμῶν ἐν ἀλλοδαπῇ, ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις κατέληγον εἰς αἴσιον τέρμα καὶ συνήπτετο συμφωνία διὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἐρωτῶ: ποία θὰ ἦτο ἡ ἐντεῦθεν ὠφέλεια καὶ πῶς ἡ συμφωνία ἤθελεν ὑποστηρίξει τὰ συμφέροντα ἡμῶν τὰ οἰκονομικά, ἄν, δι’ ἄλλους λόγους ἐσωτερικῶν ἀναγκῶν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ προϊόντα ἡμῶν ἢ νὰ ἐξαγάγωμεν αὐτὰ καλῶς συσκευασμένα. Τούτῳ τῷ λόγῳ ἐπιβάλλεται ἐξ ἀπολύτου ἀνάγκης, ὅπως ληφθῇ μέτρον προστατευτικὸν τῆς παραγωγῆς ἡμῶν καὶ μάλιστα ὡς τάχιστα.

§30ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ παράπονα, κύριε Πρόεδρε, τῶν συμπολιτῶν μου, παράπονα, τὰ ὁποῖα ἀναμφιβόλως προέρχονται ἐξ ὅλων τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπισύρωσιν ἄμεσον ἀντίληψιν καὶ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαιτέρως δὲ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος, καταγόμενος ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, εἶναι εἰς θέσιν ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ γνωρίζῃ τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ὡς νὰ μὴ μᾶς ἔφθανεν ἡ ἀφόρητος πενία, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ἡ σημαντικὴ μείωσις τῶν εἰσοδημάτων τῆς Κορινθίας, ἡ ἐκ τῶν ἐνσκηψασῶν διαφόρων νόσων εἰς τὰς σταφιδαμπέλους προελθοῦσα, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ἀκόμη ὁ φόρος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὑπὸ τὸν τύπον αὐξήσεως τῶν κομίστρων ἐπέβαλεν ἡ ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἔρχεται τώρα καὶ ἄλλη ἑταιρεία αἰσχροκερδῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐμπόρων, ἡ ὁποία ἐκμεταλλευομένη τὴν περίστασιν τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, θέλει νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἐπαχθῆ φορολογίαν, δι’ ἧς ἀνέρχεται εἰς τὸ τριπλοῦν ἡ ἀξία τῶν σταφιδοκιβωτίων. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κατόπιν τῶν συστάσεων, τὰς ὁποίας ἀπέτεινον πρὸς αὐτὸν οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, θέλει εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτελὴς ὑλοτομία, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παταχθῇ ὁ ἀθέμιτος συνασπισμὸς τῶν κυρίων ἐκείνων καὶ ἡ ἐντεῦθεν ἐπιδιωκομένη ἀδικαιολόγητος κερδοσκοπία.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἂν σκέπτηται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑλοτομίαν ἐθνικῶν δασῶν, δεδομένου ὅτι ὁ διεθνὴς πόλεμος κατέστησε σχεδὸν ἀδύνατον τὴν προμήθειαν ξυλείας, τῆς ὁποίας ἡ τιμὴ ἄλλως τε ἔφθασεν εἰς δυσθεώρητα ὕψη καὶ τὰ δοχεῖα τῆς σταφίδος ὑπερτιμήθησαν κατὰ 200% μέχρι τοῦδε, ἀπειλεῖται δὲ νέα ὑπερτίμησις.

§32Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι εὔλογον τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, τῶν καταγομένων ἐξ ἐπαρχιῶν σταφιδοφόρων. Τὸ ἴδιον ἐνδιαφέρον εἶναι φυσικὸν νὰ παρακολουθῇ καὶ τὸν ὁμιλοῦντα, ὄχι μόνον ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ὡς καταγομένου ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν μέριμναν ἐπέδειξα ἐν καιρῷ καὶ εἶχον ἐπιτύχει, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς κυβερνητικῆς μεταβολῆς τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ παρόντος ἔτους, τὴν συγκατάθεσιν τῆς Αὐστριακῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ξυλείας διὰ τὴν Ἑλλάδα, πιστοποιουμένων τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταναλώσῃ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν της. Ἔκτοτε δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐπραγματοποιήθη ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ξυλείας ἐκεῖθεν, συνεπείᾳ τῆς συγκαταθέσεως ἣν εἴχομεν ἐπιτύχει τὸν Φεβρουάριον, ὅπως δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ἐπίσης ἐὰν ἐτροφοδοτήθησαν ἐπαρκῶς τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα συνέπεσεν ὅλα νὰ εἶναι συγκεντρωμένα ἔκπαλαι ἐν Πάτραις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι ἐδέχθην τὴν ἐπίσκεψιν ἐργοστασιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι παρεπονοῦντο, διότι ἄλλοι συνάδελφοί των συνέπεσε νὰ ἔχωσι προμήθειαν ξυλείας ὄχι ἐξ Ἀμερικῆς ἀλλ’ ἐκ Ρουμανίας καὶ νὰ κερδίσωσι πολλὰ χρήματα, ἐνῷ ἐκεῖνοι ἐκάθηντο μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας. Τοιαύτη ὑπῆρχεν ἡ μέριμνα ἡ τότε. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι σήμερον ξυλεία δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ. Ἡ Ἀμερικὴ δυσκόλως δύναται νὰ μᾶς παράσχῃ τοιαύτην, διὰ τὸ δυσχερὲς τῆς τηλεγραφικῆς συνεννοήσεως, ὑποθέτω ὅμως ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, θὰ ἀγάγωσιν εἰς ἄρσιν τῶν δυσχερειῶν αὐτῶν, καὶ θὰ δυνηθῶσι κατὰ τι μέτρον νὰ δώσωσιν ἀνακούφισιν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς· διότι ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔλθῃ ξυλεία ἐπαρκὴς ἐπαναλαμβανομένης τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Σήμερον ὑπεδείχθησαν δύο μέσα, αʹ τῆς ἐπιτάξεως καὶ βʹ τῆς εὐρυτέρας κάπως ὑλοτομίας τῶν ἐθνικῶν δασῶν. Τὸ μέσον τῆς ἐπιτάξεως ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν νοῦν τῶν ὁμιλησάντων, θὰ ἠδύνατό τις ὅμως νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο δὲν ἐπιτυγχάνει πάντοτε, οὐδὲ ἐπέτυχεν εἰς ἄλλα κράτη περισσότερον ὠργανωμένα ἀπὸ τὸ ἰδικόν μας. Ἐὰν ἤθελέ τις παρατηρήσῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ τελευταίου ἔτους, τοῦ πολεμικοῦ, καὶ ἴδῃ τὴν ἐξέλιξιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ μέτρα τῆς ἐπιτάξεως εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Αὐστρίαν, θὰ ἔβλεπε διατάγματα διαδεχόμενα ἄλληλα, διότι, προσπαθοῦν νὰ ματαιώσουν καὶ νὰ ἀποφύγωσι τὴν πονηρίαν τῶν ἐμπόρων. Ἀνεξαρτήτως τῆς γενικῆς αὐτῆς δυσκολίας εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, νομίζω ὅτι θὰ ἐπαρουσιάζετο εἰδικῶς ἡ ἑξῆς δυσκολία: Ὁ εἷς ἔμπορος ἔχει ξυλείαν ἐγχώριον, διότι συνέπεσε νὰ ἐκμεταλλεύηται ἀπὸ ἐτῶν ἓν δάσος καὶ ἡ ξυλεία αὐτὴ στοιχίζει ποσὸν κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον, ὁ ἄλλος ἔμπορος ἔχει κομίσει ξυλείαν ἐξ Ἀμερικῆς, ἡ ὁποία στοιχίζει περισσότερον, ὁ τρίτος ἔμπορος ἔχει ξυλείαν ἐκ Ρουμανίας, τῆς ὁποίας ἡ τιμὴ κυμαίνεται εἰς ποσὸν μεταξὺ τῶν δύο ἄλλων κείμενον. Τὰ ἐργατικὰ καὶ λοιπὰ ἔξοδα κατασκευῆς εἶναι βεβαίως τὰ αὐτὰ δι’ ὅλους. Ἡ διατίμησις θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δι’ ἕκαστον ἐργοστάσιον διὰ νὰ εἶναι δικαία· φαντασθῆτε λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν, νὰ ἴδῃ πόσον ἀξίζει ἕκαστον κιβώτιον εἰς ἕκαστον ἐργοστάσιον καὶ νὰ κάμῃ εἰδικὸν προσδιορισμὸν τιμῆς διὰ τὴν παραγωγὴν ἑνὸς ἑκάστου ἐργοστασίου. Ἐργοστάσια δὲν εἶναι πολλὰ καὶ δὲν θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἐπιτύχῃ τὸ μέτρον, ἀλλὰ πάντως ἔπρεπε νὰ ὁρίσωμεν καὶ τὴν ἀστυνομικὴν φρουράν, ἔξωθε ἑκάστου ἐργοστασίου, ἵνα μὴ ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου διετιμήθη ὀλιγώτερον τὸ ἐμπόρευμα, τὸ μεταβιβάσῃ εἰς ἕτερον καὶ δυνηθῇ αὐτὸς νὰ τὸ πωλήσῃ ἀκριβώτερον. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι καὶ τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ· θὰ ἐξηντλεῖτο ὅμως μετ’ οὗ πολὺ ὁ ἀριθμὸς τῶν κιβωτίων· εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀποθήκευσις ξύλων ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατασκευάζονται τὰ κιβώτια· καὶ ὀλίγη σχετικῶς εἶναι ἡ ποσότης ἑτοίμων καὶ παρεσκευασμένων· θὰ ἔπρεπε λοιπόν, ἐὰν ἠρνοῦντο οἱ κατέχοντες τὴν ξυλείαν, νὰ παραγάγωσι κιβώτια, τὸ Κράτος νὰ ἐπιτάξῃ τὴν ξυλείαν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναλάβῃ ταὐτοχρόνως νὰ κατασκευάζῃ τὰ κιβώτια. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ εὐχερὲς τὸ μέτρον τοῦτο. Εὐχερέστερον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Ἀραβαντινὸς καὶ τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουρλούμη, τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῇ σημερινῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 27. Τὸ μέτρον τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ μέλλον, ἀναμφισβητήτως θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸν Ἰανουάριον ἢ Φεβρουάριον, ἀλλὰ νῦν δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ὑπάρχον νομοθετικὸν καθεστὼς εἶναι λίαν αὐστηρόν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν δασῶν, πρέπει νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ δι’ εἰδικοῦ νομοθετήματος νὰ γίνῃ κἄπως εὐρυτέρα ὑλοτομία, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ συνάμα ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν μετακομιδὴν ξυλείας ἐκ Ρουμανίας. Τὸ πρᾶγμα συνδέεται ἀναμφισβητήτως μὲ ὅλην τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διεξάγει, ἐπιζητῶν νὰ γίνῃ τακτικωτέρα καὶ πυκνοτέρα ἡ συγκοινωνία ἡ σιδηροδρομικὴ μετὰ τῆς Ρουμανίας. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν μεγάλαι ποσότητες νὰ ἔλθωσιν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ ἐπιφέρωσι τὰ ἐξ Ἀμερικῆς καὶ Ρουμανίας κομιζόμενα ποσὰ ἀρκοῦσαν εὐκολίαν. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πετρίδης εἶπεν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιτάξεως σίτου» ὁμοῦ μὲ τὸν συνάδελφόν μου ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, καὶ ἐὰν ἴδωμεν ὅτι αἱ δυσκολίαι, τὰς ὁποίας ἡ πρώτη ἐντύπωσις μᾶς ἔδωκεν, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρθῶσιν, δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν καὶ τοῦτο τὸ μέτρον νὰ λάβωμεν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Στερζόβης καὶ Ποδογόρας.

§34Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, κύριοι, ζητεῖται ἡ ρύθμισις καὶ ἡ ἐκβάθυνσις ὡρισμένου μέρους τοῦ ποταμοῦ Λάδωνος. Ἐάν, Κύριε Πρόεδρε, ἐπρόκειτο περὶ μεγάλης δαπάνης, βεβαίως δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τοιαύτην στιγμὴν θὰ ἐζητούσαμεν αὔξησιν δαπανῶν μεγάλην· ἀλλὰ τὸ ἀσήμαντον ἀφ’ ἑνὸς τῆς δαπάνης, ἐξ ἄλλου τὸ κατάλληλον τῆς ἐποχῆς λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ μὲ ἐπίεσαν, ὅπως συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ παραγγείλῃ τὸν νομομηχανικὸν Καλαβρύτων, ἀπὸ τὸν ὁποῖον εἶπον καὶ ἄλλοτε, λέγω καὶ τώρα παρεμπιπτόντως ὅτι εἶναι καιρὸς ν’ ἀπαλλαγῶμεν, νὰ μελετήσῃ καὶ θὰ ἔβλεπε ὅτι πρόκειται περὶ μικρᾶς δαπάνης. Ἀλλ’ αἱ ὠφέλειαι, Κύριε Ὑπουργέ, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἐκ τῆς μικρᾶς αὐτῆς δαπάνης προκειμένου περὶ μικρᾶς ἀποστάσεως ρυθμίσεως καὶ ἐκβαθύνσεως τοῦ ποταμοῦ, λέγω, ὅτι αἱ ὠφέλειαι θὰ εἶναι μεγάλαι· ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ παρέδιδε ἡ πρᾶξις αὕτη χιλιάδας στρεμμάτων εἰς τὰς ἐργατικὰς χεῖρας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ τόπος θὰ ἐσώζετο ἐκ τῆς μαστιζούσης αὐτὸν ἑλονοσίας καὶ ἐκ τῶν σχηματιζομένων ἑλῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφορὰν τοιαύτης σημασίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ τὴν υἱοθετήσῃ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὴν ἀποστείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ διατάξῃ τὸν μηχανικὸν Καλαβρύτων, διὰ τὸν ὁποῖον παρεμπιπτόντως πάλιν λέγω, ὅτι εἶναι καιρὸς ν’ ἀπαλλαγῶμεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λεήμονος τοῦ τέως δήμου Τρινάσσου.

§36Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ἀναφερόμενοι κάτοικοι παρακαλοῦσι καὶ πάλιν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ, δι’ ἣν καὶ πέρυσιν διετάχθη νὰ μεταβῇ ὁ μηχανικὸς καὶ μετέβη ἀλλ’ ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν ἐπίσκεψιν. Ἐπίσης δὲ παρακαλοῦσι ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα, ὅπως τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψει.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σπαλάθρων.

§38Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ὁ λαὸς Σπαλάθρων κ. Πρόεδρε, παρακαλεῖ ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διατάξῃ τὰς οἰκείας ἀρχὰς καὶ ἐπιβάλωσι αὐστηρὰς τιμωρίας εἰς τοὺς κερδοσκοποῦντας ἐμπόρους τῶν ἀλεύρων. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι δικαιοτάτη, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ αὐστηρῶς θὰ κολάσωσι τὰς παραβάσεις ταύτας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὰς οἰκείας ἀστυνομικὰς διευθύνσεις νὰ ἐκδώσωσιν διατιμήσεις τῶν ἀλεύρων οὐχὶ μόνον εἰς τὰς πόλεις, εἰς ἃς μετασχηματίζονται τὰ ἄλευρα, διότι ἐκεῖ κυριολεκτικῶς ἡ τιμὴ τῶν ἀλεύρων ἔφθασε πλέον τὴν δραχμὴν καὶ εἰς μερικὰ μάλιστα μέρη ὑπερέβη ταύτην. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ σπεύσῃ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν αἰσχροκέρδειαν, διότι οἱ ἐκεῖ μεταπωληταὶ νομίζουσιν ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ θησαυρίσωσι. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἀφορᾷ παράκλησιν αὐτῶν διὰ τὴν εὐθηνίαν τῶν ἀλεύρων, νομίζω ὅτι εἶνε περιττὸν δι’ αὐτὸ νὰ κάμω λόγον ἀφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἐπιτάξεως τῶν ἀλεύρων τείνει πρὸς αὐτό. Θὰ παρακαλέσω δὲ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως περιλάβῃ καὶ τὰ ὄσπρια, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔφθασαν εἰς τεραστίας τιμάς, τὰ ὄσπρια δι’ ὧν τρέφονται αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, ἴσως διότι μεταφέρονται πρὸς τροφοδοσίαν τῶν ξένων στρατῶν.

§39Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ τὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ταφίων τῆς Λευκάδος.

§41Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν. Τετραετία συμπληροῦται ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ νὰ ὑποστηρίξω ἀναφορὰν ἀφορῶσαν τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων τοῦ δήμου Ταφίων τῆς Λευκάδος, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται τελείως ἀποκεκλεισμένοι ἀπὸ τὸ λοιπὸν Κράτος στερούμενοι καὶ τηλεφωνικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ἐνῷ μόνον ἓν τέταρτον τῆς ὥρας ἀπέχουσι τῆς Λευκάδος. Ἡ νῆσος Τάφος ἀποτελοῦσα ὁλόκληρον δῆμον ἔχει περὶ τὰ 100 ἱστιοφόρα, σχετικῶς μεγάλης χωρητικότητος, πληρώνει φόρους ἀρκετὰ βαρεῖς καὶ δὴ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Λευκάδος, δικαιοῦνται δὲ οἱ κάτοικοι τῆς νήσου αὐτῆς νὰ τύχωσι προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους πρὸς ἐνίσχυσιν τοὐλάχιστον τῆς ναυτιλίας των, ἡ ὁποία ἀποκομίζει ὄχι μικρὸν ποσὸν εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ παρέχει καὶ ἀρκετὰ σημαντικὸν ποσὸν εἰς τὸ Κράτος. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ κινητήριος δύναμις τῆς ζωῆς εἰς τὰς μεγάλας ἀρτηρίας τῆς συγκοινωνίας τῆς ξηρᾶς εἶναι ὁ τηλέγραφος καὶ τὸ τηλέφωνον, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν παύουσι ταῦτα νὰ εἶναι καὶ ἡ δικλίς, ἡ ὁποία ἀνοίγει καὶ τὰς ἔτι μεγαλειτέρας ἀρτηρίας τῆς θαλάσσης. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ταφίων νὰ συγκοινωνήσουν μὲ τὸ λοιπὸν Κράτος, ἂν ὄχι μὲ τὸν ἔξω κόσμον, ἀφοῦ πρέπει νὰ περιμένουν νὰ φθάσῃ διὰ κωπηλατῶν λέμβος νὰ τοὺς μεταφέρῃ τὴν πρόσκλησιν, τὴν ὁποίαν τυχόν, ἔμπορός τις εἶχεν ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς αὐτούς. Εἶναι λοιπὸν τετραετία, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ὑποθέτω δὲ ὅτι δὲν παρεγράφη, ἂν καὶ παρῆλθε τοσοῦτον διάστημα· ἀλλὰ καὶ ἂν παρεγράφη τὸ πταῖσμα δὲν εἶναι ἰδικόν μου, οὐδὲ παριστάμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀφ’ ἧς ἀνεκλήθη ἡ ἐντολή, ἡ ὁποία μοὶ εἶχε δοθῆ, ἀλλ’ οὐδὲ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀνέμενον πλέον τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς εὐχῆς τῶν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ταφίων. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα μόνον καὶ μόνον, διότι οἱ κάτοικοι αὐτοὶ ἐτιμωρήθησαν ἐπὶ τετραετίαν ὁλόκληρον, ἂν καὶ ἔκτοτε ἔσχον τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι τάχιστα θὰ ἐλάμβανε πρόνοιαν περὶ θεραπείας τῆς ἀνάγκης ταύτης, μόνον καὶ μόνον, λέγω, διότι ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐτιμωρήθησαν, εἶναι νομίζω ἀρκετὴ δικαιολογία, ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τάξῃ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τὴν εὐχὴν αὐτὴν καὶ νὰ ἐπιληφθῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν τάχιστα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν δικαίων πόθων τῶν κατοίκων ἐκείνων.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σ. Βαλαωρίτης καὶ Εὐθ. Βελλιανίτης συνιστῶσι τὰ αὐτά. Ἤδη παρελθούσης τῆς ὥρας, τῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὁριζομένης, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§43Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὀλίγον πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς τελευταίας Βουλευτικῆς Περιόδου, εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιά τινα, ὧν δὲν κατέστη ἐφικτὴ τότε ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, εἶναι δὲ τὰ ἑξῆς: Νομοσχέδιον ἀφορὸν τὴν τροποποίησιν διατάξεών τινων τοῦ Ἀστικοῦ νόμου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θεραπεύεται κενὸν παρατηρηθὲν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ, τὸ ἑξῆς: Ἐν Κερκύρᾳ ἰδίως ὑπάρχει ἱκανὸς ἀριθμὸς ἐγκατεστημένων Μελιταίων, οἱ ὁποῖοι αὐτοδικαίως συμφώνως πρὸς τὸν Ἀγγλικὸν νόμον, συμπληρωθείσης τῆς τρίτης γενεᾶς ἀπέβαλον τήν, ἣν ἐκέκτηντο μέχρι τοῦδε, Ἀγγλικὴν ἰθαγένειαν, ἐξ ἄλλου δὲ εἰς τὸν Ἀστικὸν ἡμῶν νόμον δὲν προβλέπεται ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν πρόσωπόν τι, γεννηθὲν ἐν Ἑλλάδι ἐξ ἀλλοδαπῶν γονέων καὶ μὴ ἀκολουθοῦν κατὰ τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας, εἰς τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἀνήκουσι, τὴν ἰθαγένειαν αὐτῶν, λαμβάνει τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, εἰς τρόπον ὥστε ἐπέρχεται τὸ ἄτοπον τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ μὴ ἀνήκωσιν εἰς καμμίαν Πολιτείαν. Διὰ τοῦτο εἰσηγοῦμαι διάταξιν, καθ’ ἣν ὁ γεννηθεὶς ἐν Ἑλλάδι καὶ εὑρισκόμενος ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις εἶναι αὐτοδικαίως πολίτης Ἕλλην. Δι’ ἑτέρας διατάξεως τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως καθιστῶσιν ἐφαρμόσιμοι αἱ διατάξεις αἱ σχετικαὶ πρὸς τὰς ληξιαρχικὰς πράξεις τῶν γεννήσεων καὶ τῶν γάμων. Πρῶτον αἴρεται τὸ ὑπάρχον εἰς τὸν Ἀστικὸν νόμον κώλυμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ σύνταξις ληξιαρχικῆς πράξεως εἶναι ἀπαράδεκτος μετὰ πέντε ἡμέρας ἀπὸ τοῦ τοκετοῦ, ὥστε ὁ ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἀμελήσας τὴν ἐμπρόθεσμον δήλωσιν νὰ ἀδυνατῇ πλέον νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην. Διὰ τῆς εἰσαγομένης διατάξεως ἡ πενθήμερος προθεσμία αὐξάνεται εἰς δεκαήμερον, αἴρεται δὲ τὸ μετὰ τὴν προθεσμίαν ἀπαράδεκτον ἐπιτρεπομένης τῆς ὑποβολῆς τῆς δηλώσεως καὶ μέχρι τῆς βαπτίσεως, ἐπὶ ἀπειλῇ μόνον τριδράχμου προστίμου, διὰ νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ὁ ἐξαναγκασμὸς πρὸς ταχυτέραν ἐμπρόθεσμον δήλωσιν. Ἀφ’ ἑτέρου ἀπαγορεύεται εἰς τὸν ἱερέα νὰ ἐκτελέσῃ οἱανδήποτε βάπτισιν, ἐφ’ ὅσον δὲν προσάγεται ἀντίγραφον τῆς ληξιαρχικῆς πράξεως τῆς γεννήσεως. Ἀνάλογοι διατάξεις τίθενται καὶ διὰ τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, τοὺς μὴ Χριστιανούς. Διὰ τῶν μέτρων τούτων ἐλπίζεται ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ τήρησις πλέον τακτικῶν ληξιαρχικῶν πράξεων, ἐκ τῆς ὁποίας ἤρτηται καὶ ἡ τακτικὴ στρατολογία καὶ λοιπὰ ἔτι δικαιώματα καὶ ὑποχρεώσεις τοῦ πολίτου. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ δικαστικοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμων. Αἱ διατάξεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς αὔξησίν τινα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ εἰς ἐνίσχυσιν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐπιπροσθέτως δὲ εἰς μειώσεις τινας τῶν προσόντων, διότι ἐκ πλειόνων λόγων ὑφίσταται σχετικῶς μέγα κενὸν εἰς τὸ δικαστικὸν σῶμα, τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὁποίου προσπαθοῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν. Οὐσιώδης διάταξις εἶναι ἐκείνη, ἐφ’ ἧς εἶχον κάμει λόγον διὰ μακρῶν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἡ ἀφορῶσα τὴν τροποποίησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου ὡς πρὸς τὰς μεταθέσεις. Χωρὶς νὰ θιχθῇ τὸ παράπαν τὸ Συνταγματικὸν καθεστώς, καθ’ ὃ γίνονται σήμερον αἱ μεταθέσεις, πάντοτε κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἀκριβῶς, ἵνα προσαρμοσθῇ πρὸς τὸ ὅλον σύστημα τὸ διέπον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, πρέπει αἱ μεταθέσεις νὰ γίνωνται πάντοτε κατόπιν σχετικῆς προτάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλο τι εἰμὴ μόνον νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Συμβούλιον, τοῦτο δὲ καλεῖται ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλεται περὶ τροποποιήσεως τοῦ 43 ἄρθρου τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀνάκρισιν ἐνώπιον τῶν ἐφετῶν. Λαμβάνεται κάποια πρόνοια πρὸς εὐχερεστέραν διεξαγωγὴν τῶν ἀνακρίσεων. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου εἰσηγοῦμαι, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, τὸν διορισμὸν εἰδικῶν δημοσίων κατηγόρων παρὰ τοῖς εἰδικοῖς πταισματοδικείοις πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἅτινα σήμερον εἰσὶν ἐντεταλμένα τὸ καθῆκον τοῦτο. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τοῦτο θὰ γείνῃ, ὅπου εἶναι ἐφικτὴ ἡ εἰσαγωγή, διότι κατὰ τὰ λοιπὰ πάντοτε μένει ἡ γενικὴ ἁρμοδιότης τῆς Ἀστυνομίας. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου προτείνεται ἵνα αἱ δημοσιεύσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς φυγοδικίας ἀντὶ τῶν καταστημάτων τῶν δημαρχείων γίνονται εἰς τὰ καταστήματα τῶν Εἰρηνοδικείων, διὰ δύο λόγους, πρῶτον διότι εἰς τὰς Νέας Χώρας δὲν ἔχομεν δημοτικὰ καταστήματα εἰς ὅλα τὰ μέρη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων ἡ τοιχοκόλλησις ἐν τῇ ἕδρᾳ ἑκάστης κοινότητος δὲν ἐξυπηρετεῖ ἐπαρκῶς πλέον τὴν σκοπουμένην εὐρυτέραν δημοσιότητα. Τέλος ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ προσθήκης ἐν τῇ πολιτικῇ δικονομίᾳ διατάξεων περὶ ἐκπλειστηριασμοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἀπολήψεως τῆς ἀληθοῦς τιμῆς τοῦ ἐκπλειστηριαζομένου κτήματος. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑποβάλλονται διὰ νὰ συζητηθῶσι μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συστηθῇ εἰς αὐτήν, ὅπως αἱ ἐκθέσεις ὑποβληθῶσι μέχρι τῆς 1ης Ὀκτωβρίου, ὁπότε ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ συζητηθῶσιν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν τάσσεται προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῶν ἐπ’ αὐτῶν ἐκθέσεών της μέχρι τῆς 1ης Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν, Κύριοι, περίοδον τῆς Βουλῆς, εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον «περὶ προμηθείας σίτου καὶ ἀλεύρων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δι’ ἐπιτάξεως». Τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τούτου δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἐπιψήφισις. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τὸ ὑποβάλω ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, ἵνα ψηφισθῇ σήμερον κατ’ ἀρχήν. Ἡ χρησιμότης καὶ ἡ ἀνάγκη εἶναι φανερά, περιέλαβον δὲ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὴν ζάκχαριν. Ἐν ᾗ περιπτώσει πεισθῶ ὅτι καὶ ἄλλα εἴδη τροφίμων εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, δὲν θέλω διστάσει νὰ εὐρύνω αὐτὸ κατὰ τὸ δυνατόν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§47Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἤθελον παρακαλέσει ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφον τῶν ἀστυνομικῶν διατιμήσεων τῶν τροφίμων ἀπὸ πέρυσιν, ὅτε ἐνεφανίσθη ἡ κατάστασις αὕτη. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καταθέσῃ σημείωμα τῶν ἀδειῶν ἐξαγωγῆς τῆς ζακχάρεως, σίτου καὶ ἀλεύρων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ πέρυσι μέχρι σήμερον. Ἤθελον ἐπίσης παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοῦ ὁποίου δὲν βλέπω τὴν ὑπογραφὴν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐνῷ προκειμένου περὶ διατιμήσεως τροφίμων—διότι αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις—πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐρωτηθοῦν οὐ μόνον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια καὶ οἱ ἔμποροι ἐκεῖνοι, εἰς βάρος τῶν ὁποίων γίνεται αὐτὴ ἡ αἰσχροκέρδεια, ἁρμόδιος δὲ πρὸς τοῦτο εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Αὐτὰ παρακαλῶ κ. Πρόεδρε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§49Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Κατὰ τὸ τέλος τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ προσωρινῆς διαρρυθμίσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν». Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἀναγράφεται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Δύναμαι ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπηγόρευσεν ὑψίστη κοινωνικὴ καὶ πλουτολογικὴ ἀνάγκη· διότι ἂν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία δὲν λάβῃ μέριμναν περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 138, ὅστις ἀπαγορεύει τὰς ἐξώσεις ἐκ τῶν τσιφλικίων, καὶ οὗ ἡ ἰσχὺς λήγει τῇ 31 τοῦ τρέχοντος Αὐγούστου, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ μεγάλων κοινωνικῶν ἀνωμαλιῶν. Τηλεγράφημα ἐκ Λαρίσης μοὶ ἀγγέλλει, ὅτι ἤρχισαν νὰ κοινοποιῶνται ἀγωγαὶ περὶ ἐξώσεων τῶν ἀγροτῶν. Ἀπὸ ἄλλο χωρίον, τὸ Τουρσονλάρ, μοὶ γράφουν οἱ χωρικοί, ὅτι ἀπὸ τοῦδε ἀπειλοῦσιν αὐτοὺς οἱ τσιφλικοῦχοι ὅτι θὰ προβῶσιν εἰς δικαστικὸν ἀγῶνα πρὸς ἔξωσιν αὐτῶν. Εἰς τὸ ἐθνικὸν χωρίον Μπακράτσι, ὅπερ διατελεῖ ὑπὸ διανομήν, ὁ ἐνοικιαστὴς προβάλλει εἰς τοὺς καλλιεργητὰς παντοίας δυσκολίας, ὅπως οὕτω ἐπιτύχῃ τὴν ἔξωσιν αὐτῶν. Διατί νομίζετε; Διότι πρό τινων μηνῶν, προκειμένου ν’ ἀνανεωθῇ ἡ μίσθωσις τοῦ χωρίου αὐτοῦ, οἱ χωρικοί, ἀποτελέσαντες συνεταιρισμόν, ἠγωνίσθησαν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν πλειστηριασμόν, ὅπως ἐπιτύχουν δι’ ἑαυτοὺς τὴν μίσθωσιν. Καὶ δὲν κατώρθωσαν μὲν νὰ ἐνοικιάσωσι τὸ χωρίον, ἐλλείψει πλειόνων χρηματικῶν πόρων, ἀλλὰ κατώρθωσαν τὸ ἐνοίκιον, ὅπερ ἦτο 35,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ν’ ἀνέλθῃ διὰ τὸν ἴδιον ἐνοικιαστήν, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 51,000 δραχμῶν δι’ ἓν ἔτος. Ἠγανάκτησε λοιπὸν ὁ ἐνοικιαστὴς κατὰ τῶν πλειοδοτησάντων χωρικῶν, ὧν θὰ ἐπεδίωκε καὶ τὴν ἔξωσιν, ἵνα μὴ κατορθώσουν ἴσως κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ὅτε θὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τοῦ χωρίου, νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ κλῆρον. Ἐκ τῶν Φιλιατῶν τῆς Ἠπείρου, μοὶ ἔκαμαν τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀναφέρουν ὅτι ἀνεφύη καὶ ἐκεῖ διάστασις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ χωρικῶν, ὧν ἐπιζητεῖται ἡ ἔξωσις, ἵνα εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἐγκατασταθοῦν Μουσουλμᾶνοι πρόσφυγες τῆς βορείου Ἠπείρου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου 138, ἔφερεν ἄλλο νομοσχέδιον, ὅπερ ὄχι μόνον μεταβάλλει ἄρδην τὰς διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἀλλὰ καί, ἂν ψηφισθῇ, ὡς ὑπεβλήθη, καθιστᾷ τὸ δῶρον ἄδωρον, διότι, σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, μεταβιβάζει εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἡ ἔξωσις ἐκ τῶν τσιφλικίων δὲν ἐπιτρέπεται, ἐκτὸς ἐὰν κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ, δηλαδὴ τοῦ Εἰρηνοδίκου ὅστις θὰ δικάσῃ, ἐπέρχηται μεγάλη ζημία εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἐκ τῆς μὴ ἐξώσεως τοῦ χωρικοῦ. Ἀσφαλῶς δὲ θὰ ἔχωμεν ἀποφάσεις δικαστικάς, αἵτινες θὰ ἀναγνωρίζουν πάντοτε, ὅτι ὑπάρχει ζημία, καὶ ὅτι ἑπομένως δέον ἡ ἔξωσις νὰ διαταχθῇ.

§50Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ τώρα οὕτω συμβαίνει.

§51Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, δὲν συμβαίνει οὕτω. Ὁ νόμος 138 ἀπαγορεύει ρητῶς πᾶσαν ἔξωσιν, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον ἐφ’ οὗ ὁμιλῶ, ἀφήνει εἰς τὴν ἀδέσμευτον κρίσιν τοῦ Εἰρηνοδίκου ν’ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς ἐξώσεως, ἂν νομίζῃ, ὅτι ἐκ τῆς μὴ ἐξώσεως ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἡ διαφορὰ εἶναι προφανὴς καὶ μεγίστη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ κατ’ ἀρχήν. Συγχρόνως δὲ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις μέχρι τῆς αὔριον νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§52Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παρεπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ.

§53Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά, ἂς κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, καὶ νὰ μὴ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ τὸ τροποποιήσῃ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργός.

§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος ἀξιότιμος βουλευτὴς ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καθ’ ὅτι εἶχε δικαίωμα, καὶ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον. Ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλο ἀκόμη· νὰ ζητήσῃ ἵνα τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐὰν τὸ Προεδρεῖον βεβαιοῖ, ὅτι διενεμήθη ἤδη τυπωμένον, νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. Ὑπάρχει εἰδικὴ ρήτρα ἐν τῷ Κανονισμῷ, ὅτι νομοσχέδιον καὶ μὴ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐφόσον βεβαιοῦται ὅτι διενεμήθη, δύναται νὰ ψηφισθῇ, διότι ἔλαβον γνῶσιν οἱ κ. κ. βουλευταί. Ἀλλ’ ἐπελάβατο καὶ τῆς οὐσίας καὶ ἐν ταὐτῷ εἶναι ἔξω τοῦ Κανονισμοῦ ὁ κ. βουλευτής. Θὰ ζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι, ἐν τῷ πνεύματι τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσορροπήσεως τῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα συγκρούονται τόσον παταγωδῶς. Ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας ἐλαττωματικότητα οὗ νομοσχεδίου, ἐκ τοῦ ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου θὰ λύεται τὸ ζήτημα τῆς ἐξώσεως ὑπὸ τῆς αὐθαιρέτου κρίσεως δικαστοῦ, ὅστις θὰ εἶνε ὁ εἰρηνοδίκης ἢ ὁ γραμματεύς, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξώσεως δὲν δύναται νὰ λύσῃ οὔτε ὁ εἰρηνοδίκης οὔτε ὁ γραμματεύς. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἡ ἀπελθοῦσα Βουλὴ ἐψήφισεν εἰδικὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ ζήτημα τῆς ἐξώσεως ἐπιμορτῆς δὲν ἔχει οὔτε ὁ Εἰρηνοδίκης, οὔτε κἂν ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Δικαστήριον. Κατὰ συνέπειαν ἀναφέρον τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ, ἀναφέρεται εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δικάζει μεγίστας ἴσως καὶ ἑκατομμυρίων ὑποθέσεις· τέλος πάντων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλάσωμεν ἰδιαίτερον δικαστικὸν σῶμα διὰ τὰς ὑποθέσεις αὐτάς. Ἠθέλησα νὰ εἴπω τοῦτο ὄχι διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ διὰ νὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. βουλευτάς, ὅταν θὰ ὑποβάλουν τὰς παρατηρήσεις των ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ τούτου σημείου, νὰ μὴ λησμονήσουν τὸν νόμον ἐκεῖνον τὸν εἰδικὸν καί, παρὰ τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν, νὰ μὴ στηρίξωσι τοὺς ἰσχυρισμούς των εἰς τὸ ὅτι τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐξώσεως θὰ τὴν ἔχῃ ὁ Εἰρηνοδίκης, ἐνῷ δὲν θὰ ἔχῃ τοιαύτην αὐτός.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχηται, ὅπως τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβληθὲν ὡς ἄνω νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§56Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ ὑποβάλουν τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔχουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐγγράφως, διὰ νὰ τὰς ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, διότι παρετήρησα ἐξ ἰδιωτικῶν παραστάσεων, ὅτι ἕκαστος ἔχει καὶ ἰδίαν ἀντίληψιν περὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχηται τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ ἀναστολῆς ὑποχρεώσεων τῶν εἰς τὰς Νέας Χώρας ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν» νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§58Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, σεῖς συνηθίσατε ἀπὸ ἄλλα ἔτη νὰ διαβάζητε πάρα πολὺ ἐπιτροχάδην τὰ νομοσχέδια. (Διαμαρτυρίαι).

§59Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ἀνακαλέσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν. (Νέαι διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς αἰθούσης).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, ἡ φράσις σας δὲν ἦτο ἡ πρέπουσα· παρακαλῶ νὰ δώσητε ἐξηγήσεις.

§61Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ δώσω ἐξηγήσεις· εἶπον τὰ ἑξῆς, ὅτι σεῖς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν συνηθισμένος νὰ ψηφίζητε νομοσχέδια, ἔχετε φθάσει εἰς ἓν σημεῖον ὥστε νὰ τὰ παρέρχεσθε ὀλίγον τι ἐπιτροχάδην. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§62Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ μᾶς δίδητε μαθήματα.

§63Ν. ΞΗΡΟΣ. Μαθήματα δὲν δεχόμεθα.

§64Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡσυχάσατε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε βουλευτά, ἐζητήθη ἡ ψήφισις τῆς ἀρχῆς, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τίποτε καὶ νομίζω ὅτι εἴχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξηγηθῆτε.

§66Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐξηγηθῶ· κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἡμεῖς οἱ νεωστὶ εἰσελθόντες εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην παρακαλοῦμεν ἡ ἀνάγνωσις νὰ γίνεται ὀλιγώτερον ταχέως. (Νέαι φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§67Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τί σᾶς ἔκαμα καὶ θυμώσατε;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ καθίσατε, ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§69Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ τόση βία.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, δὲν ὑπάρχει καμμία βία.

§71Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν πρόκειται νὰ κατηγορήσουν τὸ παρελθόν. Οἱ κ.κ. συνάδελφοι εἶπον, ὅτι δὲν εἶνε γνῶσται τῆς νομοθεσίας, ἐνῷ ἡμεῖς τοῦ παρελθόντος ἔχομεν παρακολουθήσει αὐτὴν κατ’ ἐπανάληψιν, ψηφίζοντες διάφορα νομοσχέδια καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχομεν τὴν ἱκανότητα νὰ παρακολουθῶμεν, ἐνῷ ἐκεῖνοι δὲν γνωρίζουν τὴν νομοθεσίαν.

§72Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μὲ παρεξηγήσεις δὲν θὰ περάσωμε καλά. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἀκολουθοῦν τοὺς λόγους τοῦ κ. βουλευτοῦ).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Κοζάνης παρακαλεῖται νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν, ἄλλως θὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§74Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ νὰ μάθῃ ὅτι δὲν εἶνε Τουρκικὴ Βουλὴ ἐδῶ μέσα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Κοζάνης ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν. Τὸ ζήτημα ἔληξεν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 651 «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ ἐπανεξαγωγῆς ἐμπορευμάτων». Ἄρθρον μόνον (Ἀναγινώσκεται).

§76Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτάς, τοὺς ἔχοντας νὰ ὑποβάλωσιν παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ διατυπώσωσιν ταύτας ἐγγράφως, ἵνα κατὰ τὴν νέαν συζήτησιν προσαχθῶσιν διορθωμέναι, ἐφ’ ὅσον θεωρηθῇ, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκης βελτιώσεώς τινος.

§77Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἡ παραδοχή, κύριοι βουλευταί, τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως τινός, κατέδειξε τὴν χρησιμότητα αὐτοῦ καὶ ἐμαρτύρησεν ἤδη τὴν μορφωθεῖσαν κοινὴν συνείδησιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς εἰσαγωγῆς θετικῶν κυρώσεων, ἀναγομένων εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἐμπορευμάτων, δυναμένων νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς λαθρεμπόριον πολέμου, κυρώσεων, λέγω, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο ἀποτελεσματικῶς νὰ προληφθῇ πᾶς ἐνδεχόμενος πειρασμός, τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ τὸ δέλεαρ τοῦ μεγάλου κέρδους, πρὸς κερδοσκοπίαν ἐκμεταλεύσεως τῆς μεγάλης πολεμικῆς περιπετείας εἰς βάρος σοβαρωτάτων οἰκονομικῶν, κοινωνικῶν καὶ ἐθνικῶν ἀκόμη συμφερόντων τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐνῶ οὕτω πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐν τῇ τεχνικῇ του διατυπώσει εἶνε ἀποδεικτικὸν ἑνίων τροποποιήσεων πρὸς συμπλήρωσιν ἀτελειῶν τινῶν παρεισφρυσασῶν πιθανῶς λόγῳ τῆς σπουδῆς, μεθ’ ἧς συνετάχθη, τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ καθίστων τὸ νομοσχέδιον μᾶλλον σκόπιμον καὶ μᾶλλον συντελεστικὸν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας βουλευτής, ἐπέστησεν τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων κυρίων Ὑπουργῶν, τῶν ὑποβαλόντων τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τῆς ἀνισότητος, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τοῦτο μεταξὺ τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ὑπαίτιος τῶν παραβάσεων ἀπήλαυσεν ὑλικὸν κέρδος, καὶ τῆς ἑτέρας περιπτώσεως, καθ’ ἣν ὁ ὑπαίτιος δὲν ἀπήλαυσε κέρδος, καταλήξας εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἔδει νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἰσότητος τῶν ποινῶν, τῶν ἀπειλουμένων εἰς ἑκατέραν τῶν δύο περιπτώσεων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον, διαφωνῶ ὅμως πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀρχήν, ἀφ’ ἧς ὡρμήθη διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰ συμπεράσματα ταῦτα, καὶ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμπεράσματα εἰς ἃ κατέληξεν. Διότι ὑπεστήριξεν ὁ κύριος συνάδελφος, ὑποπεσὼν ἐν τούτῳ εἰς σύγχυσιν λόγῳ τῆς ἐκφράσεως «ἢ ἐπεδίωκε» τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ὑπαίτιος δὲν ἀπήλαυσε κέρδος, πρόκειται περὶ ἀποπείρας. Ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται περὶ ἀποπείρας. Καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ περιπτώσει πρόκειται περὶ τετελεσμένου ἀδικήματος, διότι ἡ πρᾶξις περιέχει πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀδικήματος, ὡς τοῦτο σαφῶς συνάγεται ἐκ τῆς ὅλης διατυπώσεως καὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ῥητῶν φράσεων, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον μεταχειρίζεται, διότι ἡ σχετικὴ παράγραφος ὁμιλεῖ περὶ παραβάσεων τῶν ἀπαγορευτικῶν ὑπουργικῶν διατάξεων, ὁμιλεῖ δὲ ἀκόμη περὶ τοῦ κέρδους, τὰ ὁποῖον ὁ δράστης ἐπεδίωξεν διὰ τῆς παραβάσεως, κατωτέρω δὲ ἐν τῇ αὐτῇ παραγράφῳ τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ κατασχέσεως τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξάγονται κατὰ παράβασιν τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν περίπτωσιν πρόκειται περὶ τετελεσμένου ἀδικήματος. Εἶναι ἀδιάφορον ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν περιέλαβε εἰς τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος καὶ τὴν πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ δράστου, δηλαδὴ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὑλικοῦ κέρδους. Συμφωνῶ κατὰ τοῦτο μετὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθησαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος καὶ τὸ στοιχεῖον τῆς πραγματοποιήσεως ὑλικοῦ κέρδους, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν ἀσχέτως πρὸς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ, καθ’ ὅσον ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον θέλει νὰ προλάβῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀδιαφόρως ἐὰν ὁ δράστης ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ του. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ κύριος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας συνάδελφος θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον πρὸς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶναι διατυπωμένον, καθιεροῖ ἀνισότητα μεταξὺ τῶν ἀπειλουμένων ποινῶν εἰς ἑκατέραν τῶν περιπτώσεων. Διότι, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας συνάδελφος εἶπεν κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν, ἐνῷ ὁ πραγματοποιήσας τὸ ὑλικὸν κέρδος τιμωρεῖται διὰ τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως, τῆς ἐπιβαλλομένης καὶ εἰς τὴν δευτέραν τῶν περιπτώσεων, καὶ διὰ χρηματικῆς ποινῆς ἴσης πρὸς τὸ πραγματοποιηθὲν κέρδος, ὁ μὴ πραγματοποιήσας τὸ ὑλικὸν κέρδος τιμωρεῖται διὰ τῆς αὐτῆς ποινῆς, δηλαδὴ ὁ ἐξαγαγὼν τὰ ἐμπορεύματα, ἀλλὰ μὴ κατορθώσας νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ὑλικὸν κέρδος, διότι τὰ ἐμπορεύματα συνελήφθησαν κατὰ τὴν μεταφορὰν καὶ πρὸ τῆς ἀποβιβάσεως αὐτῶν εἰς τὸν τόπον τοῦ προορισμοῦ των, αὐτὸς ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ ἐκτὸς τῆς ποινῆς, καὶ τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξεν. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου συναδέλφου ἐξ Ἀττικοβοιωτίας, διότι αἱ παρατηρήσεις του ἦσαν πρόχειροι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον διατάσσει καὶ τὴν κατάσχεσιν τῶν ἐξαχθέντων ἐμπορευμάτων, ἐπειδὴ δὲ κατὰ κανόνα, ἐκτὸς ἐξαιρέσεών τινων, τὰ συλλαμβανόμενα κατὰ τὴν μεταφορὰν ἐμπορεύματα δὲν εἶναι ἤδη διατεθειμένα, καὶ ἑπομένως ὁ ἐξαγωγεὺς δὲν ἐπραγματοποίησεν ἤδη τὸ κέρδος, εἰς τὸν ἐξαγωγέα τοῦτον ἐπιβάλλεται καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ πρόσθετος ποινή ὅτι δημεύονται καὶ τὰ ἐμπορεύματά του. Εἶναι λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, πρόδηλος ἡ ἀνισότης μεταξὺ τῶν ποινῶν τῶν ἀπειλουμένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἑκατέραν τῶν περιστάσεων καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἰσότητος τῶν ποινῶν ἢ μᾶλλον νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀναλογίας τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς ἑκατέραν τῶν περιπτώσεων. Ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀναλογίας αὕτη κατὰ δύο τρόπους εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ ἐπιτευχθῇ, ἢ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὸν μὴ πραγματοποιήσαντα τὸ ὑλικὸν κέρδος, ἢ διὰ τῆς ἐπιτάσεως τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὸν πραγματοποιήσαντα τὸ ὑλικὸν κέρδος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξε προχθὲς πρὸς τοῖς ἄλλοις ὅτι, καλὸν εἶναι αἱ ποιναί, αἱ ἐπιβληθησόμεναι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νὰ μὴ εἶναι τόσον αὐστηραὶ ὥστε ☐ λόγῳ τῆς αὐστηρότητος τῶν ποινῶν. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ βάσις τῶν ποινῶν, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι πολὺ αὐστηρὰ καὶ ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀναλογίας τῶν ποινῶν νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς δευτέρας ποινῆς, διότι πρόκειται περὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον δὲν προσβάλλει μόνον τὰς διεθνεῖς σχέσεις τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἐκθέτει εἰς κίνδυνον αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, πιθανῶς δὲ καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀναλογίας μεταξὺ τῶν ποινῶν δύναται νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τρόπον, ὥστε εἰς μὲν τὸν πραγματοποιήσαντα ὑλικὸν κέρδος νὰ ἐπιβάλληται ἐκτὸς τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως καὶ χρηματικὴ ποινὴ ἴση πρὸς τὸ πραγματοποιηθὲν ὑλικὸν κέρδος, ἡ ὁποία ἄλλως τε κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι ποινὴ διότι τὸ ὑλικὸν κέρδος εἶναι τὸ προϊόν τοῦ ἀδικήματος, σὺν τῇ προσθήκῃ ἑτέρας χρηματικῆς ποινῆς δυναμένης κατ’ ἀνώτατον ὅρον νὰ ἐξιχθῇ μέχρι τῶν 5000 δραχ., εἰς δὲ τὸν μὴ πραγματοποιήσαντα τὸ ὑλικὸν κέρδος, ἐκτὸς τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως νὰ ἐπιβληθῇ καὶ χρηματικὴ ποινὴ ἐξικνουμένη κατ’ ἀνώτατον ὅρον μέχρι τοῦ ποσοῦ 5000 ἄνευ τῆς καταγνώσεως χρηματικῆς ποινῆς, ἴσης πρὸς τὸ ὑλικὸν κέρδος τὸ συμφωνηθέν, ἀφ’ οὗ ἄλλως τε ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἐπραγματοποιήθη κέρδος.

§78Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἄνευ τῆς κατασχέσεως;

§79Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι. Καὶ μὲ τὴν κατάσχεσιν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ φόβος τοῦ ἀνεφαρμόστου τοῦ νόμου λόγῳ τῆς αὐστηρότητος τῶν ποινῶν ἐκλείπει, διότι ἀφίνεται μέγα περιθώριον, μέγας κύκλος εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τοῦ δικαστηρίου διὰ τοῦ καθορισμοῦ κατωτάτου καὶ ἀνωτάτου ὁρίου τῆς προσθέτου ποινῆς ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει, ἢ τῆς κυρίας χρηματικῆς ποινῆς ἐν τῇ δευτέρᾳ, δυναμένου τοῦ δικαστηρίου εἰς ἑκάστην συγκεκριμμένην περίπτωσιν ἀναλόγως τοῦ κατηγορουμένου, ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως καὶ τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐμπορευμάτων, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη, καὶ ἀναλόγως τῶν ἄλλων εἰδικῶν περιπτώσεων, νὰ ἐπιμετρήσῃ τὴν χρηματικὴν ποινὴν μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 5000 δραχ., ἐν πάσῃ περιπτώσει δέ, συμφώνως καὶ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὰ ἐμπορεύματα τὰ κατὰ παράβασιν τῶν ὑπουργικῶν διατάξεων ἐξαγόμενα ἢ ἐξαχθέντα πρέπει νὰ κατάσχωνται, διότι ἄλλως τε ταῦτα εἶναι καὶ τὰ πειστήρια τοῦ ἀδικήματος. Ἐξεδήλωσεν ὅμως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας συνάδελφος προχθὲς καί τινα ἄλλον φόβον, μὴ ἐπιβληθῇ τυχὸν ποινὴ μεγάλη εἰς πτωχὸν πλοίαρχον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ νὰ ἀποτίσῃ τὴν ποινήν, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον ἐνόμισεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι θὰ καταδικάζετο ὁ πτωχὸς πλοίαρχος εἰς ἰσόβια δεσμά. Ὁ φόβος τοῦ κυρίου συναδέλφου δὲν εἶναι πολὺ βάσιμος, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς ἀφίνεται εὐρὺ τὸ περιθώριον εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ δικαστηρίου, ἀλλ’ εἶναι καὶ γνωστὸν ὅτι, ἐὰν ὁ καταδικασθεὶς εἰς χρηματικὴν ποινὴν εἶναι ἀκτήμων, στερεῖται τοὐτέστι περιουσίας, δὲν θέλει διαμείνῃ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἢ ἕνα μόνον μῆνα ἐν τῇ φυλακῇ.

§80Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐὰν ἔχῃ περιουσίαν;

§81Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐὰν ἔχῃ, νὰ πληρώσῃ. Βεβαίως νὰ πληρώσῃ, κ. συνάδελφε, ὅταν πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς σοβαρώτατον κίνδυνον ὕψιστα συμφέροντα, ὡς πάντες κατανοοῦμεν, τοῦ Κράτους. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις τὰς ἐπενεκτέας κατὰ τὴν γνώμην μου εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ νομοθετήματος. Ἤθελον νὰ προσθέσω ἀκόμη ζητῶν ἐπὶ τούτου προχείρως τὴν διασάφησιν ἑνὸς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ. Ὑπουργῶν, διατί ἐν ᾧ ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τιμωροῦνται οἱ ἐκ προθέσεως, οἱ «ἐν γνώσει» προσπαθήσαντες νὰ ματαιώσωσι ἢ παρακωλύσωσι τὰς ἐνεργείας τῶν δημοσίων ἀρχῶν, ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ παραλείπεται ἡ φράσις «ἐν γνώσει». Βεβαίως ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τοῦτο ἐξυπακούεται. Ἀλλὰ τὰ ἐξυπακουόμενα εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσωσι καὶ ἀμφισβητήσεις, μάλιστα δὲ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν νόμων, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναπτύσσονται ἑκατέρωθεν ἢ μᾶλλον πολλαχόθεν διάφοροι γνῶμαι καὶ διάφοροι ἀντιλήψεις, δὲν εἶναι δὲ ἀπίθανον νὰ συντελεσθῇ ἡ παράβασις καὶ ἐξ ἀμελείας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν πρώτην λέξιν «πᾶσα» τῆς πρώτης παραγράφου ἡ φράσις «ἐν γνώσει», ἢ «δολία».

§82Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅλα τὰ ἀδικήματα τιμωροῦνται.

§83Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὅλα τὰ ἀδικήματα κατὰ κανόνα.

§84Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν τιμωρεῖται ἡ ἀμέλεια.

§85Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐπὶ τούτου θὰ ἐπανέλθωμεν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Διὰ τῆς βʹ παραγράφου τὸ νομοσχέδιον ἀπειλεῖ ποινὰς καὶ κατ’ ἐκείνων «ὅσοι ἐν γνώσει προσεπάθησαν νὰ ματαιώσωσιν ἢ παρακωλύσωσι τὰς πρὸς πρόσληψιν, ἀνακάλυψιν, ἢ τιμώρησιν τῶν ὡς ἄνω παραβάσεων ἐνεργείας τῶν δημοσίων ἀρχῶν». Εἶναι πρόδηλος ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεδιώχθη ὥστε νὰ διευκολυνθῇ τὸ ἔργον τῶν ἀρχῶν πρὸς ἀνακάλυψιν καὶ τιμώρησιν τῶν ἐνόχων τῶν τοιούτων παραβάσεων, νὰ διευκολυνθῇ δὲ κατὰ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐπιβάλλωνται ποιναὶ καὶ ποιναὶ αὐτουργῶν κατ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προβαίνουσιν εἰς ἐνεργείας, μὴ δυναμένας πάντοτε νὰ φέρωσι τὰ στοιχεῖα τῆς κοινῆς συνεργείας. Ἀλλὰ διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου φρονῶ, ὅτι ἐπέρχεται τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι ἐνῷ, ὡς εἶπον, εἴς τινας περιπτώσεις, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει ἡ βʹ παράγραφος, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξωσιν οἱ ὅροι τῆς κοινῆς συνεργείας καὶ ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἐπιβάλλονται ποιναὶ αὐτουργοῦ, εἰς τοὺς συνεργούς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως τιμωροῦνται κατὰ τὰς γενικὰς τοῦ Ποινικοῦ νόμου διατάξεις περὶ συνεργῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἀποκλείεται, εἰς ἐκείνους τουτέστιν, οἱ ὁποῖοι θὰ παράσχωσιν πολλάκις βοήθειαν εἰς τὸν αὐτουργὸν ἀποτελεσματικωτέραν ἐκείνης, ἣν παρέχει ὁ προσπαθῶν ἁπλῶς νὰ παρακωλύῃ τὰς ἀρχὰς εἰς τὰς ἐνεργείας των, θὰ ἐπιβάλλεται ἡ ποινὴ τῆς συνεργείας, ἤτοι ποινὴ ἠπιωτέρα κατὰ τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Φρονῶ ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρθῇ ἐὰν ἀντὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει αὕτη νῦν, τὸ νομοσχέδιον ἔλεγεν ἁπλῶς, «ὡς συνεργοὶ χαρακτηρίζονται καὶ τιμωροῦνται καὶ ὅσοι προσεπάθησαν νὰ παρακωλύσωσιν κλπ.», νὰ προστεθῇ δὲ ἐν τέλει ἡ φράσις «ἐπιφυλαττομένων τῶν γενικῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ νόμου περὶ συναιτίων» πρὸς πρόληψιν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ προκύψωσι κατὰ τὴν ἐφαρμογήν. Ἐν τῇ γʹ παραγράφῳ τὸ νομοσχέδιον καθορίζει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς καταδιωκτικῆς τῶν σχετικῶν ἀδικημάτων εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς, ἐὰν τὸ ἀδίκημα ἐξετελέσθη ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας. Φρονῶ, ὅτι εἶναι σπανία ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τοιοῦτον ἀδίκημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας, διότι ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐξαγωγῆς ἢ ἐπανεξαγωγῆς εἰσαχθέντων ἢ ὑπαρχόντων ἐντὸς τοῦ Κράτους ἐμπορευμάτων, τὸ ἀδίκημα θὰ ἐκτελεσθῇ πάντοτε ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἀδικήματος ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας...

§86ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ.

§87Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι δὲν εἶνε δυνατόν. Λέγω ὅμως ὅτι ἐπειδὴ εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι κύριοι Ὑπουργοὶ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει περίπτωσιν τοιαύτην ἐκτελέσεως τοῦ ἀδικήματος ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἑπομένως θεωροῦν ἀναγκαίαν τὴν διατήρησιν τῆς διατάξεως ταύτης.........................

§88Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Βεβαίως εἶνε ἀνάγκη διασαφήσεως.

§89Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν εἶχε πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν, νὰ δώσῃ διασάφησιν ποία εἶνε ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν εἶνε δυνατὸν τὸ ἀδίκημα νὰ ἐκτελεσθῇ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας.

§90Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἦτο εὐρυτέρα, ἑπομένως εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ παρέλκῃ τελείως ἡ παράγραφος αὕτη.

§91Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν ἐκ μελέτης μεταγενεστέρας, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄλλο διατυπωθὲν νομοσχέδιον πεισθῆτε, ὅτι εἶνε ἀναγκαία ἡ διατήρησις τῆς διατάξεως αὐτῆς, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, διότι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐξαρτᾶται ὁ καθορισμὸς τῆς ἁρμοδιότητος τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς, ἐκ τῆς ἐπιλαβομένης τῆς ἀνακρίσεως ἀνακριτικῆς ἀρχῆς, ἐνῷ εἶνε γνωστόν, ὅτι ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ ἐνεργεῖ κατὰ κανόνα συνεπείᾳ παραγγελίας τῆς εἰσαγγελικῆς, ἐκτὸς τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἀδικημάτων καὶ τῆς ὑπάρξεως κινδύνου ἐκ τῆς ἀναβολῆς. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι, ἐὰν νομίζητε διατηρητέαν τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καλὸν θὰ ἦτο, συμφώνως ἄλλως τε πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὴν ταχυτέραν περισυλλογὴν τῶν ἀποδείξεων καὶ τὴν ἀσφαλεστέραν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων νὰ διατυπωθῇ τοῦτο, οὕτως ὥστε νὰ καθίσταται ἁρμόδιος πᾶσα εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ καὶ πᾶς ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος. Αὐτὸ συνάγεται ἐκ τῶν διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, διότι δὲν εἶνε ἡ μόνη περίπτωσις τῆς συνδρομῆς διαφόρων ἁρμοδιοτήτων, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει κατὰ τὰς γενικὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας προτιμᾶται ἡ πρώτη ἐπιλαβομένη, ἡ πρώτη καλέσασα τὸν κατηγορούμενον εἰς ἀπολογίαν ἀνακριτικὴ ἀρχή.

§92ΖΗΣΗΣ ΙΑΤΡΟΥ. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχει συνεργὸς εἰς Πειραιᾶ, ὅστις καὶ ἐφόρτωσε συνελήφθη δὲ εἰς Πάτρας, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τῶν Πατρῶν ἐπελήφθη ἀνακρίσεων ὁ συνεργὸς εἰς ποίαν διαδικασίαν θὰ ὑπάγεται;

§93Φ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Αὐτὰ εἶνε ζητήματα, τὰ ὁποῖα κανονίζει ἡ ποινικὴ Δικονομία καὶ τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ κανονισθῶσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ φέρωμεν τροποποιήσεις τῶν διατάξεων τῆς ποινικῆς Δικονομίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τούτων διετύπωσα τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, παραδίδω δὲ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ (χειροκροτήματα).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§95Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπέβαλα τὴν τροπολογίαν μου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§97Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ διαφωνῶ ῥιζικῶς μὲ τοὺς προλαλήσαντας ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην ὅτι ὑπάρχει ἀνισότης εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ ἀντίληψις ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου εἶνε ὅτι εἶνε νομοσχέδιον προληπτικόν, ἑπομένως αἱ ποιναὶ εἶνε αὐστηρότεραι διὰ τοὺς ἀποπειρωμένους, νὰ εἴπωμεν τὴν λέξιν, πρὸς διάπραξιν τοῦ ἀδικήματος. Βεβαίως εἶναι αὐστηρότεραι. Τοῦτο θέλω νὰ προστεθῇ, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν. Ὑποβάλλω καὶ σχετικὴν τροπολογίαν.

§98Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον εἶνε ἀτελέστατον. Δὲν πλήττει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως πρέπει νὰ πλήξῃ, τὸν ἠθικὸν αὐτουργὸν τοῦ ἀδικήματος. Καὶ δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δυνάμει τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου καὶ αὐτὸς θὰ τιμωρῆται, ἀλλ’ ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον καὶ αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία δύναται νὰ γεννηθῇ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τιμωρῆται ἐξ ἴσου ὁ πλοίαρχος, ὁ ἐξαγωγεὺς, ὁ μεταφέρων τὸ ἐμπόρευμα μὲ τὸν ἠθικὸν αὐτουργόν, μὲ αὐτὸν ὁ ὁποῖος εἶνε ὁ κυρίως παραίτιος τοῦ ἐγκλήματος. Νομίζω ὅτι πρέπει ἐξαιρετικὴ νὰ εἶναι ἡ ποινὴ τοῦ ἠθικοῦ αὐτουργοῦ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι ἀτελέστατον τὸ νομοσχέδιον καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ τὸ συμπληρώσῃ ἐπιβάλλων εἰδικῶς ποινὴν μεγάλην κατὰ τοῦ ἠθικοῦ αὐτουργοῦ κατὰ τὴν ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ τῶν τριῶν ἡμερῶν καὶ τοῦ ἑνὸς ἔτους δὲν ὑπάρχει ἀρκετὴ ἀπόστασις πρὸς ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς;

§100Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ἡ αὐτὴ ποινὴ ὅλων τῶν συντελεστῶν τοῦ ἀδικήματος. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη ἀρκετὴ ἡ ποινὴ τῆς ἑνὸς ἔτους φυλακίσεως δι’ ἐκεῖνον, ὅστις θὰ προσκομίσῃ κέρδη τόσα ὥστε νὰ μὴ ὑπολογίζῃ τὴν φυλάκισιν ταύτην. Δὲν εἶναι ἄλλως δίκαιον ὁ μεταφέρων τὸ ἐμπόρευμα, ὁ πλοίαρχος, νὰ τιμωρῆται μὲ τὸν ἠθικὸν αὐτουργὸν ἐξ ἴσου. Πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ ποινὴ τοῦ ἠθικοῦ αὐτουργοῦ εἰς πενταετῆ φυλάκισιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου καὶ 3 Ἰουνίου ἐ. ἔ. Β. διαταγμάτων, «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Ἰουνίου ἐ. ἔ. τῆς χρήσεως 1915» καὶ περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῶν μηνῶν Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου τῆς αὐτῆς χρήσεως».

§102Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται πρὸς τὴν Βουλὴν ν’ ἀπευθυνθῶ ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διότι ἡ ἀντίληψίς μου ἦτο, καὶ ὄχι μόνον ἡ ἐμή, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχε ψηφισθῆ κατ’ ἀρχήν, ἐζήτησα δὲ τὸν λόγον, ὅπως ὁμιλήσω κατ’ ἀρχὴν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐζήτησα τοῦτον ἐπιθυμῶν, ὅπως ἐπεκτείνω τὴν συζήτησιν ἐπὶ εὐρυτέρου πεδίου, ὅπως ἐρευνήσω ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως στραφῶ πρὸς ἔρευναν τῆς τε ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς αὐτῆς τε καὶ τῆς πρὸ αὐτῆς, τῆς διαχειρισθείσης 6 περίπου δωδεκατημόρια τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ φαίνεται,—δὲν θέλω δὲ διὰ τῆς παρατηρήσεως ταύτης νὰ δώσω ἐπιχείρημα πρὸς τὸν ἔντιμον ἐκ Κοζάνης κ. συνάδελφον πρὸς νέας παρατηρήσεις — ἀλλὰ φαίνεται ὅτι, καθ’ ἣν ὥραν κατήρχετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ βήματος, ἐψηφίζετο κατ’ ἀρχὴν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐψηφίσθη...

§104Γ. ΠΩΠ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅτι ἐψηφίσθη, καὶ ὡς ἐψηφισμένον ἀναγράφεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§105ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἡ ἐμὴ ἀντίληψις εἶναι ἡ αὐτή, ὅτι ἐπῆλθε παρεξήγησις τῆς αἰτήσεώς μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον. Ἐζήτησα νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἰς ταῦτα δὲν συμπεριελαμβάνετο καὶ τοῦτο, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος ἐνόμισεν ὅτι καὶ τούτου ἐζητήθη ἡ παραπομπὴ καὶ ἐζήτησε τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισίν του. Τὴν αἴτησίν μου μάλιστα ταύτην ἔχων ὑπ’ ὄψει μου νομίζω ὅτι σήμερον εἶναι ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις.

§106Γ. ΠΩΠ. Συμφωνοῦν αἱ παρατηρήσεις μας, ἀτυχῶς ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀρχήν, διότι ἐκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως, δὲν θὰ θελήσω δὲ ἐγὼ νὰ γίνω συνεργὸς παρατυπίας τοιαύτης, ἥτις θὰ ἐνεῖχε τῆς μομφῆς ὄψιν καθὼς οὔτε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀντίληψις εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν ἰδικήν μου. Προκειμένου ἄλλως τε περὶ γενικῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπεξετείνετο ἐπὶ εὐρυτέρου ἐδάφους, ὑπάρχει στάδιον κατὰ τὸ προσεχὲς μέλλον, ὅπως γίνῃ ἡ συζήτησις αὕτη. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω.

§107Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῶν μηνῶν Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου τῆς χρήσεως τοῦ 1915, οὐχὶ ἵνα ἐπικρίνω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐξετάσω τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, διότι τὰ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προσαχθέντα στοιχεῖα εἰς οὐδένα βεβαίως, κατὰ μείζω δὲ λόγον εἰς ἐμὲ τὸν μὴ οἰκονομολόγον, δύνανται νὰ δώσωσιν ἔρεισμα οἰκονομικῆς συζητήσεως τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε ῥητῶς ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα στηρίζονται ἐπὶ προβλέψεων καὶ ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐρειδόμενον ἐπὶ ἀριθμῶν, ὅτε καὶ θὰ λάβῃ χώραν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἐν τούτοις στοιχεῖα τινά, ἅτινα προσεκόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μοὶ δίδουσι λαβὴν πρὸς συζήτησιν ζητήματος σπουδαιοτάτου διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Σχετικῶς πρὸς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον ὑπάρχει καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 4,450,000. Μελετῶν τις τὰ τῆς πιστώσεως ταύτης, ἥτις αἰτεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἐπαύξησιν τῶν μέχρι τοῦδε δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι προεβλέποντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, εὑρίσκεται τις πρὸ μιᾶς καταπλήξεως, διότι ἐκ τῶν 4,500,000 τῆς ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως 1,260,000 ἀνάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, 3,000,000 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐλάχιστα δὲ ποσά, 135, 000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, 90,000 τῆς Δικαιοσύνης, 25,000 τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ οὐδὲν διὰ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ἐὰν ἀνατρέξῃ τις εἰς τὰς δαπάνας, τὰς προβλεπομένας ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῶν δαπανῶν, ἀλλὰ περὶ πληρωμῆς διαφόρων ποσῶν, εἴτε εἰς τὴν διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, εἴτε εἰς τὴν ἑταιρείαν τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων κλπ., ἑπομένως πρόκειται περὶ ποσῶν ἀναφερομένων οὐχὶ εἰς αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ἀλλ’ εἰς τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν. Μόνον 200,000 δρ. εἶναι αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ 135,000 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξ ὧν 75,000 ἀνάγονται εἰς τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ τέλη, ὅπερ ἄλλως ἐξηγεῖται ἐκ τοῦ ὅτι, διότι ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ηὔξησε τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη. Διὰ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα εἶναι πάρεργον νὰ ἀσχοληθῶ, διότι πρόκειται περὶ ἐλαχίστων ποσῶν. Τὸ μέγα ποσὸν εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν· πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπανῶν ἐν αὐτῷ τριῶν ἑκατομμυρίων, καθ’ ὃν χρόνον οὐδὲν ἕτερον Ὑπουργεῖον ηὔξησεν οὐσιαστικῶς δαπάνας. Ἐὰν ὅμως θελήσῃ τις νὰ ἐρευνήσῃ τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι πρόκειται περὶ καταπληκτικῆς αὐξήσεως δαπανῶν. Καὶ δὴ δύναμαι νὰ εἴπω περὶ σπατάλης πρωτοφανοῦς καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, θὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ναυτικῆς τοῦ Κράτους παρασκευῆς, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 3,000,000, καίτοι ἀνάγεται εἰς σπατάλας διαπραχθείσας ἐν τῷ Ναυτικῷ, δὲν εἶναι ὅμως τὸ σπουδαιότερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ. Δὲν γνωρίζω κύριοι ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ναυτικῇ ὀργανώσει τῆς χώρας, καίτοι τεκμήρια τινὰ δεικνύουσιν ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κεῖται ἄντικρυς πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐξάγεται ὅμως ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν εἰς ἄκρον ἀφειδής, εἰς ἄκρον σπάταλος ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀκριβῶς πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὰ κονδύλια τῶν τακτικῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐρευνήσω τὴν ναυτικὴν παρασκευὴν τοῦ Κράτους καθόσον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν, ἐπαναλαμβάνω, ἀκριβῶς ἀντίθετον πολιτικὴν πρὸς τὴν πολιτικήν, ἣν ἐκ τεκμηρίων τινῶν ὑποθέτω ὅτι ἀκολουθεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἐπειδὴ λέγω πάντοτε τὴν ἀλήθειαν συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ προτίθεμαι ὄχι μόνον νὰ ἐλέγξω τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ νὰ ἐνισχύσω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεως αὐτῆς νὰ προβῇ εἰς παραγγελίαν ἀθωρακίστων καταδρομικῶν ἀξίας 45.000,000. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐξηγήσω ὑμῖν τί εἶναι τὰ ἀθωράκιστα ταῦτα καταδρομικά. Παρακολουθεῖτε πάντες τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον καὶ βλέπετε ὅτι, ὅσα πλοῖα εἶναι τὰ κατ’ ἐξοχὴν δρῶντα, εἶνε τὰ θωρηκτὰ Ντρέτνωτ καὶ τὰ ὑποβρύχια. Ἐν τούτοις ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ παραγγείλῃ ἀθωράκιστα καταδρομικά· ἤτοι πλοῖα ἐμπορικὰ ὡς εἶναι ἡ «Ἕλλη» καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουσιν μικρά τινα πυροβόλα χρήσιμα πρὸς ἄμυναν.

§108Γ. ΠΩΠ. Εἶναι δι’ ἐκλογικὰ ταξείδια.

§109Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς συνεκάλεσε τὸ συμβούλιον τῶν ναυάρχων, ὅπερ ἐγνωμοδότησεν· ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν μοὶ κατετέθησαν ἔτι, ἐλπίζω δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ μὲ διαψεύσῃ ὅτι λέγω ἀναληθῆ.

§110Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἀλήθειαν θὰ τὴν εἴπω ἐγώ.

§111Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Λοιπὸν τὸ Συμβούλιον τῶν Ναυάρχων ἐγνωμοδότησε ὑπὲρ τῆς τηλεγραφικῆς παραγγελίας, κατόπιν τούτου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δι’ οὗ ἠτεῖτο τὴν παραγγελίαν καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἦλθε εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐζήτησε παρ’ αὐτῆς νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν παραγγελίαν τῶν πλοίων. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησε ὅτι δέχεται, ἔθεσεν ὅμως ὅρον ὅτι τὰ πλοῖα ταῦτα θὰ κατασκευασθῶσι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδίων τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου καὶ ἡ ναυπήγησις αὐτῶν θὰ ἐπιτηρηθῇ ὑπὸ Ἄγγλων ἀξιωματικῶν. Προφανῶς ἡ αἴτησις αὕτη τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἀπέβλεπεν, ὅπως μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων, ἐὰν παρετείνετο ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν, προβῇ εἰς κατάσχεσιν, ἐὰν δὲ δὲν εἶχεν ἀνάγκην, θὰ τὰ παρέδιδεν ἡμῖν ἄχρηστα. Κατόπιν τούτου ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑπέβαλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἀπεφάσισε μὲν τὴν παραγγελίαν, ἀλλ’ ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐπιτραπῇ ἵνα μέχρι τέλους Ἰουλίου ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ ἕνεκα τῆς πολιτικῆς καταστάσεως.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πῶς ὁμιλεῖτε περὶ ἀποφάσεως ἀφοῦ δὲν ἐλήφθη;

§113Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐνῷ ἀναφέρετε εἰς τὸ ἔγγραφον καὶ μόνον, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ πολιτικὴ ἐπέφερε βραδύτητα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεώς σας, ἀφ’ ἑτέρου λέγετε ὅτι δὲν εἴχετε σκοπόν, τὸ πρᾶγμα καθίσταται χειρότερον δι’ ὑμᾶς, διότι ἐπαίξατε μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ δὲ ὅτι ἡ τιμὴ καὶ ὑπόληψις τοῦ Κράτους ἐμειώθη ἐκ τούτου καὶ ἐπειδὴ οὐδέποτε λέγω ἀνακριβείας ἰδοὺ τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§114Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀποφάσεως περὶ ἧς δὲν ἀπεφασίσαμεν.

§115Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὅταν συνεκλήθη τὸ Συμβούλιον τῶν Ναυάρχων, τὸ ὁποῖον ἐγνωμοδότησε, ὅταν ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρότασις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅταν ἤλθατε εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπεβλήθησαν ὅροι, τοὺς ὁποίους ἐδέχθη ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ κατόπιν σεῖς εἴπατε εἰς αὐτὴν ὅτι θὰ ἀποφασίσητε ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, διότι ἡ πολιτικὴ κατάστασις δὲν μᾶς ἐπιτρέπει, καὶ δὲν ἐλάβατε, κύριε τέως Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφάσεις, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι ἡ θέσις ὑμῶν εἶναι βαρυτέρα, διότι ἐπαίξατε μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπαίξατε ἐν οὐ παικτοῖς. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς 30 Ἰουλίου, τὸ ὁποῖον ἐπιβεβαιοῖ ὅσα εἶπον. «Παραγγελία πλοίων.—Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις κατέσχε δι’ ἀνάγκας της τὰ ναυπηγούμενα ἐν τοῖς Ἀγγλικοῖς ναυπηγείοις 2 καταδρομικά, 4 ἀντιτορπιλλικὰ καὶ 1 πλωτὸν ἐργοστάσιον, ἅτινα παρηγγέλθησαν εἰς τὸ Συνδικάτον Τζὼν Μπράουν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπέτυχεν ὅπως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀναλάβῃ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς καὶ πρότερον οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς τὴν ναυπήγησιν νέων πλοίων πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν κατασχεθέντων κλπ». Ἐὰν λοιπὸν δὲν εἴχατε λάβει ἀποφάσεις, διατί ἐπαίξατε μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως; δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.

§116Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔπαιζον μὲ τὸν κόσμον.

§117Γ. ΠΩΠ. Σωστοὶ πεζοναῦται. (Γέλωτες).

§118Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχομεν ἕως τώρα ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Ναυάρχων ἐπὶ σκοπῷ τῆς τηλεγραφικῆς παραγγελίας τῶν πλοίων. Προχωρῶ (ἀναγινώσκει). «Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὴ ἐπιθυμοῦν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν διανυομένην ἑβδομάδα ἐζήτησεν ἁρμοδίως ὅπως οἱ πρωτοφανῶς συμφέροντες ὅροι διατηρηθῶσιν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μέχρι τῆς 31 Ἰουλίου» Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, μὴ ἐπιθυμοῦν νὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν ἐντὸς τῆς διανυομένης ἑβδομάδος, ὡς ἐπεζήτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅπως οἱ κατ’ αὐτὸν συμφέροντες ὅροι παραταθῶσι μέχρι τῆς 31 Ἰουλίου, ἀναφέρεται δὲ εἰς τὸ ἔγγραφον, ὅτι λόγοι πολιτικῆς καταστάσεως, δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁριστικῶς ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ἐὰν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἐσκέφθη νὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν ἐπετρέπετο νὰ διαπραγματεύηται μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ διασύρῃ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Κράτους; ἢ ἔπρεπε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν ὁμοφωνίᾳ ν’ ἀποφασίσῃ καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν; Τέλος, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα. Κατόπιν ὅλων ὅσων σᾶς εἶπον ἐμφαίνεται σαφῶς, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἦτο πολιτικὴ ἐντάσεως τῶν δαπανῶν εἰς τὰς πολεμικὰς παρασκευὰς καὶ ἰδίως εἰς τὴν ναυτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς δὲν θὰ τὸ ἀρνηθῇ, ὅτι πληθὺς ἀξιωματικῶν περιφέρονται ἀνὰ τὰς Εὐρωπαϊκὰς μεγαλουπόλεις ἄνευ οὐδενὸς λόγου, κολοσσιαῖα δὲ ποσὰ δαπανᾷ τὸ Κράτος. Ἐν τῷ ὑποβληθέντι ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ νομοσχεδίῳ ἀναφέρονται, ὅτι «ἀποζημιώσεις λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων 865.000 δραχμαὶ» προσετέθησαν δὲ καὶ 55,000 ἕτεραι δραχμαί. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, πρὸς τιμήν του ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μόλις ἀνέλαβε τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου ἀνεκάλεσεν ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι παραμένοντες εἰς τὰς διαφόρους μεγαλουπόλεις ἐλάμβανον 14 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως.

§119Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδὲ ἕνα ἀπέστειλα ἐγώ.

§120Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὅταν Κράτος τι προβαίνῃ εἰς παραγγελίας πλοίων βεβαίως δὲν δύναται ἢ νὰ ἀποστείλῃ ἀξιωματικούς, ἐφ’ ὅσον δὲ ναυπηγοῦνται τὰ πλοῖα εἶναι φυσικὸν, ὅτι καὶ ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐκεῖ ἐπιτηροῦντες τὴν κατασκευήν, ἀλλ’ ἡ ναυπήγησις τῶν πλοίων αὐτῶν διεκόπη πολὺ πρὸ τῆς ἀναρρήσεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀρχήν, ἐν Γαλλίᾳ διεκόπη ἡ ναυπήγησις τῆς «Λωρραίνης», τῶν πυροβόλων καὶ τῶν θωράκων ἡ κατασκευὴ ἐσταμάτησεν ἐν Ἀμερικῇ, ἡ κατασκευὴ τῶν πλοίων ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπίσης διεκόπη, ἑπομένως ἀπ’ αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἐπεβάλετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλὰ μήπως αὐτὴ εἶναι μόνη ἡ σπατάλη τῆς Κυβερνήσεως; ὁλόκληρος ὁ στόλος, δύο καὶ ἥμισυ συνεχεῖς μῆνας παρέμενεν ἐν Φαλήρῳ ὑπ’ ἀτμὸν ἠγκυροβολημένος καὶ παρέμενεν ἀπρακτῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ γαιάνθρακες ἐτιμῶντο ἑκατὸν δραχμὰς τὸν τόννον! Ἀλλ’ εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ σπατάλη; Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὴν 25 Μαρτίου προκειμένου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον, εἰς τὴν πατρίδα του παρέλαβε δύο πλοῖα τὴν «Ὕδραν» καὶ τὸν «Ἱέρακα». Εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, κύριοι βουλευταί, ὁ τέως ἐπὶ τῶν τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸς ἐπεβιβάσθη τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ «Νίκη» ἐδαπάνησε 88 τόννους γαιανθράκων δι’ ἐκλογικὴν περιοδείαν καὶ ἔπλεε διὰ μεγάλης ταχύτητος 22 μιλλίων δαπανῶν 3 τόννους γαιανθράκων, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ πλεύσῃ διὰ ταχύτητος 14 μιλλίων καταναλίσκων ἥμισυ τόννον. Τὸ ἀντιτορπιλλικὸν «Νίκη», τὸ ὁποῖον διέταξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα, ἀπετέλει μέρος τῆς μοίρας τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν τὴν ἄσκησιν, καὶ ἐνῷ ἡ μοῖρα ἐξετέλει τὴν ἄσκησιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς μετεκαλέσατο τὸ πλοῖον αὐτὸ ἵνα τὸν μεταφέρῃ εἰς ἐκλογικὴν περιοδείαν. Καὶ ἔχω ἐνταῦθα τὸ τηλεγράφημα. (Ἀναγινώσκει). «Λίαν ἐπεῖγον. Διοικητὴν ὁμάδος ἀντιτορπιλλικῶν. Διατάξητε κυβερνήτην «Δόξης» καταπλεύσῃ αὔριον Πειραιᾶ. Ὑπουργὸς Ναυτικῶν Στράτος» (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐπαναληφθῇ αὐτὸ θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων αὐθωρεί.

§122Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐνόμισα καλὸν ν’ ἀναλάβω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ναυτικῆς πολιτικῆς τῆς τέως Κυβερνήσεως καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ τέως κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε νὰ μοὶ ἀποδείξῃ, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη περὶ παραγγελίας πλοίων, θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἀπόφασις εἶχε ληφθῆ καὶ ἡ νῦν Κυβέρνησις ἐσταμάτησε τὴν ἐκτέλεσιν. Τούτου ἕνεκεν συνδυάζων τὸ γεγονὸς αὐτὸ πρὸς ὅλα, ὅσα σᾶς ἀνέφερα, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἦτο πολιτικὴ ἐντάσεως ἐξοπλισμῶν, ἀδιαφόρως τῶν μεγίστων δαπανῶν, τὰς ὁποίας προεκάλουν οὗτοι. Λέγω δὲ ταῦτα κατὰ τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔχω, ἀφοῦ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις οὐδὲν εἶπε περὶ τοῦ προγράμματος αὐτῆς, διότι ἡ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ἄκρως ἀντίθετος πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη βεβαίως ἐπισήμως νὰ τὰ βεβαιώσῃ, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἀπεφάσισε τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου περὶ κατασκευῆς τοῦ θωρηκτοῦ «Λωρραίνης» Πρόκειται περὶ δαπάνης 70,000,000 δραχμ. καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ τοιαύτη ἀπόφασις ἐλήφθη ἐπὶ διαλύσει τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐφ’ ὅσον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνεκάλεσεν πάντας τοὺς ἀξιωματικοὺς μετεκάλεσε δὲ καὶ πάντα τὰ πλοῖα, δεικνύει ὅτι ἐμφορεῖται ὑπὸ φειδοῦς περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων, ἄγομαι δὲ νὰ πιστεύσω, ἐπὶ τῶν τεκμηρίων τούτων ἐρειδόμενος, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου καὶ ἡ γνώμη αὕτη μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ἐρευνήσω κατὰ πόσον ἡ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ὀρθὴ ἢ τῆς προκατόχου. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ πλειότερον ἴσως πολεμήσας τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν εἶμαι ἐγώ, ἀλλὰ φίλος μὲν ὁ Πλάτων, φιλτάτη δὲ ἡ ἀλήθεια, πρέπει δὲ νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ἐθνικοῦ ζητήματος. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὡς ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ προβῇ εἰς παραγγελίας πλοίων ἀξίας 45 ἑκατομμυρίων καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις σκέπτεται ὄχι μόνον νὰ μὴ πραγματοποιήσῃ τὴν δαπάνην ταύτην, ἀλλὰ νὰ διαλύσῃ τὸ συμβόλαιον τῆς «Λωρραίνης», ἔχομεν διαφορὰν 110 ἑκατομμυρίων. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητον ποσόν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ προκαλέσῃ σοβαρωτάτην συζήτησιν. Βεβαίως ἡ ναυτικὴ ὀργάνωσις ἑνὸς Κράτους δὲν εἶναί τι τυχαῖον, δὲν ἐκτελεῖται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, οὐδὲ ὀνομάζεται ναυτικὴ παρασκευὴ, ὅταν ὁ τάδε δικηγόρος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν,—λέγων τοῦτο δὲν ἀποβλέπω εἰς οὐδένα,—ὅταν λέγω ὁ εἷς δικηγόρος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σήμερον παραγγέλλῃ ἓν πλοῖον εἰς κατάστημά τι, αὔριον ἄλλο εἰς ἄλλο κατάστημα. Ἡ ναυτικὴ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους ἐρείδεται ἐπὶ ἐπιστημονικῶν βάσεων, ἐπὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας. Θὰ ἀπαλλαγῶ τοῦ κόπου νὰ διερευνήσω τὸ ζήτημα, ἂν μοὶ ἐπιτραπῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ ἀναφέρω γνώμας τινὰς συγγραφέων δι’ ὀλίγων λέξεων, ἵνα κατανοήσῃ αὕτη πόσον δίκαιαι εἶναι αἱ παρατηρήσεις μου. Ὁ ἐπιφανὴς στρατηγικὸς συγγραφεὺς Δαβελουῒ ἐν τῇ στρατηγικῇ του σελ. 306 λέγει· «διὰ νὰ ναυπηγήσῃ τις τὰ πλοῖα, ὧν δεῖται, καὶ διὰ νὰ χορηγήσῃ αὐτοῖς τὸν προσήκοντα ὁπλισμὸν καὶ πλήρωμα, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τί θέλει νὰ πράξῃ καὶ πῶς θὰ τὸ πράξῃ ἐπισταμένως καὶ μὴ ἐνεργῶν ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ἀμαθείᾳ, ἀπαιτεῖται εἷς σκοπὸς καὶ ἓν σύστημα» ὁ δὲ Μέγας Ναπολέων ἔλεγεν ὅτι «οὐδὲν ἐπιτυγχάνει τις ἐν πολέμῳ ἄνευ καλῶς προδιαγεγραμμένου σχεδίου». Ἕτερος, ὁ κ. Δαριοῦς, ὁ ἐπιφανέστερος συγγραφεὺς τοῦ κόσμου, ὁ καθηγητὴς τῆς στρατηγικῆς ἐν τῇ Ἀνωτέρᾳ Σχολῇ τοῦ πολέμου τῆς Γαλλίας, ὁμιλῶν περὶ ναυτικῶν παρασκευῶν λέγει ἐν τῇ στρατηγητικῇ του, σελ. 36 (ἀναγιγνώσκει): «Ὁ ὀρθὸς νοῦς καὶ ἡ λογικὴ μαρτυροῦσιν, ὅτι πᾶν ναυτικὸν κράτος ὀφείλει νὰ προβλέπῃ καὶ παρασκευάζῃ τὰς δυνάμεις αὐτοῦ, ἔχον ἀείποτε ὑπ’ ὄψει σκοπὸν ἐντελῶς καθωρισμένον· τὸ γενικὸν πρόβλημα τοῦ πολέμου περιλαμβάνει ὡρισμένως μίαν καὶ μόνην σειρὰν λύσεων, ἐφαρμοζομένων ἐν καθωρισμέναις καὶ συγκεκριμέναις περιστάσεσι μᾶλλον ἢ ὡς ἑνιαίαν λύσιν κατάλληλον δι’ ὅλας τὰς δυνατὰς συγκρούσεις καὶ ἐντεῦθεν ἐκπηγάζει ἡ σαφὴς ἔννοια τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἥτις ἐμπνέει τὴν στρατηγικήν. Καὶ ἀληθῶς ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ καὶ τὰ τῶν ἐπιχειρήσεων σχέδια εἰσὶ τοσοῦτον στενῶς συνδεδεμένα πρὸς ἄλληλα, ὥστε ἀνέφικτος καθίσταται ἡ παρασκευὴ ἔστω καὶ τοῦ ἐλαχίστου πολεμικοῦ σχεδίου ἄνευ τῆς πλήρους γνώσεως τῶν πολιτικῶν σκοπῶν, τῶν παρομαρτούντων σχεδίων, τῶν συμμαχικῶν συνδρομῶν κλπ.». Περαιτέρω δὲ εἰς σελ. 25 ὁ αὐτὸς συγγραφεὺς λέγει: «Αἱ ἀνάγκαι τοῦ προϋπολογισμοῦ παρεμβάλλουσιν ὡς πρὸς τὸ σύνολον τῶν ναυτικῶν δυνάμεων κωλύματα ἀνυπέρβλητα, ἅτινα ἐπιπροσθοῦσιν εἰς πᾶσαν δυνατὴν ἐνέργειαν, ὧν κωλυμάτων οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν τοῦ πολέμου παρασκευὴν δέον νὰ μὴ ὦσιν ἀγνῶτες. Ἄλλως τε αἱ δαπάναι, ἃς ἐπάγεται ἡ ναυπήγησις τοῦ στόλου δὲν ἐξικνοῦνται μόνον εἰς τὰς τῆς ναυπηγήσεως τῶν πολεμικῶν πλοίων, ἅτινα ἀπαρτίζουσιν αὐτόν, πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν σὺν αὐταῖς προμηθείας παντοειδεῖς διὰ τὴν ποντοπορίαν, προσδέονται προσέτι ναυστάθμων ἐμπεφορτισμένων τοῦ ἐντελεστέρου παντοειδοῦς ὑλικοῦ, δεξαμενῶν, ἐργοστασίων, ἐπισκευῶν καὶ λοιπῶν συμπαρομαρτούντων, ἅτινα πάντα προσήκει νὰ ὦσιν ἐκ τῶν πρόσθεν ὠργανισμένα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρουσιάζωσι τοὺς στόλους πρὸς δρᾶσιν μετὰ τὴν θαλασσοπλοΐαν καὶ νὰ ἐπισκευάζωσι τὰ πλοῖα, ὅσον ἔνεστι τάχιον μετὰ τὴν ναυμαχίαν». Τὰς γνώμας ταύτας τῶν συγγραφέων ἀνέφερον ἵνα καταδείξω τὴν ἀλόγιστον πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως Προὐτίθετο νὰ παραγγείλῃ πλοῖα, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμίαν πρόνοιαν ἐλάμβανεν, οὔτε διὰ Ναύσταθμον οὔτε δι’ ὑλικὰ οὔτε διὰ ἑτέρας ἀνάγκας καὶ οὐδεμίαν ἄλλην ἔσχε φροντίδα ἵνα μάθῃ ἂν τὸ Κράτος δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοιαύτην δαπάνην. Ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν ἐξόδων αὐτῶν ἐξάγεται ἓν ἀναμφήριστον συμπέρασμα ὅτι διὰ νὰ ὀργανώσῃ τις τὸ Κράτος ναυτικῶς, ὀφείλει νὰ ἔχῃ μίαν βάσιν, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἓν ἐπιστημονικὸν ἔρεισμα, καὶ τὸ ἔρεισμα τοῦτο εἶνε ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, εἶνε ἡ γνῶσις τοῦ ἐχθροῦ, τὸν ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀντιμετωπίσῃ Καὶ ἤδη ἐρωτῶ ὑμᾶς. Βεβαίως μέχρι τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἤμην ἴσως ὁ περισσότερον παντὸς ἄλλου ζητῶν τὰς ναυτικὰς παρασκευάς, διότι ἐφρόνουν, μετ’ ἐμοῦ δὲ καὶ σύμπας ὁ κόσμος, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ῥῆξιν μετὰ τῆς Τουρκίας, ἀφοῦ ἡ Τουρκία εἶνε ὁ φυσικὸς ἐχθρὸς ἡμῶν, καὶ ἔδει νὰ παρασκευαζώμεθα ναυτικῶς, ἐφ’ ὅσον ἡ Τουρκία προέβαινεν εἰς παρασκευὴν θωρηκτῶν καὶ πλοίων. Διὰ τοῦτο παρηγγείλαμεν καὶ τὸ ντρέντνωτ ἐν τοῖς Γερμανικοῖς ναυπηγείοις καὶ τὸ θωρηκτὸν τύπου Λωραίνης ἐν τοῖς Γαλλικοῖς ναυπηγείοις. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως τῆς κηρύξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Τουρκία, ὁ φυσικὸς ἡμῶν ἐχθρὸς περιεπλάκη εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ἐρωτᾶται ποία ἡ θέσις καὶ ἡ χρησιμότης τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν; Διότι ὀφείλω νὰ γνωρίσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, σήμερον τὸ ναυτικὸν ἡμῶν οὐδένα ὡρισμένον σκοπὸν ἔχει. Τὸ Τουρκικὸν ναυτικὸν δὲν ὑφίσταται, ἐλάχιστα πλοῖα ὑπάρχουν ἀποκεκλεισμένα εἰς τὸν Ἑλλήσποντον. Ἡ τετραπλῆ συμμαχία καὶ ἰδίως ἡ Ἀγγλία εἶνε ἀπόλυτος κυρία τῆς θαλάσσης· ἡ Μεσόγειος εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς τετραπλῆς συμμαχίας. Φοβεῖσθε, ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ὁ Τουρκικὸς στόλος καὶ νὰ προσβάλῃ τὰ παράλια ἡμῶν; Ἐὰν διατηρήσωμεν τὴν οὐδετερότητα ἡμῶν, τότε ἀσφαλῶς οὐδεμίαν ἔχει δρᾶσιν ὁ στόλος μας. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν αὐτῆς, τότε δυοῖν θάτερον, ἢ θὰ ταχθῶμεν πρὸς τὸ μέρος τῆς Τετραπλῆς συμμαχίας, ἢ πρὸς τὸ μέρος τῶν δύο κεντρικῶν Αὐτοκρατοριῶν. Καὶ ἂν μὲν ταχθῶμεν πρὸς τὸ μέρος τῆς Τετραπλῆς συμμαχίας, τὶ θὰ προσθέσωμεν ἡμεῖς διὰ τῶν ἀθωρακίστων καταδρομικῶν ἢ τοῦ θωρηκτοῦ τοῦ τύπου «Λωρραίνης», τοῦ ὁποίου πολὺ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ διαλύσῃ τὸ συμβόλαιον; Ἐρωτῶ: Θὰ προσθέσωμεν ἡμεῖς ἐνίσχυσιν τινὰ εἰς τὰς ναυτικὰς δυνάμεις τῆς Τετραπλῆς; Ἐὰν πάλιν ταχθῶμεν πρὸς τὸ μέρος τῶν δύο Κεντρικῶν Αὐτοκρατοριῶν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιπαραταχθῶμεν διὰ τῶν ἀθωρακίστων καταδρομικῶν, ὁμοίων πρὸς τὴν «Ἕλλην», ἅτινα ἤθελε νὰ παραγγείλῃ ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, πρὸς τοὺς στόλους Ἀγγλίας, Γαλλίας, καὶ Ἰταλίας; Προφανῶς, κύριοι, νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τις οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν λογικὴν σειρὰν τῶν σκέψεών μου, ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ τούτου ἐρειδόμενος ἐζήτησα νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ παροῦσα κυβέρνησις ὀρθῶς θὰ πράξῃ, ἐὰν ᾖνε ἀκριβὲς τὸ λεγόμενον ὅτι προτίθεται νὰ διαλύσῃ τὸ συμβόλαιον τοῦ θωρηκτοῦ τύπου «Λωρραίνης». Ἔτι σε μᾶλλον ἐπιβάλλεται τοῦτο, διότι, πρέπει νὰ εἶνε τις παράλογος ἵνα ὑποθέσῃ ὅτι ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις τῶν πραγμάτων θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ μετὰ τὸν εὐρωπαϊκὸν πόλεμον. Τίς γνωρίζει, ποίαν ἐξέλιξιν θὰ λάβωσι τὰ πράγματα; Τίς γνωρίζει κατὰ πόσον θὰ δυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν ναυτικὰς δυνάμεις; τίς γνωρίζει, κύριοι, ἐφ’ ὅσον γίνεται τοιοῦτος πόλεμος, τίνα θὰ δοθῶσι διδάγματα σοφὰ ἐκ τούτου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ναυπήγησιν τῶν πλοίων; Καὶ δὲν εἶνε φρονιμώτερον τότε, ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην πλοίων, νὰ τὰ παραγγείλωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων διδαγμάτων τοῦ πολέμου; Διὰ τοῦτο ἔφερα τὸ ζήτημα, ἵνα ἐνισχύσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν ὅπως τὸ ταχύτερον, ἔστω καὶ διὰ θυσίας ἑκατομμυρίων τινῶν, προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου τοῦ θωρηκτοῦ τύπου «Λωρραίνης». Ἔτι δὲ μᾶλλον πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς φειδὼ τῶν ναυτικῶν δαπανῶν, διότι δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶναι ὁ μέγας Καιάδας, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν οἰκονομικὴν καχεξίαν τοῦ τόπου. Οὔτε εἶνε ὀρθὸν νὰ καίωνται οἱ γαιάνθρακες τῶν πλοίων ἄνευ λόγου, οὐδὲ νὰ ὑποβάλλωνται διατάγματα, ὡς ἔπραττε τοῦτο ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, δι’ ὧν νὰ αὐξάνηται ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων, καταστάντος τοιούτῳ τρόπῳ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος ὁμοίου πρὸς τὸ Τουρκικόν, ὥστε ἕκαστον πλοῖον νὰ ἔχῃ ἕνα ναύαρχον καὶ δύο πλοιάρχους, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου οὐ μόνον αὐξάνονται καταπληκτικῶς αἱ δαπάναι, ἀλλὰ καὶ ἐξευτελίζονται τὰ ἀξιώματα, ὅπως ἐξηυτελίσθησαν καὶ ἐν Τουρκίᾳ. Λέγω ταῦτα ἵνα ἐνισχύσω πρῶτος τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι βεβαίως ἵνα παύσωσι τὰ ναυτικὰ γυμνάσια διότι τὸ προσωπικὸν δὲν δημιουργεῖται εὐκόλως, ἀλλὰ τουλάχιστον νὰ τηρήσῃ φειδὼ εἰς τὰς διαχειρίσεις τῶν ναυτικῶν δαπανῶν. Λέγω τοῦτο διότι πάντες ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι διατρέχομεν κρίσιν οἰκονομικὴν ὀξυτάτην, διὸ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς ποιοῦσα ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπει, ἵνα τὰ καθυστερούμενα ἔσοδα τοῦ Δημοσίου τῶν χρήσεων 1912, 1913 καὶ 1914 καταβληθῶσι μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἄνευ προσθέτων τελῶν, ἡ δὲ διάταξις αὕτη εἶνε ὀρθοτάτη, διότι, ὡς ἐπισκεφθεὶς τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι, ὁ κόσμος γογγύζει καὶ δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Πλεῖστοι φίλοι μου μοὶ εἶπον ὅτι μᾶς καταπιέζουν οἱ ταμίαι καὶ οἱ εἰσπράκτορες, καὶ ἠναγκάσθην νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τὸν ταμίαν Λεβαδείας διότι εἰσπράκτορες συνέλεγον τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὰς ὁδοὺς καὶ τοὺς μετέφερον εἰς τὰς φυλακάς, ἵνα πληρώσωσι τὰ ὀφειλόμενα. Καὶ ὀρθῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ τὴν διάταξιν ταύτην. Ἐπιτρέπεται λοιπὸν σήμερον, ὁπότε ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἶνε τοιαύτη, νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιαύτας δαπάνας; διότι, κύριοι, ἀναφερόμενος εἰς τοὺς πλόας τοὺς ὁποίους οἱ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ ἐξετέλεσαν δι’ ἀντιτορπιλλικῶν πρὸς ψηφοθηρίαν, λέγω ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐδαπάνησεν 88 τόννους γαιανθράκων ἤτοι 9.000 δραχμῶν, ἐὰν δὲ ὑπολογίσητε καὶ τὰ λοιπὰ ὑλικά, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 10.000 δραχμῶν, μόνον καὶ μόνον ἵνα μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν καὶ ἐκφωνήσῃ πολιτικὸν λόγον. Καὶ εἰς ποίαν ἐποχὴν, κύριοι, ἐγίνοντο ὅλα αὐτά; Ἐὰν ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς ἐποχήν, ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Ἀγγλικῇ Βουλῇ καὶ ἐπετέθησαν δριμέως κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας Τσῶρτσιλδ, διότι οὗτος, λαβὼν ἐντολὴν ὅπως μεταβῇ εἰς Παρισίους καὶ συνεννοηθῇ δι’ ὑπηρεσίαν μετὰ τοῦ Γαλλικοῦ Ἐπιτελείου, ἐπέβη ἀντιτορπιλλικοῦ καὶ διέπλευσε δι’ αὐτοῦ τὸ μεταξὺ Καλαὶ καὶ Δοίβρης τῆς Μάγχης στενὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, εἶνε μιᾶς ὥρας. Καὶ ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ τὸν ὕβρισαν καὶ ἠναγκάσθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας νὰ ἀπολογηθῇ εἰπὼν ὅτι «Κύριοι, ἔχετε δίκαιον, ἀλλ’ εἶχον τόσον ἐπείγουσαν ἀνάγκην, τόσον ἐπείγουσαν διαταγὴν τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ὥστε ἐφοβούμην μήπως χάσω καὶ ἓν δευτερόλεπτον» καὶ ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ἔπταισεν καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπαναλάβῃ τὸ πρᾶγμα. Καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας ἠλέγχετο τόσον δριμέως, διότι ἔπλευσεν εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας, ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐπέβαινον ἀντιτορπιλλικοῦ καὶ διέσχιζον τόσον μεγάλας ἀποστάσεις. Ἠναγκάσθην, Κύριοι, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπω πάντα ταῦτα ἀκριβῶς, διότι βλέπω ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἐν ὀξυτάτῃ οἰκονομικῇ κρίσει, διότι, ἀκριβῶς καθ’ ὃν χρόνον ἐτελοῦντο πάντα ταῦτα, περὶ ὧν ὡμίλησα, τὰ ταχυδρομεῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἐπιτακτικὰς τοῦ Κράτους ἀνάγκας καὶ δὲν ἐξηργύρουν τὰς ταχυδρομικὰς ἐπιταγάς, διότι ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι καὶ ἔχω σειρὰν ἐπιστολῶν τραυματιῶν, ἀναπήρων τοῦ πολέμου, χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων ἀνδρῶν τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν στρατοῦ, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμα των ἵνα μεγεθύνωσι τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀποκαταστήσωσι τὸ γόητρον καὶ τὴν ἐθνικὴν τιμὴν καὶ ἀξιοπρέπειαν, οἵτινες παραπονοῦνται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι καὶ αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην σύνταξιν, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικουρῇ εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, καθ’ ἣν δὲν ἐπληρώνοντο αἱ συντάξεις τῶν τραυματιῶν, ἐσπαταλῶντο τὰ ἑκατομμύρια κατὰ τὸν μᾶλλον ἀσύστολον τρόπον. Καὶ τὸ ἐπιμύθιον τῆς ἀγορεύσεώς μου εἶναι ὅτι, ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου τοῦ θωρηκτοῦ τύπου Λωρραίνης, ἵνα ἐξοικονομήσῃ 70.000.000, δι’ ὧν θὰ ἐπουλώσῃ πλείστας ὅσας πληγὰς τοῦ Κράτους, ταὐτοχρόνως δέ, ὅπως συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἵνα μὴ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον τοῦτο ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι θὰ προσφέρῃ ὑψίστην ὑπηρεσίαν, διότι δὲν γνωρίζετε αὔριον ἂν θὰ ἔχητε ὄχι ἑκατομμύρια ἀλλὰ 10 ἢ 100 δραχμάς. (Χειροκροτήματα).

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μολονότι μεταξὺ τοῦ κ. βουλευτοῦ, τοῦ ἄρτι καταβάντος ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἐμοῦ, ὑπάρχει διάστασις προσωπικὴ ἀπὸ δύο ἐτῶν καταλήξασα καὶ εἰς ποινικὴν διαδικασίαν, ἐν τούτοις εὐχαριστῶ τὸν κ. βουλευτήν, διότι μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς νέας μεγάλης Βουλῆς, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐφρόνουν ὅτι κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ὀλίγας ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων δὲν θὰ μοὶ ἐδίδετο ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω πρὸς αὐτήν. Οἱ ἐν Ἀθήναις παροικοῦντες ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἴσως θὰ ἐνθυμῶνται πλανοδίους πωλητὰς φυλλαδίων, οἱ ὁποῖοι διελάλουν τὰ κακουργήματα τῆς Ἀγγέλως. Ἐνεθυμήθην τὴν περίστασιν ταύτην καὶ τὰ διαλαλητὰ αὐτά, ὅταν ἤκουσα ὅλην τὴν σειρὰν τῶν κακουργημάτων, τὰ ὁποῖα διέπραξα καὶ τὰ ὁποῖα καταγγέλλει, ἀνακαλύψας, ὁ κύριος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας βουλευτής. Θὰ παρακολουθήσω τὴν σειρὰν τῶν πραγμάτων, διότι χάριν τῶν ἀξιοτίμων κ. βουλευτῶν, τῶν διὰ πρώτην φορὰν εἰσερχομένων εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων πλήρης καὶ ὁποία εἶνε. Ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐπίθεσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, διότι ἦτο ἐπίθεσις κατ’ ἐμοῦ προαποφασισμένη, οὐχὶ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἔδωκεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ποίας χρήσεως; Τῆς χρήσεως τοῦ 1914, ἔτους, καθ’ ὃ ἐγὼ δὲν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔτους καθ’ ὃ ἐγὼ ἤμην ἀντιπολιτευόμενος βουλευτὴς (χειροκροτήματα). Εἰσάγονται ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως πρὸς ἔγκρισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις διαχειρίσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ χρῆσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν διεχειρίσθην.

§124Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὴν ἐδημιουργήσατε.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν σᾶς διέκοψα: Νὰ σιωπᾶτε ὅταν ὁμιλῶ. Εἶνε γνωστὸν εἰς πάντας τοὺς γινώσκοντας τὰ λογιστικὰ ὅτι τὴν χρῆσιν ἔτους τινὸς βαρύνουσιν αἱ δαπάναι διὰ πράξεις ἢ ἔργα ἐνταλέντα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, ἤτοι κατὰ τὸ πρῶτον δωδεκάμηνον τῆς χρήσεως. Καὶ ἐκκαθαρίζονται μὲν αἱ δαπάναι ἐπὶ δεκάμηνον ἔτι καὶ καταβάλλονται, ἀλλὰ πάντως ἐκκαθαρίζονται καὶ καταβάλλονται αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι βεβαιωθῇ κατὰ τὸ πρῶτον δωδεκάμηνον, διότι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ δωδεκαμήνου ἄρχεται νέα χρῆσις ὑπὸ ἔποψιν βεβαιώσεως δαπανῶν, ἡ χρῆσις τοῦ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου ἀρχομένου νέου ἔτους. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ ἤδη πιστώσεις δραχ. 2,929,471 διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1914, ἤτοι πιστώσεις διὰ χρῆσιν, καθ’ ἣν ἐγὼ οὐδεμίαν ἐβεβαίωσα δαπάνην, διότι Ὑπουργὸς ἐγενόμην τὴν 25 Φεβρουαρίου 1915. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ, κύριοι, τὸν θρίαμβον τοῦ ἐλέγχου τοῦ οἰκονομικοῦ τὸν ὁποῖον ἐποιησάμην ἐγὼ ὡς ἀντιπολιτευόμενος βουλευτὴς ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914. Διότι τότε ἐλέγχων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς καὶ τὸν ὅλον προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἔλεγον πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ δαπάναι εἶνε ἀναγεγραμμέναι ἀτελῶς, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλων νὰ παρουσιάσῃ μικρότερον τὸ ἔλλειμμα ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πράγματι ὑπῆρχε, δὲν εἶχε ἀναγράψει πολλὰς τῶν δαπανῶν καὶ ἰδίως τὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ἐκ τῶν λογαριασμῶν τοὺς ὁποίους προσεκόμισα εἰς τὴν Βουλὴν ἐβεβαίουν ἀναμφισβητήτως, διότι ἦσαν οἰκεῖοι πρὸς ἐμέ, ὅτι πλέον τῶν 3,000,000 δραχ. δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν ἦσαν ἀναγεγραμμέναι. Τί δὲ ἀνακάλυψα παραλαβὼν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν 25 Φεβρουαρίου 1915; Ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχεν ἀποστείλει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν—καὶ ἦσαν κατατεθειμέναι αὗται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον—προσθήκας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1914, δηλώσεις προσθέτους 1,700,000 δραχ. πρὶν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 ψηφισθῇ. Ἐν τούτοις ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀποκρύπτων ἀπὸ τῆς Βουλῆς τὴν ἀλήθειαν διὰ νὰ παρουσιάσῃ ἔλλειμμα μικρότερον τοῦ πραγματικοῦ δὲν εἰσήγαγε τὰς δηλώσεις ταύτας εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἀφῆκε ταύτας τεθαμμένας εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, οὕτως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 ἐψηφίσθη ψευδής, διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόει νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν μικρότερον ἔλλειμμα καὶ ἑπομένως ἐγὼ βεβαιῶν ὅτι οἱ λογαριασμοὶ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἦσαν ἀνακριβεῖς, ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, χάρις εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας δόντα ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν, ὅτι εὑρισκόμην τότε ἐν πλήρει γνώσει τῶν λογαριασμῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐβεβαίουν τὰ ἀληθῆ. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ἦτο μόνον τὸ κονδύλιον τοῦ 1,700,000 δραχ., ὅπερ ἀπεκρύβη τότε ἀπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν δαπανῶν ἀπέδειξεν αὔξησιν ἑτέρων δραχ. 1,200,000 καὶ οὕτω ἐφθάσαμεν εἰς αὔξησιν δαπανῶν κατὰ 2,900,000 δραχ. Ἦσαν δ’ αἱ δαπάναι αὗται κατὰ τὸ πλεῖστον πρόσθετοι μισθοὶ τῶν πληρωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποσταλῆ εὐλόγως καὶ ὀρθῶς εἰς Ἀμερικὴν πρὸς παραλαβὴν τῶν θωρηκτῶν καὶ μισθοὶ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ 1914 τὸ μὲν ἕνεκα τοῦ ζητήματος τῶν νήσων, τὸ δὲ ἕνεκα τῆς ἐνάρξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου εὑρίσκετο ἐν ἐπιστρατεύσει. Δὲν κακίζω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐτήρησε τὸν στόλον ἐν ἐπιστρατεύσει ἔχουσα ὡρισμένα ζητήματα νὰ λύσῃ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει οὐδὲν δίκαιον νὰ ἐπιρρίπτηται εὐθύνη εἰς ἐμὲ διὰ δαπάνας τοῦ 1914, δι’ ἃς μόνος δικαιούμενος νὰ ζητήσω εὐθύνας εἶμαι ἐγώ, διότι ἀπεκρύβη ἡ ἀλήθεια τῶν δαπανῶν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Αὗται εἶναι αἱ πιστώσεις τοῦ 1914, περὶ ὧν σήμερον γίνεται ἡ συζήτησις, οὐδαμῶς εὐθύνουσαι ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἵνα ἐκδοθῇ Β. διάταγμα ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ἵνα τεθῶμεν ἐν τάξει περὶ τοὺς λογαριασμούς. Διότι τί συνέβαινε; Μὴ ὑπαρχουσῶν νομίμων πιστώσεων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσι πληρωμαὶ πρὸς τὰ δυστυχῆ πληρώματα. Τούτων ἕνεκα ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἐνεργεῖ πληρωμὰς ἐκ τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ ναυστάθμου, ἥτις οὕτω ἐξηντλήθη. Ἀπῃτήθη λοιπὸν λογιστικὴ τακτοποίησις καὶ ἐζητήθη ἔκδοσις Β. διατάγματος κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπεγράφη ἕνεκα τῆς ἀσθενείας τοῦ Βασιλέως. Καὶ σήμερον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὀρθῶς πράττουσα καὶ μὴ δυναμένη νὰ πράξῃ ἄλλως, εἰσάγει τὴν ἔγκρισιν τῶν πιστώσεων, τῶν βαρυνουσῶν τὴν διαχείρισιν τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1914 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1914. Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ λοιπὰ ζητήματα, περὶ τὰ ὁποῖα περιεστράφη ἡ συζήτησις. Ἐλέγχομαι ὅτι προέβην εἰς παραγγελίας ἀθωρακίστων καταδρομικῶν ἰσουμένων πρὸς ἐμπορικὰ πλοῖα. Κύριοι, εἰς οὐδεμίαν παραγγελίαν προέβην. Προέβην εἰς διαπραγματεύσεις. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων ὅπως ἀφηγηθῶ τὴν ἱστορίαν τοῦ πράγματος. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑπῆρχε πρόγραμμα ναυτικῆς παρασκευῆς κεκυρωμένον. Τοῦ προγράμματος τούτου εἰσηγητὴς ὑπῆρξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς Ναυτικῆς Ἀποστολῆς. Τὸ πρόγραμμα υἱοθέτησε κατόπιν συζητήσεως καὶ συγκερασμοῦ ἰδεῶν τὸ ναυτικὸν ἐπιτελεῖον, ἐξηγγέλθη δὲ τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, δι’ ἀνακοινώσεως ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Δεμερτζῆ περὶ Δεκέμβριον τοῦ 1913. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο συνίστατο εἰς τὴν ναυπήγησιν μιᾶς μοίρας θωρηκτῆς ἐκ τριῶν θωρηκτῶν καὶ ἀναλόγου ἀριθμοῦ ἐλαφρῶν καταδρομικῶν, ἀντιτορπιλλικῶν καὶ καταδυομένων. Οὕτως ἐξηγγέλθη τὸ πρόγραμμα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς καὶ ἐπὶ τῆς συμφώνου γνώμης τοῦ Ναυτικοῦ ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον εἶχε διαφωνήσει μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐνῷ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς ἐζήτει τρία μεγάλα καταδρομικὰ καὶ προσθέτως τὰ μικρά, τὸ ναυτικὸν ἐπιτελεῖον ἠξίωσε ἀντὶ τῶν μεγάλων καταδρομικῶν θωρηκτά. Ἐπῆλθεν δὲ ὁμοφωνία γενομένων ἀποδεκτῶν τῶν θωρηκτῶν, καὶ κατὰ τὰ λοιπὰ γενομένου ἀποδεκτοῦ τοῦ λοιποῦ προγράμματος. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγράμματος τούτου τὰ ὁποῖον υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις, ἐγένετο ἀμέσως παραγγελία ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως ἑνὸς καταδρομικοῦ ἐλαφροῦ καὶ τεσσάρων ἀντιτορπιλλικῶν εἰς τὰ Ἀγγλικὰ ναυπηγεῖα. Κατόπιν, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1914 ἐγένετο πρόσθετος παραγγελία ἑνὸς ἔτι καταδρομικοῦ ὁμοιοτύπου. Τὰ καταδρομικὰ τὰ ἀθωράκιστα ἦσαν ἐκτοπίσματος 5½ χιλιάδων τόννων καὶ ταχύτητος 25 μιλλίων τὸ ἓν καὶ 26½ τὸ ἕτερον. Ἡ ἀξία τῶν 4 ἀντιτορπιλλικῶν καὶ τῶν 2 καταδρομικῶν ἀνήρχετο εἰς 40 ἑκατομμύρια. Τὰ πλοῖα ταῦτα ἐναυπηγήθησαν καὶ ὅτε ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐπέκειτο ἡ παραλαβὴ τῶν 4 ἀντιτορπιλλικῶν τοῦ ἑνὸς μετὰ τὸ ἄλλο, καὶ τοῦ ἑνὸς καταδρομικοῦ, τοῦ δευτέρου μέλλοντος νὰ παραδοθῇ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1915. Ἡ πρώτη δι’ ἐμὲ πρᾶξις ἦτο νὰ ἑτοιμάσω τὰ ἐπιτελεῖα καὶ τὰ πληρώματα ἵνα μεταβῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐγκαίρως καὶ λάβωσι κατοχὴν τῶν πλοίων. Πρὶν ἢ ὅμως οἱοσδήποτε ἀξιωματικὸς ἀπέλθῃ τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀνηγγέλθη ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις συμπαθῶς ἔχουσα πρὸς τὴν ἐν Ἑλλάδι ἀπόφασιν νὰ κατάσχῃ ταῦτα, ὅτι δὲ φιλοφρόνως ἔχουσα πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐζήτει παρὰ ταύτης νὰ μάθῃ ποῖα ἀνταλλάγματα θὰ ἦσαν εὐχάριστα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν κατάσχεσιν τῶν πλοίων τούτων. Διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἔχουσα ἀνάγκην τῶν πλοίων εἶχε λάβει τὴν ἀπόφασιν, δὲν ἐπεθύμει ὅμως νὰ στερήσῃ ὁριστικῶς τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν πλοίων, τὰ ὁποῖα εἶχε αὕτη παραγγείλει εἰς τὰ Ναυπηγεῖα αὐτῆς, καὶ μάλιστα τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ἄγγλου ἀρχηγοῦ τῆς Ναυτικῆς Ἀποστολῆς. Τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν; Ἐγὼ δὲν εἰσηγούμην πρόγραμμα νέον. Εἶχον πρὸ ἐμοῦ πρόγραμμα, ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐγκεκριμένον καὶ ἐφαρμοζόμενον. Ἐγὼ εἶχον πρὸ ἐμοῦ πλοῖα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ναυπηγηθέντα.

§126Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου.

§127Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως πρό, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν πόλεμον θὰ παρήγγελλε Ντρέτνωτ δὲν θὰ εἶχε τὰ μυαλά του βεβαίως. Τὶ ἐπρόκειτο νὰ ζητηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος; Συνέχισις τοῦ προγράμματος ἢ μεταβολὴ τοῦ προγράμματος; Ποῖον ἐκ τῶν δύο προὐτίμησα, Κύριοι, οὐχὶ ἐγὼ μόνος, ἀλλὰ στηριζόμενος ἐπὶ τῆς γνώμης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ μόνοι ἁρμόδιοι νὰ δίδωσι γνώμας καὶ λύσιν τοῦ ναυτικοῦ ζητήματος, τῶν ναυάρχων τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου; Προὐτίμησα τὴν λύσιν ἐκείνην ἥτις ἦγεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν πλοίων, ἀλλὰ δὲν προέβην κἂν εἰς ἀποφάσεις, ἀλλ’ εἰς προπαρασκευὴν ἀποφάσεως διότι ἐφρόνουν κατὰ Ἀπρίλιον μῆνα, ὅτε ἀνεκοινώθη ἡ κατάσχεσις ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ προβῶ εἰς ἀποφάσεις, διότι ἐπέκειτο ὁ ἐκλογικὸς ἀγών, βραδύτερον δ’ ὅτε κατέστη γνωστὸν εἰς ἡμᾶς ὅτι δὲν ἐτύχομεν τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς πλειοψηφίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβωμεν ἀπόφασιν, καὶ δὲν ἐλάβομεν. Ἡ κατάσχεσις τῶν πλοίων ἐγένετο τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1915. Τί ἐπράξαμεν ἡμεῖς; Μία φροντὶς ἐπεβάλλετο, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως, ἵνα ἐξασφαλισθῶσιν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι, ὑφ’ οὓς εἶχον ναυπηγηθῆ τὰ πρότερον παραγγελθέντα πλοῖα, κατόπιν δὲ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μελέτην, τὴν τεχνικήν, τοῦ ζητήματος, ἵνα ἴδωμεν ἂν τὰ πλοῖα πρέπει νὰ παραγγελθῶσι ὁμοιότυπα ἢ μὲ μεταβολάς. Ὅτε λοιπὸν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ τύχῃ τῆς φιλοφρονήσεως ταύτης τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἡμεῖς διετυπώσαμεν τὴν παράκλησιν ἵνα, ἐὰν θελήσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν παραγγελίαν ὁμοτύπων πλοίων, ἡ παραγγελία λάβῃ χώραν ὑπὸ τὰς αὐτὰς τιμάς, ὑφ’ ἃς καὶ ἡ τῶν κατασχεθέντων, καθ’ ὅσον εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, ἡ ἤδη σημειουμένη αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν ὑλικῶν εἶναι μεγάλη, μετὰ δὲ τὸν πόλεμον θὰ εἶνε μείζων. Ἐκρίναμεν λοιπὸν ὅτι πρῶτον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ ἐξασφάλισις τῶν τιμῶν ἐκείνων, αἵτινες ἐκ τῶν ὑστέρων ἔπρεπε νὰ κριθῶσι πλεονεκτικαὶ διὰ τὸ Κράτος. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένετο. Καὶ ἐγένετο καὶ ἕτερόν τι ἀκόμη. Τὰ πλοῖα τὰ κατασχεθέντα, εἶχον συμφωνηθῆ ὑπὸ δανειακὸν συνδυασμόν, εἰς τὸν ὁποῖον περιελαμβάνετο μόνον τὸ πρῶτον καταδρομικὸν καὶ τὰ 4 ἀντιτορπιλλικά. Ἐζητήσαμεν ὅπως ὁ αὐτὸς δανειακὸς συνδυασμὸς ἐπιτευχθῇ καὶ διὰ τὴν νέαν παραγγελίαν περιλαμβάνων καὶ τὸ δεύτερον καταδρομικόν. Καὶ ἐγένετο καὶ τοῦτο δεκτόν. Ἀλλ’ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν ὅτι δέχεται ὅλα αὐτά, ἀλλ’ ὅμως συνίστα ὅπως ἡ περὶ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν παραγγελία γένηται τηλεγραφικῶς. Ὁ φάκελλος εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο ὡς ἁρμόδιος.

§128Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπευθυνθῶμεν τηλεγραφικῶς πρὸς παραγγελίαν ἀντιτορπιλλικῶν, διότι ἔπρεπε νὰ συναχθῇ καὶ ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου, ἀνετέθη τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον. Καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τούτου συνῆλθον οἱ ναύαρχοι κ. κ. Κουντουριώτης, Ἠπίτης, Παπαχρήστου, Δούσμανης καὶ Κάρρ. Καὶ ἐγνωμοδότησαν πάντες ὅτι πρέπει τηλεγραφικῶς νὰ γίνῃ ἡ παραγγελία ἵνα μὴ ἀπωλεσθῇ ὁ χρόνος τῆς ναυπηγίας καὶ ἡ εὐκαιρία. Συγχρόνως δ’ ἐγνωμοδότησαν ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἤλασσεν ὁ τύπος τῶν καταδρομικῶν καὶ νὰ προτιμηθῇ ὁ τύπος «Ἀρεθούσης», ἤτοι ὁ τύπος ὁ θαυματουργήσας κατὰ τὰς Ἀγγλογερμανικὰς συμπλοκὰς ἐλαφρῶν μοιρῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἡ Ἀγγλία κατὰ δεκάδας ναυπηγεῖ ἤδη καταδρομικά. Ταῦτα συνέστησαν οἱ ναύαρχοι. Ἡ ἔκθεσις τῶν ναυάρχων εἰσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ ὅλων ἡμῶν ὑπῆρξεν ἡ γνώμη ὅτι ὅλα αὐτὰ ἔχουσι ὀρθῶς. Ἀλλ’ ὀρθὸν ἅμα ἦτο, καίτοι, ἐὰν ἐφηρμόζομεν τὴν παραγγελίαν, θὰ εὑρισκόμεθα ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, οὐδαμῶς καινοτομοῦντες, ἀλλὰ συνεχίζοντες τὸ ἔργον, ὀρθόν, λέγω, ἦτο ἐπειδὴ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἐπανερχομένη εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἄλλας βλέψεις πολιτικὰς ἢ οἰκονομικάς, νὰ μὴ προεξοφλήσωμεν ἡμεῖς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μετ’ ὀλίγον ἤθελε κληθῆ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ τούτου ἕνεκα προέβημεν εἰς τὴν αἴτησιν παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει πρὸς παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς αἱρέσεως, ἵνα οἱ ἐπωφελεῖς οἰκονομικοὶ ὅροι, οἱ ὑφ’ ἡμῶν ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἀσφαλισθέντες, τεθῶσιν εἰς τὴν διάκρισιν τῆς νέας Κυβερνήσεως. Αὕτη εἶναι ἡ ἱστορία τῆς παραγγελίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἐξετελέσαμεν, ἀλλὰ δι’ ἣν μόνον ἐξησφαλίσαμεν οἰκονομικοὺς ὅρους πρωτοφανεῖς, ἀσφαλίσαντες ὑπὲρ τοῦ Κράτους μίαν αἵρεσιν μετὰ option, ἧς θὰ ἐποιεῖτο χρῆσιν ἡ διάδοχος Κυβέρνησις, ὅπως προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν ὁριστικῶς, ἂν ἔκρινε ταύτην χρήσιμον. Αὕτη εἶναι ὅλη ἡ ἱστορία. Τώρα ἔγεινε λόγος περὶ τῶν ἀθωρακίστων καταδρομικῶν, τὰ ὁποῖα ὁμοιάζουν δῆθεν πρὸς ἐμπορικά. Ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ἁπλοῦς δικηγόρος, καὶ μάλιστα οὐχὶ ἐπαγγελλόμενος τὸν διαπρεπῆ. Ἐν τῇ Βουλῇ ἐργάζομαι εἰς ὅσα πράγματα μοῦ ἀρέσκουν καὶ δυστυχῶς δι’ ἐμὲ ἔτυχον τῆς ἀρεσκείας μου τὰ ναυτικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἤγαγον καὶ δὶς εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τὰ ὁποῖα μὲ ἐπλήθυναν μὲ ἐχθροὺς εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς πόλεως, μοὶ κατέστησαν ἐχθροὺς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τῇ ἐνεργείᾳ μου ἔφυγον ἀπὸ τὸ ναυτικόν. Θὰ ἐξακολουθῶ ὅμως νὰ ἐνδιαφέρωμαι διὰ τὰ ναυτικὰ διότι μοῦ ἀρέσκουν καὶ τὴν ἀρέσκειαν μου αὐτὴν δὲν θὰ τὴν ἐξαρτήσω ἐκ τῆς ἀρεσκείας ἢ τοῦ μίσους οὐδενός. Προκειμένου περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τῆς χώρας εἶχον τὴν τιμὴν εἰς τὴν ἄλλην Βουλήν, κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τρίωρον. Εἶπον δὲ καὶ τότε τὰ δέοντα καὶ ἐπῄνεσα τὴν παραγγελίαν τῶν καταδρομικῶν καὶ ἀντιτορπιλλικῶν καὶ ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ ἤμην τελείως σύμφωνος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρήγγειλε ταῦτα καὶ φρονῶ καὶ πάλιν ἤδη ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀνανέωσις τῆς παραγγελίας, ἐκτὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ ὅτι εἰδικοὶ οἰκονομικοὶ λόγοι πρέπει νὰ ἀναβάλουν τὴν ἀπόφασίν της ταύτην. Ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεύτερος λόγος περὶ τοῦ σκοπίμου τῆς παραγγελίας. Κύριοι βουλευταί, πρὸ τοῦ πολέμου ὑπῆρξε μακρὰ συζήτησις μεταξὺ τῶν ἐν καλῇ πίστει συζητούντων τὰ ναυτικὰ πράγματα. Ἡ συζήτησις αὕτη περιεστράφη περὶ τὸ ἂν εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα χρήσιμοι οἱ θωρηκτοὶ στόλοι ἢ οἱ ὑποβρύχιοι. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας ἵνα ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ποῖον ἐκ τῶν συστημάτων ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου ἀνέδειξεν ὡς προτιμητέον, διότι ἐὰν τοιαύτη συζήτησις ἤθελεν ἀναφλεγῇ, ἡ πρωΐα θὰ εὕρισκεν ἡμᾶς συζητοῦντας. Ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται ποτὲ νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐν μέσῳ τῆς πάλης μεταξὺ τῶν θωρηκτῶν καὶ τῶν καταδυομένων καὶ ἀντιτορπιλλικῶν, ἡ ναυπήγησις ἐλαφρῶν τινῶν καταδρομικῶν δὲν εἶναι ναυπήγησις προσαρμοζομένη καὶ πρὸς τὸ ἓν σύστημα καὶ πρὸς τὸ ἄλλο. Οὐδεὶς θωρηκτὸς στόλος δύναται νὰ ζήσῃ ἄνευ προσκόπων. Οἱ πρόσκοποι δὲ ἐν ταῖς θαλάσσαις ἡμῶν εἶναι τὰ μικρὰ καταδρομικά. Εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ Αἰγαίου δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καταδρομικὰ μεγάλα ὡς προσκόπους καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ καταδικάσωμεν τὸν στόλον μας εἰς τὸν κίνδυνον νὰ τορπιλλισθῇ ὑπὸ τῶν καταδυομένων, κίνδυνον, εἰς ὃν ὑπόκειται, ἐφ’ ὅσον στερεῖται ἐπαρκῶν πλοίων ἀνιχνεύσεως. Τὰ μικρὰ καταδρομικὰ εἶναι οἱ ἀνιχνευταί, οἱ προασπισταὶ τοῦ μεγάλου στόλου. Ἀλλὰ καὶ ἂν φθάσωμεν εἰς συγκρότησιν στολίσκων ὑποβρυχίων, οἱ πρόσκοποι αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπερασπισταὶ τῶν ὑποβρυχίων. Τοῦτο ἀπεδέχθησαν ὅλα τὰ μεγάλα ναυτικὰ καὶ σήμερον ἡ Ἀγγλία ναυπηγεῖ κατὰ δεκάδας τύπου τοιούτου πλοῖα, καὶ ἡ Γαλλία ἔχει ἐπίσης τοιαῦτα ὑπὸ ναυπήγησιν. Ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἔτι, ἕνεκα τῆς διαρκείας τοῦ πολέμου, ἐν τῇ μελέτῃ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ διὰ τὰ πλοῖα αὐτὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δισταγμός, διότι τὰ πλοῖα αὐτὰ εἶναι χρήσιμα καὶ διὰ τοὺς βαρεῖς καὶ διὰ τοὺς ἐλαφροὺς στόλους, κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἤθελε προβῆ εἰς τὴν παραγγελίαν τριῶν τοιούτων καταδρομικῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωσι μίαν μοῖραν θωρηκτῶν, ἡ Κυβέρνησις αὕτη σωφρονεῖ καὶ δὲν παραφρονεῖ. Βεβαίως τὰ πλοῖα ταῦτα εἶναι ἀθωράκιστα καὶ ἀπροστάτευτα. Προστάτης αὐτῶν εἶναι μόνη ἡ ταχύτης των, ἀλλὰ τῶν πλοίων τούτων προορισμὸς δὲν εἶναι νὰ πολεμῶσιν κατὰ τῶν ντρέτνωτ, διότι θὰ ἦτο μωρὸν νὰ ἀποστείλῃ τις τοιαῦτα πλοῖα πρὸς ἀντιμετώπισιν ἑνὸς ντρέτνωτ. Τὰ πλοῖα ταῦτα ἔχουσι σκοπὸν τὴν ἀνίχνευσιν, ὅπως ἐν τῷ στρατῷ τὸ ἔργον τοῦ ἱππικοῦ, ἔχουσι σκοπὸν τὴν εἰδοποίησιν περὶ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ ἐχθροῦ, ἔχουσιν ἔργον τὴν δίωξιν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν τοῦ ἐχθροῦ καὶ τῶν ὑποβρυχίων, κατὰ τῶν ὑποβρυχίων δὲ προστατεύει ταῦτα ἡ ταχύτης καὶ τὸ πυροβολικόν των. Φεύγουσι πρὸ τοῦ ἐχθροῦ τοῦ ἰσχυροτέρου διὰ τῆς ταχύτητος αὐτῶν, διώκουσι δὲ τὸν ἀνισχυρότερον ἐχθρόν. Εἶνε βοηθητικὰ πλοῖα καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναπτύσσηται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πρὸς τοὺς ἀγνοοῦντας ὅτι οἱ στόλοι δύνανται νὰ καταρτίζωνται μόνον ἀπὸ ντρέτνωτ καὶ ὅτι τὰ πλοῖα τὰ δευτερεύοντα δὲν ἔχουν καμμίαν χρησιμότητα, καὶ ὅτι ἐγκληματοῦσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνισχύουσι τὸν στόλον διὰ καταδρομικῶν καὶ δὲν ἀφίνουσιν αὐτὸν ἐκτεθειμένον εἰς τὸν κίνδυνον τῆς προσβολῆς τῶν καταδυομένων. Κύριοι, αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ συζητήσεις, αἱ καταλήξασαι εἰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις ἐν τῷ ἡμετέρῳ ναυτικῷ ἀπὸ δεκαετίας καὶ φθείρασαι τὴν πειθαρχίαν τοῦ σώματος, κατέληξαν εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου ἐστερεῖτο ὁ Ἑλληνικὸς στόλος ἑνὸς κἂν τοιούτου καταδρομικοῦ, διότι ὁ Ὑπουργὸς ὅστις θὰ ἐτόλμα νὰ παραγγείλῃ ἓν τοιοῦτον καταδρομικόν, θὰ ὑφίστατο τὴν ἐπίθεσιν ἐπὶ παραγγελίᾳ ἀχρήστων πλοίων. Καὶ ὅτε τὸ «Χαμηδιὲ» διέφυγεν ἐκ τῶν Στενῶν καὶ ἔπασχε τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ ὑφίσταντο ἐπιθέσεις αἱ ἐφοδιοπομπαὶ τῶν Σέρβων, τότε ἀντελήφθησαν ὅλοι ποία εἶνε ἡ ἀνάγκη τῶν μικρῶν καταδρομικῶν, τὰ ὁποῖα διώκουσι τοὺς ἐπιδρομεῖς ἀπὸ τῶν θαλασσῶν. Πρέπει δὲ νὰ εἶνε ἀνιστόρητοι ἢ νὰ θέσωσι κατὰ μέρος πᾶσαν ναυτικὴν ἐπιστήμην ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διδάσκουσιν ὅτι εἶναι χρήματα πεταγμένα εἰς τὴν θάλασσαν, τὰ χρήματα τὰ χρησιμοποιούμενα πρὸς δημιουργίαν δευτερευόντων καὶ τριτευόντων πλοίων εἰς τὸ ναυτικόν, διότι τὰ καταδρομικὰ καὶ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὴν σύνθεσιν ἑνὸς στόλου, ὡς συμπληρωτικὰ τῶν μονάδων μάχης, ὡς εἶναι ἀπαραίτητα ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς τὸ μηχανικὸν καὶ τὸ ἱππικὸν ὡς βοηθητικὰ ἐν γένει ὅπλα τοῦ πεζικοῦ, τοῦ κυρίου ὅπλου μάχης. Δὲν εἶναι λοιπὸν παντάπασι πεταγμένα χρήματα τὰ διὰ τοιαῦτα πλοῖα δαπανώμενα καὶ τοιαύτην βλασφημίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκστομίσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πρώην ἀξιωματικός, μόνον καὶ μόνον ἵνα κατηγορήσῃ πρώην Ὑπουργόν, πρὸς τὸν ὁποῖον τρέφει προσωπικὰ πάθη ἀκοίμητα καὶ ἀδιόρθωτα. Ταῦτα ἐν σχέσει πρὸς τὸ πρόγραμμα. Ἤδη ἂς εἴπωμεν καὶ διὰ τὴν «Λωρραίνην». Τὰ πράγματα ἐλέχθησαν πρὸς τὴ Βουλὴ μὲ προσπάθειαν παραγωγῆς ἐντυπώσεως, ὡσεὶ ἐγὼ εἶχον παραγγείλει τὸ θωρηκτὸν τύπου «Λωρραίνης» καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσπευδε νὰ λύσῃ τὰς συμβάσεις καὶ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ Κράτος τὸ βάρος τῆς σπατάλης.

§130Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ποῖος τὰ εἶπε αὐτά;

§131Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ ἀφήσατε εἰς τὸ κενὸν διὰ νὰ πιστευθοῦν. Τὸ θωρηκτὸν τοῦ τύπου «Λωρραίνης» παρηγγέλθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, Ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Δεμερτζῆ. Ὅτε ἐγένετο ἡ παραγγελία, ἐγὼ δημοσιογραφικῶς ἤλεγξα τὴν παραγγελίαν καὶ εἰς τοῦτο συνηντήθην—καὶ ἄλλοτε μίαν φορὰν ἀκόμη εἶχον συναντηθῆ— μὲ τὸν κ. βουλευτὴν Ἀττικῆς. Ἦτο τῆς αὐτῆς γνώμης καὶ εἶχε ὀρθὴν τὴν γνώμην, ὄχι διότι κακῶς παρηγγέλλετο θωρηκτόν, ἀλλὰ διότι δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια ὅπως τὸ θωρηκτὸν παραγγελθῇ ἐν ὁμοιομορφίᾳ πρὸς τὴν ἐν κατασκευῇ ἄλλην θωρηκτὴν μονάδα. Ἀλλὰ ταῦτα παρῆλθον. Τοῦ πολέμου ἐξελισσομένου ἐγὼ συνέστησα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ λύσεως τῆς συμβάσεως τοῦ θωρηκτοῦ τούτου καὶ ἀνέπτυξα τότε διὰ μακρῶν ὅτι, ἂν ἡ παραγγελία τούτου, χρησιμεύοντος πρὸς παρασκευὴν τῆς μελλούσης ἀμύνης τῆς χώρας, ἦτο ἐλαττωματική, νῦν πλέον ἦτο ἐπιζημία ὅτε ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου ἐνεδείκνυεν αὔξησιν ταχυτήτων καὶ ὁ πόλεμος, ὁ ναυτικός, ἐὰν δὲν ἀπέδειξε τίποτε ἄλλο, διότι μεγάλαι ναυμαχίαι δὲν συνεκροτήθησαν, ἀπέδειξε τοὐλάχιστον ὅτι ἡ ταχύτης εἶνε ὕπατον πλεονέκτημα, διότι ὁσάκις συνεπλάκησαν ἐχθρικαὶ μοῖραι παρετηρήθη ὅτι ὁ ὑπέρτερος κατὰ ταχύτητα ἀντίπαλος ἐνίκησεν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους συνέστησα νὰ προβῶσιν εἰς πᾶσαν διαπραγμάτευσιν πρὸς λύσιν τῆς συμβάσεως, συνέπεσε δὲ ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν αὐτὴν γνώμην—δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐπηρεάσθη παρ’ ἐμοῦ—καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μετὰ τινας ἡμέρας προέβη εἰς τὰς πρώτας ἐνεργείας περὶ λύσεως τῆς συμβάσεως. Αἱ ἐνέργειαι περὶ λύσεως τῆς συμβάσεως προσέκοψαν, ὡς εἴθισται, εὐλόγως εἰς τὰς συνήθεις βιομηχανικὰς ἀντιδράσεις τοῦ ἀναδόχου καταστήματος, διότι βεβαίως σύμβασις 60 ἑκατομμυρίων δὲν ἦτο εὔκολον νὰ λυθῇ ἐπὶ τῇ μόνῃ ἐπιταγῇ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Εὗρον τὴν ὑπόθεσιν ἐκκρεμῆ καὶ διὰ λόγους σκοπιμότητος παρέτεινα τὴν ἐκκρεμότητα. Παρέτεινα τὴν ἐκκρεμότητα ἵνα ἐπιτύχω ἀσφαλεστέραν τὴν λύσιν ἢ μᾶλλον διὰ νὰ δημιουργήσω εὐλογώτερα ἐπιχειρήματα. Δὲν δύναμαι νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τούτου, ἵνα μὴ βλάψω τὸ ζήτημα διὰ δημοσίας συζητήσεως, ἀλλὰ οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀφορμὴν ἵνα συζητήσωσι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἠδυνήθησαν νὰ τεθῶσιν ἐν γνώσει τῆς ἐνεργείας μου διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ εἴπω διατὶ ἐβράδυνε ἢ ποῖα ἐπιχειρήματα ἐζήτησα διὰ τῆς βραδύτητος νὰ ἐπιφυλάττω ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τὸ βέβαιον καὶ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ διάδοχός μου Ὑπουργός, ἀναλαβὼν τὴν διοίκησιν τοῦ ναυτικοῦ, εὗρε τὸ πρακτικὸν τοῦ συμβουλίου τῶν ναυάρχων τὸ ἀποφαινόμενον ὑπὲρ τῆς διαλύσεως τῆς συμβάσεως, ὡς καὶ τὸ παρόμοιον πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἐπιμελείᾳ ἐμοῦ παρεσκευασμένα, διότι ἀποφάσεις τοιαῦται ἔγκυροι ἀποφαινόμεναι περὶ λύσεως τῆς συμβάσεως δὲν ὑπῆρχον πρότερον. Ἀλλὰ καὶ σελίδας ὁδηγιῶν εὗρεν ὁ διάδοχος Ὑπουργὸς ἀπεσταλμένας ἤδη ὑπ’ ἐμοῦ πρὸς τὸν ἐν Παρισίοις Πρεσβευτὴν κ. Ρωμᾶνον ἵνα νομικῶς καὶ διπλωματικῶς προβῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁδηγιῶν τούτων πρὸς λύσιν τῆς συμβάσεως. Εἶναι ταῦτα ἀληθῆ, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν;

§132ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν πρὶν δὲν εἴχομεν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν Ναυάρχων, τοῦτο δὲν ἔγεινε διατί; διότι ἐλήφθη Κυβερνητικὸν μέτρον.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν σᾶς κακίζω δι’ αὐτό. Ἐκάματε ἁπλῶς δοκιμαστικὴν ἐνέργειαν. Ἀλλ’ εὕρετε ἀντίστασιν. Λέγω τὰ πράγματα ἱστορικῶς πῶς ἔχουσιν. Ἠδύνασθε νὰ κάμητε δοκιμαστικὴν ἐνέργειαν. Τὰ λοιπά, ἔπρεπε νὰ γίνωσι προκειμένου νὰ συντελεσθῇ ἡ ὁριστικὴ ἐνέργεια. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς λύσεως τῆς συμβάσεως τοῦ θωρηκτοῦ τύπου «Λωρραίνης» εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει ὁμοφωνίᾳ οἱ ἐν διαδοχῇ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ αἱ ἐν διαδοχῇ Κυβερνήσεις. Ἑπομένως οὔτε εἰς τοῦτο ὑπάρχει διαφορά τις μεταξὺ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν, διαφορὰ δικαιολογοῦσα τὴν ἐνάσκησιν ἐλέγχου κατ’ ἐμοῦ, ὅτι ἀφῆκα τὸ ζήτημα τῆς «Λωρραίνης» ἐκκρεμὲς ἵνα, δὲν ἠξεύρω, τὶ κακουργήσω. Ταῦτα, κύριοι, εἶνε τὰ ἀφορῶντα τὰ τεχνικὰ ζητήματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν Ναυάρχων, ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς ὑπαινιγμοὺς ὅτι ἐπὶ ἑκάστου πλοίου ἐδημιούργησα καὶ ἕνα Ναύαρχον. Κύριοι, ἐπὶ οὐδενὸς πλοίου ἐδημιούργησα Ναύαρχον. Εὗρον Ναυάρχους δεδημιουργημένους. Ἡ Βουλὴ δέ, ἥτις εἰργάσθη κατὰ τὸ παρελθόν, ἤκουσε, νομίζω, τὴν συζήτησιν περὶ τῶν Ναυάρχων, ἡ ὁποία διεξήχθη μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ πεσόντος τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Δεμερτζῆ, συζήτησιν καθ’ ἣν ἔλεγον πρὸς αὐτὸν ὅτι ἔκαμε κακὰ νὰ κάμῃ τόσους Ναυάρχους, συζήτησιν καθ’ ἣν ἀνέπτυξα ὅτι ὤφειλε νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ κάμῃ Ναυάρχους πρὶν ἢ συντελεσθῇ ἡ ἐκπαίδευσις αὐτῶν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ πλοιάρχου, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῶσιν ὡς ναύαρχοι καθ’ ὃν τρόπον θὰ ἠσκοῦντο ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς ὡς πλοίαρχοι. Ἀλλὰ συνέστησα καὶ ἕτερόν τι εἶπον τότε, ἀφοῦ ἐκάματε τόσους Ναυάρχους, διατί διατηρεῖτε τοὺς Ναυάρχους ἐν τῇ ξηρᾷ; ἐὰν οἱ Ναύαρχοι ἐκακίζοντο ὅτι ἔλαβον τὸν βαθμὸν αὐτὸν μὴ ἀσκηθέντες ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ πλοιάρχου ἐν τῇ διοικήσει μεγάλης μονάδος τοῦ Στόλου, ἦτο ὀρθὸν νὰ μένωσιν ἐν τῇ ξηρᾷ καὶ νὰ μὴ στέλλωνται εἰς τὸν Στόλον, ἵνα τοὐλάχιστον λάβωσι τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ διοικήσεως; Τοῦτο λοιπὸν ἔπραξα ἐγώ. Ναυάρχους δημιουργηθέντας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ, τῶν ὁποίων τὴν δημιουργίαν ἐκύρωσεν ἡ Βουλὴ διὰ νόμου, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας ἐμοῦ ἐνταῦθα, τοὺς Ναυάρχους τούτους ὤθησα εἰς τὸ ἔργον, διότι θὰ ἐμειονέκτουν οὗτοι, ἐὰν ἀφίνοντο νὰ διανύσωσιν ὑπηρεσίαν ξηρᾶς. Διετηρήθη οὕτω ἐν τῇ ξηρᾷ μόνος ὁ ὑποναύαρχος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Β. Ναυστάθμου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύνατο νὰ μένωσι παρὰ μόνον ἐν τῇ ξηρᾷ, ἐτοποθετήθη δὲ ἐπὶ τῆς θωρηκτῆς μοίρας, ἥτις ὑπῆρχε καὶ πρότερον, ὁ εἷς τῶν Ναυάρχων, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ἐλαφροῦ Στόλου ἐπέβαινεν ὁ ὑποναύαρχος κ. Ἠπίτης. Ἐδημοσίευσα προσέτι διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου καθωρίσθη ὅτι οἱ ὑποναύαρχοι, ἵνα προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀντιναυάρχου ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ δύο ἐτησίας περιόδους ὡς διοικηταὶ μοίρας στόλου, ἐνῷ ὡς εἶχον πρὶν τὰ προσόντα αὐτῶν ἤρκει πρὸς τοῦτο ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐν θαλασσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, χωρὶς νὰ καθορίζηται ἐν ποίᾳ ὑπηρεσίᾳ θὰ ὑπηρετήσουν. Εἶναι δὲ ἀστεῖον νὰ νομίζητε ὅτι εἶνε δυνατὸν ὑποναύαρχός τις νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀκμὴν νὰ διοικήσῃ ὁλόκληρον τὸν στόλον μὲ τὸν βαθμὸν ἀντιναυάρχου, ἐὰν διεξάγῃ τυπικῶς ὑπηρεσίαν μοίρας ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἠγκυροβολημένης. Ὥρισα οὕτω ὅτι κατ’ ἔτος δύο ὑποναύαρχοι θὰ ἀπασχολῶνται ἵνα διανύσωσιν ἐν μοίραις ἀσκουμέναις ὁλόκληρον τὴν ἐκπαιδευτικὴν περίοδον ἐκπαιδεύοντες καὶ ἐκπαιδευόμενοι.

§134Π. ΓΚΙΝΗΣ. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὑπάρχει κανονιστικὸν διάταγμα, φέρον τὴν ὑμετέραν ὑπογραφὴν ὡς Ὑπουργοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου θεσπίζετε προσόντα ὑποναυάρχου πρὸς προβιβασμὸν εἰς τὸν βαθμὸν Ναυάρχου ἀνάληψιν ὑπηρεσίας ξηρᾶς, καὶ ἐκ τοῦ διατάγματος αὐτοῦ εἶχον τὴν τιμὴν σήμερον ἢ χθὲς νὰ ὑποβάλω ἐρώτημα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ὑποθέτω εἰς πρώτην συζήτησιν θὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτὸ πρὸς συζήτησιν, διότι ἀπορῶ πῶς, ἐνῷ ὑπάρχῃ διάταγμα, φέρον τὴν ἰδικήν σας ὑπογραφήν, θεσπίζον ἀνάληψιν θαλασσίου ὑπηρεσίας εἰς θέσιν ξηρᾶς, λέγετε σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ὑποναύαρχον, ὁ ὁποῖος μέλλει νὰ γίνῃ ἀντιναύαρχος, χωρὶς νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ στόλου.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπάθατε καὶ σεῖς τὸ πάθημα τοῦ προχείρως ἐπερωτῶντος καὶ μὴ γνωρίζοντος τὴν νομοθεσίαν.

§136Π. ΓΚΙΝΗΣ. Μελετῶ τὰ πράγματα περισσότερον, ὄχι προχείρως.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἀκούσητε τὰ πράγματα, διότι ὅταν ἐγὼ ἔχω ὑπογράψει εἶμαι ἐνήμερος. Λοιπὸν ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα. Οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ὑποναύαρχοι ἐν τῷ Ναυτικῷ ἦσαν τέσσαρες καὶ προσετέθη ἤδη πέμπτος ὁ κ. Δαμιανός, ἀνακληθεὶς ἐκ τῆς διαθεσιμότητος. Ἵνα προαχθῇ τις ὑποναύαρχος εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιναυάρχου εἶχεν ἀνάγκην τετραετοῦς ὑπηρεσίας κατὰ τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν.

§138Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τριετοῦς.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τριετοῦς. Διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω.

§140Π. ΓΚΙΝΗΣ. Καμμίαν ἀνάγκην δὲν ἔχω εὐχαριστιῶν ἰδικῶν σας. Τὴν ἀλήθειαν.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τριετοῦς. Μάλιστα. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τοῦτο διὰ τὸ θέμα. Ὡς εἶχεν ὅμως ἡ διάταξις ἠδύνατο πᾶς τις ὑποναύαρχος νὰ μείνῃ ὑπηρετῶν ἐν ἠγκυροβολημένῃ μοίρᾳ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἢ νὰ μείνῃ ὑπηρετῶν ὡς διοικητὴς τοῦ Προγυμναστηρίου Πόρου, θέσεως θαλασσίας, καὶ νὰ γίνῃ ἀντιναύαρχος. Ἐγὼ ἐκαινοτόμησα καὶ καθώρισα ὅτι πρέπει οἱ ὑποναύαρχοι διὰ νὰ γίνωσιν ἀντιναύαρχοι νὰ ἐκτελέσωσι δύο ἐτησίας ἐκπαιδευτικὰς περιόδους ὡς διοικηταὶ μοίρας ἀσκουμένης. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτως τὸ πρᾶγμα θὰ συνέβαινεν ὀρθῶς, θὰ ὑπῆρχεν ἐν τούτοις εἷς τῶν ὑποναυάρχων μειονεκτῶν τῶν ἄλλων, διότι ἐκ τῶν τεσσάρων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον ὅταν ἐγένετο αὐτὸ τὸ διάταγμα, οἱ τρεῖς ἐξετέλουν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἐξετέλει ὑπηρεσίαν ξηρᾶς. Συνέπεια τούτου ἦτο ὅτι ὁ ἐκλεκτός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνατίθεται ἑκάστοτε ἡ ἀρχηγία τοῦ Ἐπιτελείου, αὐτὸς θὰ ἔκαμνε μὲν τὰς δύο περιόδους αὐτοῦ, τὰς ἐκπαιδευτικάς, τὰς ἐτησίας, θὰ ἐμειονέκτει ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν του, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπληρώσῃ συγχρόνως μετὰ τῶν λοιπῶν, οὕτω δὲ κενουμένης τῆς θέσεως τοῦ ἀντιναυάρχου, μόνος αὐτὸς θὰ ἐστερεῖτο τῶν προσόντων διὰ τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμόν. Θὰ ἦτο δὲ ἔγκλημα διὰ τὸν Ὑπουργόν, ἐὰν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου κατεδίκαζεν εἰς στασιμότητα, ἢ ἂν τὴν θέσιν τὴν μετέβαλλεν εἰς θέσιν ἑκάστοτε ἐναλλασσομένης διοικήσεως. Τὸ ἔγκλημα αὐτὸ δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. βουλευτὴς Σπετσῶν ἠδύνατο νὰ ἀνεχθῇ, ἀλλ’ ἐγώ, ὁ μὴ Ναύαρχος, ἀλλὰ δικηγόρος, δὲν ἐνόμισα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαπράξω κατὰ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς πατρίδος μου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. Ὁ κ. βουλευτὴς Σπετσῶν εἶδε τὴν διάταξιν περὶ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, εἰς τὴν ὁποίαν καθορίζεται ὅτι ὁ ἀρχηγὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου εὑρίσκονται ἐν θαλασσίᾳ ὑπηρεσίᾳ πάντοτε, δὲν συνεδύασε δὲ αὐτὴν πρὸς τὴν διάταξιν καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται ἡ διετὴς ὑπηρεσία, ἡ πραγματική, πρὸς προαγωγήν. Λέγω δὲ πρὸς αὐτὸν ὅτι μὴ συνδυάσας ταῦτα περιέπεσεν εἰς τὴν πλάνην. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ἐν τῷ Ἐπιτελείῳ, δὲν δύναται ὅμως νὰ προαχθῇ, ἂν μὴ κάμῃ τὰς δύο ἐτησίας περιόδους ἐν τῷ στόλῳ. Ἐὰν ἴδῃ τὴν διάταξιν ταύτην καὶ συνδυάσῃ πρὸς τὴν ἄλλην θὰ πεισθῇ ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ ζήτημα τριτευούσης ἀξίας ὅπερ ἤγειρε. Ταῦτα εἶνε, κύριοι, ὅλα τὰ πράγματα ἐν σχέσει πρὸς τὰ λεχθέντα κατ’ ἐμοῦ. Ἐλέχθη καὶ περὶ γαιανθράκων, καὶ ὑπάρχουσι βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι εἶνε τόσον εὐχαριστημένοι νὰ ἴδωσι τοὺς πρώην Ὑπουργοὺς ἐπερωτωμένους ἐν τῇ Βουλῇ, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διασκέδασις αὐτὴ καὶ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας. Ὅταν ἡ διασκέδασις αὐτὴ προσφέρεται παρὰ βουλευτοῦ μάλιστα ὁ ὁποῖος δὲν εἶνε συντεταγμένος εἰς τὴν μερίδα των, τότε εἶνε πραγματικὴ πανδαισία!

§142Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ ἐκάματε ἴσως σεῖς αὐτό.

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐπηρώτησα ἐγὼ βουλευτὰς μὴ ὄντας Ὑπουργούς.

§144Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐνθυμηθῆτε καλῶς.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ μοὶ τὸ ὑπενθυμίσητε. Ἡ μνήμη μου εἶνε ἰσχυρά, ὡμολογημένη ὡς τοιαύτη ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ του. Ἀπεστάλησαν, κύριοι, ὄχι τὴν 25 Μαρτίου, ἀλλὰ τὴν ἡμέραν τῶν Βαΐων εἰς τὸ Μεσολόγγιον τὸ θωρηκτὸν «Ὕδρα» καὶ ἓν ἀντιτορπιλλικόν, ἀπεστάλησαν δὲ διότι διὰ Β. Διατάγματος ἐν ἔτει 1905 ἐπὶ κυβερνήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας, ὀρθῶς ἐκδοθέντος, καθωρίσθη ὡς ἑορτὴ ἐθνικὴ ἡ ἐπέτειος τῆς ἐξόδου τῆς φρουρᾶς τοῦ Μεσολογγίου. Κατὰ τὴν τελετὴν ταύτην μετέχει ἡ στρατιωτικὴ φρουρὰ καὶ συγχρόνως ἀπεστέλλετο ἀνέκαθεν πολεμικὸν πλοῖον ἐξάγον ἄγημα. Εἶχε τὴν ἀξίωσίν τις ἵνα ἐγὼ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ βουλευτὴς τοῦ τόπου ἐκείνου παραλείψω τὴν τελετὴν καὶ μὴ ἐκτελέσω τὸ διάταγμα; Ἐφηρμόσθη Β. διάταγμα ἰσχῦον, ἀπέστειλα δὲ τὸ θωρηκτὸν «Ὕδρα», διότι ἦτο θωρηκτὸν δυνάμενον νὰ ἐξαγάγῃ ἄγημα, ἐνῷ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐξαγάγωσιν ἄγημα, ὡς εἶνε τοῖς πᾶσι γνωστόν. Ἐπέβην δ’ ἐγὼ τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ ἵνα μεταβαίνων εἰς τὴν τελετὴν κερδίσω χρόνον.

§146ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετέβητε εἰς Σῦρον.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μετέβην ἐγώ.

§148Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς Θεσσαλονίκην καὶ εἰς Πρέβεζαν.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐποιησάμην χρῆσιν τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ «Δόξα» διὰ νὰ μεταβῶ μόνον εἰς Πρέβεζαν.

§150Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον.

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Ἔφθασα ἐκ Πρεβέζης εἰς Ἀμφιλοχίαν, ἔλαβον δ’ ἐκεῖ τηλεγράφημα, ὅτι ἐγένετο ἐγχείρισις τὴν πρωΐαν ἐκείνην εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἐγκατέλιπον πάραυτα τὴν περιοδείαν καὶ τὰς ἀσχολίας τὰς πολιτικὰς καὶ ἐπιβὰς τοῦ πρώτου τυχόντος αὐτοκινήτου ἦλθον ὁλοταχῶς εἰς Μεσολόγγιον καὶ ἐκεῖθεν ἐπέστρεψα εἰς Ἀθήνας ἐπιβὰς τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ. Δὲν ἔτρεχον μὲ ταχύτητα 22 μιλλίων, ὡς εἶπεν ὁ κ. βουλευτής. Ἔτρεχον μὲ μείζονα ταχύτητα, μὲ ταχύτητα 26 μιλλίων, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα διὰ τοῦ ἀσυρμάτου, πληροφοροῦν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εἶχε πυρετὸν 40 καὶ 5 καὶ σφυγμοὺς 155 θὰ ἐχρησιμοποίουν ταχύτητα καὶ 40 μιλλίων ἔτι, ἂν ἠδύνατο τὸ σκάφος νὰ ἀποδώσῃ τοιαύτην.

§152Π. ΓΚΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀντεπεξέλθω εἰς τὴν χειμαρρώδη ὁμιλίαν τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν ἀλήθειαν, αἰσθάνομαι ἐν ἐμαυτῷ τόσην δύναμιν, ὥστε ἀνενδοιάστως νὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἀνασκευάσω τοὺς ἰσχυρισμούς του. Δὲν ἐσκόπουν τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τὴν μεταξὺ τῶν βουλευτῶν Αἰτωλοακαρνανίας καὶ Ἀττικοβοιωτίας ἐγερθεῖσαν, ἀλλ’ αἰσθάνομαι τὸν ἑαυτόν μου ὑποχρεωμένον νὰ ἀνατρέψω τοὺς ἰσχυρισμούς, καὶ τὰς δικαιολογίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερε περὶ τοῦ διατάγματος τῆς 25 Μαρτίου 1915 τοῦ φέροντος τὴν ὑπογραφὴν τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργοῦ. Ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ ρητῶς καθορίζονται, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος τὸ 1913 εἰς τὸ ἄρθρον 1, αἱ ὑπηρεσίαι εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑπηρετῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ ὡς ἑξῆς ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων (ἀναγινώσκει): «Ἄρ. 1. Ὡς θαλάσσιος ὑπηρεσία τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἐκτὸς τῆς ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἥτις ὁρίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΔΣΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 4094) νόμου λογίζεται· 1) Ἡ ἐπὶ τῶν Β. πλοίων ἐν ἐνεργείᾳ. 2) Ἡ τοῦ Γ. Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ παρέχουσα δικαίωμα προβιβασμοῦ δι’ ἕνα μόνον βαθμόν. 3) Ἡ τοῦ ἀεροπορικοῦ σώματος. 4) Ἡ ἐπὶ Β. πλοίων ἐν ἐφεδρείᾳ. 5) Ἡ τοῦ Κεντρικοῦ Προγυμναστηρίου. 6) Ἡ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. 7) Ἡ τῆς σχολῆς τοῦ Ν. Πυροβολικοῦ. 8) Ἡ τοῦ διοικητοῦ, τοῦ διευθυντοῦ τῶν σπουδῶν καὶ ναυτικῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων. 9) Ἡ τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ 10) Ἡ τῶν ἀμυντικῶν περιοχῶν». Ἀναγινώσκων τις τὸν καθορισμὸν τῶν θέσεων τούτων θὰ νομίζῃ ὅτι πρόκειται περὶ ὁρισμοῦ θέσεων ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς, διότι, ὡς εἶνε γνωστόν, δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδεμίαν νομοθεσίαν οὐδενὸς ναυτικοῦ Κράτους, ἔστω καὶ τοῦ ἀσημοτέρου, θεσπισμένον ἀξιωματικοὶ νὰ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ ν’ ἀποκτῶσι προσόντα πρὸς προβιβασμὸν εἰς θέσεις τῆς ξηρᾶς, τὸ δὲ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι θὰ ἔφερε τὸν τέταρτον ἢ πέμπτον ἀντιναύαρχον ἐν μειονεκτικῇ θέσει ἀπέναντι τῶν ἄλλων, τῶν ἐκπληρούντων τὴν θαλασσίαν αὐτῶν ὑπηρεσίαν ἐπὶ πλοίων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω ὅτι δὲν εἶνε οὔτε ὀρθὸν οὔτε ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ ναυτικοῦ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ θεσπισθῇ ὅτι καὶ ὅλοι οἱ πλοίαρχοι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ναυτικόν, δέον ταὐτοχρόνως νὰ ἐκπληρῶσι θαλασσίαν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐπειδὴ ὁ εἰκοστὸς ἢ ὁ δέκατος ἔννατος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ εἰς πλοῖον διὰ νὰ ὑπηρετῇ, ἔπρεπε νὰ θέσωμεν αὐτὸν εἰς ὑπηρεσίαν τῆς ξηρᾶς. Ἡ μέθοδος τοῦ νὰ μεταβάλληται ἡ ξηρὰ εἰς θάλασσαν καὶ ἡ θάλασσα εἰς ξηρὰν εἶνε, κύριοι, ἀπολύτως ἑλληνική. Ἔχομεν Ἄγγλον ναύαρχον, προερχόμενον ἀπὸ τὸ πρῶτον ναυτικὸν κράτος. Ἐρωτήσατέ τον.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶχεν ὑπογράψει τὸ Διάταγμα ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ὅταν δὲ σᾶς λέγω τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἀκούητε.

§154Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ Β. διάταγμα δὲν ὑπάρχει ρητῶς ἀναγεγραμμένον ὅτι ὑπάρχει πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν μοῦ παρουσιάζεται τοιαύτη πρότασις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ τὸ ὅ,τι λέγετε καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζω τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐπισήμως, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ φρονῇ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ὅτι ὑποναύαρχος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου ἐν εἰρήνῃ, ἀριθμῶν ὀλίγων μηνῶν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν ὡς πλοίαρχος, μέλλων δὲ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ πρὸς προβιβασμὸν αὐτοῦ προσόντα τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας εἰς ὑπηρεσίαν τῆς ξηρᾶς, θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντιναύαρχος. Τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ εἶνε πρωτοφανὲς καὶ μοναδικὸν εἰς ὅλα τὰ ναυτικὰ τοῦ κόσμου. Ὁ κ. τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς δὲν ἐλησμόνησε νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι διὰ τοῦ τελευταίου ἄρθρου ἐμερίμνησε καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν θαλασσίας ὑπηρεσίας τῶν ὑποναυάρχων. Καὶ ὁμολογουμένως εἰς τὸ ἄρθρον 6ον λέγει ὅτι εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ὑποναυάρχους ἀνατίθεται ἐκ περιτροπῆς κατὰ δύο ἐκπαιδευτικὰς περιόδους ἡ διοίκησις μοίρας στόλου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν εἶνε ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου, ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο, τὸ ἀπροσδιόριστον τῶν χρονικῶν περιόδων τῆς ἀρχηγίας κατὰ θάλασσαν δὲν ἀποκλείει τὸν φόβον ὅτι θὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς ὅλον τὸν ἄλλον ναυτικὸν κόσμον τὸν μέλλοντα ἀντιναύαρχον τῆς Ἑλλάδος ἀριθμοῦντα ἐν εἰρήνῃ ὡς πλοίαρχον μὲν πραγματικὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν μετρουμένην ἐπὶ τῶν δακτύλων, ὡς ὑποναύαρχον δὲ τὴν μόνην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ νὰ παρουσιάσῃ, θὰ εἶνε ἡ ὑπηρεσία τῆς ξηρᾶς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐν ὀλίγοις εἰς τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἐρωτήματός μου λεπτομερέστερον νὰ ἐξετάσω τὸ ἐπιβλαβὲς τοῦ ἐν λόγῳ Β. Διατάγματος. Ὁ προλαλήσας εἶπεν ὅτι αἱ διχόνοιαι καὶ τὰ προσωπικὰ πάθη ἔφερον τὸ ναυτικὸν εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν τὸ ἔφερον.

§155Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε βουλευτά....

§156Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ πτοηθοῦν ἀπὸ τὰς διακοπάς. Δὲν εἶχον σκοπὸν, κύριοι βουλευταί, δι’ ἐθνικοὺς λόγους νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ζητήσω ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς ἐπὶ τῶν πεπραγμένων. Δὲν εἶνε ὅμως ἀπίθανον οἱ αὐτοὶ ἐθνικοὶ λόγοι νὰ μοὶ ἐπιβάλωσιν εἰς λίαν προσεχὲς μέλλον νὰ ζητήσω νὰ ἐπιχυθῇ φῶς εἰς τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω τελεσθέντα, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι μόνον ἡ ἐπικράτησις τῆς ἀληθείας θὰ εἶνε ἡ μόνη πολιτικὴ διὰ τῆς ὁποίας θὰ εἶνε δυνατὸν ἡ νῦν Κυβέρνησις νὰ διαλύσῃ τὴν δηλητηριώδη ἀτμόσφαιραν τὴν ἐπικρατοῦσαν σήμερον εἰς τὸ ναυτικόν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ θελήσουν ν’ ἀκολουθήσουν πολιτικὴν ἔχουσαν ὡς βάσιν τὸ δίκαιον καὶ πρωτίστως τὴν ἠθικὴν, διότι μόνον διὰ τῆς τοιαύτης πολιτικῆς θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ παρασκευάσωμεν τὸ ναυτικόν τοῦ μέλλοντος, τοῦ ὁποίου ὁ προορισμὸς, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ἔσεται νὰ δράσῃ ἐπὶ εὐρυτέρου ὁρίζοντος ἢ κατὰ τὸ παρελθόν. (Χειροκροτήματα).

§157Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς ἀπάντησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Σπετσῶν. Δὲν εἶνε ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὁ κ. βουλευτὴς οὗτος ἐπερωτᾷ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι τὴν προκάτοχον. Ὁ κ. βουλευτὴς Σπετσῶν ἀπαντᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὑποναυάρχων, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδαμῶς τὸν ἠνώχλησα, διότι οὐδεμία ὑπῆρχε μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ τοιαύτη συζήτησις. Καὶ ἦλθεν ἐρωτῶν· εἶνε κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐπιτρέπηται προαγωγὴ ὑποναυάρχων εἰς ἀντιναυάρχους χωρὶς ὑπηρεσίαν θαλάσσης καθόλου; Καὶ ἐρωτῶ καὶ ἐγώ· εἶνε κατάστασις πραγμάτων αὐτή; Καὶ πρέπει νὰ ζητῆται λόγος ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος τοὺς ἔβαλε νὰ κάμωσιν ὑπηρεσίαν θαλάσσης; Καὶ δὲν νομίζει ὁ κ. βουλευτὴς Σπετσῶν ὅτι πάλιν ἐπερωτᾷ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς νομοθεσίας καὶ ἐκ τῆς ἀγνοίας ταύτης ἐπερωτᾷ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν; Καὶ λησμονεῖ ὅτι ἐπετράπη εἰς ὅλους τοὺς Ὑποναυάρχους νὰ προάγωνται ἄνευ οἱασδήποτε θαλασσίας ὑπηρεσίας καὶ ὅτι πρὸς τοῦτο ἐψήφισεν ἡ προκάτοχος Βουλὴ καὶ νόμον καὶ ὅτι δὲν ἐξεδόθη μόνον ἁπλῶς Διάταγμα; Ἐγὼ ἐστηρίχθην εἰς προηγουμένην νομοθετικὴν ἄδειαν καὶ ὑπεχρέωσα τοὺς ὑποναυάρχους νὰ κάμωσιν ὑποχρεωτικῶς ὑπηρεσίαν διοικητῶν μοιρῶν.

§158Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν τοὺς ὑπεχρεώσατε.

§159Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος ὑπ’ ἀριθ. 306, νόμος εἰσηγηθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Δεμερτζῆ, ὁ ὁποῖος παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, ἵνα ἀποκτήσωσιν ἕνα βαθμὸν ἄνευ συμπληρώσεως τῶν τακτικῶν προσόντων των. Δυνάμει τούτου οἱ νῦν ὑποναύαρχοι δύνανται νὰ γίνωσιν ἀντιναύαρχοι ἄνευ ἐκτελέσεως θαλασσίας ὑπηρεσίας, οὗτοι εἶχον τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ διὰ μόνης τῆς ὑπηρεσίας ἐν ξηρᾷ νὰ συμπληρώσωσι τὰ προσόντα των. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ὁ θέλων νὰ ἐπερωτᾷ προηγουμένως πρέπει νὰ εἶνε κάτοχος τῆς νομοθεσίας διὰ νὰ συνδυάζῃ τὰς διατάξεις της διότι ἄλλως πᾶς τις θὰ ἐπάθαινε τὸ πάθημα τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Σπετσῶν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶνε ἱκανὸς εἰς τὰ ἔργα τῶν ναυτικῶν χειρισμῶν, ἀλλ’ εἰς τὰ ἔργα τῆς ναυτικῆς νομοθεσίας ἔχει ἀνάγκην διδασκαλίας.

§160Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐγλωττίας προσεπάθησε νὰ συγχύσῃ τὰ πράγματα, ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσεν, οὔτε κεραίαν ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπον, νὰ ἀναιρέσῃ. Προκειμένου περὶ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ἐπικαλούμενος τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἶπον, ὅτι ἐδαπανῶντο 800.000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν ἀνεπαρκεῖς καὶ ηὔξησαν εἰς 900.000 δρ. διὰ τὰς δαπάνας τῶν ἀξιωματικῶν τῶν περιφερομένων εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς μεγαλουπόλεις. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προφθάσω νὰ τὸ εἴπω ὁ κ, τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπήντησεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον πλοῖα ὑπὸ κατασκευὴν ἐπεβάλλετο νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἀξιωματικοί. Προφανῶς, ποῖος ἀρνεῖται ὅτι ἐπεβάλλετο; Ἀλλ’ ἠρώτησα· ἀφοῦ ἔπαυσαν αἱ ναυπηγήσεις, ἀνεκλήθησαν οἱ ἀξιωματικοί; Ἐπὶ τέσσαρας μῆνας παρέμειναν ἐκεῖ χωρὶς νὰ ἀνακληθῶσιν. Αὐτὸ δὲν κατώρθωσε νὰ τὸ ἀναιρέσῃ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγγελίας τῶν ἀθωρακίστων καταδρομικῶν. Θὰ συνομολογήσητε ὅτι οὐδὲν ἐνόησατε ὅπως καὶ ἐγὼ οὐδὲν ἠνόησα, διότι ὁ τέως κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ διέψευσεν, εἰπόντα ὅτι εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις παραγγελίας, ἐνῷ ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐβεβαίωσεν ὅτι τὸ ζήτημα περιεστράφη εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος ἂν εἶνε ταῦτα ἀναγκαῖα ἢ δὲν εἶνε. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σχηματίσω γνώμην ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἢ οὐ ἀπόφασιν, διότι εὑρίσκομαι πρὸ τοῦ γεγονότος ὅτι συγκαλεῖται τὸ Συμβούλιον τῶν Ναυάρχων, τὸ ὁποῖον κηρύσσεται ὑπὲρ τῆς παραγγελίας, ὑποβάλλεται ἔκθεσις καὶ γίνονται προτάσεις εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπαντᾷ ὅτι δέχεται, ἀνταπαντᾷ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν καὶ λέγει ὅτι θὰ ἀναβάλῃ μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου. Καὶ ἐρωτῶ· τὰ λαβόντα χώραν εἶνε σοβαρὰ πράγματα; Ἐὰν ἡ τέως Κυβέρνησις δὲν ἐσκόπει νὰ προβῇ εἰς παραγγελίας πρὸς τί αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως; Τοῦτο δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω. Ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προσεπάθησε εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν νὰ ἀναμίξῃ καὶ τὸ ζήτημα ὅτι εἶνε προστάται τῶν ὑποβρυχίων τὰ ἀθωράκιστα καταδρομικά Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἔχομεν ὑποβρύχια, ἵνα ἔχωμεν τοὺς προστάτας αὐτῶν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὑποβρύχια διατὶ παραγγείλατε τοὺς προστάτας; Ἀλλὰ μετεβλήθη εἰς ναύαρχον καὶ ἀποφαίνεται γνώμην ναυάρχου. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἀνατίθεται ἡ προστασία τῶν ὑποβρυχίων εἰς ἀθωράκιστα καταδρομικὰ μόνον εἰς ὠκεανοὺς καὶ εἰς μεγάλας θαλάσσας, εἰς ἃς εἶνε χρήσιμα πρὸς τροφοδότησιν τῶν ὑποβρυχίων. Ἡμεῖς ὅμως εἰς τὴν Μεσόγειον οὐδεμίαν ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτων. Οὔτε ἡ Αὐστρία, οὔτε ἡ Ἰταλία ἔχει. Διότι τὰ ὑποβρύχια δύνανται εἰς τέσσαρας ὥρας νὰ προσεγγίσουν καὶ νὰ λάβουν ὑλικά. Ἔπειτα προσεπάθησεν ὁ κ. βουλευτὴς νὰ ὑπεκφύγῃ λέγων ὅτι ἐπικροτῶ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω τὸ πρόγραμμα τοῦτο. Ἀλλ’ ὅταν τὸν ἠρώτησα τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἦτο πρὸ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, αἱ δὲ ἐνέργειαί σας αὗται, διὰ τὰς ὁποίας σᾶς κατηγορῶ, ἐγένοντο μετὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον οὔτε ἐπ’ αὐτοῦ ἀπήντησεν ὁ τέως κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀντιπαρῆλθεν ἐν σιγῇ μὴ δυνάμενος νὰ ἀπαντήσῃ. Ὅπως ἀκριβῶς εἶπον καὶ διὰ τὸ πλοῖον τὴν «Λωραίνην», ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἠδύνατο νὰ παραγγελθῇ τελειότερον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲ, μᾶς διεφώτισεν ὁ κ. τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν πλοίων τοῦ Στόλου διὰ τῶν ὁποίων ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς μετέβαινεν εἰς τὰς πανηγύρεις. Ἐπ’ αὐτοῦ εἶπεν ὅτι εἶνε διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται νὰ στέλλωνται πλοῖα εἰς πανηγύρια. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἔχει ὁ γαιάνθραξ 100 δραχ. ἐπιτρέπεται νὰ στέλλωνται εἰς τὰς πανηγύρεις θωρηκτά; Εἶπεν ὅτι δὲν ἔστειλε τὸ ἀντιτορπιλλικὸν διότι δὲν εἶχεν ἄγημα, ἀλλ’ ἔπεμψε τὸν «Ἰέρακα» καὶ τὸ θωρηκτὸν «Ὕδρα», διὰ δὲ τὰ ταξείδια ἅτινα ἐποιήσατο κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἶπεν ὅτι ναὶ μὲν ἀφίκετο εἰς τὴν Πρέβεζαν, ἀλλ’ ἐπέστρεψε διὰ τοῦ αὐτοκινήτου εἰς τὸ Μεσολόγγιον, ἦτο παραμονὴ ἐκλογῶν καὶ ἐγένετο ψηφοθηρία. Εἶνε τοῦτο παρανομία; καὶ ἀνέφερον ἤδη τὸ παράδειγμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας Τζῶρτζιλς, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ πλεύσῃ μίαν ὥραν διὰ πολεμικοῦ πλοίου ἔδωκε λόγον πρὸ τῆς Βουλῆς. Τέλος ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν τῷ ἐπέρριψα ὅτι ἐδημιούργησε πολλοὺς ναυάρχους, προσθέτω ὅτι ὑπέβαλε κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ὑπουργίας του διάταγμα περὶ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου καὶ ηὔξησε τοὺς βαθμοφόρους καὶ τὰς μισθοδοσίας αὐτῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν κατώρθωσε νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ.

§161Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§162Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μοῦ ἐφέρατε τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν Ναυάρχων, ἀλλ’ αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν τὰς ὁποίας προκαλεῖτε εἶνε δι’ ὑμᾶς, δὲν εἶνε διὰ τὴν Βουλήν. Τὰς ἀποφάσεις τὰς ὑποβάλλετε σεῖς, διότι ἔχετε εὕρει τὸν τρόπον ὄχι μόνον νὰ ἐπιβάλλεσθε ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπαγορεύητε τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν. Τὸ Συμβούλιον τῶν Ναυάρχων ἠδύνατο νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ ναυτικὴν ἄποψιν κεχωρισμένως, μεμονωμένως, ἐνῷ ὅμως ὑμεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν κατώρθωσε ν’ ἀναιρέσῃ τι ἐξ ὅσων εἶπον.

§163Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὑποθέτω, ὅτι θέλει μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν διὰ νὰ τελειώνωμεν. Κύριοι, μόνον δύο θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφῆκε τελευταῖα ὁ προκάτοχος ἐπὶ τοῦ βήματος εἶναι ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων πράγματι ἐλησμόνησα νὰ δώσω ἀπάντησιν, διότι δὲν κρατῶ σημειώσεις, ὅταν ὁμιλοῦν οἱ ἄλλοι. Καὶ ἐν πρώτοις τὸ ζήτημα τῆς μὴ ἀνακλήσεως ἐκ μέρους μου τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀξιωματικῶν. Ἀξιωματικὸν εἰς οὐδένα μέρος τοῦ κόσμου ἀπέστειλα ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§164ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τοὺς ἀνεκαλέσατε.

§165Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ τοὺς ἀνακαλέσω διότι μέχρι μὲν τέλους Ἀπριλίου ἦσαν ὑπὸ κατασκευὴν τὰ πλοῖα, κατὰ συνέπειαν οἱ ἀξιωματικοί δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακληθῶσι, διότι ἐπετήρουν τὰ πλοῖα, ὅταν δὲ κατεσχέθησαν τὰ πλοῖα ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἀνεκλήθησαν καί τινες ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μείνῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς ἐκεῖ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἑκατομμυρίων προκαταβληθέντων ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ περὶ ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἤθελεν ἀναλάβῃ ὡς λογαριασμοὺς ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις. Ἔπρεπε λοιπὸν ὁ ἀξιωματικὸς ἀρχηγὸς νὰ παραμείνῃ. Ἐὰν ἤθελον ν’ ἀνακαλέσω τὸν ἀρχηγόν, ποῖος θὰ ἔμενεν ἐν Ἀγγλίᾳ πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν; ὡραία πρᾶξις Ὑπουργοῦ θὰ ἦτο αὐτή. Ἔμειναν ὅμως προσέτι καὶ δύο μηχανικοὶ πρὸς ἐπιτήρησιν τοῦ ἑτέρου κατασχεθέντος πλοίου, τὸ ὁποῖον κατεσχέθη κατ’ Ἰούλιον, ἦτο δὲ τοῦτο τὸ πλωτὸν ἐργοστάσιον διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ παραμείνωσιν οἱ μηχανικοὶ διότι τοῦτο εἶχεν ἀνάγκην ἐποπτείας. Συγχρόνως ὅμως ἐγὼ εἶχον λάβῃ παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τὴν αἵρεσιν τῆς ἀνανεώσεως τῆς παραγγελίας καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγνωρίζομεν μετὰ ἕνα μῆνα τί θὰ συνέβαινε μὲ τὰ πλοῖα αὐτά, δὲν ἦτο ἔργον προνοίας ν’ ἀνακαλέσω τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ν’ ἀποστείλω ἄλλους κατόπιν.

§166Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἴχατε ἀπόφασιν νὰ παραμείνωσιν.

§167Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον αἵρεσιν. Ἐὰν δὲν καταλαμβάνετε τί νὰ σᾶς κάμω ἐγώ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβη ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας εἶχε λάβει ἡ Κυβέρνησις· ἐὰν μὴ ἤθελε συνεχίσῃ τὴν παραγγελίαν τῶν πλοίων θὰ ἐκράτει τοὺς ἀξιωματικοὺς πρὸς τακτοποίησιν τῶν νέων συμβολαίων, ἐὰν δὲ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀναλάβῃ αὐτὴ τὸν ἔλεγχον τῶν νέων ναυπηγιῶν, ἦσαν περιττοὶ οἱ ἀξιωματικοί. Ἤδη ἐκαθαρίσθησαν οἱ λογαριασμοὶ καὶ ἐκαθαρίσθησαν ἐμοῦ ὑπουργοῦντος. Ταῦτα διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Τώρα ἠκούσθη καί τι ἄλλο, καὶ διὰ τοῦτο χαίρω πολύ, διότι διετυπώθη πράγματι ἐπερώτησις κατὰ τῆς ὑφισταμένης Κυβερνήσεως καὶ ὄχι κατ’ ἐμοῦ. Εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι ἐγὼ ἐδημιούργησα μέγαν ἀριθμὸν θέσεων ἀξιωματικῶν διαβόλων, τριβόλων καὶ δὲν ἠξεύρω τί διὰ Διατάγματος. Κύριοι, χάριν τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦσιν τὴν ναυτικὴν νομοθεσίαν.

§168Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μὴ φοβῆσθε. Θὰ μείνωσιν.

§169Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον χάριν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦσι τὴν νομοθεσίαν τὴν ναυτικήν, δι’ ὅλους δέ, κύριε βουλευτά, ἡ Βουλὴ εἶναι διδακτήριον.

§170Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὄχι ὅλων τῶν πράξεων, ἀλλὰ τῶν ἠθικῶν.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι διδακτήριον, μάλιστα, ὅλων τῶν ἠθικῶν πράξεων καὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ εἴμεθα ἁρμόδιοι διδάσκαλοι τῶν ἠθικῶν πράξεων. Λοιπὸν εἰς τοὺς γνωρίζοντας τὴν ναυτικὴν νομοθεσίαν, εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν δὲν θεσπίζονται διὰ διατάγματος, ἀλλ’ ὑπάρχει νόμος περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ὁσαδήποτε δὲ διατάγματα καθιεροῦσι θέσεις δὲν αὐξάνουσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ κανονίζουσιν ἁπλῶς τὴν ἁρμοδιότητα πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ νόμος περὶ ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς νῦν Κυβερνήσεως ὡς προκατόχου ἡμῶν. Εἶναι ὁ περίφημος 306, ἐψηφίσθη ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Δεμερτζῆ καὶ πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Βενιζέλου. Τότε ἐγένετο συζήτησις μακρὰ καὶ διετυπώθη, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἦτο μέγας, μόνον δὲ ἐδικαιολογεῖτο οὗτος, διότι προεξοφλεῖτο καὶ ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ἐχρειάζετο διὰ τὰ ὑπὸ παραγγελίαν πλοῖα. Οὕτω κατεσκευάσθησαν ἀξιωματικοὶ εἰς βάρος τοῦ θωρηκτοῦ τύπου «Λωρραίνης», τοῦ ὁποίου σήμερον ζητοῦμεν τὴν διάλυσιν, εἰς βάρος τῶν δύο καταδρομικῶν, τῶν 4 ἀντιτορπιλλικῶν καὶ τοῦ πλωτοῦ ἐργοστασίου, κατασχεθέντων ἤδη, εἰς βάρος τῶν δύο ὑπὸ κατασκευὴν καταδυομένων. Καὶ ἐγένοντο αἱ προαγωγαὶ διὰ τὰς θέσεις ταύτας ὄχι ἐμοῦ ὑπουργοῦντος.

§172Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ὑπεστηρίξατε τότε.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ σεῖς τότε.

§174Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐζητήσατε καὶ αὐξήσεις.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπεστήριξα τὸ νομοσχέδιον μάλιστα, καὶ ἂν ἐνθυμεῖσθε καλῶς, διότι ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι πάντοτε, τὸ ὑπεστήριξα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Εἶπον, ὅτι ἐδημιουργήσατε ἀξιώσεις καὶ κοινωνικὸν ζήτημα εἰς τὸ ναυτικόν. Ἔπρεπε νὰ μὴ φέρητε τὸ νομοσχέδιον — τὸ ἐτόνισα — ἀφοῦ ὅμως τὸ ἐφέρατε ἔπρεπε νὰ τὸ ψηφίσητε, διότι ἐδημιουργήσατε ζήτημα κοινωνικόν. Διότι ὅταν εἰς ἓν στράτευμα δημιουργῆτε ἀξιώσεις θέσεων εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποκύψητε εἰς αὐτάς. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐκυλίετο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ 8 μῆνας καὶ ἔφαγε καὶ τὸν πρωταίτιον αὐτοῦ, διότι ἦτο τόσον κακῶς καμωμένον, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ πέσῃ θῦμα ὁ ὑπουργός του. Ὅταν ἐγὼ ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εὑρέθην ἐνώπιον θωρηκτοῦ ναυπηγουμένου ἐν Γερμανίᾳ μὴ παραδιδομένου. Ἐνώπιον καταδρομικῶν κατασχομένων, ἐνώπιον ἀντιτορπιλλικῶν κατασχομένων, ἐνώπιον θωρηκτοῦ ναυπηγουμένου ἐν Γαλλίᾳ, δι’ ὃ ἐζητεῖτο ἡ λύσις τῆς συμβάσεως. Ἠναγκάσθην ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ ναυτικὸν ἐπιτελεῖον νὰ προσαρμόσωμεν πλέον οὐχὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν πλοίων, ἀλλὰ τὰς ἀνάγκας τῶν πλοίων πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἄλλως θὰ εἴμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποστείλωμεν εἰς διαθεσιμότητα σωρείαν ἀξιωματικῶν καὶ νὰ καταστρέψωμεν τούτους διὰ παντός. Καὶ τούτου ἕνεκα ἔκαμα διατάγματα ὀργανικὰ διὰ τῶν ὁποίων ηὐξήθησαν προσωρινῶς αἱ ὀργανικαὶ θέσεις τῶν πλοίων, διότι δὲν εἴχομεν θέσεις νὰ τοποθετήσωμεν ἀξιωματικούς, κατὰ περίσσειαν δημιουργηθέντας ἐπὶ τῇ βάσει ἀναγκῶν προβλεθεισῶν τότε, ὅτε ἐδημιουργοῦντο αἱ θέσεις, ἀλλὰ μὴ πραγματοποιηθεισῶν. Ταῦτα εἶναι τὰ πράγματα, καὶ ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι τὸ τέλος τῆς φυλλάδας τῆς κυρίας Ἀγγέλως ἐπῆλθε πλέον. (χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερᾶς).

§176Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐνόμισα ὅτι μαζὶ μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν δωδεκατημορίων ἤθελε διανεμηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς κελεύσεις τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη.

§178Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἤκουσα νὰ ἀναγνωσθῇ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην περιέχεται μία παρατήρησις, ἣν εἶχον φέρει ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Παρετήρησα ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 60 τοῦ συντάγματος ὤφειλε μαζὶ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἰδιαίτερος νόμος ὁρίζων τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους, τὴν στρατολογίαν καὶ ναυτολογίαν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη.

§180Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὑπεβλήθη σήμερον. Ἐγὼ ἠρώτησα χθὲς ἂν ὑπεβλήθη μαζὶ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ οἱ κ. κ. συνάδελφοι μοί ἀπήντησαν ὅτι δὲν ὑπεβλήθη. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ὑπῆρξε μία παράλειψις ἡ μὴ ὑποβολὴ αὐτοῦ τοῦ ἰδιαιτέρου νόμου, μοὶ παρετήρησαν ὅμως οἱ συνάδελφοί μου ὅτι αὐτὴ ἡ ἔλλειψις ἀναπληροῦται διὰ τῶν πινάκων τῶν προσηρτημένων εἰς τὸ τεῦχος τοῦ διανεμηθέντος προϋπολογισμοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπὸ λογιστικῆς ἀπόψεως ἠδύνατό τις νὰ εἶναι ἐν τάξει, ἡ παρατήρησις ὅμως ἡ ἰδική μου δὲν ἀφεώρα ἀποκλειστικῶς τὴν λογιστικὴν αὐτὴν ἔλλειψιν. Ἡ παρατήρησίς μου ἐγένετο κυρίως ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως· διότι μοὶ παρετήρησαν οἱ κ. συνάδελφοι ὅτι εἰς τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου περὶ προσδιορισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως, δὲν ἀπεδόθη μέχρι τοῦδε μεγάλη σημασία· ἐθεωρεῖτο πάντοτε τυπικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπαρατήρητος διήρχετο ἀπὸ τὴν Βουλήν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ συμφωνῶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν· διότι διὰ νὰ δύναται εἷς βουλευτὴς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῶν καταρτισμῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, ζητῶν οἱανδήποτε ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἔχῃ ὑποβληθῇ ἡ βάσις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας καὶ ὁ νόμος, ὁ προσδιορίζων τὸν ἀριθμὸν τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεβλήθη τότε ὁ νόμος συγχρόνως μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἡ δὲ ἔκθεσις αὕτη, ἢ δὲν ἀνεγνώσθη, ἤ, ἂν ἀνεγνώσθη, διέφυγε τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν. Δίδω δὲ μεγάλην σημασίαν εἰς αὐτὸ διότι θέλω ὁσάκις γίνεται λόγος περὶ στρατοῦ καὶ ναυτικοῦ, νὰ ἔχωμεν τὴν βάσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ μᾶς χρησιμεύῃ διὰ νὰ ζητῶμεν ὅλας τὰς ἄλλας πληροφορίας· διότι δεδομένου ὅτι ὑπάρχει μία αὐστηρὰ πειθαρχία, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη πειθαρχία, εἰς τὰς ἀμυντικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, πρέπει νὰ προσέχωμεν πολὺ πῶς γίνεται ὁ πολίτης στρατιώτης. Ἐπιθυμῶ νὰ εἶνε καθωρισμένη ἡ κατάστασις αὐτή, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται παρεξηγήσεις καὶ δίδωμεν ἀφορμὴν εἰς παράπονα ὁποῖα εἶνε τὰ ἀνακινούμενα καὶ ἀναγραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἔφεδροι κρατοῦνται περισσότερον, καὶ ἄλλοι κρατοῦνται, ἐνῶ ἔπρεπε νὰ ἀπέλθωσιν, κτλ. Πρὸ πάντων ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, ὁπότε θὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐφαρμόζηται ἡ στρατολογία καὶ εἰς τοὺς ἀλλοθρήσκους συμπολίτας μας πρέπει νὰ μὴ παρουσιάζωνται φαινόμενα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν εἰς ἄλλο Κράτος καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ ἴδιοι πολλάκις ἐκάμαμεν ἀλλαχοῦ παράπονα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (Ἀναγινώσκεται):

§182Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ κ. Πρόεδρε ὑπάρχει πρόβλεψις μόνον διὰ τοὺς βουλευτάς, τοῦ τέως Βασιλείου, καὶ ὄχι δι’ ὅλους τοὺς βουλευτὰς τῆς μεγαλυνθείσης Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ προβλέψῃ καὶ διὰ τοὺς τῶν νέων χωρῶν.

§183ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔδωκα ἤδη ἐντολὴν ἀπὸ τῆς χθὲς εἰς τὸ λογιστήριον διὰ τὴν σχετικὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος.

§184Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τοῦτο σημαίνει ὅτι μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸν Φεβρουάριον ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1915 φαίνεται ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὰς καὶ εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῶν ὑποπροξενείων Κορυτσᾶς, Ἀργυροκάστρου καὶ Ἐλβασάν».

§186Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ κατάργησις μόνον τοῦ ὑποπροξενείου Ἐλβασὰν ἤρκει, διότι ἡ τῶν Προξενείων Κορυτσᾶς καὶ Ἀργυροκάστρου ἐγένετο μαζὺ μὲ τὴν κατάργησιν τῶν Προξενείων Θεσσαλονίκης, Ἰωαννίνων, Σερρῶν, Καβάλλας, Χίου, Μυτιλήνης καὶ λοιπῶν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1914 ἐκ δραχ. 4.450.845.71».

§188Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐδῶ παρετήρησα τὰ ἑξῆς ζητήματα. Ζητοῦνται ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1914, ἡ ὁποία κατ’ ἔτος μὲν ἔληξε πρὸ πολλοῦ, λογιστικῶς δὲ λήγει ἐντὸς ὀλίγου. Βεβαίως διὰ νὰ ζητηθῶσιν αὐταὶ αἱ πιστώσεις ὑπάρχουσι πίνακες οὐχὶ γενησομένων ἀλλὰ γενομένων δαπανῶν. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ Λογιστηρίου νὰ μᾶς προσαγάγῃ αὐτὸς τοὺς πίνακας καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ἕως τώρα ὑπῆρχε συνήθεια νὰ μὴ προσάγωνται, δύναται ὅμως νὰ μᾶς φέρῃ ὅλα τὰ σχετικὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα. Ἡμεῖς δὲν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν ἐξέλεγξιν ἂν ἐγένοντο ἐν τάξει αἱ δαπάναι καὶ ἂν αἱ ἐπιθεωρήσεις ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἦσαν ἐν τάξει. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν πληροφορίας διὰ μερικοὺς ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται στρογγύλοι καὶ εἶναι οὐχὶ ὑπὸ τύπον γενομένων ἀλλὰ γενησομένων δαπανῶν, νὰ μάθωμεν διατί αὐτὴ ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ μέχρι λεπτοῦ. Λόγου χάριν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχει ἓν κονδύλιον δρ. 199.304 καὶ 67 ο)ο· ὑπάρχει καὶ ἓν κονδύλιον δρ. 100.000 κατ’ ἀποκοπήν, εἰς δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅλα τὰ κονδύλια εἶνε εἰς στρογγύλους ἀριθμούς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει καὶ στηρίζονται ἐπὶ δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν εἰς στρογγύλους ἀριθμοὺς νὰ ζητῶνται αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, ἀλλὰ μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας.

§189ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐξήγησις εἶναι ἁπλουστάτη. Δὲν ἔχουσιν ὅλαι αἱ δαπάναι ἐκκαθαρισθῆ τελείως μέχρι τοῦ λεπτοῦ, ἂν δὲ δὲν ψηφισθῶσι σήμερον, τότε οἱ λογαριασμοὶ αὐτοὶ θὰ μετατεθῶσιν εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἔχουσιν ἐκκαθαρισθῆ τὰς λαμβάνομεν κατά τινας ἑκατοντάδας ἢ καὶ ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν ἐν εὐρυτέρῳ περιθωρίῳ. Τόσον δὲ μεγαλυτέρα εἶναι ἡ εἰλικρίνεια τοῦ Ὑπουργοῦ ὅσον ἀφήνει μεῖζον περιθώριον νὰ περιληφθῶσι καὶ αἱ μήπω γενόμεναι δαπάναι.

§190Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσιν ἀκριβῶς.

§191Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ θὰ ἦτο ἀπολογισμός. Ἤδη πρόκειται περὶ συμπληρωματικῶν πιστώσεων προϋπολογισμοῦ.

§192Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Βεβαίως ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀπολογισμὸς εἶναι ὅταν ζητοῦνται συμπληρωματικαὶ πιστώσεις δι’ ἕνα προϋπολογισμὸν φαγομένον ἤδη.

§193ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ χρῆσις κλείεται τὸν Ὀκτώβριον, μέχρι τοῦδε λοιπὸν πολλαὶ δαπάναι εἶναι τελείως ἐκκαθαρισμέναι, ἄλλαι δὲ δὲν εἶναι τελείως.

§194Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ γνωστοποιηθῶσι αἱ μὴ ἐκκαθαρισμέναι.

§195ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ζητήσατε ὡρισμένως ποίαν πίστωσιν θέλετε;

§196Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Θέλω ὅλας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐκτὸς ἑνὸς κονδυλίου 3701 δρ. Δι’ ὅλα τὰ ἄλλα πόσα ἐξωδεύθησαν καὶ πόσα προβλέπετε ὅτι θὰ ἐξοδευθῶσι μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Βεβαίως, μέχρι τινὸς εἶναι ἀπολογισμός, δὲν εἶναι προϋπολογισμός, ὅταν πρόκειται νὰ ὑποβάλητε προϋπολογισμὸν τοῦ 1916.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1914 ἐκ δραχ. 411,139.64». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ 1915 καὶ παρατάσεων προθεσμιῶν δηλώσεων ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ μεγάλων ζώων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταβολῆς καθυστερουμένων ἐσόδων τῶν χρήσεων 1912, 1913 καὶ 1914 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1915». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ διδακτικῶν βιβλίων νόμων ͵ΓΣΗʹ καὶ 336».

§198ΑΓΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὴν εἰσήγησίν του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀναφέρει τὰ ἑξῆς (Ἀναγινώσκει) «ἀλλ’ ἡ ἔκδοσις τῶν νέων ἀναγνωστικῶν βιβλίων δὲν ἐπετεύχθη εἰσέτι, οὔτε εἶναι πιθανὴ ἡ ἔγκαιρος ἐκτύπωσις αὐτῶν πλὴν ἄλλων...... κλπ.» Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ τοῦ «πλὴν ἄλλων», τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ ἔκθεσις.

§199Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος διὰ δύο βιβλία καὶ τὸ ὅτι φοβοῦμαι ὅτι εἰμπορεῖ νὰ κηρυχθῇ καὶ δι’ ἄλλα βιβλία. Αὐτὸ εἶναι τὸ «πλὴν ἄλλων»...

§200ΑΓΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι σαφὲς δι’ αὐτὸ ἔκαμον τὴν ἐρώτησιν φρονῶν ὅτι αἱ δικαιολογητικαὶ ἐκθέσεις τῶν νομοσχεδίων πρέπει νὰ εἶναι σαφεῖς καὶ εὐκρινεῖς. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐκπαιδευομένων ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ τῆς Λυῶνος φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου πρὸς προβιβασμὸν τῶν μονιμοποιηθέντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν».

§202Γ. ΠΩΠ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὑποβάλω αὐτῷ παρατηρήσεις τινάς, περιελθούσας εἰς γνῶσιν μου, περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες φαίνεται ὅτι ἀδικοῦνται, διότι παρελείφθη νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ αὐτῶν. Ὑπάρχουν εὐάριθμοί τινες ἔφεδροι ἰατροὶ ἀξιωματικοί, οἵτινες ἐμονιμοποιήθησαν ὡς ἔφεδροι, ἀφοῦ προηγουμένως διετέλεσαν μόνιμοι, παρῃτήθησαν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, μετὰ ταῦτα μετέσχον τῶν πολέμων, δὲν προὐβιβάσθησαν δέ, καίτοι δωδεκαετία ἀπὸ τῆς παραιτήσεώς των παρῆλθε.

§203Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι νῦν ἔφεδροι;

§204Γ. ΠΩΠ. Ἐμονιμοποιήθησαν δυνάμει τοῦ νόμου, εἶναι δὲ ἐλάχιστοι τὸν ἀριθμόν. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νομίζῃ ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ τούτων οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι δύο ἢ τρεῖς, τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ δίκαιον, διότι πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, ὡς μοὶ ὑπεδείχθη καὶ μοὶ ἀπεδείχθη, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν εὐορκώτατα τὸ καθῆκον των καὶ κατὰ τὸ 1897 καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους καὶ ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν. Ἂν εἶναι δυνατόν, συμβουλευόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ὑπηρεσίαν ἐν ταῖς λεπτομερείαις, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ποιοῦμαι πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τότε νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει οὔτε ἐγὼ νὰ ματαιοπονήσω οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχολῆται.

§205Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς τέλους ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πεζοδρομίων τῶν ὁδῶν καὶ πλατειῶν τῆς πόλεως ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἀθηναίων».

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤθελον νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θέλω προτείνει τὴν προσθήκην διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μισθωταί, οἱ ποιούμενοι χρῆσιν τῶν ὁδῶν καὶ πλατειῶν, νὰ δικαιοῦνται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅπως ζητήσωσιν ἀνάλογον μείωσιν τοῦ μισθώματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§209Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδια νόμου 1) «περὶ διακανονισμοῦ ἀρχαιότητος παραλειπομένων κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ» καὶ 2) περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 357 νόμου τῆς 6 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. «περὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν», τὰ ὁποῖα παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπήν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.)