1914.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

Τῆς 20 Δεκεμβρίου 1914.

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

(Ὥρᾳ 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Οἱ κάτοικοι Σουδενῶν τῶν Καλαβρύτων παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν ὠνίων Ι. Χρονοπούλου. — Οἱ ἐξ Ἀμερικῆς παλινοστοῦντες διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄρνησιν ἐκδόσεως διαβατηρίων ὑπὸ τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς Ν. Ὑόρκης. — Ὁ Α. Φραγκῖσκος ἀπόστρατος ἀνθυπομοίραρχος παρακαλεῖ ὅπως οἱ κατάλληλοι τῶν ἀποστράτων ἀνθυπομοιράρχων ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. — Ὁ κ. Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἐν Καβάλλᾳ ἐκδιδομένης ἐφημερίδος «Σημαία» καταγγέλλοντος παράνομον ἐνέργειαν τῆς αὐτόθι ἀστυνομίας. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλευτικῆς ἐρεύνης τῶν Νέων Χωρῶν.»

§2Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δυστυχῶς κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ὅτε ἐψηφίζετο ἀσυζητητεὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἤμην παρών. Ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀντισυνταγματική. Πρόκειται περὶ ἀδείας διδομένης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, κατ’ ἀντίθεσιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, οὗ ἡ ἰσχὺς ἐπεκτείνεται δι’ ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου καὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας, δύναται αὕτη νὰ προβαίνῃ εἰς ἐρεύνας καὶ μεταλλευτικὰς ἐργασίας, μεθ’ ἃς κατόπιν δημοπρασίας νὰ προσδώσῃ εἰς ἐργολάβον τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως ὡρισμένου χώρου ὁρισθησομένου διὰ Β. Διατάγματος. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει ἀναγνωρίζεται ὅτι ὑπάρχει πληθώρα αἰτήσεων. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος κατέστησεν τὸ τῆς προτεραιότητος δικαίωμα, καὶ ὁ νόμος, ὁ διέπων μέχρι σήμερον τὰς Νέας Χώρας, καθιστᾷ δικαίωμα προτεραιότητος ὑπὲρ τοῦ εὑρέτου μεταλλείων. Ἐν τούτοις τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου παραβιάζει τὸ δικαίωμα τοῦ εὑρέτου. Ἀλλὰ καί τι πλέον διότι ἐν τῇ αὐτῇ παραγράφῳ ὁρίζεται ὅτι τὸ ποσοστὸν τοῦ εὑρέτου καθορισθήσεται διὰ Β. Διατάγματος. Οὕτω ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔχομεν τὴν καταπάτησιν τοῦ δικαιώματος τῆς προτεραιότητος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μίαν αὐθαίρετον ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἐκτίμησιν διὰ Β. Διατάγματος τοῦ ὀφειλομένου ποσοστοῦ εἰς τὸν εὑρέτην. Ἡ τελευταία παράγραφος κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀντισυνταγματική, ὀφείλω δὲ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως εὐαρεστηθῇ ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐν τῷ συνόλῳ ψήφισιν, ἵνα εἰς μέλλουσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, διότι νῦν δὲν ὑπάρχει πλέον χρόνος, δυνηθῇ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καλλίτερον καὶ φέρῃ ἓν νέον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα τοῦ εὑρέτου καὶ ἀφαιρεῖται τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς αἰτιολογίας, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ὡς πρὸς τὰς νέας χώρας εἶναι ἀνάρμοστος, διότι, λέγει ἡ ἔκθεσις ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος ἀκολουθοῦν τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν νέας χώρας κατακτησάντων Κρατῶν, νὰ κανονίσῃ κατ’ ἰδίαν κρίσιν τὰ τῆς παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων. Ὑπολαμβάνομεν οὕτω κατακτηθείσας τὰς χώρας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἐπαγγέλθημεν τὴν ἐλευθερίαν, ἣν ἐλπίζω ὅτι ταῖς ἀπεδώσαμεν. Ἀλλ’ ἂν εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ κατακτηθεισῶν ἀλλὰ περὶ ἐλευθερωθεισῶν χωρῶν, βεβαίως ἡ αἰτιολογία αὕτη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σοβαρά. Διὰ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι, ἣν ἤδη διὰ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου ἐπεκτείνομεν αὐτὴν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεταλλευμάτων, ἐκτὸς ὡρισμένων, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς πολύτιμα καὶ τὰ ὁποῖα ἐξῃρέθησαν διὰ νόμου. Σήμερον διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου καταργεῖται αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοὺς πολίτας Ἕλληνας τῶν νέων χωρῶν, καθιστᾶται δὲ μία ἀνισότης ἀληθῶς ἀκατανόητος μεταξὺ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων τῶν νέων χωρῶν καὶ τῶν παλαιῶν. Καὶ διὰ τίνα λόγον; Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι μεταξὺ τῶν μεταλλείων καί τινα, τὰ ὁποῖα ἤθελον χαρακτηρισθῇ ὡς πολύτιμα καὶ τῶν ὁποίων τοὺς καρποὺς δικαιοῦται τὸ δημόσιον νὰ καρπῶται. Εἴχομεν τοιοῦτον πολύτιμον μεταλλεῖον, τὸ τῶν Χαλάρων, χωρὶς δὲ νὰ ἐκτεθῇ τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς κινδύνους τῆς ἐκμεταλλεύσεως παρὰ τοῦ Κράτους ἀπ’ εὐθείας, καταστήσαμεν νομοθετικὴν διάταξιν, δι’ ἧς ἐκεῖνο ἐξῃρέθη τῆς παραχωρήσεως. Δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τὸ αὐτὸ καὶ ἐν προκειμένῳ, ἀλλὰ διὰ τὰ μεταλλεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀναγνωρισθῇ ὡς πλούσια καὶ τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ μὴ παραχωρήσῃ εἰς ἰδιώτας. Ἀλλὰ τὸ ἄτοπον, ὅπερ ἐνέχει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὅτι ἐπὶ διετίαν ἢ μᾶλλον ἐπὶ τριετίαν καταργεῖται πᾶσα ἐργασία καὶ πᾶσα πρωτοβουλία ἰδιωτικὴ πρὸς ἀνεύρεσιν μεταλλείων καὶ πρὸς προσωρινὴν ἐκμετάλλευσιν, διότι τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν μεταλλείων δύναται μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκδιδομένην ἐντὸς διετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, νὰ προβαίνῃ εἰς ἐρεύνας πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀξίας οἱουδήποτε μεταλλείου, ἀναστελλομένης πάσης παραχωρήσεως. Λοιπὸν ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον ἔχομεν τὴν κατάργησιν τοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν τῶν νέων χωρῶν τοῦ νὰ προβῶσιν εἰς οἱανδήποτε ἔρευναν μεταλλείων καὶ εἰς τὴν σχετικὴν αἴτησιν περὶ παραχωρήσεως, καίτοι εἶχον ἤδη ὑποβάλει τοιαύτην, καθόσον μάλιστα ἀναγνωρίζεται ἐν τῇ ἐκθέσει ὅτι πληθώρα αἰτήσεων ὑπεβλήθη εἴτε νῦν εἴτε προηγουμένως. Ἡ τοιαύτη ἀπαγόρευσις δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι «διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἠδυνήθησαν τρίτοι, ἐπωφελούμενοι τῶν ἀνωμαλιῶν τοῦ πολέμου, νὰ ἐπιτύχωσιν ἀνεξόδως ἢ ἐπὶ ἐλαχίστῃ ἀμοιβῇ, τὸ δικαίωμα τῆς προτεραιότητος, μεταβιβαζόμενον αὐτοῖς ὑπὸ τῶν εὑρετῶν». Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῶν νέων χωρῶν ἴσχυσεν ὁ νόμος περὶ ἀπαγορεύσεως οὐ μόνον πάσης ἐρεύνης ἀλλὰ καὶ πάσης μεταβιβάσεως καὶ ὁ νόμος οὗτος ἐπαρκὴς ὅπως ἀποτρέψῃ πάντα κίνδυνον μεταβιβάσεως ἀντὶ εὐτελοῦς τιμήματος ὑπὸ τοῦ εὑρέτου τοῦ μεταλλείου εἰς τρίτον κερδοσκόπον, καθιστᾷ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον ἐντελῶς περιττήν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις, πῶς ἐπὶ τριετίαν θέλει καταργηθῇ πᾶσα πρωτοβουλία ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων τῶν νέων χωρῶν εἰς ἔρευναν καὶ ἐκμετάλλευσιν μεταλλείων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου, νὰ συνδυασθῇ δὲ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ εὑρέτου καὶ παντὸς προτιθεμένου τὴν ἔρευναν καὶ ἐκμετάλλευσιν μεταλλείου, ἀφοῦ εἰς τὴν τάξιν ταύτην εὐτυχῶς κατατάσσονται καὶ οἱ ἐκ τῶν νέων χωρῶν, διότι ὡς πρὸς αὐτὰς ἐπεκτείνεται ἡ ἰσχὺς τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου.

§3Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀρκαδίας, εἶχε τὴν καλωσύνην καὶ ἰδιαιτέρως νὰ διαβιβάσῃ πρὸς ἐμέ, τὰς ἔλαβον δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν εὗρον λόγον νὰ ἀποστῶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ παρατηρήσεις αὗται δύνανται νὰ συνοψισθῶσιν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὰ ἑξῆς· πρῶτον ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιέχει διάταξιν ἀντισυνταγματικήν, διότι καταπατεῖ κεκτημένα δικαιώματα, δεύτερον ὅτι περιέχει διάταξιν καὶ ἀντισυνταγματικήν, ἀλλὰ καὶ μὴ ὀρθήν, διότι ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν ὁρισθῇ τὰ τῶν καθαρῶν κερδῶν, τρίτον ὅτι καταπατεῖ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν τῶν ἀνακτηθεισῶν χωρῶν — ὁμολογῶ ὅτι ἐξέφυγεν ἡ λέξις εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἄλλως τε δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ λέγει ὅτι τὸ ἔκαμον ἄλλα Κράτη κατακτήσαντα χώρας — καταπατοῦνται τὰ δικαιώματα τὰ ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως γεννηθέντα, ὄχι νομικὰ ἀλλὰ ἠθικὰ δικαιώματα καὶ τέλος ὅτι καταργεῖ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Αὐταὶ εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συνοψιζόμεναι αἱ τέσσαρες παρατηρήσεις. Ἔχει οὕτως; Ἀρχίζω ἀπὸ τῆς πρώτης· δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἀντισυνταγματικόν. Τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας εἶναι σεβαστὸν καὶ τὸ Σύνταγμα τὸ ἀναγνωρίζει, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ τὸ Σύνταγμα ἀκόμη προέβλεψε ὅτι εἰδικῶς διὰ τὰ μεταλλεῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια δι’ εἰδικοῦ νόμου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ προστασία ἡ ἐκ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος. Εἶναι προσθήκη γενομένη κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος· ἀλλὰ καὶ ἐὰν εὑρισκώμεθα ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ κειμένου τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος, πάλιν δὲν θὰ ὑπῆρχε ἀντισυνταγματικότης· διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν θίγει τὰς ἤδη ὑπαρχούσας παραχωρήσεις ἢ τῇ συγκαταθέσει τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτοῦ· (ἀναγινώσκει): «Εἰς τοὺς ἔχοντας ἤδη κεκτημένην παραχώρησιν καὶ συγκατατεθέντας εἰς ἔρευναν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ Δημοσίου». Διὰ τοὺς ἄλλους ἐὰν συγκατατίθενται αὐτοὶ νὰ ἐκχωρήσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον τὸ δικαίωμα πρὸς ἔρευναν δὲν γεννᾶται κανὲν ζήτημα.

§4Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄλλος εἶναι ὁ κίνδυνος.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ περιληφθῶσι διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προβαίνῃ εἰς συμβάσεις μετὰ ἰδιωτῶν. Ταύτην τὴν σημασίαν ἔχει μόνον. Οἱ ἄλλοι οἱ μὴ ἔχοντες δικαίωμα παραχωρήσεως, τί δικαιώματα ἔχουν; Τὰ δικαιώματα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καθεστῶτος τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι τὸ καθεστὼς τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν εἰσήχθη.

§6Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἰσήχθη· διότι ὁ τουρκικὸς νόμος καθίστα τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τουρκικός;

§8Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα.

§9Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν. Ὁ τουρκικὸς νόμος δὲν καθιστᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους ὡς δικαίωμα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας. Ὁ τουρκικὸς νόμος ἀληθῶς περιέχει ἀρχὴν μεταγενεστέραν τῆς ἀντιλήψεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ μεταλλεῖα, διότι παραδέχεται τὴν παραχώρησιν, ἡ ὁποία δίδεται ἐκ μέρους τοῦ Σουλτάνου δι’ αὐτοκρατορικοῦ ἰραδὲ καὶ ἡ ὁποία καθιδρύει τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ μεταλλείων, τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καθ’ ὃν τρόπον καὶ ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἀναγνωρίζει εἰς τὸν λαβόντα τὴν παραχώρησιν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως· ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπισταμένης ἐρεύνης ἐξάγεται ὅτι ὁ τουρκικὸς νόμος δὲν παραχωρεῖ δικαίωμα καὶ κατὰ συνέπειαν ὑποχρέωσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐκ μέρους τοῦ Σουλτάνου τότε, διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἰραδέ. Ἐὰν ἤθελε ὁ Σουλτάνος, ἐξέδιδε τὸν ἰραδέν, ἐὰν δὲν ἤθελεν, δὲν τὸν ἐξέδιδεν. Τοῦτο μόνον παρεῖχεν ἡ ἐπίτρεψις ἐκ μέρους τῶν κατωτέρων διοικητικῶν ἀρχῶν εἰς τὸν αἰτησάμενον νὰ κάμῃ τὴν ἔρευναν, ὅτι ἄνευ τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ ὁ ἰραδές, ἦτο οὕτως εἰπεῖν, μία προδικαστικὴ ἐνέργεια, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ ὁ ἰραδές. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ Σουλτάνος νὰ ἐκδώσῃ ἰραδὲν πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε λάβει τὴν ἄδειαν νὰ κάμῃ τὴν ἔρευναν. Ἦτο ἐν ἄλλοις λόγοις, διὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν νομικωτέρας λέξεις, μία ἁπλῆ εὐχέρεια, ἐλπὶς ὅτι ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸν ἰραδέν, ὄχι ὅμως καὶ δικαίωμα, ὥστε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ τουρκικὸν Κράτος νὰ ἐκδώσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ τὸν ἰραδέν. Τὰ δικαιώματα λοιπόν, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν ὑπὸ τὸν νόμον αὐτόν, δὲν παρουσιάζονται ὡς κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλ’ ὡς εὐχέρειαι καὶ ἐλπίδες πρὸς ἀπόκτησιν δικαιώματος. Τὰς εὐχερείας ταύτας καὶ ἐλπίδας δύναταί τις νὰ ἀνατρέψῃ διὰ νεωτέρου νόμου, ὅπως οὗτος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος οὐσιαστικώτερος ὑπάρχει, διὰ τὸν ὁποῖον ἠθελήσαμεν νὰ ῥυθμίσωμεν ταῦτα. Ὅταν τὸ πρῶτον κατελάβομεν τὰς νέας χώρας, μία ἐκ τῶν μεριμνῶν ἡμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἐνέμεινα καὶ ἡ ὁποία προεκάλεσε τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος νομοθετικοῦ, κυρωθέντος κατόπιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἦτο αὐτὴν νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐκεῖ πληθυσμῶν εἰς τοὺς ἀθρόους ἐπελάσαντας ἐκεῖ εἴτε ὅπως ἀγοράσωσι ἰδιοκτησίας ἀπὸ τοὺς κατεπτοημένους καὶ θέλοντας νὰ φύγωσιν ἀλλογενεῖς, εἴτε ὅπως καταπατήσωσι γαίας ἢ δάση τοῦ δημοσίου, εἴτε ὅπως καταπατήσωσι ἢ ὅπως ἐξαγοράσωσι μεταλλεῖα. Καὶ εἶναι μία πρᾶξις, διὰ τὴν ὁποίαν περισσότερον ἴσως ἀπὸ οἱονδήποτε νομοσχέδιον, ἐξ ὅσων εἰσήγαγον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχω μίαν τινὰ καύχησιν. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ἐρχόμενον κατόπιν τῆς διατάξεως ἐκείνης τί λέγει; Ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρ’ ὅλα αὐτὰ ὑπέβαλον αἰτήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν αἰτήσεων τούτων ν’ ἀποκτήσωσι δικαίωμα, διότι καθ’ ἡμέραν καὶ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἔκαμνον αἰτήσεις πολλοὶ καὶ ἔλεγον ἡμεῖς τὸ εὑρήκαμεν αὐτὸ ἢ θέλοντες νὰ στηρίξωσι ἀνύπαρκτα δικαιώματα ἢ ἐλπίζοντες ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἦτο δυνατὸν κατόπιν νὰ θελήσῃ νὰ φανῇ εὐχάριστος πρὸς αὐτοὺς καὶ νὰ τοῖς εἴπῃ: τέλος πάντων, ἀφοῦ σεῖς οὕτως ἢ ἄλλως, παρὰ τὴν ἀπαγόρευσιν, τὴν ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀδείας ἐκμεταλλεύσεως, ἐστάθητε ἐπιτήδειοι νὰ ἐκμεταλλευθῆτε ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἐκεῖ καὶ ἐλάβατε ἓν μεταλλεῖον, ἂς ἀναγνωρίσωμεν ἓν δικαίωμα προτεραιότητος εἰς σᾶς, τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἠθελήσαμεν νὰ προλάβωμεν, διὰ νὰ προλάβωμεν τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπήρχοντο. Πρόκειται λοιπὸν περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα παρέβησαν μίαν ἀπαγόρευσιν ὑπάρχουσαν μόνον καὶ μόνον ἐπὶ τῇ πονηρᾷ ἐλπίδι ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ συγγνώμην εἰς τὰς καταπατήσεις αὐτάς. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως οὐδὲ τὸ ἀντισυνταγματικὸν ὑπάρχει, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ μὴ πρέπον ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς σήμερον. Ἐὰν ἠμείβετο ἡ πονηρία, τοῦτο νομίζω ὅτι θὰ ἦτο τὸ μὴ πρέπον, διότι τότε θὰ ἐδικαιοῦντο οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι, βλέποντες τὴν ἀπαγόρευσιν, δὲν κατέφυγον εἰς αὐτὴν τὴν πονηρίαν, νὰ μᾶς εἴπωσιν: ἡμεῖς ἐδώκαμεν πίστιν ὅτι, ὅταν ἐξεδώκατε Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπετρέπετε νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ καὶ ν’ ἀποκτήσωμεν δικαιώματα, θὰ ἐσέβεσθε αὐτὸ καὶ δὲν θὰ ἠθέλατε νὰ τὸ ἀνατρέψητε διὰ νομοθετικῆς πράξεως, ἐνῷ αὐτοὶ οἱ πονηρότεροι ἐφάνησαν εὐτυχέστεροι ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἤλθετε κατόπιν διὰ μιᾶς μονομεροῦς πράξεως νὰ τοὺς συγχωρήσητε, διότι ἐφάνησαν ἀρκετὰ πονηροί, ὥστε νὰ ἐλπίσωσι ὅτι τὸ Β. Διάταγμα ἐκεῖνο δὲν ἠθέλατε τὸ σεβασθῇ. Λοιπὸν ἐκλείπει ἡ ἀντισυνταγματικότης, ἐκλείπει καὶ τὸ μὴ πρέπον. Ἔρχεται τώρα ἡ συζήτησις περὶ τοῦ σκοπίμου τοῦ πράγματος. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἀρνούμενος τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἤδη ὑπάρχων νόμος ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ὁ ΓΚΘʹ, ἤδη ὁ νόμος ἐκεῖνος ὄχι μόνον ἐξαιρεῖ ὡρισμένας μεταλλευτικὰς οὐσίας ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως, τὸν χρυσόν, ἄργυρον καὶ τὰ τοιαῦτα, ἀλλ’ ἔχει καὶ εἰδικὴν διάταξιν δι’ εἰδικοῦ νομικοῦ κύρους περιβληθεῖσαν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ μεταλλεῖον τῶν Χαλάρων ἐξῃρέθη τῆς παραχωρήσεως, μολονότι δὲν περιέχει τοιαύτας πολυτίμους οὐσίας καὶ ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὸ δημόσιον τὸ παρεχώρησε δι’ ἐργολαβίας εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Διατί ἐγίνετο τότε ἡ συζήτησις ὅλη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν παρηκολούθησα ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐθεωρήθη ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅταν ἔχῃ ἀποδεδειγμένην μίαν ὡρισμένην μεταλλευτικὴν ἀξίαν νὰ τὴν παραχωρήσῃ εἰς τὸν πρῶτον τυχόντα, εἰς τὸν ἐπιτηδειότερον δολιχοδρόμον, ὡς εἶπον εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ νὰ λάβῃ μικρότερον ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ λάβῃ, ἐὰν ἐγνώριζε τὴν σημασίαν, τὴν σπουδαιότητα τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ παραχωρήσῃ. Ἀκριβῶς ἡ περίπτωσις ἐκείνη καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη ἐγένετο ὑπόδειγμα εἰς ἐμὲ ὅπως εἴπω ὅτι πρὶν ἢ τὸ Κράτος ἀνοίξῃ τὰς θύρας εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ θελήσῃ πρῶτον νὰ ἴδῃ μόνον του, ποῖα εἶναι τὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἀμέσως μεταλλευτικὰς οὐσίας, τὰ ὁποῖα τῷ παρέχωσι ὡρισμένην περιουσίαν, ὥστε αὐτὰ νὰ τὰ ἐξαιρέσῃ ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως. Καὶ ταύτην τὴν ἀρχὴν περικλείει τὸ νομοσχέδιον. Βεβαίως τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν δὲν ἐννοεῖ νὰ τὴν ἀποκλείσῃ ἐπ’ ἄπειρον, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσει τὸ Κράτος εἰς ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα διὰ χρονικὸν διάστημα δύο ἐτῶν, ὥστε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ν’ ἀποφασίσῃ μετὰ ἔρευναν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο ἄδικον νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἀφοῦ τὸ Κράτος χωρὶς κανένα ἰδιαίτερον κόπον, χωρὶς κανένα ἰδιαίτερον κίνδυνον, θὰ δύναται ν’ ἀποκτήσῃ μεγαλύτερα ὠφελήματα. Μετὰ τοῦτο θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δράσῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, διότι τὸ Κράτος δὲν δύναται ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐκτελῇ ἐπιχειρήσεις ἐκμεταλλευτικὰς μόνον του· ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία εἶναι πολύτιμος, εἰδικῶς διὰ τὰς μεταλλευτικὰς ἐρεύνας· ἀλλὰ πότε; Ὁσάκις δὲν πρόκειται περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι κατάφωρα, αὐταπόδεικτα, ὁσάκις δὲν πρόκειται περὶ μεταλλείων τῶν Χαλάρων, ὁσάκις δὲν πρόκειται περὶ μεταλλείων, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἤδη γνῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δώσωσι πολυτίμους προσόδους εἰς τὸ Κράτος. Δὲν δύνανται δὲ νὰ παραπονῶνται οἱ κάτοικοι τῶν νέων χωρῶν, ὅτι ἀφοῦ τοῖς ἀπεδόθη ἡ ἐλευθερία, δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἔχωσι καὶ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐκμεταλλευθῶσι μεταλλεῖα πολύτιμα διὰ τὸ Κράτος· διότι πρῶτον εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν θὰ πρόκηται καὶ περὶ κατοίκων τῶν νέων χωρῶν, διότι οἱ πλεῖστοι εἶναι κάτοικοι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ δεύτερον τὸ δημόσιον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε διὰ τὸ μεταλλεῖον τῶν Χαλάρων καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Καὶ τρίτον διότι θὰ ἦτο δίκαιον καὶ τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ μερικὰ χρήματα ἀπὸ τὰ μεταλλεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι καταφώρως πλούσια, ἵνα ἀντικρύσῃ ἓν μέρος τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν, ἵνα ἀποδώσῃ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠγείροντο ἴσως ἀπὸ μέρους τινῶν κατοίκων τῶν νέων χωρῶν, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ ἦσαν ἀδικαιολόγητα. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας δὲν θὰ λησμονῇ ὅτι τὴν ἰδίαν πολιτικὴν ἐτήρησε τὸ ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὅταν τὸ πρῶτον τὸ παλαιὸν Βασίλειον ἀνιδρύθη, διότι ὁ Ὄθων ἐθέσπισε διὰ Β. Διατάγματος, ὅτι τὰ μεταλλεῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Κράτος, τὸ καθεστὼς δὲ τοῦτο ἐβασίλευσε ἐπὶ μακρόν, ἐθεώρησε δὲ τὸ μεταλλεῖον ὡς βασιλικὸν νόμημα, τὸ ὁποῖον δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐκμεταλλεύηται ἑκάστοτε κατὰ τὸν προσήκοντα αὐτῷ τρόπον, κατόπιν δὲ ἀνεπετάσθη ἡ θύρα εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἐὰν δὲ τὸ καθεστὼς τοῦτο ἐβασίλευσε μέχρι τοῦ 1861, ὁπότε ἐπηκολούθησεν ὁ πρῶτος νόμος περὶ μεταλλείων, διὰ τίνα λόγον δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ κρατήσῃ ἡ ἀρχὴ αὕτη διὰ μίαν τοὐλάχιστον διετίαν, ὥστε τὰ προχείρως καὶ ἐξοφθάλμως πλούσια μεταλλεῖα νὰ ἐκμεταλλεύωνται ὑπὲρ τοῦ Κράτους; Ἡ τελευταία δὲ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ὅτι τὸ 10% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ ὁ ἔχων τὴν εὐχέρειαν καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, θὰ καθορισθῇ διὰ Β. Διατάγματος, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχῇ κανένα. Ἠδύνατο νὰ λείψῃ ἐντελῶς, νὰ εἴπωμεν μόνον ὅτι ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν θὰ λαμβάνῃ οὗτος τόσον ποσοστόν. Ἐὰν ὁρίζωμεν ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θὰ ὁρισθῇ τὸ 10% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν, τοῦτο τὸ ἐπράξαμεν ἀκριβῶς διότι ἡ διοικητικὴ καὶ φορολογικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμόσῃ αὐτό, θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὸ ἀστικὸν δίκαιον, ἵνα διακρίνῃ ποῖα εἶναι τὰ καθαρὰ κέρδη, καὶ ἂν δὲν συντρέχῃ ζήτημα δαπανῶν, καὶ πόσον ποσὸν πρέπει νὰ ἀποσβεσθῇ, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Β. Διατάγματος θὰ ἀποδώσωμεν ἀμέσως τὸ δίκαιον, ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τοῦ νόμου εἰς τὸν ἔχοντα τὴν ἐλπίδα πρὸς παραχώρησιν. Δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε ὅτι τὸ Β. Διάταγμα δὲν θὰ ληφθῇ πᾶσα πρόνοια νὰ ἐκδοθῇ συμφώνως πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως, καὶ ὅτι θὰ θελήσωμεν νὰ καταστρατηγήσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, ἵνα μειώσωμεν τὸ ποσοστὸν τοῦ 10%. Καὶ λέγω ὅτι δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε τοιοῦτόν τι, πρῶτον διότι παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ὑποπέσῃ εἰς τὸ λάθος τοῦτο, δύνασθε νὰ ζητήσητε οἱανδήποτε στιγμὴν εὐθύνην καὶ δεύτερον διότι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ δώσῃ τὸ 10%, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία νομικὴ διάταξις ἐξαναγκάζουσα αὐτὸν νὰ μὴ τὸ δώσῃ, ἀλλὰ τὸ δίδει διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἠδύνατο, ὅπως εἶπον, νὰ λείψῃ καὶ τελείως τοῦτο. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὕτω τεθειμένον δεικνύει μίαν μέριμναν καὶ μίαν φροντίδα διὰ νὰ ληφθῇ προπαντὸς ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ἐπουλώσῃ ἔστω καὶ ἕν μέρος τῶν πληγῶν του διὰ τῶν τοιούτων προσόδων, κατόπιν δὲ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας.

§10Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν θεωρίαν, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς σχετικῶς μὲ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος τὴν ἀνατρέπει ἡ τελευταία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγνωρίζουσα τὸ δικαίωμα τὸ ἐκ τῆς προτεραιότητος. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα τὸ ἐκ τῆς προτεραιότητος, πῶς ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὑπὲρ τοῦ δημοσίου; Ἐμνήσθην παραδειγματικῶς τὸ μεταλλεῖον τῶν Χαλάρων. Ἀλλὰ τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ Χάλαρα ἐψηφίσθη πρὸ τοῦ νόμου τοῦ ἤδη ἰσχύοντος, καὶ τότε εἴχομεν τελείαν ἐλευθερίαν ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι δὲν εἶχεν ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τὸ ἐκ τῆς προτεραιότητος ἀναγνωρισθὲν εἰς τὸν εὑρέτην τοῦ μεταλλείου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν τὸν παλαιὸν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ μεταλλευτικὸν Συμβούλιον ἠδύνατο νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔδει νὰ γίνῃ ἡ παραχώρησις μεταλλείων. Σήμερον δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Σήμερον εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν ἰσχὺν τῆς περὶ προτεραιότητος διατάξεως, ἣν καθιέρωσεν ὁ τελευταῖος νόμος, καὶ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζει καὶ ὁ νόμος ὁ Τουρκικός. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι διὰ ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἤδη ἰσχύοντος νόμου, τὰ μέχρι τῆς καταλήψεως κτηθέντα δικαιώματα παραμένουσιν ἀπαραβίαστα. Κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, ἐνῷ ἀναγνωρίζωμεν ἐν αὐτῇ τῇ διατάξει τὰ δικαιώματα τὰ προϋπάρξαντα, ἐρχόμεθα ἔπειτα καὶ τὰ καταργοῦμεν δῆθεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἑπομένως ἡ ἀντισυνταγματικότης εἶνε κατάφωρος. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἠσχολήθη περὶ τὴν ῥήτραν «καὶ συγκατατεθέντας εἰς ἔρευναν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ δημοσίου». Ἀτυχεστέρα διάταξις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Ἐκεῖνοι εἰς οὓς ἔχουσιν ἤδη παραχωρηθῆ μεταλλεῖα ἀναμφισβητήτως, καθ’ ὅσον τὰ μεταλλεῖα αὐτὰ ἤθελον ἔχῃ ἀξίαν, ἐὰν δὲν εἶχον τὰ μέσα νὰ τὰ ἐκμεταλλευθοῦν, θὰ εὕρισκον προθύμους ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ κατέβαλον τὰς δαπάνας πρὸς ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ μεταλλείων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι ἀξίαν τινὰ ἀναμφισβητήτως τὸ δημόσιον θὰ ἔλθῃ νὰ συντρέξῃ κερδοσκόπους ὄχι πλέον ἀφορῶντας εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μεταλλείων, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Δημοσίου. Ἐθαύμασα δὲ ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν προσετέθη καὶ ἡ διάταξις αὕτη.

§11Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι μᾶς τὸ ἐζήτησαν.

§12Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι σᾶς τὸ ἐζήτησαν οἱ κερδοσκόποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι μεταλλεῖα, ἄξια ἐκμεταλλεύσεως, δυνάμενα νὰ ἀνταποκριθῶσι εἰς τὰ ἔξοδα, καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐμπλέξωσι τὸ Δημόσιον, καὶ εἰς αὐτὸ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας προκειμένου περὶ τῶν τοιούτου εἴδους μεταλλείων. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν πρόκειται περὶ μεταλλείου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν, ἀναμφισβητήτως ὁ εὑρέτης ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον παρεχωρήθη τὸ μεταλλεῖον, θὰ εὕρῃ πολλοὺς προθύμους, ὅπως τῷ χορηγήσωσι τὰ κεφάλαια πρὸς ἐκμετάλλευσιν.

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν αὐτό.

§14Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ νομίζητε ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην μὲ ὅλον τὸ ἠλεκτρικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς καταυγάζει ἐνταῦθα, θὰ μᾶς πείσητε ὅτι εἶναι ἡμέρα. Ἀναμφισβητήτως ἐὰν ὑπάρχῃ μεταλλεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχῃ ἀξίαν, ἀσφαλῶς θὰ εὑρεθῇ καὶ ὁ χρηματοδότης, ὅταν δὲ δὲν θὰ ἔχῃ ἀξίαν, τότε διὰ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ εὕρουν εὐκαιρίαν οἱ κερδοσκόποι νὰ ἐμπλέξουν τὸ Δημόσιον. Εἶναι γενικὴ ἀρχή, ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι τὸ μᾶλλον ἀνίκανον ἐν γένει πρὸς ἐκμετάλλευσιν οὐ μόνον μεταλλείων, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου κτήματος καὶ διὰ τοῦτο οἱ Γάλλοι χαρακτηρίζουν τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον ὡς «de mainmorte». Μὴ φαντασθῆτε ὅτι δὲν ἔχομεν ἐδῶ σπείρας, αἱ ὁποῖαι θὰ προσπαθήσουν νὰ παραπλανήσουν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων τῶν Νέων Χωρῶν, ἵνα ἐκθέσωσι τὸ Δημόσιον εἰς δαπάνας, προσφερόμενοι νὰ ὑποδείξωσι μεταλλεῖα καὶ χώρους μεταλλευτικοὺς πλουσίους. Ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχωμεν δαπάνην χρήματος εἰς μάτην ὑπὲρ κερδοσκόπων, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποβλέπωσιν οὐχὶ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν μεταλλείων, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ νόμου 281 «περὶ σωματείων, διορίας». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§16Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ, εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, κ. Ὑπουργέ, ὅπως περιελαμβάνετο διάταξις ἐπιτρέπουσα τὴν συγγένειαν μεταξὺ τῶν μελῶν τῶν ἀποτελούντων τὰ διοικητικὰ συμβούλια τῶν σωματείων, διότι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἰσχυούσης διατάξεως, τῆς ἀπαγορευούσης τοῦτο, κατέδειξε ἐπιβλητικὴν τὴν μεταρρύθμισιν ταύτην.

§17Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι.

§18Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Τοὐλάχιστον μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου.

§19Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον τὸ ἀποτελεῖ εἷς καὶ μόνον, ὁ Πρόεδρος.

§20Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε τὴν δυσκολίαν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται.

§21Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν σωματεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχομεν τὸν πατέρα, τὸν υἱόν, τὸν ἐξάδελφον Πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον, ταμίαν· πρέπει λοιπὸν νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ οἰκογενειακὴ ὀλιγαρχία. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι παρὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν κατηγορίαν, τῆς ὁποίας ἔχω πικρὰν πεῖραν ἐπὶ δύο ἥμισυ ἔτη διευθύνας τὸ Ὑπουργεῖον, ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία σωματείων, εἰς τὰ ὁποῖα συγγενεῖς θέλουν νὰ προσφέρουν τὴν δρᾶσίν των διὰ νὰ προαχθοῦν τὰ σωματεῖα, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ νομοθέτης δὲν εὑρίσκεται πάντα πρὸ τοιούτων περιπτώσεων, καὶ τί κάμνει; Προσπαθεῖ πάντοτε νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸ τὸ μεγάλο, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἄνθρωποι τοιοῦτοι δὲν θὰ δυσκολευθοῦν νὰ ἀφιερώσουν τὴν ἰδίαν αὐτῶν δρᾶσιν εἰς δύο χωριστὰ σωματεῖα. Εἶναι προτιμότερον λοιπὸν νὰ παρακαλέσωμεν τοὺς κυρίους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι συνδέονται διὰ συγγενείας, νὰ χωρίσωσι.

§22Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται μόνον περὶ παρατάσεως προθεσμίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ.

§23Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἂς περιορισθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς συγγενείας εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τί ἔχει νὰ κάμῃ; (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσδιορισμοῦ ἐτησίας χορηγίας εἰς τὰς ἐν Καλάμαις πρώην Μοναχὰς τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πειθαρχικῆς δικαιοδοσίας κατὰ τῶν μελῶν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§25Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρεισέφρυσε λάθος κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, δι’ αὐτὸ ὑποβάλλεται αὐτὴ ἡ διάταξις.

§26Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Μίαν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω, ὅπως συμπληρώσητε τὰς θέσεις τῶν Νομικῶν Συμβούλων, διότι δὲν ὑπάρχουν ἀρκετοὶ ὅπως διαχειρίζωνται τὰς ὑποθέσεις.

§27Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἄρθρα, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπει τὸ νομοσχέδιον, ὁρίζουν ὄχι μόνον τὴν διαδικασίαν, ἡ ὁποία τηρεῖται ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ, ἀλλὰ καὶ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὴ προσωρινὴ παῦσις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μεταβάλλεται ὁ νόμος. Εἶναι ἆρά γε αὕτη ἡ θέλησις τοῦ νομοθέτου;

§28Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μάλιστα.

§29Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιόν σας ὁμιλεῖ ἐπίπληξιν καὶ πρόστιμον, δὲν ὁμιλεῖ περὶ παύσεως.

§30Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις προσωρινῆς παύσεως.

§31Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τοῦτο, διότι ὁ νόμος τοῦ 1877 περιλαμβάνει τὴν προσωρινὴν παῦσιν, σεῖς δὲ εἰσάγετε καὶ τὸν λόγον τῆς τιμωρίας δι’ ἐπιπλήξεως. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 5ον ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ ΔΝΖʹ νόμου τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§33Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὥριμον πρὸς συζήτησιν καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων δὲν εἶναι παρασκευασμένοι ὅπως εἰσφέρωσι τὰ φῶτά των. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ σπουδὴ ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανένα σκοπόν.

§34ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ διορθώσεως ἐλλείψεων, αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἄλλως τε δὲ αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἐζήτησε τὴν ὡς τάχιστα συμπλήρωσιν τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§35Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶμαι κατὰ τῶν τροπολογιῶν τοῦ νομοσχεδίου, εἶμαι δὲ κατ’ ἀρχὴν κατὰ πάσης τροπολογίας νεαρωτάτου νόμου. Προσομοιάζει ὁ τροπολογῶν νεαρώτατον νόμον, μὲ τὸν ἰδιοκτήτην ἐκεῖνον, ὅστις μόλις περατώσει τὴν οἰκίαν αὐτοῦ σπεύδει εἰς νέας ἐπιδιορθώσεις, εἴτε ἀνοίγων παράθυρα, εἴτε ἀνοίγων πόρτας, εἴτε κατασκευάζων νέα πατώματα καὶ νέας διαιρέσεις εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. Αἱ τροπολογίαι τοῦ νεαροῦ νόμου προδίδουσι πρῶτον ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν ἐμελέτησε μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς τὸ θέμα αὐτοῦ· ἀλλ’ ἀπό τινος ἐπὶ τοσοῦτον συνεχῶς ὑποβάλλονται, ὥστε κατήντησαν ὁ ἀναγκαῖος ἐπίλογος παντὸς νόμου. Τοῦτο δὲ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἔκρυθμον. Ἐν πρώτοις ἐνθαρρύνει τὸ νομοθέτην, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων νομοθετημάτων μὴ ἐμβαθύνῃ εἰς ὅλας τὰς συνεπείας αὐτῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψει του πάντοτε ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι εὐχερής· δεύτερον ἐνθαρρύνει τὰς διαφόρους Ἀρχὰς νὰ μὴ καταβάλλωσι καμμίαν προσοχὴν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διαφόρων νόμων, σκεπτόμεναι ὅτι πρέπει πάντως πρὸ τῆς δυσχερείας τῆς ἐλαχίστης εὑρισκόμεναι νὰ ἐπιζητήσωσι τροπολογίαν τοῦ νόμου, καὶ τρίτον διασείει αὐτὴν τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου καὶ αὐτὸ τὸ κῦρος τοῦ νόμου διότι ἕκαστος, τοῦ ὁποίου ἢ θίγονται συμφέροντα ἢ δὲν ἐξυπηρετοῦνται συμφέροντα, διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου εἶναι πρόχειρος πάντοτε εἰς ὑποβολὴν διαφόρων τροπολογιῶν. Ἀλλ’ ἤθελέ τις μοὶ εἴπει: νόμος τόσον οὐσιώδης, νόμος ἀνατρέπων μέχρι τοῦδε καθεστὼς μακροχρόνιον, νόμος καθιερῶν νέον διοικητικὸν σύστημα, δὲν ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπιδείξῃ ἀτελείας τῶν ὁποίων νὰ ἐπιζητήσωμεν διὰ τροπολογιῶν τὴν ἄρσιν; Νομίζω πρῶτον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ νόμος περὶ οὗ πρόκειται οὔτε ἐφηρμόσθη ἀκόμη· ὁ νόμος οὗτος εἶνε ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: ἔχει ὑπ’ ὄψει αὐτοῦ ἐκθέσεις Νομαρχῶν ἢ ἄλλων ἀρχῶν διὰ τῶν ὁποίων νὰ ὑποδεικνύωνται τὰ τρωτὰ τοῦ νόμου καὶ αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ; Καὶ πόθεν ἠρύσθη τὰς πληροφορίας αὐτοῦ περὶ τῶν ἐλλείψεων τοῦ νόμου; Ἀλλ’ ὁ νόμος ἀληθῶς ἔχει ἐλλείψεις, ἔχει ἐλλείψεις πολλὰς ἐν ἑαυτῷ ἐγκειμένας καὶ ἐκτὸς ἑαυτοῦ, ἡ κυριωτέρα δὲ ἔλλειψις κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι ὅτι δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια περὶ τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, αἵτινες ἔμελλον κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν νὰ ἐποπτεύσωσι καὶ νὰ ἐπιβάλωσι τὰς διατάξεις αὐτοῦ. Αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν ἔγκεινται ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ ἀλλ’ εἶναι ἐκτὸς αὐτοῦ· αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ προκύπτουσι συνήθως διότι οὔτε οἱ Νομάρχαι, ὄχι ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν, εἶναι εἰς θέσιν διαρκῶς νὰ παρακολουθήσωσιν ἐν τῇ ἐξελίξει αὐτοῦ τὸν νόμον, οὔτε αὐτὸ ἀτυχῶς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅταν δὲ τοῦτο εἶναι δεδομένον—καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω περιστατικὰ ἐξ ὧν θὰ πεισθῆτε καὶ ὑμεῖς ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς—νομίζω ὅτι εἶναι τολμηρὸν νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν, ἐσπευσμένως μάλιστα, τροπολογιῶν, διότι ἀναντιρρήτως κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἐκ τῶν τροπολογιῶν θὰ προκύψωσι νέαι ἐλλείψεις, τῶν ὁποίων καὶ πάλιν τὴν ἄρσιν θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπιζητήσωμεν διὰ νέων τροπολογιῶν. Ἔλεγε μίαν τῶν ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου θὰ ὁδηγηθῶμεν, ὅπως καθιερώσωμεν καὶ μέσην τινα ἀρχὴν διοικητικήν, μεταξὺ τῆς κοινότητος καὶ τοῦ Νομάρχου. Νομίζω ὅτι οὐχὶ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν ταύτην, πρὸ δὲ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ προσωπικὸν τῶν νομαρχιῶν διὰ προσωπικοῦ, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ Νομάρχης νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, καὶ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ διαρρυθμίσωμεν, ὡς διερρυθμίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐσχάτως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐωτερικῶν, ὅπως καὶ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὅταν δὲ πάντα ταῦτα ἐλλείπωσιν ἀναντιρρήτως θὰ προκύψωσιν ἐλλείψεις, ἀλλ’ ἐλλείψεις, ὡς εἶπον, ὄχι ἐν τῷ νόμῳ ἐγκείμεναι ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ κείμεναι. Ἀλλὰ ὁ νόμος ἔχει καὶ οὐσιώδεις ἐλλείψεις περὶ τῶν ὁποίων ὅμως δὲν προνοοῦσιν αἱ τροπολογίαι. Μία ἐκ τῶν οὐσιωδεστάτων ἐλλείψεων τοῦ νόμου εἶναι ἡ προνοοῦσα περὶ τοῦ συγχρόνου καθορισμοῦ τῶν ὁρίων, περὶ τοῦ ἐπιτακτικοῦ, τρόπον τινά, καθορισμοῦ τῶν ὁρίων, ἐκ ταύτης δὲ κινηθεῖσαι αἱ κοινότητες ὅλαι εὑρίσκονται, δύναμαι νὰ εἴπω, ταύτην τὴν στιγμὴν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, διότι σπεύδουσιν ἑκάστη νὰ καταλάβῃ τὴν νομὴν μέρους ὅπως, εἰς οἵας περιπτώσεις προέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ἀποφάσεις, εὑρίσκονται ἐν τῇ κατοχῇ. Τοῦτο εἶναι μία ἔλλειψις καὶ ἓν κακόν, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ὁ νόμος, διότι ἀναμφισβητήτως δὲν ἔπρεπε συγχρόνως νὰ καθιερωθῇ ἡ τακτοποίησις τῶν ὁρίων ὅλων τῶν κοινοτήτων. Ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται ἐν τῷ νόμῳ. Ἄλλη βεβαίως σπουδαιοτάτη ἔλλειψις τοῦ νόμου εἶναι ὅτι πλήττει τὴν κτηνοτροφίαν, καὶ τὴν πλήττει ἀγρίως, ἐπὶ βλάβῃ δὲ μεγίστῃ τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας καὶ ἐπὶ βλάβῃ μεγίστῃ ἑνὸς μεγάλου πλουτοπαραγωγοῦ παράγοντος τῆς χώρας. Ἔλεγον εἰς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ ἐλλείψεις τοῦ νόμου προκύπτουσιν ἐξ ἐλλείψεως τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντεταλμέναι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Γνωρίζετε πάντες εἰς ποίαν κατάστασιν, ἂς εἴπω, εὑρίσκονται αἱ νομαρχίαι ἡμῶν. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου καὶ πρότερον βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις ὅτι αἱ διάφοραι νομαρχίαι εὑρίσκοντο εἰς τὴν περιωπὴν αὐτῶν, ἀφ’ ἧς ὅμως ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος συνεσωρεύθη τόσος ὄγκος ἐργασίας, ἐπὶ τοσοῦτον δὲ ὑστερεῖ εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῆς ἑκάστη νομαρχία, ὥστε εἶναι ἀδύνατον πρὸ τῆς παρελεύσεως καὶ ἑνὸς μηνὸς νὰ ἀπαντήσῃ ὁ νομάρχης εἰς οἱονδήποτε ἔγγραφον οἱασδήποτε κοινοτικῆς ἀρχῆς. Ὅταν ἐσχάτως μετέβην εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ ἠθέλησα νὰ ἀναζητήσω ἐν τῇ νομαρχίᾳ ἔγγραφόν τι, ὁ κ. Νομάρχης, ἀσχάλλων βεβαίως πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, μὲ ἐκάλεσε νὰ ἴδω ὁλόκληρον ὄγκον ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἦσαν καὶ ἀνέπαφα, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς ἐξετάσεως αὐτῶν, στερούμενος καὶ τοῦ ἀναλόγου προσωπικοῦ. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἄλλο περιστατικόν, τοῦ ὁποίου ἔλαβε γνῶσιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ προέβη ἀμέσως εἰς τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεικτικὸν τῆς καταστάσεως, καὶ εἶναι ἐνδεικτικὸν καὶ τῆς ἀτελείας τοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἔρευναν τῶν προσπιπτόντων ἑκάστοτε θεμάτων εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ. Μικρὸν χωρίον τῆς Δωρίδος κατοικούμενον ἀπὸ 70 οἰκογενείας ἀνθρακέων καὶ ποιμένων, ἔσχε τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ, ἐσκέφθη δὲ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ ἀναγάγῃ τὰ ἔσοδα αὐτοῦ εἰς ποσὸν 5000 δραχμῶν, καταλογιζόμενον εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ ἄλλα ἔσοδα, ὡς τακτικὰ ἔσοδα, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν πληρωμὴν μισθοῦ γραμματέως 60 δραχμῶν. Ὁ Νομάρχης γνώστης τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων περιώρισε τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως εἰς 15 δραχμάς, ἀλλ’ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ συμβουλίου δι’ ἐφέσεώς του ἐζήτησεν ὅπως καθορισθῇ ὁ μισθὸς εἰς 60 δραχμάς, διότι, ἔλεγεν, ὅτι τὰ ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς 5000 δρ. Τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ ὑπουργείου δὲν κατώρθωσε νὰ διίδῃ ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεως καὶ ἐδέχθη τὴν αἴτησιν καὶ ἐκύρωσε καὶ καθωρίσθη ὁ μισθὸς γραμματέως 60 δραχμάς. Ἔσπευσεν, εἶναι ἀληθές, μόλις ἔλαβε γνῶσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναμορφώσῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται ὅτι ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας κατηνέχθη ἀμέσως βαρὺ πλῆγμα κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας δὲν ἐλήφθη φροντίς, ὅπως μὴ ληφθῇ ἀπόφασις τῶν διαφόρων κοινοτικῶν ἀρχῶν πρὸς ἐκμετάλλευσιν τοῦ νόμου, ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας δὲν κατεβλήθη οὔτε ἡ ἐλαχίστη προσπάθεια, ὅπως διδαχθῶσι αἱ κοινοτικαὶ ἀρχαί, ἀλλὰ πῶς νὰ καθορισθῇ μισθολόγιον καὶ οὐχὶ νὰ ἐξυπηρετηθῶσι κοινοτικαὶ ἀνάγκαι. Ἰδοὺ δύο γεγονότα ἐνδεικνύοντα ὅτι ἔλλειψις τοῦ νόμου δὲν ἦτο ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ὑπάρχει ἐν ταῖς διαφόροις ὑπηρεσίαις καὶ οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος ἐνόχου, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς μὴ καταλλήλου ὀργανώσεως αὐτῶν, ὅπως ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς μεγάλας ἀληθῶς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ἀληθῶς ὁ νέος νόμος. Ὅταν ἔχωμεν ταῦτα ὑπ’ ὄψει, ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη ἐν πληρότητι ὁ νόμος, ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν εἰς τὴν τροπολογίαν διαφόρων νόμων καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἀκόμη, καθ’ ἣν παρουσιάζουσιν οὗτοι οὐσιώδεις ἐλλείψεις καὶ ὅτι πρέπει διὰ τῆς διοικήσεως κατὰ τὸ ἐνὸν νὰ διορθωθῶσιν αἱ ἐλλείψεις. Νομίζω, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς σπουδαῖος λόγος ὅπως τροπολογηθῇ ὁ νόμος. Ἔχω νὰ ἀναφέρω καὶ ἓν παράδειγμα. Εἰς τὸ ἕκτον ἄρθρον καθορίζεται, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον τὸ κτίριον τοῦ σχολείου δὲν εἶναι κατάλληλον διὰ γραφεῖον κοινότητος, δύναται νὰ ἐνοικιασθῇ οἰκία τις τοὐλάχιστον ἀντὶ ἐνοικίου κατ’ ἀνώτατον ὅριον 20 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἰδοὺ μία διάταξις, ἡ ὁποία εἰσάγεται μάλιστα κατὰ βελτίωσιν εἰς τὸν νόμον διὰ τροπολογίας, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποβῇ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὀλεθρία, δύναται νὰ ὠθήσῃ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια νὰ εὕρωσι τὰ κοινοτικὰ σχολεῖα ὡς ἀκατάλληλα διὰ γραφεῖα κοινότητος. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ γραφεῖα τῶν κοινοτήτων; Χρειάζεται κανὲν πολυτελὲς μέγαρον ἢ οἴκημα διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς γραφεῖον, ἀφοῦ γνωρίζωμεν κατὰ 90%, ὅτι οἱ διδάσκαλοι εἶναι γραμματεῖς διαφόρων κοινοτήτων, ὅταν δὲ ἡμεῖς αὐτοὶ ἀνοίγωμεν τοιαύτην θύραν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, πρέπει νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι μετὰ παρέλευσιν χρόνου τὰ κοινοτικὰ σχολεῖα θὰ εὑρεθῶσιν ὡς ἐντελῶς ἀκατάλληλα. Καὶ δὲν πρόκειται περὶ ζημίας μικρᾶς, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶσιν αἱ κοινότητες, διότι θὰ δώσωμεν 20 δραχμὰς κατὰ μῆνα διὰ γραφεῖον κοινότητος. Τὸ σπουδαιότατον εἶναι ὅτι ἐνισχύεται ἡ ὑπάρχουσα κλίσις, ὅπως ἐφευρεθῶσιν, εἰ δυνατόν, διὰ τοῦ νόμου πόροι πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, ἀντὶ δὲ αἱ τροπολογίαι νὰ ἀποκλείσωσι πᾶσαν τοιαύτην περίπτωσιν ἰδοὺ ὅτι εὐρύνωσιν. Τοῦτο ἀνέφερον πρὸς ὑμᾶς διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον εἶναι ἐπικίνδυνον εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐσπευσμένην τροποποίησιν τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Δὲν ἀρνοῦμαι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐλλείψεων, περὶ τῶν ὁποίων ἐμνημόνευσα, ἐκτὸς τοῦ νόμου ὑπάρχουσι καὶ ἐλλείψεις καὶ ἐν τῷ νόμῳ, εἶναι τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὠθήσωσι τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπιδιώξῃ διὰ τροπολογιῶν τὴν διόρθωσιν. Ποτὲ δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν ἐσπευσμένως εἰς τοιαύτην τινὰ ἐνέργειαν. Καὶ ἀναφέρω ἕτερον παράδειγμα. Εἶναι ἔλλειψις τοῦ νόμου ὅτι πλήττεται διὰ βαρείας φορολογίας ἡ κτηνοτροφία, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπον, εἶνε εἷς τῶν κυριωτέρων παραγόντων. Δὲν πλήττεται μόνον ἡ κτηνοτροφία, ἀλλὰ καὶ τὸ φορολογικὸν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ μίαν ἡμέραν ἡ πολιτεία νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον αὐτόν, πρὸς αὔξησιν τῶν πόρων. Ἐνῷ ὑπάρχει τοιοῦτον ἐλάττωμα ἔρχεται ἡ Πολιτεία διὰ τῆς τροπολογίας, ἐπιτείνουσα τὸ ἐλάττωμα τοῦτο καὶ ἐπιβάλλουσα φορολογίαν ἐπὶ τῆς κτηνοτροφίας, ἐπιβάλλουσα φορολογίαν ἐπὶ τῶν λειβαδίων, ἐπιτείνουσα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν φορολογίαν, ὥστε ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν ἡ Πολιτεία, ἀφοῦ ἐξαντλήσῃ τὸ φορολογικὸν ἔδαφος τῶν κοινοτήτων, ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν νὰ καταφύγῃ καὶ νὰ ζητήσῃ νέας εἰσφοράς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι βουλευταί, θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς θερμῶς νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τῶν τροπολογιῶν, νὰ ἀφήσωμεν τὸν νόμον ἐξελισσόμενον, νὰ προσπαθήσωμεν διὰ τῆς διοικήσεως, διοικήσεως βελτιουμένης, βελτιουμένης ἐν τῷ προσώπῳ τῶν Νομαρχῶν καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ Νομάρχου, βελτιουμένης ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, βελτιουμένης δι’ ἱδρύσεως καὶ ἀμέσου ἀρχῆς. Ὅταν αὐτὰ ὅλα συντελεσθῶσι τότε θὰ εἶναι σκόπιμον καὶ θὰ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ νόμου, ἄλλως δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δημιουργήσωμεν ταχυτάτην ἀνάγκην, ὅπως ἐν προσεχεῖ μέλλοντι σπεύσωμεν διὰ τροπολογίας καὶ θεραπεύσωμεν τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐνδείξωσιν αἱ τροπολογίαι.

§36Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἤμην κατὰ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. συναδέλφου μὲ ἔπεισε νὰ εἶμαι ἔτι πλέον κατὰ τῆς ἀναβολῆς, διότι ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος ἐπιβάλλουσι ταχεῖαν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου.

§38Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δύο παράγραφοι αἱ πρῶται τοῦ αʹ ἄρθρου εἶναι χρησιμώταται, ἀλλ’ αἱ διατάξεις αἱ καθιερούμεναι διὰ τῆς τρίτης παραγράφου θὰ προσκόψωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἐπαρχίᾳ ὑπάρχουσι συνοικισμοὶ μὴ ἀνήκοντες εἰς οὐδεμίαν κοινότητα, διότι δὲν εἶναι εἰς τὴν ἀπογραφήν. Ταῦτα παρέστησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπίσης ὑπάρχουσι πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι ἀντὶ νὰ προσκολληθῶσιν εἰς πλησιεστέραν κοινότητα προσεκολλήθησαν εἰς λίαν μεμακρυσμένας κοινότητας. Ἡ παράγραφος τρίτη τοῦ πρώτου ἄρθρου λέγει: (Ἀναγινώσκει). «Αἱ περὶ τούτου αἰτήσεις τῶν κατοίκων ὑπογεγραμμέναι ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τοῦ συνόλου αὐτῶν καὶ περιβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν ὁριζομένων διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΔΝΖʹ νόμου διατυπώσεων ὑποβάλλονται εἰς τὸν Νομάρχην ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου. Αἱ βραδύτερον ὑποβαλλόμεναι αἰτήσεις εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτοι.» Αἱ αἰτήσεις πρέπει νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον νομάρχην ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἀλλ’ ἤδη εἰς τοὺς ὀρεινοὺς συνοικισμοὺς δὲν ὑπάρχει οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν κατοίκων, ἀλλὰ μόνον ὑπάρχουσιν οἱ ἀγροφύλακες. Ἐπιθυμῶ νὰ λείψωσιν αἱ προσπάθειαι τοῦ νὰ ἐξαρτηθῶσιν ἀπὸ τῶν τοιούτων αἰτήσεων τῶν κατὰ τόπους ἀρχῶν. Διότι ὑποθέσατε ἕνα συνοικισμὸν τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας· ἐὰν οἱ κάτοικοι ὑποχρεωθῶσιν ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ ὑποβάλωσι τὴν αἴτησιν εἰς τὸν νομάρχην, ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τῶν κατοίκων δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι εἶναι διεσπαρμένοι. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα συναινέσῃ εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς τρίτης παραγράφου.

§39ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς θὰ γίνῃ;

§40Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μεταρρυθμίσητε τὴν παράγραφον κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: «αἱ περὶ τούτου αἰτήσεις τῶν κατοίκων προϋποβάλλονται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομάρχου, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κοινότητα ἀνήκουν, δυναμένου νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς παραδοχῆς τῶν αἰτήσεων»· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι παρόντες, ἀλλ’ ἐγκατεσπαρμένοι.

§41Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀπὸ τὴν βούλησιν τοῦ νομάρχου νὰ ἐξαρτᾶται;

§42Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι ἐπείγουσα ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου τούτου ἵνα πληρωθῶσιν αἱ ἀτέλειαι αὐταί, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, ἐμφανισθεῖσαι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶμαι συγχρόνως καὶ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀσχολεῖσθε περὶ τῆς ἀναβολῆς, διότι δὲν ὑπάρχει πρότασις.

§44Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἶμαι συγχρόνως ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι δὲν πιστεύω ὅτι ἐκ τῆς μελέτης τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, ὅτι ἐπετεύχθη ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον συζητοῦνται αὗται. Θὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τῆς συζητήσεως ἑκάστης παραγράφου καὶ οὐχὶ ἑκάστου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὅτι ἐν πολλοῖς ἀντὶ νὰ διορθώσῃ τὰς ἀτελείας, γεννῶνται ἐν τῷ νόμῳ ἄλλαι ἀτέλειαι καὶ θὰ γεννηθῶσι ζητήματα πολὺ χείρω ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ θεραπεύσωμεν. Ταῦτα ἵνα θεραπευθῶσι ἀπαιτεῖται χρόνος μακρὸς καὶ συζήτησις μακρὰ καὶ πρόληψις τῶν ἀτελειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ἐμπεριστατωμένως καὶ οὐχὶ προχείρως καὶ ἀποτέλεσμα ἐχούσης τὴν ἐπὶ τὰ χείρω διαρρύθμισιν τῶν τροποποιουμένων διατάξεων. Καὶ ἰδοὺ τὸ πρῶτον ζήτημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἀμέσως ἀναφύεται ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς δευτέρας περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν προβλέπει ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκει). «Συνοικισμοὶ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ὁριζόμενα στοιχεῖα καὶ μὴ ἀναγνωρισθέντες διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων ὡς ἴδιαι κοινότητες, καὶ συνοικισμοὶ μὴ προσαρτηθέντες εἰς τὴν συνεχομένην ἢ τὴν ἐγγυτέραν κοινότητα, δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῶν ὡς κοινοτήτων, ἢ τὴν ἕνωσιν μετὰ συνεχομένης ἢ ἐγγυτέρας κοινότητος». Ἡ διάταξις, ἡ ἀφορῶσα τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὴν πλησιεστέραν κοινότητα ἢ τὰς συνεχομένας κοινότητας, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους ἐκεῖ, ὅπου φυσικὰ ἀνήκουν, σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐπανορθώσουν τὰς παραβλέψεις τῶν νομαρχιακῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὸ νὰ παράσχωσι τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ τὸ ἄτοπον, ὥστε συνοικισμοὶ ἐγγύτεροι νὰ προσκολληθῶσι εἰς κοινότητας ἀπωτέρας. Τὴν διόρθωσιν ὅμως τοῦ ἀτόπου τούτου τὴν διορθώνει τὸ νομοσχέδιον δι’ ἑτέρου ἀτόπου: Εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐζήτησαν νὰ ὑπαχθῶσι εἰς ἀπωτέραν κοινότητα, εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους παραδρομὴ τοῦ γραφέως τῆς Νομαρχίας προσήρτισε, χωρὶς νὰ τὸ ζητήσωσι, εἰς ἀπωτέρας κοινότητας, εἰς ἐκείνους ἐπιβάλλει ἐπὶ ποινῇ ἀνατροπῆς τὸ νομοσχέδιον, ἀνατρεπτικὴν προθεσμίαν, ἵνα ζητήσωσι τὴν διόρθωσιν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἦτο ἄκυρον. Διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, τότε μόνον ἐπιτρέπεται συνοικισμὸς ἀπώτερος νὰ προσαρτηθῇ εἰς ἀπωτέραν κοινότητα, ὅταν ὄχι μόνον τὸ ζητήσῃ δι’ αἰτήσεώς του, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινότης συγκατατεθῇ δι’ αἰτήσεώς της καὶ διὰ Β. Δικτάγματος ἐγκριθῇ ἡ συγκατάθεσις. Ὅταν αὐταὶ αἱ διατυπώσεις δὲν ὑπῆρξαν καὶ συνοικισμὸς ἀπώτερος ὑπεχρεώθη νὰ προσκολληθῇ εἰς ἀπωτέραν κοινότητα, διατί σήμερον ἐπὶ ποινῇ ἀπωλείας τῶν δικαιωμάτων νὰ θέτωμεν προθεσμίας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ νὰ ἀποσπασθοῦν;

§45ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι ἡ κατάστασις πρέπει νὰ τερματισθῇ.

§46Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τερματισθῇ διὰ νομοθετικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία συνεπάγεται συνεπείας ἐπιβλαβεῖς, διότι ἐὰν δὲν ὑποβάλουν τὰς αἰτήσεις τί θὰ γίνῃ;

§47ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σημαίνει ὅτι δὲν θέλουν.

§48Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Καὶ ἂν δι’ ἐπανειλημμένων διακηρύξεων ὅπως εἴπετε ἐκλήθησαν καὶ ἐν τούτοις δὲν ὑπέβαλον αἰτήσεις, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν θέλουν, ἀλλὰ διότι δὲν δύνανται νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὰς διατυπώσεις. Ἀλλὰ καὶ τούτους τοὺς ἐπιβάλλετε ἐντὸς μιᾶς πενταμήνου προθεσμίας, ἵνα ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ Διάταγμα, ἐνῷ ἔχουσι ἓν ἔτος ὅπου ζητοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὴν διόρθωσιν τοῦ κακῶς γενομένου.

§49ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σεῖς δὲν θέλετε προθεσμίαν;

§50Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω οὐδεμίαν προθεσμίαν· τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς μὴ προσαρτηθέντας εἰς τὴν πλησιεστέραν κοινότητα αὐτοὺς νὰ τοὺς ἐπαναφέρητε δι’ ἑνὸς καὶ μόνου Διατάγματος, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου σας ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5, ἐν ᾧ ἔχετε τόσας αἰτήσεις, δι’ αὐτὸ δὲ κατέληξε εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη νὰ γεννήσῃ ἔριδας. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ μελετηθῇ εὐρύτερον ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐκ βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ λεχθέντα ἐδῶ καὶ νὰ διασκευάσῃ νέον νομοσχέδιον.

§51Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§52ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν θὰ φθάσωμεν θὰ σᾶς εἴπω.

§53Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νομίζω ὅμως, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἁρμόζει καλύτερον ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§54ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θεραπεύεται ἐπαρκέστατα διὰ τοῦ ἄρθρου 6, διότι ἀντὶ νὰ θεσπίσωμεν κοινότητας μετὰ προνομίου θὰ ἴδωμεν τὸ ἄτοπον νὰ μεταναστεύῃ ἡ κοινότης ἡ χειμερινή.

§55Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀναβάλατε τὰς τροπολογίας διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, κατὰ τὴν δευτέραν δὲν τὰς ἔχετε μελετήσει καὶ τοιουτοτρόπως τελειώνει ἡ δουλειά. Λοιπὸν τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ τὸ διορθώσητε.

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἅμα φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§57Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον εἰς ὥραν, τῆς ὁποίας τὴν σημασίαν δὲν ἀγνοῶ, τὸ πράττω διότι νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τοιαύτης σπουδαιότητος νομοθετήματος δὲν εἶναι ἀπώλεια χρόνου νὰ συζητήσωμεν λεπτομερέστερον ἀνακοινοῦντες τὰς σκέψεις ἡμῶν, καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως θὰ παρακαλέσω τὴν εὐμένειαν ὑμῶν ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὴν χρησιμότητα τοῦ νεκροῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Εἰσάγει οὗτος νέον θεσμόν, εἰσάγει τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος κλπ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν θεωριῶν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως προσαρμόζει εἰς τὴν ἑλληνικὴν ψυχήν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις τίθεται ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία θὰ γεννηθῇ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων αὐτοδιοικήσεων ὑπεκκαίεται καὶ διεγείρεται ἡ ἅμιλλα, ἥτις εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ἐλατήριον πάσης προόδου, ἐκτὸς τῶν θεωριῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι ὁσονδήποτε ὀρθαὶ καὶ ἂν εἶναι, πάντως θεωρίαι εἶναι, νομίζω ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πείρας. Διότι νομίζω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, μὲ ἀξιώσεις νὰ γίνῃ πιστευτός, διότι ἄλλως δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅ,τι θέλει, νὰ ἰσχυρισθῇ λέγω ὅτι τὸ κέντρον δύναται νὰ ἐφορεύσῃ καὶ ἐποπτεύσῃ διὰ τὴν θεραπείαν ὅλων τῶν ἀναγκῶν, ἐφ’ ὅλης τῆς ἐκτάσεως τῆς διοικήσεως, ἐφ’ ὅλου δηλαδὴ τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ ἢ νὰ εἴπω καλύτερον καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν διακλαδώσεων τοῦ δένδρου τοῦ πολιτειακοῦ. Ἐκτὸς λοιπὸν τοῦ ὅτι θεωρητικῶς δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τοῦτο νομίζω ὅτι τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν τὴν ἔχομεν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πείρας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ Λυδία λίθος πάσης παρατηρήσεως. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ἀναπόδραστος καὶ καταφανὴς νὰ ἱδρυθῶσι μικρότεραι κοινοτικαὶ αὐτοδιοικήσεις, κέντρα ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τοῦ κέντρου, αἵτινες νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν κοινῶν καὶ τῶν τοπικῆς σημασίας ζητημάτων. Εἶναι, κύριοι, πολλαπλαῖ αἱ ἀνάγκαι. Πρώτη ἀνάγκη σπουδαία ἥτις προσπίπτει εἰς τὰ ὄμματα τοῦ λαοῦ νομίζω ὅτι εἶναι ἀναντιρρήτως ἡ ἀνάγκη τῆς συγκοινωνίας. Νομίζω ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ νεκροῦ νόμου πρὸ πάντων εἰς τὴν θεραπείαν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς ἀπέβλεψεν. Ἐν τῇ κατευθύνσει ταύτῃ ὁ νεαρὸς θεσμὸς θὰ ἐπιτύχῃ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι πασιφανὴς προσπίπτουσα εἰς τὰ ὄμματα τῶν κατοίκων. Πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ἡ δόξα τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ ἐν τούτῳ κεῖται, διότι ὅσαδήποτε ὀλίγα καὶ ἂν πράξωσιν αἱ νέαι διοικήσεις ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, πάντοτε θὰ πράξωσι περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι ἕως ἤδη ἐγένετο. Ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει, πρέπει νὰ καταρτισθῇ ἀρτία καὶ ὄχι ἀνάπηρος καὶ χωλή, μὴ ἔχουσα οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Τοὐτέστι πρέπει ἡ αὐτοδιοίκησις νὰ ἔχῃ οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν καὶ οἰκονομικὴν διαχείρισιν, διότι ἄλλως εἶναι χωλή. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἄνευ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ αὐτοδιοίκησις, ὅπως τὴν ἐννοοῦμεν καὶ νὰ μᾶς δώσῃ τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ὑπολογίζομεν.

§58Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ τὰ διαχειρίζωνται τὰ λεπτὰ οἱ σύμβουλοι;

§59Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη σας. Ἐάν, κύριοι, ἀπέτυχεν ὁ πρῶτος θεσμὸς τῶν Δήμων, ἀπέτυχεν πλὴν τοῦ λόγου τῆς ἐξαρτήσεως ἐκ τοῦ κέντρου, καὶ δι’ ἕτερον λόγον, πρῶτον διὰ τὴν μὴ φυσιολογικὴν σύστασιν, διότι ἡνώθησαν πληθυσμοὶ μὴ ἔχοντες κοινὸν συμφέρον καὶ δεύτερον διότι δὲν εἶχον κἄν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν καὶ διαχείρισιν. Ὅπου ὑπῆρξεν οἰκονομικὴ ἐπάρκεια ὁ θεσμὸς δὲν ἀπέτυχεν ἢ καὶ ἂν ἀπέτυχε, ἀπέτυχε κατὰ τὸ ἥμισυ. Τοῦτο εἶναι ἀναντίρρητον καὶ δὲν τὸ ἀμφισβητεῖ οὐδείς. Ἀλλ’ ὁ νέος θεσμὸς εἶναι εὐτυχέστερος, διότι θὰ ἀπαρτίζηται ἀπὸ πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ αὐτὰ συμφέροντα, τὰς αὐτὰς βλέψεις καὶ τοὺς αὐτοὺς πόρους. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ φυσιολογικὴ σύστασις, εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπληρωθῇ καὶ διὰ τῆς ἐπαρκείας. Τὸ νὰ ἐπαναπαύηταί τις εἰς μόνην τὴν φυσικὴν σύστασιν, θὰ ἦτο τὸ ἴδιον ὡσὰν νὰ προσδοκῶμεν, ἀπὸ μίαν ὑπηρεσίαν εἴτε κεντρικὴν εἴτε τοπικήν, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν αὐτῆς, χωρὶς νὰ τῆς δώσωμεν τὰ μέσα ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον διότι τὴν ἐσυστήσαμεν.

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκόν μου νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν· ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον. Νομοσχέδιον ἄλλως τε, τὸ ὁποῖον δὲν εἰσάγει νέον θεσμόν, ἀλλὰ ἔρχεται νὰ τροποποιήσῃ μεμονωμένας διατάξεις, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχήν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον νὰ συζητηθῇ καὶ ὅλα τὰ ἄρθρα· ὄχι ὅμως γενικὴ συζήτησις περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινοτήτων, ἀλλὰ θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ διατυπωθοῦν καὶ ὅλα αὐτά.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Παπακωνσταντίνου, ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου.

§64Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Ἢ πιστεύομεν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ἢ δὲν τὴν πιστεύομεν. Ἐὰν μὲν δὲν τὴν πιστεύωμεν, πρέπει νὰ τὴν καταργήσωμεν· ἐὰν τὴν πιστεύωμεν, πρέπει νὰ καταστήσωμεν τελείαν αὐτοδιοίκησιν διὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἰδίων αὐτῆς πόρων, διότι τὸ ἐναντίον θὰ ἦτο ὡσεὶ ἠξιοῦμεν ἀπὸ οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν νὰ λειτουργήσῃ καλῶς χωρὶς νὰ τῇ παρέχωμεν τὰ μέσα. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἂν ἐπέζησαν μέχρι τοῦδε αἱ κοινότητες, ἂν ἱδρύθησαν κρῆναι, ἂν ἀνηγέρθησαν ἐκκλησίαι καὶ ἂν ἐγένοντο καὶ ἄλλα ἔργα εἰς ὅλας τὰς κοινότητας καὶ εἰς ὅλους τοὺς δήμους, τοῦτο ἐγένετο δι’ ἰδίου ὀργανισμοῦ, δ’ αὐτοσχεδίου διοικήσεως καὶ διὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἰδίων πόρων, ἐγένετο δηλ. διὰ σχεδίου, τὸ ὁποῖον αὐταὶ αἱ ἴδιαι κοινότητες, ἄνευ παρεμβάσεως τοῦ κέντρου ἐσχεδίασαν καὶ ἐφήρμοσαν, ὁσάκις δὲ ἐμεσολάβησε τὸ κέντρον, ἐμεσολάβησεν ἵνα διὰ τῶν τύπων ἐμποδίσῃ μᾶλλον τὴν λειτουργίαν τῶν τοιούτων αὐτοδιοικήσεων. Ἀφοῦ δὲ διὰ τοῦ νεαροῦ νόμου συνιστῶμεν τὰς κοινότητας καὶ παρέχωμεν εἰς αὐτὰς τόσα δικαιώματα καὶ τόσα καθήκοντα, ἀφοῦ ἐμπιστευώμεθα εἰς τὰς κοινότητας τόσας ὑποχρεώσεις καὶ τόσας ὑπηρεσίας, δὲν βλέπω τί μέγα πρᾶγμα εἶναι ἂν ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτὰς καὶ 1000 δρ. κατ’ ἔτος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπακωνσταντίνου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκτὸς τοῦ ἄρθρου. Σᾶς τὸ εἶπον μίαν φοράν, δύο, τρεῖς. Σᾶς παρακαλοῦμεν τέλος πάντων.

§66Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Αὐτὸ εἶναι περιορισμός, κ. πρόεδρε.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην.

§68Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τέλος πάντων ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώσατε ἐντὸς τοῦ ἄρθρου.

§70Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐντὸς τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ κάμω. Ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε τὴν τροπολογίαν.

§72Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι σᾶς ἔχασα πολλὴν ὥραν, ἐκτὸς ἂν δὲν θέλετε.

§73ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§74Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λοιπὸν λέγω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ διαχείρισις εἰς τὰς κοινότητας τοὐλάχιστον τῶν πόρων αὐτῶν, τῶν πόρων τῶν ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἀποκλειστικῶς περιουσίας προερχομένων. Τοῦτο δὲ τὸ ὑποστηρίζω χωρὶς νὰ ἰσχυρίζωμαι ὅτι ὅλοι εἶναι καλοὶ καὶ ὅλος ὁ κόσμος μετεβλήθη εἰς ἀγγέλους. Τοῦτο δὲν ἰσχυρίζομαι. Βεβαίως θὰ ὑπάρχωσι καὶ οἱ καλοὶ διαχειρισταὶ καὶ οἱ κακοί, ἀλλ’ ὑπὲρ πάντας τούτους καὶ τοὺς καλοὺς καὶ τοὺς κακοὺς ὑπάρχουσι νόμοι, οἱ ὁποῖοι λειτουργοῦν, ὑπάρχουν αἱ τιμωρίαι. Δὲν ὑπάρχει δὲ κανεὶς λόγος κατ’ ἐμέ, ἐπειδὴ θὰ ὑπάρχουν καὶ κακοὶ διαχειρισταί, ὅτι πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὸν θεσμὸν τοιοῦτον, ὥστε οὐδεὶς νὰ δύναται νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ τὸν θεσμὸν αὐτόν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐν τούτῳ μόνον ἔγκειται ἡ ἀξία τῶν θεσμῶν, ὅτι ὑπὸ τοὺς θεσμοὺς αὐτοὺς νὰ δύνανται οἱ καλοὶ καὶ οἱ τίμιοι νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ ἀπομακρύνωνται καὶ κολάζωνται οἱ κακοὶ καὶ οἱ μὴ κατάλληλοι. Ἑπομένως δύνασθε νὰ τηρήσητε οἱονδήποτε ἔλεγχον, δύνασθε νὰ λάβητε οἱασδήποτε ἐγγυήσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ δώσητε τὴν διαχείρισιν τῶν ἰδίων αὐτῶν προσόδων εἰς τὰς κοινότητας, ἀφοῦ μάλιστα ἔχητε καὶ τοῦτο τὸ δεδομένον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ λεγομένη κατάχρησις, ἡ ὁποία δὲν ἀμφιβάλλω καὶ ἐγὼ ποσῶς ὅτι θὰ ἐγίνετο, ἀφοῦ αἱ κοινότητες ἐλειτούργουν ἄνευ ὀργανώσεως, ἄνευ ἐλέγχου, ἡ ᾀδομένη, λέγω, αὕτη κατάχρησις, ὁσονδήποτε μεγάλη καὶ ἂν ἦτο, δὲν ἐπέφερεν ἐπὶ τέλους τὴν διάλυσιν καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν κοινοτήτων, τοὐναντίον αἱ κοινότητες αὗται καὶ ἄνευ ἐλέγχου καὶ ἄνευ ὀργανώσεως λειτουργοῦσαι, ὡς ἐλειτούργουν, κατώρθωσαν νὰ ἐπιτελέσωσι τὸν σκοπὸν αὐτῶν καὶ νὰ ἀνταποκριθῶσι καὶ εἰς ἔργα θρησκευτικὰ καὶ εἰς ἔργα ὁδοποιΐας καὶ εἰς ἔργα σχολικὰ καὶ ἄλλα ἔργα κοινῆς ἀνάγκης. Καὶ τοῦτο ἐγένετο εἰς τὰς κοινότητας παρὰ τὴν ἀποτυχίαν καὶ τὴν κολοσσιαίαν ὁμολογουμένως χρεωκοπίαν τῶν δήμων. Καὶ ἀφοῦ αἱ κοινότητες αὗται, εἶναι γνωστὸν ὅτι καλῶς ὁπωσδήποτε διεχειρίσθησαν τοὺς πόρους αὐτῶν τοὺς ἰδίους, τοὺς ἐκ τῆς ἰδίας, τῆς ἀποκλειστικῆς αὐτῶν περιουσίας προερχομένους, ἄνευ ἐλέγχου καὶ ἄνευ ὀργανώσεως, καὶ ἀνταπεκρίθησαν ὁπωσδήποτε εἰς τὸν προορισμόν των, διατί διστάζετε τώρα νὰ ἀποδώσητε τοὺς πόρους αὐτοὺς εἰς αὐτάς, ἀφοῦ θὰ τὰς ὀργανώσητε καὶ ἀφοῦ θὰ τὰς καταστήσητε μὲ ἔλεγχον; Φρονῶ δὲ ὅτι ὑπάρχει καὶ ὡμολογημένη ἡ ἀνάγκη αὕτη ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ, διότι εἰς μίαν διάταξιν ἀναγράφεται ὅτι δύναται, ἀποφάσει τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, νὰ ἀνατεθῇ ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις καὶ εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς κοινότητος ἀκόμη. Ἀπὸ τῆς διατάξεως δὲ αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη δὲν ὑπολείπεται μέχρι τῆς διαχειρίσεως ἢ ἓν βῆμα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπακωνσταντίνου, θίγετε ἄλλο ζήτημα ἄσχετον πρὸς τὸ ἄρθρον.

§76Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Νὰ συμπληρώσω, κ. Πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γεννᾶτε νέον ζήτημα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἄσχετον. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ πᾶτε ’μπροστά.

§78Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Θὰ συμπληρώσω, κ. Πρόεδρε. Λοιπόν, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω ἐν ὀλίγοις ὅτι ὁ νέος θεσμὸς εἶναι νεαρώτατος καὶ ἔχει ἀνάγκην ὅλης τῆς προσοχῆς ἡμῶν καὶ τῆς ἡμετέρας ἀγάπης καὶ οὐχὶ τῆς καταδιώξεως, ἡ ὁποία σήμερον γίνεται, διότι ἂν ἐξετάσωμεν καλῶς, μέχρι σήμερον γίνεται καταδίωξις τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι παρῆλθον ἀρκετοὶ μῆνες ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νέων κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν καὶ μέχρι τοῦδε οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοὶ ζῶσιν ἄνευ πόρων. Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων διατηροῦσιν ἐξ ἰδίων των τὰ μικρά των γραφεῖα, ἀπασχολοῦνται διηνεκῶς ἢ εὑρίσκονται εἰς ἀέναον κίνησιν πρὸς καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ἀναγκάζονται νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἕδρας των, ἵνα μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἕδρας τῶν νομῶν πρὸς καθορισμὸν τῶν χρεῶν καὶ τῶν λοιπῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων καὶ ταῦτα πάντα χωρὶς νὰ λαμβάνωσιν οὐδ’ ὀβολόν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευσαν διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων, καίτοι ὄντες ὑπάλληλοι, ἀπεζημιώθησαν. Δύνασθε νὰ λάβητε οἱανδήποτε ἐγγύησιν καὶ ἔλεγχον, κρατήσατε τὰς εἰσπράξεις τῶν φόρων τῶν εἰσπραττομένων μετὰ τῶν δημοσίων ἐσόδων διὰ τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων, ἀλλ’ ἀφήσατε τὴν διαχείρισιν τῶν πόρων τῆς ἰδίας περιουσίας εἰς αὐτοὺς τούτους. Εἶναι καιρός, κύριοι, νὰ σκεφθῶμεν ὅτι καὶ οἱ μακρὰν τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκόμενοι, ἔχουσι καὶ αὐτοὶ ἰδεώδη τινά, ἔχουσι κάποιον πόνον διὰ τὸν τόπον των, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι τέλος πάντων ὑπὸ τῆς ἀνάγκης νὰ ἐργασθῶσι πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀναγκῶν των καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίσωμεν, νὰ δεσμεύωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ νὰ δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν ἐπωφελῶς. Πρέπει τὴν ἀγαθὴν αὐτῶν τάσιν νὰ τὴν ὑποβοηθήσωμεν, νὰ τὴν καθοδηγήσωμεν. Κρατήσατε ἑπομένως τὸν ἔλεγχον καὶ ἀπόδοτε τὴν διαχείρισιν, ἵνα καταστήσητε οὕτω πως τὴν αὐτοδιοίκησιν τελείαν, ἄλλως, ἂν θὰ καταστήσητε τὴν αὐτοδιοίκησιν ἡμιτελῆ καὶ χωλὴν καὶ ἀνάπηρον, οὔτε τὸν τόπον θὰ εὐεργετήσητε, οὔτε τὴν ἀγαθὴν δρᾶσιν τῶν κατοίκων θὰ εὐκολύνητε, ἀλλὰ καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὸν ἅγιον ἐνθουσιασμὸν τὸν παρατηρούμενον θὰ ἐξατμίσητε καὶ θὰ μαράνητε.

§79ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ προθεσμία, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ἀνεπαρκὴς νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τετράμηνον.

§80Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου τροπολογίας;

§81ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ· πρόκειται περὶ διαχειρίσεως ὑπὸ τῶν κοινοτήτων, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε δηλῶ ὅτι τὴν ἀποκρούω.

§82Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τότε θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἄλλου ζητήματος τοῦ ἄρθρου 1 ἐπὶ τῶν συνοικισμῶν. Ὑπάρχουσι συνοικισμοὶ εἰς τὰ διάφορα μέρη, οἱ ὁποῖοι ἀριθμοῦσι 300 ἢ 400 κατοίκους καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν κείμενον νόμον θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ πλησιέστερον χωρίον. Συμβαίνει ὅμως οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι νὰ ἔχωσιν ἀποσπασθῆ ἀπὸ ἄλλο μεγαλείτερον χωρίον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τὸ πλησιέστερον, καὶ ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγκατεστάθησαν θεωροῦνται ὡς ἐπήλυδες, ὡς κατακτηταὶ καὶ ὑποβλέπονται ἀπὸ τὰ πέριξ χωρία οἱ κάτοικοι, οἱ κτηνοτρόφοι, οἱ γεωργοὶ ὑποβλέπονται θανασίμως καὶ εἶναι ἑπομένως ἀδύνατον νὰ ζήσωσιν ἐν ὁμονοίᾳ μὲ τὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα τοὺς ὑπάγει ὁ νόμος. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ συνοικισμοὶ ἐκεῖνοι δὲν εἶναι μόνιμοι, ἀλλὰ τὸν μὲν χειμῶνα κατοικοῦσι ἐκεῖ, τὸ δὲ θέρος εἰς τὴν μητρόπολιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς, ἀφοῦ δὲν ἔχουν τὰ προσόντα νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, πρέπει κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν μητρόπολιν, ἂν θελήσῃ τοῦτο ἡ ὁλότης ἢ καὶ τὰ ⅔ τῶν κατοίκων, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι θὰ γίνῃ καταστρατήγησις. Οἱ τοιοῦτοι συνοικισμοὶ δὲν κεῖνται καὶ πολὺ μακρὰν τῶν μητροπόλεων αὐτῶν.

§83ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἴπατε: ποίαν ὑποβάλλετε;

§84Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λέγω ὅτι οἱ συνοικισμοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται ἀπὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ χωρίον καὶ ἀπέχουσι τοὐλάχιστον τρεῖς ὥρας, κατ’ ἐξαίρεσιν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς μητροπόλεις αὐτῶν, διότι καὶ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ δήμου κεῖνται, καὶ διότι τὰς συνηθείας καὶ τὰς ἕξεις καὶ τὰ συμφέροντά των τὰ ἔχωσι κοινὰ μετὰ τῆς μητροπόλεως.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ αὐτοῦ προβλέπει τὸ ἄρθρον 6, κύριε βουλευτά, καὶ ὄχι τὸ ἄρθρον 1.

§86ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καλλίτερα, κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσωμεν τώρα ἀπ’ αὐτὴν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὸ ἄρθρον 6. Κύριε Παπακωνσταντίνου, ὑποβάλετε τὴν τροπολογίαν σας, διότι ἐὰν δὲν σᾶς ἐγνώριζον καλῶς, θὰ ἐκινδυνεύετε νὰ θεωρήσω ὅτι συζητοῦντες, καθ’ ὃν τρόπον συζητεῖτε, θέλετε νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§87Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐὰν θέλητε νὰ παραβῶ τὸ καθῆκόν μου θὰ παύσω συζητῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξω ὅ,τι ὑποστηρίζω.

§88ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑποβάλετε μίαν ἔγγραφον τροπολογίαν.

§89Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναπτύξω. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι ὅτι οἱ συνοικισμοί, οἱ κείμενοι μακρὰν τῶν μητροπόλεων νὰ ὑπάγωνται εἰς αὐτάς.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας.

§91Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πρέπει καὶ νὰ τὴν ἀναπτύξω, κύριε Πρόεδρε, τὴν τροπολογίαν μου. Ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι σοβαρά, εἶναι εἰλημμένη ἐκ τῆς πείρας καὶ τῆς παρατηρήσεως, δὲν εἶναι ἐκ τῆς θεωρίας εἰλημμένη. Λοιπὸν κατὰ τὸν κείμενον νόμον, οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τὸ πλησιέστερον χωρίον, ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν αὐτοὶ εἰς τὴν μητρόπολιν. Ἐὰν ὑπαχθοῦν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ εἰς τὸ πλησιέστερον χωρίον, θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον: ἡ περιουσία τοῦ συνοικισμοῦ καὶ ἡ περιουσία τοῦ πλησιεστέρου χωρίου θὰ γίνῃ κοινὴ περιουσία τῆς νέας κοινότητος, ἑπομένως οἱ κάτοικοι τῆς μητροπόλεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν τὰ ἴδια δικαιώματα ἐπὶ τοῦ συνοικισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ οἱ κατοικοῦντες εἰς τοὺς συνοικισμούς, μὴ ὄντες μέλη τῆς νέας κοινότητος, δὲν θὰ ἔχωσι δικαίωμα οὔτε νομῆς, οὔτε βοσκῆς ἐπὶ τῶν τέως σονοικισμῶν. Συμβαίνει δὲ πολλάκις ὥστε καὶ οὐσιώδη συμφέροντα νὰ παραβλάπτωνται καὶ νὰ καταστρέφωνται ἕνεκα τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ νόμου, διότι εἶναι δυνατὸν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μικροὶ μὲν κατὰ πληθυσμόν, νὰ εἶναι ὅμως μεγάλοι κατ’ ἔκτασιν καὶ κατὰ τὰ συμφέροντα καὶ κατὰ τὰ ἔσοδα ἐν γένει. Προφανὲς λοιπὸν εἶναι ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἀδίκημα ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι κεῖνται εἰς ἄλλους δήμους ἢ εἰς ἄλλους νομοὺς ἢ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι κεῖνται ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέχουσιν 2–3 ὥρας καὶ εἶναι δίκαιον ὅπως, παρὰ τὴν γενικὴν διάταξιν, ἐξαιρετικῶς ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν μητρόπολιν. Ἐὰν ὅμως τοῦτο δὲν ἤθελε θεωρηθῆ ἱκανόν, κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχουν 400 κατοίκους, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξασφαλισθῇ διὰ τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς ἐτήσιον ἔσοδον τοὐλάχιστον 1000 δραχμῶν. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§92Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μίαν ἐξήγησιν, κ. Ὑπουργέ. Δυνάμει τοῦ παγίου νόμου ὁρίζονται τὰ προσόντα τῆς κοινότητος καὶ ἀναφέρονται ποῖοι συνοικισμοὶ θὰ ἀποτελοῦσι τὴν κοινότητα. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λέγεται τὸ ἑξῆς: «συνοικισμοὶ στερούμενοι σχολείου καὶ κοινοτικῆς περιουσίας δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, ἐὰν ἔχωσιν ὑπὲρ τοὺς 400 κατοίκους.» Ὅπου ὑπῆρξαν σχολεῖά τινα κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, δηλαδὴ ὅπου ὑπῆρξαν διωρισμένοι δημοδιδάσκαλοι, ἐκεῖ, καίτοι εἶχον κάτω τῶν 400 κατοίκων, ἐν τούτοις ἐγένοντο κοινότητες. Ὑπῆρξαν καὶ συνοικισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους συνέπεσε νὰ μὴ εἶναι διωρισμένοι δημοδιδάσκαλοι· ἐγεννήθη λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν ὁ συνοικισμὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει σχολεῖον, δὲν ἔχει ὅμως διωρισμένον διδάσκαλον, δὲν ἀποτελεῖ κοινότητα;

§93ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διότι δὲν ἔχει διδάσκαλον.

§94Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὥστε ἐπειδὴ δὲν ἐφρόντισεν ἡ Πολιτεία νὰ διορίσῃ διδάσκαλον εἰς τὸ Α χωρίον, τὸ ὁποῖον ἔχει 600 κατοίκους, τοῦτο δὲν θὰ ἀποτελέσῃ κοινότητα;

§95ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀνισότης αὐτὴ ὑπάρχει, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ προΐδῃ τὴν σύστασιν σχολείων. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ παρατήρησις, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ θεραπευθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§96Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγύτεροι πρὸς δήμους καὶ ἐν τούτοις προσηρτήθησαν εἰς κοινότητας ἀπωτέρας, διότι ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀναφέρει μόνον περὶ συνοικισμῶν μὴ προσαρτηθέντων εἰς κοινότητας, ὄχι ὅμως καὶ εἰς δήμους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ καὶ ἡ λέξις «δῆμος».

§97ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι εἰς δήμους, διότι ὁ νόμος δὲν θέλει νὰ εὐρύνῃ τὴν περιφέρειαν τῶν Δήμων.

§98Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μίαν παρατήρησιν· ἀπαιτεῖται συναίνεσις τῆς κοινότητος τῆς ἐγγυτέρας διὰ νὰ προσαρτηθοῦν οἱ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν;

§99ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὰς ἐγγυτέρας κοινότητας δὲν ἀπαιτεῖται, ἀλλ’ εἰς τὰς μὴ ἐγγυτέρας φυσικὰ θὰ τηρηθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου τοῦ σχετικοῦ.

§100Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἡ προσάρτησις τῶν συνοικισμῶν τῶν ἐγγὺς δήμων εἶναι βεβαίως ὀρθή, ἀλλ’ οὐχὶ πάντοτε, διότι ὑποθέσατε τοὺς Ἀμπελοκήπους ὅτι κατὰ λάθος τοῦ γραφέως τῆς Νομαρχίας, τὸ ἥμισυ τῆς ἐπαύλεως Θὼν ὑπήχθη εἰς τὴν Κηφισσιὰν τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ προσηρτήθη εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι δίκαιον νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον ἢ ὄχι; Ὑπάρχουσι συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 50 ἕως 100 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι προσηρτήθησαν εἰς κοινότητας ἀπεχούσας πέντε ὁλοκλήρους ὥρας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, συνταυτιζομένην καὶ μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅπως μὴ δοθῇ ἀφορμὴ παρερμηνειῶν καὶ διαστροφῶν, δηλ. προκειμένου συνοικισμοὶ τοιοῦτοι ἀγροτικοὶ νὰ προσαρτηθῶσιν εἰς δήμους, νὰ γίνηται τοῦτο ἐντὸς δύο μηνῶν διὰ Β. Διατάγματος, τῇ ἐγκρίσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Διότι ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πρόκειται περὶ καταστροφῆς καὶ μόνον καὶ δὲν πρόκειται περὶ ὑπερτροφίας δήμων, εἶμαι πληρέστατα βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θὰ μάχεται, θὰ σπεύσῃ νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται πρὸς καταστροφὴν ὡρισμένων ἀνθρώπων καὶ ὡρισμένης περιουσίας, μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς λόγου.

§101Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βελέντζας, ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν ἱδρυθῇ εἰς ἕνα συνοικισμόν, ἔχοντα ἔστω 250 κατοίκους, σχολεῖον, θὰ ἀποτελέσῃ κοινότητα, ἀλλὰ ἀπὸ πότε; Ἂν ἔχουν ἐκπνεύσῃ αἱ προθεσμίαι;

§102ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ ἐρωτᾶτε περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δηλώσω εἰς τὸν κ. Βελέντζαν. Μοὶ προβάλλετε ἀπορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ διετύπωσα καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Βελέντζαν, ὅτι ἡ μόνη περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ προνοήσωμεν ἐδῶ καὶ τὴν ὁποίαν δὲν προβλέπει τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἶναι ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν οἱ συνοικισμοὶ δὲν ἔχουσι τὰ προσόντα, ἰδίως τὸ προσὸν τοῦ σχολείου, νὰ δύνανται αὐτοὶ νὰ ἀποτελέσωσι κοινότητα. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου ὅπως καὶ αὐτοὶ νὰ δύνανται νὰ ἀναγνωρισθῶσιν.

§103Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐὰν παρέλθωσιν αἱ προθεσμίαι;

§104Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν, κ. Ὑπουργέ, τελευταίαν. Ἐὰν ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τὸν πάγιον νόμον εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου λέγει: «Οἱ συνοικισμοί, οἱ μὴ ἀποτελοῦντες ἰδίαν κοινότητα, ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ δήμου, εἰς ὃν κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου ἀνήκουσιν, ἢ τῆς ἐγγυτέρας ἱδρυθησομένης κοινότητος, πλὴν ἐὰν δι’ αἰτήσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων ζητήσωσι τὴν μετ’ ἄλλης συνεχομένης κοινότητος ἕνωσιν. Ἐν τῇ περιπτώσει ὅμως ταύτῃ ἀπαιτεῖται ἡ συναίνεσις καὶ τῆς κοινότητος, μεθ’ ἧς ζητεῖται ἡ ἕνωσις διὰ δηλώσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τῶν ἐκλογέων αὐτῆς». Ἐὰν ἡ κοινότης δὲν θέλῃ νὰ συναινέσῃ;

§105ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐγγυτέραν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταδικάσωμεν μίαν κοινότητα νὰ ὑπάγῃ ὅπου δὲν θέλει. Σᾶς παρακαλῶ, ἰδοὺ τί λέγει: «Οἱ συνοικισμοί, οἱ μὴ ἀποτελοῦντες ἰδίαν κοινότητα, ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ δήμου, εἰς ὃν κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου ἀνήκουσιν ἢ τῆς ἐγγυτέρας ἱδρυθησομένης κοινότητος, πλὴν ἐὰν κλπ.» Ἑπομένως ὑπάγονται εἰς τὴν ἐγγυτέραν κοινότητα. Ἐὰν θέλωσι νὰ ἑνωθῶσι μετ’ ἄλλης κοινότητος, τότε θὰ ζητήσωσι τοῦτο δι’ αἰτήσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων. Αὐτὸ εἶναι φανερόν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κροκιδᾶς.

§107Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Συνοικισμοὶ προσκεκολλημένοι ἤδη εἰς κοινότητα, ἔχοντες ὅμως τὰ προσόντα νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι τοιαύτην;

§108Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὸ λέγει ὁ νόμος.

§109Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι ἰδικός μου λογαριασμός. Θέλω τὴν δήλωσιν ὅτι δύνανται.

§110ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως εἶπον καὶ ἀρχικῶς, ἐνόμισα ὅτι ἰδίως ὁ συνάδελφός μου κ. Κροκιδᾶς, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ζητῇ τοιαύτην δήλωσιν, ἡ ὁποία τί ἀφορᾷ; Ἑρμηνείαν προκύπτουσαν καθαρώτατα ἐκ τοῦ γράμματος τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν διάταξιν: «Συνοικισμοὶ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ὁριζόμενα στοιχεῖα καὶ μὴ ἀναγνωρισθέντες διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων ὡς ἴδιαι κοινότητες κλπ.», φυσικὰ αὐτοὶ οἱ συνοικισμοὶ οἱ μὴ ἀναγνωρισθέντες ὡς ἴδιαι κοινότητες, δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῶν ὡς κοινοτήτων.

§111Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καίτοι προσκεκολλημένοι;

§112ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Φυσικά. Εἶναι ἤδη προσκεκολλημένοι.

§113Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εὐχαριστῶ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεύς.

§115ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Τροπολογία ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου Μετὰ τὴν 2αν § νὰ προστεθῇ· Συνοικισμοὶ ἀποσπασθέντες ἐξ ἄλλου χωρίου, μὴ ἀπέχοντος πλέον τῶν 3 ὡρῶν καὶ ἐντὸς τοῦ δήμου, νὰ δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα μετὰ τῆς μητροπόλεως, ἂν ζητήσουν τοῦτο τὰ ⅘ τῶν κατοίκων καὶ τοῦ συνοικισμοῦ καὶ τῆς μητροπόλεως. Ἐπίσης δύο ἢ πλείονες τοιοῦτοι συνοικισμοὶ δύνανται, ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἀπαρτίσωσιν ἰδίαν κοινότητα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, ἂν ἔχωσιν ἐτησίαν πρόσοδον καὶ ἰδίαν περιουσίαν τοὐλάχιστον χιλίων δραχμῶν».

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται ὡς ἔχουν τὰ ἄρθρα 2, 3, 4 καὶ 5). Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§117Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Καὶ προχθὲς ἀνέπτυξα, ὅτι ὑπάρχουσι κοινότητες ὀρειναί, τῶν ὁποίων κατὰ τὸν χειμῶνα μεταβαίνουσιν ἅπαντα τὰ μέλη καὶ παραχειμάζουσιν εἰς τὰς πεδιάδας, εἰς ἄλλην περιφέρειαν, καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε κοινοτικὸν συμβούλιον οὔτε καμμιὰ ἀρχὴ μὲ τὴν ὁποίαν νὰ ἀλληλογραφῇ τὸ κέντρον. Θὰ ἦτο φρόνιμον καὶ σκόπιμον νὰ ὡρίζετο καὶ δευτέρα χειμερινὴ ἕδρα, ἐκεῖ ὅπου παραχειμάζουσιν. Διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρισθῇ καὶ δευτέρα ἕδρα ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἡ διαμονὴ τῶν κατοίκων.

§118ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. Ἄλλως τοῦτο εἶναι αὐτονόητον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ὁ κ. Τσαλδάρης.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὡς διετυπώθη, δὲν περιλαμβάνει τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν. Τὸ ζήτημα ἀπὸ πραγματικῆς ἀπόψεως εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχουσι συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ὁτὲ μὲν κατὰ τὸν χειμῶνα κατοικοῦσιν εἰς μίαν ὡρισμένην περιφέρειαν, ὁτὲ δὲ κατὰ τὸ θέρος κατοικοῦσιν εἰς ἄλλην περιφέρειαν. Αὐτοὶ ἔχουσι κοινὰ συμφέροντα καὶ ἀποτελοῦσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν συνοικισμόν. Λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὲ προσέξητε, παρακαλῶ, αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα. Ὅπως ἔχει ἡ πρότασις, νομίζω ὅτι δὲν ἱκανοποιεῖ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἔχω τὴν ἑξῆς πρότασιν, νὰ κάμω, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§121ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ σᾶς ὑπενθύμισα προχθὲς καὶ σᾶς ἐζήτησα νὰ τὴν διατυπώσητε.

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκάμομεν τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν σᾶς τὴν ἔδωκα. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει). «Χωρία μὴ συνεχόμενα ἀλλ’ ἀπέχοντα ἀλλήλων, κατοικούμενα ὅμως ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ συνοικισμοῦ περιοδικῶς διαμένοντος εἰς τὸ ἓν ἢ τὸ ἕτερον, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα καὶ πρὸς τοῦτο νὰ ἀποσπασθῶσιν, ἀπὸ τῆς κοινότητος τῆς προτέρας, ἡ δὲ κοινότης αὕτη...»

§123ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄλλο αὐτό.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι. Δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα.

§125ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι.

§127ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Ἄλλη εἶναι αὐτή.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ ἐγένετο. Ὑπέθετον δὲ ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις θὰ εἶναι γνωστὴ εἰς ὑμᾶς καὶ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν ἐπαρχίας, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπασχολεῖ τὴν πολιτείαν· οἱ κάτοικοι ἀνεφέρθησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ ἔχῃ λάβει γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργός. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι αὐτό: ὅτι αὐτὰ τὰ χωρία πρέπει νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, καὶ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, περιλαμβάνει αὐτό. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω. (Ἀναγινώσκει). «Χωρία μὴ συνεχόμενα ἀλλ’ ἀπέχοντα ἀλλήλων, κατοικούμενα ὅμως ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ, περιοδικῶς διαμένοντος ὁτὲ μὲν εἰς τὸ ἓν ὁτὲ δὲ εἰς τὸ ἕτερον, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα καὶ νὰ ἀποσπασθῶσιν ἀπὸ τῆς κοινότητος τῆς γειτνιαζούσης, ἡ δὲ κοινότης αὕτη νὰ ἔχῃ μίαν ἢ δύο ἕδρας, θερινὴν ἢ χειμερινήν, κατὰ τὰ εἰδικώτερον διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα». Ἐὰν λάβητε αὐτὴν τὴν πρότασιν ἱκανοποιεῖ ὅλον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνεζητήσαμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐγὼ καὶ τὸ ὁποῖον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔκαμον εἶναι αὐτό.

§129ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οἱ συνοικισμοὶ ἐκεῖνοι ἔχουσι διαμονὴν θερινὴν καὶ χειμερινήν;

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§131ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά. Δὲν εἶχον τὴν αὐτὴν διαμονήν, διατί νὰ μὴ ὑποβάλωσι τὴν αἴτησιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ νὰ ἀπαρτίσωσιν ἰδίαν κοινότητα;

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀπήρτισαν διότι ὅταν ἔρχωνται οἱ κάτοικοι τοῦ ἄλλου μέρους συγχωνεύονται μετὰ τοῦ ἄλλου.

§133ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Συγχωνεύονται μετὰ τοῦ ἄλλου πληθυσμοῦ. Ἀλλὰ δὲν θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ βάλωμεν τότε καὶ ἄλλον πληθυσμὸν μόνιμον ἐν τῇ περιφερείᾳ εἰς τὴν ὁποίαν κατέρχεται καὶ παραχειμάζει ὁ πληθυσμός, νὰ προσαρτήσωμεν δὲ τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον εἰς τὴν μὴ συνεχομένην κοινότητα;

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ συμβῇ αὐτό, διότι προϋπόθεσις εἶναι ὅτι θὰ κατοικεῖται ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ. Ὅταν σᾶς ἔχω τὴν βάσιν τοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ δὲν γεννᾶται αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§135Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Γιὰ ἀναγνώσατέ την πάλιν.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἰδού. (Ἀναγινώσκει). «Χωρία μὴ συνεχόμενα ἀλλ’ ἀπέχοντα ἀλλήλων, κατοικούμενα ὅμως ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ, περιοδικῶς διαμένοντος ὁτὲ μὲν εἰς τὸ ἕν, ὁτὲ δὲ εἰς τὸ ἕτερον, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν κοινότητα καὶ νὰ ἀποσπασθῶσιν ἀπὸ τῆς κοινότητος τῆς γειτνιαζούσης, ἡ δὲ κοινότης αὕτη νὰ ἔχῃ μίαν ἢ δύο ἕδρας, θερινὴν ἢ χειμερινήν, κατὰ τὰ εἰδικώτερον διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα».

§137ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἔχωσι τὰ στοιχεῖα. Αὐτοὶ οἱ πληθυσμοὶ ἐφ’ ὅσον θὰ μένωσιν εἴτε εἰς χειμερινόν, εἴτε θερινὸν δῆμον καὶ ἐμφανίζουσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα δὲν δύνανται νὰ ἀποκτήσωσι κοινότητα, ἐὰν δύνανται δὲν θεωρεῖτε τότε ἐπαρκῆ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας θὰ σώζεται εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ μία περιφέρεια καὶ ἡ ἄλλη, ὥστε νὰ μὴ χάσωσι τίποτε;

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, διότι ὅταν ἔχωσιν ἓν κοινὸν μέρος κατόπιν ὅμως ἀποκτήσαντες κτῆμα κατέρχονται εἰς τὰ παράλια, αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ παράλια, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον κατῴκουν εἶχον ἕνα συνοικισμόν.

§139ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἦσαν ἀμιγεῖς.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ σᾶς λέγω. Σᾶς λέγω καὶ τοῦτο, ὅτι δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι καὶ κατὰ τὸ Β. Διάταγμα καὶ δύνασθε νὰ τὸ ἐξετάσητε.

§141ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§143ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἔχωσι τὰ στοιχεῖα δύνανται.

§144Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Χωρίον κατοικούμενον κατὰ τὸ θέρος ἀπὸ 2500 κατοίκους, ἔχει δύο χειμερινὰς διαμονάς. Διαιρεῖται, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸν χειμῶνα εἰς δύο χειμερινὰς διαμονάς, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι δύο κεχωρισμένας πλήρεις κοινότητας. Κατὰ τὸν νόμον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ἡ ἀπογραφή, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, καθότι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τοῦ ἀρχικοῦ τοῦ θερινοῦ ἀπουσίαζον πάντες καὶ δὲν εὑρέθησαν παρὰ 100 ψυχαὶ κατὰ τὴν ἀπογραφήν, ἑπομένως δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι τὰ στοιχεῖα τῆς κοινότητος καὶ ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς συνοικισμοί, αὐτὸ τὸ χωρίον προσεκολλήθη εἰς ξένην κοινότητα, περὶ αὐτοῦ δὲν προβλέπει ἡ τροποποίησις αὐτή.

§145ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δηλαδή;

§146Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ὅταν οἱ κάτοικοι δύο ἢ πλειοτέρων κοινοτήτων κατοικοῦντες εἰς θερινὰς ἢ χειμερινὰς διαμονάς, μεταβαίνουσιν ἢ τὸ θέρος ἢ κατὰ τὸν χειμῶνα εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ χωρίον εἰς ποίαν κοινότητα ὑπάγονται καὶ πῶς διοικοῦνται;

§147ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μεταβαίνουσιν εἰς μίαν κοινότητα;

§148Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ χωρίον αὐτὸ δὲν ὑπάγεται οὔτε εἰς τὴν μίαν, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην κοινότητα διὰ νὰ ὑπάρχωσιν οἱ ὅροι αὐτοί, ἀλλ’ ὑπάγεται εἰς τρίτην κοινότητα, ἐνῷ τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων αὐτῶν εἶναι ἐντελῶς διάφορον μὲ τὴν κοινότητα εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται.

§149ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν συνέβη ἐκ συμπτώσεως νὰ μὴ ἐμφανίζῃ τὰ στοιχεῖα τῶν κατοίκων τὸ χωρίον ἐκεῖνο δὲν δύναται νὰ διαιρεθῇ.

§150Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἔχομεν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει διὰ τὰ χωρία τὰ ἔχοντα θερινὴν καὶ χειμερινὴν διαμονήν, δυνάμεθα ἑπομένως νὰ τὸ συμπληρώσωμεν λέγοντες, ἐὰν οἱ κάτοικοι δύο κοινοτήτων ἑνωθῶσιν εἴτε κατὰ τὸ θέρος εἴτε κατὰ τὸν χειμῶνα εἰς ἓν καὶ μόνον χωρίον.

§151ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθόν.

§152Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Θὰ διοικηθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου.

§153ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ἀπαρτίζουν μίαν κοινότητα, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ ὕπαρξιν ὅταν οἱ πληθυσμοὶ ἑκατέρων συνοικισμῶν πηγαίνωσιν εἰς τρίτην κοινότητα; Ὑπάρχει κεφάλαιον ὁλόκληρον τοῦ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νόμου, θὰ συναντηθῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ χωρίον τὰ κοινοτικὰ συμβούλια. Ὁμιλεῖτε κατὰ περιοδικὸν χρόνον, κατὰ περίοδον πεντάμηνον, ὅπου γίνεται συνάθροισις δύο πληθυσμῶν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ χωρίῳ.

§154Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ ἓν χωρίον εἶναι αὐτὴ ἡ μητρόπολις.

§155ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχει ἀρχήν;

§156Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἔχει.

§157ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖ θὰ ὑπαχθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, ἐκεῖ εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς πληθυσμός. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κ. Τσαλδάρην, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ πληθυσμὸς ὁ κατανεμόμενος εἰς δύο χωρία, ἐφ’ ὅσον αὐτὰ τὰ δύο χωρία δὲν εἶχον ἄλλους κατοίκους παρὰ αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ ἀπαρτίζουν μίαν κοινότητα, σεῖς θέλετε νὰ ὑπαγάγωμεν ἄλλην κοινότητα εἰς χωρίον, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς ἄλλην κοινότητα. Φαντασθῆτε λοιπὸν ἕκαστον χωρίον τοιοῦτον θὰ ἐμφανίζηται μὲ ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ὄχι κατοίκων, ἀλλὰ ἄλλων προερχομένων ἐξ ἄλλων νομῶν καὶ θὰ λέγωσι κατὰ τὸν χρόνον τῆς διαμονῆς ἐννοοῦμεν νὰ ἀπαρτίζωμεν ἰδίαν κοινότητα.

§158Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τοῦ χωρίου ἐκείνου εἶναι ἀστοί, οἱ ὁποῖοι τὸ θέρος μένουσιν εἰς τὸ χωρίον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρεινὸν καὶ ἔχει δροσιάν, τὸν δὲ χειμῶνα εἰς δεύτερον χωρίον, καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν πληθυσμὸν εὑρέθησαν ὅτι ἀποτελοῦνται ἀπὸ δύο κοινότητας, ἐνῷ τὸ καλοκαῖρι μεταβαίνουσιν ἐκεῖ.

§159ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀδιάφορον, ἐκεῖ πᾶνε καὶ μένουσι· δὲν εἶναι σωστὸν αὐτό.

§160Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 εἶναι ἐπαρκὲς καὶ πληροῖ τοὺς ὅρους τῶν συνοικισμῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν δύο ἕδρας, πρέπει ὅμως εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον νὰ προστεθῇ «διὰ τὴν περιουσίαν τῶν ὀρεινῶν καὶ θερινῶν».

§161ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἴδιον κάμνει, ἐννοεῖται.

§162Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κάμετε ὅ,τι θέλετε ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καλύτερον.

§163Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ προέτεινα νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστώς.

§164Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ προέτεινα νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις «συνοικισμὸς» διὰ τῆς λέξεως «πληθυσμῶν», νὰ προσθέσωμεν δὲ εἰς τὸ τέλος «ὁριζομένης δὲ τῆς ἑκάστοτε ἕδρας δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς».

§165Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Διὰ Β. Διατάγματος.

§166Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔστω καὶ οὕτω συμβιβάζονται τὰ πάντα.

§167Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Διὰ τῆς διατάξεως ἵνα αἱ κοινότητες, αἱ ἔχουσαι δύο ἕδρας χειμερινὴν καὶ θερινήν, ἀπαρτίσωσι μίαν κοινότητα μὲ δύο ἕδρας, θεραπεύωνται αἱ ἀνάγκαι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν κατοικοῦν εἰς ἕνα τόπον μονίμως, διότι ὑπερασπίζουν οὗτοι τὰ συμφέροντα αὐτῶν καὶ δὲν συνδέονται μὲ ἄλλα χωρία μὲ τὰ ὁποῖα μῖσος πολλάκις ἄσπονδον τὰ χωρίζει. Αὐτὸ ὅμως δὲν συμβαίνει διὰ τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον νὰ κεῖνται ὀλίγον μακρὰν ἀπὸ τὸν συνοικισμόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπεσπάσθησαν, διότι εἶναι δυνατὸν τὸν χειμῶνα νὰ εἶναι πολλοί, ἀλλὰ τὸ θέρος νὰ εἶναι ὀλίγοι καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι ἰδίαν κοινότητα, διὰ τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς δὲν θεραπεύεται ἡ ἀνάγκη διὰ τῆς διατάξεως, διότι κατὰ τὸν νόμον οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ θὰ ὑπαχθῶσι εἰς τὰ πλησιέστερα χωρία εἰς τὰ ὁποῖα οὐδὲν κοινὸν συμφέρον ἔχουν ἀλλὰ τοὐναντίον μῖσος ἄσπονδον. Τούτου δὲ γενομένου θὰ ἐπέλθῃ καὶ τὸ ἄτοπον, διότι ἡ περιουσία τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς μονίμως κατοικοῦντας, ἀλλ’ ἀνήκει κατὰ περισσότερον μέρος εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μονίμως κατοικοῦν εἰς τὸ χωρίον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσθησαν οἱ ὀλίγοι αὐτοὶ κάτοικοι καὶ οἱ ὁποῖοι περιοδικῶς μεταβαίνουν καὶ παραχειμάζουν εἰς τὸ χωρίον τοῦτο, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κατοικοῦν εἰς τὴν μητρόπολιν, ὥστε ἡ περιουσία δὲν ἀνήκει εἰς αὐτοὺς τοὺς πληθυσμοὺς καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνήκει εἰς τοὺς κατοικοῦντας μακράν· ἂν προστεθῇ ὁ συνοικισμὸς ἐκεῖνος εἰς τὸ παρακείμενον χωρίον θὰ συμβῇ ἀδίκημα, πλὴν τοῦ ὅτι θὰ χάσωσι τὰς ἕξεις καὶ τὰς συνηθείας αὐτῶν θὰ συμβῇ καὶ τὸ ἀδίκημα, ὅτι ἡ περιουσία τῶν κατοίκων αὐτῶν θὰ διαιρεθῇ εἰς τοὺς ὀλίγους κατοίκους καὶ θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν. Οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Μητροπόλεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ αὐτὰ καὶ μεγαλείτερα δικαιώματα ἐπὶ τῆς περιφερείας αὐτῆς θὰ θεωρῶνται κατὰ τὸν νόμον ὡς ἑτεροδημόται, δὲν θὰ ἔχωσι οὐδὲν δικαίωμα οὔτε νομῆς οὔτε καλλιεργείας ἐκ τῆς περιφερείας αὐτῶν, κατὰ τὸν νόμον δὲ αὐτοὶ πληρώνωσι διὰ βοσκὴν ὡς ἑτεροδημόται τουτέστι δύο δραχ. διὰ τὰ μικρὰ ζῶα καὶ 10 διὰ τὰ μεγάλα. Θὰ συμβιβασθῇ τὸ πρᾶγμα ἐὰν ἐξαιρετικῶς ἐπιτραπῇ εἰς αὐτούς, ἐὰν ἀπέχουν πλέον τῶν τριῶν ὡρῶν, νὰ ἀποτελέσωσι μέρος μετὰ τῶν μεγάλων.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 7, ὡς ἔχει, καὶ 8, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἅρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, ὁ κ. Χρυσοχοΐδης ἐπὶ τῆς τροπολογίας του.

§169ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ. Δὲν θέλω θίξει τὴν διάταξιν αὐτήν, δὲν ἔχω ὥριμον γνώμην ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναπτύξητε, διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμένητε εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως ὅπως δήποτε ἐχούσης μεγάλην σημασίαν, ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ ὁποιανδήποτε τροπολογίαν, ὅσον δήποτε πειστικὰ καὶ ἂν ἤθελε ἀναπτυχθῇ πρὶν ἢ μελετήσω καὶ δυνηθῶ νὰ μορφώσω γνώμην.

§170Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περὶ τούτου, διότι εἶναι δυνατὸν ἡ τροπολογία αὕτη νὰ γίνῃ βραδύτερον, μετὰ 5 μῆνας, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἀποδοχῆς τροπολογίας, εἶναι ἡ περίπτωσις αὕτη, διότι ἕνεκα τῆς διατάξεως τοῦ προηγουμένου νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ὑπήχθη εἰς διοικητικὰ οὕτως εἰπεῖν δικαστήρια ἀπαρτιζόμενα, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10, ἡ προσφυγὴ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων διὰ τὰς περὶ ὁρίων ἀμφισβητήσεις, εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι τὰ μάλιστα ἐπιζήμιον διὰ τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων, διότι παραπέμπονται εἰς τὰς πλείστας ἐξ αὐτῶν εἰς δίκας διὰ λήψεις προσωρινῶν μέτρων, ἀφορώσας τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων τούτων. Τοιουτοτρόπως δέ, κ. Ὑπουργέ, εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς σύγκρουσιν δύο δικαιοδοσιῶν, τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ τοῦ ἄρθρου 10 καὶ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα διὰ τακτικῆς ἀγωγῆς περὶ προσωρινῶν μέτρων ἀπεκλείσθησαν τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τῶν διαφόρων σχετικῶν ζητημάτων· τοιουτοτρόπως εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ δύο ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι δικάζουσι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου καὶ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ συγκρούσεως δικαιοδοσιῶν· θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ συναινέσητε εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τροπολογίας, εὐτυχῶς δὲ εἶναι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρών, ὥστε καὶ οἱ δύο ἀναμετροῦντες τὴν σοβαρότητα τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν ὑπὲρ τῆς τροπολογίας νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τοὺς οὐσιώδεις λόγους καὶ τοὺς ἐπείγοντας τῆς παραδοχῆς, διότι θὰ εὑρισκώμεθα εἰς σύγκρουσιν τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10 καθιεροῦται προσφυγὴ ἐπὶ τῆς διαφωνίας τῶν διαφόρων κοινοτικῶν συμβουλίων ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν, εἰς διοικητικὰ οὕτως εἰπεῖν δικαστήρια, ἀπαρτιζόμενα ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου καὶ τοῦ Νομάρχου καὶ ὑπὸ ἑνὸς ἄλλου διοικητικοῦ ὑπαλλήλου. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον καὶ πολὺ συνεπέστερον πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς νομοθεσίας, ἐὰν ὁρίσωμεν τὴν προσφυγὴν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, δικάζοντος κατὰ τὴν ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίαν καὶ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, οὕτως ὥστε θὰ εἶναι συντομωτάτη ἄνευ διαφωνίας τῶν διαφόρων κοινοτήτων καὶ ὅλων τῶν ἐνοχλήσεων, τὰς ὁποίας θὰ παρεῖχε τῇ δικαστικῇ ἀρχῇ ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ δικαίου ἑκάστου, ἀλλ’ ἰδίως ἐπὶ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων δυνάμει τοῦ νόμου, διότι ὁ καθορισμὸς τῶν περιφερειῶν τῶν κοινοτήτων εἶναι συναφέστατος μὲ τὸν διακανονισμὸν διαφόρων ἄλλων ζητημάτων περιουσιακῶν, βοσκῶν, ξυλεύσεως κτλ. Συνεπῶς ὅλα αὐτὰ τὰ περιουσιακὰ δικαιώματα, εἶναι δικαιώματα τοῦ ἀστικοῦ Δικαίου καὶ ἁρμόδια νὰ δικάσωσιν εἶναι τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν νὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς ἀποφάσεις τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν τακτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προσφεύγωσιν αἱ κοινότητες, μὴ ἀναγνωρίζουσαι στέρησιν δικαιωμάτων τοῦ ἀστικοῦ δικαίου δι’ ἀποφάσεως τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου. Θὰ ἐπρότεινον ἵνα καθορισθῇ ὡς δεύτερος βαθμὸς προσφυγῆς τὸ ἁρμόδιον πρωτοδικεῖον.

§171Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν αἱ κοινότητες ὑπάγωνται εἰς δύο πρωτοδικεῖα;

§172Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Θὰ ἐπρότεινον διὰ Β. Διατάγματος νὰ καθορισθῇ καθ’ ἑκάστην περιφέρειαν ἑνὸς Ἐφετείου ἓν πρωτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ δικάζῃ τὰς διαφορὰς τῶν κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν περιφέρειαν διαφόρων πρωτοδικείων ἢ διαφόρων διοικητικῶν περιφερειῶν. Τοιουτοτρόπως δὲ πραγματικῶς θὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων, διότι σήμερον οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ παραπέμψωμεν ταύτας εἰς τακτικὰ δικαστήρια δι’ ἐγέρσεων ἀγωγῶν περὶ νομῆς καὶ προσωρινῶν μέτρων. Ἐφ’ ὅσον ἀμφισβητοῦνται τὰ δικαιώματα κατοχῆς καὶ ξυλεύσεως ὑπὸ τῶν διαφόρων κοινοτήτων εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα, οὕτως ὥστε καὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσι ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας, νὰ μὴ ἀναβληθῶσι δι’ ἄλλην εὐθετωτέραν περίστασιν, διότι τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον τείνομεν νὰ θεραπεύσωμεν γεννᾶται τώρα. Ταῦτα τὰ λέγω ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἐὰν θελήσητε σήμερον ὑπηρεσιακῶς νὰ ζητήσητε πληροφορίας θὰ ἴδητε ὅτι τοὐλάχιστον 50 ἕως 100 δίκαι μένουσιν ἐκκρεμεῖς.

§173Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον δὲν ἀναφέρει τίποτε περὶ τῶν περιοχῶν τῶν τέως Δήμων καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου γεννᾶται τὸ ἄδικον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα τῶν δανειστῶν. Διὰ τοῦτο ἔχω ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (Ἀναγινώσκει). «Τὰ ὅρια τῶν τέως δήμων ὡς καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, διὰ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων, δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσι, πᾶσα δὲ ἀντίθετος περὶ τούτου ἀπόφασις, ἐκδοθεῖσα μέχρι σήμερον κηρύσσεται ἄκυρος». Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν δεχθῆτε.

§174Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ ἑξῆς ἤθελον νὰ παρακαλέσω. Τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεφύησαν, ἦτο τὸ τῆς ὁροθετήσεως τῶν κοινοτήτων, διότι δυστυχῶς αἱ κατὰ πρῶτον βαθμὸν δικάζουσαι ἐπιτροπαὶ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἀντίδικα πρόσωπα καὶ ὄχι ἀπὸ δικαστὰς τρίτους καὶ ἀμερολήπτους, δύο μέλη τῆς μιᾶς κοινότητος, καὶ δύο μέλη τῆς ἑτέρας προεδρευόμενα ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου. Ἐσχάτως ἔλαβον πεῖραν οὐχὶ μόνον τῆς ἀντιδικίας τῶν τεσσάρων μελῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν Εἰρηνοδικῶν. Παρέστην ὡς ἀκροατὴς εἴς τινα ὑπόθεσιν ἐκτυλιχθεῖσαν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Ἐκεῖ ἠκούσθη καὶ ἀπεδείχθη δι’ ἐγγράφων ὅτι, ὁ Εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος ἦτο διὰ νὰ λύσῃ τὴν διαφορὰν τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερῶν, αὐθαιρέτως οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10 κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀντιρρήσεις καταχωρίζονται ἐν ταῖς ἀποφάσεσιν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ εἶναι δεδικαιολογημέναι κτλ. Ἀνεγράφετο εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι ὁ Εἰρηνοδίκης ἠρνήθη νὰ καταχωρήσῃ πᾶσαν ἀντίρρησιν, διότι τὴν ἐθεώρει ἄσκοπον. Τὸ πρακτικὸν δὲ ἔλεγεν ὁροθετοῦμεν τὴν κοινότητα οὕτω καὶ οὕτω. Ἀνεφύησαν τὰ ζητήματα ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου εἰς δύο διάφορα σημεῖα τριῶν διαφόρων κοινοτήτων, ἐξ ὧν ἡ μία ἦτο ἡ αὐτή. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸ ἄρθρον 9, ὅτι ὀφείλει νὰ λάβῃ τὰ ὑπάρχοντα ὅρια ὑπ’ ὄψει του, τὰς χρηματικὰς διαφορὰς τῶν κατοίκων, τὰ συμφέροντα τῶν μελῶν τῆς κοινότητος οὐδόλως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Τοὐναντίον εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη ἀπεφάνθη κατ’ ἄλλον τρόπον. Εἰς τὸ ἓν μέρος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του τὴν ἰδιοκτησίαν, εἰς τὸ ἄλλο μέρος ὄχι. Ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου. Γνωρίζετε τί εἶπεν τὸ διοικητικὸν δικαστήριον; Ἐνῷ ὑπεβλήθησαν παράπονα δι’ ὡρισμένα σημεῖα καὶ ὁ ἀγὼν ἐνώπιον τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου ἐστρέφετο περὶ τὸ ὡρισμένον σημεῖον, τὸ ἀμφισβητούμενον, τὸ δικαστήριον, τοὺς ἐκκαλοῦντας, χωρὶς οἱ ἐφεσίβλητοι νὰ ζητήσωσι τοῦτο, τοὺς κατεδίκασε νὰ περιορίσωσι τὰ ὅριά των ἔτι περαιτέρω καὶ περιέλαβε καὶ οἰκίας ἑνὸς συνοικισμοῦ καὶ αὐτὸ τὸ νεκροταφεῖον.

§175ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ γνωρίσω τὸ πρᾶγμα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῦ μετέβαλον καὶ ὅρια νομῶν καὶ ἐσπευσμένην ἐξέδωκα διαταγὴν καὶ ὑπέδειξα ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀρκετὰ σαφής, ὥστε νὰ ἐνδεικνύῃ πῶς ἐννοεῖ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων. Κατ’ ἐμὲ προκύπτει κατάδηλον ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐννοεῖ νὰ θιχθῶσι καθωρισμένα ἤδη ὅρια. Ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ παρερμηνεία δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύνανται νὰ μεταβληθῶσι τὰ ὅρια τῶν τέως δήμων.

§176Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ μὲ ἀκούσητε ποῦ θὰ καταλήξω. Τὰ ἀνεγνωρισμένα ὅρια πρέπει νὰ καθορισθῶσι καὶ διὰ νόμου. Ποῖα εἶναι; Ὅρια ἐπεκράτησαν νὰ εἶναι ἀνέκαθεν τὰ ὅρια τὰ ἐπὶ τουρκοκρατίας ἰσχύοντα διὰ τὴν φορολογίαν καὶ ἰσχύσαντα μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν κατηργήθη ἡ δεκάτη, διότι μέχρι τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης ἴσχυσαν καὶ ἐθεωρήθησαν ὅρια τῶν χωρίων τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τουρκοκρατίας ἴσχυον. Τουλάχιστον νὰ τεθῇ εἷς ὅρος ἐδῶ· ὅτι ἀνεγνωρισμένα ὅρια τῶν χωρίων εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἴσχυον κατὰ τὴν φορολογίαν τῆς δεκάτης.

§177ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι· δὲν ἠμπορῶ.

§178Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς κτηματικὰς περιφερείας ἐγὼ ἔρχομαι ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστικῶν. Τὸ δικαστήριον τοῦ πρώτου βαθμοῦ ἐδίκασεν, ὡς σᾶς εἶπον· τὸ δεύτερον δικάζει μὲ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σᾶς περιέγραψα, τώρα ἐρχόμεθα διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ δίδομεν ἰσχὺν καὶ κῦρος ὁριστικῶν ἀποφάσεων, κυρουμένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Εἰρηνοδίκου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπον ὅτι ὡροθέτησε πέραν τῶν ζητηθέντων, ὅτι ἐζήτησε νὰ συμβιβασθῶσιν αἱ δύο κοινότητες καὶ ὅταν δὲν συνεβιβάσθησαν μετέθεσε τὰ ὅρια περκιτέρω τῶν αἰτουμένων. Τοιαύτη ἀπόφασις διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας λαμβάνει κῦρος μέχρις ὅτου ἀποφανθῶσι τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ κρίνωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ τὰ δύη αὐτὰ πρέπει νὰ καθορισθῶσι καὶ νὰ καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς διαδικασίας. Νομίζω δὲ ὅτι ὁ καταλληλότερος τρόπος καὶ ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας· νὰ παραπεμφθῇ εἰς τακτικὰ δικαστήρια· διότι ἄλλως θὰ ἔλθετε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγητε τροπολογίας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταργήσητε πάντα τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρισθῶσιν ὑπὸ τῶν διαφόρων δημοδιδασκάλων καὶ εἰρηνοδικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιαύτας ἀντιλήψεις.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10. (Ἀναγινώσκεται).

§180ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκει). «Αἱ πρὸ τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ἐν τέως Δήμοις περιουσίαι, αἱ προερχόμεναι ἐξ ἰδιωτικῶν βοσκῶν, τῇ κοινῇ διαθέσει τῆς χρήσεως τούτων παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν αὐτῶν, ἀποτελοῦσιν ἴδια νομικὰ πρόσωπα διοικούμενα κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἐπιτοπίους συνηθείας. Εἰς τοὺς βοσκησίμους τούτους τόπους δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 12, 13 καὶ 17–29, συμπεριλαμβανομένου, τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ». Ἐπ’ αὐτοῦ ἐδόθη καὶ εἰς ἐμὲ ἀφορμὴ ἐκ δύο περιφερειῶν τῶν ὁποίων μία εἶναι ἡ Γορτυνία, καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα διοικητικῶς, διότι ὑπάρχουν πράγματι τοιαῦται περιουσίαι ἐξ ἰδιωτικῶν βοσκῶν, τὰς ὁποίας οἱ κύριοι τῶν κτημάτων διαθέτουσι πρὸς ἐκτέλεσιν ὡρισμένων σκοπῶν. Οἱ σκοποὶ αὐτοὶ εἶναι ἐξυπηρετικοὶ ἀναγκῶν καθαρῶς ἀγροτικῶν. Λοιπὸν τώρα αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι διαστέλλουσι τὴν τοιαύτην τοῦ νόμου ἔννοιαν, ἠξίωσαν ὅπως καὶ αὐτὰς τὰς περιουσίας τὰς ἀνηκούσας οὐχὶ εἰς κοινότητας νομικῶς ἀνεγνωρισμένας, ἀλλ’ εἰς ὡρισμένας ὁμάδας ἐξακολουθήσωσι νὰ νέμωνται καὶ ταύτας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐγὼ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§182Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐκτὸς τῆς τροπολογίας αὐτῆς τῆς πρώτης, ἡ ὁποία ἔχει διατυπωθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἀνέγνωσεν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, λόγῳ εἰδικῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν εἰς διάφορα σημεῖα, ἰδίως ἐν Θεσσαλίᾳ, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη καὶ ἑτέραν τροπολογίαν, ὑποβληθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Χατζηγιάννη, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς μεριάδες εἰδικῶς, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχον οἰκοδομήσει πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου διάφοροι κάτοικοι Θεσσαλίας οἰκίας καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν καὶ σήμερον. Διὰ τῆς διαθέσεως ὅμως, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν, οἱ κάτοικοι οὗτοι θὰ ἔχανον καὶ τὰς οἰκίας λόγῳ τῆς ἀρχῆς ὅτι «τὰ ἐπικείμενα ἥκει τοῖς ὑποκειμένοις». Λοιπὸν ἵνα μὴ ἔχωμεν δυσάρεστα καὶ ἀνωμαλίας, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἐξαγοράσωσιν οἱ οἰκοδομήσαντες τὸ οἰκόπεδον ἀπὸ τὰς κοινότητας, πληρώνοντες κατὰ 15 ἐτησίας δόσεις μὲ περιορισμὸν μάλιστα, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ χαρισθῶσιν οὔτε νὰ καταβληθῶσιν ἀτόκως, εἰσπραττόμενα κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως δημοσίων προσόδων. Δίκαιον τοῦτο καὶ ὀρθὸν καὶ λογικόν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν καὶ μία ἀνασταλτικὴ παραγραφή, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνοικισμούς, τοὺς οἰκοδομηθέντας ἐπὶ ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ σχετικοῦ νόμου. Τοιαῦται περιστάσεις ὑπάρχουσι δύο γνωσταὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Χωρίον τι τῆς Φθιώτιδος ἐβυθίσθη, κατεστράφησαν ὅλα τὰ οἰκήματα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διέταξε τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν εἰς ἕνα ἐκκλησιαστικὸν βοσκήσιμον τόπον· ᾠκοδόμησαν καὶ αὐτοὶ οἰκίας ἐκεῖ, ἑπομένως πρέπει νὰ ὑπαχθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι ἀπετέλεσαν συνοικισμόν, ἐπὶ πληρωμῇ τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον κατελήφθη, εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 12 ἐφαρμόζεται μόνον προκειμένου περὶ κοινοτήτων, ὅπου ἱδρύθησαν κοινότητες· ἀλλ’ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀρκετὸς ἀριθμὸς κατοίκων διὰ νὰ ἱδρυθῶσι κοινότητες ἀλλὰ μόνον συνοικισμοὶ δὲν ἐφαρμόζεται. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 12. Ἐκεῖ ποῦ λέγομεν «εἰς τὰς κοινότητας» νὰ εἴπωμεν «εἰς συνοικισμούς» καὶ ἐκεῖ ποῦ λέγομεν «δημοτῶν» νὰ τεθῇ ἡ λέξις «κατοίκων» διὰ νὰ ἐξομαλυνθῶσιν αἱ περιστάσεις αὗται. Ὁμοίως δὲ καὶ εἰς ἐξῃρημένας τῆς διανομῆς ἐθνικὰς γαίας. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λοκρίδος πλησίον τοῦ μώλου ἐπῆγαν κάτοικοι καὶ ἐνεκατεστάθησαν καὶ ἀνήγειραν οἰκίας ἐπὶ δημοσίων γηπέδων. Τὸ δημόσιον ἤγειραν ἀγωγὴν κατ’ αὐτῶν καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ γίνωσι κύριοι τοῦ γηπέδου ἐπὶ πληρωμῇ τῆς ἀξίας αὐτοῦ εἰς τὰς κοινότητας κατὰ τὸν νόμον περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν.

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως εἶναι ἐκεῖ ἀρχαιότητες;

§184Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὄχι, λειβάδια εἶναι. Εἶναι ὁ νόμος περὶ ἐθνικῶν γαιῶν τῶν ἐξῃρημένων διανομῆς.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν προστεθῇ εἰς τὸν κείμενον νόμον, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ παρερμηνεία, ὅτι οἱ ἔχοντες ἤδη τὸ δικαίωμα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου θὰ ὑποβάλωνται καὶ αὐτοὶ εἰς πληρωμήν. Τροποποιεῖται οὕτως ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει δώσει δωρεὰν τὴν παραχώρησιν τῶν γαιῶν.

§186Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν περιλαμβάνει τὰς ἐκκλησιαστικὰς γαίας ὅπου ἐγκαθίστανται κάτοικοι. Αἱ ἐκκλησιαστικαὶ γαῖαι περιλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ νόμου.

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διατύπωσις πρέπει νὰ γίνῃ εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν θέλετε, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρερμηνείαν καὶ νὰ προσβάλῃ κεκτημένα δικαιώματα κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἐγκατασταθῆ ἐπὶ ἐδάφους ἐθνικοῦ. Ὀρθότερον εἶναι νὰ ὀνομάσητε τὰ χωρία.

§188Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν ἀπετέλεσαν μόνον συνοικισμόν, δὲν ἔχουσι δικαίωμα. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν τροπολογίαν νὰ μεταβληθῇ ἡ λέξις «κοινότητες» εἰς «συνοικισμούς».

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διατυπωθῇ ἓν ἄρθρον ἴδιον.

§190ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ ἀντελήφθην τὴν τροπολογίαν, ὅπως ἀντελήφθη ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ ἄρθρου ὅπως διατυπωθῇ. Θὰ προχωρήσωμεν.

§192ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει καὶ θὰ ἴδωμεν πῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ διατυπωθῇ ὡς αὐτοτελὴς διάταξις τιθεμένη εἰς τὸ τέλος.

§193Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ γίνωσι πολλά, ἂν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Τόν λόγον κ. Πρόεδρε.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§195Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ὀφείλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἀνέκαθεν, ἐπὶ Τουρκίας ἀκόμη, ὁ Σουλτάνος ἔδωκεν εἰς τὰς κοινότητας μίαν περιφέρειαν βοσκησίμων γαιῶν ἡ ὁποία ἀποκαλεῖται μεριάς. Ἡ περιφέρεια αὕτη ἀνῆκεν ἀνέκαθεν εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων, προωρισμένη πρὸς βοσκὴν τῶν ζώων αὐτῶν. Δὲν ἐπῆλθε δὲ καμμία μεταβολή· ὅσα χωρία περιέπεσαν εἰς τὴν τάξιν τῶν τσιφλικίων ἀπώλεσαν τὴν περιφέρειαν αὐτήν, διότι ἁπλούστατα οἱ τσιφλικιοῦχοι τὴν κατεπάτησαν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ὅσα χωρία κατώρθωσαν νὰ μείνωσιν ἰδιόκτητα καὶ παραχώρια, διέσωσαν αὐτὰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἔκτοτε μένουσι εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων· τινὲς μάλιστα καὶ ἔχουσι διανεμηθῇ διὰ κοινῆς συμφωνίας τῶν χωρικῶν καὶ καλλιεργοῦνται καὶ πληρώνουν τὸ μίσθωμα τῶν γαιῶν εἰς τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον, διότι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ὅτι αἱ περιφέρειαι αὗται ἀνήκουν εἰς τοὺς κατοίκους, εἰς τὸ σύνολον τῶν κατοίκων καὶ οὐχὶ εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς κοινότητος ὅπως τὰς ὑπήγαγεν ὁ ΔΝΖʹ νόμος. Εἰς μερικὰ χωρία Θεσσαλικά, τὰ ὁποῖα ἦσαν μικτά, δηλ. τὸ ἥμισυ τσιφλίκι καὶ τὸ ἥμισυ ἰδιόκτητα δηλ. κεφαλοχώρια, ἐγένοντο ἐξώσεις οἰκογενειῶν ἀπὸ τὸ μέρος τὸ τσιφλικίου τοῦ χωρίου ἐκείνου· οἱ ἄνθρωποι δὲ ἐκεῖνοι μείναντες ἀνέστιοι εἴτε διὰ προσωπικῆς ἐργασίας κάμνοντες χρέη κτίστου καὶ οἰκοδόμου εἴτε δι’ ἐξοικονομήσεως χρηματικοῦ τινος ποσοῦ ἔκτισαν οἰκίσκους, καλύβας ἐπὶ γηπέδου κειμένου ἐκτὸς τῆς κοινοτικῆς ταύτης περιφερείας πρὸ τοῦ νόμου ΔΝΖʹ, ὁ ὁποῖος ὑπήγαγε τὰς περιφερείας αὐτὰς εἰς τὴν κυριότητα τοῦ νομικοῦ προσώπου τῆς κοινότητος. Ἤδη τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον λέγει: Ἐγὼ εἶμαι κύριος καὶ τῶν γηπέδων αὐτῶν· Ἑπομένως καὶ ἡ οἰκοδομή, ἡ ὁποία ἐκτίσθη εἶναι ἰδική μου· νὰ μοῦ κάμῃς δήλωσιν νὰ πληρώσῃς ἐνοίκιον ἢ νὰ χαλάσῃς τὸ σπῆτι. Ἔρχονται λοιπὸν οἱ Θεσσαλοὶ βουλευταὶ καὶ ὑποβάλλουν πρότασιν καθ’ ἣν ἀντὶ νὰ χαρισθοῦν τὰ γήπεδα....

§196ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς διατυπώσεως καὶ εἴπομεν ὅτι διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρὸν νὰ προχωρήσωμεν ἕως ὅτου ἑτοιμασθῇ ἡ ἄλλη διατύπωσις.

§197Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ παρεξηγήθημεν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μερικὰ παρασκηνιακά· πρὸ τῆς συνεδριάσεως ἐγένοντο ἐνέργειαί τινες καὶ παρεξηγήθημεν. Δὲν πρόκειται νὰ καταπατήσωμεν γαίας.

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἀντετάχθην κατὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει φορολογίαν εἰς τοὺς ἄλλους.

§199Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς διατυπώσεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως ἐν τῇ διατυπώσει νὰ ἔχητε καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὑπὸ τίνος θὰ γίνῃ ἡ παραχώρησις, διότι οἱ ἄνθρωποι πρόκειται νὰ πάρουν τίτλον ἰδιοκτησίας. Ἐπίσης ἂν συναινῆτε νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν διάταξιν περὶ διορισμοῦ ἐπιτροπῆς πρὸς ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκτίσθησαν οἰκίαι, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ ἀξία, πρόκειται περὶ λειβαδίων καὶ νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ τοῦδε ὅτι θὰ ἐκτιμηθῇ πρὸς 40 ἢ 50 δρ. κατὰ στρέμμα.

§200Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνεται συζήτησις διὰ νὰ παραχωρηθῇ ὀλίγη γῆ νὰ κάμουν μία καλυβίτσα.

§201Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 10 κανονίζονται καὶ ἐξασφαλίζονται τὰ δικαιώματα τῶν κατοίκων εἴτε ὅλων, εἴτε τινῶν ἐκ τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος ἐπὶ τῆς ἰδιοκτήτου αὐτῶν περιουσίας. Ἀλλὰ τὸ ἐδ. βʹ τοῦ ἄρθ. 13 τοῦ νόμου ΔΝΖʹ λέγει ὅτι οἱ κάτοικοι ἑκάστου χωρίου διατηροῦσι τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν ἐπὶ τῆς περιουσίας τῆς πρώην ἰδίας ἑκάστου χωρίου. Φρονῶ ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄλλου ἄρθρου, καθ’ ἣν αἱ περιουσίαι τῶν δύο χωρίων ἑνουμένων, ἀποτελοῦσι μίαν περιουσίαν. Πρέπει λοιπὸν ἢ νὰ λείψῃ ἡ βʹ § τοῦ ἄρθρ. 13 ἢ ἂν ἡ σχετικὴ διάταξις δὲν ἐννοεῖ τὸ ὅλον τῶν κατοίκων, ἀλλ’ ἐννοεῖ ὅτι τινὲς τῶν κατοίκων ἔχουσιν ἀποκλειστικὰ δικαιώματα ἐπὶ μέρους, νὰ διευκρινισθῇ.

§202Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ αʹ ἐδάφ. τοῦ ἄρθρου 10 πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει μὲ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν· «τὰ δυνάμει συμβολαίου καταβληθέντα κτήματα, ὅπως ἐκμεταλλεύωνται κοινῶς ἢ καλλιεργοῦνται».

§203ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ βάλωμεν συνενωθέντα ἐπὶ σκοπῷ ἐκμεταλλεύσεως.

§204Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καταβληθέντα.

§205Ν. ΞΗΡΟΣ. Νομίζω ὅτι κατόπιν τῆς προηγηθείσης συζητήσεως δέον νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἑξῆς διατύπωσιν. (Ἀναγινώσκει). «Εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας ἐν Θεσσαλίᾳ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ἐπὶ ἐθνικῶν ἢ κοινοτικῶν βοσκησίμων τόπων, παραχωρηθέντων εἰς τὰς οἰκείας κοινότητας ἢ συνοικισμοὺς δυνάμει τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ἢ καὶ ἐξῃρημένων τῆς διανομῆς, οἰκίας κατοίκους τῶν χωρίων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται οἱ τόποι οὗτοι, παραχωροῦνται εἰς πλήρη αὐτῶν κατοχὴν καὶ κυριότητα τὰ γήπεδα ταῦτα, ἐπὶ πληρωμῇ τῆς ἀξίας των εἰς 15 ἐτησίας ἀτόκους δόσεις πρὸς τὴν κοινότητα, εἰσπραττομένας ὡς ἔκτακτον ἔσοδον κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων, ἀντὶ δρ. 30 κατὰ στρέμμα».

§206ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί δὲν ἀφίνετε τὴν ἐκτίμησιν; Διατί 30 δραχμὰς κατὰ στρέμμα; Δὲν πρόκειται περὶ στρεμμάτων. Μοὶ φαίνεται ὅτι πρόκειται μόνον περὶ ἀποζημιώσεως καὶ παραχωρήσεως ἐπὶ πληρωμῇ, φυσικά, τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχουσιν ἀνοικοδομηθῆ οἰκίσκοι.

§207Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀκριβῶς. Ὥστε νὰ μείνῃ ὅπως ἔχῃ;

§208ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§209Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 § 9, θὰ προστεθῶσιν ἐκεῖ ποῦ λέγει: «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου κοινότητας» αἱ λέξεις: «ἢ συνοικισμούς.»

§210ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§211Ν. ΞΗΡΟΣ. Κατωτέρω δὲ μετὰ τὴν λέξιν: «τῶν δημοτῶν», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ κατοίκων».

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, διότι ὁ κάτοικος συνοικισμοῦ πρέπει νὰ εἶναι καὶ δημότης.

§213ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὀρθὴ εἶναι ἡ παρατήρησις αὕτη. Νὰ μείνῃ μόνον «τῶν δημοτῶν», διότι οὕτω ἐξαναγκάζεται ὁ κάτοικος νὰ γίνῃ καὶ δημότης.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκεται).

§215Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κοινοτικὰ λειβάδια ὑπάρχουσι πλούσια ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς νομοὺς Τρικκάλων καὶ Αἰτωλοακαρνανίας· ἐλάχιστα ὑπάρχουσιν ἀλλοῦ. Ἰδίᾳ εἰς τὸν νομόν Τρικκάλων ὑπάρχουν λειβάδια ἑκατομμυρίων ἀξίας, τὰ ὁποῖα διαφέρουσι τῶν λειβαδίων τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, διότι ἐκεῖνα παρεχωρήθησαν δυνάμει τοῦ νόμου ΚΘʹ, τελευταῖον δὲ παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας, ἐνῷ τὰ λειβάδια τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἠγοράσθησαν τῇ φιλοτιμίᾳ τῶν ἰδίων κατοίκων καὶ ἀποτελοῦν ἰδίαν ἰδιοκτησίαν. Εἰς τὸν ὑφιστάμενον ἤδη νόμον ὑπῆρχε διάταξις, δι’ ἧς δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἀπονέμηται δικαίωμα βοσκῆς ἐπὶ τῶν λειβαδίων αὐτῶν εἰς ἀνθρώπους μὴ καταγομένους ἐκ τοῦ χωρίου, ὅπου κεῖνται τὰ λειβάδια αὐτά. Ἡ διάταξις αὕτη καταργεῖται σήμερον. Τίθεται ἄλλη διάταξις διὰ τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμέ, εἶναι ὀρθοτάτη, καίτοι εἰς τὸν νόμον ΚΘʹ ὑπῆρχεν ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν δικαίωμα βοσκῆς εἶχον μόνον τὰ πραγματικὰ μέλη τῆς κοινότητος. Ἐνῷ λοιπὸν ἐκεῖ λαμβάνεται πᾶσα πρόνοια, ὥστε νὰ μὴ ἀνοιχθῇ ἡ θύρα εἰς τοὺς ξένους, διὰ τοὺς ἐπήλυδας τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἀνοίγεται διάπλατα ἡ θύρα εἰς νομόν, ὅπου τὸ μίσθωμα μόνον τῶν λειβαδίων τῶν Ἀγράφων, τοῦ Ἀσπροποτάμου, εἶναι 800,000 δραχ. Τί ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν σήμερον; Καταργουμένης τῆς διατάξεως ταύτης, θὰ συμβῇ μετὰ μίαν διετίαν, ὥστε οἱ κτηνοτρόφοι καὶ μισθωταὶ τῶν λειβαδίων τούτων νὰ μεταβληθοῦν εἰς δημότας καὶ νὰ ἀπολαύσωσι τοῦ δικαιώματος τῆς βοσκῆς, οὕτω δὲ νὰ ἐκτοπίσωσι τοὺς ἐντοπίους, οἱ ὁποῖοι ἐκοπίασαν καὶ κατέβαλον καὶ ἠγόρασαν αὐτά. Τοῦτο εἶναι ἄδικον. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ κἄτι τι ἄλλο εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων. Σήμερον δημιουργοῦνται κοινοτικὰ λειβάδια μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν εἰς τὰ Στεφανοβίκεια καὶ τὰ Ζάππεια κτήματα, δίδεται δὲ εἰς τούτους καὶ δικαίωμα βοσκῆς, ἐφ’ ὅσον καταργεῖται ἡ ἰσχύουσα μέχρι σήμερον διάταξις. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Εἶναι δίκαιον, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κανεὶς μέχρι τῆς χθὲς ἐξ ὅλων τούτων, νὰ ἔλθῃ σήμερον ἡ Βουλὴ καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ: ὁρίστε, ἀπολαύσατε καὶ σεῖς τοῦ τοιούτου δικαιώματος;

§216Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τί θὰ τοὺς κάμωμεν αὐτούς, τοὺς ὁποίους ὑπεχρεώσαμεν νὰ γίνουν δημόται; Θὰ τοὺς στείλωμεν εἰς τὸ τούρκικον πάλιν;

§217Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Νὰ μὴ ἔχωσι δικαιώματα βοσκῆς, ἀλλὰ νὰ ἐκμισθώνωσιν, ὅπως γίνεται καὶ σήμερον. Εἶναι εὔκολον, κύριε συνάδελφε, νὰ φαίνεται κανεὶς γενναιόδωρος εἰς βάρος τῶν ἄλλων. Ἐὰν εἴχετε τοιαύτην κοινοτικὴν περιουσίαν ἐν Λεβαδείᾳ, δὲν θὰ ἦτο εὔκολον νὰ εἴπητε αὐτά. Οἱ πλεῖστοι τῶν κτηνοτρόφων τούτων ἔρχονται ἐκ Μακεδονίας, καὶ ἴσως κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ ὑπῆρχε κανεὶς λόγος ὅπως δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐδόθη· ἀλλὰ σήμερον βεβαίως δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ἀφοῦ αἱ κοινότητες αὐτῶν ἐν Μακεδονίᾳ εἶναι ἐλεύθεραι πλέον.

§218Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ποῦ σκέπτεσθε νὰ τοὺς στείλητε αὐτούς, ἀφοῦ εἶνε Ἕλληνες;

§219Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἕως χθὲς τί ἔκαμνον;

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅταν γίνουν κάτοικοι καὶ ἐγκατασταθοῦν ἐπὶ δεκαετίαν θὰ ἔχωσι δικαίωμα βοσκῆς;

§221Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δέχεσθε νὰ ἀφομοιωθῆτε πρὸς τοὺς Αἰτωλοακαρνάνας;

§222Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δεχόμεθα ἀλλὰ ὄχι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, διότι εἶναι διάφοροι αἱ συνθῆκαι καὶ αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἡμεῖς πρὸς τοὺς Αἰτωλοακαρνάνας. Ἐκεῖ ὑπάρχουσι διάφοροι κατηγορίαι, ἐνῷ εἰς ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει παρὰ μία κατηγορία. Ἄλλως τε ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν, τῶν ἐγκατεστημένων εἰς τὰ Στεφανοβίκεια καὶ Ζάππεια κτήματα.

§223Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι, τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφέρει τροποποίησιν εἰς τὸ ἄρθρον 20 τοῦ παγίου νόμου. Ἡ ἐπιτροπὴ τροποποιοῦσα τὸ ἄρθρον τοῦτο προῆλθεν εἰς σκέψιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου, ἤτοι συνεβίβασε τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ζώων τῶν ἀπαλλασσομένων δικαιώματος βοσκῆς εἰς μικρότερον ὅριον ἀπὸ ὅ,τι περιεῖχε ἡ διάταξις ἡ παλαιά. Εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην κατέληξεν ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον, ἵνα πορισθῶσι πόρους οἰκονομικοὺς αἱ κοινότητες ἐξ ἰδίων αὐτῶν εἰσοδημάτων, ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν νομημάτων, ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν περιουσιῶν. Ὑπεστηρίχθη μάλιστα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ γνώμη ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κἂν ἀπαλλαγή, ὑπεστηρίχθη ἐπίσης, μὴ κατισχύσασα βεβαίως, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ὑπεστηρίχθη ἡ γνώμη ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ τὸ κατώτερον ὅριον τῆς ἀπαλλαγῆς καὶ ὡρίσθη εἰς τὸ ποσὸν 5 μὲν μεγάλων καὶ 25 μικρῶν. Ἐπίσης ἐζητήθη πρὸς προστασίαν τῆς κτηνοτροφίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τόσα εἶπεν ὁ κ. Λιδωρίκης, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ δικαιώματος βοσκῆς τὰ μικρὰ ζῷα, μέχρις ἑνὸς ἔτους καὶ τοῦτο διότι αὐτὰ δὲν ἔχουν τι τὸ παραγωγικόν, τοὐναντίον μάλιστα βαρύνουν τὴν κτηνοτροφίαν δι’ ἐξόδων, χωρὶς νὰ ἀποδίδουν τίποτε. Καὶ ἐπ’ αὐτῶν κατέληξεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 20 καὶ λόγῳ γενικωτέρας πολιτικῆς, διότι ἀπεδείχθη ἀληθῶς ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 ἀφεώρα ὡρισμένην περιφέρειαν ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου ἦσαν νομήματα κατόχων, οἱ ὁποῖοι προσέφευγον εἰς τὸ ἑλληνικόν, ἔχοντες δικαιώματα νὰ ἀξιώσωσι περίθαλψιν ἐν τῷ ἑλληνικῷ ἐδάφει. Διὰ τῆς παραγράφου, ἡ ὁποία ἐτέθη τότε ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 20, ἀφῃρέθη τὸ δικαίωμα ἀπὸ αὐτοὺς καὶ περιῆλθεν εἰς ὀλίγα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐξεμεταλλεύοντο πλέον τὰς βοσκὰς αὐτάς. Ἐκρίθη λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐπανέλθουν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγκατεστημένοι ἀπὸ 40 καὶ 50 ἐτῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν ἐκ τοῦ λόγου τούτου νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη διὰ νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν τὴν εὐεργετικὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον μόνιμον σχεδὸν ἐγκατάστασιν ἐν τοῖς λειβαδίοις αὐτοῖς. Τοῦτον τὸν λόγον εἶχεν ἡ ἐπιτροπή, φρονῶ δὲ ὅτι ὀρθῶς καὶ δικαίως ἔπραξεν, οὕτω διατυπώσασα τὴν διάταξιν.

§224Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, καθόσον διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δημιουργεῖται μία διάκρισις μεταξὺ τῶν ποιμένων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ ἄλλα κτήματα νὰ βοσκήσουν τὰ ζῷα των, καὶ τῶν λοιπῶν χωρικῶν κατοίκων τοῦ αὐτοῦ χωρίου· πρὸς τοὺς ποιμένας δέ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ φέρουν μεθ’ ἑαυτῶν τεσσαράκοντα μικρὰ ζῷα, ἐξομοιοῦνται καὶ οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταί.

§225Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον εἰς κτηματίας, ὁ ὁποῖος ἔχει περιουσίαν 100.000 δρ. ἢ 50.000 ἢ 25.000, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ βοσκήσῃ τὰ ζῷα του, ὅπως οἱοσδήποτε δημότης.

§226ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂν εἶναι σύμφωνοι οἱ ἄλλοι ἐκ τῆς Θεσσαλίας;

§227Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δωρεάν;

§228Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὄχι δωρεάν· οἵας ὑποχρεώσεις ἔχουν οἱ δημόται, τὰς αὐτὰς νὰ ἔχουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν περιουσίαν ἀγροτικὴν ἄνω τῶν 10.000 δραχ.

§229Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀντιλαμβάνομαι ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐνδιαφέρει κανὲν ἄλλο μέρος, παρὰ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα καὶ τὴν Θεσσαλίαν. Εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐξ ὅσων γνωρίζω, ἴσως δὲ καὶ εἰς τὰς νήσους, δὲν ὑπάρχουν βοσκήσιμοι γαῖαι κοινοτικαί. Θὰ ἦτο λοιπὸν καλὸν νὰ ἐλειτούργει γενικῶς ἡ διάταξις αὕτη ἄνευ ἐπιφυλάξεως, ὥστε διὰ Β. Διατάγματος νὰ τίθηται εἰς ἐφαρμογὴν καὶ εἰς ἄλλα μέρη.

§230Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διατί νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Φθιώτιδα;

§231ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου ἐξεδηλώθη ἡ γνώμη αὕτη, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν τοιαῦται βοσκαὶ ἐν Πελοποννήσῳ, ἀφῆκα τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§232Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἰδοὺ ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη, καὶ τὸν ὁποῖον καὶ ἄλλοτε σᾶς κατέστησα γνωστόν: πολλὰ κοινοτικὰ συμβούλια παρεξήγησαν τὰς βοσκησίμους γαίας καὶ ἐθεώρησαν ὡς τοιαύτας ὅλας τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐπιδεκτικαὶ βοσκῆς, δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἐκ τῶν προτέρων, προκειμένου δηλ. περὶ τῆς Πελοποννήσου τοὐλάχιστον, νὰ τίθηται εἰς ἐφαρμογὴν διὰ Β. Διατάγματος, ἐφόσον ἐξακριβοῦται ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαϊωάννου.

§234Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τί ἀπεφασίσατε περὶ αὐτοῦ;

§235ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν βλέπω κίνδυνον.

§236Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν σᾶς ἔφερον ζήτημα παρόμοιον καὶ εἶναι ἐκκρεμὲς εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§237Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πολλοὶ ποιμένες ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, ὅπως ἀναγνωρισθῇ δικαίωμα βοσκῆς εἰς λειβάδια, ἐφ’ ὧν ὑπάρχει τοιοῦτον ἐπὶ τριάκοντα ἤδη καὶ πλέον ἔτη, διότι ἡ Κυβέρνησις τοῖς παρεχώρησε τὰ λειβάδια αὐτά, τὰ ὁποῖα νέμονται ἀνέκαθεν ἀπὸ τριακονταετίας. Δὲν θέλομεν νὰ τοῖς δώσητε τίποτε παραπάνω. Νὰ τοῖς ἀναγνωρίσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουσιν. Αὐτοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἔχουσι δὲ ἀπὸ τριακονταετίας καὶ πλέον, ὑπάρχουσι δὲ ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀνεγνωρίσθη εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα βοσκῆς εἰς τὰ λειβάδια αὐτά. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ τὴν δεχθῆτε.

§238Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς φορολογίας τῆς κτηνοτροφίας, ἥτις κατ’ ἐμὲ εἶναι τοσοῦτον ἀπηνής, ὥστε ἀπειλεῖ σπουδαιότατον κλάδον παραγωγῆς παρ’ ἡμῖν.

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§240Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ συντάκτης τῆς τροπολογίας καθὼς καὶ ὁ συντάκτης τοῦ νόμου, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει ἀκριβῶς ὅλας τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διατελεῖ ὁ κλάδος οὗτος, δὲν ἔλαβον δὲ κυρίως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον διαμαρτυρόμεθα πάντες κατὰ τῆς ἀπηνοῦς φορολογίας τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἄρτου, ἐνῷ πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν σπουδαιοτάτην φορολογίαν νέαν τῶν προϊόντων τῆς κτηνοτροφίας. Γνωρίζετε πάντες ὅτι εἰς τὰς κοινότητας πλειονοψηφοῦσιν οὐχὶ οἱ ποιμένες, πλειονοψηφοῦσι κυρίως οἱ γεωργοὶ καὶ ἄλλοι ἐπαγγελματίαι, ἐνέδειξε δὲ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καταπίεσιν ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας κατὰ τῶν κτηνοτρόφων καὶ ἀπέδειξεν ὅτι συνήθως ἐπεβλήθη βαρεῖα φορολογία εἰς αὐτούς. Ὁ νόμος οὗτος διὰ τοῦ ἄρθρου 11 κάμνει μίαν στενωτάτην ἐξαίρεσιν ἀπὸ τῆς φορολογίας· ἐνῷ δὲ κάμνῃ στενωτάτην ἐξαίρεσιν διὰ τοῦ ἄρθρου 11, ἔρχεται κατόπιν εἰς τὸ ἄρθρον 27 καὶ 26 καὶ πάλιν ἐπιβάλλει ἄλλην πρόσθετον φορολογίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ φθάσῃ ἕως εἴκοσι λεπτὰ κατὰ κεφαλὴν ἐτησίως δι’ ἓν πρόβατον.

§241Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ εἴκοσι λεπτὰ δὲν εἶναι φορολογία. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα βοσκῆς.

§242Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Καὶ τοῦτο δικαίωμα βοσκῆς εἶναι.

§243ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶναι τὸ πλήρωμα τῆς βοσκῆς. Ὅταν εἷς ἰδιώτης πωλῇ τὴν βοσκὴν εἰς τοὺς ποιμένας φορολογεῖ;

§244Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ συνήθειαι αἱ μέχρι τοῦδε ἐπέτρεπον τὴν δωρεὰν βόσκησιν. Εἶναι λοιπὸν φορολογία. Μὴ σᾶς πλανᾷ ἡ ἔννοια ὅτι ἡ κοινότης παραχωρεῖ τὴν βοσκήν της ἀντὶ τιμήματος. Αἱ κοινότητες ὅλαι παρεχώρουν δωρεὰν τὴν βοσκὴν μέχρι σήμερον. Τοῦτο εἶναι πασίγνωστον.

§245Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἔχομεν τροπολογίαν σχετικὴν ὑποβάλει, κύριε συνάδελφε.

§246Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Οὐδεὶς ποιμὴν πληρώνει διὰ τὴν βόσκησιν τῶν ποιμνίων του εἰς τὰ κοινοτικὰ λειβάδια. Τοῦτο, λέγω, εἶναι πασίγνωστον. Οὐδεμία φορολογία ἐπιβάλλεται. Ὑπῆρχε μὲν μία διάταξις εἰς τὸν δημοτικὸν νόμον, ὅτι ὁ ἔχων πλείονα τῶν 15 πληρώνει φόρον τινά, ἀλλὰ αὕτη δὲν ἐφηρμόσθη ποτέ. Σήμερον δὲ παρουσιάζεται καθαρῶς ὑπὸ τὴν μορφὴν φορολογίας. Λέγετε προσέτι εἰς τὸ ἄρθρον 11, τὸ ὁποῖον, κύριε Ὑπουργέ, κυριολεκτικῶς νομίζομεν ὅτι εἶναι ἐπαχθές, ὅτι: ἕκαστος δημότης δικαιοῦται ὅπως ἐντὸς τῶν κοινοτικῶν βοσκησίμων τόπων βόσκῃ δωρεὰν 5 μέχρι 10. Θέσατέ το «μέχρι 10» καλλίτερα.

§247Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά. Πέντε εἶναι ὁ κατώτατος ὅρος.

§248Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Λέγετε: «βόσκει 5 μέχρι 10». Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ 5. Ἐὰν ἔχῃ τρία δὲν ἐπιτρέπεται; Τὸ «μέχρι 10» καλλίτερον.

§249Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἠμπορεῖ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ κάμῃ ἀπόφασιν καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ κανέν, ἠμπορεῖ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ τοῦ εἴπῃ: ἀπαγορεύεται ἐντελῶς ἅμα βάλετε μέχρι 10, ἐνῷ τὸ 5 δὲν ἀπαγορεύεται ποτέ.

§250Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Βάλετε «κατ’ ἐλάχιστον πέντε» τουλάχιστον. Διότι ὡς εἶναι συντεταγμένον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀσφαλῶς δὲ τὸ 25 νὰ ἀνέλθῃ εἰς 50.

§251Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα θὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ 25.

§252Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. «Μικρὰ δὲ τοὐλάχιστον 50» νὰ τεθῇ.

§253Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὅπως ἦτο ἄλλοτε ὁ νόμος.

§254Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὅπως ἦτο ἄλλοτε ὁ νόμος. Ἄλλοτε ὁ νόμος εἶχε 50. Τώρα μειοῦνται εἰς 25. Εἶναι μία ἐπιπρόσθετος καταπίεσις τῆς κτηνοτροφίας.

§255Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ νόμος ὁ κείμενος περιέχει τὸ δικαίωμα ἀπὸ 50 μέχρις 100 ζώων, τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἔχοντος δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ περὶ βοσκῆς 70 ἢ 149. Σήμερον ἐγὼ εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη καὶ εἶπεν ὅτι τὸ ὅριον τὸ κατώτατον κατῆλθεν εἰς 25. Ὥστε πράγματι δὲν ἀφαιρεῖται κανὲν δικαίωμα ἀπὸ τὸν δημότην, παρὰ μόνον τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἔχει μεγαλειτέραν εὐρύτητα ἀποφάσεως ἀναλόγως. Λοιπὸν τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον θὰ εὑρεθῇ ἐν εὐρυτέρᾳ ἐκτάσει δικαιωμάτων περὶ τὸν κανονισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ζώων.

§256Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δεσμεύει τὸ συμβούλιον.

§257Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Δὲν τὸ δεσμεύει. Διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐνέπνευσε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἶναι ὁ ἑξῆς· ὅτι εἰς πλείστας κοινότητας παρετηρήθη τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸν πρὶν ἰσχύοντα νόμον τὰ ζῷα ἔβοσκον δωρεὰν κατ’ οἰκογενείας, παρουσιάζετο οἰκογενειάρχης ἔχων 150 ζῷα καὶ ἐλάμβανε τὸ δικαίωμα τῆς δωρεὰν βοσκῆς — τώρα ὁ κόσμος ἐξύπνησε παρὰ πολὺ — λοιπὸν παρουσιάζοντο πολλαὶ οἰκογένειαι καὶ παρουσιάσθη ὁ πατὴρ μὲ 50, ὁ υἱὸς μὲ 100, ὁ δεύτερος υἱὸς μὲ 150, ὁ τρίτος ἐπίσης καὶ τοιουτοτρόπως «πάει ἡ περιφέρεια», τὴν ἔκαμνον δωρεάν. Ἀναγκαζόμεθα λοιπὸν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, ὅπου γίνονται τοιούτου εἴδους κακοήθειαι πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας, αἱ ὁποῖαι καταλήγουσιν εἰς τὸ ἄλλο συμπέρασμα, ὅτι δὲν μένει τίποτε διὰ τὰς κοινότητας, αἱ περιστάσεις αὗται νὰ πατάσσωνται τοὐλάχιστον διὰ τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου καὶ νὰ εὑρεθῇ τὸ ὅριον τῶν ζώων καὶ νὰ μένῃ εἰς τοὺς κυρίους, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν λειβάδια καὶ κοινότητας ἄνευ περιουσίας. Πρέπει δέ, κύριε συνάδελφε, νὰ μὴ λησμονῶμεν καὶ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν τῆς μὴ ἐπαρκοῦς περιουσίας ἐν ταῖς κοινοτικαῖς περιφερείαις. Ἐν προκειμένῳ δὲ δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προδικάζωμεν ἐκ τῶν προτέρων καὶ νὰ ἔχῃ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τὸ δικαίωμα ἐν εὐρυτάτῃ κλίμακι νὰ δίδῃ 25 καὶ πλέον ζῶα δωρεάν.

§258Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παραβλέπετε τοῦτο τὸ οὐσιῶδες. Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ποιμένες ν’ ἀποτελέσωσι πλειονοψηφίαν· 90% εἰς τὰς κοινότητας ἀποτελοῦν τὴν πλειονοψηφίαν ὄχι οἱ ποιμένες. Τὸ δεδομένον εἶναι, ὅτι ἐξηγέρθησαν ὅλοι οἱ ποιμένες ὅλων τῶν κοινοτήτων, διότι τὰ διάφορα συμβούλια ἐπέβαλον φορολογίαν δεινὴν εἰς την κτηνοτροφίαν καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πωλήσωσι τὰ ποίμνιά των πολλοί. Αὐτὸ εἶναι γεγονός, μέχρι σήμερον δὲν ἐπλήρωνεν κανεὶς ποιμήν.

§259Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καταχρηστικῶς.

§260Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἑβδομήκοντα ἔτη γίνονται αὐτά, δὲν ὀνομάζεται αὐτὸ κατάχρησις, οὔτε εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν εἶναι ὅτι ἦσαν ὑποχρεωμένοι χάριν τῶν κοινοτικῶν λειβαδίων νὰ πληρώσωσι. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος μοῦ λέγουσι «διατί βάζετε αὐτὸν τὸ φόρον;» Δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν συνείδησιν κανενὸς ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φόρου, αὐτὴ εἶναι ἡ συνείδησις ὅλων τῶν κατοίκων τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα γνωρίζω, οὐδὲν ἀντιθέτως ἠκούσθη περὶ τούτου. Ὅταν ἔχωμεν τοιαύτην τὴν συνείδησιν τῶν κατοίκων καὶ τῶν ποιμένων, νομίζω, ὅτι εἶναι καθαρὰ φορολογία ἐπιβαλλομένη καὶ οὐχὶ τίμημα.

§261Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Πόσον νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ πληρώνωσι;

§262Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ τὸ ἀφήσητε πεντήκοντα.

§263Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὄχι. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ αὐξήσωμεν, κ. Ὑπουργέ, μὴ πλήττετε ἕνα πλουτοπαραγωγικὸν παράγοντα, οὕτως ἐπανερχόμεθα εἰς τοὺς φόρους ἐκείνους τοὺς καταθλιπτικούς, τοὺς καταργηθέντας.

§264Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, δι’ ἧς ζητῶ νὰ φορολογηθῶσι 25 λεπτὰ μέχρι μιᾶς δραχμῆς τὰ μικρὰ ζῷα καὶ ἀπὸ μιᾶς καὶ πλέον διὰ τὰ μεγάλα.

§265Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ.

§266Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀφοῦ εἰς τὸν ἴδιον νόμον ἀπαγορεύεται τὸ πολλαπλάσιον τοῦ δημοσίου φόρου, πάλιν ἔχετε ἐδῶ (Ἀναγινώσκει) «Κατ’ ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου κλπ.» Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ φόρος ὁ δημόσιος δὲν ὑπερβαίνει τὴν 1 καὶ 50, ἤδη ἐπιβάλλεται φόρος βοσκῆς τρεῖς δραχμάς. Πλήττετε μέχρι κινδύνου ἐξαφανίσεως, τὴν κτηνοτροφίαν.

§267ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Ἰδοὺ τί λέγει (Ἀναγινώσκει) «Ἐφαρμόζεται μόνον κατ’ ἀπόφασιν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ».

§268Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μὰ κ. Ὑπουργέ.

§269Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λύει τὸ ζήτημα· σεῖς φοβεῖσθε, ὅτι οἱ κτηματίαι καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια θὰ ἐπιδράσωσι.

§270Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐπέδρασαν ἤδη. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν ἓν ὅριον καὶ νὰ ἀπαλλαχθῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐνοχλήσεις τῆς ἐκδικάσεως τῶν διαφόρων ἐφέσεων. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσωμεν ἕνα ὅριον καλλίτερον, ἀπὸ 25, νὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὰ 70.

§271Ν. ΞΗΡΟΣ. Θέλετε φορολογίαν εἰς βάρος τρίτων;

§272Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐὰν εἶναι εἷς κτηνοτρόφος καὶ ἔχει χίλια πρόβατα εἶναι δίκαιον νὰ λυμαίνωνται τόσαι οἰκογένειαι;

§273Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τοῦτο δύναται νὰ προληφθῇ, ἐὰν πάρῃ ἀπὸ τὸν κατάλογον τῶν ἐνοριτῶν, αὐτοὶ νὰ δικαιοῦνται, ὄχι ὁ καθείς, ἐπειδὴ δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ κατάχρησις· δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν ὅριον.

§274Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἕκαστος δημότης, ἀλλ’ ἑκάστη οἰκογένεια.

§275Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἑκάστη, ἔστω, οἰκογένεια. Ἐπειδὴ γεννᾶται φόβος ἀπώτερος, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλωμεν τοιαύτην φορολογίαν;

§276Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ θέσωμεν: «ἑκάστη κεχωρισμένη οἰκογένεια».

§277Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θ’ ἀνατραπῇ ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νόμου.

§278ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἑκάστη περιφέρεια διατελεῖ ὑπὸ ἰδίας συνθήκας, ἀλλ’ ὅπου ἐπικρατοῦν οἱ κοινοτικοὶ πληθυσμοί, ἐκεῖ δὲν πρέπει νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἱκανοποιήθησαν διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς· εἰς ἄλλους πληθυσμοὺς ἐπικρατοῦσιν ἄλλοι καὶ δυστυχῶς εἰς πλεῖστα μέρη συμβαίνει τοῦτο. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ μία διάταξις ἐν τῷ νόμῳ δι’ ὅλας τὰς κοινότητας ἀδιακρίτως, μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀφήσατε εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δύναται νὰ μεταρρυθμίζῃ τὴν ἀπόφασιν.

§279Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἄς ἀφήσωμεν τὸ πεντήκοντα.

§280Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐξαιρέσητε τὴν κοινότητα, ἐξαιρέσατέ την, δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν, εἶναι ἐλαστικὸν νὰ λέγῃ ἀπὸ 25–150.

§281Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐλαστικόν. Εἰς τὴν ἀρχὴν πρέπει νὰ θέσωμεν ὅριον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ἀλλοίμονον ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν πλήρη ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Θὰ ναυαγήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ νόμος. Ὁ δημόσιος φόρος εἶναι 1½ δραχ., ἔρχεται δικαίωμα βοσκῆς 3 δραχμάς.

§282Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ νόμος ὁ ἰσχύων 3 δρ. λέγει. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσόν.

§283ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀφήσατε εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ κρίνῃ.

§284Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Δικαία εἶναι αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς ὀρεινὰς κοινότητας τῶν Τρικκάλων ἡ διάταξις, ἡ θεσπισθεῖσα διὰ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, διότι αἱ συνθῆκαι, αἱ συντρέχουσαι, εἶναι αἱ αὐταί, ἡ δικαιοσύνη ὑπαγορεύει τὴν ἐπέκτασιν τῆς διατάξεως.

§285Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ξηρὸν ὅτι πρόκειται περὶ φορολογίας καὶ οὐχὶ περὶ δικαιώματος βοσκῆς. Δὲν γνωρίζω ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν;

§286ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι σύμφωνοι οἱ κύριοι βουλευταί;

§287ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§288ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ δέχομαι.

§289Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω βαρεῖαν τὴν φορολογίαν καὶ θὰ συνταχθῶ μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Τρικούπη.

§290ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι συμφυὴς ἡ διάταξις.

§291Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν διατυπώσεων ὡς πρὸς τὰς κοινότητας τοῦ νομοῦ Τρικκάλων τὰς ὀρεινάς, ἐπειδὴ προκαλοῦνται χίλιαι–δύο διατυπώσεις, ὡς βλέπω ἐδῶ, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ πρὸς τοῦτο εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, νὰ λείψωσιν αἱ διατυπώσεις αὐταὶ καὶ νὰ τεθῇ μία δεκαετία.

§292ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐδέχθην νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατυπώσεις διὰ τὸν νομὸν Τρικκάλων καὶ Αἰτωλοακαρνανίας, ἐφ’ ὅσον ὅμως προβάλλονται χίλιαι–δύο ἀντιρρήσεις, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο ἢ νὰ παρατείνωμεν τὰς συζητήσεις.

§293Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνω συμβιβάζει τὰ πράγματα.

§294ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πρώτη διάταξις τοῦ ἄρθρου νὰ μείνῃ ὡς ἔχει καὶ νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐδέχθην τῶν βουλευτῶν Λαρίσσης. Τὸ δὲ τελευταῖον ἐδάφιον διαγράφεται καὶ μένει ὡς ἔχει τὸ καθεστώς.

§295Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον πρέπει νὰ μετατεθῇ ἡ λέξις «κατ’ ἀπόφασιν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου» μετὰ τὴν λέξιν «ἀνῆκον αὐτῷ» διότι ὡς εἶναι διατυπωμένη ἡ παράγραφος αὐτή, ἔχει τὸ δικαίωμα ἕκαστος νὰ βόσκῃ πλέον τῶν 150, δηλαδὴ θὰ δύναταί τις νὰ βόσκῃ καὶ 500.

§296Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι οὕτω.

§297ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ζητεῖτε μετάθεσιν τῆς φράσεως; Πολὺ καλὰ τὴν θέτομεν καὶ ἔτσι.

§298Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα γείνῃ ὡς λέγει ὁ κ. Γκέκας, ἀνατρέπεται ἐντελῶς ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ζώων τῶν βοσκομένων δωρεάν. Ἐὰν ὅμως μεταβάλητε τὴν φράσιν, τότε θὰ γεννηθῇ ἡ ἀμφιβολία ὅτι δύναται τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον καὶ μετὰ τὰ 150 ζῶα νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς δωρεὰν βοσκῆς. Ἀφήσατε λοιπὸν τὸ πρᾶγμα ὡς ἔχει.

§299Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Εὑρίσκω τὴν φορολογίαν τῶν προβάτων διὰ μιᾶς δραχμῆς βαρεῖαν. Λαμβάνω δὲ ἀφορμήν, διότι ἀλλεπάλληλα ψηφίσματα ἦλθον παρὰ διαφόρων μερῶν, τὰ ὁποῖα διεβιβάσθησαν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ παραπονοῦνται ὅτι ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐπλήρωνον τίποτε, εὐθὺς ἀμέσως νὰ πληρώνωσι μίαν δραχμήν, εἶναι πολύ. Προτείνω λοιπόν, ἀφοῦ σεῖς κρατήσατε τὴν ἀρνησικυρίαν, νὰ τεθῇ μέχρι μιᾶς δραχμῆς, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ συμβούλιον νὰ ὁρίζῃ ποσὸν μικρότερον τῆς δραχμῆς. Ἐπίσης καὶ τὸ δεύτερον νὰ γίνῃ μέχρι 50 λεπτὰ διὰ τὰ μικρότερα πρόβατα.

§300ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ δέχομαι.

§301Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἤθελον νὰ ἔχω τὴν πληροφορίαν ποῖοι εἶναι οἱ βοσκήσιμοι τόποι, οἱ ὁποῖοι θὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὴν κοινότητα;

§302Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος, ὅλοι οἱ βοσκήσιμοι τόποι.

§303Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν λέγει αὐτὸ ὁ νόμος.

§304Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ λέγει.

§305Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τότε νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις εἰς τὸν νομὸν Φθιωτιδοφωκίδος.

§306Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος τὸ λέγει.

§307Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς παρατηρῶ, ἕκαστος τῶν κυρίων βουλευτῶν ἔχων ὑπ’ ὄψει του ὡρισμένον παράδειγμα, συμβαῖνον εἰς ὡρισμένον χωρίον, ἢ ἴσως καὶ γενικώτερον εἰς ὡρισμένην ἐπαρχίαν, νομίζει ὅτι τοῦτο ἀνάγεται εἰς γενικὴν κατηγορίαν καὶ ζητεῖ τὴν ἀναγραφὴν τῆς ὡρισμένης περιπτώσεώς του ὡς γενικῆς διατάξεως εἰς τὸν νόμον. Τοῦτο νομοθετούμενον φαντάζεσθε ὁποίαν καταστροφὴν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὑπὸ ἄλλας διατελούσας συνθήκας; Ἐν προκειμένῳ ἐζήτησα τὴν μετάθεσιν μιᾶς φράσεως εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 11. Ὁ ἔγκριτος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος ἐξηγέρθη ἀμέσως εἰς διαμαρτυρίας, ἰσχυριζόμενος ὅτι καταστρέφεται ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου. Θὰ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος καὶ εἰς τὸν ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπαρχίας Λαρίσσης ὁμιλοῦντα συνάδελφόν του νὰ διαβεβαιώσῃ τὸν κ. συνάδελφον καὶ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, ὅτι ἐὰν ὄντως γίνῃ δεκτὴ ὡς γενικὴ διάταξις ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συναδέλφου, καταστρέφονται (ἐξαιρέσει τῆς Αἰτωλοακαρνανίας) ὅλαι αἱ ἄλλαι κοινότητες τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν εἶναι πῶς καὶ καλὰ νὰ ῥυθμισθῇ ἐπὶ τῶν ὀρέων τῆς Αἰτωλοακαρνανίας ἡ ποιμενικὴ κοινότης, ἡ κατοικουμένη δηλ. ἀποκλειστικῶς ὑπὸ ποιμένων καὶ ἔχουσα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ποιμενικὰ συμφέροντα. Πρόκειται γενικῶς περὶ κοινοτήτων. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἰκούντων εἰς ὡρισμένον τόπον, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ ἄλλην ἐργασίαν πλὴν τῆς ποιμενικῆς καὶ δὴ περὶ γεωργῶν. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν κοινοτήτων δὲν ἀποτελοῦσιν αἱ κοινότητες, αἱ ποιμενικαί. Δηλαδὴ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀφορᾷ ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει καὶ ὑποθέτει ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας. Ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον μέχρις 150 προβάτων νὰ ὁρίζῃ νὰ βόσκωσι δωρεὰν ὡς καὶ πᾶν κτῆνος χονδρὸν ἢ μικρὸν πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου. Λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι, μίαν κοινότητα, τοῦ Φαλήρου, τὴν ὁποίαν οἰκοῦσι 50 ἄνθρωποι. Ἐκ τῶν 50 αὐτῶν, γεωργῶν ὄντων τῶν πλείστων, οἱ τρεῖς μόνον εἶναι ποιμένες καὶ ἀντιστρατεύονται κατὰ τῶν συμφερόντων τῶν γεωργῶν. Τὸ συμφέρον τοῦ νόμου εἶναι νὰ συνδυάσῃ τὴν γεωργίαν, τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς μὲ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν· δίδει δηλ. τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζηται μία ὡρισμένη περιφέρεια, ὥστε οἱ γεωργοὶ αὐτοὶ νὰ ἀναπτύσσωσι καὶ μικρὰν κτηνοτροφίαν· θὰ χωρῇ ἡ περιφέρεια αὕτη κατ’ ἀνώτατον ὅριον 500, 1000 πρόβατα. Ὅταν ὅμως θέσωμεν ὡς διάταξιν τὴν πλήρη ἐλευθερίαν ἑκάστου δημότου, νὰ εἰσάγῃ ἀπεριόριστον ἀριθμὸν καὶ εἰς μεταβὰς ἐκεῖ διὰ νὰ καταστρέψῃ τὴν κοινότητα εἰσάγει 5000 πρόβατα διὰ νὰ ἐξαντλήσῃ διὰ μιᾶς τὸ χόρτον καὶ μετὰ ἕνα μῆνα μεταβαίνει εἰς ἄλλην κοινότητα, εἰς λειβάδι, τὸ ὁποῖον εἶχε μισθωμένον, τὸ τοιοῦτον, κύριοι, εἶναι καταστρεπτικόν.

§308ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ λέγει αὐτό;

§309Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὸ λέγει, κ. Ὑπουργέ.

§310Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπατᾶσθε. Τὸ ἀντίθετον ὑποστηρίζω.

§311Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τότε κατὰ τί σᾶς πειράζει ἡ μετάθεσις τῆς φράσεως, ἥτις ἀκριβῶς τὴν ἄδειαν τοῦ συμβουλίου ζητεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ. Ἂν δὲ ἡ μεσολάβησις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου δὲν εἶναι ἡ κινοῦσα τὰ νεῦρα σας, τότε ἐλπίζω νὰ σᾶς εὕρω ψυχραιμότερον καὶ σύμφωνον μὲ ἐμὲ καὶ τὸν νόμον, ἀρκεῖ νὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε.

§312Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν ἰδέαν. Αὐτὸ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω.

§313Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τότε πρέπει νὰ δεχθῆτε μίαν ἀδάπανον μετάθεσιν φράσεως.

§314Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔτσι θὰ κάμετε τὴν ἀσυδοσίαν.

§315ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διαφωνία μεταξὺ τῶν δύο σας ὑπάρχει ἀκριβῶς εἰς τοῦτο.

§316Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν τὴν διετύπωσα ἀκόμη, κ. ὑπουργέ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι πλέον τῶν 150 προβάτων διὰ νὰ εἰσαχθῶσι—καὶ διὰ νὰ εἰσαχθῶσιν, ὄχι διὰ νὰ πληρώσωσι μόνον—πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου.

§317Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι καὶ διὰ νὰ εἰσαχθῶσιν.

§318Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ὑποστηρίζω. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τὴν ὁποίαν ὅταν θέλητε δὲν τὴν βλέπετε.

§319Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§320Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Φρονῶ λοιπόν, καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὅτι μέχρι 150 προβάτων εἰσάγονται ἐλευθέρως· ἀλλ’ εἰς κοινότητας, ὡς αἱ ἄρτι ὑφιστάμεναι, εἰς τὰς ὁποίας τὸ μέρος τὸ χρήσιμον ὡς λειβάδιον, ἀπαρτίζεται ἀπὸ 10 στρέμματα ὡς λ. χ. τὰ Στεφανοβίκεια, ἀνήκοντα εἰς ἕκαστον κάτοικον, πῶς θέλετε νὰ δώσητε ἀπεριόριστον ἐλευθερίαν νὰ εἰσάγῃ ἕκαστος ὅσον δήποτε ἀριθμόν; Καὶ τότε τί θὰ γίνουν οἱ γεωργοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὸν τόπον;

§321ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ 10 στρεμμάτων, μόνον εἷς τρελλὸς θὰ εἰσαγάγῃ χιλιάδας προβάτων, διότι θὰ ψοφήσουν.

§322Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἴσως δὲν ἔγινα ἀντιληπτός, κ. Ὑπουργέ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἕνας, θέλων νὰ καταστρέψῃ τὴν κοινότητα ἐκείνην, εἰσάγει ἀπεριόριστον ἀριθμὸν προβάτων, καταστρέφει ὅλον τὸ χόρτον καὶ μεταβαίνει ὕστερον εἰς ἄλλο λειβάδι, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐνοικιασμένον.

§323ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν παρέμβασιν, διότι ἔχετε τὴν κακὴν συνήθειαν νὰ μὴ δέχησθε ἀπαντήσεις· ὁ συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας φοβεῖται ὅτι διὰ τῆς μεταθέσεως τῆς φράσεως, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε σεῖς, παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ δύναται νὰ ἐπιτρέπῃ καὶ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὥρισε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐδάφιον.

§324Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Μὲ συγχωρεῖτε.

§325Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἰδοὺ ὅτι δὲν ἔχομεν συνεννοηθῆ καὶ ἴσως δὲν ἔχει καὶ ἡ Βουλὴ ἀκόμη ἐννοήσει. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πέραν τῶν 150 προβάτων ἕκαστον μέλος τῆς κοινότητος διὰ νὰ εἰσαγάγῃ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν τοῦ συμβουλίου καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ περὶ τοῦ πόσον θὰ πληρώσῃ. Τοῦτο ὑποστηρίζω, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει καὶ τὸ συμφέρον ὅλων τῶν κοινοτήτων· τὸ ἀντίθετον ὑποστηριζόμενον ἄγει εἰς πλήρη καταστροφήν.

§326Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν κτηνοτροφίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν. Λοιπὸν εἶμαι ὑποχρεωμένος διὰ νὰ ἀρθῇ ἡ τόσον προχείρως ὑποβληθεῖσα ἀπόψε ἀπὸ τὸν κ. Γκέκαν παρατήρησις, νὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις τί συμβαίνει, ἀκριβῶς δι’ ἐκείνους τοὺς κυρίους βουλευτάς, οἵτινες θὰ ἀγνοῶσι τὰ κατὰ τὰς ποιμενικὰς ἐπαρχίας. Ἰσχύει ὁ νόμος τοῦ 1864 ὁ ἔχων τὰ στοιχεῖα ΚΘʹ.

§327ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διασάφισιν; Ἀναγνώσατε τὴν 20ὴν παράγραφον.

§328Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ εἰξεύρω αὐτό.

§329ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν καὶ ἓν ἄλλο. Θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω· διότι αὐτὰ δὲν σχετίζονται.

§330Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἀκούσητε αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις. Εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1864, ἔχει τὸ δικαίωμα εἰς πᾶσαν κοινότητα πᾶς δημότης νὰ βόσκῃ δωρεὰν μέχρι 150 προβάτων κατ’ ἄτομον. Τὸ πέραν τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου μέρος, ἡ ἔκτασις, ἡ πέραν τῆς ἐκτάσεως, ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ τὴν βόσκησιν τῶν 150 ζώων, τί ἐγένετο; Αὕτη ἐξετίθετο εἰς πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν καὶ τὸ ἀντίτιμον τῆς δημοπρασίας αὐτῆς διετίθετο ὑπὲρ τῶν κοινοτικῶν ἔργων. Λοιπὸν τί συνέβη κατόπιν; Διὰ τοῦ νόμου τοῦ κοινοτικοῦ κατηργήθη ὁ νόμος ΚΘʹ καὶ εἰσήχθη δικαίωμα ἐλευθέρας βοσκῆς κάτω τῶν 150 ζώων ἀπὸ 50 μέχρις 150. Εἰς ἀντάλλαγμα εἰσήχθη διάταξις ὅτι πᾶς δημότης ἔχει δικαίωμα νὰ βόσκῃ ἐντὸς τῆς κοινοτικῆς περιφερείας ὅλα του τὰ ζῶα, ἀλλὰ τὰ μέχρι 150 δωρεάν, πέραν δὲ τῶν 150 ἐπὶ πληρωμῇ τοῦ τέλους βοσκῆς, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος καὶ μόνον, ὅταν περισσεύῃ ἔκτασις, τότε γίνεται ἡ δημοπρασία. Ὅλην τὴν οἰκονομίαν τῆς κατατοπίσεως τῶν ζώων τὴν διαγράφουν τὰ ἄρθρα 1–10. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Γκέκα θέλει ν’ ἀνατρέψῃ ὅλην ἐκείνην τὴν πρόνοιαν, διότι ὅταν εἰσαγάγωμεν εἰς τὸν νόμον ὅτι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἀποφαίνεται, ἂν θὰ ἐπιτραπῇ, πέραν τῶν 150 ζώων ἡ βοσκή, τότε καταστρέφεται ἡ κτηνοτροφία καὶ ἡ βοσκή. Θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τοῦτο διὰ δύο λόγους, διότι ὁ κτηνοτρόφος, ἐκτοπιζόμενος ἐκ τῆς περιφερείας τῆς κοινότητός του, θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβαίνῃ εἰς ἑτέραν κοινότητα καὶ νὰ ἐνοικιάζῃ ἁδρότατα λειβάδια. Ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἀφήσωμεν δι’ ἐνοικίασιν τὰ περισσεύματα πρὸς ἑτεροδημότας καὶ θὰ ἐπιτρέψωμεν ἐκβιασμούς. Πολλάκις συμβαίνει καί τι ἄλλο, ὅτι οἱ ἰσχύοντες εἰς τὴν κοινότητα ἀντὶ ὡρισμένης ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσαν, λαμβάνουν ἔκτασιν μεγαλυτέραν. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν ὅλα αὐτὰ καθωρίσθη εἰς τὸν κείμενον νόμον, ὅτι πᾶς δημότης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ βόσκῃ εἰς τὰ κοινοτικὰ λειβάδια ὅλα τὰ ζῶα, ἀλλὰ τὰ μὲν μέχρι 150 μικρῶν ζῴων θὰ τὰ βόσκῃ ἐλευθέρως, τὰ δὲ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἐπὶ καταβολῇ μιᾶς δραχμῆς κατὰ ζῷον. Αὐτή εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ 10 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου· ὅλην αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν ὁ κ. Γκέκας θέλει νὰ τὴν καταστρέψῃ διὰ μιᾶς φράσεως ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ μεταθέσεως ἑνὸς ἐνωμοτάρχου.

§331Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς, καθ’ ὅσον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων λόγῳ τοῦ βαρυτάτου χειμῶνος, ὁ ὁποῖος ἐνσκήπτει, οἱ ποιμένες ὅλοι κατέρχονται εἰς τὰ παράλια κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ πληρώνουσι βαρυτάτην φορολογίαν διὰ τὰς βοσκάς, ἀνερχόμενοι δὲ τὸ θέρος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, βεβαίως συνῳδὰ τῷ νόμῳ θὰ ὑποβάλλωνται εἰς βαρυτάτην φορολογίαν, διότι ναὶ μὲν ὁ νόμος ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν 25 ὡς ἐλάχιστον καὶ 150 ὡς ἀνώτατον, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι μεταξὺ τῶν κατοίκων καὶ τῶν ποιμένων ὑπάρχει μῖσος ὑπολανθάνον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οὐδέποτε θὰ θελήσωσιν οἱ δικαιούμενοι εἰς τοῦτο νὰ παράσχωσι τὸ ἀνώτατον ὅριον εἰς τοὺς κτηνοτρόφους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω, χάριν ἰσότητος τῆς φορολογίας, νὰ ἐξισωθῇ ἡ φορολογία μεταξὺ τῶν ἐχόντων πρόβατα καὶ μεταξὺ τῶν ἐχόντων αἶγας, διότι δὲν εὑρίσκω νὰ συντρέχῃ οὐδεὶς λόγος ὅπως ὑπάρχῃ ἡ τοιαύτη διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν τάξεων κτηνοτρόφων. Φρονῶ δ’ ἐξ ἄλλου ὅτι εἶναι βαρυτάτη ἡ φορολογία αὕτη καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δι’ αὐτῆς δίδομεν καίριον πλῆγμα, θανάσιμον πλῆγμα κατὰ τῆς κτηνοτροφίας.

§332Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὅ,τι ὑπεστήριξα προηγουμένως βλέπω ὅτι εἶναι καὶ τοῦ νόμου τὸ κείμενον. Ὅπως ὅμως τίθεται ἡ διάταξις ἐν τῷ νέῳ νόμῳ ὅτι ἕκαστος δηλ. δικαιοῦται καὶ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 150 νὰ περιλάβῃ, φρονῶ, ὅτι καταργεῖται ἡ εὐκολία τοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον λέγει ῥητῶς «ἐν περιπτώσει ἀνεπαρκείας» δηλ. ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον θὰ ὁρίσῃ τὰ παραπάνω· διὰ τῆς διατάξεως ὅμως τοῦ ἄρθρου 11 ὁ νόμος αὐτὸς καταστρέφεται. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12).

§333Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γράψῃ «ἄνευ δικαιώματος».

§334ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Φυσικά.

§335Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὅπως γνωρίζετε ἔχομεν εἰς τὴν Κορινθίαν ἀρδευτικὸν αὔλακα, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἀπὸ τὸν δῆμον Κορινθίων. Αὐτὸς ὁ αὔλαξ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ οὔτε νὰ διαχειρισθῇ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διάταξις: «Διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθήσεται ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως καὶ συντηρήσεως τοῦ ἀρδευτικοῦ αὔλακος τοῦ τέως δήμου Κορινθίων καθὼς καὶ ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως καὶ συντηρήσεως τοῦ αὔλακος δι’ οὗ ἀρδεύονται... κλπ.»

§336ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ διάταξις εἶναι γενική.

§337Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πῶς θὰ τὸν διαχειρισθῇ ἡ κοινότης; νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θέσητε μίαν ἀρχὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κόρινθον, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ θέσητε τὸν ἔφορον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνοικιάζῃ, θὰ εἰσπράττῃ καὶ θὰ καταβάλλῃ τὸ τοκοχρεώλυτρον εἰς τὴν Τράπεζαν. Ὁ αὔλαξ αὐτὸς ἀνήκει εἰς 16 κοινότητας, ποῖος δύναται σήμερον νὰ τὸν ἐκμισθώσῃ;

§338ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κάμετε γενικὴν διάταξιν· ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἔργα δημοτικὰ τοιαῦτα ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ λάβω πρόνοιαν, ἀλλὰ μόνον διὰ Β. Διατάγματος δύνανται νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς διαχειρίσεως τοιούτων ἔργων ἀνηκόντων εἰς τέως δήμους. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετήσω, νὰ κανονίσω τὴν λύσιν ζητημάτων τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω. Θὰ ἔχετε τὸν δῆμον Σικυῶνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον, ἀνήκει εἰς ἄλλην περιφέρειαν· θὰ σκοτωθοῦν· δὲν εἰμπορεῖτε νὰ τὸ λύσετε ἄλλως. Ὅταν λέγωμεν ὅτι διὰ Β. Δικτάγματος κανονισθήσονται τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἀνηκόντων εἰς τέως δῆμον....

§339Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τῆς Σικυῶνος δὲν ἀνήκει εἰς τέως δῆμον, ἀλλ’ εἰς κτηματικὴν περιφέρειαν· δι’ αὐτὸ εἶπον νὰ τὸ κάμετε εἰδικῶς.

§340ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ βάλωμεν «ἢ εἰς συνοικισμοὺς ἀποτελέσαντας ἰδίας κοινότητας».

§341Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ μὴ βάλετε «συνοικισμοὺς» ἀλλὰ «ἢ εἰς περιφερείας ἀνηκούσας εἰς τέως δήμους», αἵτινες ἀποτελοῦν περιφερείας διαφόρων ἤδη κοινοτήτων.

§342Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διὰ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 12 ἀπαγορεύεται ἡ πληρωμὴ παντὸς δικαιώματος φόρου, ἐνῷ τοῦτο εἶναι τελείως ἄδικον διὰ τὴν κοινότητα. Ὡς γνωρίζετε ἡ ἐκσκαφὴ καὶ ἡ συντήρησις στοιχίζει χιλιάδας δραχμῶν καὶ εἶναι ἄδικον νὰ στερήσητε τὴν κοινότητα τοῦ δικαιώματος νὰ πάρῃ ἕνα μικρὸν φόρον.

§343Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐκ τῆς βʹ παραγράφου ἡ λέξις «ἐτησίου».

§344ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§345Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν προκειμένου περὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4 κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Γούναρη εἰς τὰ ὄμβρια ὕδατα θὰ προστεθῶσι καὶ τὰ πηγαῖα.

§346ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα· προσετέθη.

§347ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ ὕδωρ τὸ πρὸς κίνησιν μηχανημάτων θὰ πληρώνῃ;

§348ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅποιος ἔχει κεκτημένον δικαίωμα δὲν θὰ πληρώνῃ.

§349ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Συνιστᾶται εἷς μῦλος· θὰ πληρώνῃ;

§350ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ βάλωμεν «ἢ πρὸς ἄλλην χρῆσιν». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 13.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὰς 10 μ. μ. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.). Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρᾳ 10.15′ μ. μ.)

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΔΝΖʹ νόμου τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων», ὁ κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον.

§353Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔλεγον, κ. Πρόεδρε, ὅταν εἶχα ζητήσει τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, λαβὼν γνῶσιν τῆς καθυστερήσεως ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν ἐγκρίσεων τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων, εἰσηγεῖται τὴν ἐπιψήφισιν ἄρθρου, καθ’ ὃ «ἐὰν ὁ Νομάρχης δὲν ἀποφανθῇ ἐντὸς τῶν 20 ἡμερῶν, ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου ἐκτελεῖται». Νομίζω διαγραπτέαν τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι δι’ αὐτῆς ἀναιρεῖται ἄρδην ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ὁ ἤδη ἰσχύων νόμος τῆς ἐποπτείας τῶν Νομαρχῶν ἐπὶ τῆς διοικήσεως ὑπὸ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων. Ἀσφαλὲς εἶναι πλέον, ἐὰν ἰσχύσῃ διάταξις τοιαύτη, ὅτι οἱ κ.κ. Νομάρχαι, ἐπιβεβαρυμένοι διὰ τόσης ἐργασίας, ἐντὸς 20 ἡμερῶν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφαίνωνται ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων, οὕτω δὲ αὗται θὰ εἶναι ὁριστικαὶ καὶ τελεσίδικοι πρὸς βλάβην τῶν κοινοτικῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ τί δέον νὰ γίνῃ λοιπὸν ὅταν εἶναι δύσκολον εἰς τοὺς Νομάρχας νὰ ἀποκρίνωνται; Ἀναντιρρήτως ἐνδείκνυται ἡ ἐνίσχυσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν Νομαρχιῶν, ἵνα καὶ οἱ Νομάρχαι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποκρίνωνται ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τούτων. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτου κατ’ ἐμὲ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον καὶ ἐπιβλαβὲς νὰ δεχθῶμεν τὴν διάταξιν ταύτην. Οἱ κύριοι Νομάρχαι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς σήμερον ἰσχυούσας συνθήκας τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῶν 20 ἡμερῶν ν’ ἀποφαίνωνται ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων. Θὰ παριστάμεθα λοιπὸν πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου· πᾶσα ἀπόφασις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ἡ ὁποία πολλάκις εἶναι ἀπόρροια εἴτε τοπικῶν ἀντιπαθειῶν, εἴτε ξένων εἰσηγήσεων, πολλάκις δ’ ἄρδην ἀντίθετος εἶναι πρὸς τὴν θέλησιν τῆς κοινότητος, θὰ καθίσταται ὁριστικὴ ἄνευ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς ἀνωτέρας διοικητικῆς Ἀρχῆς, ἥτις, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀπαραίτητος, μέχρις οὗ παγιωθῇ ὁ ὑπάρχων νόμος. Διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι διανύομεν τὴν πρώτην περίοδον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, καθ’ ἣν εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ἄγρυπνος καὶ ἐνδελεχὴς καὶ ἐπιμελὴς ἡ ἐπιτήρησις καὶ τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνασκεῖται ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, δι’ ἧς, κατ’ ἐμέ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, διότι ἀσφαλῶς αἱ διάφοροι ἀποφάσεις, αἵτινες μέλλουσι νὰ ἐκτελῶνται ἄνευ ἐγκρίσεως τῶν Νομαρχῶν, θὰ δημιουργήσωσι τοιαύτην ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ νόμου, ὥστε νὰ πιστευθῇ ὅτι ὁ νόμος ἀπέτυχεν. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶλλον νὰ ἀπέβλεπεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Νομαρχιῶν διὰ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ προσωπικοῦ, ὅπως οἱ Νομάρχαι δύνανται νὰ ἐνασκῶσι τὴν κατὰ νόμον ἐποπτείαν.

§354ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διάταξις αὕτη ἕνα λόγον ἔχει. Βεβαίως σκοπιμώτερον θὰ εἶναι νὰ παρέχηται ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ἀρχικοῦ νόμου καὶ καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου. Ἐν τούτοις συνέβη νὰ παρελκύωνται αἱ ὑποθέσεις λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ Νομάρχαι δὲν ἀπεφαίνοντο ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων καὶ διὰ τοῦτο προέβλεψε τὸ νομοσχέδιον τὴν περίπτωσιν ταύτην, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐξηρτημένη ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου ἐκ τῆς μὴ ἀποφάσεως ἐπ’ αὐτῆς τοῦ Νομάρχου. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ δεχθῶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου τούτου.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφεται. Ἐπίσης ἀπαλείφεται καὶ τὸ ἄρθρον 14 διότι εἶναι σχετικόν. Ἄρθρον 15 γινόμενον 13.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13 νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14.

§357ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀποσύρεται. Νὰ ἀποσυρθῇ καὶ τὸ 15, διότι εἶναι πολὺ αὐστηρόν.

§358Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ἐὰν δὲν δηλώσῃ ὁ κτηνοτρόφος νὰ ἀποκλείηται τοῦ δικαιώματος βοσκῆς!!

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16, γίνεται 13. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 17 ὡς 14. Τὰ ἐκφωνῶ ὅπως εἶναι γραμμένα διὰ νὰ μὴ δυσκολεύωνται οἱ κύριοι βουλευταί. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται)

§360Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς τρίτης παραγράφου, κύριε Ὑπουργέ, ὅπου λέγετε ὅτι: «προκειμένου δὲ περὶ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων καλοῦνται οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 188 τοῦ ΔΝΖʹ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ΔΡΙΖʹ νόμου, ἀνακηρυχθέντες ἀναπληρωματικοὶ κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ πίνακος τῆς ψηφοφορίας», καθὼς γνωρίζετε, πολλὰ δικαστήρια δὲν ἀνεκήρυξαν ἀναπληρωματικοὺς ὡς μὴ λαβόντας τὸ ⅓· συνεπῶς οἱ μὴ ἀνακηρυχθέντες δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσωσι τοὺς ἀποθνήσκοντας.

§361ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κακῶς δὲν ἀνεκήρυξαν.

§362Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τώρα ἐὰν προσθέσωμεν τὰς λέξεις «ἀνακηρυχθέντες ἀναπληρωματικοί», οἱ μὴ ἀνακηρυχθέντες δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσωσιν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἀνακηρυχθέντες ἀναπληρωματικοὶ» καὶ νὰ εἴπωμεν: «οἱ ἐρχόμενοι κατὰ σειράν».

§363Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Δὲν δύνανται νὰ γίνωσι τώρα αὐτά.

§364Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι λάβει τὸ ⅓ σήμερον θὰ θεωρῶνται ἀναπληρωματικοὶ καὶ θὰ λαμβάνωνται εἰς τὸ μέλλον.

§365Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος δὲν προβλέπει ἀναπληρωματικοὺς τί θὰ γίνῃ;

§366ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, οἱ κύριοι βουλευταὶ θέλουσι νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοὶ οἱ ἀναπληρωματικοὶ δὲν ἀνεκηρύχθησαν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνεκηρύχθησαν. Προκειμένου εἰς τὸ μέλλον νὰ κληθῶσιν οἱ ἀναπληρωματικοί, φυσικὰ θὰ ἔρχωνται οἱ ἔχοντες τὸ προσόν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος οὗτος.

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ μέλλον δύνανται νὰ λαμβάνωνται καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀναπληρωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον τὸ ⅓;

§368ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως θὰ λαμβάνωνται καὶ ἐκ τῶν μὴ λαβόντων τὸ ⅓ εἰς τὸ μέλλον οἱ ἀναπληρωματικοί.

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ἀναγραφῇ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικά.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀναγράφεται.

§371Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι λέγομεν ἐδῶ γράφεται· καὶ εἰδικῶς αὐτὸ θὰ γραφῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§373ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 57, ὅπου λέγει: «βεβαιουμένου ὑπευθύνως ὑπὸ τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ὅτι τακτικὸς δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς σύμβουλος ἀπεδήμησεν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κτλ.» ἐκεῖ τίθεται πρῶτον ἐδάφιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπομεν προχθές, κατὰ τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι: (Ἀναγινώσκει) «Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ὑποχρεοῦται νὰ διαμένῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτῆς, κηρυττόμενος ἄλλως ἔκπτωτος τοῦ προεδρικοῦ ἀξιώματος ὑπὸ τοῦ νομάρχου».

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§375Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀπουσιάσας διὰ 2–3 συνεδριάσεις νὰ τιμωρῆται διὰ προστίμου, εἶναι πολύ. Νὰ τὴν ἀπαλείψωμεν, κύριε Ὑπουργέ, τὴν διάταξιν.

§376ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§377Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ μίαν προθεσμίαν. Ἐὰν εἷς ἄνθρωπος φύγῃ διὰ μίαν ὥραν ἢ δύο ὥρας, νὰ τιμωρῆται;

§378ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πόσον;

§379Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δέκα πέντε ἡμέρας.

§380ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ. «Πέραν τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν» νὰ τεθῇ.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20. (Ἀναγινώσκεται).

§382Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἡ νέα τροπολογία λέγει (Ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ πρόεδρος εἶναι ἀγράμματος ἀνατίθησι διὰ συμβολαιογραφικῆς πράξεως τὴν ὑπογραφὴν καὶ διεκπεραίωσιν ἁπάντων ἐν γένει τῶν ὑπηρεσιακῶν ἐγγράφων εἰς τὸν ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ, ἐὰν δὲ καὶ οὗτος εἶναι ἀγράμματος, εἰς τὸν γραμματέα τῆς κοινότητος». Ἐὰν συμβῇ μία παράβασις ἀπὸ τὸν ἀναπληρωτὴν ποῖος θὰ τιμωρῆται;

§383ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ λέγει ἡ διάταξις· λέγει τὸ ἄρθρον: «ὑποκειμένους ἀμφοτέρους εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 284 ἕως 255 καὶ 492 ἕως 495 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου».

§384Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐκλέγωνται ἀγράμματοι.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21). Ἄρθρον 22. (Ἀναγινώσκεται).

§386Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι, φρονῶ ὅτι εἰς τὸ 22 ἄρθρον προσαρμόζει νὰ τεθῶσιν αἱ διατάξεις τῆς ἐπιτροπῆς, αἱ ἀφορῶσαι τὰ προσόντα τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων.

§387ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχει.

§388Ν. ΞΗΡΟΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τεθῇ. Αὐτὸ ἁρμόζει.

§389ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§390Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς.

§391Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ποία; ποία;

§392Ν. ΞΗΡΟΣ. Περὶ τῶν προσόντων τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§393ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διαβάσατε τὴν τροπολογίαν νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§394Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποίους ἐννοεῖτε ὑπαλλήλους;

§395Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐκείνους ποῦ διορίζουσιν.

§396Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Γραμματέα δηλαδή;

§397Ν. ΞΗΡΟΣ. Γραμματέα καὶ τὸ ἄλλο προσωπικόν. (Ἀναγινώσκει): «Δὲν δύνανται νὰ διατελῶσιν ἢ νὰ διορισθῶσι δημοτικοὶ ἢ κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι· 1ον). Οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον δήμου ἢ κοινότητός τινος. Μετ’ ἀπόφασιν ὅμως τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου καὶ ἔγκρισιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάθεσις εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν τεχνικῶν ἢ μὴ καὶ εἰς ἀλλοδαπούς». Αὐτὸ ἀφορᾷ διὰ τοὺς μεγάλους δήμους, οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ἀνθρώπων.

§398Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἐχορτάσατε ἀπὸ ἀλλοδαποὺς ἀκόμη;

§399Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὄχι, κύριε! Ἐγὼ τοὐλάχιστον. «2ον). Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ κακουργήματι ἢ πλημμελήματι ἐκ τῶν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 22 καὶ 24 τοῦ Ποιν. νόμου προβλεπομένων περιπτώσεων, ὡς καὶ τῶν ἄρθρων 456, 457, 461 καὶ 482 § 1 τοῦ Ποιν. νόμου». Προσετέθη τοῦτο διὰ νὰ πάρωμεν τὴν παραγραφὴν μέσα τῶν ἀδικημάτων τούτων, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει αὐτὴ ἡ διάταξις.

§400Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπεκατεστάθησαν.

§401Ν. ΞΗΡΟΣ. Παρακάτω. «3ον). Οἱ στερηθέντες τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ὁ χρόνος τῆς στερήσεως αὐτῶν».

§402ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ εἶναι περιττόν.

§403Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν εἶναι καταδικασμένοι εἰς πλημμέλημα; Τότε δὲν χωρεῖ ἀποκατάστασις.

§404Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ ποινή. (Ψηφίζεται τὸ 22 ὡς ἔχει καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 23.)

§405Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κατὰ τὸν νόμον ͵ΔΝΖʹ ἐνταῦθα, μεταξὺ τοῦ 22 καὶ 23 ἄρθρου πρέπει νὰ συμπέσῃ τὸ ἄρθρον 70. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρεται ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ἔτος διὰ τὰς κοινότητας ἄρχεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου καὶ λήγει εἰς τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους. Διὰ τοὺς δήμους τὸ οἰκονομικὸν ἔτος ἄρχεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου καὶ λήγει τῇ 28 Φεβρουαρίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ἵνα ὑφίσταται ἡ διαφορὰ αὐτὴ μεταξὺ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ὡς πρὸς τὴν λῆξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ἵνα τὸ οἰκονομικὸν ἔτος παραταθῇ μέχρι τῆς 28 Φεβρουαρίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῶσιν οἱ λογαριασμοὶ τῶν κοινοτήτων.

§406ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰσάγετε νέαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ.

§407Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τοῦτο θὰ ἔχῃ τὴν ἑξῆς σημασίαν· ἕν ἔνταλμα πληρωμῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ τὴν 31 Δεκεμβρίου, δὲν θὰ δύναται νὰ πληρωθῇ.

§408ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω. (Ψηφίζεται τὸ 23 ὡς ἔχει καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 24).

§409Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ζητήσω τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸν λόγον δὲ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§410ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διαγράφεται.

§411Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, θὰ ἐφρόνουν δὲ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀποξενωθῶσι τελείως οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κοινοτήτων. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐγένετο καθαρῶς κομματική. Συλλογισθῆτε τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ. Φροντίσατε, κύριε Ὑπουργέ, ν’ ἀποξενώσητε τελείως τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀπὸ ἐργασίας τοιαύτας, διότι ἔχω πολλὰ παραδείγματα, δὲν εἶναι δὲ τῆς ὥρας νὰ ἀναφέρω τοιαῦτα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§412Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης εἶπεν ὅτι διαφωνεῖ μαζί μου. Ἐγὼ συμφωνῶ μαζί του διότι ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῶν ἀψύχων ὀργάνων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Περὶ τῶν ἐμψύχων εἶμαι σύμφωνος.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 24 διαγράφεται. Ἅρθρον 25. (Ἀναγινώσκεται).

§414Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπῆρχε μία διάταξις, καθ’ ἥν, ὅταν παρίστατο ἀνάγκη διορισμοῦ φυλάκων πρὸς ἐπίβλεψιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, τοὺς φύλακας τούτους διώριζον τὰ συμβούλια τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἀλλ’ ἐσχάτως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπηγόρευσε τὸν τοιοῦτον διορισμόν, διέταξε μάλιστα καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπὸ τῶν κοινοτήτων Ἤλιδος καὶ Ἀμαλιάδος διορισθέντων φυλάκων, ἀνέθηκε δὲ αὐτὸν εἰς τοὺς διαφόρους ταμίας. Ὁ τρόπος οὗτος τοῦ διορισμοῦ κυροῦται ἤδη καὶ νομοθετικῶς. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα ἀπὸ τὰς κοινότητας καὶ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ταμίας καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ, ὥστε νὰ διαγραφῇ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸ ἀφορὸν τὸν διορισμὸν τῶν φυλάκων.

§415ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ὑπάρχει ἀφορμή, ἡ ὁποία ὑπηγόρευσε τὴν διάταξιν ταύτην. Δυστυχῶς δὲν ὑπῆρξαν τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ὅλα ἐπίσης φειδωλὰ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ δικαιώματος τοῦ διορισμοῦ τῶν φυλάκων, συνέβη δὲ νὰ διορισθῇ εἴς τινας περιφερείας ἀριθμὸς πολὺ δυσανάλογος πρὸς τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀναγκαιοῦντα, διωρίσθησαν κάπου τριάκοντα πέντε. Τὸ πολύ, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, εἶναι νὰ ὁρίζουν αἱ κοινότητες τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, διότι ἴσως ὑπάρχει ὁ ἄλλος φόβος, μήπως οἱ ταμίαι κάμουν κακὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ.

§416Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν δὲν συμφωνεῖτε εἰς τὴν πρότασίν μου, τότε πρέπει νὰ θέσητε ὅτι ὁ διορισμὸς θὰ γίνεται τῇ προτάσει τοῦ Νομάρχου, διότι πιθανὸν ἐκ πείσματος τὰ κοινοτικὰ συμβούλια νὰ προτείνουν νὰ μὴ διορισθῇ κανείς.

§417ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τροποποιῶ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει.) «Ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλάκων καὶ εἰδικῶν εἰσπρακτόρων ὁρίζεται ἀποφάσει τοῦ Νομάρχου καὶ προτάσει τοῦ Κοινοτικοῦ ἢ Δημοτικοῦ Συμβουλίου». Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἔχει προταθῆ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ ὁ ἀρχικὸς νόμος ὁρίζει ἐπιτροπὴν κατανομῆς εἰς τὸ ἄρθρον 57, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἀπὸ τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κτλ. καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐφαρμογὴ ἀπεδείχθη ὅτι παρουσιάζει δυσχερείας, εὑρίσκω σκόπιμον τὴν τροπολογίαν, ὅπως ἡ κατανομὴ γίνηται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ὡς προέδρου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, τοῦ ταμίου τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ ἑνὸς δικαστοῦ.

§418Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τί τὸν θέλετε τὸν δικαστήν, δὲν εὐκαιρεῖ.

§419ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν.

§420Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παράγραφος 5 ἔχει ἀνάγκην κάποιας διευκρινίσεως (Ἀναγινώσκει): «προκειμένου περὶ δήμων τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀνανεώσεως τοῦ φόρου ἐκδίδουσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, προκειμένου δὲ περὶ κοινοτήτων τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τῆς κοινότητος, ἥτις ἦτο ἡ πρωτεύουσα τοῦ τέως δήμου» ἀλλ’ ἔχομεν κοινοτικὰ συμβούλια, κοινότητας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνῆκον πρὶν εἰς δῆμον, ὧν ἡ πρωτεύουσα σήμερον ἀπετέλεσε κοινότητα, αὐταὶ αἱ κοινότητες ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ τοὺς Δήμους καὶ παρακαλῶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ διευκρινισθῇ.

§421ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 25 ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 26. (Ἀναγινώσκεται).

§423Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει (Ἀναγινώσκει): «Ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 50 ἑκατοστὰ τοῦ δημοσίου φόρου, προκειμένου δὲ περὶ κοινότητος τσιφλικίου τὸ ¼ τοῦ δημοσίου φόρου. Ἐπὶ βοσκησίμων γαιῶν ἡ πρόσθετος φορολογία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 10 ἑκατοστὰ τοῦ δημοσίου φόρου». Ἐὰν ἡ κοινότης εἶναι καὶ τσιφλίκιον, αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν τὸ τσιφλίκιον ὑπάγεται εἰς ἄλλην περιφέρειαν;

§424ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ θὰ φθάνῃ μέχρι 50 ἑκατοστὰ τοῦ δημοσίου φόρου· δὲν δύναται νὰ γίνῃ διάκρισις, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ καταστήσωμεν φορολογίαν ὑπὲρ τῶν προνομιούχων.

§425Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὰ ἔχουσι μεγάλην ἔκτασιν, διὰ νὰ εἶναι ἓν τσιφλίκιον θὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει μεγάλην ἔκτασιν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τσιφλίκιον μικρᾶς ἐκτάσεως.

§426ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν εἶναι χίλιοι οἱ κάτοικοι τὸ τσιφλίκιον θὰ ἔχῃ καὶ κοινότητα.

§427Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι ἀκατοίκητον. Ὑπάρχουσιν τσιφλίκια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκατοίκητα, δὲν ἔχουσι πληθυσμὸν μέσα καὶ ἀναγκαίως ὑπάγονται εἰς μίαν κοινότητα.

§428ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θὰ τὸ κάμωμεν; δὲν εἶναι δυνατόν, σὰν νὰ θέλητε νὰ θέσωμεν φορολογίαν ὄχι ἀνιοῦσαν ἀλλὰ κατιοῦσαν.

§429Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς τσιφλικίου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐντελῶς ἀκατοίκητον. Παλαιὸν χωρίον, τὸ ὁποῖον δὲν κατοικεῖται, ἐπειδὴ δὲν ἀποτελεῖ κοινότητα, δὲν ἔχει ἀριθμὸν κατοίκων, ὑπήχθη εἰς γειτονικὴν κοινότητα, δὲν θὰ θεωρήσητε αὐτὸ ὡς ἀποτελοῦν μέρος τῆς μικρᾶς τῆς κοινότητος;

§430Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ διατύπωσις τῆς διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι διάφορος ἀπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνουσα τὴν διατύπωσιν ταύτην εἶχε καταλήξει εἰς τὴν διατύπωσιν, ἣν διετύπωσεν ὁ κ. Βελέντζας καὶ ὁ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιτροπὴ κατέληξε εἰς τοῦτο, ὥστε ὁ φόρος ὁ κοινοτικός, ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῶν τσιφλικίων, νὰ εἶναι ὀλιγώτερος τοῦ κοινοτικοῦ, διότι εἶναι περιουσία ξένη πρὸς τὴν κοινότητα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπηλλάγη ἡ κοινότης χωρὶς νὰ ἀποδίδῃ, σημαίνει ὅτι εἶναι περιουσία, ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ βαρύνῃ ἕνα ἄτομον, ὄχι πολλοὺς κατοίκους· ἑπομένως ἡ βαρύτης τῆς φορολογίας θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, θὰ ἀντιταχθῇ ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα, διότι ἀντέχει, διότι εἶναι δυνατότερον τὸ τσιφλίκι, αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω, διότι συνήθως ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι τὰ τσιφλίκια, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀντέχουσιν εἰς βαρύτερα βάρη, εἶναι δηλαδὴ κατὰ βάσιν ἐπιστημονικὴν ὄχι ὀρθὸν νὰ τὰ φορολογήσωμεν ἐξ ἴσου μὲ τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ τῶν τροπολογιῶν ὡς εἰσηγητὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν ὄχι τὸ σύστημα τῆς ἀντοχῆς, ἀλλὰ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογίας καὶ τῆς γενικότητος τῆς φορολογίας. Ἡ γενικότης περιλαμβάνει προκειμένου νὰ φορολογήσωμεν ὀλιγώτερον καὶ ὅταν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν μέχρι ἐξαντλήσεως τοῦ τί δύναται νὰ προσφέρῃ ἡ κοινοτικὴ περιουσία, τότε νὰ ἔρχηται ὡς ἐπικουρία ἀναλόγως τῶν κοινοτικῶν ἀναγκῶν.

§431Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν προλαλήσαντα, διότι παρὰ τὴν Συνταγματικὴν διάταξιν παρουσιάζει ἡ διάταξις αὐτὴ φορολογικὴν ἀνισότητα, ἐνῷ διὰ πᾶν ἄλλο πλὴν τῶν τσιφλικίων, διὰ πᾶσαν ἄλλην κατηγορίαν καὶ περίπτωσιν ἐπιβάλλεται ἕν ποσοστόν, διὰ τὸ τσιφλίκιον ἐξαιρετικῶς χρειάζεται κατὰ τὰ ¾ καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι θὰ ἐδικαιολογεῖτο τοιαύτη ἐξαίρεσις, διότι δὲν ἔχουσι νὰ ἀπολαύσωσι τίποτε οἱ ἰδιοκτῆται τσιφλικίων, τοὐναντίον συμβαίνει ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβληθῇ διὰ τὰ ἔργα, αὐτὸς θὰ ἐπιβαρύνῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐργάζηται δι’ ἐπαυξήσεως τοῦ τσιφλικίου, θὰ εἶναι ἄδικον νὰ φορολογῆται ὁ ἀγρότης καὶ ὄχι ὁ ἰδιοκτήτης. Οἱονδήποτε ποσοστὸν καὶ ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ καθορίσῃ, ἂς καθορίσῃ, ὄχι ὅμως δι’ ὅλου. Ἔχω καὶ ἄλλην παρατήρησιν. Παρὰ τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν εἰσάγεται ἐνταῦθα νέα διάταξις, διότι καὶ ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου τοῦ εἰσοδήματος καὶ δὲν ἐξαιρεῖ ὅπως προκειμένου περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος τοὐλάχιστον νὰ μὴ φορολογῆται ὁ ἄπορος. Καὶ ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε τοιαύτην διάκρισιν, δὲν ἔκαμεν ἐξαίρεσιν περὶ τοῦ ἀγρότου, ζητεῖ καὶ αὐτὸν νὰ φορολογήσῃ, τοὐναντίον κάμνει διάκρισιν διὰ τὰ τσιφλίκια καὶ σᾶς λέγει, ὅτι τὰ τσιφλίκια καθίστανται ἐντελῶς ἀσύδοτα καὶ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν μίαν τοιαύτην ἀνισότητα.

§432Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἠναγκασμένος δι’ ὀλίγων νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ἐγώ, καίτοι τὸ ζήτημα καὶ κοινωνικῶς καὶ πολιτικῶς καὶ οἰκονομικῶς πρέπει πολὺ ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 26. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποδίδουν εἰς τὸν φόρον παρὰ μόνον ταμιευτικὸν σκοπόν. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι ὁ φόρος πρέπει νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὰς ἀντιλήψεις τῆς προστασίας τῶν πτωχῶν. Ἀλλ’ ἡ διάκρισις ἡ τοιαύτη τῶν φόρων ποδοπατεῖται προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῶν λειβαδίων. Ἡ μόνη πρόσοδος τῶν λειβαδίων εἶναι ἐκείνη, ἥτις φορολογεῖται ἐλαφρότερον παντὸς ἄλλου μὲ 10% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουσιν ἄλλοι φόροι φθάνοντες εἰς 80% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ.

§433ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι;

§434Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τῆς σταφίδος. Τόση δὲ μοὶ γεννᾶται διαμαρτυρία, διότι ὡς Θεσσαλὸς λέγω ταῦτα, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ἡ Θεσσαλία εἶναι ἀπέραντος πεδιὰς καὶ ἔχει μόνη λειβάδια, διότι τὰ 22.000 στρέμματα εἶναι λειβάδια ἐπαρκῆ διὰ τὰ ποίμνια ὅλης τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ πιστεύω ὅτι ἔχει καὶ περισσότερα ποίμνια ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Διατί δὲν ἀποβλέπετε εἰς τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν, ἥτις δὲν κάμνει τίποτε παρὰ νὰ ἐνοικιάζῃ τὰ λειβάδια καὶ νὰ ἐκμυζᾷ τὰ θυλάκια τῶν πτωχῶν; Κύριε Πρόεδρε, ἕνεκα τῶν λόγων τούτων προτείνω ὅπως ἢ νὰ ἐπέλθῃ τελεία ἐξίσωσις ἤ, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ διάκρισις, νὰ γίνῃ ὑπὲρ τῶν πτωχῶν, ἄλλως καταψηφίζω τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ διαμαρτύρομαι.

§435Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θεωρῶ ἄσκοπον τὴν γνώμην αὐτὴν ὅτι ἀφοῦ ἀπεφάσισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κρατήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς ἑαυτὸν τῆς ἐγκρίσεως παντὸς ἐμμέσου φόρου, ὅτι οἱ περιορισμοί, τοὺς ὁποίους θέτει εἶναι πλέον περιττοί. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ περιορισμοὶ ἐτέθησαν ὅπως μὴ γίνωνται ἐκ κακῆς ἀντιλήψεως καταχρήσεις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἀφοῦ ἐγένετο χρῆσις καταχρήσεως καὶ ἀπεφάσισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κρατήσῃ τὸ veto καὶ ἀκόμη καὶ τὴν τροποποίησιν τῶν ἀποφάσεων, νομίζω ὅτι οἱ περιορισμοὶ πρέπει νὰ λείψωσι, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν κατά τινα τρόπον νὰ γίνῃ κατάχρησις, καθ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἶναι τόσον ἄμοιρος τῶν ἀναφυομένων ζητημάτων, ἔχει ὅμως τὸ κακὸν ὁ περιορισμός, ὁ ὁποῖος τίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον κατὰ τὴν περίστασιν νὰ ἐξέλθῃ τοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ νόμος καὶ μεγαλείτερα φορολογικὰ μέτρα νὰ τίθενται χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ μὴ ἐγκρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ δικαίωμά του. Μοὶ ἐπιτρέπεται ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ εἴπω καὶ κάτι ἄλλο καὶ τὸ ὁποῖον συνιστῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι γενικὰ φορολογικὰ συστήματα δὲν δύνανται νὰ κανονίζουν τὰ τοῦ δήμου Ἀθηνῶν καὶ τὰ τῶν κοινοτήτων 300 κατοίκων· εἶναι τόσον ἄτοπον τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῇ κανείς, ὅστις δήποτε, νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἐναντίον. Καὶ οἱ φορολογικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι διέπουν ἕνα δῆμον ὡς τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου ὁ προϋπολογισμὸς ἐλπίζομεν ὅτι θὰ φθάσῃ σὺν τῷ χρόνῳ εἰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, δὲν δύνανται νὰ διέπωνται ὑπὸ κανόνων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διέπονται οἱ ἄλλοι δῆμοι. Εἰς τοὺς δήμους, οἵτινες ἔχουσιν ἄνω τῶν ἑκατὸν χιλιάδων κατοίκων, ὡς τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, μοῦ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς νὰ κανονίζωσιν μόνοι τὰ ἔσοδά των. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἐνῷ διεκτραγῴδει τὴν κατάστασιν τῶν σχολείων, ἔλεγεν ἐξ ἄλλου ὅτι δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν, ἀφοῦ κατὰ τὴν κρίσιν του, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν τοῦ παρεῖχε τὰ μέσα...

§436Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν πιστεύω νὰ ἔλεγε τοῦτο. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν δῆμον. Δῆμοι ἔχοντες ἄνω τῶν δέκα χιλιάδων κατοίκων κατασκευάζουν μόνοι των τὰ σχολεῖα.

§437Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σᾶς ἀπαλλάσσω τῆς τοιαύτης παρατηρήσεως καὶ τὴν παραπέμπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ δῆμος εἶναι ὀφειλέτης καὶ κρατεῖ περισσότερα, ὥστε νὰ μὴ περισσεύωσιν εἰς αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν σχολείων. Νομίζω ὅτι δῆμοι ὡς τῶν Ἀθηνῶν δύνανται νὰ κανονίζωσιν μόνοι των ἀμέσους τινὰς φόρους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατάχρησις τοῦ τοιούτου δικαιώματος, διότι καὶ ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων οὐδέποτε θὰ ἔχῃ ἀντίληψιν, ὡς οἱ πρόεδροι ἐκείνων τῶν κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι ἐφορολόγησαν περιουσίας μὲ ποσὸν ἀνώτερον τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλ’ ὅταν δῆμοι τόσον μεγάλοι εἶναι ὑποτεταγμένοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἑκάστοτε, τοῦτο εἶναι σφάλμα, διότι ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοὺς μεγάλους δήμους τὴν δύναμιν νὰ αὐτοδιοικηθῶσιν, ἀφαιροῦμεν τὸ μεγαλείτερον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶναι νὰ κανονίζωσιν ἔν τινι μέτρῳ τὰ ἔσοδά των.

§438Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν προαγορευσάντων ὑποθέτω ὅτι ἐπείσθη πλήρως ἡ Βουλή, ὅτι δὲν ζητεῖ τίποτε ἄλλο ὁ Θεσσαλὸς ἀγρότης, εἰμὴ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, εἰμὴ τὴν ἰσότητα τῆς φορολογίας. Ἐν τῇ ἰσότητι τῆς φορολογίας χεῖρες γεωργικαὶ μὴ ἔχουσαι οὐδὲν ἄλλο κεφάλαιον, εἰμὴ αὐτὰς καὶ μόνον, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον δὲν θέλομεν νὰ καταδικάσωμεν, δὲν πρέπει νὰ καταβάλλωσιν ἐξ ἴσου τὸν φόρον. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὸ φάσγανον τοῦ τσιφλικιούχου δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ἐπιδράσῃ ἐν εἰκοστῷ αἰῶνι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Βουλῇ τῶν Ἑλλήνων. Διαμαρτύρομαι ὡς Θεσσαλὸς ἀγρότης καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν κατατυραννουμένων, καὶ τονίζω τὴν λέξιν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἵνα ἀκούσῃ τὴν φωνὴν ταύτην τῆς διαμαρτυρίας μου.

§439ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀνάγκη εἶναι νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἀδυνατώτερον.

§440Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀδυνατώτερος;

§441Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ τσιφλικιοῦχος.

§442Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδυνατώτερος εἶναι ὁ τσιφλικιοῦχος, ὁ ὁποῖος θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς φορολογίας καὶ ὄχι ὁ κολλίγος, ὁ ὁποῖος σήμερον θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ ἓν κτῆμα καὶ αὔριον θὰ πετιέται εἰς τὸ ἄλλο; Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω, μόνον ἀπὸ τῆς ἰσότητος τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διαμαρτυρίαν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Θεσσαλίας καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλει ἀπορρίψῃ τὴν λέξιν, ἡ ὁποία τίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρὸς καταστροφὴν τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ.

§443Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ λόγος τῆς διακρίσεως εἶναι, διότι ὁ φόρος θὰ ἐπιβαρύνῃ πρὸ παντὸς τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας. Ἐὰν ἦτο ἀληθὴς ὁ λόγος αὐτὸς δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν κατὰ τῆς διακρίσεως ταύτης. Μελετῶν ὅμως κανεὶς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται τὴν στιγμὴν ταύτην, δὲν εὑρίσκει τοιοῦτον τινα δικαιολογητικὸν λόγον. Ὁ φόρος δὲν ἐπιπίπτει ἐπὶ τοῦ μεγάλου γαιοκτήμονος, ἀλλ’ ἐφ’ ὅλων τῶν φορολογουμένων μελῶν τῆς κοινότητος, ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς ἑνὸς ἑκάστου. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον, ἐλέχθη καὶ ὑπὸ μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ μὴ περιβληθῇ μὲ τόσην ἐξουσίαν, ἐπειδὴ εἶναι πολλὰ τὰ μέλη τῆς κοινότητος, εἷς δὲ ὁ γαιοκτήμων καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πιεσθῇ. Τοῦτο καθ’ ὅσον ἀντελήφθην φέρεται ὡς λόγος τῆς διατηρήσεως τῆς διακρίσεως ταύτης. Δὲν εἶναι ὅμως ἀληθές, διότι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἐκπροσωπεῖ ὁλόκληρον τὴν κοινότητα καὶ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοῦ παρέχει ὁ νόμος. Ὅταν ὁ νόμος ἀπαγορεύῃ τὴν ἐπιβολὴν τοιαύτης φορολογίας εἰς τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον θὰ ἐπεθύμουν νὰ λάβω μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ποῖα ἄλλα δικαιώματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσωσιν ἐκβιαστικὰ κατὰ τοῦ γαιοκτήμονος τὰ κοινοτικὰ συμβούλια;

§444ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε σχετικῶς μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, ἵνα ἐννοήσω τὸ ἐρώτημά σας; Δηλαδὴ τί ζητεῖτε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς;

§445Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία, ἐὰν δὲ δὲν ἐλάβετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὴν μελετήσητε, εὐχαρίστως σᾶς λέγω τί λέγει. Ἐξ ὅλων τῶν ἀγορευσάντων ὑποθέτω ὅτι θὰ κατεδείχθη ἡ πρότασις ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ψηφισθῇ. Ζητοῦμεν νὰ ἀρθῇ ἡ διάκρισις τῆς φορολογίας. Ἐὰν τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς φορολογίας εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ὅλας τὰς κοινότητας τὰς αὐτονόμους, νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὰς κοινότητας τῶν τσιφλικιούχων.

§446Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δηλαδὴ θέλετε ἐξόντωσιν τῶν τσιφλικιούχων.

§447Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὸ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἤλθομεν νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐξόντωσιν τῶν τσιφλικιούχων δὲν εἶναι ὀρθόν.

§448ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι σεῖς, ἀλλὰ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἐπεχείρησαν καὶ ἔχομεν πεῖραν τούτου. Ἂν ἀφήσωμεν τὸ ἴδιον, θὰ συμβῶσιν ὅσα συνέβησαν. Ἡ Κυβέρνησις δὲ σύμφωνος πρὸς τὴν πολιτικήν της νὰ βοηθῇ τοὺς ἀσθενεῖς κατὰ τῶν ἰσχυρῶν, προσέρχεται ζητοῦσα τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ἵνα προστατεύσῃ τὸν ἀσθενῆ κατὰ τοῦ ἰσχυροῦ, ἀσθενὴς δὲ ἐνταῦθα εἶναι ὁ τσιφλικοῦχος, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ψῆφον, ἀπέναντι τοῦ ἰσχυροῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ κοινότης, ἥτις ἔχει πολλὰς ψήφους. Διὰ τοῦτο λοιπὸν λαμβάνομεν τὰ μέτρα αὐτά.

§449Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἐπὶ δύο λόγων στηρίζεται ἡ ἀντίκρουσις τῆς προτάσεώς μου. Ἡ πεῖρα ἡ καταδειχθεῖσα μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν τσιφλικίων καὶ ἡ ἐπανάληψις τοῦ αὐτοῦ λόγου κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νεαροῦ νόμου. Ἀλλ’ ἠρευνήθησαν ἐπακριβῶς καὶ ἐξηκριβώθησαν τὰ αἴτια τῆς πείρας ταύτης; Βεβαίως ὑπῆρξαν κοινοτικὰ συμβούλια, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης μάλιστα, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον φορολογίαν τρομακτικὴν ἀληθῶς. Ἀλλ’ ἔλαβεν ἀφορμὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ ποῖοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τοιαύτην φορολογίαν; Δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς λογικὸς ἄνθρωπος νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην γνώμην. Ἔπρεπε νὰ εἶναι κοινοτικὰ συμβούλια μωρὰ καὶ ἀνόητα διὰ νὰ ἐπιβάλουν φορολογίαν τρομακτικὴν 50.000 δρχ. εἰς τὸν μεγάλον ἰδιοκτήτην.

§450ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ λάβωμεν νομοθετικὸν μέτρον διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἀπὸ αὐτὴν τὴν κακοήθειαν.

§451Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἐζητήθη ἡ ἀντιστροφὴ τοῦ ἐπιχειρήματος. Ἀλλ’ ἡ ἀντιστροφὴ αὕτη προσκόπτει εἰς τὸν δεύτερον λόγον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπον ὅτι, λόγῳ τῆς ἁρπακτικῆς διαθέσεως τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων, πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα περιοριστικὰ τῆς δοθείσης αὐτοῖς δικαιοδοσίας, δὲν κατέδειξαν ὅμως καὶ ἀπὸ ποίαν διάταξιν νόμου θὰ ἀντλήσωσι τὰ δικαιώματα ταῦτα τὰ κοινοτικὰ συμβούλια διὰ νὰ ἐπιβάλλωσι τοιαύτην φορολογίαν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅταν ὁ νόμος τὰ περιορίσῃ.

§452Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ὡς διατυποῦται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, δὲν ἔχουν δίκαιον οἱ προαγορεύσαντες, ἰσχυριζόμενοι ὅτι γίνεται διάκρισις. Ἡ διάκρισις γίνεται μόνον εἰς τὸ ἀνώτερον ὅριον· διότι ὁ νόμος λέγει «ὅτι δύναται νὰ ὑπερβῇ». Ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος, ἔχομεν μίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνθυμώμεθα ὅτι εἰς τὸ ἀγροτικὸν κτῆμα τὸ Κούδεσι, τῆς χήρας Καρτάλη, τὸ ὁποῖον ἐνοικιάζεται 15.000 δρ. ἐπεβλήθη πρόσθετος φορολογία δραχ. 6000. Τὸ κτῆμα Λασποχῶρι, 17.000 στρεμμάτων ἐκτάσεως, ἐνοικιαζόμενον δρ. 28.000, τοῦ ὁποίου ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἀνέρχεται εἰς 3000 δρ., ἐκ τῶν ὁποίων παίρνει 2000 δρ. τὸ Δημόσιον καὶ 1000 δρχ. ἡ κοινότης, ἐπεβαρύνθη μὲ τὰ ἑξῆς πρόσθετα βάρη: (Ἀναγινώσκει). Εἶπον ὅτι θὰ ἀποκαλυφθῶσι πρὸ τοῦ κ. Μπενάκη· ἀλλ’ ἀπεκαλύφθησαν πρὸ τοῦ κ. Ζωγράφου, ὁ ὁποῖος κατέστησε πρότυπον ἀγροτικῶν κτημάτων τὰ κτήματά του, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπέβαλον τί νομίζετε, κύριοι; Ἐν συνόλῳ 29.500 δρ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰσότης, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ἐπιβάλουν.

§453Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι συντεταγμένα ἐκ προθέσεως (Θόρυβος).

§454Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐνόμιζον, ὅτι θὰ μοὶ ἔκαμνε τὴν χάριν νὰ μοὶ ἔλεγε τὸν λόγον τῆς ἐπιβολῆς ὑπὸ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων τῆς ὑπεροχῆς αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ ἰδιοκτήτου. Διὰ τίνων μέσων, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι δυνατὸν ἡ κοινότης νὰ ἀσκήσῃ τοιαύτην ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ ἰδιοκτήτου; Διὰ τίνος τρόπου;

§455ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ ἐκείνου τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε σεῖς νὰ παραχωρήσωμεν.

§456Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τί ζητοῦμεν ἡμεῖς;

§457ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ μέσον τῆς φορολογίας.

§458Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὴν ἐξίσωσιν.

§459ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν ποτὲ ἐλεύθερον τὸ Συμβούλιον. Εἶναι πολὺ λογικοὶ οἱ λόγοι οἱ ἀναγνωσθέντες ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ξηροῦ, διότι ἡ πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσωμεν ἄνευ ὁρίου λογικοῦ τὸ δικαίωμα τὸ φορολογικὸν τῶν κοινοτήτων ἐν γένει· προκειμένου ἐδῶ εἰδικῶς περὶ τῆς χρήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ πεῖρα καὶ πάλιν μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἀόριστον τὸ φορολογικὸν ὅριον, ὥστε νὰ φθάνῃ εἰς τὸ ποσοστὸν τῶν 50 ἑκατοστῶν τοῦ δημοσίου φόρου.

§460Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ γίνῃ 25% δι’ ὅλους.

§461Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἰσότητα ζητοῦμεν δι’ ὅλους.

§462ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ ποίους ὅλους; Κατὰ τῶν ἀποτελούντων τὴν κοινότητα οὐδεὶς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, ἀφοῦ ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων ἀποτελεῖ δικαίωμα αὐτῶν. Σεῖς λέγετε· ἀπαγορεύσατε εἰς τοὺς κατοίκους τσιφλικίων τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλουν αὐτοὶ εἰς ἑαυτοὺς φόρους· καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ· πρὸς τοῦτο ἀκριβῶς, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀδικίας, πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὰς κοινότητας ὡρισμένον ἀνώτατον ὅριον ἐπιβολῆς ἀμέσων φόρων, περὶ τῶν ὁποίων διαλαμβάνει ἡ διάταξις αὐτή, τὸ 50% τοῦ δημοσίου φόρου. Ὑποθέσατε ὅτι εἰς μίαν κοινότητα τσιφλικίου οἱ ἔχοντες νὰ εἰσφέρωσι ποσὸν 500 δραχμῶν αὐτοὶ οἱ 200 θὰ εἰσφέρωσι 500 δραχμάς, ὁ εἷς δέ, καίτοι πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὸ ¼, θὰ πληρώσῃ 5000 δραχ. Δὲν εἶναι νομίζω δίκαιον.

§463Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξηρέθησαν τῆς φορολογίας τὰ μεταλλεῖα.

§464ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι εἰδικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ὁρίζει τὴν φορολογίαν αὐτῶν.

§465Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι περίστασις νὰ τὰ ὑποβάλωμεν καὶ αὐτὰ εἰς μίαν φορολογίαν.

§466ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁρίζεται φορολογία εἰς τὸν νόμον τὸν κείμενον.

§467Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸ ἠξεύρω.

§468ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θεωρῶ ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς τοῦτο.

§469Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὅταν μία κοινότης ἔχῃ τὸ εὐτύχημα νὰ ἔχῃ μεταλλεῖον εἰς τὴν περιφέρειάν της, διατί νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται καὶ αὐτό;

§470ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διότι ἐκρίθη ὅτι ὁ φόρος τῶν μεταλλείων δὲν ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ μεγαλείτερος παρ’ ὅσον ὁρίζεται εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τούτου. Ἐκρίθη ὅτι διὰ τὸ συμφέρον αὐτῆς ταύτης τῆς χώρας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπιβληθῇ μείζων φορολογία ἐπὶ ζημίᾳ ὅλης τῆς χώρας. Ἀλλὰ μοὶ ζητεῖτε τὸν λόγον διὰ τίνα λόγον ἐτέθη ἡ διάταξις αὐτή. Ἐτέθη διότι ἡ Βουλὴ ἐθεώρησε ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Σήμερον δὲν τὴν θίγομεν.

§471Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ διὰ νὰ τὴν θίξωμεν. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ἡ φορολογία τῶν μεταλλείων, ὅταν δὲν ἐπωφελῆται τὸ Κράτος τῶν μεταλλείων, εἶναι μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐντελῶς παράλογον ἡ κοινότης, εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας κεῖται τὸ μεταλλεῖον, νὰ μὴ ἐπωφελῆται ἑνὸς τοιούτου πόρου. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν πάντας, πολίτας καὶ ἀγρότας, νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἀφορολογήτους καὶ τοὺς ἐκμεταλλευομένους τὰ μεταλλεῖα Ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἄλλοτε. Ὅλα τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὰς κοινότητας φορολογοῦνται κατὰ τὸ ἄρθρον 26, ἢ μόνον τὰ προϊόντα τῆς κοινότητος;

§472ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὰ εἰσαγόμενα ἔχουν τὸν ἔμμεσον φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς πάντα.

§473Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§474ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως. Ὁμιλεῖτε περὶ ἐμμέσων φόρων, διὰ τοὺς ὁποίους προβλέπει εἰδικὴ διάταξις τοῦ νόμου.

§475Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, κύριοι βουλευταί, διηρμήνευσεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς ἡμᾶς ὅλους τοὺς ἐκ Θεσσαλίας βουλευτάς, ὅτι εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πολὺ δικαίως, ὡς προστάτρια παντὸς κινδυνεύοντος νὰ ἀδικηθῇ ἐξ οἱασδήποτε πράξεως τοῦ νόμου, διηρμήνευσε, λέγω, πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προστατεύσῃ τοὺς τσιφλικούχους κατὰ τῶν παρεκτροπῶν εἰς τὰς ὁποίας ἠδύναντο νὰ ἀγάγωσι τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα οἱ διάφοροι κάτοικοι τῆς κοινότητος. Οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι καὶ ἐγὼ δὲν εἴχομεν σκοπὸν νὰ φέρωμεν ἀντίρρησιν εἰς τὴν τοιαύτην τῆς Κυβερνήσεως πρόνοιαν, ἀλλ’ ἀκούσατε τὴν διάταξιν πῶς ἔχει ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία. Τί λέγει ἡ διάταξις αὕτη; Ἐξαιρεῖ τὰ τσιφλίκια ἐκεῖνα ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι κοινότητες, τὰ ὁποῖα ὅμως ἀπολαμβάνουσι καὶ τῶν πλεονεκτημάτων τῆς κοινότητος. Πᾶσα δαπάνη, τὴν ὁποίαν προϋποθέτει ὁ νόμος, ὅτι δύναται νὰ ἐνεργηθῇ ἐντὸς τοῦ τσιφλικίου αὐτοῦ, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Εἰς τὴν περίστασιν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τσιφλίκια 150 κατοίκους μόνον ἔχοντα δὲν ἀποτελοῦσιν οὔτε ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς κοινότητα, ὄντα προσηρτημένα εἰς ἄλλην, τί γενήσεται; δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν τσιφλικίων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Βελέντζας, δὲν ὁμιλῶ καὶ περὶ ἐκτάσεων στρεμμάτων, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος εἰς τὸν ὁρισμὸν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ Τουρκικὴ λέξις τσιφλίκι περιλαμβάνει τὸ κτῆμα καὶ τὸ σύνολον τῶν ἐργαλείων πρὸς καλλιέργειαν ὡρισμένης ἐκτάσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ἓν μόνον ζευγάρι—ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ τῶν τσιφλικίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κατοικίας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσωσι κοινότητα καὶ προσηρτήθησαν εἰς ἑτέραν κοινότητα. Περὶ αὐτῶν ὁμιλῶ καὶ φρονῶ ὅτι καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μὲ τὰ ἔχοντα ἐντὸς αὐτῶν κοινότητα.

§476ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐκεῖ ὅπου οἱ δέκα θὰ φορολογῶνται μέχρι 50% θὰ ἦτο ἄδικον ὁ εἷς νὰ φορολογῆται μέχρις 25%.

§477Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτῆς τῆς ἰσχυρογνωμοσύνης ὑποστηρίζετε τὰ ἀντίθετα τόσον καθαροῦ πράγματος, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἐννοήσω. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 26 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 27).

§478Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§479ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ὅλοι θέλομεν νὰ τελειώσωμεν τὴν Δευτέραν, ὥστε ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ νὰ τελειώσωμεν. Ἔχομεν ἀκόμη νὰ ψηφίσωμεν αὔριον τὸν νόμον περὶ καπνοῦ καὶ τὸν νόμον περὶ ζύθου.

§480ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβάλλω τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§481Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἐξέφερον πρὸ ὀλίγου οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωσιν ἀφορολόγητοι ὁρίζοντες μικρᾶς φορολογίας εἶναι μάταιοι, διότι τὸ ἄρθρον 59 ἐπιτρέπει εἰς τὸν πρόεδρον καὶ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ ἐπιβάλωσι φορολογίαν μεγαλητέραν διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἐν τοῖς λειβαδίοις διαμενόντων ζώων. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἄμεσος φορολογία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ δὶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Τὰ λειβάδια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται ἄμεσος φορολογία ὡρισμένου ποσοστοῦ 11%, ἤτοι δημόσιος φόρος 8%, δημοτικὸς φόρος 3%, καὶ δυνάμει τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 36 καὶ ἄλλη ἐπὶ τῶν προϊόντων, ἐπιβάλλεται δηλ. φορολογία 13%, διὰ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου θὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἑτέρα ἄμεσος φορολογία διὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐν τοῖς λειβαδίοις βοσκόντων ζώων. Οὕτω δὲ ἐνῷ φορολογῆται ἕν θερινὸν λειβάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον βόσκουσι 5.000 πρόβατα, μὲ 13%, ἂν ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν βοσκόντων ζώων πρὸς 20 λεπτὰ ἕκαστον, θὰ ἔχωμεν καὶ ἑτέραν ἄμεσον φορολογίαν, ἤτοι θὰ εἶναι μεγαλητέρα ἂν βόσκωσι μεγάλα ζῷα, οὕτω δὲ ἡ φορολογία, ἡ ὁποία θὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸ λειβάδιον, θὰ εἶναι 15 καὶ 16% ἐπὶ τῆς προσόδου τοῦ λειβαδίου. Ἐξῄρεσεν εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν λειβαδίων, διότι, ὡς εἶχε τὸ ἄρθρ. 56 ἐπεβάλλετο καὶ αὐτή, ἂν δὲ συμπέσῃ τὸ κτῆμα αὐτὸ νὰ περιέχῃ καὶ ὑλοτομήσιμον ξυλείαν, ὅπως εἶναι ὅλα τὰ λειβάδια, καὶ ἐπιβληθῇ καὶ ἡ φορολογία τοῦ ἄρθρου 61 τοῦ νόμου περὶ δήμου καὶ κοινοτήτων καὶ ἐπιβάλλεται τέλος ἴσον πρὸς τὸ ἥμισυ τοῦ δημοσίου φόρου, ἔχομεν τέσσαρας φορολογίας, ἂν ἐπιβάλωμεν καὶ τὸν ἔρανον τοῦ 1% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κτήματος τούτου ἔχομεν, κύριοι βουλευταί, πέντε φορολογίας, ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀμέσου δημοτικῆς φορολογίας, δημοτικὴν εἰσφοράν, ἔρανον ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινότητος 2% καὶ φόρον ἐπὶ τῶν δασῶν. Ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, σᾶς ἐρωτῶ· ποῦ ἠκούσθη νὰ ἐπιβάλληται φορολογία δημοτικὴ ἄμεσος ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινότητος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ 300 κατοίκους καὶ νὰ ἐπιβαρύνηται τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ καλλιεργησίμους γαίας συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζώων κατὰ 20%; Ἀλλ’ ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ φορολογία τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον πληρώνει πᾶς ἰδιοκτήτης καὶ ἡ ὁποία θὰ αὐξήσῃ, καὶ πρέπει νὰ αὐξήσῃ, τί θὰ γίνῃ ὁ ἰδιοκτήτης ἑνὸς τσιφλικίου, τὸ ὁποῖον περιέχει βοσκησίμους γαίας; Θὰ καταντήσῃ νὰ πληρώνῃ φόρους 25%. Ἐρωτῶ ἂν εἶναι δίκαιον καὶ ἂν πρέπῃ νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρ. 27 ὡς ἔχει καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρέσῃ τὰ βόσκοντα ζῷα. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὁρίσῃ ἔστω καὶ 3 καὶ 4% ἐπὶ πλέον τοῦ δημοσίου φόρου, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ λειβαδίου τί θὰ πληρώνῃ, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν προέδρων καὶ τῶν συμβούλων τῆς κοινότητος. Ἂν δὲ ἐξετάσωμεν τὸν σκοπὸν τῆς φορολογίας αὐτῆς, βάσις, τῆς ὁποίας εἶναι ἡ ὠφέλεια πάντων, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ὁποίου θὰ καταβάλῃ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τσιφλικίου, δὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τίποτε, ἀλλὰ θὰ πληρώνῃ διὰ ἔργα δῆθεν ἐπωφελῆ διὰ τὴν κοινότητα. Βεβαίως οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι πρέπει αἱ κοινότητες νὰ ἐνισχυθῶσι καὶ νὰ παρασχεθῶσιν εἰς αὐτὰς τὰ μέσα διὰ νὰ ζήσωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δοθῶσι τὰ μέσα αὐτὰ διὰ τῆς δημεύσεως τῶν περιουσιῶν, διότι τοῦτο δὲν στηρίζεται εἰς κανένα νόμον, εἰς κανὲν δίκαιον, καὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τοὺς προέδρους καὶ τοὺς συμβούλους τῆς κοινότητος νὰ ἐπιβάλωσι τερατώδη φορολογίαν, ἡ ὁποία ἐξικνεῖται, ὅσον καμμία ἄλλη φορολογία μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 25%! Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν, ἀλλ’ ἐξαιρέσῃ τὰ ἐνδιαιτώμενα ζῷα ἐν τοῖς τσιφλικίοις, ἵνα οὕτως ἡ φορολογία εἶναι δικαία. Ἡ διάταξις δὲ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει καὶ ἕτερον κακὸν ἀσχέτως πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν τσιφλικίων, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἐνδιαιτῶνται τὰ ζῷα, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς κοινότητος. Εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ὅτι ἡ κτηνοτροφία θὰ καταστραφῇ καὶ ὄντως θὰ καταστραφῇ μέγας πλουτολογικὸς παράγων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι συμβαίνει τὸ ἄτοπον ὥστε οἱ κτηνοτρόφοι νὰ νέμωνται τὰς βοσκὰς τῶν κοινοτήτων, νὰ νέμηται ὅλην τὴν περιουσίαν τῶν λειβαδίων ὡρισμένη τάξις ἀνθρώπων. Ἐκ τοῦ πείσματος τούτου πλέον αἱ γεωργικαὶ τάξεις καὶ ἐξ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον συνέβαινε πρότερον δι’ ἐθνικὴν ἀνάγκην, ἀφ’ οὗ ἐπεβάλλετο φορολογία διὰ τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς, ἡ ὁποία πράγματι δὲν εἶναι φορολογία, ἀλλὰ διὰ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ βόσκωσιν ὡρισμένοι ἄνθρωποι ζῷα πέραν τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος, εἶναι δὲ βέβαιον ὅτι σπανιώτατα οἱ κτηνοτροφικοὶ πληθυσμοὶ πλειονοψηφοῦσιν ἀπέναντι τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως ἐξηναγκάσθησαν νὰ κάμουν τὴν καταδολίευσιν τῆς διανομῆς ἀνὰ 50 ζῷα εἰς τὸν πατέρα καὶ τοὺς υἱούς, ὅπερ ἐγένετο πρὸς ἀποφυγὴν τῆς φορολογίας, ἥτις ἐπεβλήθη αὐτοῖς. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβάλωμεν διπλῆν φορολογίαν διὰ τὰς κοινότητας διὰ νὰ κάμωμεν δῆθεν ὑδραγωγεῖα, ὁδοὺς καὶ ἄλλα ἔργα ἀνεκτέλεστα; Καὶ ἐνθυμοῦμαι εἰς κἄποιον χωρίον τῆς Φθιώτιδος καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μνήμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, εἶχον βάλει εἰς τὸ μυαλό τους ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωσιν ὑδραγωγεῖον καὶ ὅταν ἐπῆγεν ὁ κ. Ὑπουργός, νομομηχανικὸς ὢν τότε ἐν Φθιώτιδι, ἐτράβηξε, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, τὰ μαλλιά του, διότι τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦτο θὰ ἀπήτει δαπάνην 100.000 δραχμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τυραννήσωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἰδιοκτησίαν....

§482ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ μίαν βελτίωσιν. Λοιπὸν ἀφήσατέ το νὰ ψηφισθῇ, διότι οὐδὲν ἄλλο ἐπιτυγχάνεται παρὰ ἡ μὴ ψήφισις καὶ αὐτοῦ.

§483Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ σταματῶ. Μὴ νομίζετε ὅτι τὸ κάμω ἀπὸ προθέσεων κωλυσιεργικῶν.

§484ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάθε ἄλλο, τὸ κάμετε διότι θέλετε τὸ καλύτερον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 28).

§485Ν. ΞΗΡΟΣ. Τί θὰ γίνῃ διὰ τὰ δάση;

§486Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ¼.

§487ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δέχομαι.

§488Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κάμνετε διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἰδιωτικῶν, μοναστηριακῶν καὶ δημοσίων δασῶν καὶ διὰ τῆς διαφορᾶς τῆς φορολογίας θέτετε τὰ δάση τοῦ δημοσίου ἐκτὸς συναγωνισμοῦ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 28 ὡς ἐτροποποιήθη).

§489ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 29. (Ἀναγινώσκεται).

§490Θ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ ἄρθρον 64 τοῦ νόμου ΔΝΖʹ ἀναγράφει τὰς διαφόρους ὑποχρεωτικὰς δαπάνας τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπεν εἰς ταύτας νὰ προστεθῶσι καὶ δαπάναι πρῶτον αἱ διὰ τὴν συντήρησιν ὑπαρχόντων ἔργων ὑδρεύσεως, δεύτερον αἱ δαπάναι καθαριότητος καὶ τρίτον αἱ δικαστικαὶ δαπάναι. Τὴν πρότασιν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεδέχθη ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὴν προσέθεσεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον. Ἀλλ’ ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ἀναγκαίαν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 5 ἐδάφιον εἰς τὸ τέλος τὴν προσθήκην: «τῶν ἐκ προγενεστέρων τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ συμβάσεων ὑποχρεώσεων κανονιζομένων κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ ἐδάφιον 11». Ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινε τὴν προσθήκην τῆς διατάξεως ταύτης, διότι ἐθεώρει ὅτι διὰ τῶν ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν θὰ ἐμειοῦντο αἱ εἰσπράξεις καὶ ἑπομένως θὰ ἐμειοῦντο αἱ ἐγγυήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκ συμβάσεως πρὸς τὰς Τραπέζας ὑποχρεώσεις.

§491Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν νὰ ἀναγράψῃ καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ἐκθέτων.

§492ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι αὐτονόητον αὐτό. Προστίθεται.

§493ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 30). Ἄρθρον 31. (Ἀναγινώσκεται).

§494ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διαγράφεται.

§495ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 31 διαγράφεται. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 32–34). Ἄρθρον 35. (Ἀναγινώσκεται).

§496Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Εἰς τὴν εʹ περίπτωσιν τοῦ τελευταίου ἐδαφίου νὰ προστεθῇ «ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ κατασκευῆς ναοῦ ἢ φιλανθρωπικοῦ καταστήματος».

§497ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἐξυπακούεται. Ἄς τεθῇ.

§498ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 35, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 36). Τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 37 καὶ 38 διαγράφονται. Ἄρθρον 39. (Ἀναγινώσκεται).

§499Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐδῶ ἀντὶ «παντὸς εἴδους σύμβασιν μετὰ δήμου» νὰ τεθῇ «δι’ ἐργολαβείας, διότι ὑποθέσατε ὅτι εἷς ἐνοικίασε τὸ σπῆτί του διὰ σχολεῖον, ἄρα δὲν δύναται νὰ εἶναι μέλος τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου.

§500ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήσαμεν νὰ τελοῦν μακρὰν πάσης συμβάσεως, οἱ ἀποτελοῦντες τὰ συμβούλια.

§501Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, καθ’ ἣν δὲν δύνανται νὰ ἐκλεγῶσιν καὶ οἱ βουλευταὶ ὡς μέλη τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, διότι θὰ παρουσιασθῇ, ὥστε ὁ Νομάρχης νὰ τιμωρῇ τὸν βουλευτήν, διότι ἀπουσίαζεν ἀπὸ τὴν συνεδρίασιν.

§502ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ δέχομαι.

§503ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 39 ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 40–42). Ἄρθρον 43. (Ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ 43 ὡς ἔχει, εἶτα τὰ 44–54 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 55).

§504Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 55 ὡς ἔχει εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι κατὰ τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ πληρωμῆς τῶν ἀπολύτως ἀπαιτουμένων δαπανῶν διὰ τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, ἐπληρώνοντο μόνον οἱ δήμαρχοι. Ἐγὼ κάμνω μίαν τροπολογίαν καὶ ζητῶ νὰ πληρωθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἄλλως θὰ τεθῶσιν εἰς τὸ πεμπτημόριον.

§505Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ 55 ὡς ἐτροποποιήθη, τὰ 56 καὶ 57 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 58).

§506Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου κλπ».

§507ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, γίνεται δεκτή. (Ψηφίζεται τὸ 58 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 59).

§508Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 59 ἄρθρου, τὴν ὁποίαν ἀπορῶ πῶς δὲν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός. Πρόκειται νὰ παρασχεθῇ βοήθημα εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἕνα δῆμον ἐπὶ 35 ἔτη καὶ εἶναι λυπηρὸν νὰ μείνῃ εἰς τοὺς δρόμους. Ἄλλως τε, κ. Ὑπουργέ, δὲν ζητοῦμεν νὰ δοθῇ σύνταξις πολιτική, νὰ δοθῇ σύνταξις προσωπική.

§509ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω τοιοῦτον δικαίωμα ἐγώ. Ψηφίζεται τὸ 59 ὡς ἔχει, τὸ 60 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 61.

§510Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῶν κοινοτήτων. Περὶ ταύτης εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι δὲ ἐντελῶς τοπικῆς φύσεως.

§511Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Γίνεται δεκτή. (Ψηφίζεται τὸ 61 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου).

§512ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ καπνοῦ τῶν νέων χωρῶν καὶ τῆς φορολογίας αὐτοῦ καὶ περὶ μονοπωλίων».

§513Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τῆς γενομένης εἰς αʹ ἀνάγνωσιν συζητήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς παρατηρήσεων ἀφ’ ἑτέρου, ἤχθημεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν ὡρισμένων διατάξεων· οὕτως ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τῆς Νέας Ἑλλάδος εἰς τὴν Παλαιὰν εἰσαγωγὴ καπνοῦ εἰς φύλλα, ἑπομένως εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ βιομηχανία αὐτῶν. Ἡ σπουδαιοτάτη τροπολογία, ἡ ὁποία γίνεται, ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅτι ἐκ τῶν ποιοτήτων, τὰς ὁποίας ὡρίζομεν, ἀφήνομεν μόνον τρεῖς, καταργοῦμεν μόνον τὴν τελευταίαν, ὁρίζοντες ἑπομένως τὴν τιμὴν τῆς τελευταίας ποιότητος δραχ. 6 διὰ καπνὸν καὶ 7 διὰ σιγαρέττα, 8 καὶ 10 δραχ. τῆς δευτέρας, καὶ ἡ πρώτη μένει ἐκείνη, ἡ ὁποία ἦτο, ἀλλ’ ὁρίζομεν προσθέτως ὅτι ἡ τιμὴ τῆς λιανικῆς πωλήσεως τῶν δύο τελευταίων ποιοτήτων, διότι ἡ ἀνωτάτη δὲν ἔχει τόπον περιωρισμένον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, παρὰ μένει εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ ἡμίσεως τοῦ φόρου. Αὐταὶ εἶναι αἱ κυριώτεραι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὰ ἄλλα αἱ τροπολογίαι εἶναι αἱ αὐταί. Εἶναι αἱ κυριώτεραι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή. Ἐπίσης δὲ εἶχεν ὑποβληθῇ καὶ τροπολογία, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ φύλλων καπνοῦ διὰ κατασκευὴν πούρων, ἡ ὁποία ἐπίσης γίνεται δεκτή.

§514ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§515Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 πῶς ἄλλως θὰ ἐπιτρέπηται νὰ χρησιμοποιῆται ὁ καπνός, ἂν δὲν ἔπρεπεν ὁ νομοθέτης νὰ ὁρίζῃ τοῦτο, ὅπως ὡρίσθη;

§516Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ εἶναι μία διάταξις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι μόνον δύνασθε νὰ στρίφητε σιγαρέττα πρὸς ἀτομικὴν χρῆσιν, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ κάμητε ἄλλην χρῆσιν, ὅπως ἔχει εἰς ἄλλα μέρη.

§517Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει, κ. Ὑπουργέ, ὅτι: «ἐπιτρέπεται μόνον εἰς τοὺς καταναλωτὰς νὰ κατασκευάζωσι σιγαρέττα». Πῶς, μὲ τὰ πόδια τους;

§518ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι· ἔχει τὴν φράσιν διὰ τῆς χειρός. Καὶ ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ κράτη.

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§520ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ἐτροποποιήθη.

§521ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3 –17, 18 ὡς ἐτροποποιήθη, 19, 20–23 ὡς ἐτροποποιήθησαν, 24, 25, 26, 27 καὶ 28 ὡς ἐτροποποιήθησαν, 29, 30, 31 ὡς ἐτροποποιήθη, 32, 33, 34, 35 καὶ 36 ὡς ἐτροποποιήθησαν). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ 1 ἄρθρον). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§522Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ μίαν τροπολογίαν.

§523ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου συνδρομῆς εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου διὰ τὸ ἔτος 1914 καὶ περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ σταθερῶν πόρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§524ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ κάμωμεν καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13 «περὶ ὡρῶν ἐργασίας» καὶ νὰ ἔμβωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§525ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεών τινων τοῦ νόμου 271 «περὶ κανονισμοῦ χρονικοῦ ὁρίου ἐργασίας εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ πρατήρια». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§526Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει: Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ αὐτοῦ νόμου μετὰ τὰς λέξεις «καταστημάτων ἀποικιακῶν» προστίθεται ἡ λέξις «καπνοπωλείων», αἱ δὲ λέξεις: «ἰσχύει ἡ γενικὴ διάταξις» ἀντικαθίστανται διὰ τῶν λέξεων «ἰσχύουν αἱ γενικαὶ διατάξεις». Ἀναμφισβητήτως καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κοινοῦ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, αἱ ὧραι τῶν καπνοπωλείων πρέπει νὰ αὐξηθῶσιν οὕτως.

§527Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομία.). Εἶναι τὸ 2 ἄρθρον. Τὸ 1 ἄρθρον δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτοῦ.

§528Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁμιλεῖ.

§529Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§530ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§531Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομία.). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τὰ κουρεῖα κατὰ κοινὴν συναίνεσιν καὶ τῶν ἐργοδοτῶν καὶ τῶν ἐργαζομένων ἀντὶ «μέχρι τοῦ μεσονυκτίου» κατὰ τὸ Σάββατον ζητοῦσι νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ μέχρι τῆς πρώτης ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον». Πρέπει νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§532ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἐπὶ τοῦ 3 ἄρθρου.

§533Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς διατάξεως τῶν κουρέων καὶ καπνοπωλῶν, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰ ἄλλα, καθόσον διὰ τῆς τροπολογίας, ἥτις ἐπέρχεται εἰς τὰ πρατήρια, παρεμποδίζεται ἡ λειτουργία τῶν νυκτερινῶν σχολῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸν Νομάρχην διὰ μακρῶν καὶ ἐν λεπτομερείᾳ λέγων, ὅτι δὲν θὰ λειτουργήσῃ οὐδεμία νυκτερινὴ σχολὴ καὶ ἑπομένως οἱ ὑπάλληλοι τῶν καπνοπωλείων καὶ τῶν ἄλλων καταστημάτων ὡς καὶ οἱ ἐμποροϋπάλληλοι θὰ μένωσιν εἰς τοὺς δρόμους ὅπως καὶ πρίν.

§534ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. — Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Συζήτησις τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐξωτερικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος. Ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Καλλέργης.

§535Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἐκ τῆς μακρᾶς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεως προέκυψαν δύο τινά· πρῶτον ὅτι ὑπάρχει μέγα ἔλλειμμα εἰς τὸν ἔκτακτον προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ κατὰ δεύτερον λόγον, ὅτι ἔχομεν τοιοῦτον ἔλλειμμα καὶ εἰς τὸν τακτικὸν προϋπολογισμόν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ ζήτημα τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπῆρξε μεγάλη διαφωνία μεταξὺ τῶν ῥητόρων τῆς συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, συνεφώνησαν δὲ πάντες κατ’ ἀρχήν, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ καλυφθῇ δι’ ἐκτάκτων πόρων· ἑπομένως δὲν ὑπῆρξε διαφωνία παρὰ μόνον ὡς πρὸς τὸ ποσόν, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ τὸ ἔλλειμμα, ὅπερ κατὰ τοὺς μέν, θ’ ἀνέλθῃ εἰς 300.000.000 καὶ κατὰ τοὺς δέ, εἰς 600.000.000 δραχ. Ἐν τῇ συζητήσει περὶ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν τακτικῶν δαπανῶν, ἡ διαφωνία ὑπῆρξε ῥιζικωτέρα. Κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 29.000.000, κατὰ τὸν εἰσηγητὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 42.000.000 καὶ καὶ κατὰ τοὺς ῥήτορας τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς 50.000.000 δραχ. Δὲν εὑρέθησαν ἐπίσης σύμφωνοι καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, οἱ δὲ κύριοι συνάδελφοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησαν, ὅπως τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, καλυφθῇ διὰ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ Κράτους, ὑποδείξαντες καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐκατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν ὡς σπαταλήσασαν τὸ δημόσιον χρῆμα εἰς δαπάνας περιττάς. Ἐὰν ὅμως ὑπῆρξε σημεῖόν τι σκοτεινόν, σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν ἀμφιβολίας εἰς τοὺς ἐντελῶς ἀμερολήπτως παρακολουθοῦντας τὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεις, τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι τὸ τῶν περιττῶν δαπανῶν. Ἐὰν δηλονότι ἐγένοντο πραγματικῶς περιτταὶ δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας δέον ν’ ἀποδώσωμεν τὸ ἔλλειμμα ἢ καὶ μέρος τοῦ ἐλλείμματος τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ ἐὰν τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ προέκυψεν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπείσθην ὅτι πραγματικῶς ὑπάρχουσι δαπάναι, τὰς ὁποίας εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις δὲν δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν οὔτε ἀπαραιτήτους, οὔτε ἀναγκαίας, ἀλλὰ καὶ οὔτε ἴσως καὶ ὠφελίμους, καθ’ ὃν τρόπον ἐφηρμόσθησαν τὰ νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Μετὰ τὸν πόλεμον, ἐκ τῆς δημιουργηθείσης νέας καταστάσεως τῶν πραγμάτων, ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι ὅλων τῶν Ὑπουργείων, μόνον δ’ αἱ δαπάναι τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἔδει σημαντικῶς νὰ ἐλαττωθῶσι, διότι ἐξέλειπον ὡρισμένοι σκοποὶ πρὸς οὓς ἐγένοντο αὗται. Ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν παλαιῶν τούτων ἀναγκῶν, καὶ ἑπομένως δαπανῶν, ἔπρεπε νὰ προκύψῃ (κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου) οἰκονομία ἐν τῷ νέῳ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου δραχμῶν 1.600.000. Καὶ προβαίνω νῦν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἐκλειψασῶν τούτων ἀναγκῶν ἕνεκα τῆς μετὰ τὸν πόλεμον δημιουργηθείσης καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Αἱ δαπάναι αὗται εἶναι τριῶν κατηγοριῶν. Πρῶτον, αἱ δαπάναι πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας καὶ Παιδείας ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ καὶ ταῖς νήσοις, αἵτινες ἐν μέρει κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, ἀλλὰ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐν τῷ μέλλοντι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. Δεύτερον, δαπάναι αἵτινες ἐγένοντο τακτικῶς ἐν τῷ παρελθόντι πρὸς ὡρισμένον ἐθνικὸν σκοπὸν καὶ αἵτινες σήμερον δὲν ὑφίστανται. Τρίτον, δαπάναι πρὸς συντήρησιν 13 Προξενείων, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων Ἑλληνικῶν χωρῶν κατηργήθησαν, εἶναι δὲ ταῦτα τὰ Προξενεῖα Θεσσαλονίκης, Ἰωαννίνων, Ἐλασσῶνος, Πρεβέζης, Ἀργυροκάστρου, Σερρῶν, Ἁγίων Σαράντα, Φιλιππιάδος, Μοναστηρίου, Καβάλλας, Σάμου καὶ Χίου. Ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω λόγων ἔπρεπε νὰ προκύψῃ περίσσευμα ἢ μᾶλλον ἐλάττωσις δαπανῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 1.600.000 δραχ. Ἀλλ’ ἀντ’ αὐτῶν ἔχομεν, ἐν πρώτοις, τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὑποβληθέντα τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ κ. Στρέϊτ, ὁ ὁποῖος περιέχει πραγματικῶς ἐλάττωσιν δαπανῶν 1.085.633 δρχ. Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου προκύπτει, ὅτι πραγματικῶς ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συντάξῃ προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος νὰ περιλαμβάνῃ πάσας τὰς ἀνάγκας καὶ πάσας τὰς αὐξήσεις τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τῶν ἐσχάτως ψηφισθέντων νέων νόμων καὶ ἐν ταὐτῷ νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν ἢ μᾶλλον ἐλάττωσιν δαπανῶν ἐν συνόλῳ 928.000 δρχ. δηλαδὴ περίπου 1.000.000 δρχ. Παραδέχομαι ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ συνόλου τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἠδύνατο ν’ ἀνέλθῃ εἰς 1.600.000 δρχ., ποσὸν εἰς ὃ ἀνέρχονται αἱ ἐκλείψασαι δαπάναι, καὶ ὅτι ἑπομένως ἔδει νὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν δαπανῶν ἐν τῷ συνόλῳ μόνον 1.000.000 δρχ., διότι ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰς ἐλαττώσεις δαπανῶν εἴχομεν καὶ αὐξήσεις τινὰς ἕνεκα τῶν ψηφισθέντων νέων νόμων. Οὕτω ηὐξήθη τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ηὐξήθη τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, ηὐξήθη τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν φαίνεται ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τοῦτο δέον ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ὅτι δὲν ἀνεγράφη ἐν αὐτῷ ἡ ἐλάττωσις, ἡ προερχομένη ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Προξενείων, περὶ ὧν ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου. Ἑπομένως ἔχομεν αὐξήσεις εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, κατὰ δὲ τὸν πρῶτον ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν ἔχομεν ἐλαττώσεις μόνον ἐκ δρχ. 1.200.000 εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν. Ἡ ἐλάττωσις αὐτὴ τοῦ 1.200.000 δρχ. σᾶς πείθει, ὑποθέτω, ὅτι εἶχον δίκαιον ἰσχυριζόμενος ὅτι κατὰ πολὺ αἱ ἐξωτερικαὶ δαπάναι ἠλαττώθησαν. Δυστυχῶς διὰ λόγους εὐνοήτους δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας περὶ τῶν δαπανῶν τούτων. Καὶ οὕτως εἶχον τὰ πράγματα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ηὐξήθησαν ἐκ νέου αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ 950.000 δρχ., εἰς τρόπον ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς μετὰ τὰς πρώτας ταύτας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ παρουσιάζῃ οὐδεμίαν σχεδὸν διαφορὰν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1913. Ηὐξήθησαν δὲ διὰ τῶν δηλώσεων τούτων ἐκ νέου αἱ δαπάναι ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, ηὐξήθη δαπάνη τῆς πρώτης κατηγορίας δηλ. τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 656.000 δρχ., ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 81.000 δρχ., ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι τῆς Προξενικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 16.000 δρχ. καὶ αἱ ἐξωτερικαὶ δαπάναι κατὰ 600.000 δρχ. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη εἰς τοῦτο, ὑπάρχει καὶ τρίτη δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ προχθεσιναὶ δηλώσεις, διὰ τῶν ὁποίων αὐξάνονται ἐκ νέου κατὰ 650.000 δρχ. αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν τοῦ 1913, ὄχι μόνον δὲν παρουσιάζει ἐλάττωσιν δαπανῶν κατὰ 1.600.000 δρχ., ὡς ἀνέφερα ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἀλλὰ παρουσιάζει καὶ αὔξησιν δαπάνης κατὰ 600.000. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τώρα κατὰ πόσον αἱ νέαι δαπάναι εἶναι πράγματι ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν ἀπαραιτήτους καὶ ἀναγκαίας ἢ καὶ ὠφελίμους ἁπλῶς ἀκόμη. Ἔχομεν ἐν πρώτοις αὔξησιν δαπάνης εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ κεφαλαίου τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἀνερχομένην εἰς 62.550 δρ. Αἱ δαπάναι αὐταὶ εἶναι δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο συνεπείᾳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τελευταίου νόμου περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Πρόκειται περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν ἢ μᾶλλον περὶ τῶν ἐξόδων παραστάσεως, τὰ ὁποῖα δίδονται σήμερον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἆρά γε δαπάνη ἀπαραίτητος, ἀναγκαία; Ἡ δαπάνη αὐτὴ θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι δαπάνη ἀναγκαία, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ δαπάνη χρήσιμος καὶ ὠφέλιμος, ἐὰν ἐλαμβάνετο ἐκ παραλλήλου καὶ πρόνοια περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δύο νομοσχέδια, ἓν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἓν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι πάντες ἀντελήφθητε, ὁποίαν ἀντίθετον ἐντύπωσιν ἐπροξένησαν τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια. Προκειμένου περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁλόκληρος ὁ λαὸς ἐδέχθη εὐχαρίστως τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ μισθοῦ καὶ ἐδέχθη ταύτην οὕτω, διότι ἀντιλαμβάνεται, ὅτι γίνεται ἐργασία ἐν τῷ στρατῷ καὶ ὅτι ἤρξατο ἡ ὀργάνωσις αὐτοῦ. Δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, διότι τοιαύτην ἐργασίαν πρὸς ὀργάνωσιν ὑπηρεσιῶν δὲν εἶδε ἀκόμη οὔτε ἡ κοινωνία, οὔτε ὁ λαός. Ἑπομένως ἡ αὔξησις μισθοδοσιῶν ἄνευ ἄλλης τινὸς μερίμνης πρὸς βελτίωσιν ὑπηρεσιῶν, εἶναι δαπάνη ἄχρηστος, εἶναι σπατάλη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχει σήμερον ὀργανισμόν. Θὰ σᾶς φανῇ ἴσως περίεργον τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ εἶναι τοῦτο γεγονός. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὑπάρχει ὀργανισμός· εἶναι ἴσως τὸ μόνον Ὑπουργεῖον, οὐχὶ ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ τῆς ὑφηλίου ὁλοκλήρου, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἄνευ ὀργανισμοῦ. Καὶ θὰ μὲ ἐρωτήσητε πῶς συμβαίνει τὸ τοιοῦτον; τὸ τοιοῦτον συμβαίνει κατὰ περίεργον τρόπον, τὸν ὁποῖον ἴσως ἀγνοεῖ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τοῦ προκατόχου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιεῖτο ὁ νόμος ΓΨΒΑʹ περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος ἦτο μόνον νόμος περὶ προσόντων, δὲν ἦτο νόμος ὀργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· διὰ Β. Διατάγματος δὲ ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου εἶχε δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα ὅπως καθορίσῃ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ὀργανώσῃ ἐν ἄλλαις λέξεσι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ νόμος αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἦτο νόμος περὶ προσόντων, ὥριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς μισθοὺς τούτων καὶ τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν, ἡ δὲ ὀργάνωσις ἐγένετο διὰ Β. Διατάγματος τῆς 27 Αὐγούστου 1910. Ἀλλ’ ὁ νόμος, ὁ ὑποβληθεὶς παρὰ τοῦ κ. Στρέϊτ, διὰ τοῦ ἄρθρου 26 καταργεῖ τὸ Διάταγμα, δι’ οὗ ἐγένετο ἡ ὀργάνωσις τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Διατάγματος τούτου, ὅπερ εἶχεν ἰσχὺν νόμου τί ἐγένετο; Οὐδὲν νεώτερον Διάταγμα ἐξεδόθη, οὐδεμία ὀργάνωσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐφηρμόσθη καὶ ἐφηρμόσθησαν μόνον αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν. Ηὐξήθησαν οἱ μισθοί, ἔλαβον προαγωγὰς οἱ ὑπάλληλοι, διωρίσθησαν διευθυνταὶ ἄνευ διευθύνσεων, ὀργανισμὸς ὅμως – ἐν ἐνεργείᾳ οὐδεὶς ὑπάρχει. Ἐὰν ὀνομάζηται τοιαύτη μέριμνα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, βελτίωσις τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί ὄνομα πρέπει νὰ δώσω εἰς αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη νέα δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν ὁποίαν δὲν θεωρῶ ἀπαραίτητον, οὔτε χρήσιμον, ἐν ὅσῳ ἡ ὀργάνωσις τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐπετεύχθη καὶ ἐν ὅσῳ ὁλόκληρον Ὑπουργεῖον λειτουργεῖ ἄνευ ὀργανισμοῦ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν δαπάνην, δαπάνην ἐκτάκτων ἀποστολῶν. Εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς ἀποστολὰς εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1912, 1913 καὶ 1914 πίστωσις 325.000· ἐκ τῶν καταλόγων ὅμως τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἀποστολῶν Λονδίνου, Βουκουρεστίου, Βρυξελλῶν βλέπομεν ὅτι διὰ τὴν πρώτην μόνον μεγάλην ἀποστολὴν ἐδαπανήθησαν 549.520 δραχ. Καὶ ἐρωτῶ· πόθεν ἐπληρώθησαν αἱ δαπάναι αὐταί, ἀφοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ὑπάρχει σχετικὴ πίστωσις; Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη πίστωσις 300.000 δρ. καὶ μόνον αἱ δαπάναι τῆς μεγάλης ἀποστολῆς ἀνέρχονται εἰς 540.000 δρχ. Πόθεν ἐπληρώθησαν τὰ ποσὰ ταῦτα; Μήπως οἱ δικαιοῦχοι ἔχουν λαμβάνειν ἀκόμη τὰ ἔξοδά των; Ἐγὼ νομίζω, ἐξ ὅσων γνωρίζω, ὅτι ὅλοι ἐπληρώθησαν. Μήπως ὑπάρχει ἄλλος τρόπος πληρωμῆς ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ὁ μόνος τρόπος πληρωμῆς δαπάνης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἄνευ μνείας τοῦ σκοποῦ, πρὸς ὃν ἐγένετο, εἶναι ἡ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἀπροβλέπτων δαπανῶν πληρωμὴ αὐτῶν. Ὑποθέτω ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἀποστολῶν ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν, ἐκτὸς ἐὰν ἀπατῶμαι καὶ τότε νὰ παύσω νὰ ὁμιλῶ.

§536ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ ἐρωτᾶτε πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω προχείρως. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι θὰ ἔχῃ, ὅπως λέγετε σεῖς. Ὑπηρετήσατε ἄλλως τε περισσότερον χρόνον ἐμοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§537Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἄλλοτε δὲν συνέβη ποτὲ τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι θὰ κατεβλήθησαν ἐκεῖθεν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀνωμαλίας ταύτης, ἥτις δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, διότι δὲν ἔπρεπεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου νὰ πληρωθοῦν αἱ ἀποστολαί, σημειῶ ἐνταῦθα καὶ μίαν παρανομίαν. Μίαν μεγάλην παρανομίαν, ἥτις δὲν βαρύνει ἴσως ὑμᾶς προσωπικῶς, ἀλλὰ τὸν κ. Κορομηλᾶν, τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, πάντως ὅμως εὐθύνει ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου περὶ Πρεσβειῶν, ὁρίζει ῥητῶς ὅτι πρεσβευτὴς ἀποστελλόμενος εἰς ἀποστολήν, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ ποσὸν ἀνώτερον τῶν 75 δρ. ἡμερησίως. Καὶ βλέπω εἰς τὰς καταστάσεις τὰς ὑποβληθείσας ἀναγραφόμενον· «Γ. Στρέϊτ, πρεσβευτής, μεταβαίνει εἰς Λονδῖνον δραχ. 300 ἡμερησίως». Ποῖος ἔδωσε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ εἰς πρεσβευτὴν τοιαύτην ἀποζημίωσιν; Ἰδοὺ τὸ ἄτοπον τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεων ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν.

§538Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἐλάμβανεν 100 δραχ. ἡμερησίως; Καὶ ποῦ δικαιολογεῖται αὐτό;

§539Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Οὐδαμοῦ. Οὔτε εἶχε δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ αὐτάς. Ὁ νόμος ῥητῶς ὁρίζει ὅτι λαμβάνει μόνον 75 δραχ. ὁ μεταβαίνων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ πῶς ἐγένετο ἡ παρανομία αὕτη; Ἁπλούστατα. Διότι δὲν ἐγένοντο τακτικῶς αἱ πληρωμαί. Ἐὰν ἐπληρώνοντο διὰ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον οὐδέποτε θὰ εἶχε θεωρήσει τὸ ἔνταλμα τοιαύτης παρανόμου πληρωμῆς. Ἀλλ’ ἐγίνοντο αἱ πληρωμαὶ διὰ τοῦ κεφαλαίου Δ, τοῦ μυστικοῦ κονδυλίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖ διατυπώσεις καὶ οὕτω ἐδόθησαν χρήματα παρανόμως εἰς τὸν πρεσβευτήν. Ἐκτὸς τούτου ὁ κ. Πανᾶς ἔλαβεν 150 δραχ. ἡμερησίως.

§540Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὸ ἰδιαίτερον κεφάλαιον;

§541Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Μάλιστα. Θὰ πληρωθῶσιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσιν ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ὅμως ἐπληρώνοντο ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, βεβαίως τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν θὰ ἐκύρου τὸ ἔνταλμα αὐτό, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον. Ἰδού, κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τῶν τοιούτων πληρωμῶν.

§542ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ κ. Στρέϊτ εἰς τοὺς πίνακας τοὺς παρατιθεμένους ὑπάρχει ἐπιστροφὴ τοῦ ποσοῦ.

§543Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Διὰ τὸν κ. Κορομηλᾶν βλέπω ὅτι ἐπέστρεψε 10.000 δρ., διὰ τὸν κ. Στρέϊτ δὲν βλέπω τίποτε. Ἀλλὰ μήπως καὶ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων τοῦ κ. Κορομηλᾶ εἶναι τακτικόν τι; Ὁ ὑπάλληλος πληρωνόμενος τακτικῶς διατί θὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα; Τίς ὑπάλληλος λαμβάνων τὴν ἀποζημίωσιν ἢ οἱονδήποτε ποσόν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ λάβῃ, τὸ ἐπιστρέφει; Μήπως ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ χρήματος τούτου δὲν ἀποδεικνύει ὅτι κακῶς ἐπληρώθησαν τὰ χρήματα ταῦτα;

§544Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω ὅτι ὁ κ. Κορομηλᾶς ἔλαβε τὸ ποσὸν δι’ ὑπηρεσίαν γενομένην. Ἔλαβε τὸ ποσὸν δι’ ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ, δι’ ἀποστολήν, ἡ ὁποία τοῦ εἶχεν ἀνατεθῆ καὶ ἥτις ἐματαιώθη, διότι διετάχθη νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Ρώμην, διότι αἱ περιστάσεις ἐπέβαλλον τὴν μετάβασιν εἰς τὴν θέσιν του, καὶ ὁ κ. Κορομηλᾶς, μὴ ἐκτελέσας τὴν ἐντολήν, ἐπέστρεψε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τοῦ εἶχεν πληρωθῆ διὰ τὴν ἀποστολὴν αὐτήν.

§545Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Τότε δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε.

§546Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, διότι ἔχω καθῆκον νὰ ὑπερασπίσω τὸν ἀπόντα πρώην συνάδελφόν μου καὶ ἤδη πρεσβευτήν. Ἐλέχθη ὅτι τὰ χρήματα τὰ ἔλαβεν ἵνα κάμῃ τὰ λουτρά. Τοῦτο εἶναι τερατώδης συκοφαντία. Ἔλαβε τὰ χρήματα ταῦτα ἀναχωρήσας ἐντεῦθεν λαβὼν ἀποστολὴν σπουδαιοτάτην, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δὲ τῆς ἀποστολῆς εἰκάζετο ὅτι θὰ ἐχρειάζετο τὸ ποσὸν αὐτό. Μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν λουτρῶν του, ἐνῷ μετέβαινεν εἰς Παρισίους καὶ ἔστειλεν τηλεγράφημα λέγων ὅτι μεταβαίνει εἰς Παρισίους νὰ κάμῃ ἀρχὴν τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποστολῆς του, ἔλαβεν αὐθημερὸν τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου διετάσσετο νὰ μεταβῇ εἰς Ρώμην, διότι ἔπρεπε νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ ὁ κ. Κορομηλᾶς αὐθημερὸν μετέβη εἰς Ρώμην.

§547Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ τρόπος δὲν ἦτο κατάλληλος.

§548ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄλλο ὁ τρόπος.

§549Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι κατάχρησις χρήματος, εἶναι κατάχρησις ἐξουσίας.

§550ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· διατί νὰ λέγωμεν πράγματα μὴ ἀκριβῆ; Πόθεν ἔχετε τὰς πληροφορίας ὅτι τὰ ἐκανόνισεν ὁ ἴδιος;

§551Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ ἔλαβεν ὡς Ὑπουργός.

§552ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· ὡς πρεσβευτής. Ἔδωσε τὸν ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὁ κ. Πανᾶς τοῦ ἀνέθεσε τὴν ἐντολήν.

§553Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ποσὸν τὸ εἶχε λάβει ἐκ τῶν προτέρων.

§554ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· ὁ κ. Πανᾶς τοῦ ὑπέγραψε τὸ ἔνταλμα. Ἴσως σᾶς γεννᾶται ὑπόνοια διατί τὰ χρήματα τὰ ἔλαβε προτοῦ γίνῃ ἡ ἀποστολή. Ὁ κ. Κορομηλᾶς μετέβαινε εἰς Εὐρώπην, ὅπως κάμῃ τὰ λουτρά του, καὶ μόλις ἐτελείωνεν τὰ λουτρά του, νὰ ἔκαμνε τὴν ἀποστολήν.

§555Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐντιμότητος τοῦ κ. Κορομηλᾶ.

§556ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς λεπτότητος.

§557Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Λεπτότης ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μεγάλη ἀταξία καὶ περὶ τῆς ἀταξίας ταύτης ὁμιλῶ. Περὶ τῆς ἀποστολῆς πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, οὔτε θέλω ὁμιλήσει περὶ τῶν ὅσων ἐδόθησαν εἰς ἀποζημιώσεις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν κατηρτίσθησαν αἱ ἀποστολαί, δεικνύει τάσιν πρὸς σπατάλην. Εἰς τὴν διάσκεψιν τοῦ Λονδίνου πρὸς διαπραγμάτευσιν τῆς εἰρήνης, παρατηροῦμεν ὅτι ἡ βουλγαρικὴ ἀποστολὴ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἑπτὰ μόνον πρόσωπα, ἡ ἀποστολὴ Μαυροβουνίου ἀπὸ τρία, ἡ ἀποστολὴ Σερβίας ἀπὸ πέντε, ἡ ἑλληνικὴ ἀποστολὴ ἀπὸ δέκα ἑπτά. Δέκα ἑπτὰ ἐν ὅλῳ πρόσωπα ἀπετέλουν τὴν ἑλληνικὴν ἀποστολήν, ὅσοι δηλ. ἦσαν ὅλοι ὁμοῦ οἱ τῶν τριῶν ἄλλων ἀποστολῶν τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν. Θέλετε νὰ ἴδητε καὶ πόσοι ἦσαν οἱ Τοῦρκοι; Ὀκτώ. Δὲν νομίζετε ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς δαπάνης δὲν ἀποτελεῖ πλέον ἀξιοπρεπῆ παράστασιν, ἀλλ’ εἶναι σπατάλη χάριν ἐπιδείξεως; Δὲν φρονῶ ὅτι ἐὰν μεταβῆτε μὲ ἐπιτελεῖον 25 ἢ 30 ἀνθρώπων πληρωνομένων 100 ἢ 200 δραχ. καθ’ ἑκάστην, ἀντιπροσωπεύετε καλλίτερον τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω ὅτι μεταξὺ σπατάλης πρὸς ἐπίδειξιν καὶ ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Ἐκτὸς τούτου εἶναι γνωστὸν ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῶν κυρίων αὐτῶν, τῶν μεταβάντων ἐκεῖ, δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν οὔτε μίαν ἐπιστολὴν νὰ γράψουν, ἦσαν πάντες νέοι μεγάλης ἀξίας καὶ ἀναπτύξεως, μὲ ἐξωτερικὴν παράστασιν, ἀλλὰ δὲν συνέπεσε νὰ χρησιμοποιηθῶσιν. Ὅταν λοιπὸν γίνωνται τοιαῦται δαπάναι, νομίζω ὅτι δικαιούμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι μετὰ σπατάλης διεχειρίσθητε τὸ δημόσιον χρῆμα. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω σκάνδαλον αὐτοκινήτων, ὅπως ἐγένετο διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐν τούτοις, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο περὶ φωτισμοῦ, θερμάνσεως καὶ καθαρισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ προστίθηται δαπάνη 25.000 δραχμῶν δι’ ἀγορὰν αὐτοκινήτου. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ αὐτοκίνητον, ἀλλ’ ἂς ἔχωμεν τὴν εἰλικρίνειαν ν’ ἀναγράφωμεν πίστωσιν δι’ ἀγορὰν ἑνὸς αὐτοκινήτου. Τὸ νὰ αὐξάνωμεν κατὰ 25.000 δραχ. τὴν δαπάνην φωτισμοῦ, θερμάνσεως καὶ καθαρισμοῦ διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ αὐτοκινήτου δὲν εἶναι εὐπρεπές. Ἔρχομαι εἰς τὴν βʹ κατηγορίαν τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶναι δαπάναι ἀφορῶσαι τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐνταῦθα ἔχομεν αὔξησιν δαπανῶν ἐν ὅλῳ 27.251 δρχ. Ἡ αὔξησις αὕτη τῶν δαπανῶν ὀφείλεται εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν περὶ πληρωμῆς τοῦ ἐνοικίου τῶν πρεσβειῶν, περὶ γραφικῶν ἐξόδων, περὶ διορισμοῦ ἀρχειοφύλακος εἰς ἑκάστην πρεσβείαν. Καὶ ἐνταῦθα ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου διὰ τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν ἐλαμβάνοντο ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν αὔξησιν ταύτην καὶ μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι ἄχρηστος, εἶναι καὶ ὠφέλιμος. Ἀλλ’ ἐνόσῳ οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη πρὸς βελτίωσιν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, σήμερον ὅτε μετεβλήθησαν τὰ πράγματα καὶ ὅτε οἱ διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι δέον νὰ καταρτίζωνται ἄλλως πως καὶ οὐχὶ ὅπως κατὰ τὸ παρελθόν, νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀφορᾷ μόνον τὴν οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν τῶν κυρίων πρεσβευτῶν, εἶναι σπατάλη. Ἀλλ’ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο τῆς πρεσβευτικῆς ὑπηρεσίας ἔχω ἐπίσης νὰ σημειώσω καὶ μίαν ἄλλην παρανομίαν. Ὁ νόμος λέγει ἐν ἄρθρῳ 20 «ἀποχωροῦσι τῆς ὑπηρεσίας οἱ συμπληρώσαντες τὸ 68ον ἔτος τῆς ἡλικίας των». Ἠρωτήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡμέραν τινα ὑπό τινος τῶν κ. συναδέλφων, μὴ ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, καὶ ἀπήντησεν ἀφελέστατα· μάλιστα, ἀλλ’ ἐπειδὴ νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὸν ἐκράτησα καὶ θὰ μείνῃ ἀκόμη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν Κυβερνήτης τῆς χώρας εἰς συνεδριάζουσαν Βουλὴν, προκειμένου περὶ νόμου, προκειμένου περὶ δικαιώματος ἀνήκοντος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μόνον, διότι μόνον ἡ Βουλὴ εἶχε δικαίωμα νὰ κρατήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸν κ. Γεννάδιον, νὰ ἀπαντᾷ ἀφελέστατα «μάλιστα, κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας ὁ πρεσβευτὴς κ. Γεννάδιος, ἀλλὰ τὸν νομίζω χρήσιμον καὶ τὸν ἐκράτησα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν»; Ὁ νόμος λέγει ὑποχρεωτικῶς. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἑπομένην τῆς συμπληρώσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας νὰ παύσῃ τὸν κ. Γεννάδιον. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ τὸν κ. Γεννάδιον. Τὸν κ. Γεννάδιον ἐκτιμῶ περισσότερον παντὸς ἄλλου, ἄλλως τε συμπίπτει καὶ ὁ διορισμός του νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφήν μου, ἀλλὰ πρόκειται ἐνταῦθα περὶ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ καὶ μόνον ἡ Βουλὴ νὰ κρατήσῃ τὸν κ. Γεννάδιον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐφόσον ὁ νόμος ὑποχρεοῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύσῃ αὐτόν. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι, ὅταν ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι οὐδεὶς ἵσταται ὑπεράνω τοῦ νόμου, ἐλησμόνησε νὰ προσθέσῃ: «ἐξαιρέσει ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεώς μου». Ἔρχομαι νῦν εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ἀναγράφεται ἐν τῷ συνόλῳ αὔξησις δαπάνης. Κατὰ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν καὶ κατὰ τὰς δηλώσεις εἰς τὸ αὐτὸ ποσὸν ἀνέρχονται αἱ ἐν τῷ συνόλῳ δαπάναι. Ἐν τούτοις ἔχομεν αὔξησιν δαπανῶν. Ἔχομεν τοιαύτην αὔξησιν, διότι, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, κατηργήθησαν 13 προξενικαὶ ἀρχαί. Οἱ μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν προξενείων τούτων ἀνέρχονται εἰς δραχ. 152.400. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν περιλαμβάνονται τὰ ἐνοίκια τῶν προξενείων, τὰ γραφικά, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν οἱ πρόξενοι, τὰ τηλεγραφικὰ ἔξοδα κτλ. ἅτινα προστιθέμενα εἰς τὸν μισθὸν ἀναβιβάζουσι τὰς δαπάνας τῶν καταργηθέντων προξενείων εἰς 200.000 δρχ. Ἑπομένως αἱ δαπάναι τῆς κατηγορίας αὐτῆς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων ηὔξησαν κατὰ 200.000 δρχ. Καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν ἐδημιουργήθησαν αἱ δαπάναι αὗται; Διὰ νὰ ἱδρυθῶσι νέα γενικὰ προξενεῖα ποῦ; εἰς τὸ Ῥίον Ἰανέϊρον, εἰς Βουένος Ἄϋρες, εἰς τὴν Βέρνην καὶ εἰς τὴν Βουδαπέστην. Αὐταὶ εἶναι αἱ μεγάλαι προξενικαὶ ἀρχαί, τὰς ὁποίας ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ συστήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ νομίζετε ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπείγουσα συστάσεως ἐμμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν εἰς τὰ μέρη ταῦτα; Ὄχι βεβαίως. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀνάγκης ἔπρεπε πρωτίστως νὰ σταλῶσι πρόξενοι εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπου συμβαίνουσι τόσα σκάνδαλα κατ’ αὐτάς, εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην, εἰς τὴν Φιλαδέλφειαν, εἰς τὸν Ἅγιον Λουδοβῖκον καὶ τόσα ἄλλα μέρη τῆς Ἀμερικῆς, ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλης ἐργασίας. Ἀλλὰ διατί συνεστήθησαν αὐτὰ τὰ γενικὰ προξενεῖα; Ἁπλούστατα, διότι ἔπρεπε νὰ οἰκονομηθῶσι μερικοὶ ὑπάλληλοι. Ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐρωτηθεὶς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ ἐπὶ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἀπήντησεν εἰλικρινέστατα καὶ ἀφελέστατα ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχεν ἀποφασίσει νὰ διορίσῃ τρεῖς νέους ὑπαλλήλους. Ὁ διορισμὸς τῶν ἐκτὸς τοῦ κλάδου νέων τούτων προσώπων ἐδημιούργησε δυσφορίαν καὶ δυσαρεσκείας μεταξὺ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων. Ἔπρεπε νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν καὶ δημιουργοῦμεν νέας θέσεις. Νομίζετε ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ πρὸς δημιουργίαν θέσεων, δι’ ἱκανοποίησιν ἀνθρώπων, οἵτινες δὲν ἐκρίθησαν ἱκανοὶ διὰ πρέσβεις, εἶναι δαπάνη ὠφέλιμος; Ἐγὼ φρονῶ ὅτι εἶναι σπατάλη. Τὸ τέταρτον καὶ τελευταῖον κεφάλαιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι τὸ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν. Διὰ λόγους εὐνοήτους δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς ὅπως τακτοποιηθῶσι τὰ περὶ τούτου. Φρονῶ ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν δαπανᾶται τὸ χρῆμα τοῦτο εἶναι κάτι περισσότερον ἀπὸ σπατάλην δὲν πρόκειται περὶ καταχρήσεως, ἀλλὰ γίνεται σπατάλη ἀδικαιολόγητος· δαπανᾶται τὸ χρῆμα τοῦτο οὐχὶ πάντοτε διὰ σκοποὺς ἐθνικοὺς, δαπανᾶται εἰς πᾶσαν ἀνάγκην Ὑπουργείου οἱανδήποτε, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ δι’ ἄλλου κονδυλίου· ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα καταφεύγουν διὰ τὰς τοιαύτας δαπάνας εἰς αὐτὸ τὸ κονδύλιον. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ χρῆσις τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν λειτουργεῖ, ὁρίζει τὸν τρόπον καὶ τὰς διατυπώσεις τῆς χρήσεως τοῦ κονδυλίου· δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ τηρήσωμεν κατὰ γράμμα τὸν νόμον.

§558Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς τηρεῖται.

§559Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δὲν τηρεῖται, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ σφάλμα εἶναι εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ σφάλμα εἶναι εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶχε τὸ καθῆκον νὰ σταματήσῃ τὸ κακόν. Τὸ κακὸν δὲν ἤρξατο ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, προέρχεται ἐκ παλαιοτέρων χρόνων· ἀλλὰ τότε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσι δαπάναι ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ δυστυχῶς ἦλθε στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἠναγκασμένη νὰ κάμῃ ἐνταῦθα δαπάνας διὰ σκοποὺς ἐθνικοὺς καὶ τότε ἐγένετο ἡ πρώτη καταδολίευσις τοῦ νόμου. Ἐξεδίδετο συναλλαγματικὴ ἐπ’ ὀνόματι ὡρισμένου προξένου καὶ διετάσσετο ὁ πρόξενος νὰ θέσῃ εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν περιήρχετο οὕτω εἰς αὐτόν, ἀλλ’ ἐδαπανᾶτο εἰς ἀνάγκας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀνάγκη τότε ἦτο ἐπιτακτική. Νεώτερος νόμος καθώρισεν ὅτι δύνανται καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ νὰ γίνωνται πληρωμαὶ ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔκτοτε ἐγένετο μεγάλη κατάχρησις τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ ὑπάρχουν σήμερον λόγοι οὐχὶ μόνον γενικοί, ἀλλὰ καὶ ἰδιαίτεροι, διὰ νὰ θέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς φραγμὸν εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην.

§560Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς συνετάσσετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§561Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ ὅταν βλέπητε ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν 600.000 δρ. καὶ μετὰ 20 ἡμέρας ἄλλας τόσας, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι ὑπάρχει προϋπολογισμὸς; Θὰ εἴπῃ ἴσως ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ναί, ἐξέλιπον πλεῖσται ἐκ τῶν παλαιῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν, ἀλλ’ ἐδημιουργήθησαν νέαι τοιαῦται· ὑπάρχουσι δαπάναι νέαι, ἀλλ’ αὐταὶ γίνονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἐγίνοντο αἱ δαπάναι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ γίνονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐχὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐν Τουρκίᾳ βιοῦντος Ἑλληνισμοῦ, ὅπως ἄλλοτε, ἀλλὰ πρὸς περίθαλψιν Ἑλλήνων ἐκδιωχθέντων ἐκ Θρᾴκης καὶ Μ. Ἀσίας. Δύναται τὸ ποσὸν τοῦτο βεβαίως νὰ χρησιμεύσῃ, ἐὰν σκοπίμως δαπανηθῇ, δυστυχῶς ὅμως δὲν συμβαίνει τὸ τοιοῦτον. Δὲν πρέπει ἐν τῷ μέλλοντι πρώην τυχοδιῶκται, ξένοι πολιτικοί, νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν Ἑλλάδα. Νὰ παύσῃ πλέον αὐτὴ ἡ κωμῳδία. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς κατευθύνσεως τῆς Κυβερνήσεως, δύο μόνον λέξεις. Ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζομεν ποία ἡ στάσις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἀλλ’ αἱ δηλώσεις ἐκεῖναι δὲν ἦσαν ἱκανοποιητικαί, διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς καθώριζον τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲν ὥριζον καὶ πρόγραμμα αὐτῆς. Ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπῆρξε ποτὲ δεύτερον πολιτικὸν πρόγραμμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς· τὸ πρόγραμμά μας ὑπῆρξεν ὅλων ἓν καὶ αὐτὸ τὸ ἐκληρονομήσαμεν ἀπὸ τοὺς πατέρας μας καὶ ἔχομεν καθῆκον ἡμεῖς καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν νὰ συμπληρώσουν τὸ ἔργον αὐτῶν. Τὸ ἔμβλημα τοῦ ἐθνικοῦ μας προγράμματος εἶναι ὁ δικέφαλος ἀετός. Ὑπῆρξεν ἴσως διαφωνία, ὑπῆρξε διαφορὰ ἀντιλήψεως ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, ὑπῆρξαν ἴσως οἱ φρονοῦντες, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ἀδρανείας, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡ ἀρνητικὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ ἡ ἐπιβεβλημένη, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ἀναμονῆς εἶναι ἡ πολιτικὴ τῶν περιστάσεων. Σέβομαι τὰς γνώμας αὐτάς, διότι βεβαίως καὶ αὐταὶ εἰς τὸν αὐτὸν ἔτεινον σκοπόν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν συνεμερίσθην οὐδέποτε τὰς γνώμας αὐτάς. Ἐφρόνουν πάντοτε ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς πάντοτε ἔδει νὰ ἐνισχύηται καὶ νὰ προβαίνῃ, ἔστω καὶ τμηματικῶς, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματός του. Ὁμολογῶ ὅτι ἐθεώρουν τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο πρώτων πολέμων ὡς εὐτυχῆ, ὡς ἀποτελέσματα δυνάμενα νὰ ἱκανοποιήσωσι προσωρινῶς τὰς βλέψεις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, θὰ ἤμην δὲ ὑπὲρ πολιτικῆς ἐχούσης ἐπὶ τοῦ παρόντος ὡς πρόγραμμα τὴν διατήρησιν τῶν ὅσων ἔχομεν, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον χώραν τὰ νέα μεγάλα γεγονότα τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Καὶ ἡ νέα κατάστασις τῶν πραγμάτων μᾶς ἐπιβάλλει, φρονῶ, νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν πολιτικὴ δὲν πρέπει νὰ εἶναι πλέον ἡ πολιτικὴ τῆς διατηρήσεως μόνον τῶν ὅσων ἀπεκτήσαμεν ἐκ τῶν δύο εὐτυχῶν πολέμων. Ἐάν, κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ γείτονες ἡμῶν, οἱ σύμμαχοι ἡμῶν ἀγωνίζονται ὅπως ἐλευθερώσωσιν ἓν τμῆμα τῶν ἀδελφῶν των, ἐάν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ρουμανία προβαίνει εἰς δηλώσεις ἐπισήμους καὶ λέγει ὅτι θεωρεῖ τὸ καθεστὼς τὸ δημιουργηθὲν ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου ὡς καθεστὼς προσωρινὸν καὶ σχεδὸν μὴ ὑπάρχον μετὰ τὰ νέα γεγονότα καὶ ζητεῖ ἐπὶ νέων βάσεων νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἰσορροπίαν ἐν τοῖς Βαλκανίοις, ὅταν ἡ Βουλγαρία ἀπεριφράστως ζητῇ ἀνταλλάγματα διὰ τὴν οὐδετερότητά της, φρονῶ ὅτι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ φαντασθῇ —δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι εἶναι πραγματικὴ ἡ ὑπόνοιά της— ὅτι τηρεῖ τὴν στιγμὴν ταύτην ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἡ πολιτικὴ ἡ ἐξυπηρετοῦσα τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ ἔχῃ πρόγραμμα πολιτικόν, οἷον τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐχάραξεν καὶ αὐτὴ ἡ Ρουμανία. Ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ ἀνακτήσῃ τόσον μέρος ἐκ τοῦ ἀνήκοντος ἱστορικῶς εἰς αὐτὴν ἐδάφους, ὅσον χρειάζεται ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν νέαν ἰσορροπίαν ἐν τοῖς Βαλκανίοις. Ἀλλοίμονον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἂν πρόκηται νὰ διπλασιασθῶσι μόνον οἱ γείτονες αὐτῆς, διότι τότε ἡ διπλασιασθεῖσα Ἑλλὰς θὰ εὑρεθῇ εἰς πολὺ χειροτέραν θέσιν ἀπὸ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ὑφ’ οὓς ὅρους ὑφίστατο αὕτη τότε μὲ ἀσθενεῖς γείτονας.

§562ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§563Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας προέβη εἰς ἔλεγχον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἐγὼ προετιθέμην νὰ προβῶ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς πολιτικῆς διαχειρίσεως κατὰ τὸ ἔτος 1914. Νομίζω ὅμως ὅτι θὰ ἐξετέλουν ἔργον ἥκιστα συντελεστικὸν διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς ἂν εἰς τοιαύτην ὥραν ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, ἡ ὁποία νὰ παραταθῇ μέχρι τῆς πρωΐας. Διὰ τοῦτο θὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου ἀπόψε μὲ τὴν παράκλησιν ὅμως νὰ ἀναγραφῶ πρῶτος αὔριον πρὸς ἐπερώτησιν δι’ ἀμφότερα τὰ θέματα, διότι ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§564ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§565Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτὸς ἀπόψε.

§566ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§567Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀρκεῖ νὰ μοῦ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ αὔριον διὰ νὰ μὴ καταπονηθῇ ἀπόψε ἡ Βουλὴ ἐξ ὑπαιτιότητός μου τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ συγχρόνως ἵνα μὴ συντελέσω εἰς τὸ νὰ μὴ ψηφισθῇ ἀπόψε ὁ προϋπολογισμός.

§568ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐπέκρινε τὴν πολυτέλειαν, μὲ τὴν ὁποίαν κατηρτίσθη λόγῳ προσωπικοῦ ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν Λονδίνῳ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς νομίζω ὅτι παρεγνώρισεν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπηρχόμεθα εἰς Λονδῖνον διὰ τὰς διαπραγματεύσεις τῆς συνθήκης μετὰ τῆς Τουρκίας, ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι ἑνὸς ἐκ τῶν τότε συμμάχων της, ἦτο τόσον ὑποδεὴς καὶ ἡ κοινὴ γνώμη εἰς τὸ μέρος ἀκριβῶς, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις τῆς εἰρήνης, ἦτο τόσον ἐπηρεασμένη ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἐργασίαν συστηματικὴν ἑνὸς ἐκ τῶν τότε συμμάχων μας, ὥστε ἂν ταῦτα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν δὲν θὰ ἐξεπλήσσετο διατί τὸ ἐπιτελεῖον τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς κατηρτίσθη ὅσον τὸ δυνατὸν ἰσχυρότερον, πολυαριθμότερον. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ προσλάβω καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Στρατοῦ κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον, ὁ ὁποῖος εἶχε διεξαχθῇ τότε καὶ τὸν τμηματάρχην τοῦ τμήματος τῶν ἐπιχειρήσεων ἐν τῷ Στρατηγείῳ, διότι εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω καὶ εἰς τοὺς ἰθύνοντας κύκλους καὶ εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην, ἡ ὁποία ἀσκεῖ τοιαύτην ἐπίδρασιν ἀκριβῶς εἰς τὴν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις, ὅτι κἄτι εἶχε κάμει καὶ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν πρῶτον πόλεμον, τὸν ὁποῖον διεξήγαγε μετὰ τῶν συμμάχων της. Διότι δὲν θὰ λησμονήσητε, κύριοι, ὅτι ἡ ὅλη ἐντύπωσις τῶν μὴ παρακολουθησάντων ἐγγύτερον τὰ πράγματα ἦτο ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολέμου, τοῦ πρώτου, ὠφείλοντο κυρίως, σχεδὸν ἀποκλειστικῶς, εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν συμμάχων, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, ἰδίως ἡμεῖς, τίποτε ἄλλο δὲν ἐκάμομεν, παρὰ ἕνα περίπατον μέχρι τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ εἶχον ἀνάγκην, κύριοι καὶ συμβούλου ναυτικοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν εἶχον ἀνάγκην οἱ σύμμαχοι ἡμῶν, διότι ἐπρόκειτο νὰ φροντίσωσιν, ὅπως καταστῇ γνωστὴ ἡ δρᾶσις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ δρᾶσις αὕτη διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν κατὰ ξηρὰν ἀκόμη. Ὅταν ταῦτα μόνον σᾶς ὑπομνήσω, τότε θὰ ἐξηγήσητε διατί τὸ ἐπιτελεῖον τῆς ἀποστολῆς ἐκείνης ἦτο τοσοῦτον πολυάριθμον. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ὑπόνοια ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς ἠρέσκετο εἰς τὰ μεγαλεῖα καὶ ἤθελε νὰ ἔχῃ πολλὴν συνοδείαν. Ἐλπίζω ὅτι αὐτὴ ἡ κατηγορία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ἀποδοθῇ. Ὅπου ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῶ μόνος, χωρὶς συνοδείαν, τὸ ἔπραξα· ἀλλ’ εἶχον τὴν συναίσθησιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῶ νὰ ἐργασθῶ μόνος ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκαλούμην νὰ συμμετάσχω εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, περὶ τῶν ὁποίων ὁ λόγος. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τὴν σχετιζομένην μὲ τὸ πολυάριθμον τῆς ἀποστολῆς ἐκείνης. Ἀναγνωρίζω πληρέστατα ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας βουλευτὴς εἶχε δίκαιον ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ κονδύλιον τῶν 25,000 δρ. ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ εἰδικῶς δι’ ὃν σκοπὸν πράγματι διετέθη.

§569Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ὅπως καὶ ἡ ἅμαξα ἀναγράφεται πίστωσις δι’ ἅμαξαν.

§570ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον εἰς αὐτό. Τὸ πρᾶγμα πρέπει σαφῶς νὰ ἀναγράφηται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐγὼ μάλιστα προχωρῶν καὶ περαιτέρω νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νόμου ἐπιτρέποντος τὴν δαπάνην ταύτην, ὅτι δηλαδὴ δὲν θὰ ἤρκει ἡ ἀναγραφὴ μόνον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ νόμος εἰδικὸς ἐξουσιοδοτῶν διὰ τὴν δαπάνην ταύτην, ὑπόσχομαι δὲ νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, ἵνα νομιμοποιηθῇ ἡ δαπάνη αὕτη, οὐ μόνον ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν ἀλλὰ καὶ ὅ,τι ἀφορᾷ καὶ τὸ μέλλον. Εἰς τὸ κονδύλιον τοῦτο τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἀναγράφεται πλὴν τῆς δαπάνης τῶν 25.000 δραχμῶν καὶ 130.000 ἐπὶ πλέον, ὡς καὶ ἕτεραι 100.000, ἐν ὅλῳ δηλαδὴ 230.000 δραχμῶν, αὐξανομένου κατὰ τοσοῦτον ποσὸν τοῦ κονδυλίου τῶν πιστώσεων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, καθ’ ὅσον αἱ μὲν 130.000 εἶναι σχετικαὶ πρὸς τὰ διάσημα τοῦ παρασήμου, αἱ δὲ 100.000 εἶναι σχετικαὶ πρὸς ἀποστολὰς ἐξωτερικὰς κἄπως εὐρυτέρας σημασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, εἰς τὸ Βουκουρέστιον κυρίως, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Εἰς τὰ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας βουλευτὴς νομίζω ὅτι κακῶς ἐπέκρινε τὴν γενομένην μικρὰν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν ὑπὸ ἕνα ἢ ὑπὸ ἄλλον τύπον ἢ ὑπὸ τύπον ἐνοικίου τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπίκρισίς του θὰ ἦτο μᾶλλον βάσιμος, θὰ ἔκαμνε περισσοτέραν ἐντύπωσιν ἐὰν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ συγκρίνῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν διπλωματικῶν μας ὑπαλλήλων πρὸς τὰς ἀποδοχὰς ἄλλων Κρατῶν ἐχόντων τὸ ἀνάστημα τὸ ἰδικόν μας.

§571Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δὲν ἐπέκρινα. Εἶπον ὅτι δὲν ἐλήφθη ἄλλο μέτρον διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς καὶ ὅτι ἐὰν ἐλαμβάνετο ἐκ παραλλήλου θὰ τὸ ἐνέκρινον.

§572ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤδη καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ ὑπομνήσω εἰς σᾶς, ὅστις γνωρίζετε πολὺ καλλίτερον τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ὅτι ἡ ὕπαρξις καταστημάτων ἐνοικιαζομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου σχετίζεται οὐ μόνον μὲ τὴν ἀξιοπρεπεστέραν παράστασιν τῶν διπλωματικῶν μας ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἀρχείων μας, τὰ ὁποῖα, εἰς μέρη μάλιστα, ὅπου τὰ ἐνοίκια ἦσαν ἀκριβά, γνωρίζετε πολὺ καλὰ πῶς περιεπλανῶντο ἀπὸ κατοικίας εἰς ξενοδοχεῖον καὶ ἀπὸ ξενοδοχείου εἰς ἄλλο ξενοδοχεῖον καὶ ἀπὸ τούτου εἰς ἄλλην ἰδιωτικὴν οἰκίαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας βουλευτὴς εἶπε καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὸ ἐγνώριζον· τὸ πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὸν κ. βουλευτήν, καὶ φαίνεται ἀληθῶς ὅτι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν μοὶ παρέχει, εἶναι βάσιμος, ὅτι ἔχει ἀναιρεθῇ τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῇ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὅτι δὲν ἀντικατεστάθη δι’ ἄλλου. Δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω ὅμως καὶ δύναται νὰ πεισθῇ ἁπλῶς μεταβαίνων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον τόσον καλῶς γνωρίζει, ὥστε νὰ τὸ ἀντιληφθῇ δι’ ὀλιγοώρου παρουσίας του μόνον ἐκεῖ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εὑρίσκομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο — ὄχι διότι ὀφείλεται τοῦτο εἰς ἐμέ, ἀλλὰ διότι οὕτως εὗρον αὐτὴν διωργανομένην — ἡ ὑπηρεσία διεξάγεται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ πρότυπον διὰ τὰ Ὑπουργεῖα. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συναδέλφου ἐγίνετο τοῦτο, ἀλλὰ γνωρίζω σήμερον ὅτι οἱονδήποτε ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ἐντὸς τοῦ προηγουμένου δεκαημέρου, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐνεργηθῇ ἀσφαλῶς ἢ νὰ ἔχῃ δοθῇ λογοδοσία εἰς τὸν Ὑπουργὸν διατί δὲν διενεργήθη καὶ μετὰ τὴν λογοδοσίαν νὰ ἐνεργηθῇ πάλιν εἰς χρόνον ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Λυποῦμαι πολὺ νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπου εὑρίσκομαι ἀπὸ 4 ἤδη ἐτῶν, δὲν κατωρθώσαμεν αὐτό, αἱ καθημεριναὶ δὲ ἐρωτήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐδῶ παρέχουσι μίαν εἰκόνα τῆς καθυστερήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν εἰσερχομένων ἐγγράφων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν — διότι θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ πρὸς ἑαυτὸν — ἔλαβε τοιαύτην ἀνάπτυξιν κατὰ τὰ τελευταῖα ἀκριβῶς ἔτη εἰς τὰς ἐργασίας του, ὥστε νὰ ἦτο δύσκολον πράγματι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει καὶ τοῦ κτιρίου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, νὰ εἶναι ἐπαρκέστερον πρὸς τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ. Ἀρκετὴ εἶναι ἡ βεβαίωσις ὅτι τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ ἀνέρχονται εἰς 260.000 κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ εἶχον καθῆκον, ἀπαντῶν εἰς τὰ λεχθέντα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ, ὅτι ἀληθῶς ἡ ἐργασία διεξάγεται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἱκανοποιητικὸς καὶ διὰ τοὺς μᾶλλον ἀπαιτητικούς.

§573Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τούτου.

§574ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄλλαι τινὲς ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο καὶ τὰς ὁποίας καλῶς γνωρίζει ὁ κ. βουλευτής, διότι τῆς ὑπάρξεώς των τὰ κακὰ ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ τὰ δοκιμάσῃ κατὰ τὴν Ὑπουργίαν του, ὅπως ἔλαβον καὶ ἐγὼ βραδύτερον δοκιμήν, ἐφρόντισα νὰ τὰ ἐκριζώσω, καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξεκαθαρίσθη καὶ ἔγινε ἀληθῶς Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Κάποια παραφυὰς αὐτοῦ τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπαινίττομαι ὑπῆρχε μέχρι τελευταῖον, ἡ σχετιζομένη πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ κονδυλίου τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν, κάποια ὀργάνωσις διὰ Β. Διατάγματος μὴ δημοσιευθέντος, ἐκεῖ ἐγκατεστημένη καὶ τὴν ὁποίαν λήγοντος τοῦ ἔτους ἀποκτείνω· ἐπίσης ὑπέβαλον ἤδη ἀπὸ ἡμερῶν Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖται τὸ προγενέστερον Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπαινίττομαι. Ἔρχομαι εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Εὑρίσκω ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπῆρξεν ἄδικος ἐν τῇ ἐπικρίσει τῶν νέων προξενείων εἰς τὰς Δημοκρατίας τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας δὲν ἀγνοεῖ ὅτι εἰς τὰς δύο ταύτας Πολιτείας, τὴν Βραζιλίαν καὶ τὴν Ἀργεντινήν, ὑπάρχουν πολλαὶ δεκάδες χιλιάδων Ἑλλήνων μεταναστῶν. Ὅταν δὲ μετὰ τὴν ἐπίκρισίν του ὑπέμνησεν ὅτι δὲν ἔκαμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ κάμω εἰς τὴν Βόρειον Ἀμερικήν, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἐπίκρισις ἔπρεπε νὰ λάβῃ ταύτην τὴν μορφήν. Ἐπράξατε καλῶς μεριμνήσαντες περὶ τῆς προστασίας Ἑλλήνων εὑρισκομένων εἰς τὰς Πολιτείας τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς, ἀλλ’ ἐκάμετε πολὺ κακὰ μὴ φροντίζοντες διὰ τοὺς τῆς Βορείου Ἀμερικῆς, τοὺς ἀνερχομένους εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δὲν ἀγνοεῖ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμέλησε καὶ ἐν τούτῳ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τῆς προξενικῆς ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις τῆς Βορείου Ἀμερικῆς χρῄζει μελέτης μᾶλλον ἐγγυτέρας, μᾶλλον ἐμπεριστατωμένης, δι’ ἣν καὶ ἀπέστειλεν ἕνα ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμμένων προξενικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε ἀπὸ πολλῶν μηνῶν, ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας Πανᾶ, μακρὰν ἔκθεσιν, ὅτι δὲ ἐπελήφθημεν καὶ τῆς θεραπείας τῆς ἐλλείψεως ταύτης διὰ τοῦ μεταναστευτικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον, ὅλοι ἐννοοῦν καλὰ διατί δὲν ἐψηφίσθη μέχρι σήμερον, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν μας κατὰ Ἰανουάριον. Τοῦτο ἐξηγεῖ διατί ἐν Ἀμερικῇ δὲν ἐγένετο ἐγκατάστασις προξενικῶν ἀρχῶν ἐμμίσθων, πλὴν πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν ἐκεῖ μεγάλων ἑλληνικῶν συμφερόντων, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπιμέλεια θὰ γίνῃ ἐκεῖ κατὰ τρόπον διάφορον ἐκείνου ποῦ θὰ γίνεται εἰς ἄλλας πολιτείας, ὅπου εἷς πρόξενος εἶναι ἀρκετὸς νὰ ἐπιμεληθῇ τῶν συμφερόντων τῶν ἑλληνικῶν. Ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν Βουδαπέστην, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὅτι ἡ πλήρωσις τῆς θέσεως αὐτῆς δι’ ἐμμίσθου ἀνωτέρου προξενικοῦ ὑπαλλήλου ἐπλήρωσεν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἦτο αἰσθητὴ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀνεγνώριζον. Ἐὰν δὲ ἐγένετο ἡ πλήρωσις τῆς ἀνάγκης αὐτῆς τόσον ἀργά, δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ γίνεται ἐπίκρισις σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζει ποῖον πρόσωπον παίζει ἐν τῇ δυαδικῇ μοναρχίᾳ ὁ ἕτερος τῶν συνεταίρων, ἡ Οὐγγαρία, καὶ θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν ἀντιλήψεων καὶ ἀναγκῶν, τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντά μας ἐπέβαλον, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῆς Οὐγγαρίας. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ διὰ τὴν Βέρνην, ὅπου ἡ δικαιολογία τῆς ἱδρύσεως, καθὼς γνωρίζω, ἐπὶ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην συναδέλφου μου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, σχετίζεται πρὸς ὅλους ἐκείνους τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμούς, τῶν ὁποίων κέντρον εἶναι ἡ Βέρνη καὶ τῶν ὁποίων ἐνομίσθη ὑπ’ ἐκείνων καὶ φυσικὰ καὶ ὑπ’ ἐμοῦ, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ θεραπεία διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας εἰδικῆς ἐκεῖ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς ἐξωτερικὰς δαπάνας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀρκαδίας ἠρώτησε προχθὲς ἂν ἐτηρήθησαν οἱ ὅροι κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν πιστώσεων αὐτῶν, οἱ ὁριζόμενοι ἐν τῷ σχετικῷ νόμῳ. Ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἐτηρήθησαν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι δὲν τὸν ἱκανοποίησεν ἡ ἀπάντησις αὕτη καὶ ἐζήτησε σήμερον ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας νὰ τὸν βεβαιώσῃ ἂν ἐτηρήθησαν.

§575Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιθέτως μετέδωκα τὴν πληροφορίαν τὴν ἰδικήν σας, ἐπειδὴ ἔλεγεν ὅτι δὲν τηροῦνται οἱ νόμοι.

§576ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ παρέχω καὶ πάλιν τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων αὐτῶν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, δηλ. διὰ τῆς προκλήσεως ἑκάστοτε Β. Διατάγματος, ἐπὶ τῇ βάσει προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος συντάσσεται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Ἀρκαδίας ὑπενθύμισε καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ νόμου, ὁρίζουσαν ὅτι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις δὲν δύνανται νὰ δοθοῦν καὶ μὲ ἠρώτησε καὶ προχθὲς ἂν ἐδόθησαν καὶ τοῦ εἶπον ὅτι ἐδόθησαν, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τῷ ὑπενθυμίσω ὅτι, ὅπου ὁ νόμος λέγει ὅτι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, δὲν δίδονται, ἐννοεῖ ὅτι θὰ δίδωνται διὰ Β. Διαταγμάτων, δὲν πιστεύω δὲ ὅτι καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ δώσῃ.

§577Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§578ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πλὴν τούτου θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι καὶ ἂν αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ὁ νόμος, ὁ νόμος θὰ διέτασσε πράγματα ἀδύνατα. Πρόκειται περὶ τοιούτου κονδυλίου, ὅπου ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ, ἂν παρίστατο ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, θὰ ἦτο ἀδύνατον Ὑπουργὸς πρὸ τῆς πολιτικῆς εὐθύνης ἀπέναντι τῆς ἄλλης εὐθύνης νὰ μὴ πράξῃ τὸ δέον. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐν συνόλῳ παρατηρεῖ ὅτι ἠλπίζετο ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν, κυρίως ἕνεκα τῶν ἐκπαιδευτικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἔχουν περιορισθῆ, ἀλλὰ δὲν ἐλησμόνησεν ὅτι ὁ ἴδιος τὸ εἶπεν ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους θὰ φανοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταργήσεως, διότι μέχρι τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου ἢ Νοεμβρίου ποῦ ὡρίσθη ἡ ἀφομοίωσις, ἐξηκολούθει κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον γινομένη ἡ δαπάνη αὕτη.

§579Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἐκτὸς τῆς Ἠπείρου.

§580ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠξεύρω καλῶς ὅτι εἰς ὡρισμένα τμήματα τῆς Ἠπείρου συνεχίζετο καὶ μάλιστα συνεχίζεται καὶ σήμερον ἀκόμη, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον ἐπῆρε τὰς δαπάνας αὐτὰς εἰς βάρος του, συνεχίζετο ἐκ τοῦ αὐτοῦ κονδυλίου ἡ ἐκπαίδευσις. Τὸ διατί δὲ ἐζητήθησαν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ πιστώσεις 1.200.000 δρχ. δι’ αὐτὸ τὸ κονδύλιον, ἐξάγεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπῆλθεν ὁ εὐρωπαϊκὸς πόλεμος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπὲρ πάντα ἐννοεῖ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ οὔτε δι’ ἐμὲ ἡ συζήτησις ἐν ταῖς λεπτομερείαις, ἀφοῦ ἐκεῖνος μετὰ τόσης λεπτότητος θελήσας νὰ ἐπικρίνῃ, ἀπέφυγε νὰ κάμῃ οἱονδήποτε λόγον περὶ αὐτῶν. Θεωρῶ μόνον καθῆκόν μου νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐν ἱκανῷ μέτρῳ, ἂν ὄχι ἐντελῶς, ἐν ἱκανῷ μέτρῳ εἶμαι σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅτι κάποια διόρθωσις ἐδῶ χρειάζεται, ὅτι τὰ πράγματα θὰ γίνωνται ἐντελῶς κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐγγυᾶται ὅτι καλῶς γίνονται αἱ δαπάναι αὗται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των πάντοτε αὐταὶ αἱ δαπάναι θὰ εἶναι ἐπικίνδυνοι δαπάναι ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην δαπάνην, ἀμφίβολον δὲ εἶναι ἂν μέρος δαπανῶν ὄχι μικρόν, γινόμενον ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου, δύναται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα ἢ νὰ μὴ φέρῃ. Δυστυχῶς ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ προέλθω εἰς περισσοτέρας ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἀλλ’ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ὅτι ἤδη ὑπάρχει Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου διαλύεται εἰς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ ἐκεῖ καὶ τοῦτο θεωρῶ ὡς μίαν πρόοδον. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος βουλευτὴς μετὰ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔφερε τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τῆς γενικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ τοῦ δηλώσω ὅτι δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἀκολουθήσω εἰς τὸ πεδίον τοῦτο, διότι νομίζω ὅτι γενικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους μοὶ ἐπιβάλλει νὰ τὸν ἀκούσω μέν, νὰ μὴ ἀπαντήσω δέ.

§581Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Περὶ τοῦ πρεσβευτοῦ;

§582ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Ἔχετε πολὺ δίκαιον. Ἐπιτρέψατέ μοι. Ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἤκουσε τὴν ἐπίκρισιν καὶ ἡ ὁποία εἶχε δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ ἐμὲ τὴν ἀπάντησιν, διότι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ εὑρισκόμεθα ἐν πρωτοφανεῖ ἀντιθέσει πρὸς τὸ νόμον· καὶ ἄλλοτε ὅμως ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐξ ἐπερωτήσεώς τινος ἐκ τῶν καθημένων εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, εἶπον δὲ καὶ τότε, καὶ ἴσως ἦτο ἀπὼν ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὅτι οὐχὶ εὔνοια πρὸς τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέχει τὴν θέσιν ταύτην ἐν Λονδίνῳ, ἔφερε τὴν βραδύτητα περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι οὐχὶ πνεῦμα ἀνευλαβείας πρὸς τὸν νόμον.

§583Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρετε νόμον τότε.

§584ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω διὰ τί θεωρῶ πολὺ ἐπικίνδυνον διὰ νόμου· ἡ ἀπορία σας εἶναι πολὺ εὐνόητος· ἀλλὰ θεωρῶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον νὰ καθιερώσωμεν διὰ νόμου, ὅτι δύναται ἑκάστοτε ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ προτιμᾷ νὰ εὑρίσκηται ὑπ’ αὐτὸν τὸν πέλεκυν τῆς λογοδοσίας, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ εὑρίσκωμαι καὶ ἐγὼ προσωρινῶς ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ζητῶ συγγνώμην τῆς Βουλῆς, ἀνωμαλίαν τὴν ὁποίαν ἐν προκειμένῳ προκαλοῦσιν ἐντελῶς ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις· ἡ ἐκκρεμότης τῶν ζητημάτων, ἡ ὁποία δὲν ἔπαυσεν, ὡς γνωρίζετε καλῶς, οὔτε ἀπὸ τοῦ πέρατος τοῦ πολέμου, καὶ τοῦ δευτέρου, καὶ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συνθήκης ἐν Λονδίνῳ, ἡ ἐκκρεμότης αὕτη κατέστησε συμφέρον, ἀληθῶς τοιοῦτον συμφέρον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εἷς Ὑπουργός, μνήμων τῶν καθηκόντων του, θὰ ἐπροτίμα νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δύσκολον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν προφανέστατα, νομίζω, ὅτι εὑρέθην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ προτιμήσῃ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δύσκολον αὐτὴν θέσιν, ἢ νὰ ἀνακαλέσῃ πρὸ τοῦ πέρατος ἐκκρεμοῦς τέλος πάντων ἐξωτερικοῦ ζητήματος ἕνα πρεσβευτὴν διαπεπιστευμένον εἰς ξένην Κυβέρνησιν. Ἐλπίζω ὅτι αἱ περιστάσεις αὗται τελειώνουσιν, ἑπομένως ὅτι ταχέως θὰ δυνηθῶ νὰ ἔλθω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, λέγων ὅτι ἐξετέλεσα τὸν νόμον ὀλίγον βραδέως, καὶ νὰ ζητήσω καὶ ἄλλην μίαν φορὰν καὶ τότε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἀκουσίαν αὐτὴν ἐκ μέρους μου ἀναβολὴν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου συγγνώμην.

§585Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Διὰ τὴν παράβασιν τῆς ἀποζημιώσεως πρὸς τοὺς πρεσβευτάς;

§586ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πιθανὸν νὰ ἔχητε δίκαιον. Δὲν γνωρίζω τὸν νόμον.

§587Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Αὐτὰ θὰ γίνωσι προηγούμενον.

§588ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Ἓν πρᾶγμα. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ ἔχητε δίκαιον. Γνωρίζετε πολὺ καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ τὴν νομοθεσίαν τὴν ἐξωτερικήν. Ἓν μόνον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τὰ ποσὰ τὰ δοθέντα εἰς ὅλας τὰς ἐξωτερικὰς ἀποστολάς, ἐὰν σᾶς γεννῶσι τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἦσαν μεγάλα...

§589Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δὲν ὡμίλησα.

§590ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὡμιλήσατε, ἀλλὰ ἔχω καθῆκον, διότι ἐλέχθη ὅτι τὰ ποσὰ ἦσαν μεγάλα, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐγὼ μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον ὅτι τὰ ποσὰ αὐτά, ἰδίως ὅ,τι ἀφορᾷ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἀποστολῶν, ἦσαν ποσά, τὰ ὁποῖα ἀνταπεκρίνοντο ἐντελῶς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως τοῦ Κράτους. Δύναμαι νὰ προσθέσω ὅτι, ἐὰν μελετήσητε τὸ φάκελλον, ὁ ὁποῖος κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τεσσάρων μηνῶν ἀκριβῶς, — μοὶ τὸν ἐζήτησεν ὁ κ. Βελέντζας — θὰ ἰδῆτε πόσα ἐπεστράφησαν, ἐπεστράφησαν δὲ ἐκ μέρους ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπερίσσευσαν ἀπὸ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει. Αὐτὰ μόνον ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ εἴπω.

§591ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου νὰ ὁμιλήσῃ ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Λοιπὸν συζήτησις τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐξωτερικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος θὰ χωρισθῶσι κατὰ κεφάλαια καὶ κατόπιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἤθελον δὲ ἐρωτήσει τὴν Βουλὴν ἂν στέργῃ νὰ ψηφισθῶσι συγχρόνως καὶ οἱ δύο Προϋπολογισμοὶ τοῦ 1913 ὡς καὶ τοῦ 1914 διὰ μιᾶς ἐρωτήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἤθελεν ἐμποδίσει τοὺς βουλευτάς, ἐὰν ἤθελον νὰ ψηφίσωσι τὸν ἕνα καὶ ὄχι τὸν ἄλλον, νὰ τὸ δηλώσωσιν.

§592ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνωσι μαζὶ αἱ ψηφοφορίαι.

§593ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ψηφοφορίαι θὰ γίνωσι κεχωρισμένως, ἀλλὰ καὶ τῶν δύο Προϋπολογισμῶν συγχρόνως, τὸ ὁποῖον δὲν κωλύει, ἐάν τις θέλῃ νὰ ὑπερψηφίσῃ τοῦ ἑνὸς καὶ ὄχι τοῦ ἄλλου, νὰ τὸ δηλώσῃ.

§594ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἐρωτήσατε ἐάν τις ὑπάρχῃ, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ τὸ ζήτημα, ὅτι εἶναι σύνθετον καὶ θέλει νὰ ἀναλυθῇ.

§595ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐρωτῶ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει καταγινόμεθα δι’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ἔτους 1913. (Γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα δι’ ἀναστάσεως). Ἤδη συμφώνως τῷ Κανονισμῷ δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ν. Βελέντζας καὶ Σ. Τσακόπουλος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν λέγουσι «ναί», οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι «ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§596Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ 1913;

§597ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἐνεργεῖται ἡ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Βελέντζα καὶ Σ. Τσακοπούλου).

§598ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§599ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 99. Εἶπον «ναὶ» 85, εἶπον «ὄχι» 14, ὡς ἑξῆς:

Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ἔτους 1913. Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἔτους 1913. (Γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα δι’ ἀναστάσεως). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ νὰ χρησιμεύσωσιν οἱ αὐτοὶ ὡς ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν λέγουσι «ναί», οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἐνεργεῖται ἡ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Βελέντζα καὶ Σ. Τσακοπούλου).

§600ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§601ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 99. Εἶπον «ναὶ» 85, εἶπον «ὄχι» 14, ὡς ἑξῆς: