1914.11.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

Τῆς 21ης Νοεμβρίου 1914.

(Παρασκευή, ὥρα 5.20′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Λιδωρικίου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ κατηγορίαι κατὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου Δωρίδος· Ὁ Πανλεσβιακὸς Σύνδεσμος τῶν δημοδιδασκάλων διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀποκλείοντος αὐτοὺς τῆς συντάξεως· Οἱ κάτοικοι Ἀλτομυρῶν Ἀβίας παρακαλοῦσιν ὅπως ἐγκατασταθῇ ἐν τῷ χωρίῳ των τηλεφωνεῖον· Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ σῶμα τῆς τελωνειακῆς ἀστυνομίας παρακαλοῦσιν ὅπως μονιμοποιηθῶσιν ἐν τῇ τελωνειακῇ ἀστυνομίᾳ· Οἱ κάτοικοι Πολυγύρου τῆς Χαλκιδικῆς αἰτοῦσιν ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ ἀντίτιμον διαφόρων εἰδῶν δοθέντων εἰς τοὺς προσκόπους ἐπὶ ἀποδείξει· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις κορνιζοποιῶν καὶ γυψογλυπτῶν παρακαλεῖ ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῶν πρώτων ὑλῶν· Ὁ Σύνδεσμος ὑποδηματοποιῶν καὶ ὑποδηματεργατῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως δίδεται εἰς αὐτοὺς ἡ ἐργασία τοῦ Δημοσίου· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐργατῶν Ἀεριόφωτος παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος ἐργατῶν ζαχαροπλαστῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις γυψογλυπτῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις πιλοποιῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις ὑφαντουργείων, κλωστηρίων καὶ βαφείων παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις βαρελοποιῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ἡ Ἀδελφότης τεχνιτῶν ἐπιπλοποιῶν καὶ ξυλουργῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν κονιαστῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ἡ Κηπουρικὴ Ἕνωσις Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐργατῶν ξυλουργῶν ἐν Ἀθήναις παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις ἐργατριῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν· Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ βυρσοδεψῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἄδεια ἑνὸς μηνὸς εἰς τὸν βουλευτὴν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Ν. Χρυσόγελον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Φλέσσας ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς Μονῆς Καλογραιῶν «Ἁγίου Κωνσταντίνου» τῶν Καλαμῶν.

§2Π. ΦΛΕΣΣΑΣ. Διὰ τῆς αἰτήσεώς των οἱ ἀναφερόμενοι ζητοῦσι ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῶν 15,000 δραχ., ὅπερ ἔχει ἀφεθῇ δυνάμει διαθήκης πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἐργάζωνται τὴν μεταξοϋφαντικὴν ἔστω καὶ δύο μοναχαί. Τὸ ποσὸν εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκὲς καὶ θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ τὸ αὐξήσητε.

§3ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἀποστράτου ὑπολοχαγοῦ Κριτσαβοπούλου.

§5Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μελετηθῇ καὶ διαταχθῶσι τὰ δέοντα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ὑποδηματοεργατῶν Σύρου. Εἶναι ἀπών. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Καλομενόπουλος.

§7Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀρβυλοποιοὶ Σύρου, Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν, ἤκουσα δὲ πρὸς στιγμήν, καὶ οἱ τῆς Θεσσαλονίκης παραπονοῦνται διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν ἀναφορῶν ὅτι κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προμήθειαν ἀρβυλῶν γίνεται προτίμησις ὡρισμένης ἐμπορικῆς Ἑταιρείας καὶ ὡρισμένου ἐργοστασίου ἐπὶ βλάβῃ καὶ ζημίᾳ αὐτῶν. Βεβαίως ἡ τοιαύτη προτίμησις δὲν εἶναι δικαία, ἀλλὰ θὰ ἦτο, ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω τὴν φράσιν, συγγνωστή, ἂν ἡ προτίμησις αὐτὴ συνεπήγετο τοὐλάχιστον χρηματικὸν ὄφελος τοῦ Δημοσίου, δυστυχῶς ὅμως προτιμᾶται ξένη Ἑταιρεία ἑδρεύουσα ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπὶ ζημίᾳ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ των ἀναπτύσσουσιν ὅτι τὸ Δημόσιον παρέχει εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν τὰ εὐρωπαϊκὰ δέρματα ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἑλληνικῆς βυρσοδεψίας, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς πολὺ ἀνώτερον βαθμὸν τελειότητος καὶ ἐπιτυχοῦς κατεργασίας ἀφ’ ὅ,τι εὑρίσκονται τὰ εὐρωπαϊκά, καὶ ἰδίᾳ τὰ ἀμερικανικά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προμηθεύεται τὸ Δημόσιον. Εἶναι γνωστὴ ἡ Συριανὴ βυρσοδεψία.

§8ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι καὶ ἐν Χίῳ, ἐν Μυτιλήνῃ, ἐν Σάμῳ καὶ ἐν Κρήτῃ.

§9Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Σύρος εἶναι ἡ κοιτὶς τῆς ἑλληνικῆς βυρσοδεψίας. Ἐκ Σύρου ἀνεχώρησαν οἱ βυρσοδέψαι ὡς ἀπὸ φυτωρίου καὶ ἵδρυσαν ἐργοστάσια ἐν Χίῳ καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη.

§10Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐκ τῆς Χίου μετέβησαν εἰς τὴν Σῦρον.

§11Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ διαφωνοῦμεν. Ὁ Καλουτᾶς μετέβη ἐκ Σύρου εἰς Χίον καὶ ἵδρυσε τὸ πρῶτον ἐργοστάσιον. Ὁ Παρασκευᾶς ἐκ Σύρου μετέβη εἰς Ὀδησσὸν καὶ ἵδρυσεν ἐκεῖ ἐργοστάσιον βυρσοδεψίας, ἐκεῖθεν δὲ οἱ ἐργάται του μετέβησαν εἰς Κρήτην καὶ ἐγκατέστησαν βυρσοδεψικὰ καταστήματα. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἱστορικὸν τῶν βυρσοδεψικῶν ἐργοστασίων. Τὸ ζήτημά μου εἶναι ὅτι ἡ ἑλληνικὴ βυρσοδεψία παρέχει δέρματα ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ τελειότερα τῶν ἀμερικανικῶν, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω καὶ αὐτῶν τῶν τῆς Γαλλίας. Δὲν ἔχω ἢ ν’ ἀναφέρω ὅτι πρὸ ἐτῶν ἀπεστάλησαν ἐκ Μασσαλίας εἰς Σῦρον εἰδικοὶ βυρσοδέψαι οἵτινες ἐπεσκέφθησαν τὰ Συριανὰ ἐργοστάσια, διὰ νὰ ἴδωσι πῶς κατεργάζονται τὰ δέρματα καὶ κατορθώνουσι ν’ ἀνταγωνίζωνται πρὸς τὰ ἐξακουστὰ βυρσοδεψεῖα τῆς Μασσαλίας. Ἂν ἀνταγωνίζεται καὶ ἂν ὑπερέχει τὸ ἡμέτερον προιὸν τῶν γαλλικῶν προϊόντων, φαντασθῆτε ποία ὑπάρχει ἀπόστασις μεταξὺ τῶν ἑλληνικῶν κατειργασμένων δερμάτων καὶ τῶν ἀμερικανικῶν. Τὰ δέρματα τῆς Ἀμερικῆς ῥίπτονται εἰς τὸ ὕδωρ καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας παραδίδονται εἰς τὴν κατανάλωσιν, παρασκευάζονται ἐσπευσμένως διὰ χημικῶν λιπασμάτων, ξηραίνονται καὶ εἰς τὴν χρῆσιν καταστρέφονται ἀμέσως, δὲν λαμβάνουσι δε καιρὸν διὰ νὰ ψηθῶσι, νὰ στερεωθῶσι καὶ ν’ ἀποκτήσωσι βάρος. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ἡ προτίμησις τῶν ξένων δερμάτων ἀποβαίνει εἰς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ταῦτα ἐκθέτουσιν οἱ ἀρβυλοποιοὶ οἱ ἐν Σύρῳ, οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ οἱ ἐν Πειραιεῖ διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§12ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι ὅμως οἱ κατασκευασταὶ δερμάτων ἐν Σύρῳ· αὐτοὶ δὲν παραπονοῦνται, διότι γνωρίζουσιν ὅτι ὅσα δέρματα ἔχομεν ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ καὶ ὅσα ἔρχονται ἔξωθεν πάντα χρειάζονται· τοῦτο τὸ γνωρίζουσιν ἀπὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν.

§13Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ δὲν εἶναι ἐκ μέρους τῶν βυρσοδεψῶν. Οἱ βυρσοδέψαι ὑπέβαλον πρὸ μηνὸς ἑτέραν ἀναφορὰν καὶ παρακαλοῦσι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀρίστη ποιότης τοῦ προϊόντος των· σήμερον παραπονοῦνται οἱ τεχνῖται ὅτι, ἐνῷ τὸ προιὸν τὸ ἑλληνικὸν εἶναι ἄριστον, ἐνῷ ἡ κατεργασία ἡ ἑλληνικὴ εἶναι εὐθηνοτέρα τῆς εὐρωπαϊκῆς, προτιμῶνται ξένα δέρματα καὶ ἓν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν τυπικῶς ἔχει ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, εἶναι ὅμως κατ’ οὐσίαν ξένον ἐργοστάσιον, προτιμᾶται τῶν ἑλληνικῶν· ἀφ’ ἑτέρου λέγουσιν ὅτι αἱ ἀρβύλαι αἱ ὁποῖαι παρεδόθησαν εἰς τὸ Δημόσιον ἦσαν ἄρισται. Διατί λοιπὸν νὰ προτιμᾶται τὸ ἐργοστάσιον τῆς Θεσσαλονίκης; Ἂν εἶχε χρηματικὸν ὄφελος τὸ Δημόσιον, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο εὐνόητον. Ἐκθέτουσιν ἐν τῇ ἀναφορᾷ των καὶ πείθουσι πάντα ἀναγνώστην ὅτι τὸ Δημόσιον καταβάλλει περισσότερον παρ’ ὅ,τι κατέβαλλεν εἰς τοὺς ἐν Σύρῳ καὶ εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἀρβυλοποιούς, παραλαμβάνει δὲ κατωτέρας ποιότητος ἀρβύλας καὶ ὑπὸ ἔποψιν πρώτης ὕλης καὶ ὑπὸ ἔποψιν στερεᾶς κατεργασίας τῶν ἀρβυλῶν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν καὶ θὰ παραγγείλῃ ἀρκετὰς χιλιάδας ἀρβυλῶν εἰς τοὺς συμπολίτας μου.

§14ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀνέγνωσα τὴν ἀναφορὰν καὶ μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, διότι τείνουσι ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται γίνεται πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου, διότι τὰ κατασκευαζόμενα ἐν τῷ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἑλληνικῷ ἐργοστασίῳ στοιχίζουσιν ἀκριβότερα. Παρήγγειλα εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν ν’ ἀπολογηθῇ διὰ τὰς κατηγορίας αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν, ἐστάλη δ’ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὁπόθεν θὰ ἔλθῃ ἡ ἀπολογία, ὑπόσχομαι δὲ νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα, καὶ ἂν μὲν εἶναι βάσιμοι αἱ κατηγορίαι θὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία, ἄλλως θὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν διατί δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονά των.

§15Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς μικρᾶς μελέτης τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὸ ὑπόμνημα τῶν ἀρβυλοποιῶν, τείνει ν’ ἀποδεχθῇ ὅτι εὑρίσκονται αὐτοὶ ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ. Ἰδίως ὑπάρχει μία τάσις παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν προτίμησιν τῶν ξένων Κρατῶν τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται σήμερον εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν· πολλοὶ διστάζουσι νὰ προμηθευθῶσιν ἀρβύλας ξένων Κρατῶν καὶ ἰδίως ἐξ Ἀμερικῆς. Ὑπάρχει ἀπόσπασμα γαλλικῆς ἐφημερίδος, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ἐν Χάβρῃ, ἡ ὁποία κατὰ μετάφρασιν λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἀμερικανικὴ βιομηχανία καταβάλλει... κλπ.»

§16ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ ἰδικαί μας ἀρβύλαι ἔχουσι καρφιά.

§17Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ἐκτὸς τούτου ἡ Σερβικὴ Κυβέρνησις ἀπετάθη καὶ αὐτὴ εἰς τὰ ἀμερικανικὰ ἐργοστάσια καὶ παρέλαβεν ἀρβύλας. Σήμερον προσπαθεῖ μεθ’ ὅλας τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχει ν’ ἀπορρίψῃ τὰς ἀρβύλας τὰς ὁποίας ἔλαβεν. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις προσπαθεῖ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξεύρῃ ἀρβύλας ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους. Αὐτὸ εἶναι γεγονός, ὅτι σήμερον εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις αὐτὴ ἡ Γαλλία ὅπως προμηθευθῇ ἑλληνικὰς ἀρβύλας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας διὰ τὸ ἐργοστάσιον τῶν ἀρβυλῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ τὸ μόνον ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχουσιν αἱ ἀρβύλαι εἶναι ὅτι εἶναι μηχανοποίητοι καὶ ὄχι χειροποίητοι καὶ ὅτι τὰ δέρματα εἶναι τὰ κατώτατα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, εἶναι τὰ δέρματα τῆς ταχείας κατεργασίας. Ἐν Ἑλλάδι δέρματα τοιαῦτα βεβαίως ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν δερμάτων εἶναι τῆς βραδείας κατεργασίας, τοῦτο δὲ δύναται ν’ ἀποδειχθῇ καὶ δι’ ἐπιτοπίου μελέτης. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ κ. Θεοτόκη ἐστάλη Ἐπιτροπὴ εἰς Σῦρον ἐξ ἐγκρίτων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι παρετήρησαν τὰ ἐργοστάσια καὶ ἀντελήφθησαν ὅτι τὸ σύστημα εἶναι ὄχι τὸ τῆς ταχείας κατεργασίας, ἀλλὰ τὸ τῆς βραδείας. Ἐπίσης ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς παρούσης ἀπεστάλη Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν ἀρχιεπιμελητὴν Μπονιέ, ὁ ὁποῖος ἐξήτασεν ἐπισταμένως τὰ ἐκεῖ ἐργοστάσια ἐκφράσας τὰ συγχαρητήρια αὑτοῦ εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας. Εἶναι δὲ γεγονὸς ὅτι ἐξεφράσθη καὶ εἰς τὸν Πρόξενον τῆς Γαλλίας διὰ τὴν τελειότητα τῶν δερμάτων.

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ γνωρίζητε ὅτι ἕνεκα τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἀνάγκης ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἡ κατεργασία τῶν δερμάτων, ἡ ὁποία ἦτο πολὺ βραδεῖα πρίν, ἐγένετο καθημέραν ταχυτέρα.

§19Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δηλώσω ἐπισήμως ὅτι ὑπάρχει ὡρισμένον ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος ἔκαμεν ἀρβύλας εἰδικῶς διὰ τὸν στρατόν, τὰς ὁποίας δὲν ἔθιξε, διότι τὸ εἶδος αὐτὸ μόνον διὰ τὸν στρατὸν εἶναι κατάλληλον καὶ ὄχι διὰ καθημερινὴν κατανάλωσιν. Ἐπὶ προβλέψει δὲ τῶν ἀνωμαλιῶν προυμηθεύθη τὰ δέρματα εἰς μεγάλας ποσότητας καὶ ὡς ἐκ τούτου δύναται νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ μεγάλας ποσότητας ἀρβυλῶν. Τὸ εἶδος αὐτὸ εἶναι διὰ τῆς βραδείας κατεργασίας, τοῦτο δὲ δύναται νὰ πιστοποιηθῇ οὐχὶ διὰ χημικῶν, διότι ἴσως δὲν ὑπάρχουσι τὰ μέσα ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ δι’ ἐπιτοπίου μελέτης εἰς ἃ μέρη εὑρίσκονται δέρματα, διότι ὀφείλουσιν οἱ ἐργοστασιάρχαι ἐν τοῖς βιβλίοις αὐτῶν νὰ καταγράφωσι τὰ δέρματα, καὶ πιστοποιηθῇ πόσον χρόνον παρέμεινε τὸ δέρμα εἰς τὴν στέρναν. Σήμερον διὰ τῆς ἐπιτοπίου μελέτης δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ πότε τὸ δέρμα εἶναι διὰ τῆς ταχείας κατεργασίας καὶ πότε διὰ τῆς βραδείας. Ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἵνα δοθῇ ποιά τις σύστασις εἰς τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα, διότι νομίζω ὅτι σήμερον τὰ Ἑλληνικὰ δέρματα καταναλίσκονται διὰ τῆς μεγάλης χρήσεως. Τοῦτο νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι μεγάλων ποσοτήτων ἀγορὰς δερμάτων διαπραγματεύεται ἡ Σερβικὴ Κυβέρνησις, πολὺ δὲ φοβοῦμαι μήπως, ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ζητήσῃ δέρματα, ταῦτα νὰ ἔχωσι φύγει ἀπὸ τοῦ Τόπου. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη τῶν δερμάτων, διότι παραπονοῦνται καὶ αὐτοὶ οἱ ἐργοστασιάρχαι τῆς βυρσοδεψίας, νομίζω δ’ ὅτι τὸ ἐπάγγελμά των εἶναι ἀλληλένδετον, διότι διὰ τῶν δερμάτων θὰ ἐργασθῶσι καὶ οἱ ἀρβυλοποιοί. Σήμερον καὶ οἱ ἐργάται ὑποδηματοποιΐας καὶ οἱ ἐργάται βυρσοδεψίας μένουσιν ἄνευ ἐργασίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ζητοῦμεν νὰ δώσωμεν ἐργασίαν. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα ἐλαττώματα· ἴσως ἡ τιμὴ νὰ εἶναι ὑψηλοτέρα, λόγῳ ὅμως τῶν ἐκτάκτων γεγονότων δὲν εἶνε πολὺ ὑψηλή. Ἐν Γαλλίᾳ σήμερον αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις προσήνεγκεν εἰς τοὺς βυρσοδέψας τῆς Γαλλίας αὐθορμήτως χωρὶς νὰ ζητήσωσι τὸ τοιοῦτον 25% ἐπὶ τῆς τρεχούσης ἀξίας τῶν δερμάτων. Ἤκουσα καὶ ἐγὼ παράπονα ἐκ μέρους τῆς Ὑπηρεσίας ὅτι δὲν εἶνε καλαὶ αἱ ἀρβύλαι, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἐλάττωμα τῆς βυρσοδεψικῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ τῶν ἐργολάβων, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσιν ἐξ ἀνταγωνισμοῦ νὰ λάβωσι τὰς ἀρβύλας καὶ αὐτοὶ δὲν δίδουσι τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δερμάτων. Τὸ τοιοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ. Δέρματα ὑπάρχουσιν ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν Βόλῳ καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Κρήτῃ καὶ ἐν Σύρῳ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συστήσητε εἰς τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ἰδίως τὰ δέρματα, διότι εὑρίσκει τὴν πρόφασιν ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλα. Τὰ δέρματα εἶναι κατάλληλα, ἀρκεῖ οἱ ἐργολάβοι οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν κατασκευὴν τῶν ἀρβυλῶν νὰ εἶναι κάπως φερέγγυοι καὶ νὰ δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς μεγάλας δαπάνας τοῦ Κράτους.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαβάνος. Ἀπών. Ὁ κ. Σπυρομήλιος.

§21Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ φανῶ πολεμῶν τὰ συμφέροντα τῶν ἀρβυλοποιῶν ἢ τῶν βυρσοδεψῶν τῆς Σύρου, ἔχω καθῆκον νὰ γνωρίσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ Κράτος προυτίμησε πολλάκις τοὺς ἀρβυλοποιοὺς καὶ ἔδωκε καὶ παραγγελίας διὰ ποσὸν 50 χιλιάδων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀρβυλῶν, ἀλλ’ αἱ ἀρβύλαι αὗται ἀπεδείχθησαν ἄχρηστοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐπὶ πλέον τὸ Κράτος ἠθέλησε καὶ τὰ βυρσοδεψεῖα αὐτὰ νὰ ἐνισχύσῃ καὶ τοῖς παρέδωκε δέρματα διὰ νὰ κατασκευάσωσιν ἀρβύλας τελειοτέρας. Αἱ ἀρβύλαι κατεσχέθησαν πωληθεῖσαι, τὰ δὲ δέρματα ἐπωλήθησαν ἐν Λεβαδείᾳ καὶ κατεσχέθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας. Βεβαίως τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν, ἀλλ’ ὀφείλομεν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους νὰ ὑπερασπίζωμεν. Ἄν εἴχομεν ἐξακολουθήσει πάσας τὰς ἀρβύλας νὰ κατασκευάζωμεν ἐν τῷ Τόπῳ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δὲν θὰ ἠδύναντο οἱ στρατιῶται νὰ διεξαγάγωσι τοιούτους πολέμους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζων ἐν λεπτομερείᾳ τὰ συμβάντα θὰ κρίνῃ ἀναλόγως τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἀρβυλοποιῶν.

§22Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ διαλύσω μίαν πλάνην εἰς ἣν ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ὡμίλησε περὶ τῶν ἐκ Σύρου παραδοθεισῶν ἀρβυλῶν. Πληροφορῶ τὸν κ. συνάδελφον ὅτι πᾶσαι αἱ παραδόσεις αἱ ἐκ Σύρου ἐξενεχθεῖσαι εὑρέθησαν ἄμεμπτοι. Ὁ κ. συνάδελφος ὡς σχετιζόμενος πρὸς τὸ στράτευμα δύναται νὰ γνωρίζῃ τοῦτο· ἡμεῖς καυχώμεθα ὅτι ἀπὸ τῆς Σύρου παρεδώσαμεν εἰς τὸ Δημόσιον προιὸν τέλειον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Δημοσίου.

§23Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν ἀναβάλλω μέχρις οὗ ἔλθῃ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Συνιστῶ ὅμως εἰς αὐτὸν ὅτι ὑπάρχει Σωματεῖον συγκεκροτημένον, ἀποτελούμενον ἐξ ἐντίμων ἐργατῶν καὶ προσφερόμενον ν’ ἀναλάβῃ ἐργασίαν ὑφ’ οὓς ὅρους τὸ Δημόσιον θέλει. Δύναται μάλιστα τὸ Δημόσιον νὰ προμηθευθῇ τὰ δέρματα καὶ νὰ τὰ παραδώσῃ εἰς τὸ Σωματεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παράσχῃ πᾶσαν ἐγγύησιν.

§24Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ σύστημα τῆς κατασκευῆς ἀρβυλῶν εἶναι τὸ ἑξῆς: Γίνεται προκήρυξις· πᾶς τις δύναται νὰ προσέλθῃ, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ πληρώσει ἕνα φόρον ἐπιτηδεύματος ὡς ἐργολάβος εἰδῶν τοῦ Δημοσίου καὶ τὸ Δημόσιον ἀναθέτει εἰς αὐτὸν τὴν κατασκευήν, ἀφοῦ κάμῃ δημοπρασίαν. Οἱ προσερχόμενοι εἰς τὴν δημοπρασίαν εἶναι καὶ εἰδικοί, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἐπαγγελμάτων. Σᾶς ἀναφέρω ἐπανειλημμένως ὅτι ἔλαβε παραγγελίας γνωστὸς χρηματιστής, ὁ ὁποῖος ἐπλήρωνεν ἰδιαιτέρως φόρον ὡς προμηθευτής, καὶ ἕτερος καρραγωγεὺς ἐπὶ ἔτη παρουσιαζόμενος ὡς ἐργολάβος εἰδῶν ὑποδήσεως. Αὐτοὶ προσεκάλουν ἐργάτας, μὲ τοὺς ὁποίους εἰργάζοντο καὶ ὑπεχρέουν αὐτοὺς νὰ κατασκευάσωσιν ἀριθμὸν ζευγῶν καθημέραν τόσον, ὥστε αἱ ἀρβύλαι νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατάλληλοι. Αὐτὸ ἴσως ὑπηνίχθη ὁ κ. συνάδελφος Ἄρτης, ὅστις φαίνεται ὅτι ἠγνόει τὸ τί συμβαίνει πράγματι. Διότι ὁ Σύνδεσμος τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν Πειραιῶς ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἐργασίαν πρωτίστης τάξεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε, δηλαδὴ παρέδωκε μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετ’ αὐτὸν 1.000.000 ζευγῶν τελείας κατασκευῆς προκαλέσας συγχαρητήρια καὶ εὐχαριστίας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ Σύνδεσμος αὐτὸς παρέχει πάντα τὰ ἐχέγγυα διότι εἶναι κατηρτισμένος ἐξ εἰδικῶν ἀρβυλοποιῶν, ὄχι ὑποδηματοποιῶν. Διότι ἐδῶ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ τεχνῖται διὰ τὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δι’ αὐτὸ πεινῶσι καὶ δυστυχοῦσιν ἐφ’ ὅσον τὸ Δημόσιον δὲν τοῖς δίδει ἐργασίαν. Ὁ Σύνδεσμος ἔχει καὶ περιουσίαν 40.000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν προσηνέχθη νὰ θέση ὑπέγγυον διὰ τὴν καλὴν κατασκευήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν αἰτημάτων των. Εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποφασίσῃ τὸ Δημόσιον νὰ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν πρὸς τοὺς ἐργάτας τῶν ἀρβυλῶν, ἵνα μὴ ἐμφιλοχωρήσωσιν οἱ ἐκμεταλλευταί, οἱ ὁποῖοι κερδίζουσιν ἕν ποσοστὸν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐργατῶν. Ἐζήτησαν λοιπὸν νὰ τοῖς παραδώσωσι τὰ δέρματα νὰ κατασκευάσωσι μὲ ὡρισμένον τίμημα 2,70 τὸ ζεῦγος, καὶ μὲ ὡρισμένον ἀριθμὸν καθημέραν. Ἐπίσης ἐζήτησαν, ἀφοῦ ἀπέτυχον, διότι ἡ Ὑπηρεσία ἔχει στρεβλὴν ἀντίληψιν περὶ τοῦ γεγονότος, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὑφ’ οὕς κατασκευάζει τὸ ἐργοστάσιον τῆς Θεσσαλονίκης μηχανοποιήτους ἀρβύλας, αὐτοὶ νὰ κατασκευάσωσι χειροποιήτους, δηλαδὴ στερεωτέρας, καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς καὶ μὲ ἐγγύησιν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν ἐγένετο δεκτόν. Δι’ αὐτὸ ἀπελπισθέντες ἐζήτησαν δι’ ἐμοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου πληροφορίας περὶ τοῦ τί στοιχίζουσιν αἱ ἀρβύλαι ἐν Θεσσαλονίκῃ. Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Τὸ ὑπόμνημα διενεμήθη καὶ ἐσχολιάσθη δυσμενῶς διὰ τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία δὲν θέλει ν’ ἀποκρούσῃ τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας ζεύγους ἀρβυλῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς ἀξίας, διότι τὸ Δημόσιον παραχωρεῖ τὰ δέρματα εἰς τὸ ἐργοστάσιον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιβαρύνεται μὲ τοὺς διαφόρους φόρους παντὸς ἄλλου κατασκευαστοῦ ἀρβυλῶν. Ἀναλαμβάνουσιν ἐργολαβικῶς νὰ παραδώσωσιν ἀρβύλας μὲ τελωνειακὸν δασμὸν 1–45 κατ’ ὀκᾶν, μὲ δημοτικὸν φόρον κτλ. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ τὸ σωματεῖον ἀποδεικνύει ὅτι ἡ τιμὴ τῶν ἀρβυλῶν θὰ φθάσῃ μὲ τὴν ὑψηλὴν τιμὴν τῶν δερμάτων εἰς 17 δραχμὰς κατὰ ζεῦγος, ἐνῷ αὐτὸ ἀναλαμβάνει μὲ 15 δραχμὰς κατὰ ζεῦγος ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ κεφαλαίου του. Ὑπεδείχθη μάλιστα νὰ δοθῇ παραγγελία καὶ αὕτη νὰ πληρώνηται ἅμα τῇ παραδόσει μικροῦ ἀριθμοῦ ζευγῶν. Διότι, ἂν ὑποχρεωθῇ τὸ σωματεῖον νὰ παραδώσῃ χιλιάδας ζευγῶν, μὴ ἐπαρκοῦν διὰ τῶν χρημάτων του θὰ συμβληθῇ μετὰ κεφαλαιούχων, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσπράττωσι ποσοστὸν λόγῳ τῆς συμμετοχῆς των. Καὶ νῦν κρούουσι τὴν θύραν ἡ ὁποία δὲν ἀνοίγεται καὶ οὐδαμοῦ εὑρίσκοντες τὸ δίκαιόν των ἀποτείνονται πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπανειλημμένως ἐδήλωσε τὴν διάθεσιν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετ’ αὐτῶν, ἀλλὰ μὴ δυνάμενος νὰ ἐπεμβῇ εἰς λεπτομερείας ἀναθέτει τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ τὴν ἔρευναν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ πεισθῇ καὶ ἡ Ὑπηρεσία ὅτι σφάλλεται εἰς τοὺς ὑπολογισμούς της.

§25Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νομίζω ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐτυμηγορίαν μέχρις οὗ καὶ οὗτος ἀποφανθῇ.

§26Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θεωρῶ καὶ ἐγὼ περιττὸν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητήσῃ τὸ ταχύτερον νὰ προσκομίσῃ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ἀναγκαίας ἵνα μορφώσῃ γνώμην ἀσφαλῆ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς αἰτιάσεις τοῦ κ. συναδέλφου αὗται ἀφορῶσιν εἰς μονομερὲς γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀρκετόν, ὥστε νὰ ταράξῃ τὰς σκέψεις καὶ μετριάσῃ τὰς θερμὰς συστάσεις, ὅπως, ἂν τὰ ἐκτιθέμενα ἐν τῇ ἀναφορᾷ τῶν ἀρβυλοποιῶν εἶναι δίκαια, ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ νὰ δικαιώσῃ αὐτούς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τρικκάλων.

§28ΧΡ. ΚΑΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ οὗ ἡ ἀναφορὰ νὰ μεταρρυθμίσῃ, ἂν εἶναι δυνατόν, τὸν νόμον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γεωργικοῦ Συλλόγου Φαρσάλων.

§30Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Γεωργικὸς Σύλλογος Φαρσάλων ἔχει παράπονον ὅπερ ἀνέφερα καὶ ἄλλοτε, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν δίδουσιν εἰς τοὺς χωρικοὺς τὸν ὡρισμένον σπόρον. Φαίνεται ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὀχυροῦνται εἰς τὸν λόγον ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὁ θαυμάσιος ἔχει τὸ μέγα ἐλάττωμα νὰ παραπέμπῃ πάσας τὰς διαφορὰς μεταξὺ κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν εἰς τὸν νόμον περὶ προσωρινῶν μέτρων, εἶναι δὲ πρᾶγμα πολὺ δύσκολον ἐν ταῖς σημεριναῖς οἰκονομικαῖς περιστάσεσι τῶν χωρικῶν αὐτῶν νὰ φέρωσι δικηγόρον ἐκ Λαρίσης καὶ νὰ ὑποβάλλωνται καὶ εἰς ἄλλα ἔξοδα. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, εἰ δυνατόν, νὰ παρασχεθῇ δάνειον εἰς τοὺς χωρικούς, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ προμηθευθῶσι τὸν σπόρον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης.

§32Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Πραγματικῶς, Κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν δίδουσιν εἰς τοὺς χωρικοὺς τὸν σπόρον τὸν ὁποῖον ἔδιδον κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Ἕνεκα τούτου παρεπονέθησαν εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα, ὁ δὲ κ. εἰσαγγελεὺς παρέπεμψεν αὐτοὺς εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ὡς ἁρμόδιον. Ἀλλ’ ἡ διαδικασία τοῦ νέου νόμου εἶναι λίαν δαπανηρά· ἵνα ἐφαρμοσθῇ, ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον 200 δραχμαί. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, ν’ ἁπλοποιηθῇ ἡ διαδικασία καὶ κατασταθῇ ὀλιγώτερον δαπανηρὰ ἢ τοὐλάχιστον νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ τὰ πληρώσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀδίκῳ.

§33Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀληθῶς πᾶσαι αἱ διαφοραὶ αὗται μεταξὺ κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν παραπέμπονται εἰς τὴν διαδικασίαν περὶ προσωρινῶν μέτρων. Ἂν νομίζητε ὅτι εἶναι προσφορωτέρα ἡ διαδικασία ἡ τακτικὴ τοῦ Εἰρηνοδικείου, δύνανται καὶ αἱ διαφοραὶ αὗται νὰ λάβωσιν αὐτὴν τὴν ὁδόν. Εἶπον νὰ εἰσαχθῇ νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον, ἂν ἰδιοκτήτης τις μὴ συμμορφούμενος πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ μὴ δώσῃ τὸν σπόρον, τότε ὁ κολλήγας νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καταβάλῃ ὅσον ἔδιδε κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, ἀλλὰ νὰ δώσῃ μόνον τὸ ἐνοίκιον τῆς γῆς. Βεβαίως, ἂν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δώσῃ τὸν σπόρον, ὁ δὲ καλλιεργητὴς εὕρῃ τὸν σπόρον ἄλλοθι, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ ὅ,τι ἔδιδεν ἄλλοτε. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι δὲν χρειάζεται ἑτέρα πρόνοια.

§34Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἰδιαιτέρας προνοίας. Ὑπάρχει τὸ παράδειγμα ὅτι κατὰ τὰ προηγούμενα δύο ἔτη σπορὰν δὲν ἔδιδον οἱ ἰδιοκτῆται, ἀλλ’ ἠναγκάζοντο νὰ δίδωσιν ἀντὶ 8 δραχμῶν πρὸς 12 δραχμὰς τὸ κοιλὸν καὶ οὕτω νὰ λαμβάνωσι τὸ ἥμισυ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόζηται ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Λαρίσης.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάχος ἔχει τὸν λόγον.

§36Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ. συναδέλφων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἐπείσθη. Ἐγὼ θὰ ἐζήτουν ἁπλῶς, ὅπως ὁ κ. εἰσαγγελεὺς καλέσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ διὰ τρόπου ἀπειλητικοῦ ἀναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ δώσωσι τὸν σπόρον. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποστείλῃ ἓν ἔγγραφον πρὸς τὸν εἰσαγγελέα ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, τὸ πρᾶγμα θὰ διορθωθῇ.

§37Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἄριστος καὶ ὅτι σπορὰ τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι οὐδαμοῦ σπείρει ὁ γεωργὸς τὸν Δεκέμβριον (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς αἰθούσης). Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ μᾶς κάμῃ μίαν γεωργικὴν Τράπεζαν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ δυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν χρήματα μὲ μικρὸν τόκον καὶ δυνηθῶμεν οὕτω ν’ ἀγοράσωμεν σπόρον, χωρὶς νὰ ὑφιστάμεθα τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας εἶπον οἱ κ. συνάδελφοι. Βεβαίως καλὸν θὰ ἦτο ἂν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ πείσῃ τοὺς τσιφλικιούχους νὰ δώσωσι σπόρον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ κάμῃ, καὶ μάλιστα εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσῃ Πρωτοδικῶν δι’ ἐγγράφου ἐδήλωσε πρὸς τοὺς Κυρίους αὐτοὺς ὅτι, ἂν δὲν δώσωσι σπόρον, δὲν θὰ ἔχωσι τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον ἄλλοτε. Ἐγὼ λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς ἄλλην τινὰ ἐνέργειαν, νὰ προβῇ τοὐλάχιστον εἰς καταλλήλους ἐνεργείας πρὸς δημιουργίαν γεωργικῆς Τραπέζης, ἵνα οὕτως οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ δυνηθῶσι νὰ εὕρωσι χρήματα μὲ μικρὸν τόκον, ἵνα ἀγοράζωσι τὸν σπόρον.

§38Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τόσον ἀληθὲς εἶναι, κ. Πρόεδρε, ὅτι σπείρουσιν ἀκόμη ἐν Θεσσαλίᾳ τὸν Νοέμβριον, ὥστε καὶ ἡ σημερινὴ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου ὀνομάζεται κοινῶς «τῆς Μισοσπορίτισσας», ὅτι δηλαδὴ ἡ σπορὰ εἶναι ἐν τῷ μέσῳ.

§39ΧΡ. ΚΑΡΑΣ. Εἶναι ὑποχρέωσις, κ. Πρόεδρε, τῶν ἰδιοκτητῶν νὰ παρέχωσι τὸν σπόρον εἰς τοὺς γεωργούς, καὶ ὅπως ἡ Πολιτεία ὑψώνει ἀπειλητικὴν τὴν χεῖρα, ὅταν οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ δὲν ἐκπληρῶσι τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, οὕτως ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ ὑψώσῃ τὴν χεῖρα καὶ πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ὑπόχρεοι ὄντες δὲν παρέχουσι τὸν σπόρον εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ σπορὰ ἐτελείωσεν· ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ἔχετε καὶ κτήματα ἐν Θεσσαλίᾳ, γνωρίζετε ὅτι σπείρουσιν ἐκεῖ ἀκόμη. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας εἰς τὴν παροχὴν τοῦ σπόρου πρὸς τοὺς καλλιεργητάς.

§40Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα διασαφήσω ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον μένει ἀσαφές. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἐν ὅλῃ τῇ Θεσσαλίᾳ δὲν ἐπικρατεῖ τὸ ἴδιον σύστημα ὡς πρὸς τὴν παροχὴν τοῦ σπόρου ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἐν τῷ νομῷ Λαρίσης ὁ σπόρος παρέχεται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, καὶ ἀναλογεῖ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ ἡ δαπάνη ἀκόμη τῆς σπορᾶς καὶ ἐν γένει τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, καὶ οἱ ἰδιοκτῆται μετὰ τοῦ ἐπιμόρτου καλλιεργητοῦ διανέμονται ἐξ ἡμισείας. Ἑπομένως οἱ κ. ἰδιοκτῆται τοῦ νομοῦ Λαρίσης εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παράσχωσι τὸν σπόρον εἰς τοὺς γεωργούς· ἂν δὲν τὸν παρέχωσι, νομίζω ὅτι δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων, ἐκεῖ ὑπάρχουσι διάφορα συστήματα. Ἐν ἄλλοις μὲν χωρίοις εἶναι συμπεφωνημένον νὰ παρέχηται ὁ σπόρος ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐν ἄλλοις δὲ εἶναι συμπεφωνημένον ἀπὸ μακροῦ ἤδη χρόνου νὰ μὴ παρέχηται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἑπομένως αἱ συνθῆκαι τῆς παροχῆς τῶν σπόρων εἶναι κεκανονισμέναι. Ἐν τοῖς χωρίοις τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, ὅπου κατὰ συνθήκην παρέχεται ὁ σπόρος ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐκεῖ ἀποδίδεται ὁ σπόρος ὀπίσω, ἐκ τοῦ ὑπολοίπου δὲ καρποῦ λαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης καὶ τὸ ἓν τρίτον. Ἐν ἄλλοις χωρίοις ἐν οἷς δὲν παρέχει τὸν σπόρον ὁ ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ τὸν ἀγοράζει ὁ καλλιεργητής, πάλιν ὁ καλλιεργητὴς λαμβάνει ὀπίσω τὸν σπόρον, καὶ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου καρποῦ λαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης τὸ ⅓.

§41Χ. ΚΑΡΑΣ. Δὲν παρέχει ὁ καλλιεργητὴς ὅλον τὸν σπόρον. Μοιράζεται ὁ σπόρος.

§42Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· μοιράζεται. Τέλος οἱ ἰδιοκτῆται οἵτινες κατὰ συνθήκην ἔδιδον τὸν σπόρον νομίζω ὅτι δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς τοῦτο καὶ σήμερον δυνάμει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Καρδίτσης Στεργίου Σακκελλαροπούλου.

§44Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Ὁ ἐκ Καρδίτσης Στέργιος Σακκελλαρόπουλος, ὢν μόνιμος ἀνθυπασπιστὴς καὶ ἀπολυθεὶς τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἕνεκεν ἀνεπαρκείας ὡς πάσχων ἐκ μελαγχολίας, δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς διατάξεως δι’ ἧς ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλῃ 450 δραχμάς. Συνέπεια τούτου ὑπῆρξεν ὅτι, ἀντὶ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξις 85 δραχμῶν, τῷ ἀπενεμήθη τοιαύτη ἐκ 33 καὶ μόνον δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγνώριζε τὴν διάταξιν, βεβαίως οὗτος λόγῳ τοῦ ὅτι ἐστερεῖτο χρημάτων δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ καταβάλῃ τὰς 450 δραχμάς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ διατάξῃ νὰ καταβάλῃ ἡ Ὑπηρεσία αὐτὰς τὰς δραχμάς, ἵνα τῷ ἀπονεμηθῇ ἡ δικαία σύνταξις καὶ δυνηθῇ νὰ ζήσῃ.

§45Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρόκειται περὶ ἔργου φιλανθρωπίας πλέον.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ ζητεῖτε πράγματα ἀντικείμενα εἰς τὸν νόμον. Γνωρίζετε κανένα νόμον ὁποῖος νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δίδῃ χρήματα διὰ λογαριασμὸν προσώπου;

§47Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τουλάχιστον νὰ ἐπιτραπῇ νὰ καταβάλῃ ὁ ἴδιος τὰ χρήματα αὐτά, διὰ νὰ λάβῃ ὅλην τὴν σύνταξίν του.

§48Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προσφέρεται ὁ αἰτῶν νὰ καταβάλῃ σήμερον τὸ ποσὸν αὐτό.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἂς σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ νὰ τὴν ἐξετάσωμεν ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀκτημόνων ἀμπελουργῶν τῶν χωρίων Λιόπεσι καὶ Σπάτα.

§51Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτή, κύριε Πρόεδρε, ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας, καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσῃ δι’ ὀλίγων ἀναπτύσσοντα τὸ θέμα. Τὸ πλεῖστον τῆς Ἀττικῆς εἶναι ἀμπελῶνες, τὸ ἥμισυ δὲ τῶν ἀμπελοφυτειῶν τούτων δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς ἀμπελουργούς, ἀλλ’ εἰς τὰς Μονὰς Πεντέλης καὶ Πετράκη, τὴν ἐμφύτευσιν δὲ τῶν ἀμπελώνων τούτων κατὰ τὰ 9)10 ἔχουσι κάμει οἱ ἴδιοι οἱ χωρικοὶ ἐν τοῖς κτήμασι τούτοις ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἐσχάτως ἡ Μονὴ Πεντέλης ἐζήτησε νὰ συμβληθῇ μετὰ χωρικῶν διὰ τὴν ἐμφύτευσιν μερικῶν ἀσκεπῶν ἐκτάσεων. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου θέλον νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΓΥΙΔʹ τῆς ἐπαναστάσεως, ψηφισθέντος καὶ αὐτοῦ ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου ἐκείνου καθ’ ὃν ἐψηφίζοντο οἱ νόμοι τότε, ἀπήτησεν, ὅπως ἡ Μονὴ συμβληθῇ μετὰ τῶν ἐμφυτευτῶν ἐπὶ τῇ ὁμολογίᾳ ὅτι μετὰ εἰκοσιπενταετίαν αἱ ἄμπελοι θὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν κυριότητα τῆς Μονῆς Πεντέλης. Οὐδεὶς ὅμως χωρικὸς θὰ συνάψῃ τοιαύτην σύμβασιν μόνον δι’ εἴκοσιν ἔτη, δηλαδὴ μόλις γίνῃ ἡ ἐκχώρησις νὰ χάνῃ πάντας τοὺς κόπους χωρὶς νὰ κερδίζῃ τίποτε.

§52Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι δικαία καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, καθόσον τὸ ὅριον τῶν 20 ἐτῶν εἶναι ὀλίγιστον.

§53Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πολὺ καλά· θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις τῶν κ. Βουλευτῶν.

§54Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι.

§55Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ τὸν διαβεβαιώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναβάλλονται, καθόσον συνεπληρώθη ἡ ὥρα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§57ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Σύνταγμα ὥρισεν ἐν ἄρθρῳ 16 ὅτι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις παρέχεται ὑπὸ τοῦ Κράτους δωρεάν. Ἡ διάταξις ὅμως αὕτη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἀμέσως· καὶ ἡ διπλῆ ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἐψήφισε ψήφισμα καθ’ ὃ ἐξακολουθοῦσιν ἰσχύοντες οἱ νόμοι οἱ ὑπὸ τοῦ τέως συνταγματικοῦ καθεστῶτος στηριζόμενοι μέχρι τῆς ψηφίσεως εἰδικοῦ οἰκονομικοῦ νόμου συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἀναθεωρηθέντος ἄρθρου. Σχέδιον τοῦ εἰδικοῦ οἰκονομικοῦ τούτου νόμου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀληθῶς δὲν ὑποχρεοῖ ἡμᾶς εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ Σύνταγμα μόνον, ἀλλ’ ὑποχρεοῦσιν ἡμᾶς καὶ ἄλλοι λόγοι, λόγοι οἰκονομικοί, ἀναγόμενοι καὶ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δέον νὰ γνωρίζῃ ποίας δαπάνας ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, ἀναγόμενοι ὅμως καὶ εἰς τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, περισσότερον δ’ ἴσως εἰς ταύτην. Καλούμενοι νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος δύο κυριώτατα ζητήματα ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν· τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας τῆς ἐκτελέσεως τῆς συνταγματικῆς ταύτης ὑποχρεώσεως ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου πρῶτον, καὶ δεύτερον τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τὸ Δημόσιον ἀντισήκωμά τι ἀπέναντι τοῦ τοιούτου βάρους τῶν δαπανῶν, ὅπως μὴ ὑποστῇ αὐτὸ ἐξ ὁλοκλήρου ταύτας. Τὸ δεύτερον δὲ τοῦτο ζήτημα συνδυάζεται πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ δῆμοι ἐξευρίσκουσι τὰς δαπάνας αἵτινες βαρύνουσιν αὐτούς. Πράγματι οἱ δῆμοι οὐδέποτε ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἐξευρίσκωσιν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ἀρχικὸς περὶ δήμων νόμος τοῦ 1833 ὥρισεν ὡς ὑποχρέωσιν αὐτῶν τὴν σύστασιν καὶ συντήρησιν τῶν προκαταρκτικῶν σχολείων· ἀλλ’ ἵνα συσταθῶσι καὶ ἵνα συντηρηθῶσι τὰ σχολεῖα ἡ ἀνάγκη ἐπέβαλεν εἰς τὸ Κράτος ὅπως ἔρχηται ἐπίκουρον, ἡ ἀνάγκη δ’ αὐτὴ ἀνεγνωρίσθη καὶ ὅτε ἐψηφίζετο τὸ πρῶτον σύνταγμα, τοῦ 1844, τὸ ὁποῖον περιέλαβε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 16, ὡς εἶχε καὶ πρὶν ἢ ἀναθεωρηθῇ, διάταξιν καθ’ ἣν τὸ Κράτος ὑπεχρεοῦτο νὰ ἔρχηται ἐπίκουρον εἰς τοὺς δήμους ἐν τῷ μέτρῳ τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Ἡ τοιαύτη ὅμως ἐπικουρία δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκής, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἐκπαίδευσις ἐφ’ ὅσον ἐξῃρτᾶτο ἡ πληρωμὴ τῶν δαπανῶν αὐτῶν ἐκ μόνης τῆς δυνάμεως ἢ τῆς προαιρέσεως τῶν δήμων, ἡ Πολιτεία εὑρέθη ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ νομοθετήσῃ τὸν νόμον τοῦ 1856 ΤΛΗʹ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνέλαβε τὸ Κράτος τὰς προκαταβολὰς τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου τούτου ἦτο ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, διότι ἡ συνδρομὴ ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐξηκολούθει νὰ εἶναι ἀνεπαρκὴς ὡς καὶ πρὸ τοῦ νόμου τούτου, συνεσωρεύοντο δ’ ἐλλείμματα ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκ καθυστερημάτων τῶν δήμων. Τὰ ἐλλείμματα τὰ ἐκ τῶν τοιούτων προκαταβολῶν εἶχον φθάσει τῷ 1886 εἰς 7.000.000 σχεδόν, καὶ τοῦτο ἐγέννησε τὴν ἐπίνοιαν ἄλλου μέτρου, τοῦ μέτρου διὰ τοῦ ὁποίου συνεστάθη εἰδικὸν ταμεῖον ἐκπαιδεύσεως. Ὡρίσθη τότε προικοδότησις—ἃς εἴπω οὕτως—ἐτησία τοῦ ταμείου ἐκπαιδεύσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μέχρις 1.000.000 δραχμῶν, ὡρίσθη δὲ καὶ ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις τῶν δήμων εἰς μίαν δραχμὴν κατὰ ψυχὴν τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ ἑκάστου δήμου. Ἀλλ’ οὔτε πᾶσαι αὐταὶ αἱ ψυχαὶ τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστου δήμου ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἐμψυχώσωσι τὸ εἰδικὸν ταμεῖον. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα μετὰ πάροδον τεσσάρων μόνον ἐτῶν ἦτο νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ εἰδικὸν αὐτὸ ταμεῖον καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν πληρωμὴν πασῶν τῶν δαπανῶν, ὁρίσαν ὅμως ὑποχρέωσιν ἑκάστου δήμου ἴσην πρὸς τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, οὕτως ὥστε ἕκαστος δῆμος νὰ ὑποχρεοῦται νὰ εἰσφέρῃ τὸ σύνολον τῶν βαρυνουσῶν αὐτὸν δαπανῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προλάβῃ τὰ ἐλλείμματα, καὶ τὰ ἐλλείμματα ὑπῆρξαν ἐπίσης ὡς πρότερον μεγάλα, ἔν τισι μάλιστα καὶ μεγαλύτερα. Καὶ μετὰ πάροδον τριετίας ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1892 ἡ Πολιτεία εὑρέθη ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ θεσπίσῃ ἄλλον νόμον, τὸν νόμον τοῦ 1895, τὸν καὶ νῦν ἰσχύοντα. Τὰ ἐκπαιδευτικὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τούτου ὑπῆρξαν κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἄριστα. Τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν τ’ ἀναπόφευκτα. Λέγω ἀναπόφευκτα, διότι τὸ Κράτος ἐπεχείρει νὰ εὕρῃ πάντοτε λύσιν οἰκονομικὴν ἀδύνατον, διότι, ἐνῷ ἡ ἐκπαίδευσις εἶχεν ἀγάγκην δαπανῶν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, τὸ Κράτος ἐπεχείρει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα διὰ νόμων περιοριζόντων τὰς πρὸς τὰς δαπάνας ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Οἱ δῆμοι ἐζήτουν χρήματα καὶ τὸ Κράτος παρεῖχε νόμους. Φυσικὸν ὅμως ἦτο ἡ παροχὴ νόμων νὰ μὴ δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἐλλείμματα· καὶ τὸ σύστημα τοῦ νέου νόμου τοῦ τοσοῦτον ἀγαθὰ ἀποτελέσματα σχόντος ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν ἐσώρευσε τὰ ἰδικά του ἐλλείμματα, ἐλλείμματα λανθάνοντα ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ αἰσθητότατα. Ἡ δυσφορία τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἀπέναντι ἐλλειμμάτων ἅτινα ἐπήρχοντο ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ δημοσίου Ταμείου, δυσφορία δεδικαιολογημένη ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν τοιούτων ταμειακῶν ἀποτελεσμάτων ἐκλονίζοντο τὰ ἰσοζύγια τὰ οἰκονομικά, δὲν ἦτο ὅμως καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τῶν πραγμάτων δεδικαιολογημένη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ ὅτι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ἀποτελεῖ καὶ στοιχειώδη ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους. Πανταχοῦ ὅπου τὰ Κράτη δὲν ἔχουσιν ἀναλάβει αὐτὰ ἐξ ὁλοκλήρου τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως παρέχουσιν ἐπιχορηγήσεις ἐπαρκεῖς, ἐπαρκεστάτας, ὅπως εἰς πάντας τοὺς δήμους ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις, διότι οὐδὲν Κράτος δύναται νὰ στηριχθῇ — δὲν ὑποθέτω ὅτι λέγω μεγάλας λέξεις — ἐθνικῶς, πολιτικῶς, ἐκτὸς τῆς στερεᾶς βάσεως τὴν ὁποίαν καθιστᾷ ἡ λαϊκὴ ἐκπαίδευσις. Φυσικὸν δ’ ἦτο ὅτι ἡ τοιαύτη οἰκονομικὴ ἀβεβαιότης ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκετο ἡ ἐκπαίδευσις καὶ μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1895 εἶχε πολλὴν ἐπ’ αὐτῆς τὴν ἐπίδρασιν, ὥστε καὶ ταύτην νὰ κρατῇ ἐν ἀβεβαιότητι καὶ κλονισμῷ. Πράγματι τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν δαπανᾷ ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα ἐν τῇ ὁλότητι τῶν δαπανῶν αἵτινες ἀπαιτοῦνται πρὸς ὕπαρξιν πλήρους ἐκπαιδεύσεως στοιχειώδους. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐκτίθενται λεπτομερῶς καὶ τὰ τῆς ἱστορίας τῶν συναφῶν ἐλλειμμάτων. Ὡς δὲ θὰ ἴδῃ ἡ Βουλή, τὰ ἀπὸ τοῦ 1897 ἐλλείμματα, τουτέστι τὸ ὑπόλοιπον ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν δήμων μέχρι τέλους τοῦ 1911, ἔφθασαν εἰς 17.138.000. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ μόνον δαπανηθὲν ἐν τῷ διαστήματι ἐκείνῳ ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι, ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, ἀναγράφεται καὶ πίστωσις εἰς ἐπικουρίαν τῶν δήμων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Τὰ πληρωθέντα ποσὰ εἰς τοιαύτας συνδρομὰς μέχρι τοῦ 1913 ἀνέρχονται εἰς 19.121.000. Ἐκ τῶν ἐλλειμμάτων τῶν προκαταβολῶν προκύπτει μέσος ὅρος ἐτησίως τοῦ Δημοσίου μέχρι τοῦ 1911 ἐξ 1.150.000 δραχμῶν. Ἐκ τῶν δοθέντων δ’ εἰς τὰς συνδρομὰς τῶν δήμων διὰ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ προκύπτει μέσος ὅρος 1.126.000 ἐτησίως. Τουτέστι τὸ Κράτος δαπανᾷ περὶ τὰ 2.250.000 ἐτησίως διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Ἀλλ’ ἡ ἐπισώρευσις τῶν χρεῶν αὐτῶν εἰς ἑκατομμύρια ἐγέννησε τὴν ἀνάγκην τῶν ἀφέσεων, ἐπηκολούθησαν δὲ νόμοι πολλοί, τρεῖς ἢ τέσσαρες, ἂν ἐνθυμῶμαι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀκριβῶς, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος διέγραψεν ὡρισμένας καθυστερήσεις τῶν δήμων πρὸς αὐτό. Καὶ αὐτὴ μὲν ἡ ὄψις τοῦ ζητήματος διὰ τὸ Κράτος· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ὄψις, ἡ ἀφορῶσα τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας. Αἱ ἰδέαι τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν κατοπτρίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 16 τοῦ Συντάγματος, αἱ ἰδέαι δ’ αὐτῆς περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως κατοπτρίζονται ἐν τῷ νόμῳ τῷ νῦν ἰσχύοντι περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἀλλ’ ἂν συμφέρον τι τῆς δημοτικῆς διοικήσεως ἐπιβάλλῃ ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτὴν ἀπὸ τῶν λογαριασμῶν τῆς δοσοληψίας καὶ τῶν πιέσεων τῆς δοσοληψίας της μετὰ τοῦ Κράτους, συμφέρον πολὺ μεγαλύτερον, ἀνάγκη πολὺ ἐπιτακτικωτέρα ἐπιβάλλει τὴν τοιαύτην ἀπαλλαγὴν διὰ τὰς κοινότητας, αἵτινες ἀποτελοῦσι μικροτέρους καὶ ἀσθενεστέρους ὀργανισμούς, ὀλιγώτερον ἄρα δυναμένους ν’ ἀνθέξωσιν εἰς τοιαύτην μετὰ τοῦ Δημοσίου περιπλοκήν. Εἶναι ἄρα ἀνάγκη ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον τῆς συνταγματικῆς ὑποχρεώσεως ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ ὁλότητι αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης ἐπιτακτικὴ δι’ αὐτὴν τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, διότι πρέπει καὶ ταύτην ν’ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τῆς ὑποτελείας, τῆς ὑπὸ τοὺς ταμίας τοῦ Δημοσίου, ὑφ’ ἣν σήμερον διατελεῖ, διότι ἀληθῶς σήμερον ὑπὸ ὑποτέλειαν εὑρίσκονται οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες. Τίθεται ἄρα ζήτημα ὁλότητος δαπάνης τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη φθάνει εἰς 8.000.000 περίπου. Ἐν τῇ ἐκθέσει παρατίθενται καὶ πολλοὶ πίνακες ἀναλυτικοί, ἐξηγῶ δ’ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας αἱ δαπάναι τῆς ἐκπαιδεύσεως φέρονται ἀνερχόμεναι εἰς 7.300.000, κατὰ τὸν πίνακα τὸν στηριζόμενον εἰς προϋπολογισμοὺς καὶ ἀπολογισμοὺς τῶν δήμων αἱ δαπάναι αὗται φαίνονται ὑπερτεροῦσαι τὰ 8.000.000. Ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι οἱ μὲν πίνακες τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει μόνον δαπάνας μισθοδοσίας, ἐνῷ οἱ λογαριασμοὶ τῶν δήμων ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας ἐκπαιδεύσεως, καὶ εἰς συντήρησιν σχολείων καὶ εἰς μισθοὺς ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ ἀναγομένας. Καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα· δύναται σήμερον τὸ δημόσιον Ταμεῖον ν’ ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ βάρος τῶν 8.000.000 δραχμῶν; Καὶ ἂν δὲν εἶναι τοῦτο δυνατόν, πρέπει νὰ στραφῇ νὰ ζητηθῇ ἀντίστοιχον πρόσοδον καὶ πόσην; Καὶ ἔχει νὰ ζητήσῃ τὴν ἀντίστοιχον πρόσοδον παρ’ αὐτῆς τῆς Χώρας ἢ νὰ ζητήσῃ αὐτὴν ἐξ ὑφισταμένων προσόδων τῶν δήμων, ἐκ τῶν ὁποίων αὐτοὶ οἱ δῆμοι ἐξοικονομοῦσι σήμερον ὅσα δαπανῶσι διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν; Δὲν νομίζω ὅτι κατ’ ἀρχὴν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο δευτέρα γνώμη· δὲν νομίζω δηλαδὴ ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι καὶ ἐν οἱᾳδήποτε ἄλλῃ περιπτώσει, μάλιστα ὅμως σήμερον, εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει ν’ ἀναζητήσῃ εἰς νέους πόρους πρόσοδον ἱκανὴν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ βάρος τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει. Κατ’ ἀνάγκην θὰ στραφῶμεν πρὸς τὴν πρόσοδον διὰ τῆς ὁποίας αὐτοὶ οἱ δῆμοι καλύπτουσιν ὅσον μέρος καλύπτουσι σήμερον τῶν τοιούτων δαπανῶν. Καὶ ἐπειδὴ οἱ δῆμοι κυριώτατα ἐκ τῆς προσόδου τῶν διαπυλίων καλύπτουσι τὴν δαπάνην ταύτην, αὐτὴν τὴν πρόσοδον προσατενίζομεν καὶ ἡμεῖς καὶ αὐτῆς ἐπιλαμβανόμεθα.

§58Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δωρεάν.

§59ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δωρεάν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐνόει ὅτι τὸ Κράτος θ’ ἀναμένῃ νὰ πέσῃ ἐξ οὐρανοῦ τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν. Τὰ Κράτη οὐδὲν δύνανται νὰ παρέχωσι δωρεάν. Τὸ Κράτος θὰ ζητήσῃ πόρους. Καὶ ἐρωτᾶται μόνον ἂν πρέπει νὰ προσθέσῃ νέους φόρους ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὴν ὅλην δαπάνην τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἢ ὀφείλει νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν πρόσοδον ἐκ τῆς ὁποίας αὐτοὶ οἱ δῆμοι ἐξοικονομοῦσι τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ περὶ τούτου, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, θὰ λεχθῶσιν ὅσα πρέπει, ἄν, ἐννοεῖται, ὑπάρξωσιν ἀντιρρήσεις αἵτινες νὰ ἐξηγῶσι τὸ δωρεάν, ὡς τὸ θέλει ὁ κ. συνάδελφος. Τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων βαρύνει ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὄχι μόνον τὴν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ τὰς πολιτικὰς ἀντιλήψεις καὶ σκέψεις. Τῷ 1888 συνελήφθη ἡ πρώτη ἰδέα τελείας καταργήσεως τῶν διαπυλίων. Ἡ ἱστορία τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐκτίθεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἐν πάσῃ ἀναλυτικότητι. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παντελοῦς καταργήσεως τῶν διαπυλίων ἐμφανίζεται σήμερον πολὺ δυσχερέστερον. Ἔχει παρέλθει 25ετία ἔκτοτε καὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τοῦτον ὅλος ὁ ὀργανισμὸς τῶν δήμων, ὅλη ἡ κίνησις καὶ ἡ ζωὴ αὐτῶν ἔχει συνυφανθῆ μετὰ τῆς προσόδου τῶν διαπυλίων. Ἀτυχῶς οὔτε οἱ δῆμοι ἠθέλησάν ποτε νὰ στραφῶσι καὶ πρὸς ἄλλας προσόδους, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ Κράτος ἐσκέφθη νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν αὑτῶν εἰς ζήτησιν προσόδων ἄλλοθεν ἢ ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων. Τοὐναντίον μάλιστα, αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος σκεπτόμενον καὶ ἀγωνιζόμενον νὰ καλύπτῃ ὅσον πλεῖστον ἐκ τῶν δαπανῶν, εἰς τὰς ὁποίας κατ’ ἀνάγκην προέρχεται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἔδωκε καὶ εἰς τὰς διοικητικὰς Ἀρχὰς δικαίωμα, ὅπως αὐξάνωσι τὸ φορολογικὸν ὅριον τῶν διαπυλίων ἐξ ἰδίας ἀποφάσεως ἐν περιπτώσει ἀνεπαρκείας τῶν δήμων εἰς τὰς ὑποχρεωτικὰς αὑτῶν δαπάνας. Ὠθήσαμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς, τὸ Κράτος τουτέστιν, ἀκόμη βαθύτερον τοὺς δήμους εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους· ἂν δὲ ἐξετάσητε σήμερον τὰ τῶν δημοτικῶν προσόδων, θέλετε ἴδει ὅτι πλὴν ἐλαχίστων τινῶν, τὰς ὁποίας ἐλάχιστοί τινες δῆμοι ἔχουσιν ἐκ δημοτικῶν περιουσιῶν, καὶ πλὴν ὡρισμένων τινῶν δημοτικῶν περιφερειῶν, αἵτινες ἔχουσιν ἐξ ἐγγείου φορολογίας πρόσοδόν τινα, οἱ δῆμοι οἱ μεγάλοι, αἱ μεγάλαι πόλεις, δὲν ἔχουσι σχεδὸν οὐδ’ ὀβολὸν ἐξ ἀμέσων φόρων.

§60Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὰ ἐπιτηδεύματα.

§61ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι τὰ ἐπιτηδεύματα οὔτε ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν φόροι δημοτικοί, ἀλλ’ εἶναι φόροι τοῦ Δημοσίου, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπιχορηγεῖ τὸ Κράτος ὡρισμένον ποσοστόν. Ἂν δὲ ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν περὶ τούτων νόμων, ὑμεῖς δὲ γνωρίζετε ἄριστα πάντων τοὺς νόμους, ἂν ἀναγνώσητε τοὺς νόμους καὶ τοῦ 1863 καὶ τοῦ 1867, θέλετε ἴδει ὅτι οὔτε ὁμιλοῦσι κἂν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι περὶ δημοτικοῦ φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, ἀλλ’ ὁμιλοῦσι μόνον περὶ παροχῆς ποσοστοῦ 10% ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τοὺς δήμους ἐκ τῆς προσόδου τοῦ δημοσίου φόρου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ὡσαύτως ἐκθέσει — καὶ ἀναφέρομαι συχνὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν, διότι δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ μὴ εἶμαι σύντομος, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ν’ ἀναφέρω δὲ καὶ προφορικῶς εἰς τὴν Βουλὴν πάντα ὅσα λεπτομερῶς ἐκτίθενται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει —, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ λοιπὸν ἐκθέσει γίνεται καὶ σύγκρισις πρὸς τὴν ἀλλαχοῦ κειμένην δημοτικὴν ἄμεσον φορολογίαν. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ συγκρίσεις αὗται δὲν νομίζω ὅτι φέρουσι πάντοτε εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα, διότι ὅ,τι ἀναλογεῖ κατὰ κεφαλὴν ἐν μιᾷ Χώρᾳ δὲν σημαίνει ὅτι δύναται ἀκινδύνως ν’ ἀναλογῇ καὶ ἐν ἄλλῃ. Οὐδὲ ἐρευνᾶται ἡ κατὰ Χώρας φορολογία ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ μιᾶς ἑκάστης Χώρας, ἵνα συγκρίνηται ἡ κατὰ κεφαλὴν ἀναλογία, ἀλλ’ ἐρευνᾶται ἀναλόγως καὶ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἃς ἐν μιᾷ ἑκάστῃ Χώρᾳ τελοῦσιν οἱ φορολογούμενοι πληθυσμοί. Τὸ συμπέρασμα ἐντούτοις τῶν συγκρίσεων, τὸ ἐκ πρώτης ἀντιλήψεως συμπέρασμα, εἶναι ἀληθῶς καταπληκτικὸν διὰ τὴν στέρησιν ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται ἡ δημοτικὴ διοίκησις ἐν Ἑλλάδι ὡς πρὸς τοὺς ἀμέσους φόρους. Ἡ ἔλλειψις δ’ αὐτοῦ τοῦ ἐδάφους καθιστᾷ δυσχερεστάτην τὴν λύσιν τοῦ ὑφισταμένου προβλήματος γενικῶς διὰ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, τοῦ προβλήματος τῶν διαπυλίων τελῶν διὰ τῆς παντελοῦς καταργήσεως αὐτῶν. Κατήργησαν τὰ διαπύλια ἐν γένει ἐν Βελγίῳ. Ἀλλ’ ἂν ζηλοτυποῦμεν τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων ὀφείλομεν νὰ ζηλοτυπήσωμεν καὶ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων ἀντεμετώπισαν αὐτά. Δὲν γνωρίζω δὲ ποία θὰ ἦτο ἡ ἐντύπωσις καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἂν καὶ ἐγὼ εἰσηγοῦμαι σήμερον νομοσχέδιον καθολικῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ εἰς τοὺς δήμους παρακολουθουμένον ὑπ’ ἄλλων νομοσχεδίων ὁριζόντων πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν διαπυλίων φόρους, ἐκείνους τοὺς ὁποίους βλέπομεν ἀλλαχοῦ καὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἐν καιρῷ κατάργησιν τῶν διαπυλίων, εἰς ἣν εἰσερχόμεθα διὰ τῆς προτεινομένης μεταρρυθμίσεως. Εἶδον ὅτι τινὲς ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἐδοκίμασαν ἔκπληξιν ἐκ τῆς φράσεώς μου ὅτι δὲν ὑφίσταται σχεδὸν ἄμεσος δημοτικὴ φορολογία ἐν Ἑλλάδι ἐν τοῖς μεγάλοις δήμοις. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τίνες εἶναι οἱ ἄμεσοι φόροι οἱ δημοτικοὶ ἐν Ἑλλάδι. Πρέπει νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι τελεία ἐξακρίβωσις τῶν εἰσπράξεων ἑνὸς ἑκάστου δήμου διακεκριμένως ἐξ ἑκάστου τῶν ἀμέσων φόρων δὲν εἶναι δυνατή, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος, διότι ἐν τοῖς πλείστοις δημοτικοῖς ἀπολογισμοῖς τὰ ἐξ ἀμέσων φόρων ἔσοδα ἀναγράφονται ἀναμὶξ καὶ ἀδιακρίτως τοῦ φόρου ἐξ οὗ προέρχονται. Τούτου δεδομένου δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ γνωρίζωμεν ἐπακριβῶς τὴν ἀπόδοσιν ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν ἀμέσων δημοτικῶν φόρων. Ἀλλ’ ἐξετάζοντες αὐτοὺς ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ διακρίνωμεν δύο κατηγορίας, τὴν κατηγορίαν τῶν φόρων τῶν συμβεβαιουμένων καὶ συνεισπραττομένων μετὰ τῶν δημοσίων, καὶ τὴν κατηγορίαν τῶν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν δήμων βεβαιουμένων καὶ εἰσπραττομένων. Οἱ συμβεβαιούμενοι καὶ συνεισπραττόμενοι μετὰ τῶν δημοσίων εἶναι: Πρῶτον ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ τὴν πενταετίαν τὴν ἀπὸ τοῦ 1906–1910 ἀπέδιδε κατὰ μέσον ὅρον 1.666.000 εἰς βεβαιώσεις. Ὁ φόρος οὗτος μετεβλήθη, ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, τελευταῖον, καθ’ ὑπολογισμοὺς δὲ ὡς ἔγγιστα ἀκριβεῖς ἡ πρόσοδος αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ ἀνωτέρα τῶν 100.000 ἐτησίως. Δεύτερος φόρος εἶναι ὁ ἐκ τῶν περιβολίων, ὁ ὁποῖος ὅμως ἐν τῷ γράμματι μόνον τοῦ νόμου ὑπάρχων εἶναι ζήτημα ἂν ἐπιβάλλεταί που.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν καταργήσητε, νὰ τὸν καταργήσητε.

§63ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τρίτος φόρος εἶναι ὁ ἐπὶ τῶν βοσκῶν, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦ 1910 ἦτο προαιρετικός, ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου ΓΧΛΒʹ τοῦ 1910 ὡρίσθη ὑποχρεωτικὸς καὶ εἴς τινας δήμους εἰς 3% ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου. Τέταρτος φόρος εἶναι ὁ τῶν ἀμπέλων. Ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων ὀνομάζεται φόρος τῶν ἀμπέλων, ἐνῷ πράγματι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος. Συνέβη δὲ τὸ περίεργον ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος κατήργησε δι’ ἑαυτὸ τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων, ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν ἐπιχορηγήσεως εἰς τοὺς δήμους ποσοστοῦ ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἀναλόγου πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἰσέπραττον πρίν, ἐπιχορηγεῖ δὲ τὸ Κράτος ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων 200.000 ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐκ τοῦ ὁποίου χορηγεῖ καὶ ἄλλας 200.000 ὑπὲρ εἰδικῶν ταμείων, νομίζω, τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Πέμπτος εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ὑπολογιζόμενος κατὰ μὲν τὰ εὔφορα ἔτη εἰς 500.000, κατὰ δὲ τὰ ἄφορα εἰς 290.000· δηλαδὴ μείωσις προσόδων 295.000. Ἕκτον ἔχομεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σφαζομένων ζῴων, ἀποδίδοντα σχεδὸν 400.000 ἐτησίως. Καὶ ἡ ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἀπόδοσις νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, διότι ὁ φόρος οὗτος σήμερον εἶναι φόρος καταναλώσεως, διότι βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται ἐν οἷς τόποις καταναλίσκεται τὸ σφαζόμενον ζῷον, καὶ ἐνῷ τοῦτο εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ ἀρχικὸς νόμος, ἀφήνων φυσικὰ τὴν ἀνάλογον δημοτικὴν πρόσοδον εἰς τοὺς δήμους ἔνθα καταναλίσκονται τὰ σφαζόμενα ζῷα, ἐπῆλθε δεύτερος, ἀρκετὰ ὅμως ἐγκαίρως, νόμος, ὁ ὁποῖος ὥρισεν ἀπόδοσιν δημοτικοῦ φόρου εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας τοιαύτην πρόσοδον πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ἐκ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν διαιτωμένων ζῴων. Βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ στερηθῶσιν οἱ κτηνοτροφικοὶ δῆμοι πᾶσαν πρόσοδον ἐκ τῶν ζῴων· ἀλλ’ ὁ νέος νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων δίδει τοιαύτης φορολογίας δικαίωμα εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς Ἀρχάς, γνωρίζω δ’ ὅτι ἐνιαχοῦ αἱ κοινοτικαὶ Ἀρχαὶ ὑπερεφιλοτιμήθησαν μάλιστα ὅπως ὑπερβάλωσι καὶ τὸ εὔλογον ὅριον ἐν τῇ ἐπιβολῇ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων. Ἡ δικαιοσύνη ἄρα ἐπιβάλλει ὅπως ἀφιεμένου εἰς τοὺς κτηνοτροφικοὺς δήμου τοῦ φόρου τοῦ ἐπὶ τῶν διαιτωμένων ἐν ταῖς περιφερείαις αὐτῶν ζῴων ἀποδοθῇ ἡ ἐκ τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ἀναλογοῦσα εἰς τοὺς δήμους πρόσοδος τῶν 400,000 ἀναλόγως τῆς καταναλώσεως τῆς ἐν ἑκάστῳ δήμῳ. Πλὴν τοῦ φόρου τούτου τῶν σφαζομένων ζῴων εἶναι καὶ ὁ φόρος τῶν λεγομένων μεγάλων ζῴων, ὁ ὁποῖος ἀποδίδει περὶ τὰς 72,000 περίπου ἐτησίως. Ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὡς εἶπον ἤδη, ὡς φόρος δημοτικὸς ἐπιτηδευμάτων δὲν ὑπάρχει. Ἐκ τοῦ δημοσίου ἀποδίδεται ποσοστὸν 10%, καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦτο φθάνει εἰς 350,000 περίπου δραχμῶν. Ὡσαύτως δὲν ὑπάρχει ἰδιαίτερος δημοτικὸς φόρος οἰκοδομῶν. Ἐκ τοῦ δημοσίου φόρου ἀποδίδεται ποσοστὸν 10%, καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦτο φθάνει εἰς 450,000 δραχμῶν. Ἐψηφίσθη καὶ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων. Ἐπὶ τοῦ φόρου αὐτοῦ εἶχον στηριχθῆ πολλαὶ ἐλπίδες, ἀτυχῶς ὅμως διεψεύσθησαν. Ἀνάλογος πρὸς τὸν δημόσιον φόρον ὁρίζεται καὶ ὁ δημοτικὸς φόρος, τὸ γεγονὸς δ’ εἶναι ὅτι ἀντὶ τῆς μεγάλης προσόδου τὴν ὁποίαν ἤλπισαν ἐξ αὐτοῦ ἀρχικῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 ἀναγράφει μόνον 10,000 δημόσιον ἔσοδον, καὶ ἄρα τὸ ἥμισυ, ἤτοι 5,000 διὰ τοὺς δήμους· ἑπομένως δὲν ἔχομεν νὰ ὑπολογίσωμεν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοπέδων μεγάλα πράγματα. Φόρον δημοτικὸν σπουδαιότατον ἔχομεν τὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ὁ φόρος αὐτὸς βεβαίως δύναται ν’ ἀποδώσῃ περισσότερα τῶν ὅσα σήμερον ἀποδίδει, διότι ἀναλογιζόμενος πρὸς τὸν μέσον ὅρον ἐξαγωγῆς σταφίδος δύναται νὰ δώσῃ ἄλλως μεταρρυθμιζόμενος ἄνω τῶν 400,000 ἐπὶ πλέον τῶν ὅσα σήμερον δίδει, διότι, ἐνῷ πρέπει νὰ δίδῃ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον, εἰς τὰ δημοτικὰ Ταμεῖα εἰσέρχεται μόνον περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Οἱ συνάδελφοι οἱ καταγόμενοι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν αὐτοὶ γνωρίζουσι ποῖαι καταχρήσεις ἐγένοντο κατὰ καιροὺς εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου. Εἶχον ἐπικαλεσθῆ καὶ κατὰ τὴν ψήφησιν τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων τὴν ἰδιαιτέραν συνδρομὴν τῶν συναδέλφων τῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἰδικῶς εἰς τὰ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ θέματος τούτου, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἐντὸς ἡμερῶν θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ πάλιν τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, ὅτε θὰ εἶμαι εἰς θέσιν μετὰ τοῦ συναδέλφου μου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἰσηγηθῶ νομοσχέδιον μεταρρυθμίζον τὰ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἐλησμόνησα νὰ παρατηρήσω ὅτι οἱ φόροι τοὺς ὁποίους ἀπηρίθμησα μέχρι τοῦ σταφιδικοῦ φόρου εἶναι οἱ συμβεβαιούμενοι καὶ συνεισπραττόμενοι μετὰ τοῦ δημοσίου. Ἐκ τῶν μὴ συμβεβαιουμένων μετὰ τοῦ δημοσίου ἔχομεν τὸν φόρον τῶν σύκων, ὁ ὁποῖος ἀποδίδει 100 χιλιάδας δραχμῶν, τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, περὶ τῆς πραγματικῆς ἀποδόσεως τοῦ ὁποίου οὐδὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ὑπολογίζοντες δὲ περὶ τὰ 6.000.000 ὀκάδων ποσὸν ἐξαγωγῆς θὰ φθάσωμεν κατὰ μέγιστον ὅρον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 270.000 δραχμῶν ἐτησίως, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ὑπερβολικόν· ἔχομεν τὸν φόρον τῶν κουκουλίων καὶ μελισσῶν ἀνάξιον λόγου, ἔχομεν τὸν φόρον τῶν μεταλλείων, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεβάλλετο πρίν, ὁ ὁποῖος ἑπομένως δὲν ἔχει ἀπόδοσιν ὥστε νὰ τὸν συνυπολογίσωμεν μετὰ τῶν ἄλλων, ἔχομεν φόρον δασικῶν προϊόντων, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι 200.000 δραχμῶν. Ἐν συνόλῳ ἔχομεν ἐκ συνεισπραττομένων μετὰ τοῦ δημοσίου φόρων 2.570.000 δραχμ. καὶ ἐκ μὴ συνεισπραττομένων μετὰ τοῦ δημοσίου 1.900.000 δραχμ., ἤτοι γενικὸν σύνολον 4.470.000 δραχμῶν. Εἰς τέσσαρα ἑκατομμύρια τετρακοσίας ἑβδομήκοντα χιλιάδας δραχμῶν ἀνέρχονται αἱ πρόσοδοι ἐξ ἀμέσων φόρων, ὅσας παρουσιάζει ὁ ὑπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἠκούσατε. Οἱ ἀπολογισμοὶ ὅμως τῶν δήμων τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψει, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς εὕρω, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι προσεγγίζουσιν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀπέναντι δὲ τῆς ἐξ ἀμέσων φόρων προσόδου τῶν 4.470.000 δραχμῶν ἔχετε ἀπόδοσιν ἐμμέσων φόρων ἀνωτέραν τῶν 10.000.000. Ἂν δ’ ἐξετάσητε διακεκριμένως τὰ τῶν προσόδων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὅπου ἐμφαντικώτερον ἐγκατοπτρίζεται ἡ κατάστασις τῆς ἀμέσου δημοτικῆς φορολογίας, θέλετε ἔχει ἐπὶ προϋπολογισμοῦ τεσσάρων περίπου ἑκατομμυρίων 300,000 μόνον ἐξ ἀμέσων φόρων! Ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει 370.000 δρ., ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἀποδίδει πλείονας τῶν 300.000 δρ. Τί δὲ εἶναι αὐταὶ αἱ 300.000; Εἶναι τὰ ἀποδιδόμενα ἐκ τῶν ποσοστῶν τοῦ δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ποῖοι δὲ εἶναι οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι τοῦ δήμου Ἀθηναίων; 5.000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν! 5.000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων! 1.500 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζώων! 1.500 ἐκ τοῦ φόρου τῆς βοσκῆς! Ἐπὶ τοιούτου λοιπὸν ἐδάφους ἀμέσου φορολογίας, ἐπὶ τοιούτου ἐν γένει οἰκονομικοῦ ἐδάφους τῶν δήμων δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν μέτρον γενικῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀφαιρέσωμεν τὴν κυριωτάτην αὐτὴν πρόσοδον καὶ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὴν διὰ νέας προσόδου; Ἐπὶ τοιούτου ἐδάφους εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωμεν κατάργησιν διαπυλίων τελῶν καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις τοῦ Κράτους; Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἀντιμετωπίζομεν τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων. Ὀφείλω ὅμως νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ μέτρου, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἴπω μετ’ ὀλίγον, διακρίνομεν τὰς νέας χώρας. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνομεν, καὶ ἂν ἀκόμη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προταθῇ ὡς ἐφαρμόσιμον καὶ διὰ τὰς νέας χώρας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν αὐταῖς ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἀκόμη δημοτικὸς καὶ κοινοτικὸς ὀργανισμός, διότι τώρα μόλις ἐξητάσθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ καὶ ἂν θὰ ἦσαν καὶ ἐκεῖ ὠργανωμένοι οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες καὶ πάλιν θὰ ἦτο μέγα ζήτημα ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τοῦτο πρὶν ἢ μελετηθῶσιν οἱ ὅλοι φορολογικοὶ νόμοι οἱ κρατοῦντες ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὅλην φορολογίαν. Οὔτε πρέπει νὰ παρίδωμεν ὑπὸ ποίας συνθήκας εἰσέρχονται αἱ χῶραι ἐκεῖναι εἰς τὴν νέαν δημοσίαν φορολογικὴν κατάστασιν. Πρόκειται λοιπὸν πάντοτε περὶ τῶν δήμων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἐν δὲ ταῖς νέαις χώραις θὰ ἐφαρμοσθῇ προσωρινῶς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἡ Βουλή, διότι ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ἐν τῇ ἀντιμετωπίσει ὅμως τοῦ ζητήματος ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, περὶ τῆς ὁποίας καὶ μόνης πρόκειται, ἔχομεν νὰ διακρίνωμεν τοὺς δήμους ἀπὸ τῶν κοινοτήτων· λέγω δὲ νὰ διακρίνωμεν τοὺς δήμους ἀπὸ τῶν κοινοτήτων, διότι διάφορα παρουσιάζονται τ’ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ὁλοκληρωτικῆς καταργήσεως τοῦ συστήματος τῶν διαπυλίων ἐν ἑκατέρᾳ τῶν κατηγοριῶν. Οἱ πίνακες οἵτινες συνοδεύουσι τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον παρέχουσι πολλὰς συγκρίσεις, ἐκεῖ δὲ θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ καὶ ποίαν πρόσοδον ἔχουσιν ἐκ τῶν διαπυλίων σήμερον οἱ δῆμοι καὶ ποίαν πρόσοδον ἔχουσιν αἱ δημοτικαὶ περιφέρειαι τῶν τέως δήμων αἱ ἀπαρτιζόμεναι σήμερον ἐκ κοινοτήτων. Ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ὑποπέσῃ ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς εἶναι ὅτι ἐν ταῖς πλείσταις ἐκ τῶν δημοτικῶν περιφερειῶν τῶν ἀπαρτιζομένων ὑπὸ κοινοτήτων ἡ ἀπόδοσις τῶν διαπυλίων τελῶν δὲν ἀρκεῖ οὔτε κἂν διὰ νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τοὺς δήμους ὑπερκαλύπτονται αἱ δαπάναι τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, σχεδὸν δ’ εἰς πάντας ἀπομένει καὶ περιθώριόν τι. Ἔχοντες λοιπὸν νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα κατὰ τὸ ὁποῖον θ’ ἀσφαλισθῇ εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου ἀντισήκωμά τι ἀπέναντι τοῦ ὅλου τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τὰς ὁποίας θ’ ἀναλάβῃ, ἔχοντες δὲ νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τοῦ φόρου τῶν διαπυλίων τελῶν ὑποχρεούμεθα νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἡ πρόσοδος τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ συστήματος τούτου προτείνομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων χρησιμεύει εἰς χεῖρας αὐτῶν διὰ τὴν κάλυψιν μόνον τῶν δαπανῶν ἐκπαιδεύσεως, καὶ τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν δι’ ἃς περιφερείας οἱ φόροι οὗτοι ὑπερκαλύπτουσι σήμερον τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἂν τουτέστιν ἀπομείνῃ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου ἡ ἀφαιρουμένη ἀπὸ τῶν δήμων πρόσοδος. Θὰ ἦτο δίκαιον τάχα ν’ ἀφαιρεθῇ ὁ φόρος ὑπὸ τοῦ Κράτους χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ὑπολογίσῃ ὅτι ὁ φόρος οὗτος ὁ ἀφαιρούμενος ἀπὸ τῶν δήμων Ἀθηνῶν, Πατρῶν, Καλαμῶν καὶ ἀπὸ παντὸς ἄλλου δήμου ἀφαιρεῖ πρόσοδον πολὺ μεγαλυτέραν τῆς δαπάνης τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐξυπηρετεῖ σήμερον ὁ δῆμος ἐκεῖνος δι’ αὐτῆς τῆς προσόδου, ἔχει δὲ καὶ πλεόνασμα, ὥστε νὰ ἐξυπηρετῶνται καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι; Τὸ πόρισμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀπελήξαμεν εἶναι ὅτι οἱ φόροι οἱ δημοτικοὶ οἱ εἰσπραττόμενοι ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς δέον νὰ εἰσπράττωνται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Πρὶν ἢ δὲ προχωρήσω περαιτέρω ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἂν ἠθέλομεν σταματήσει εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἂν τουτέστιν ἐλέγομεν ὅτι καταργοῦμεν γενικῶς τὰ διαπύλια καὶ ἀναλαμβάνομεν τὴν εἴσπραξιν δημοτικῶν φόρων μόνον ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἂν θὰ κατελήγομεν εἰς τοῦτο τὸ σύστημα, θὰ ἐφθάνομεν εἰς προσόδους αἵτινες ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμῶν τοὺς ὁποίους θ’ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ μετ’ ὀλίγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῶσι τὰ 7.500.000 ἀπέναντι τῶν 10 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων τῶν νῦν εἰσπραττομένων. Ἂν δ’ ἡ πρόσοδος δημοτικῶν φόρων ἐπιβαλλομένη μόνον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἐν λογικῷ μέτρῳ φορολογικοῦ ὅρου, ὥστε νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὴν ὑφισταμένην τοιαύτην φορολογίαν, ἀποδίδῃ 7.500.000, πῶς δυνάμεθα ν’ ἀναπληρώσωμεν τ’ ἄλλα 2.500.000, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι σχεδὸν προσόδους τῶν δήμων; Τὸ πρᾶγμα ὁμολογῶ ὅτι, ἂν εἶναι σήμερον δυσχερὲς δι’ οὓς λόγους προεῖπον, ἡ ἀπραξία ὅμως πάσης ἀμέσου φορολογίας εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς δίδει αὐτὴ αὕτη πάλιν τὸ μεγαλύτερον θάρρος καὶ τὰς μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις καὶ ἐμπνέει τὰς ἐλπίδας ὅτι ἁπλοποιεῖται τὸ πρόβλημα διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων εἰς τὰς κοινότητας καὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων εἰς τοὺς δήμους. Οὕτω πράττοντες εὐκολύνομεν τὴν λύσιν καὶ εἰς τοὺς δήμους διὰ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων καὶ εἰς αὐτούς. Εἶναι δὲ τὸ θέμα τῆς παντελοῦς καταργήσεως ἄξιον πολλῆς προσοχῆς καὶ ἀναγκαία ἡ κατάργησις αὐτῶν, διότι, ἂν οἱ δῆμοι εἰσπράττουσι 10.000.000, πράγματι ὅμως ἡ φορολογία ἀποδίδει πολὺ πλείονα, πάντες δὲ γνωρίζομεν κατὰ ποῖον τρόπον καὶ ποίας μεθόδους ἐκβιάζονται εἰς πληρωμὴν τῶν διαπυλίων οἱ πολῖται. Ὑπολογίζομεν ἐν πίναξιν ἀναλυτικοῖς κατὰ κατηγορίας εἰσπραττομένων προσόδων τὰς ἀντιστοιχούσας δαπάνας εἰσπράξεων καὶ τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ὑπολογίσωμεν ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, μετριώτατοι δὲ εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ ἡμῶν, ὡς θὰ παρατηρήσῃ ἡ Βουλὴ ἐν τοῖς πίναξι, δὲν εἶναι παντάπασιν ὑπερβολικοί· ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὅτι ὑπολογίζω καὶ 10 μόλις τοῖς ἑκατὸν δαπάνας εἰσπράξεως καὶ κέρδος ἐνοικιαστῶν, καὶ 12% δαπάνας εἰσπράξεως καὶ κέρδη μέχρι 15%, μόνον δὲ εἰς κατηγορίας μικρῶν προσόδων, διὰ τὰς μικροτέρας κοινοτικὰς περιφερείας, ὑπολογίζω δαπάνας εἰσπράξεως καὶ κέρδη ἐνοικιαστῶν εἰς 20%, ἐλαχίστας δὲ ποσότητας 30%. Καὶ ἐνῷ οὕτω στενὸς γίνεται ὁ ὑπολογισμός, διότι πάντες γνωρίζομεν τί τελεῖται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἡμῶν καὶ πόσα κέρδη συγκομίζουσιν οἱ ἐνοικιασταί, φθάνω εἰς συμπέρασμα ὅτι περὶ τὰ δύο τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια εἰσφέρουσιν οἱ φορολογούμενοι ἐπὶ πλέον τῶν εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα εἰσερχομένων 10,000,000 περίπου. Οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ, ὡς πάντες γνωρίζετε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἐκδηλοῦται φρικτότερον τὸ ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον ἔχουσι πάντες οἱ φόροι οἱ ἐνοικιαζόμενοι, τὸ ἐλάττωμα τουτέστι τοῦ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ ταμεῖον ὀλιγώτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα πληρώνουσιν οἱ φορολογούμενοι. Εἰς τοὺς ἄλλους ἐνοικιαζομένους δημοσίους φόρους ὁ ἐνοικιαστὴς ἔχει τὸ κέρδος τῆς τέχνης καὶ τὴν ἀμοιβὴν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, ὅ,τι καὶ ἂν ἔχῃ, εἶναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τῶν φορολογουμένων. Δύναται ὅμως εἰς τὰ διαπύλια νὰ ἐλέγξῃ τὸν εἰσπράκτορα ὁ φορολογούμενος, δὲν δύναται δὲ μόνον ὁ ἁπλοϊκὸς φορολογούμενος, διότι, ἂν οἱ ἁπλοϊκοὶ φορολογούμενοι ἐνδίδουσιν, ἐνδίδουσιν ὑπὸ τὸν ἐκβιασμὸν καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν δύνανται νὰ καθορίσωσιν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ποῖον πράγματι φόρον ὀφείλουσι κατὰ νόμον νὰ πληρώσωσιν· ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ἁπλοϊκοὶ ἐνδίδουσιν εἰς τὸν ἐκβιασμὸν ἕνεκα τοῦ ὅτι θέλουσι ν’ ἀποφεύγωσι φιλονεικίας καὶ νὰ μὴ ἐκτίθενται ὁπωσδήποτε εἰς τὴν δημοσίαν περιέργειαν. Τοιαῦτα τὰ ἀφόρητα ἐλαττώματα τῆς δημοτικῆς φορολογίας τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν καταργήσεως ἐν ταῖς δημοτικαῖς περιφερείαις τῶν κοινοτήτων καὶ διατηρήσεως κατ’ ἀνάγκην ἀκόμη ἐν τοῖς δήμοις, ὄχι μόνον μὲ τὴν ἐλπίδα ἀλλὰ μὲ τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἐμπνέει εἰς ἡμᾶς ἡ κατάστασις τῆς δημοτικῆς φορολογίας ὅτι ταχέως θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους. Ἀφαιροῦντες ὅμως καὶ ἀπὸ τῶν δήμων τοὺς φόρους τοὺς δημοτικοὺς τοὺς εἰσπραττομένους ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων ἔχομεν, ὡς εἴπομεν, νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἀφαιροῦμεν πλείονα τῶν ὅσα ὑποχρεοῦνται νὰ συνεισφέρωσι διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ τί δέον γενέσθαι ὅπως μὴ ζημιωθῶσιν ἐκ τοῦ μέτρου τούτου. Εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐπειδὴ ὅλα αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τὰ εἰσφερόμενα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον προέρχονται ἀδιακρίτως δήμων καὶ ἐπαρχιῶν ἀπὸ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, οὐδὲν ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς περαιτέρω τύχης τῶν στερουμένων τῆς τοιαύτης προσόδου δήμων. Τοῦτο θὰ ἦτο ἄδικον. Ἔδει ἄρα νὰ γνωρίσωμεν τίνες δῆμοι εἰσπράττουσι σήμερον ἐκ τῶν δημοτικῶν φόρων ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ ποῖα ποσά, ὥστε συγκρίνοντες αὐτὰ πρὸς τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν ἐκπαιδεύσεως τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦνται νὰ εἰσφέρωσιν ἢ μᾶλλον τῶν δαπανῶν ἐκπαιδεύσεως—ἵνα εἶμαι συνταγματικώτερος—, αἵτινες γίνονται ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν καὶ αὐτοὺς βαρύνουσι μέχρι σήμερον, νὰ ἴδωμεν, λέγω, ἂν καὶ ποῖον ποσὸν πλεονάζει διὰ τοὺς δήμους ἐκείνους ἐξ ὅσων τοῖς ἀναλογοῦσιν. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὑπάρχει καὶ πίναξ ὄχι περὶ τῶν ὑπὸ πάντων τῶν δήμων εἰσπραττομένων ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, διότι πάντες δὲν εἰσάγουσιν ἀπ’ εὐθείας ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορεύματα, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐχόντων τοιαύτην εἰσαγωγὴν μεγάλων δήμων. Συγκρίνοντες λοιπὸν τὸ ὅ,τι εἰσπράττουσι σήμερον οἱ δῆμοι οὗτοι, οἵτινες εἶναι οἱ Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν, Κερκύρας, Καλαμῶν, Ζακύνθου, Ἀργοστολίου, Ἑρμουπόλεως, ἐκ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ ἐμπορευμάτων, συγκρίνοντες πρὸς τὰς δαπάνας τὰς σημερινὰς τῆς ἐκπαιδεύσεως, βλέπομεν ὅτι ἀπομένει ὑπὲρ αὐτῶν ὑπόλοιπον οὐχὶ ἀσήμαντον. Ἔδει ἄρα νὰ σκεφθῶμεν κατὰ ποῖον τρόπον καὶ μηχανισμὸν θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ μὴ στερήσῃ τοὺς δήμους ἐκείνους τῆς ἐπὶ πλέον προσόδου, νὰ εὕρῃ δὲ κατανομὴν ἥτις ὁπωσδήποτε ν’ ἀναλογίσῃ σύνολον ἀποδόσεως εἰς αὐτοὺς προσεγγίζον εἰς τὰ ποσὰ τὰ περίπου καὶ σήμερον εἰσπραττόμενα. Τὸ ζήτημα τῆς κατανομῆς τοιούτων ἀποδόσεων εἰς σύνολον περιφερειῶν τοπικῶν δὲν εἶναι εὐχερές, διότι δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μοναδικὸς ἀναλογικὸς ὅρος ὁ ὅρος τὸν ὁποῖον παρέχει ὁ πληθυσμός. Διότι περὶ τοιούτων κυρίως φόρων προκειμένου, φόρων καταναλώσεως, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποία εἶναι ἡ κατανάλωσις ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ, ὥστε ἀναλόγως τῆς καταναλώσεως νὰ γίνεται ἡ διανομὴ τῆς προσόδου τοῦ φόρου. Νομίζομεν δ’ ὅτι ὁ τρόπος ὃν ὁρίζομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι ὁ περισσότερον παντὸς ἄλλου φέρων ἡμᾶς εἰς προσέγγισιν τῆς σημερινῆς πραγματικῆς καταστάσεως τῶν εἰσπράξεων ἃς ἔχει ἕκαστος δῆμος ἐκ τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Πρὶν ἢ ἐξηγήσω τὰ τοῦ σημείου τούτου θεωρῶ καλὸν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς κυριωτέρας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκει διατάξεις τινὰ, τοῦ νομοσχεδίου). Ἐν τῷ ὁρισμῷ τοῦ φόρου ἔπρεπε νὰ λάβωμεν πολλὰ ὑπ’ ὄψιν. Διὰ νομοσχεδίου εἰσάγοντος ὁλοκληρωτικὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, εἰσαχθέντος ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη—ὄχι τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος τῷ 1894, — μετετρέπετο ὁ δημοτικὸς φόρος ἀπὸ φόρου ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων εἰς δεκατημόρια προστιθέμενα εἰς τὰ δημόσια τέλη εἰσαγωγῆς. Σήμερον τὸ δημοτικὸν δασμολόγιον δὲν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἀναγράφει τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῶν εἰδῶν τὰ ὁποῖα φορολογεῖ. Καὶ σήμερον μὲν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς μεταρρύθμισιν τοῦ δημοτικοῦ δασμολογίου ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν ἀξιῶν· ἀναλαμβάνοντες ὅμως εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους τὰς δημοτικὰς εἰσπράξεις τῶν φόρων ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν καθῆκον ἔχομεν νὰ προσέξωμεν ὅπως μὴ ἡ τοιαύτη μεταβολὴ τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπιφέρῃ ἐπιβάρυνσιν φορολογικήν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διακρίνω τὰς κατηγορίας τῶν ἐμπορευμάτων κατὰ κλάσσεις δασμολογικὰς τοῦ δασμολογίου τοῦ Κράτους, πάντα δὲ τὰ εἴδη τὰ θεραπεύοντα τὰς σπουδαιοτέρας καὶ μεγαλυτέρας κοινωνικὰς ἀνάγκας ὑπάγονται εἰς τὸν μικρότερον φορολογικὸν ὅρον. Ἐπὶ πάντων τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης ἐπιβάλλεται φόρος δημοτικὸς 2.50% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ἐν τῷ δημοτικῷ δασμολογίῳ ἀναγραφομένης. Ἐπὶ ἄλλης κλάσσεως ἐπιβάλλεται 2.75%, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν τὰς ὁποίας ἔχει σήμερον ὁ δημοτικὸς φόρος. Ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν συμβατικῶν ὁ δημοτικὸς φόρος ὁρίζεται ἐπίσης εἰς 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ἀναγραφομένης ὑπὸ τοῦ δασμολογίου. Ἐπὶ τῶν ἀτελῶς εἰσαγομένων εἰδῶν ὁρίζεται ὡσαύτως εἰς 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας.

§64Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ πάντων τῶν εἰδῶν ὁρίζεται ad valorem;

§65Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον ὅτι πάντα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, αἴφνης δημητριακοὶ καρποὶ καὶ πάντα ἐν γένει τὰ τρόφιμα, ὑποβάλλονται εἰς 2½%, ἐπὶ τῆς ἀξίας, μόνον ἐπὶ τῆς σακχάρεως 2.75%, ὅσον εἶναι καὶ σήμερον ἐν Ἀθήναις, 3% δὲ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν συμβατικῶν καὶ 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ἐν τῷ δημοτικῷ δασμολογίῳ ἀναγραφομένης. Ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ δημοτικοῦ καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ δημοσίου δασμολογίου. Ἀλλαχοῦ ὑπερέχει ἡ ἀξία τοῦ δημοσίου δασμολογίου, ἀλλαχοῦ δὲ ἡ τοῦ δημοτικοῦ, περισσότερον ὅμως ἡ τοῦ δημοτικοῦ. Ἐπίσης ὑποβάλλονται εἰς φόρον 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας καὶ τὰ ἀτελῶς εἰσαγόμενα. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν ἐπιβάλλονται τρία δεκατημόρια ἐπὶ τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων. Συνδυάζοντες τὸν καθορισμὸν τῆς φορολογίας τῶν εἰδῶν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρὸς τὴν φορολογίαν εἰς ἣν σήμερον ταῦτα ὑπόκεινται θέλομεν ἴδει ὅτι ὑπάρχει καταπληκτικὴ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος. Διότι πάντες γινώσκομεν ὅτι, ἐνῷ ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Ἀθήναις τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα ἀπηρίθμησα ὑπόκεινται εἰς φόρον δημοτικὸν 2½% ἢ καὶ 2.75%, εἰσαγόμενα ὅμως εἰς τοὺς ἄλλους δήμους τοῦ Κράτους ὑπόκεινται καὶ εἰς ἄλλον φόρον, οὐχὶ 2½%, ἀλλὰ 3% καὶ 4%! Σημείνει λοιπὸν γενικὴν φορολογικὴν ἐλάττωσιν ἡ μεταβολὴ τῆς φορολογίας ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένη καὶ ὁ καθορισμὸς αὐτῆς εἰς ἃ εἶπον φορολογικὰ ὅρια. Ἀλλ’ ἵνα εὕρωμεν ποίαν πρόσοδον θὰ εἶχον, ὡς εἶπον, οἱ δῆμοι τοῦ Κράτους ἐξ αὐτοῦ τούτου μόνον τοῦ φόρου, τοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ὅπως μὴ ἀδικήσωμεν αὐτούς, ἐθεωρήσαμεν ὅτι καθῆκον εἴχομεν ν’ ἀναλογίσωμεν τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπράξεων κατὰ δημοτικὰς περιφερείας. Εἶπον ὅτι μοναδικὸς ὅρος ἀναλογισμοῦ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὁ πληθυσμὸς ἑκάστου δήμου, διότι ἡ κατανάλωσις δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ὅρους τοὺς κοινωνικοὺς ἑκάστου πληθυσμοῦ, τοὺς ὅρους τῆς ζωῆς, τῆς διαίτης, τοῦ πολιτισμοῦ. Ποῦ δ’ ἐκδηλοῦνται οἱ ὅροι οὗτοι ἁπτότερον; Νομίζομεν ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ἀνάλογον ὅρον παρὰ τὸν ὅρον τοῦ πληθυσμοῦ δεύτερον, καὶ παρὰ τοὺς δύο καὶ τρίτον, εἶναι οἱ φόροι τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Ἔπρεπε ν’ ἀναλογίσωμεν τὰς προσόδους τὰς εἰσπραττομένας ὑπὸ τοῦ Κράτους κατὰ τοὺς τρεῖς τούτους ὅρους, τὸν ὅρον τοῦ πληθυσμοῦ κατὰ δημοτικὴν περιφέρειαν, τὸν ὅρον τοῦ δημοσίου φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τὸν ὅρον τοῦ δημοσίου φόρου τῶν οἰκοδομῶν, τῶν βεβαιουμένων ἐν ἑκάστῃ δημοτικῇ περιφερείᾳ. Ὁ ἀναλογισμὸς ὁ στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ὅρων τούτων δὲν εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον θεωρητικός. Ἐγένετο βάσανος μεγάλη ὅπως ἐξευρεθῇ ὁ ἀναλογισμὸς ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα θὰ δύναται νὰ πείσωσι καὶ αὐτοὺς τούτους τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους δήμους ὅτι κατ’ οὐδὲν ἀδικοῦνται. Βεβαίως ἰσότητα τελείαν πρὸς τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραττόμενον σήμερον ὑφ’ ἑκάστου δήμου ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἢ τὸ ὁπωσδήποτε ἀνῆκον εἰς ἕκαστον ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ καταναλισκομένων ἐν αὐτῷ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ οἱοσδήποτε ἀναλογισμός, ἀλλ’ ἡ πεποίθησις ἡμῶν εἶναι πεποίθησις στηριζομένη εἰς τὰ τελικὰ ἐξαγόμενα τῶν ἀναλυτικῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους θέλει ἴδει ἡ Βουλή. Οὐδεὶς δῆμος δικαιοῦται πράγματι νὰ διαμαρτυρηθῇ ὅτι ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτοῦ τὸ δικαίωμα εἰσπράξεως φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων, διότι ἀφαιρεῖται συγχρόνως καὶ τὸ βάρος αὐτοῦ διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ ἀποδίδεται εἰς αὐτὸν τὸ ἐπὶ πλέον ἐκ τῆς ἀναλογίας του, χωρὶς κἂν νὰ γίνεται κράτησις διὰ τὰς ἀστυνομικὰς αὐτοῦ ὑποχρεώσεις. Οἱ δῆμοι λοιπὸν κατ’ οὐδὲν ἀδικοῦνται ἐκ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀφαιροῦμεν ἀπ’ αὐτῶν ὁλόκληρον τὴν πρόσοδον τῶν διαπυλίων, ἀλλὰ κανονίζομεν ὡς κανονίζομεν τὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων καὶ ἀνακουφίζομεν αὐτοὺς καὶ ἀπὸ τῶν δαπανῶν εἰσπράξεως καὶ ἀπὸ τῶν διὰ τὴν ἀστυνομίαν εἰσφορῶν, ἀφήνομεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τοῦ Ἐσωτερικοῦ, καθ’ οὓς ὅρους ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Διότι διὰ τὴν μεταφορὰν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἐμπορευμάτων εἰσαχθέντων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς οὐδένα φόρον δικαιοῦνται νὰ εἰσπράξωσι πέρα ἐκείνου τὸν ὁποῖον εἰσέπραξε τὸ Κράτος εἰς τὸ τελωνεῖον. Τί ἐγίνετο ὅμως ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ὠνίων; Πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ποία τάχα εἶναι ἡ σημερινὴ πρόσοδος ἐκ τῶν διαπυλίων κατὰ δημοτικὴν περιφέρειαν. Τοιαύτη ἐξέτασις μᾶς φέρει εἰς τὸ πόρισμα ὅτι ἐξαιρουμένων 21 δήμων ὑπάρχουσιν ἄλλαι 380 δημοτικαὶ περιφέρειαι ἐν αἷς ἔχουσιν ἐπιβληθῆ φόροι ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Ἐκ τῶν 380 τούτων δημοτικῶν περιφερειῶν μόνον εἰς 29 ἀποδίδουσι τὰ διαπύλια ἔσοδα ἀνώτερα, ποὺ περισσότερον, ποὺ ὀλιγώτερον, τῶν ἀντιστοίχων δαπανῶν ἐκπαιδεύσεως· ἐν πάσαις ταῖς λοιπαῖς, ἐν ταῖς 351 τουτέστιν, ἡ ἐκ τῶν διαπυλίων πρόσοδος οὔτε κἂν τὰ ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως καλύπτει, πολλαχοῦ δὲ ὑπολείπεται σημαντικώτατα, καὶ συμπληροῦται τὸ ἐλλεῖπον εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Ἂν λοιπὸν ἠθέλετε ὑποθέσει ὅτι διατηρεῖται τὸ σύστημα τὸ καὶ νῦν ἰσχῦον ἐν πάσαις ταῖς δημοτικαῖς περιφερείαις καὶ ὅτι τὸ Κράτος ἤθελεν ἀξιώσει τὴν πληρωμὴν τῶν εἰσφορῶν διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν λέγω κἂν καὶ διὰ τὴν ἀστυνομίαν, ἂν λοιπὸν ὑποθέσητε ὅτι διατηρεῖται τὸ καθεστὼς καὶ τὸ Κράτος ἀξιώσῃ, ὡς ἔχει δικαίωμα ν’ ἀξιώσῃ, παρ’ αὐτῶν τῶν κοινοτήτων τὴν πληρωμὴν τῶν εἰσφορῶν διὰ τὰς ἐκπαιδευτικὰς δαπάνας, ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅτι θ’ ἀφαιρῇ τὸ Κράτος τὸ σύνολον τῶν ὑπ’ αὐτῶν εἰσπραττομένων χωρὶς εἰς αὐτὰς νὰ παραμένῃ τίποτε, ἐνῷ οἱ κάτοικοι αὐτῶν πληρώνουσι σήμερον πολὺ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνωσι μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ἂν τοῦτο ἤθελε γίνει νόμος. Σήμερον πληρώνουσι διὰ τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὴν ἰδικήν των περιφέρειαν, ὁποθενδήποτε καὶ ἂν εἰσάγωνται ταῦτα, εἴτε ἐκ Πειραιῶς, εἴτε ἐκ Πατρῶν, εἴτε ἐκ Σύρου, εἴτε ἐκ Βόλου, καὶ ὁπωσδήποτε ἂν ὑπέστησαν ἄλλας δημοτικὰς φορολογίας. Εἰς τὰς κοινότητας λοιπὸν ταύτας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ σημερινὴ πρόσοδος δὲν καλύπτει κἂν τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων εἶναι ἀπολύτως εὐεργετικὴ διότι ἀπαλλάσσομεν αὐτὰς ἀπὸ πάσης περαιτέρω φροντίδος διὰ πᾶσαν εἰσαγωγὴν καὶ ἀπὸ προσθέτου βαρυτάτης φορολογίας εἰσπραττομένης καθ’ ὃν τρόπον εἰσπράττονται οἱ φόροι τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἀναλαμβάνει δὲ τὸ Κράτος τὰ περαιτέρω βάρη καὶ τὰς φροντίδας. Γεννᾶται δὲ τὸ ζήτημα: Θὰ ἤρκε τάχα ν’ ἀποτρέψῃ ἡμᾶς ἀπὸ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων εἰς τὰς κοινότητας ἡ διαφορὰ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζουσιν ὀλίγαι τινὲς περιφέρειαι ἐπὶ πλέον τῶν ὅσα εἰσφέρουσι σήμερον εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν; Βεβαίως ὄχι. Βεβαίως ὄχι, διότι καὶ αὐταὶ αἱ περιφέρειαι ὀφείλουσι νὰ στρέψωσι τὴν προσοχήν των πρὸς ἄλλας προσόδους. Βεβαίως ὄχι, διότι πρέπει ἐπὶ τέλους ἡ ἄμεσος φορολογία νὰ δώσῃ καὶ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας τῆς Ἑλλάδος τὰς προσόδους τὰς ὁποίας ἀποδίδει πανταχοῦ. Ἀλλ’ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ συμβαίνει καί τι διὰ τὸ ὁποῖον καὶ μὲ ἠρώτησε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Κροκιδᾶς, μήπως ἡ πρόσοδος αὕτη τὴν ὁποίαν καταργοῦμεν καὶ ἀναλαμβάνομεν εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου εἶναι ὑπέγγυος εἰς δάνεια δημοτικά. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ προβλέψωμεν περὶ τούτου. Ἔχομεν πίνακα τῶν ὀφειλῶν πάντων τῶν δήμων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, κεχωρισμένως δὲ πάλιν πίνακα τῶν ὀφειλῶν τῶν δήμων οἵτινες ἔχουσι παραχωρήσει ὡς ἐγγύησιν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Ὀφειλέται δῆμοι οἵτινες ἔχουσι παραχωρήσε ὡς ἐγγύησιν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἶναι οἱ ἑξῆς: Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Βόλου, Ἑρμουπόλεως, Χαλκίδος, Λαρίσης, Τρικκάλων, Καρδίτσης, Μεσολογγίου, Πατρῶν, Καλαμῶν, Τριπόλεως. Ὡς πρὸς τοὺς δήμους αὐτοὺς δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικῆς τινος προνοίας. Βεβαίως ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ παρίδῃ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ὑπέχει τὸ Δημόσιον ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸ τοκοχρεολύσιον τῶν δανείων, δι’ ὃ τοκοχρεολύσιον εἶναι ὑπέγγυος ἡ πρόσοδος τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἐφ’ ἧς θέτει χεῖρα τὸ Κράτος. Οὐσιαστικῶς ὅμως δὲν ἔχει ἀξίαν τὸ πρᾶγμα, διότι, ὡς θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ ἐκ τῶν πινάκων τῶν συνυποβαλλομένων μετὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πέρα τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως θ’ ἀναλογίσῃ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους καὶ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδώσῃ τὸ Κράτος εἰς αὐτοὺς ἐκ τοῦ συνόλου τῶν εἰσπράξεων, αὐτὸ τὸ ποσὸν ἀρκεῖ νὰ καλύψῃ τὴν τοκοχρεολυτικὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἐν λόγῳ δήμων ἤ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ὑπάρχει ἡ συμπληρωματικὴ ἐγγύησις εἰς τὴν πρόσοδον τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ἅτινα θὰ διατηρηθῶσιν εἰς αὐτούς. Περὶ τῶν δήμων λοιπὸν δὲν ἔχομεν νὰ μεριμνήσωμεν κατ’ οὐσίαν, ἡ δ’ ἀναφερομένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους εἰς πληρωμὴν τῶν τοκοχρεολυσίων τῶν τοιούτων δανείων ἀναγράφεται ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος. Ἔχομεν ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν καὶ ὡς πρὸς τοὺς τέως δήμους. Τοιαῦται δημοτικαὶ περιφέρειαι ὀφείλουσαι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μὲ ἐγγύησιν τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἶναι ἐν ὅλῳ 34. Τὸ σύνολον τῶν καθ’ ἑξαμηνίαν τοκοχρεωλυσίων εἶναι περίπου 291.000 δραχμῶν καθ’ ἑξαμηνίαν, ἐτησίως ἄρα 582.000 περίπου. Εἰς ταύτας τὰς περιφερείας ἐξετάζοντες τοὺς πίνακας τοῦ ἀναλογισμοῦ τῆς προσόδου ἐκ τῆς ὁποίας θὰ δώσῃ τὰς ἐπιχορηγήσεις καθ’ ὃν εἶπον τρόπον τὸ Δημόσιον βλέπομεν ὅτι δὲν ἀπομένει μετὰ τὴν διάθεσιν τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπόλοιπον ἱκανὸν νὰ καλύψῃ τὴν ἐγγύησιν τῶν δανείων. Καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα: Τί ποιητέον ὡς πρὸς τὰς περιφερείας ταύτας; Ὑπάρχουσι μεταξὺ αὐτῶν καὶ δημοτικαὶ περιφέρειαι τῶν ὁποίων τὸ ἐτήσιον τοκοχρεολύσιον εἰς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν ἐχόντων εἰς ἐγγύησιν τὴν πρόσοδον ταύτην δὲν φθάνει οὔτε τὰς 3.000 δραχμῶν ἐτησίως. Καὶ προκειμένου περὶ τούτων οὐδὲν νομίζω δύναται νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα, διότι ἀσήμαντος θὰ ἦτο ἡ ζημία, ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει νὰ πληρώσῃ, ὡς ἀναλαμβάνει αὐτὸ νὰ πληρώσῃ, τὰ τοκοχρεολύσια εἰς τὴν Τράπεζαν, δὲν θὰ ἠδύνατο καὶ νὰ πληρωθῇ ἐξ ἄλλων προσόδων τῶν περιφερειῶν τούτων ὅ,τι αὐτὸ θὰ δώσῃ· διότι βεβαίως ἐφ’ ὅσον οἱ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττόμενοι δημοτικοὶ φόροι καταβάλλονται ὑπὸ πάντων τῶν κατοίκων τῆς Χώρας δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ ἐκ τοιούτων γενικῶν προσόδων τοκοχρεολύσια ὡρισμένων περιφερειῶν. Προκειμένου ὅμως περὶ ἄλλων τινῶν περιφερειῶν, καὶ αὗται εἶναι αἱ δημοτικαὶ περιφέρειαι τὰς ὁποίας ἀποτελοῦσι μάλιστα πρωτεύουσαι ἐπαρχιῶν, ὡς τῆς Κορίνθου, Λεβαδείας, Ἀγρινίου, Ἄργους, Γυθείου, Ἀμφίσσης, προκειμένου περὶ τοιούτων περιφερειῶν ἐνομίσαμεν ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκοχρεολυσίου αὐτοῦ τὸ Κράτος, νὰ πληρώσῃ δηλαδὴ χάριν αὐτῶν τῶν δημοτικῶν περιφερειῶν εἰς βάρος ὅλης τῆς ἄλλης Χώρας, ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει μᾶλλον νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ἐξεύρεσιν ἄλλης ἐγγυήσεως, συναινούσης, ἐννοεῖται, καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν τελείαν κατάργησιν τῶν διαπυλίων καὶ ἐν αὐταῖς. Διὰ τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι σήμερον νὰ μὴ θίξωμεν τὴν ἐγγύησιν τὴν ὑφισταμένην ἐν ταῖς περιφερείαις ταύταις, τὰς ὁποίας καὶ ἀναφέρομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἕως οὗ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρασχεθῇ ἄλλη ἐγγύησις τῶν ὑφισταμένων δανείων. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο ζήτημα νὰ ἐξετάσωμεν. Ἔστω· ἀναλαμβάνομεν καθ’ ὃν εἴπομεν τρόπον νὰ εἰσπράξωμεν τοὺς δημοτικοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ὁρίζομεν ὡς ὁρίζομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ποία ὅμως θὰ εἶναι ἐν συνόλῳ ἡ πρόσοδος αὐτῶν; Ποῦ στηρίζομεν τοὺς ὑπολογισμοὺς ἡμῶν καὶ μετὰ τὸν ἀναλογισμὸν καθ’ ὃν καὶ πάλιν εἶπον τρόπον τί θ’ ἀπομείνῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ποία ἐπὶ πλέον δαπάνη θὰ ἐπιβαρύνῃ τοῦτο διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ σύνολον τῶν ἐκπαιδευτικῶν δαπανῶν;

§66Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν μᾶς εἴπετε τί ἀπιδίδεται εἰς τοὺς δήμους.

§67Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐν τούτῳ τῷ σημείῳ εὑρίσκομαι. Εἶπον ὅτι ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν πρῶτον ποίαν ἀπόδοσιν θὰ ἔχωσιν εἰς τὸ Δημόσιον οἱ φόροι οὗτοι, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ἕτερον ζήτημα, μετὰ τὸν ἀναλογισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ κάμωμεν καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδοθῇ εἰς τοὺς δήμους καθ’ ὃν εἶπον τρόπον, τί ὑπόλοιπον θὰ μείνῃ εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνον ἐξ ὁλοκλήρου τὴν πληρωμὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ ἐξασφαλίζον τόσην πρόσοδον τί ποσὸν θὰ ἔχῃ νὰ εἰσπράξῃ.

§68ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ αὐτὸ θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ προκειμένου περὶ δανείων συνομολογηθέντων ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους μετ’ ἄλλων Τραπεζῶν ἢ ἰδιωτῶν.

§69Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα, καθ’ ἃς τουλάχιστον ἔχω πληροφορίας.

§70ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν Ἑπτανήσῳ.

§71ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄν ὑπάρχουσι τοιαῦτα δάνεια συνομολογημένα, ὑπέχομεν ὑποχρέωσιν καθ’ ὃν τρόπον σεβόμεθα τὰ συνομολογηθέντα μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ σεβασθῶμεν καὶ τὰ συνομολογηθέντα μετ’ ἄλλων Τραπεζῶν, ἀλλὰ τοιαῦτα δάνεια ἐγὼ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐσόδων στηρίζεται ἐπὶ μέσου ὅρου, τὸν ὁποῖον δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ἔχωσι λόγον ν’ ἀμφισβητήσωσιν ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὴν μετριότητα. Αἱ ἀποδόσεις ἐν γένει ἐκ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν καὶ τῶν ἄλλων φόρων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶναι ἀνώμαλοι. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν νὰ στηριχθῇ καὶ ὁ ὑπολογισμὸς ἡμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς οὔτε τοῦ 1912 οὔτε τοῦ 1913, ὡς δὲ θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ ἐν τοῖς πίναξιν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν μέσον ὅρον εἰσαγωγῆς τῶν μέχρι τοῦ 1910 πέντε τελευταίων ἐτῶν, τουτέστι 1906, 1907, 1908, 1909 καὶ 1910, πλὴν ἐλαχίστων τινῶν εἰδῶν ὅπου μᾶλλον δι’ ἐλλείψεις στατιστικάς, μᾶλλον δι’ ἀνωμαλίας, ὅπως ὑποσημειώνω ἐπεξηγῶν τὸ πρᾶγμα ἐν τοῖς σχετικοῖς πίναξιν, ἐλήφθη ἡ ἀπόδοσις τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν τουτέστι τοῦ 1910, 1909 καὶ 1908 Παραθέτω δ’ ὡσαύτως παρόμοιον πίνακα καὶ διὰ τὸ τὸ 1911. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τοῦ μέσου ὅρου εἰσαγωγῆς τῶν πέντε τούτων ἐτῶν μὲ φορολογίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, 2.50% καὶ 2.75%, ἐπὶ ἄλλων δὲ εἰδῶν 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Θὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν 7. 500.000 περίπου. Ὁ ἀναλογισμὸς τῶν 7.500.000 ἐγένετο καθ’ οὓς ἀναλογικοὺς ὅρους εἶπον ὑμῖν, ὀφείλω δ’ ἐξήγησιν ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον. Διὰ τὴν Ἑπτάνησον καί τινας δήμους τῆς Λακωνίας, ὅπου δὲν ὑφίστανται δημόσιοι φόροι οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, ὁ ἀναλογισμὸς γίνεται κατ’ ἀναλογίαν πρὸς δήμους τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ ὅτι ὑπολείπονται ὡς πρὸς τὰς ἀποδόσεις ταύτας τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου, ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι καὶ ἐν τοῖς δήμοις τῆς Ἑπτανήσου ἐλειτούργουν οἱ φόροι οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδεύματος. Ὅτε ἄλλοτέ ποτε, τῷ 1885, ἐζητήθη μεταξὺ ἄλλων ἐκτάκτων εἰσφορῶν καὶ εἰσφορὰ ἴση πρὸς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων τότε ἀναγκῶν, διὰ τὴν Ἑπτάνησον ὡρίσθη τρόπος βεβαιώσεως ἐφάπαξ πληρωθείσης εἰσφορᾶς ὁ ἰσχύων καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ συζητήσω καὶ περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοιούτου τινὸς τρόπου διὰ τὴν Ἑπτάνησον, ἂν ἤθελε θεωρηθῇ ὅτι ἡ ἀναλογία τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν ἡμεῖς ἀδικεῖ τυχὸν δημοτικήν τινα περιφέρειαν τῆς Ἑπτανήσου· ἔχω ὅμως τὴν γνώμην ὅτι καὶ τῶν ἀξιοτίμων ἐξ Ἑπτανήσου συναδέλφων ἡ ἀντίληψις θὰ εἶναι ὅτι οὐδεμία συμβαίνει ἀδικία. Διὰ τοῦ τοιούτου ἀναλογισμοῦ ἐπιστρέφονται εἰς τοὺς δήμους εἰς ἐπιχορηγήσεις ὑπὸ τοῦ Κράτους περὶ τὰ 2 περίπου ἑκατομμύρια. Ἀπομένουσιν ἑπομένως 5 ἕως 5 καὶ ½ ἑκατομμύρια εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου καλεῖται τὸ Κράτος νὰ καλύψῃ τὸ σύνολον τῆς ἐκπαιδευτικῆς δαπάνης ἐξ ὀκτὼ καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων λέγω δὲ ἐξ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων, διότι, ἂν οἱ πίνακες τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀναγράφουσι σήμερον τὴν δαπάνην μόνον τῶν μισθοδοσιῶν, ἡ ὁποία ἐξικνεῖται εἰς 7.300.000, ἀναλαμβάνον ὅμως τὸ Κράτος τὴν πληρωμὴν τῶν δαπανῶν τούτων φυσικὰ θ’ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν καὶ τῶν ἄλλων συναφῶν δαπανῶν τῆς συντηρήσεως τῶν σχολείων. Διὰ τούτου καὶ μόνου τοῦ τρόπου νομίζομεν, Κύριοι, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὸ ἕτερον σοβαρώτατον ζήτημα, πολλῷ μᾶλλον οὐσιαστικῶς ἐνδιαφέρον πρὸς τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως εἰς μεγάλην ἔκτασιν τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τῆς προπαρασκευῆς τοῦ ἐδάφους πρὸς συμπλήρωσιν τῆς καταργήσεως εἰς πάντας τοὺς δήμους ἐντὸς χρόνου μικροῦ. Εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα φέρει ἡ προτεινομένη εἰς ὑμᾶς φορολογικὴ μεταρρύθμισις, ἀποτελέσματα ὧν τοὺς ἀριθμοὺς θὰ ἔχῃ νὰ βασανίσῃ ἡ Βουλὴ ἐν πίναξιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀναλυτικοῖς. Ἀπαλλάσσονται οὕτω δῆμοι καὶ κοινότητες τῶν πιέσεων τοῦ Δημοσίου, αἰρομένης ἀπ’ αὐτῶν ταυτοχρόνως καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς εἰσφορᾶς τῶν ἀστυνομικῶν δαπανῶν, καὶ ἀφίενται ἐλεύθεροι εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς κυρίας αὐτῶν ἀποστολῆς. Ἀπαλλάσσονται αἱ κοινότητες τῆς ὑποτελείας ὑφ’ ἣν τελοῦσι σήμερον ὑπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀπαλλάσσεται ἐν γένει ἡ Χώρα τῆς πληρωμῆς διπλῶν καὶ τριπλῶν δημοτικῶν φόρων καὶ τῆς εἰσφορᾶς ὅλων ἐκείνων τῶν κερδῶν ἅτινα κατασταλάζουσιν εἰς τὰ ταμεῖα τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἀπαλλάσσονται οἱ ἀγροτικοὶ ἰδίως πληθυσμοὶ τῆς τυραννικωτέρας τῶν φορολογιῶν, τὴν ὁποίαν τελοῦν καταπιεζόμενοι καὶ καθυβριζόμενοι καὶ ἐκβιαζόμενοι, καθ’ οὓς πάντες γνωρίζομεν τρόπους, ἀφίενται δ’ ἐλεύθεροι πλέον δῆμοι καὶ κοινότητες νὰ βαδίσωσι τὸν δρόμον τῆς αὐτοδιοικήσεως αὐτῶν, ἀντιμετωπίζοντες τὰς ὑποχρεώσεις τῆς κυρίας αὐτῶν ἀποστολῆς, εἰς τὸν ὁποῖον δρόμον, ἰδιαίτατα τὸν οἰκονομικόν, ὀφείλει νὰ ὠθήσῃ, καὶ θὰ ὠθήσῃ, ἡ Κυβέρνησις, θὰ ὠθήσῃ προσανατολίζουσα αὐτοὺς πρὸς νέας φορολογικὰς κατευθύνσεις. Εἰς τοιαύτας δὲ προσανατολιζομένη ἡ δημοτικὴ καὶ κοινοτικὴ διοίκησις κατευθύνσεις θὰ δυνηθῇ ν’ ἀποδείξῃ καὶ τὴν εὐφυΐαν καὶ ἐπιτηδειότητα τῆς Ἑλληνικῆς ψυχῆς καὶ διανοίας πρὸς τοὺς θεσμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§72Σ. ΣΙΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἀπόντος μου καὶ συζητουμένου ἐνταῦθα τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὁ βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Κουτούπης ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ προσωπικὰ αὐτοῦ ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθη ν’ ἀναμίξῃ καὶ ἐμέ. Κατὰ τίνα ἑρμηνείαν τοῦ Κανονισμοῦ ἐπετράπη τοιαύτη παρέκβασις, τοῦτο δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω. Ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς ἐμὲ εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐν τοῖς δημοσιευθεῖσιν ἔν τισιν ἐφημερίσι Πρακτικοῖς ὁ κ. Βουλευτὴς φέρεται εἰπὼν ὅτι: «Τοιοῦτον Βουλευτὴν ἐγὼ τὸν παραδίδω εἰς τὴν ἀτομικήν μου περιφρόνησιν». Ἡ φράσις αὕτη, ἐννοεῖτε καλῶς, κύριε Πρόεδρε, θίγει οὐ μόνον τὴν ἀξιοπρέπειαν τὴν ἐμὴν ἀλλὰ καὶ τὴν εὐπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ ἑπομένως ὑμᾶς νὰ δηλώσητε ἂν πράγματι ἡ φράσις αὕτη ἐλέχθη, καθόσον, ὡς εἶπον, ἀνεγράφη ἔν τισιν ἐφημερίσι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐξ ὅσων μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ προεδρεύσας κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἀντιπρόεδρος κ. Γαρδικιώτης ὅτι οὗτος δὲν ἀντελήφθη νὰ εἴπῃ ὁ συνάδελφος κ. Κουτούπης τοιοῦτό τι, ὅτι δηλαδὴ σᾶς παραδίδει εἰς τὴν ἀτομικήν του περιφρόνησιν, μοὶ προσέθηκε μάλιστα ὅτι, ἂν τοιοῦτό τι ἤθελεν ἀντιληφθῆ, ἤθελε θεωρήσει τοῦτο ἐξυβριστικὸν καὶ ἤθελεν ἐφαρμόσει τὸν Κανονισμόν.

§74Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ Πρακτικὰ τὰ ὁποῖα μοὶ ἐδόθησαν περιέχουσι τὴν φράσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν πράγματι εἶπον. Ὑποστηρίζω ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἐφημερὶς διαστρέφει τὰ λεγόμενά μου ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἡ ἐφημερὶς αὕτη φέρει τὸ ὄνομα Βουλευτοῦ· ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ Βουλευτὴς τῆς εὐθύνης τῶν λεγομένων μεταβιβάζων ταύτην εἰς τὴν ἐφημερίδα. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον χθὲς δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀνακαλέσω. Νομίζω ὅτι Βουλευτὴς τοῦ ὁποίου τὰ λεγόμενα ἐν τῇ Βουλῇ παραμορφοῦνται ἐξ ὑπαιτιότητος ἄλλου συναδέλφου δικαιοῦται ν’ ἀπευθύνῃ τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν χθὲς ἀπηύθυνα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι ἡ φράσις τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνατε καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐπιμένετε εἶναι φράσις καθαρῶς ἐξυβριστική, καὶ ἐν ὀνόματι τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν ἀνακαλέσητε ἄλλως θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν.

§76ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν χθές.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐπανελήφθησαν καὶ σήμερον. Ὁ συνάδελφος κ. Κουτούπης μὴ ἀνακαλῶν τὴν φράσιν ταύτην τὴν ἀπευθυνθεῖσαν κατὰ τοῦ συναδέλφου κ. Σίμου ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν.

§78Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ διδασκαλίας τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν τοῖς ὀθωμανικοῖς καὶ ἰσραηλιτικοῖς σχολείοις τῶν νέων χωρῶν».

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ συνομολογήσεως δανείου τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κροκιδᾶς.

§81Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πολλοὶ ἐκ τῶν κ. φοιτητῶν μὲ παρεκάλεσαν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς αὐτούς, διότι λήγει ἡ προθεσμία καὶ ἑπομένως ἔπειτα θὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον.

§82Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ προτιμηθῇ.

§83Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὡς ἀναγκαῖα ὅπως ψηφισθῶσι καὶ ὡς ἐπείγοντα, ἵνα καὶ ἡμεῖς γνωρίζωμεν, διότι βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἐνήμεροι καθ’ ἑκάστην πάντων τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ἔπειτα προκειμένου περὶ Προϋπολογισμοῦ ἀκόμη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ὑπεβλήθη.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὑποβληθῇ αὔριον ἀσφαλῶς.

§85Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ θὰ ἔλθῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ;

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν ἔλθῃ ἔκθεσις, διατί ὄχι;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων φόρων ὑπὲρ τῶν λιμένων Πειραιῶς καὶ Σύρου». Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἐλεγκτηρίου ἐκκαθαρίσεων δαπανῶν πολέμου καὶ δαπανῶν ἐνεστῶτος ἔτους»).

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον αὐτό.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ κηρύξεως κατεπείγοντος τοῦ ἄνω νομοσχεδίου.

§90Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα καὶ ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου προϋπηρεσίας διὰ τὴν πρώτην προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μετατεθησομένων εἰς τὰ νέα σώματα καὶ τὰ ὅπλα τοῦ στρατεύματος». Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου ΡΟΗʹ τῆς 7ης Μαρτίου 1851 περὶ καταστάσεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ», κηρυσσομένου κατεπείγοντος τῇ προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὡσαύτως κηρύσσεται κατεπεῖγον προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν στρατιωτικῶν περιοδικῶν»). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης νόμων».

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία δι’ ἧς καταργεῖται τὸ ἐπιμίσθιον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ κηρύσσεται κατεπεῖγον τῇ προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τῶν ἑπομένων νομοσχεδίων: 1) περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ σύνταξιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας» καὶ 2) «περὶ ἐνισχύσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους σωματείων καὶ ἱδρυμάτων τινῶν προαγόντων τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν»).

§94Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὰ δύο ἑπόμενα ἀναβάλλονται.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πωλήσεως ἀχρήστων ἀρχαίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθηκῶν καὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΛʹ «περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§96Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὡς εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπέβαλον ἐν σπουδῇ, ἐλλείψει χρόνου, τῇ συγκαταθέσει καὶ τῶν ἄλλων αὐτῆς μελῶν, ἔκθεσιν ὅλως τυπικήν, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαιότατον, ὡς ἀποσκοποῦν εἰς τὴν πληρεστέραν διαρρύθμισιν τοῦ ἄχρι τοῦδε ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ μιᾶς τῶν σπουδαιοτέρων τοῦ Κράτους ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ θεωρήσας καθῆκόν μου, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς τυπικῆς ἐκθέσεως, νὰ μελετήσω μετὰ πλείονος ἐπιστασίας καὶ λεπτομερέστερον τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸν διαρρυθμιζόμενον νόμον ͵ΓΨΛʹ καὶ πρὸς τοὺς προτέρους σχετικοὺς νόμους, ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν σχέδιον, ὀρθῶς ἐν τοῖς πλείστοις ἔχον, ἤθελεν ἀποβῆ πληρέστερον καὶ τελειότερον, ἂν ἐλαμβάνετο καὶ φροντὶς περὶ κανονισμοῦ τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν αὐξήσεων τῶν ἀρχαιολογικῶν ὑπαλλήλων τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ὁμαλωτέρα καὶ δικαιοτέρα διαβάθμισις περὶ τοὺς μισθοὺς καὶ τὰς αὐξήσεις αὐτῶν ἀντὶ τῆς μέχρι τοῦδε ἐπικρατούσης ἀνωμαλίας καὶ ἀνισότητος. Διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ἐπεζήτησε πάνυ ἀξιεπαίνως νὰ διαρρυθμίσῃ ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸν περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους νόμον καὶ ἐν τοῖς πλείστοις ἀληθῶς ἐπέτυχε τοῦ σκοπουμένου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν πληρέστερον καταρτισμὸν τοῦ Συμβουλίου, τὴν σκοπιμωτάτην ἀνάθεσιν τῆς προεδρίας αὐτοῦ εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, τὴν διαίρεσιν τῆς Ἐπικρατείας εἰς δώδεκα ἀρχαιολογικὰς περιφερείας, τὴν σχετικῶς μικρὰν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐφόρων πρὸς ἀποφυγὴν δαπανῶν καὶ τέλος τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιμελητῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, οἱ συνυπογράψαντες τὰς τροπολογίας, ἃς λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω καὶ αἰτιολογήσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐνομίσαμεν ὅτι ἄνευ καὶ τῆς ἐλαχίστης ὑποτιμήσεως τοῦ ὑπουργικοῦ σχεδίου θὰ ἐπετυγχάνετο δι’ αὐτῶν, δεκτῶν γινομένων, ἡ κατὰ τὸ δυνατὸν τελειοποίησις τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν καθωρίζοντο ἐφάπαξ καὶ ἐπὶ τὸ δικαιότερον τὰ τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν αὐξήσεων τοῦ τε ἀνωτέρου καὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Διότι, Κύριοι, μὴ λησμονῶμεν νομοθετοῦντες ὅτι, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ νόμος τις καὶ παραγάγῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ τὰ προσδοκώμενα καλὰ ἀποτελέσματα, πρέπει τὰ ἐκτελεστικὰ αὐτοῦ ὄργανα, ἅτινα πάντως εἶναι πρόσωπα μὲ τὰς ἀνθρωπίνας ἀδυναμίας των καὶ τὰς δικαίας ἀξιώσεις των περὶ ἀναλόγου ἀμοιβῆς, ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου, νὰ ἔχωσι πλήρη τὴν συνείδησιν ὅτι ἀκριβοδικαίως καὶ ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς παρεχομένης ὑπ’ αὐτῶν ὑπηρεσίας ἀμείβονται. Καὶ ταῦτα ἰσχυριζόμενος εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅτι πράγματι τοιαύτη ἀντίληψις, οὐχὶ ἀδικαιολόγητος, ἀδικίας καὶ ἀνισότητος περὶ τὸν μισθὸν καὶ τὰς αὐξήσεις αὐτοῦ ἐπικρατεῖ ἀτυχῶς παρὰ τῷ ἀρχαιολογικῷ προσωπικῷ παντὸς βαθμοῦ καὶ τάξεως, μὴ αἰρομένη ὁλοτελῶς, εἰμὴ ἐν μέρει, διὰ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω ὑπ’ ὄψει, κύριοι Βουλευταί, πίνακα τῶν μισθῶν καὶ τῶν αὐξήσεων αὐτῶν, κατηρτισμένον κατά τε τοὺς παλαιοτέρους νόμους καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἂν τις ῥίψῃ βλέμμα εἰς τὸν πίνακα τοῦτον, θὰ πεισθῇ περὶ τοῦ ἀνωμάλου καὶ ἀνίσου τῶν αὐξήσεων ἰδίᾳ τοῦ μισθοῦ κατά τε τὰ χρονικὰ διαστήματα καὶ τὰ ποσά. Παραδείγματος χάριν ὁ ἀρχικὸς μισθὸς τοῦ ἐφόρου ἐκ δραχμῶν 250 αὐξάνεται δυνητικῶς καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικῶς, ὡς συνήθως γίνεται εἰς πάντας τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους πάντων τῶν κλάδων, αὐξάνεται, λέγω, κατὰ τὸ δέκατον αὐτοῦ, ἤτοι κατὰ δραχμὰς 25 κατὰ τὰς πρώτας τρεῖς διετίας, ἀνερχόμενος οὕτως εἰς δραχμὰς 325, μεθ’ ἃς ὀφείλει οὗτος ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀποχώρησιν ἢ τὸν θάνατον τῶν τεσσάρων ἀρχαιοτέρων συναδέλφων του, ὅπως τύχῃ τῆς τελευταίας κατὰ τὰ τὰ τρία δέκατα (ἤτοι δραχμὰς 75) ἀποτόμου αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ του εἰς δραχμὰς 400. Ἰδοὺ ἡ πρώτη ἀνωμαλία καὶ ἀνισότης, ἣν δὲν αἴρει τὸ νομοσχέδιον.

§97Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Προκειμένου περὶ τῶν ἐφόρων ἐτέθη αὔξησις κατὰ πενταετίαν μέχρι ποσοῦ 450 δραχμῶν, διὰ δὲ τοὺς δύο διευθυντὰς τῶν Μουσείων μέχρι ποσοῦ πεντακοσίων.

§98Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὑπάρχει λόγος διακρίσεως τοῦ μισθοῦ τῶν διευθυντῶν; Μήπως δὲν εἶναι καὶ αὐτοὶ ἔφοροι;

§99Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι διάκρισις τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζουσι καὶ οἱ ἴδιοι.

§100Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Τὸ φρονεῖτε αὐτὸ δίκκιον ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἐφόρων;

§101Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δίκαιον εἶναι,

§102Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ δικαίαν τὴν διαφορὰν ταύτην τοῦ μισθοῦ ὁμοιοβάθμων.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φθάνει, φθάνει.

§104Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν φυλάκων καὶ τοῦ κατωτέρου ἐν γένει προσωπικοῦ δὲν δέχεσθε καμμίαν αὔξησιν;

§105Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§106Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Τουλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, τὰς προτεινομένας τροπολογίας ἡμῶν, ἵνα ἐπέλθῃ ὁμαλότης καὶ δικαιοσύνη;

§107Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οὐδεμία μεταβολή.

§108Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει νὰ μὴ δεχθῇ τὰς τροπολογίας ἡμῶν, ὑπολείπεταί μοι μόνον νὰ προσθέσω δύο λέξεις περὶ τῆς προσθήκης ἰδιαιτέρου ἄρθρου περὶ μεταβάσεως εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δύο ἢ πλειοτέρων ἐφόρων κατ’ ἔτος. Ἡ διάταξις αὕτη σκοπεῖ εἰς τὴν πλήρωσιν ἀπαραιτήτου ἀνάγκης, ἐπιστημονικῆς καὶ ὑπηρεσιακῆς. Διὰ ταύτης θὰ ἐπιτρέπηται εἰς δύο ἢ περισσοτέρους ἐφόρους κατ’ ἔτος νὰ μεταβαίνωσι μὲ πλήρεις ἀποδοχὰς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ὅπως αὐξάνωσι τὰς γνώσεις των ἐξ αὐτοψίας τῶν ἀλλαχοῦ ὑπηρεσιακῶν καὶ ἐπιστημονικῶν προόδων, ἀποκομίζωσιν ἐκεῖθεν πᾶν καλὸν καὶ ὠφέλιμον δίδαγμα καὶ ἐφαρμόζωσι κατόπιν εἰς τὰ ἐνταῦθα Μουσεῖα. Τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶναι καινοφανὲς οὔτε μονομερές, διότι, ὡς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ἔχει ληφθῆ ἤδη διὰ τοὺς διοικητικοὺς καὶ ἐκπαιδευτικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διὰ μὲν τοὺς διοικητικοὺς διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου ͵ΓΨΚΑʹ, διὰ δὲ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς διὰ τῶν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ διὰ τὴν μόρφωσιν δὲν χρειάζεται διὰ τοὺς ἀρχαιολόγους νὰ μεταβῶσιν ἔξω ὅπως μορφωθῶσι. Θὰ ἐνόουν νὰ στείλῃ ὁ Ὑπουργὸς ἕνα νὰ μεταβῇ νὰ ἴδῃ ἕν, δύο ἢ τρία Μουσεῖα, νὰ ἴδῃ πῶς εἶναι ὠργανωμένα, ἀλλ’ ὄχι νὰ μεταβαίνωσι πρὸς σπουδὴν καὶ πλουτισμὸν τῶν γνώσεών των. Εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν ἐπιστημῶν ἡ ἀρχαιολογία τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ μάθῃ διὰ τῶν συγγραμμάτων καὶ διὰ μελετῶν.

§110Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ εἶχον καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει, ὑποστηρίζων τὴν προσθήκην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ ἰδιαιτέρου τούτου ἄρθρου. Ἐνόουν δηλαδὴ ὅτι οἱ ἔφοροι διὰ τῆς ἐπισκέψεως τῶν ἐν Εὐρώπῃ ἢ ἀλλαχοῦ Μουσείων θ’ ἀπεκόμιζον τὴν γνῶσιν τῶν ἀλλαχοῦ γινομένων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν διάταξιν τῶν Μουσείων ἐκείνων καὶ τὴν τεχνικὴν ἐπεξεργασίαν τῶν εὑρημάτων, τῆς συντηρήσεως αὐτῶν, τοῦ καθαρισμοῦ, τῆς συγκολλήσεως κλπ. Ὥστε εἴμεθα σύμφωνοι ὡς πρὸς τὸν σκοπιμότητα τῆς προσθήκης τοῦ ἄρθρου. Ἐν τέλει μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐφόρων κατέρχομαι τοῦ βήματος μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐν χρόνῳ εὐθετωτέρῳ θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν λοιπῶν.

§111Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Διὰ τίνας διευθυντὰς κάμνετε τὴν αὔξησιν;

§112Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τοὺς ἐφόρους ἀρχαιοτήτων.

§113Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἴπετε μόνον διὰ δύο τῶν Ἀθηνῶν.

§114Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι διὰ δύο, ἀλλὰ διὰ πάντας μέχρι τῶν 450 δραχμῶν, ἐκτὸς τῶν δύο διευθυντῶν τῶν Μουσείων, ὧν θ’ ἀνέρχηται ἡ αὔξησις μέχρι τῶν 500.

§115Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Δύναμαι νὰ μάθω τὸν λόγον;

§116Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διότι οἱ διευθυνταὶ τῶν δύο Μουσείων ἔχουσιν εὐθύνας μεγάλας, ἔχουσι φύλαξιν πλούτου μεγάλου καὶ ἡ θέσις των εἶναι διακεκριμένη καὶ πρέπει νὰ ἔχωσι μίαν διαφορὰν μετὰ πολυετῆ ὑπηρεσίαν καὶ διότι θὰ μένωσι μὲ μισθὸν 400 δραχμῶν. Ἑπομένως δύο αὐξήσεις θὰ λάβωσι.

§117Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ πάντων τῶν ἐφόρων τῶν ὑπηρετούντων ἐν Ἀθήναις, διότι πάντες οὗτοι διευθύνουσι Μουσεῖα καὶ τὰς αὐτὰς ἔχουσιν εὐθύνας καὶ δικαιώματα καὶ ὁμοίους φυλάττουσι θησαυρούς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πάντες οἱ ἔφοροι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν Ἀθήναις ὑποβάλλονται εἰς ἰδιαιτέρας δαπάνας. Εἶναι 4–5 ἔφοροι. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ πάντας ἡ αὐτὴ αὔξησις. Πρόκειται περὶ δαπάνης 100 δραχμῶν ἢ 200 κατὰ μῆνα, τοιουτοτρόπως δὲ θὰ φανῇ ἴσον τὸ μέτρον, ἱκανοποιουμένων ὡς προσήκει πάντων τῶν ἐν Ἀθήναις.

§118Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι περισσότεροι. Εἶναι ἕξ.

§119Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἕξ. 300 δραχμαὶ δι’ ἀνθρώπους ἀγωνιζομένους ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ὑπηρετοῦντας τὸ Κράτος δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πολλαί. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δικαιότερον καὶ εὐθύτερον τὸ πρᾶγμα, ἂν τὸ ἴσον μέτρον ἐλαμβάνετο διὰ πάντας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§121Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐπεθύμουν τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐμμένετε εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν;

§122Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ναί.

§123Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τῆς διακρίσεως τῶν δύο μόνον;

§124Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μόνον.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§126Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ συζητούμενον ἄρθρον λέγει· «εἷς ὡς διευθυντὴς τοῦ Μουσείου Ἀκροπόλεως». Ὑπάρχει ὁ εἷς οὗτος διευθυντὴς τοῦ Μουσείου μόνον ἢ τῆς Ἀκροπόλεως;

§127Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τῆς Ἀκροπόλεως. Μάλιστα. Ἄς τεθῇ λοιπόν· «Εἷς ὡς διευθυντὴς τῆς Ἀκροπόλεως».

§128ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἔχω τροπολογίαν, ἣν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως δεχθῇ, διότι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, ὑποθέτω, εἶναι ἐκ τῶν καλυτέρων καὶ ἀκριβῶς ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ὁρμώμενος ἔρχομαι νὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, ὅπως ἱκανοποιήσῃ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἀδικεῖται καὶ εἶναι ἐκ τῶν ἱκανῶν.

§129Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀδικηθῇ κανείς, διότι ἐτέθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ τοποθετῆται προσέτι εἰς ἔφορος ἀρχαιοτήτων ἐν Ἀθήναις ἐπικουρῶν εἰς τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας ἀνάγκας». Ἑπομένως δὲν πρόκειται ν’ ἀδικηθῇ κανεὶς τῶν ἐφόρων.

§130ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοῦτο προσθέτω ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον ν’ ἀδικηθῇ ὁ κ. Ἀρβανιτόπουλος, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, προσήνεγκε τὰς μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας.

§131Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ τὸν ὁποῖον μετέθεσα διὰ πράξεώς μου ἐν Ἀθήναις.

§132ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτό.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Δ. Χατζηγιάννη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζηγιάννη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς τροποποιεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§134Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φέρω μίαν γραμματικὴν μᾶλλον παρατήρησιν, διότι ὡς ἔχει εἶναι σημαντικὸν μέλλοντος· λέγετε: «Ἡ Ἐπικράτεια θὰ διαιρεθῇ εἰς δώδεκα τὸ πολὺ ἀρχαιολογικὰς περιφερείας, ὧν ἡ περιοχὴ καὶ ἡ ἕδρα θέλουσι καθορισθῆ». Νομίζω ὅτι ἀντὶ τοῦ «θέλουσι καθορισθῆ» θ’ ἀποδοθῇ καλύτερον ἂν τεθῇ «ὁρίζονται». Νομίζω ὅτι ἔχει τὸν τόπον.

§135Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 προστίθεται ὅτι: «Ἐν τῇ 4ῃ παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ΓΨΝʹ ἡ φράσις «κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς τέσσαρας μῆνας δικαιοῦνται νὰ παραμένωσιν» ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑξῆς· «κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς τέσσαρας μῆνας δύνανται ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ παραμένωσι», χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς κρατῇ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§137Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ἀναγράφεται ὅτι «καὶ πρώτης μὲν τάξεως διορίζονται διδάκτορες ἢ τελειοδίδακτοι τῆς Φιλολογίας». Νομίζω ὅτι ἐκ παραδρομῆς δὲν γίνεται λόγος διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἤδη, διότι τινὲς εἶναι σχολάρχαι οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐπίδοσιν καὶ ποθοῦσι ν’ ἀκολουθήσωσι τὸ στάδιον τοῦτο. Εἷς σχολάρχης ὁ ὁποῖος λαμβάνει 240 δραχμὰς θὰ λαμβάνῃ 200 δραχμάς. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ δεχθῶσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, εἶναι δ’ ἀνάγκη μιᾶς παρεμβολῆς διὰ νὰ μὴ χάσῃ ἡ ὑπηρεσία τοὺς εἰδικῶς ἀσχολουμένους εἰς τὴν ἀρχαιολογίαν.

§138Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἴσως θὰ θέλητε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἕτερος Πετροπουλάκης ὑπέβαλεν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία συνυπολογίζεται ὡς πρόσθετος ὑπηρεσία καὶ τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§139Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς μισθοδοσίας.

§140Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπολογιζομένης τῆς ὑπηρεσίας αὐξάνεται καὶ ὁ μισθός.

§141Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τοῦτο ἔχει καλῶς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ χάσητε τὴν εὐκαιρίαν, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν πάγιον νόμον θὰ προσαυξάνηται ὁ μισθὸς κατὰ πενταετίαν, ἡ ἀφετηρία τῶν 200 δραχμῶν ὡς μισθοδοσία θ’ ἀποτρέψῃ οὐ μόνον τοὺς σχολάρχας, ἀλλὰ καὶ τοὺς καθηγητὰς τοὺς ἐπιδοθέντας καὶ ἔχοντας τὴν ῥοπὴν εἰς τὴν ἀρχαιολογίαν. Περὶ τούτου πρόκειται καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας.

§142Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ ὅτι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας λογίζεται ὡς ὁ χρόνος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§143Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀποδέχομαι αὐτό.

§144Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 4 ἀναγράφεται ὅτι «εἰς πόλεις ἐχούσας μικρὰς συλλογὰς ἀρχαιοτήτων ἢ ἄλλα ἀρχαιολογικὰ μνημεῖα δύναται ἐν ἐλλείψει ἐπιμελητῶν ἀρχαιοτήτων ν’ ἀνατίθεται ἡ ἐπιμέλεια τούτων εἰς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἢ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ ἐπιμισθίῳ δραχμῶν 30 μηνιαίως». Λαμπρὸν τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «εἴτε ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦσιν οὗτοι εἴτε ὑπὸ σύνταξιν» καὶ ἀμέσως δικαιολογεῖται τὸ ὑπὸ σύνταξιν, διότι εἰς πολλὰς πόλεις, ὡς ἐν Θήρᾳ, ὅπου εἶναι ὁ Βασιλείου, καὶ εἰς ἄλλα μέρη ὅπου εἶναι τόσοι ἔμπειροι ἐπιμεληταὶ δὲν πρέπει νὰ τοὺς χάσωμεν. Πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἕως ὅτου μορφωθῶσιν ἄλλοι· διὰ τοῦτο νὰ τεθῇ εἴτε ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦσιν εἴτε ὑπὸ σύνταξιν, ὡς καὶ νὰ τεθῇ «λειτουργοὺς τῆς μέσης ἢ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ ἀρχαιολογοῦντας».

§145Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπεύθυνοι εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι· εἰς ἰδιώτας ὄχι.

§146Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ μίαν διάφορον κλίμακα πρὸς αὔξησιν τοῦ μισθοῦ καὶ εἶναι διάφορος πρὸς ἑαυτὴν καὶ πρὸς τὴν κλίμακα τὴν ὁποίαν τηροῦμεν δυνάμει τοῦ τροποποιουμένου νόμου ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ὁ μηνιαῖος μισθὸς τῶν ἐπιμελητῶν αʹ τάξεως ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 200 αὐξανόμενος κατὰ πενταετίαν ἀνὰ δραχμὰς 25 μέχρις οὗ φθάσῃ τὰς δραχμὰς 300, τῶν δὲ ἐπιμελητῶν βʹ τάξεως εἰς δραχμὰς 140 αὐξανόμενος κατὰ τριετίαν ἀνὰ δραχμὰς 15 μέχρις οὗ φθάσῃ τὰς δραχμὰς 200.

§147Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ μικρότερον ποσοστόν.

§148Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ὀρθὸν εἶναι, νομίζω, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ποσοστὸν τῆς μισθοδοσίας κατὰ 3, 4, 5% ἐπὶ παραδείγματι, ἀλλὰ καθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα νὰ ἐπέρχηται ἡ αὔξησις διὰ πάντας, καὶ διὰ τοὺς ἐφόρους τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ διὰ τοὺς ἐπιμελητάς. Ἐκτὸς τούτου καὶ ἄλλο ἄδικον παρατηρῶ ὡς πρὸς τὴν μισθοδοσίαν. Ὁ ἐπιμελητὴς αʹ τάξεως μετὰ πενταετίαν δύναται νὰ προαχθῇ εἰς ἔφορον. Ἂν ἔχῃ συμπληρώσει δύο πενταετίας, θὰ ἔχῃ μισθὸν 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα, προαγόμενος δὲ εἰς ἔφορον θὰ λαμβάνῃ πάλιν 250 δραχμάς, ἀλλ’ ἂν ἔχῃ περισσοτέρας αὐξήσεις θὰ λάβῃ προαγόμενος εἰς ἔφορον μικροτέραν μισθοδοσίαν ἐκείνης ἣν ἐλάμβανεν, ὅπερ εἶναι ἄδικον. Αὐτὴ εἶναι μία ἀνωμαλία. Νομίζω δ’ ὅτι χάριν τοῦ δικαίου καὶ τῆς εὐρυθμίας τῆς νομοθεσίας πρέπει νὰ ῥυθμισθῇ μιὰ κλῖμαξ μισθοδοσίας αὐξανομένης κατὰ ἴσα χρονικὰ διαστήματα καὶ κατὰ βαθμούς, οὕτως ὥστε ὁ ἔχων τὴν μεγίστην αὔξησιν κατώτερος ὑπάλληλος προαγόμενος νὰ μὴ ὑφίσταται ἐλάττωσιν μισθοδοσίας.

§149Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οἱ ἔχοντες μικρότερον βαθμὸν πρέπει νὰ λαμβάνωσι καὶ περισσότερα, διὰ ν’ ἀνακουφίζωνται. Οἱ δὲ μὴ προαγόμενοι μετὰ δύο πενταετίας οὐδέποτε θὰ προαχθῶσιν.

§150Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἄλλο τι· ὑπάρχει διάταξις ἐν προηγουμένῳ ἀρχαιολογικῷ νόμῳ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ διοριζόμενος ἔφορος πρέπει νὰ εἶναι καὶ σωματικῶς εὔρωστος, διὰ νὰ ἀντέχῃ εἰς τὴν πολύμοχθον ὑπηρεσίαν τῶν ἀνασκαφῶν. Οἱ ἔφοροι δόξα τῷ Θεῷ ζῶντες ἐν τῷ ὑπαίθρῳ εἶναι εὐτραφέστατοι καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ἐπιμεληταί, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐξ Εὐρώπης, νὰ διανύωσιν εἰκοσαετίαν χωρὶς νὰ ἴδωσι τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προχθῶσι καὶ ὅταν θὰ ἴδωσι τοιαύτην νὰ ὑποστῶσιν ἐλάττωσιν μισθοδοσίας λαμβάνοντες οὕτως ὀδυνηρὰν ἠθικὴν ἀμοιβήν.

§151Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τῶν ἐφόρων εἶναι μεγαλύτερα τὰ προσόντα, θὰ προάγωνται δὲ ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ συμβουλίου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§153Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τοῦ ἄρθρου 5 καταργοῦνται αἱ θέσεις τῶν ἐπιστατῶν· φαίνεται ὅτι ἐξασφαλίζετε εἰς αὐτοὺς τὴν θέσιν φυλάκων, δὲν φαίνεται ὅμως ἂν ὑποχρεωτικῶς ἐξ ἐπιστατῶν θὰ συμπληρώνητε τὰς θέσεις τῶν φυλάκων.

§154Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποχρεωτικῶς αὐτοὶ θὰ μετονομασθῶσι φύλακες. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§155Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐεργετικωτάτην λαμβάνει πρόνοιαν περὶ συντάξεων τῶν κλητήρων τῶν Μουσείων, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἤδη εὑρισκομένους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ λέγει ὅτι αὐτοὶ ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσιν ἐν διαστήματι μιᾶς πενταετίας ὅ,τι ἀναλογεῖ εἰς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των. Τοῦτο εἶναι ἀνεφάρμοστον καὶ ἄδικον, νὰ ζητῆτε παρ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐγήρασαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ πληρώσωσι 2.000 δραχμῶν νὰ λάβωσι σύνταξιν. Ἄν εἶχον κεφάλαιον 2.000 δραχμῶν θὰ ἦσαν πολὺ εὐτυχεῖς. Τοῦτο δὲ τὸ λέγω, διότι καὶ διὰ τοὺς ταχυδρομικοὺς καὶ διὰ τἆλλα Ὑπουργεῖα, ὅπου ἐλήφθη παρομοία πρόνοια, ὁ διαρρεύσας χρόνος ὑπηρεσίας ἐχαρίσθη, δὲν ὑπεχρεώθησαν δηλαδὴ νὰ πληρώσωσι τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν τῆς συντάξεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν πράγματι θέλῃ, ὅπως θέλει, νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τῆς καταβολῆς διὰ σύνταξιν διὰ τὰ ἔτη τὰ ὁποῖα διέρρευσαν ἤδη.

§156ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ μικρὰν τροποποίησιν συμφώνως πρὸς τὸν ἀρχαιολογικὸν νόμον ͵ΓΨΛʹ, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχιτεχνίτης ἀφομοιοῦται ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ͵ΒϞΔʹ νόμου, δηλ. εἰς τὰς προσθήκας τὰς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ νὰ πληρώνῃ 10% καὶ τοιουτοτρόπως νὰ τεθῇ ἐν συντάξει μετὰ τὸ πέρας τῆς δεκαετίας. Ὅπως εἶναι τὸ ἄρθρον, δὲν βλέπω καμμίαν εὐεργεσίαν διὰ τοὺς φύλακας, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ τόσα ἔτη ὅσα ζητεῖτε. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§157ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν ἐν Κρήτῃ καὶ Σάμῳ ὑπαλλήλων προσμετρεῖτε εἰς τὰς αὐξήσεις καὶ τὴν προγενεστέραν διδασκαλικὴν ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ προνομιακὴ θέσις ὑπὲρ τῶν ἐν Κρήτῃ καὶ Σάμῳ ὑπαλλήλων, ὅτι ἡ τοιαύτη ὑπηρεσία προσμετρεῖται καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§158Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 προνοεῖ περὶ τῶν ἐν Κρήτῃ καὶ Σάμῳ· δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀνάμιξις.

§159ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τροποποιεῖ ὅλον τὸν νόμον καὶ ἑπομένως προνοεῖ περὶ πάντων τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 ἀφομοιοῖ τοὺς ἐν Κρήτῃ καὶ Σάμῳ...

§160Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τῇ προσθήκῃ τὴν ὁποίαν ἔκαμον ὑπολογίζεται πᾶσα ἡ δημοσία ὑπηρεσία εἰς τὰς αὐξήσεις.

§161ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, διὰ τοὺς ἐφόρους τῶν ἀρχαιοτήτων μόνον τοῦ καθηγητοῦ καὶ τοῦ γυμνασιάρχου ἡ ὑπηρεσία ὑπολογίζεται, ἐνῷ ἐδῶ ὑπολογίζεται καὶ ξένη ὑπηρεσία.

§162Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τροποποίησις θὰ γίνῃ πληρεστέρα, ἂν τεθῇ ὅτι ὡς πρὸς τὰς αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ ὑπολογίζεται ἡ μέχρι τοῦδε ἐν Ἑλλάδι εἰς τὰς προσαρτηθείσας χώρας διδασκαλικὴ καὶ ἐκπαιδευτικὴ ὑπηρεσία· τοιουτοτρόπως περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἐν Χίῳ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§164ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εὑρίσκω λίαν ὑπερβολικὴν τὴν τετάρτην περίπτωσιν τῶν πειθαρχικῶν παραβάσεων διὰ τὴν ἐπιβολὴν ἐπιπλήξεως.

§165Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ τεθῇ «δι’ ἀναξιοπρεπῆ συμπεριφοράν». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8 οὕτω τροποποιημένον, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 9 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΥΛΗʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ περὶ ἀντιβασιλείας». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§167Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀντὶ νὰ τεθῇ «δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ ἀντίγραφα» νὰ τεθῇ ἁπλῶς «ἐκδίδει ἀντίγραφα.

§168Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον, τοῦ συνόλου ἀναβαλλομένου).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ διδακτηρίου τοῦ Βαρβακείου Λυκείου καὶ ἀνεγέρσεως νέου».

§170Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ὑπάρχουσι διατάξεις αὐτοῦ ἀντιτιθέμεναι πρὸς τὴν διαθήκην τοῦ μακαρίτου Βαρβάκη. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμήσῃ κλπ. νὰ διορίζηται ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ συμπράξῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων. Ἡ τρίτη παράγραφος εἶναι ἐπίσης ἀπαράδεκτος. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀγοράσῃ, νὰ διορίζῃ τοὺς ἐκτιμητάς; Ἐπίσης ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τίς σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ κτιρίου νὰ πληρώνητε τὰ ἐνοίκια διὰ τὸ διδακτήριον, τὸ ὁποῖον παύει πλέον νὰ ἔχῃ τὸ ὄνομα τοῦ Βαρβάκη; Ἐπίσης τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 ἔχουσι διατάξεις ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι λίαν προχείρως συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ζητῶ τὴν ἀναβολήν, ὅπως διατυπωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν διαθήκην τοῦ διαθέτου.

§171Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι τινὲς τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἐκάματε εἶναι ὄντως σημασίας, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατυπώσητε ταύτας εἰς τροπολογίαν καὶ δέχομαι τὴν ἀναβολήν.

§172Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι σαφεῖς αἱ παρατηρήσεις μου, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ προβῶ εἰς τροπολογίαν.

§173Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τότε ἂς προχωρήσῃ ἡ ψήφισις.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§175Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων διὰ δημοτικὴν χρῆσιν.

§176Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ ἐκποίησις θὰ γίνῃ διὰ δημοπρασίας καὶ ἂν θέλῃ ὁ δῆμος ἂς τὸ πάρῃ.

§177Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ δύναται νὰ παρακολουθῇ πρὸς τὸν δῆμον καθ’ ὃν τρόπον πρὸς τὸ Δημόσιον.

§178Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ Δημόσιον θὰ δώσῃ ἀντισήκωμα ἀπὸ τὸν δῆμον;

§179Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁρίζεται ὁ τρόπος καθ’ ὃν παραχωρεῖται. Ὁρίζεται Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐξ ὡρισμένων προσώπων, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ ποία θὰ εἶναι ἡ ἀξία τοῦ οἰκοδομήματος καὶ τὸ ποσόν τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ ὁ δῆμος θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀνέγερσιν ἄλλου διδακτηρίου.

§180Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ἵνα ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν μου.

§181Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1914 Β. Διατάγματος περὶ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν δι’ ἀσκήσεις καλουμένων ἐφέδρων τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ περὶ τῶν εἰς τὴν ἐφεδρείαν αὐτοῦ ὑπαγομένων, καὶ τοῦ ἀπὸ 23 Ἰουλίου 1914 Β. Διατάγματος περὶ τοῦ χρόνου τῆς διαρκείας τῆς ὑπηρεσίας τῶν δι’ ἀσκήσεις τοῦ στόλου προσκληθέντων ἐφέδρων καὶ περὶ τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν».

§183Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Διατάγματος ἐκλήθησαν δι’ ἀσκήσεις ἔφεδροι ναῦται· ἐν τούτοις ἀρκετὸς ἀριθμὸς τοιούτων διετέθη εἰς τὴν Χωροφυλακήν. Δὲν γνωρίζω ποῦ ἐστηρίχθησαν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ ἐχρησιμοποίησαν τοὺς ἐφέδρους ναύτας τοὺς κληθέντας δι’ ἀσκήσεις εἰς ἐντελῶς ξένην ὑπηρεσίαν καὶ δὴ εἰς τὴν Χωροφυλακήν, ὅπου οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καταβασανίζονται, διότι ἄλλη εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ χωροφύλακος καὶ ἄλλη ἡ τοῦ ναύτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι ἡλικίας ἀρκετὰ μεγάλης, βεβαρημένοι μὲ βάρη οἰκογενειακὰ καὶ μὲ ἄλλας φροντίδας, νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἔργον τοῦ χωροφύλακος. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Ὑπηρεσία εὑρέθη ἐν τῇ ἀνάγκῃ καὶ τοὺς ἐχρησιμοποίησεν ὡς χωροφύλακας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς καλέσῃ δι’ ἀσκήσεις ναυτικὰς καὶ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ ὡς χωροφύλακας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις ὥστε ν’ ἀντικατασταθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἐντελῶς ἀνίκανοι διὰ τὴν Χωροφυλακὴν εἴτε δι’ ἀνδρῶν τῆς Χωροφυλακῆς εἴτε δι’ ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι καιρὸς νὰ συνεννοηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μετὰ τοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς μέτρον, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ναυτῶν ἐκ τῶν καθηκόντων τῆς Χωροφυλακῆς.

§184ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη πράγματι ἕνεκεν ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης, ἀλλὰ πρόκειται κατ’ αὐτὰς ν’ ἀπολυθῶσι. Τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐκ τοῦ ὅτι αἱ ἡλικίαι αὐταὶ πρόκειται μετὰ ἓν ἔτος νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα αὐτοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1914 Β. Διατάγματος περὶ διατιμήσεως τῶν γαιανθράκων καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς πωλήσεως αὐτῶν». (Ψηφίζεται τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ἰουλίου 1914 Β. Διατάγματος περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀρχικελευστῶν αʹ τάξεως, ἀρχικελευστῶν κελευστῶν καὶ ὑποκελευστῶν παντὸς κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§186Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ γνωρίζητε ἴσως ὅτι εἶναι 26 ὑποκελευσταὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν, δὲν προήχθησαν δὲ διότι ἔλειπεν τρεῖς ἡμέραι, καίτοι εἶχον πάσας τὰς προτάσεις ὑπὲρ αὐτῶν. Σημειωτέον δ’ ὅτι ἔδωκαν καὶ ἐξετάσεις. Αὐτοὶ δὲ θέλουσιν ὑποστῆ τὸ ἑξῆς: Μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς θὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας καὶ οἱ σήμερον κατατασσόμενοι, ὁπότε θὰ διαγωνισθῶσι καὶ πρὸς τοὺς νέους. Λοιπόν, ἵνα μὴ ὑποστῶσιν αὐτὸ τὸ ἄδικον, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις.

§187ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Περὶ τῶν ὑποκελευστῶν τούτων εἶχε ληφθῆ τὸ μέτρον νὰ προαχθῶσιν ἄνευ προσόντων, ἡ ἰσχὺς ὅμως τοῦ νόμου ἦτο μέχρι 16 Ὀκτωβρίου, ἐνῷ αὐτοὶ συνεπλήρωνον τὸν χρόνον τῇ 19 Ὀκτωβρίου. Συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προαχθῶσι. Προκειμένου ὅμως νὰ γίνωσι προβιβασμοὶ κατὰ τὸν Δεκέμβριον θὰ φροντίσω νὰ ἐξετάσω καὶ ὅ,τι εἶναι δίκαιον θὰ πράξω.

§188Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ ληφθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι προήχθησαν μὲ ὀλιγώτερον χρόνον ὑπηρεσίας καὶ ἄνευ ἐξετάσεων. Δι’ ἔλλειψιν τριῶν ἡμερῶν εἶναι ἄδικον νὰ μὴ προαχθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§189Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ πλέον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγίνετο, νὰ λέγωμεν καθ’ ἑκάστην ὅτι θέλομεν εὐεργέτημα διὰ τὸν ἕνα καὶ διὰ τὸν ἄλλον. Εἶχον τύχην καὶ προήχθησαν αὐτοί. Τώρα ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ ἴδιον, διότι θὰ ζητήσωσι καὶ οἱ κατωτέρω.

§190Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἔχωσι τοὺς αὐτοὺς λόγους οἱ ἄλλοι, ἵνα ζητήσωσι πλεονεκτήματα.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐπίσης ψηφίζονται εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Αὐγούστου 1914 Β. Διατάγματος περὶ κατατάξεως ἐπικούρων τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ», 2) «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 13 Ἰουλίου καὶ 21 Αὐγούστου 1914 Β. Διαταγμάτων περὶ προσκλήσεως δι’ ὑπηρεσίαν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ περὶ κατατάξεως ἐπικούρων ἠλεκτρολόγων μηχανικῶν καὶ μαχίμων», 3) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ἰουλίου 1914 Β. Διατάγματος περὶ ἀνακλήσεως ἐν καιρῷ εἰρήνης εἰς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἐφέδρων μαχίμων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν»). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 23 Ἰουλίου καὶ 21 Αὐγούστου 1914 Β. Διαταγμάτων περὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ναυτικῶν ἔργων».

§192ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὑποβάλλεται τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δημόσια ἔργα τὰ ναυτικὰ ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως σχολικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ σχολικῶν ταμείων). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προνομιακῆς διὰ δημοπρασίας παραχωρήσεως τῆς ἀποτυπώσεως εἰκόνων διὰ κινηματογράφου».

§193Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, κ. Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου ὅτι αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόζηται ἴσως ἐν Γερμανίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐν Γερμανίᾳ δὲν ἐφαρμόζεται.

§195Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τότε ἀκόμη τὸ χειρότερον. Ἐκεῖ εἶναι γνωστὰ τὰ μέρη, ἐνῷ ἐδῶ ἔχομεν ἀνάγκην διαφημίσεως καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀφήσητε εἰς τοὺς κινηματογράφους νὰ ἐκτελῶσιν ἀκωλύτως τὴν διαφήμισιν τῶν ἡμετέρων μερῶν καὶ τῶν διαφόρων τελετῶν καὶ ὄχι νὰ δεσμεύητε αὐτοὺς διὰ προνομίων. Ὥστε ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἄσκοπον καὶ μᾶλλον ἐπιβλαβές.

§196Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκτὸς τῶν ἀναπτυχθέντων ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Μπιρισιμιτζάκη νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καὶ δυνατὴ ἡ τήρησις ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν διατάξεων αὐτῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προφυλάξητε τὴν λῆψιν τῶν ἀποτυπώσεων, ὅταν αὗται λαμβάνωνται ἀπὸ οἰκίας ἢ ἀπὸ ξενοδυχείου;

§197Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§198Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἀφήνω τὸν σπουδαιότερον λόγον ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τόσην ἀνάγκην νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν διαφήμισιν τῆς Χώρας μας. Ἐκτὸς τούτου ἡ διατύπωσις τοῦ πρώτου ἄρθρου εἶναι πολὺ ἀόριστος. Ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς κινηματογραφικὰς ταινίας. Ἡ φωτογράφησις νὰ εἶναι ἐλευθέρα.

§199Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§200Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τότε διατί νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ὁ κινηματογράφος; Διατί λαμβάνετε αὐτὸ τὸ μέτρον; Τὸ λαμβάνετε διὰ ταμιευτικὸν σκοπόν.

§201Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Αὐτὴ ἡ εἰκὼν πολλαπλασιάζεται. Ἡ κυρία ἐπιφύλαξίς μου εἶναι νὰ διαφυλαχθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν σωματείων. Ἂς διατυπωθῇ καλύτερον, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἄλλος Ὑπουργὸς ἔχων πιθανῶς ἄλλας ἰδέας. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΙΩΚΖʹ περὶ διδακτηρίων ἐν γένει κλπ.» (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§203Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχω μίαν διόρθωσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1379 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1914». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῆς ἰσχυούσης καὶ εἰσακτέας νομοθεσίας ἐπὶ τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας τῶν νέων χωρῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως κεντρικοῦ ἀνταλλακτηρίου Γραφείου δεμάτων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν κοινότητα Θηρασίας δραχμῶν 5.000 ἐτησίως ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῆς ἐξαγομένης Θηραϊκῆς γῆς». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον προταχθέν). Αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου ἢ σταφυλῶν». (Ψηφίζεται ἡ πρότασις νόμου προταχθεῖσα). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν χημικὸν Ι. Δοανίδην». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἤδη τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 846 τῆς Πολ. Δικονομίας»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀλιβιζᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἑλληνικαῖς χώραις»· Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν παραγράφων βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 166 τῆς 11 Μαρτίου 1914»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9.15′ μ. μ.)