1914.11.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

Τῆς 8ης Νοεμβρίου 1914.

(Σάββατον, ὥρα 5.10′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι Μερόπης παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἱδρυθῇ Σχολεῖον ἐν Ἀλῇ Τσελεπῇ· Οἱ κάτοικοι Ἀρφαρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως μεταβῇ ὁ διορισθεὶς σχολάρχης εἰς τὸ Σχολεῖον· Τὸ σωματεῖον τῶν καπνεργατῶν παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφίζωνται νομοσχέδια ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ συμφέροντά των· Ἡ ἐν Λίμνῃ κοινοτικὴ Ἐπιτροπὴ παρακαλεῖ ὅπως διατηρηθῇ· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Κυνοπιαστῶν παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος Κερκύρας· Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Δωρίδος παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των· Οἱ κάτοικοι Τσαϊρλὶ παρακαλοῦσιν ὅπως ἀποζημιωθῶσι· Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Πατρέων παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων· Ὁ ἐκ Πατρῶν Παναγιώτης Πουλημένος τραυματίας παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ τὸ δίκαιον· Οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τῆς ἐπαρχίας Καστορίας παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς παρασχεθῇ εὐκολία διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν· Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἄδεια ἀπουσίας 25 ἡμερῶν εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Α. Κοκκέβην.

§2Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 84 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ψηφίζονται εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ σύνολον καταχωρίζονται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 1 Ὀκτωβρίου εἰς τελευταίαν ἀνάγνωσιν καὶ σύνολον καὶ ἐδημοσιεύθη μετὰ ἕξ ἡμέρας, ἤτοι τῇ 6 Ὀκτωβρίου, ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθμὸν 283 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν νόμου 394 δὲν κατεχωρίσθη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, καὶ κατὰ συνέπειαν θεωρῶ παράβασιν τυπικὴν καὶ σπουδαίαν τοῦ Κανονισμοῦ τοῦτο. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὴν ἀνατύπωσιν τῶν Πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὁπωσδήποτε ἄκυρος ὁ νόμος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πραγματικῶς κατὰ λάθος δὲν κατεχωρίσθη, ἀλλὰ διετάχθη ἡ ἀνατύπωσις τοῦ Πρακτικοῦ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ ψήφισμα τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Βελανιδίου τοῦ τέως δήμου Βοιῶν τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς περὶ κατασκευῆς βατῆς ὁδοῦ ἀπὸ Νεαπόλεως εἰς Βελανίδιον.

§4Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔλαβον, κ. Ὑπουργέ, ἓν ψήφισμα τῆς κοινότητος Βελανιδίου–Ἐπιδαύρου–Λιμηρᾶς. Ἡ κωμόπολις ἐκείνη κεῖται ἐκεῖθεν τοῦ Μαλέα καὶ ἐπικοινωνεῖ μόνον διὰ μιᾶς βατῆς ὁδοῦ—κατὰ τὸ ὄνομα βατῆς—μέχρι τῆς Νεαπόλεως, κωμοπόλεως, κέντρου ἐμπορικοῦ καὶ πρωτευούσης τοῦ τέως δήμου Νεαπόλεως. Ἡ κοινότης αὕτη, ἡ ἀληθῶς πολυαριθμοτάτη, ἀλλὰ πτωχοτάτη, μεθ’ ὅλον τὸν πόθον τὸν ὁποῖον ἔχει νὰ ἐπικοινωνήσῃ ὁπωσδήποτε ἀνθρωπίνως μὲ τὴν πρωτεύουσαν, δὲν δύναται ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ καὶ τοῦ ἀνωμάλου τοῦ ἐδάφους. Ἔλαβον τὸ ψήφισμα τοῦτο καὶ παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ μία πρόνοια, διότι τὸν χειμῶνα διακόπτεται ἡ συγκοινωνία, δὲν δύνανται νὰ ἐπικοινωνήσωσι καὶ κινδυνεύουσιν οἱ ἄνθρωποι ν’ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης, ἀλλὰ κυρίως δὲν δύνανται νὰ καλέσωσιν ἰατρόν, διότι δὲν ὑπάρχει ἰατρός· μόνον ἐν Νεαπόλει διαμένουσιν ἰατροί. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα ἐν καιρῷ.

§5Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ στείλητε τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ καταδίκου Παναγ. Ἀράπη ἢ Λακωνάκου, καταδικασθέντος ἐν ἔτει 1908 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 16 ἀποφάσεως τῶν ἐν Τριπόλει Συνέδρων εἰς 20 ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμὰ ἐπὶ συνεργίᾳ εἰς φόνον.

§7Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε, Ὑπουργέ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν ἀναφορὰν τοῦ καταδίκου Παν. Ἀράπη ἢ Λακωνάκου συμπολίτου μου. Αὐτὸς διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 16 ἀποφάσεως τοῦ 1908 τοῦ δικαστηρίου τῶν Συνέδρων Τριπόλεως κατεδικάσθη ἐπὶ συνεργίᾳ εἰς φόνον εἰς εἴκοσιν ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμά. Συνεδικάσθη καὶ ὁ συγκατηγορούμενος μετ’ αὐτοῦ, ὁ αὐτουργός, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη εἰς ἰσόβια δεσμά. Διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην εἶχον κατηγορηθῆ πέντε συγγενεῖς φέροντες τὸ ὄνομα Ἀράπης ἕνεκα ἀναιρέσεως γενομένης ἐναντίον ἑνὸς Γιαννακάκου συγχωρίου των. Μετὰ τὴν ἀναίρεσιν ἐκείνην διῃρέθησαν εἰς δύο στρατόπεδα αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ καὶ ἡ κατάστασις ἦτο ἐμπόλεμος. Ἐπειδὴ οἱ παρὰ τὸ Ταίναρον οἰκοῦντες διατηροῦσιν ἀτυχῶς ἀκόμη ὑπόλοιπον παρῳχημένων ἕξεων, αἱ ἀντεκδικήσεις εἶναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει· ἐντεῦθεν ὅταν καὶ ὅπου συναντηθῶσιν ἀλληλοσπαράσσονται. Φαντάζεσθε, ἀφοῦ οὕτω διὰ τῶν ὅπλων φονεύονται, τί πράττουσι διὰ τοῦ ψεύδους, τῆς ψευδομαρτυρίας· θὰ μεταχειρισθῶσι βεβαίως τὸ ψεῦδος διὰ νὰ ἐξοντώσωσι τὸν ἀντίπαλόν των. Συμπεριελήφθησαν λοιπὸν πέντε ἐν τῇ μηνύσει, ἐνῷ εἷς καὶ μόνος εἶναι ὁ διαπράξας τὸ ἔγκλημα, εἷς εἶναι ὁ μοναδικὸς αὐτουργός, ὁ αἰτῶν δὲ εὑρίσκετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς ἀπόστασιν ἑπτὰ ὡρῶν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς πράξεως, ἐν τῷ δήμῳ Καρυοπόλεως, ἐν τῇ πρωτευούσῃ μάλιστα τοῦ τέως δήμου Καρυοπόλεως, χωρίῳ Σκουταρίῳ. Προσδιωρίσθη ἡ δίκη, παρουσιάσθη, δὲν ἠδυνήθη νὰ προσκομίσῃ μάρτυρας πολλούς, διότι ἦτο πτωχός, καὶ ἐγένετο ἡ δίκη. Ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, ἵνα πείσῃ τὸ δικαστήριον καὶ ἀποδείξῃ τὸ ἄλλοθι, ἀλλὰ δυστυχῶς τῆς αἰτήσεως μὴ γενομένης ἀποδεκτῆς καὶ ψευδομαρτυρησάντων τῶν μαρτύρων οἵτινες συνεδέοντο πρὸς τὸν παθόντα κατεδικάσθη. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Μετὰ πάροδον μηνῶν προσῆλθον καὶ οἱ ἄλλοι συγκατηγορούμενοι, συνεστάθη δὲ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ προσδιορίσῃ τὴν δίκην εἰς τὸ Ναύπλιον, διὰ νὰ δικασθῶσιν οἱ τελευταῖοι κατηγορούμενοι, διότι ἦτο παγκοίνως γνωστὸν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς σκευωρίας, περὶ μιᾶς παγίδος, τὴν ὁποίαν ἔστησαν κατ’ αὐτῶν. Ἀπεκαλύφθη τῳόντι πανηγυρικώτατα ἡ ἀθῳότης τῶν δικασθέντων μεταγενεστέρως καὶ παμψηφεὶ ἠθῳώθησαν. Ἐγένετο σκέψις ν’ ἀπαγγελθῇ κατηγορία κατὰ τῶν μαρτύρων, ἀλλὰ δὲν ἀπηγγέλθη. Ὑπέβαλε γνωμοδότησιν ὁ Εἰσαγγελεὺς δι’ αὐτὸν τὸν καταδικασθέντα εἰς δεσμὰ πρόσκαιρα ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς κατηγορούσης Ἀρχῆς. Ὁ ἀναπτύξας τότε τὴν κατηγορίαν Ἀντεισαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ὁ ἀναπληρῶν τὸν Εἰσαγγελέα ἐν Ναυπλίῳ, ὅτε ἠθῳώθησαν οἱ τρεῖς, εἶπεν ὅτι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐπείσθη, ὅτε ἐπεθεώρει τὰ Γραφεῖα τὰ δικαστικὰ ἐν Γυθείῳ, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνάνδρου συκοφαντίας καὶ προέτεινε τὴν ἀπαλλαγήν του. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταστήσω εἰς ὑμᾶς γνωστόν, διὰ ν’ ἀποδείξω κατὰ τίνα τρόπον συνυφαίνονται αἱ κατηγορίαι ἐκεῖ. Πρὸ ἐτῶν ἦλθεν εἷς συμπολίτης μου καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ὁμιλήσω νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὴν ἀνάκρισιν διὰ νὰ φύγῃ. Ἦτο ἡ ὥρα 11 π. μ.· τὴν αὐτὴν ὥραν εἰς ἀπόστασιν 7 ὡρῶν εἷς συγγενὴς τοῦ συμπολίτου μου μετ’ ἄλλων ἀπέκτειναν ἕνα Μιχαλογιάννην. Μεθ’ ἡμέρας ἔρχεται ὁ πατὴρ τοῦ φονευθέντος καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ συντάξω μήνυσιν κατὰ ἐννέα κατηγορουμένων καὶ μεταξὺ αὐτῶν μοὶ προσέθηκε καὶ τὸν ἐν Γυθείῳ εὑρισκόμενον. Δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι θὰ ἦσαν τοιαῦται αἱ καταθέσεις, τόσον συνυφασμέναι ἐπιτηδείως, ὥστε νὰ ἐξαπατήσωσι δύο Συμβούλια, τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τὸ τῶν Ἐφετῶν, καὶ νὰ παραπέμψωσιν αὐτὸν εἰς δίκην. Προσδιορίζεται ἡ δίκη εἰς τὴν Σπάρτην, ἠναγκάσθην δὲ μετὰ ταξίδιον μιᾶς νυκτὸς ὁλοκλήρου νὰ φθάσω πρὸ τῆς δίκης εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον Σπάρτης διὰ νὰ σώσω αὐτὸν τὸν κατηγορούμενον, καὶ ἀληθῶς ἐσώθη, διότι ἐπρόκειτο περὶ καθαρᾶς σκευωρίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ τότε Εἰσαγγελέως τοῦ κατηγορήσαντος αὐτόν.

§8Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ ἀγόρευσις.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος, ζητούντων ὅπως ὁ διαχειριστὴς τοῦ κοινοτικοῦ Ταμείου Ἀμαλιάδος καταβάλῃ αὐτοῖς τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ τῆς ἐπαληθεύσεως τοῦ ἐξ ἄλλων δήμων εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀμαλιάδος δυνάμει τοῦ νόμου Δʹ διώρισεν ὑπάλληλον πρὸς ἐπαλήθευσιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἐκ τῶν παρακειμένων δήμων, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των μετὰ πάσης εὐλαβείας, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ διαχειριστὴς τοῦ κοινοτικοῦ Ταμείου Ἀμαλιάδος ἀρνεῖται τὴν πληρωμήν. Παρακαλῶ νὰ παραπέμψητε τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, διότι αὐτοὶ οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσι παρὰ ν’ ἀκουσθῇ ἡ τελευταία λέξις. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Π. Φίλιππας ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῶν τέως δήμων τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος Καρυᾶς, Σφακιωτῶν καὶ Ἐξανθείας αἰτούντων τὴν ἀνασύστασιν ἐν Καρυᾷ Ἑλληνικοῦ Σχολείου.

§12Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀντικείμενον τῆς ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου εἶναι τὸ ἑξῆς. Πρὸ 30 ἐτῶν εἶχε συσταθῆ ἐν τῇ κωμοπόλει Καρυᾷ, ἥτις ἦτο πρωτεύουσα τοῦ τέως δήμου καὶ ἕδρα τοῦ Εἰρηνοδικείου, Ἑλληνικὸν Σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρέτει τοὺς κατοίκους τριῶν τέως δήμων, Σφακιωτῶν, Καρυᾶς καὶ Ἐξανθείας, ἀπεχόντων ἀπ’ ἀλλήλων 4 ἕως 6 χιλιόμετρα, ἐλειτούργει ἐπὶ δεκαπενταετίαν καὶ δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, ἴσως οἰκονομικούς, κατηργήθη. Ἡ κατάργησις αὐτοῦ ἐπήνεγκεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν στενοχωρίαν τῶν κατοίκων μὴ δυναμένων ἐξ ἰδίων νὰ συντηρῶσι τὸ ἐν λόγῳ Σχολεῖον ἕνεκα μάλιστα τῆς ἐνεσκηψάσης οἰκονομικῆς καχεξίας ὡς ἐκ τῆς κρίσεως ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ οἴνου, τοῦ κυρίου προϊόντος τῆς νήσου. Τὸ τοιοῦτον ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου ὡς ἀντιπροσώπου, ἄλλοτε δ’ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ ἔφερα τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔλαβον ὑποσχέσεις, ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ ὑποσχέσεις ἔμειναν ὑποσχέσεις. Καὶ πάλιν ἐσκεπτόμην νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα, ἀλλ’ αἱ ἐθνικαὶ περιστάσεις μὲ ἀπέτρεψαν. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ἐθνικῶν περιπλοκῶν προσεδόκων ὅτι τὸ νέον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα θὰ ἐψηφίζετο, ὁπότε τὰ ἑξατάξια πλήρη θὰ ἐξυπηρέτουν τὴν ἀπαραίτητον στοιχειώδη ἀνάπτυξιν τῶν ἀγροτῶν καὶ παρέλειψα νὰ πράξω τοῦτο καιροφυλακτῶν τὴν κατάλληλον περίστασιν. Ἀλλ’ ἡ ἀνησυχία, ἡ ἄλλως τε δικαία, τῶν συμπολιτῶν μου μὲ προέλαβε διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως ταύτης εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ οἱ κάτοικοι οὗτοι εἶναι ἄποροι καὶ ὡς ἐκ τοῦ διαμελισμοῦ τῶν δήμων εἰς κοινότητας τοῖς εἶναι ἀδύνατον ἐξ ἰδίων νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν συντήρησιν τοιούτου Ἐκπαιδευτηρίου ἢ ἑξαταξίου πλήρους δημοτικοῦ Σχολείου, ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ ἄλλοι λόγοι ἰσχυροὶ συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς συστάσεως, ἐξ ὧν σπουδαιότερος εἶναι ὅτι 4 ὥρας ἀπέχουσι τὰ χωρία ἀπὸ τῆς πόλεως, δὲν δύνανται δὲ νὰ ἐπιβλέπωσι τὰ τέκνα των, ἡλικίας 10–12 ἐτῶν, νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ ἐκεῖ Σχολεῖον, εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου ἡ Πολιτεία, ἀνασυνιστῶσα τὸ καταργηθέν. Ἡ Κυβέρνησις σοφῶς πράττουσα ἐνεκολπώθη τὸ στρατιωτικὸν καὶ πλουτοπαραγωγικὸν πρόγραμμα, χρειάζεται ὅμως ἐνταυτῷ, ὅπως συντελέσωμεν εἰς τὴν πραγματοποίησίν του, νὰ μεριμνήσωμεν καὶ διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν ἀγροτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους καὶ ὀφείλονται τὰ τελευταῖα πολεμικὰ κατορθώματα, ἐνῷ τὰ ἀγαθὰ τῆς οὕτω μεγαλυνθείσης πατρίδος νέμονται προνομιακῶς οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοί, οἱ κατὰ τὸ πλεῖστον κουραμπιέδες. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν ἰδιάζουσαν προσοχήν, ἥτις τὸν διακρίνει, εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ν’ ἀπονείμῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἀνέρχονται περίπου εἰς 12,000 καὶ ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην μορφώσεως, δὲν ἔχουσιν ὅμως τὰ μέσα.

§13Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἴχετε αὐτὴν τὴν προσδοκίαν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου;

§14Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Εἶχον ὄχι τὴν προσδοκίαν, ἀλλὰ τὴν πεποίθησιν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔφερα τὸν λόγον. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα μέγα· πρόκειται περὶ 8–10,000 δραχμῶν μόνον.

§15Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν θὰ χρειασθῶσι τόσα.

§16Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι 12,000 κατοίκων καὶ δὲν πρέπει νὰ λογαριάσωμεν ἔστω καὶ μεγαλυτέραν δαπάνην, κύριε Ὑπουργέ.

§17Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι οἱ δῆμοι ὄχι μόνον εἶναι μακρὰν τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ αἱ ὁδοὶ εἶναι δύσβατοι καὶ τὸν χειμῶνα εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως νὰ ὑπάρχῃ συγκοινωνία. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἱδρυθῇ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐν Ἀθήναις Συνδέσμου παντοπωλῶν.

§19Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Πρόεδρε, μὲ τὴν θερμὴν παράκλησιν, ὅπως ἐξετασθῇ δεόντως, καθόσον εἶναι δικαιοτάτη ἡ αἴτησις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Δ. Γκλαβᾶς, Γ. Λαμπρινόπουλος καὶ Γ. Κατσιμπίρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ψαθοπύργου.

§21Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ζητοῦσιν ὅπως ἕλος τι τὸ ὁποῖον μαστίζει τὴν κοινότητα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἀποξηρανθῇ. Πρόκειται περὶ μικρᾶς δαπάνης, ἥτις θὰ ἔχῃ καὶ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων σωτήριον ἀποτέλεσμα καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν αὐτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ νὰ προβῇ ὁ μηχανικὸς ὁ ἁρμόδιος εἰς τὴν μελέτην.

§22Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κ. Ὑπουργέ, περὶ μικρᾶς δαπάνης, ἥτις βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ σώσῃ ὁλόκληρον τὸ χωρίον, τὸ ὁποῖον κεῖται ἐν ῥομαντικῷ μέρει ἐπὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου, διὰ ν’ ἀπαλλάξῃ αὐτοῦ τοῦ κακοῦ τοὺς κατοίκους.

§23Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἀπών.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Σοφάδων σχετικῶς πρὸς πρότασιν νόμου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων.

§25Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιδιόρθωσιν κακοῦ, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς αὐτὴν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν φόρον ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, καθόσον τὰ ἄλλα χωρία εἶναι μικρὰ μὴ ἔχοντα τόσην ἀνάγκην προσόδων ὅσον οἱ Σοφάδες. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, μεριμνήσῃ καὶ περὶ αὐτοῦ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ κ. Π. Τσαλδάρης, Α. Χριστόπουλος, Σ. Κροκιδᾶς, Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Γ. Καρπετόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Περαχώρας.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ κάτοικοι Περαχώρας ἔχουσιν ὑποβάλει μίαν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται ὅτι ἐφέτος δὲν ὡρίσθη μέρος δι’ ὑλοτομίαν καὶ ἑπομένως ἀδυνατοῦσι νὰ ξυλευθῶσι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὴν ἄμεσον θεραπείαν τοῦ κακοῦ, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ δάσους, ἀλλ’ ἁπλῶς περὶ χέρσου ἐκτάσεως.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινός. Ἀπών. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου καθ’ ὃν αἱ Ἀρχαὶ ὀφείλουσιν ν’ ἀπαντῶσιν ἐντὸς 20 ἡμερῶν εἰς τὰς αἰτήσεις τῶν ἰδιωτῶν ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὅπερ ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον δὲν ἠξίωσεν ἀπαντήσεως εἰς αἴτησιν τοῦ δημοδιδασκάλου Βόλου Δημητρίου Κοντοῦ, ὅστις εἶναι καὶ μέτοχος τοῦ Ταμείου».

§29Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κακῶς ἀπευθύνεται πρὸς ἐμέ.

§30Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ τὴν στείλητε εἰς τὸν ἁρμόδιον ἢ τῆς Δικαιοσύνης ἢ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δὲν γνωρίζω τίς εἶναι. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὁ ἀναφερόμενος ἦτο δημοδιδάσκαλος, ἐπλήρωσε δὲ τὸ ½, ὅσα ἐπιβάλλονται ἐκ τοῦ νόμου διὰ τὴν σύνταξιν, ὁ ταμίας δὲ Βόλου θέλει νὰ τοῦ κρατήσῃ ἄλλο ½ ἐκείνου ὅπερ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Κυρέλλος «ἐρωτᾷ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν ἂν ἔλαβον γνῶσιν ὅτι ἡ πόλις τῶν Θηβῶν ἐβυθίσθη εἰς πυκνὸν σκότος τὴν νύκτα τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ ταμίου Θηβῶν, ἀρνουμένου νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν κοινότητα τὰ ἔξοδα τοῦ φωτισμοῦ, καίτοι ἔχει εἰς χεῖράς του χρήματα κοινοτικὰ καλύπτοντα τὴν δαπάνην ταύτην». Ἐπίσης «ἐρωτᾷ ἂν γνωρίζουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὅτι ὁ αὐτὸς ταμίας ἀρνεῖται νὰ καταβάλῃ τὰς πρὸς φωτισμὸν ἀπαιτουμένας δαπάνας καὶ εἰς τὰς κοινότητας τῶν Ἁγίων Θεοδώρων καὶ Πυρίου, ἂν καὶ αἱ κοινότητες αὗται οὐδὲν ἀπολύτως ἔχουσιν ἔξοδον διοικήσεως καὶ τίνα μέτρα σκοποῦσι νὰ λάβωσι πρὸς τερματισμὸν τῆς ἀφορήτου καταστάσεως ταύτης».

§32Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐδόθησαν ἤδη αἱ δέουσαι διαταγαὶ διὰ τὴν καταβολὴν τῶν ἐξόδων.

§33Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰς διαταγὰς ἃς ἔδωκεν, ἀλλὰ θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναμείνῃ ὁ ταμίας διαταγάς, καθόσον ἦτο ἐκ τοῦ νόμου ὑπόχρεος νὰ τὸ πράξῃ. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς διαταγὰς μόνον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸν τιμωρήσῃ καὶ πειθαρχικῶς διὰ νὰ τὸν διδάξῃ ὅτι δὲν τῷ ἐπιτρέπεται νὰ ὑπονομεύῃ τὸν κοινοτικὸν θεσμὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ Κοινωνία ἐστήριξε καὶ στηρίζει χρηστὰς ἐλπίδας.

§34Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Οὐδὲν παράπτωμα ἔπραξεν ὁ ταμίας, καθόσον δὲν ὑπῆρχε πίστωσις· ἑπομένως εἰς οὐδεμίαν πειθαρχικὴν δίωξιν δύναμαι νὰ προβῶ.

§35Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑπῆρχε πίστωσις, γνωρίζω ὅμως ὅτι ὑπῆρχε περίσσευμα κοινοτικῶν χρημάτων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 36888 ἐ. ἔ. ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου ἠκύρωσε πάσας τὰς πράξεις τὰς ἐνεργηθείσας ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Καμαρῶν Γ. Βασιλακοπούλου».

§37ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§38Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ πέμπτος κοινοτικὸς σύμβουλος παρῃτήθη, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ἀνακηρυχθῆ δύο ἀκόμη. Ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν συνεπλήρωσε τὸν ἀριθμόν, καὶ ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ πέντε μῆνας μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Συμβουλίου καὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προεδρείου ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐγνώρισεν εἰς τὸν νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ ἐκλογή. Τὰ πράγματα προέβαινον οὕτω καὶ ὁ κ. Πρόεδρος εἰργάσθη μετὰ πάσης ζέσεως πρὸς ἀναστήλωσιν τοῦ κράτους τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον δύναταί τις εἰπεῖν εἶχε καταπέσει. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ κάποιος ἀνεκάλυψεν ὅτι ὁ πέμπτος σύμβουλος δὲν ἐξελέγη νομίμως, διότι ἔλαβεν ἔλαττον τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν ψήφων. Πράγματι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἠκύρωσε τὴν ἐκλογήν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ παρήγγειλεν εἰς τὸν νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος νὰ τῷ ἀναφέρῃ τί ἔγινεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ καὶ τίνα τὰ πορίσματα. Ὁ νομάρχης ἀνέφερεν ὅτι ὁ σύμβουλος αὐτὸς εἶναι νόμιμος καὶ ἡ ἐκλογὴ του ὡς προέδρου ἔχει ὅλον τὸ κῦρος. Καὶ πράγματι, διότι καί, ἂν ὑποτεθῇ ὡς ἄκυρος, δὲν δύνανται, νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνατρεπόμεναι αἱ μέχρι τοῦδε νόμιμοι πράξεις αἱ ἐνεργηθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου διὰ τοῦ προέδρου αὐτοῦ. Διότι κατὰ τὸ πεντάμηνον διάστημα ἐγένετο ἐνοικίασις δημοτικοῦ καταστήματος, ἐκδίκασις καταλόγων, ἐκλογὴ ἀγροφυλάκων, ἐπιβολὴ πειθαρχικῆς ποινῆς κατ’ αὐτῶν, διορισμὸς δημοδιδασκάλου, κλητῆρος κλπ. Πάντα ταῦτα λοιπὸν εἶναι ἄκυρα; Μάλιστα ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο νέαι ἀρχαιρεσίαι καὶ ἐξελέγη δεύτερος πρόεδρος, καθαιρεθέντος τοῦ πρώτου ὅστις ἀμέσως ἐξέδωκε φετφᾶν καλῶν τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον πρὸς ἀνατροπὴν τῶν πράξεων τοῦ πρώην προέδρου ὡς ἐκθέσμων. Ἀλλὰ τίς θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς δαπάνας; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐγένετο πρόεδρος;

§39ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας δὲν εἶναι δίκαιον ὁ πρόεδρος, ὅστις οὐδεμίαν γνῶσιν εἶχεν ὅτι κακῶς ἐγένετο πρόεδρος καὶ συμμετεῖχεν εἰς τὸ Συμβούλιον, νὰ ὑποβληθῇ εἰς καμμίαν ζημίαν. Ἐφ’ ὅσον τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον ἀπεφάσισε πράξεις ἀπαιτούσας δαπάνην καταβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ προέδρου αὕτη εὐθύνει τὴν κοινότητα, οὐδαμῶς δὲ τὸν πρόεδρον.

§40Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Αἱ δηλώσεις σας μὲ καθησυχάζουσι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλέσσας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί εἰσέτι δὲν ἐνηργήθησαν ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαὶ διὰ τὰς κενὰς θέσεις τῶν κοινοτικῶν Συμβούλων ἐν Νησίῳ (Μεσσηνίας), ἐνῷ αὗται χηρεύουσιν ἀπὸ τοῦ Μαρτίου ἐ. ἔ. καὶ περὶ τούτων ἔλαβε γνῶσιν καταλλήλως ὁ κ. νομάρχης».

§42ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λαβὼν χθὲς γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὸν νομάρχην καὶ ἀναμένω ἀπάντησιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἀπὸ 5 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ψηφίσματος τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Βρωμοβρύσεως περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μουρτιᾶ, ὁρίου Βασιλάδας τοῦ τέως δήμου Εὔας τῆς Μεσσήνης καὶ ἑτέρας γεφύρας ἐπὶ τοῦ χειμάρρου παρὰ τὸ χωρίον Μισυρλί, ὧν ἡ ἔλλειψις ἐπιφέρει τὴν διακοπὴν πάσης συγκοινωνίας κατὰ τὸν χειμῶνα μεταξὺ τῶν χωρίων τῶν τέως δήμων Εὔας, Ἰθώμης, Ἀριστομένους, καὶ τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς πλήρωσιν τῆς σπουδαίας ταύτης ἀνάγκης».

§44Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα.

§45Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κινδυνεύει νὰ διακοπῇ ἡ συγκοινωνία. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ μικρᾶς δαπάνης.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν εἰδικοῦ Πταισματοδικείου ἐν Μελιγαλᾷ ὑπὲρ ἧς καὶ σχετικαὶ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων εἰσαγγελέων ἔχουσιν ὑποβληθῆ πρὸ πολλοῦ καὶ αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι συνηγοροῦσιν, ὡς καλῶς γνωρίζει».

§47Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην. Ὅταν θὰ λάβω ἀπόφασιν, θὰ προκαλέσω Β. Διάταγμα.

§48Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ὑπόθεσιν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μελιγαλᾶ ἐγένετο πρώτης τάξεως καὶ ἔχει μεγάλην περιφέρειαν, διότι περιλαμβάνει τοὺς μεγαλυτέρους δήμους· εἶναι λοιπὸν ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ εἰς τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις, τὸ δὲ Δημόσιον ὑποβάλλεται εἰς μεγάλας δαπάνας, διότι πᾶσαι αἱ διαδικασίαι καθίστανται μάταιαι, ἐνῷ καὶ αἱ πολιτικαὶ ὑποθέσεις καθυστεροῦσι καὶ πλεῖσται ἄλλαι ζημίαι ἐπέρχονται ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας αὐτῆς. Νομίζω λοιπὸν δικαίαν τὴν σύστασιν εἰδικοῦ Πταισματοδικείου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Ῥεβίνθης. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν θὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ διδακτήρια τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης περὶ ὧν ἀπὸ πολλοῦ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως Λαρίσης».

§50Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Γνωρίζω πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι πᾶσαι αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐκθέσεις περὶ ἐπισκευῆς διδακτηρίων τῆς Λαρίσης ἐνηργήθησαν, διαταχθεισῶν τῶν σχετικῶν μελετῶν. Πᾶσαι δὲ αἱ ὑποβληθεῖσαι μελέται ἐνεκρίθησαν, καὶ ἤδη εὑρίσκονται ἐν ἐπισκευῇ πολλὰ διδακτήρια.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακκελλαριάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν σκέπτεται νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Ἴσαρι εἰς τὴν ὁμώνυμον μεγάλην κωμόπολιν Ἴσαρι, ἥτις ἀπὸ πολλοῦ ἔχει μελετηθῆ καὶ ἧς ἡ κατασκευὴ ἀποτελεῖ ζωτικωτάτην ἀνάγκην τοῦ τόπου καὶ τῶν πέριξ».

§52Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ αὐτῆς τῆς ἀγούσης εἰς τὸν ὁμώνυμον σταθμόν. Διέταξα νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ μεγάλης δαπάνης τὸ ἔργον θέλει συντελεσθῆ.

§53Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ δαπάνη εἶχεν ὑπολογισθῆ εἰς 45,000 δραχ., πρόκειται δὲ νὰ ἐξυπηρετήσῃ οὐχὶ μόνον τὴν κοινότητα Ἴσαρι, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ ἔργου ἀπολύτως ἀπαραιτήτου καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὰ δέοντα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Σ. Σακκελλαριάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ χορηγήσῃ ἐπιμίσθιον εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς καὶ ὁπλίτας τῆς προκαλύψεως, ὡς συμβαίνει διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ τοὺς ἐργαζομένους ἐν τοῖς ὀχυρωματικοῖς ἔργοις».

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οὐδὲν ὅμως ὑπάρχει, οὔτε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται τοιοῦτον ἐπιμίσθιον· ἐπειδὴ δέ, ὅπως εἶπον προηγουμένως, θὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν καλυτέρων ἀξιωματικῶν, νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§56Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ προσφέρουσι μίαν ἐξαιρετικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὑποβάλλονται καὶ εἰς μεγαλυτέρας δαπάνας, διότι διαμένουσιν εἰς τὰ ὄρη, εἶναι δίκαιον νὰ δοθῇ κάποια ἐνίσχυσις, ὡς συμβαίνει διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ τοὺς ἐργαζομένους ἐν τοῖς ὀχυρωματικοῖς ἔργοις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα, ἄλλως τε δὲ οὔτε περὶ μεγάλης δαπάνης πρόκειται οὔτε περὶ πολλῶν προσώπων.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τίνα μέτρα ἔλαβε 1) διὰ τὴν ἀνασύστασιν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας τοῦ ΣΠΑΠ τῆς καταργηθείσης ἀδικαιολογήτως στάσεως παρὰ τὸ χωρίον Δεδέμπεη τῆς Μεγαλοπόλεως καὶ 2) διὰ τὴν ἵδρυσιν στάσεως παρὰ τὴν θέσιν Καλογερικόν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βαλτετσίου καὶ τῶν πέριξ.

§58Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἵδρυσιν στάσεως ἐν θέσει Καλογερικῷ κατόπιν ἐπιτοπίου ἐξετάσεως τῶν μηχανικῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐλέγχου ἡ Ἑταιρεία θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀνασύστασιν τοῦ σταθμοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑτέραν στάσιν, Δεδέμπεη τῆς Μεγαλοπόλεως, ἡ Ἑταιρεία διατείνεται ὅτι αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῆς στάσεως ταύτης εἶναι πολὺ μικραὶ καὶ διὰ τοῦτο κατήργησε τὴν στάσιν ταύτην. Δὲν εὑρίσκω τὴν τοιαύτην τῆς Ἑταιρείας πρόφασιν δεδικαιολογημένην, καὶ διὰ τοῦτο θὰ διατάξωμεν τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα τὴν στάσιν ταύτην ἐπανασυστήσῃ καὶ τὴν κάμῃ προαιρετικήν. Ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον θὰ παρουσιάζωνται ἐπιβάται, ἵνα ἐπιβιβασθῶσι, νὰ σταματᾷ.

§59Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ Ἑταιρεία εὑρίσκεται ἐν κακῇ πίστει, διότι ἔχει ἀφήσει ἕνα ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον μισθοδοτεῖ, ὡς μισθοδοτεῖ καὶ τὸν στασιάρχην. Δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπάνης, ἀλλὰ περὶ ἐξυπηρετήσεως τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν ἐκείνων.

§60Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἐπιβάται θὰ διατάξω νὰ σταματᾷ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης. Ἀπών. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δωρεᾶς τοῦ δάσους Γολέμα–Ῥέκα εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον»). Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ὑπηρεσίας τῶν Ἀρχείων τοῦ Κράτους».

§62Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 ἔχει ἐκπέσει ἐκ τῆς βʹ παραγράφου ἡ λέξις «πτυχιοῦχοι».

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παραδρομὴ καὶ θέλει διορθωθῆ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΜϚʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3446) περὶ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου»). Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΝΗʹ τοῦ 1911 περὶ Νομοπαρασκευαστικῶν Ἐπιτροπειῶν».

§64Λ. ΝΑΚΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ· ἔχω ἐντολὴν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Κροκιδᾶν.

§65Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἄς μείνῃ ὅπως συζητηθῇ μετὰ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου νόμων». Εὑρισκόμεθα ἐν τῷ ἄρθρῳ 11.

§67ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ τὸ ἄρθρον δεκτὸν ὡς τροποποιεῖται διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν καταθέτω.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Περιλαμβάνετε καὶ τοὺς διατελέσαντας ἐλεγκτάς;

§69ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως προσλαμβάνωνται δικηγόροι, τὴν κάμνετε δεκτήν;

§71ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα. Σᾶς δίδω δὲ γραπτὴν τὴν τροπολογίαν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀποσύρεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§73Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12, ἐν τῷ ὁποίῳ καθορίζονται τὰ τῆς μισθοδοσίας, νὰ μὴ παροραθῶσι καὶ οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι, ἰδίᾳ οἱ λογιστικοί, ἐκ τῶν ὁποίων πολλοὶ ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ μακρὰ ἔτη.

§74ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Περιλαμβάνεται εἰδικὴ διάταξις ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§75Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διατί ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου;

§76ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Διότι ἐκεῖ ἐτέθη γενικὴ διάταξις ἀναφερομένη εἰς πάντας τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐν τῷ κέντρῳ ὑπηρετοῦντας. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ὅριον ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται τῶν 67 ἐτῶν, ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ νόμῳ ἔχει ὁρισθῆ. Τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐξωμοιώθησαν πρὸς τοὺς ἀρεοπαγίτας· καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐσχάτως ὡρίσθη διὰ τοὺς ἀρεοπαγίτας ὅριον ἡλικίας τὸ 70ὸν ἔτος. Τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ διὰ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐὰν δ’ ὑπάρχωσι μέλη τὰ ὁποῖα ἤθελον καταστῆ ἀνίκανα πρὸ τοῦ 70οῦ ἔτους, ὑπάρχει ὁ νόμος ͵ΥΜΓʹ, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὸν τρόπον τῆς ἀπομακρύνσεώς των. Ὁ διχασμὸς τοῦ ὁρίου ἡλικίας καὶ ὁ προσδιορισμὸς διὰ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς τὸ 67ον ἔτος νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸς καὶ τοῦτο εἶναι καὶ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§78Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν εὑρίσκω ὀρθὸν νὰ καθιερωθῇ τὸ 67ον ἔτος διὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν ἐλεγκτῶν. Τὸ 65ον τὸ ἐννοῶ, τὸ 70ὸν τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ τὸ 67ον ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ νόμῳ ἀπαντᾷ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος παντὸς ὁρίου ἡλικίας, διότι φρονῶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάλληλος δύναται νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του δὲν πρέπει ν’ ἀπολύηται, διότι ἄλλως καὶ οἱ πεπειραμένοι ὑπάλληλοι ἐξέρχονται τῆς ὑπηρεσίας πρὸς ζημίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ τὸ κονδύλιον τῶν συντάξεων αὐξάνει εἰς ἐπίφοβον βαθμόν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας διὰ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ νὰ προσδιορίσῃ αὐτὸ εἰς τὸ 70ὸν ἔτος, ἀφοῦ ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ ὅριον ἡλικίας.

§79Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ μίαν παράκλησιν θὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ δεχθῇ νὰ ὁρισθῇ ὅριον ἡλικίας διὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὸ 70ὸν ἔτος, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ διχασμός. Ἄν ἡ διάταξις αὐτὴ ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου ἔχῃ λόγον προσωπικόν, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται τοῦτο. Νομίζω ὅτι ἓν πρέπει νὰ εἶναι τὸ ὅριον· δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ ὁρίου ἡλικίας τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τῶν ἀρεοπαγιτῶν, ἀφοῦ πρὸς τοὺς ἀρεοπαγίτας ἐξομοιοῦνται καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§80Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην.

§81ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβαλλομένην εἰς τὴν διάταξιν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διότι γενικῶς πάντων τῶν ἀνωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ὡρίσθη τὸ 67ον ἔτος, τὸ ὅτι δὲ διὰ τοὺς ἀρεοπαγίτας ἔχει ὁρισθῆ τὸ 70ὸν δὲν ἔχει σχέσιν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐργασία τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία εἶναι σημαντικωτάτη, ἀπαιτεῖ ἀκμαίας τὰς δυνάμεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐμπιστεύηται τοιοῦτο σπουδαίαν ὑπηρεσίαν εἰς ὑπαλλήλους μεγάλους τὴν ἡλικίαν.

§82Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ πνευματικὴ ἐργασία τοῦ ἀρεοπαγίτου νὰ θεωρῆται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποδεεστέρα τῆς ἐργασία τοῦ ἐλεγκτοῦ. Ἡ δικαιολογία τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι σοβαρά. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14.

§83Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 ὑπέβαλον τροπολογίαν.

§84ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀποδέχομαι.

§85Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχεν ἄλλως διατυπωθῆ, ἐνῷ σήμερον βλέπω ἄλλην διατύπωσιν, καθ’ ἣν γίνεται μία οὐσιώδης προσθήκη, ὅτι τὰ μέλη τὰ ἔχοντα 35 τοὐλάχιστον ἐτῶν συντάξιμον ὑπηρεσίαν ἀποχωροῦσιν. Αὐτὸ εἶναι εἷς σπουδαῖος περιορισμὸς τιθέμενος κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἡ πρώτη διατύπωσις ἦτο καλυτέρα.

§86Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως ἡ πρώτη.

§87Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔχει λόγον ἡ δευτέρα;

§88Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἶναι μία εὐεργετικὴ διάταξις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 35 ἐτῶν ὑπηρεσίαν.

§89Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τοῦτο τὸ ὑποστηρίζω διὰ τὴν ἄλλην διάταξιν ἥτις ἀναφέρεται ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 31 μέχρι τοῦ 34.

§90Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐκεῖ δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§91Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Πολὺ καλά. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροπολογήθη).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§93Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θεωρῶ, κ. Βουλευταί, ἐξοβελιστέον τὸ ἄρθρον, οὐχὶ διότι σχετίζεται πρὸς οἱονδήποτε πρόσωπον, οὐδὲ γνωρίζω ἂν σχετίζεται, οὐδὲ δίδω κἄν προσοχὴν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ διότι τὸ θεωρῶ ὡς προσκροῦον εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἶναι ἡ ἀνωτάτη δικαστικὴ Ἀρχὴ ἡ ἐποπτεύουσα ἀλλὰ καὶ ἐξελέγχουσα τοὺς διαφόρους ὑπολόγους καὶ διαχειριστάς, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἐπιτρέψωμεν ἰσόβια μέλη τοῦ Ἀνωτάτου τούτου Διοικητικοῦ Δικαστηρίου νὰ μεταπηδῶσι, διατηροῦντα τὴν θέσιν αὐτῶν ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, εἰς τὰς διαφόρους οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας, θὰ ἔχωμεν τὸ φαινόμενον, ὥστε οἱ ὑπόλογοι νὰ δικάζωνται ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ αὐτοὶ δύνανται ἑκάστοτε νὰ λάβωσι μέρος. Δύναται τουτέστιν ἰσόβιον μέλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου νὰ διορισθῇ ἐν ὑπηρεσίᾳ ἐν ᾗ νὰ εἶναι διατάκτης ἢ ὑπόλογος, ὅταν δὲ πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῶσιν οἱ διάφοροι λογαριασμοὶ καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ μέλους νὰ ἐπανέρχηται, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἰς τὴν θέσιν του ὡς δικαστοῦ. Τοῦτο τὸ νομίζω ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὀλέθριον καὶ προσκροῦον ἐν τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ὡς τοιοῦτον τὸ θεωρῶ ἐξοβελιστέον.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ καταλάβῃ θέσιν ὑπολόγου, διὰ νὰ φύγῃ αὐτὴ ἡ ἀνησυχία, ἡ ὁποία εἶναι σπουδαία;

§95Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι ὀρθὸν κατὰ τὴν κρίσιν μου νὰ λείψωσι πάντα ταῦτα. Ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς περιστάσεως, κ. Βουλευταί, προάγομαι εἰς τὸ νὰ φέρω καὶ παρατηρήσεις ἄλλας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὡς οἷόν τε συντόμως, διότι ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις δὲν ἐπιτρέπει εὐρυτέραν τοιαύτην. Ἀνέμενον καὶ προσεδόκων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νέου καὶ ἐγκύπτοντος, ὡς ἀληθῶς ἐγκύπτει, ἐν τῇ μελέτῃ τῶν διαφόρων θεσμῶν, πληρεστέραν καὶ εὐρυτέραν ἀντίληψιν περὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Γνωρίζουσι πάντες ὅτι κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1833 σκοπὸς τοῦ Σώματος τούτου εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Πῶς ἐγένετο μέχρι τοῦδε καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνηται τελειοτέρα ἢ μὴ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς, φρονῶ δ’ ὅτι μὲ τὴν δύναμιν μὲ τὴν ὁποίαν ἦτο πεπροικισμένον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μεγαλύτερόν τι, πάντως ὅμως εἶναι ἀνεγνωρισμένον παρὰ πάντων ὅτι βραδεῖα ἐγένετο ἡ ἐξέλεγξις τῶν διαφόρων λογαριασμῶν, εἰς ἣν ὅμως περίστασιν, κατόπιν τῶν τελευταίων ἐθνικῶν γεγονότων πρόκειται ὁ δημόσιος Προϋπολογισμὸς νὰ ὑπερβῇ κατ’ ἐμὴν κρίσιν τὰ 300.000.000 πᾶς τις φαντάζεται ὁποῖος ὄγκος ἐργασίας ἐλεγκτικῆς θὰ βαρύνῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἀλλὰ μήπως ὁ νόμος ὁ καθιερώσας τὸν θεσμὸν τοῦτον ἀπέβλεψε μόνον εἰς τὴν τυπικὴν ἐξέλεγξιν τῶν διαφόρων διαχειρίσεων τῶν διαφόρων ὑπολόγων καὶ διατακτῶν; Ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου τινὸς ἐπερχομένου μάλιστα καὶ συνήθως βραδέως, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδὲν μέγα ἀγαθὸν συντεῖνον εἰς τὴν εὐρωστίαν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους πρόκειται νὰ τελεσθῇ διὰ τοῦ συνεδρίου τούτου. Ἐκ τῶν κυρίων σκοπῶν τοῦ συνεδρίου εἶναι ἡ μελέτη τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐξελέγξεως τῶν διαφόρων ὑπολόγων καὶ τῶν διαφόρων διαχειρίσεων καὶ ἡ συναγωγὴ συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν διαφόρων συστημάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἑκάστοτε γίνεται ἡ διαχείρισις τοῦ δημοσίου πλούτου. Φαντάζεσθε λοιπὸν ὁποῖος ὄγκος ἐργασίας ἐναπόκειται πλέον εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὑπὸ τὰς νέας συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας σήμερον λειτουργεῖ. Πεποιθότως φρονῶ ὅτι καὶ ὑπὸ τὰς βελτιώσεις ἅς εἰσηγήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θ’ ἀνταποκριθῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι διέφυγε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐργασία ἄλλη, ἡ ὁποία ἀναποδράστως καὶ ταχέως πρέπει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἡ ἐργασία δ’ αὕτη εἶναι ἡ ἐπιτήρησις καὶ ἐξέλεγξις τῶν διαφόρων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Γνωρίζετε πάντες πόσον παρ’ ἡμῖν ἐλλείπει τὸ πνεῦμα τὸ συνεταιρικόν, ἀλλ’ ἂν ὑπῆρξέ τι τὸ ὁποῖον ἀπέσβεσε, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, καὶ τὴν τελευταίαν ἐλπίδα ἀναπτύξεως τοιούτου πνεύματος εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, τοῦτο δὲ διότι οὐδεὶς ἔλεγχος καὶ οὐδεμία ἐποπτεία ἐξησκήθη ἐπ’ αὐτῶν. Διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τὰ ἐν ἄλλοις Κράτεσι γινόμενα, νομίζω ὅτι παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως ταχύτατα ἀνατεθῇ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἡ ἐποπτεία καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Εἶναι ἀδύνατον ἡ Πολιτεία νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὴν σκέψιν καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ἀλλ’ ὅταν καὶ περὶ τούτου πρόκειται ν’ ἀσχοληθῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον φαντάζεσθε ὁποῖος ὄγκος ἐργασίας ἤθελε συσσωρευθῆ ἐν αὐτῷ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, τὰς βελτιουμένας ἀληθῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐπαρκέσῃ τοῦτο εἰς τοιαύτην τινὰ ἐργασίαν; Πεποιθότως φρονῶ ὄχι. Ἐὰν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν διαιρεθῇ εἰς Διευθύνσεις διευθυνομένας ὑπὸ διαφόρων ἀντιπροέδρων ἀνεξαρτήτως καὶ κατὰ Τμήματα, ἂν δὲν ἐνισχυθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ ἔτι πλέον, νομίζω ὅτι οὐδεμίαν ἐγγύησιν ἀσφαλῆ θὰ ἔχωμεν διὰ τὴν ἀκριβῆ διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὕτη ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ ὑπάρχει καὶ ὁ Γενικὸς Ἐπίτροπος, τοῦ ὁποίου σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ ἀποστολή· εἶναι ὁ καθαυτὸ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Σώματος· καὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου ἡ ἐνίσχυσις, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, σπουδαίως ἐπιβάλλεται. Ὁ Γενικὸς Ἐπίτροπος ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν καὶ ἐκ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου τοῦ 1833, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ἵδρυσις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἔχει καθῆκον νὰ παρακολουθῇ τὴν διαχείρισιν τῶν διαφόρων ὑπολόγων, νὰ ἐποπτεύῃ ἀκριβῶς, ν’ ἀποκαλύπτῃ ἑκάστοτε πᾶσαν ἀνωμαλίαν καὶ νὰ ἐπεμβαίνῃ, ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καταλογίζοντος ἢ ἀνακαλύπτοντος λάθη, ἀλλὰ νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου, πρὸ τῆς εἰσαγγελικῆς τουτέστιν Ἀρχῆς προλαμβανούσης τὰ λάθη. Ἀπορῶ δὲ τῇ ἀληθείᾳ πῶς διέφυγε τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ συνδέσῃ τὸν θεσμὸν τοῦτον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου μετὰ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, οἵτινες παρ’ ἡμῖν, μεθ’ ὅλον τὸν ζῆλον καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα τὴν κοσμοῦσαν αὐτούς, νομίζω ὅτι δὲν ἐπήρκεσαν ἢ δὲν δύνανται ἕνεκα τοῦ ὀργανισμοῦ ἐν γένει ὅστις διέπει τὸν θεσμὸν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐποπτείας καὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν διαφόρων ὑπολόγων. Θὰ ἐφρόνουν τουτέστιν ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συνδεθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου μετὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, θὰ ἠδύνατο ὁ Γενικὸς Ἐπίτροπος, ὁ ἀνώτατος αὐτὸς Εἰσαγγελεύς, ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐποπτεύῃ τὴν πολύπλοκον μηχανὴν τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, τοῦ ἱδρῶτος τούτου τοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ συσσωρευθῇ ἐκ τῶν διαφόρων πηγῶν οὗτος εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ νὰ μὴ ἐξατμίζηται ἀνὰ τὰ διάφορα σημεῖα. Θὰ ἠδύνατο ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἐλέγχῃ τοὺς οἰκονομικοὺς αὐτοὺς ἐπιθεωρητὰς κατὰ περιφερείας, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζηται τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον πολλάκις παρουσιάζεται σήμερον, ὥστε διάφοροι ταμίαι νὰ μὴ γνωρίζωσιν ἐπακριβῶς εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ ταμεῖα αὐτῶν. Ἂν ὁ θεσμὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου ἐξυψοῦτο καὶ ἐνισχύετο διὰ μεγαλυτέρων δυνάμεων, θὰ ἦτο δυνατὸν καθημέραν νὰ ἠσκεῖτο μεγαλύτερος ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, καθ’ ὅσον αὗται ἐργάζονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ αὐτῶν καὶ καθ’ ὅσον ἐκπληροῦσι τοὺς ὅρους αὐτοῦ, ὑπηρεσία σπουδαιοτάτη, ἡ ὁποία μεγίστας ἔμελλε νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας εἰς τὴν καθ’ ὅλου κοινωνικὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἔλεγέ τις· ταῦτα πάντα, περὶ τῶν ὁποίων ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὁμιλεῖς πρὸς ἡμᾶς, θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνας, σεῖς δὲ ὁ ἴδιος πολλάκις ὑψώσατε φωνὴν διαμαρτυρίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τῆς δημιουργίας δαπανῶν. Ἡ δημιουργία δαπανῶν δὲν εἶναι βεβαίως εὐχάριστος, ὅταν μόνον καθιεροῦται ὑπὲρ δημιουργίας θέσεων οὐχὶ ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων. Νομίζω ὅμως ὅτι πᾶσα σκέψις οἰκονομίας προκειμένου νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ διαχείρισις δημοσίου πλούτου δὲν ἀποτελεῖ πλέον οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ σπατάλην, καὶ σπατάλην μεγίστην. Ἤθελον δὲ καὶ ἐπεθύμουν, καὶ ἀπορῶ ἀληθῶς πῶς δὲν ἐνεπνεύσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιληφθεὶς τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ θέματος τούτου, θέματος ἀληθῶς ὑψίστης σημασίας, ἀπορῶ, λέγω, πῶς δὲν ἐνεπνεύσθη ὑπὸ τοιούτων ἰδεῶν, ὥστε νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον ἄρτιον. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἄνευ τῆς διοργανώσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὡς καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, περὶ τοῦ ὁποίου ἀληθῶς ἐμερίμνησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὁσονδήποτε ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ καὶ ἂν εἶναι ἰσχυρά, δὲν εἶναι δυνατόν ποτε, κ. Βουλευταί, νὰ ἔχωμεν καλὰ οἰκονομικά.

§96ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν φρονῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ἐπέρχεται ἡ πλήρης ὀργάνωσις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὡς τοῦτο πρέπει νὰ ἐξελιχθῇ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ πραγματικῶς ἐν πάσῃ τῇ ἐκτάσει τῇ συγχρόνῳ τὸν σκοπὸν τοῦ θεσμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ Σώματα ταῦτα ἐν τῷ συστήματι τοῦ σημερινοῦ δικαίου. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σήμερον διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὑπεβλήθη, εἶναι ἔννοια καθαρῶς ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολόγων ηὔξησε καταπληκτικῶς δυνάμει τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος ἐπολλαπλασίασε τοὺς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπαγομένους ὑπολόγους. Ὁ ἀριθμὸς τῶν συντάξεων πρὸ πάντων τῶν στρατιωτικῶν ηὐξήθη κατὰ χιλιάδας, ἐπίσης δὲ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπηρεσιῶν τῶν Ἀρχῶν αἵτινες ἐδημιουργήθησαν κατ’ ἀκολουθίαν τῆς προσκτήσεως τῶν νέων χωρῶν. Πάντα ταῦτα ἔφεραν ὄγκον ἐργασίας μέγιστον εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ ὅπως ἀναλάβῃ μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν τὰ νέα του ἔργα. Ἡ σκέψις αὕτη τῆς ἀμέσου ἀνάγκης εἶναι ἡ ὑπαγορεύσασα τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται σχετικὴ αὔξησις προσωπικοῦ. Συγχρόνως δέ, ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ὁ νόμος περὶ προσόντων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν περιεῖχε διατάξεις αἱ ὁποῖαι νὰ καθώριζον ἀκριβέστερον τὰ τῶν προσόντων τοῦ προσωπικοῦ, ἰδίως δὲ ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, περιελάβομεν διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων ὁρίζεται τέλος πόθεν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου μὲ τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν προσδοκίαν ὅτι ἡ διὰ τῆς ὑπηρεσιακῆς ἐργασίας ἄνοδος ἢ ἡ ἐξ ὡρισμένων κλάδων τῶν ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων προσέλευσις ἐλεγκτῶν θὰ δύναται νὰ δημιουργήσῃ τὸ Σῶμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ πάντα τὰ ἐχέγγυα τῆς καλῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὸ Σῶμα αὐτό. Ἡ ὀργάνωσις ὅμως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἡ ὁποία θ’ ὑποβληθῇ ἐν καιρῷ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, θ’ ἀποβλέπῃ καὶ εἰς ἄλλα τινά. Μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι ἡ ἐνώπιον τῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων—καὶ Διοικητικὸν Δικαστήριον εἶναι καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον—διαδικασία πρέπει νὰ γίνεται κατ’ ἀντιμολίαν, τηρουμένων δηλαδὴ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος περὶ δικαστικῆς ἐξουσίας, μετὰ τὴν ψήφισιν, λέγω, τῆς τοιαύτης διατάξεως ἐπιβάλλεται ἡ δικαστικὴ ὀργάνωσις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς τοὺς δικαζομένους πάντα ἐκεῖνα τὰ ἐχέγγυα τὰ ὁποῖα ἀσφαλίζει ἡ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων διαδικασία κατ’ ἀντιμολίαν, καὶ ἡ διαδικασία μὲ ἀνοικτὰς τὰς θύρας. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ ἡ ὀργάνωσις αὕτη ἀπαιτεῖται ἡ κατάρτισις πλήρους δικονομίας διοικητικῆς, καὶ πρὸ τῆς δυσκολίας αὐτῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίζετο τὸ Σύνταγμα, περιελήφθη διάταξις ἡ ὁποία ὥρισεν ὅτι μέχρι ψηφίσεως τοῦ σχετικοῦ ἐκείνου νόμου διατηροῦνται αἱ ὑφιστάμεναι διαδικασίαι. Ἡ δικονομία αὕτη, ὡς εἶπον, τῆς διαδικασίας ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θέλει ὑποβληθῆ ἐν καιρῷ, ὡς ἐλπίζω, ὄχι βραδέως, βεβαίως ὅμως δὲν εἶναι ἐργασία ἡ ὁποία δύναται προχείρως νὰ γίνῃ, διότι ἀπαιτεῖ χρόνον. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠδυνήθην νὰ ὑποβάλω σήμερον καὶ νομοσχέδιον περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὸ ὁποῖον νὰ ὀργανώσῃ πλήρως τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ νὰ ῥυθμίζῃ τὰ τῆς διαδικασίας αὐτοῦ συμφώνως πρὸς ἐκείνην τὴν θέσιν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῇ ὑπαλληλικῇ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἀνώτατον αὐτὸ Δικαστήριον. Ἑπομένως θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Βουλευτὴν τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ νὰ τὰς ἀνέβαλλε διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καὶ τὸ πληροῦν τὰς διαφόρους αὐτὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε. Βεβαίως δὲ τότε ὁ θεσμὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου, ὁ ὁποῖος εἶναι θεσμὸς καθαρὸς εἰσαγγελικός, θὰ λάβῃ καὶ τὴν προσήκουσαν ἀνάπτυξιν οἵαν ἠξίωσεν αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἁπανταχοῦ σήμερον ἰσχυουσῶν ἀρχῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ἐπίσης τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 17–19).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογία τῶν κυρίων Κοκκέβη καὶ Περρωτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς τροπολογίας ταύτης· ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21 καὶ 22). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§98Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρόκειται περὶ δύο ὑπαλλήλων μόνον. Εἶναι δύο ἄνθρωποι πολὺ καλοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ προσόντα κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον διὰ νὰ γίνωσι λογισταὶ βʹ τάξεως. Ἤδη διὰ τοῦ νόμου ἀδικοῦνται, διότι, ἐνῷ ἐν πᾶσι τοῖς Ὑπουργείοις οἱ ἔχοντες τριετῆ ὑπηρεσίαν προάγονται, αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ἀδικοῦνται.

§99Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν ἐξετυπώθη ἀκόμη. Πρόκειται περὶ τῶν γραφέων αʹ τάξεως, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι σήμερον ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ καὶ ἔχουσι προσόντα πρὸς προβιβασμόν. Αὐτοὶ θὰ ἐγίνοντο λογισταὶ βʹ τάξεως, ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον παρεμβάλλει μίαν τάξιν, τὴν τῶν ὑπολογιστῶν. Θὰ παρεκάλουν, εἰ δυνατόν, νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν.

§100ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὴν ἐδέχθην. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἐτροποποιήθη· ἐπίσης ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 24, τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη, τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 27).

§101Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐν πᾶσι τοῖς Ὑπουργείοις ἡ ὑπηρεσία ὁρίζεται διετής, ἐνῷ ἐδῶ ὁρίζεται ἑξαετής.

§102ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δέχομαι τετραετίαν.

§103Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Συγχρόνως καὶ ἄλλο τι λέγετε ὅτι προάγεται εἰς τμηματάρχην αʹ τάξεως ὁ ἔχων ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως· νομίζω ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας.

§104ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα· ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἐτροποποιήθη, τὰ ἄρθρα 28 καὶ 29, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 30 καὶ 31, ὡς ἐτροποποιήθησαν, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσι, τοῦ συνόλου ἀναβαλλομένου).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως σώματος στρατιωτικῶν μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν καὶ ἐπιστατῶν»). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–26 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 27). Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§106Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ συμπληρωθῇ οὕτω: «καὶ οἱ ἐπὶ βαθμῷ νομομηχανικοῦ πρώτης τάξεως ὡς ταγματάρχαι».

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27, ὡς συνεληρώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 28–30). Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§108Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Προστίθενται «καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ τάγματος τῶν αὐτοκινήτων».

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 31, ὡς συνεπληρώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων πρὸς προαγωγὴν τῆς ἁλιείας καὶ περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ὠκεανογραφικὴν ἐξερεύνησιν τῆς Μεσογείου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§110Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου καθιεροῦται Ὑπηρεσία πολυτελὴς ἀκόμη διὰ τὴν Ἑλληνικὴν πολιτείαν· τοσοῦτο μάλιστα, κατὰ τὴν γνώμην μου, πολυτελής, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῶμεν καὶ ἐπὶ πτωχοπροδρομισμῷ ἀκόμη, διότι μὴ ἔχοντες τὰ μέσα καὶ τὰ στοιχεῖα προβαίνομεν εἰς τὴν ἵδρυσιν βιολογικῶν σταθμῶν, δηλαδὴ ὁμοίων ἐκείνων εἰς τῶν ὁποίων τὴν ἵδρυσιν μόλις ἐπ’ ἐσχάτων προέβησαν ἄλλα Κράτη πολὺ περισσότερον προηγμένα ἡμῶν· τόσον δὲ μᾶλλον εἶμαι κατὰ τῆς καθιερώσεως τῆς Ὑπηρεσίας ταύτης, καθόσον τὴν νομίζω καὶ ἀπό τινος ἀπόψεως περιττήν. Ὑπάρχουσι βιολογικοὶ σταθμοὶ παρ’ ἄλλαις Πολιτείαις, αἱ ὁποῖαι καταγίνονται εἰς τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων περὶ τῶν ὁποίων θ’ ἀσχοληθῇ καὶ ἡ παρ’ ἡμῖν συνισταμένη ὑπηρεσία. Δὲν εἶναι δὲ διάφοροι οἱ ὅροι καὶ αἱ συνθῆκαι αἱ ἐκεῖ κρατοῦσαι ὥστε νὰ μὴ χρησιμοποιήσωμεν τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν τῶν Ὑπηρεσιῶν ἐκείνων καὶ παρ’ ἡμῖν. Εἶναι πολὺ εὔκολον, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχουσι βιολογικοὶ σταθμοὶ ἀσχολούμενοι εἰς τὴν βιολογίαν τῶν ἰχθύων, νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ἡμεῖς, ἀφοῦ πρῶτον λάβωμεν μέτρα τινὰ τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον δὲν ἐλάβομεν καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἀξιεπαίνως προνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ διδάγματα τῶν ἐκεῖ μελετῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἱδρύσωμεν ἰδίαν Ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν δεχθῶμεν τοῦτο, ἂν ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῶς ὅμοιαι αἱ συνθῆκαι—ἂν καὶ περὶ τούτου δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην—ἂς ἐξετάσωμεν. Ἔχομεν παρ’ ἡμῖν τοὺς ἐπιστήμονας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ καταγίνωσι διὰ νὰ μᾶς παρουσιάσωσι πορίσματα μελετῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, οὐχὶ τελείως σχετικῶν πρὸς τὴν ἁλιείαν, ἀλλὰ σχετικῶν ἐν γένει πρὸς τὴν ὠκεανογραφίαν καὶ τὰς γενικωτέρας μελέτας ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων; Νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν. Αὐτὸς δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγκάζεται ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ νὰ μὴ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ αὐτοῦ τοῦ βιολογικοῦ σταθμοῦ ἄλλο τι προσὸν παρὰ νὰ ἔχῃ σπουδάσει εἰδικῶς τὴν ὑδροβιολογίαν καὶ ἰδίως τὰς ἐφαρμογὰς αὐτῆς ἐν τῇ ἁλιείᾳ· φράσις ἐντελῶς ἀορίστως καθορίζουσα προσόντα καὶ ἥτις δύναται νὰ περιλάβῃ πάντα ὁ ὁποῖος, ἔστω καὶ ἐπί τινα χρόνον, μετέβῃ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐσπούδασεν ἐπὶ ὀλίγους μῆνας εἰς ζητήματα σχετικά. Τόσον δὲ μᾶλλον προάγομαι εἰς τὴν ἀντίρρησιν κατὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, καθόσον ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 3, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύεται ἄλλος σταθμός, ἰχθυοτροφικὸς τῶν γλυκέων ὑδάτων, περικλυζόμενος ἐπίσης ὑπὸ προσωπικοῦ ἀπαιτοῦντος ἀρκετὰς δαπάνας! Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τόγε νῦν ἔχον τὸ προσωπικὸν τοῦ πρώτου σταθμοῦ, τοῦ βιολογικοῦ θαλασσίου σταθμοῦ, ἀπαρτίζεται ἐκ τριῶν ὑπαλλήλων· γνωρίζετε δὲ πάντες πῶς αὐξάνουσι σταθερῶς· αἱ θέσεις αὗται ἑκάστοτε λόγῳ δῆθεν προκυψασῶν ἐλλείψεων ἢ ἀναγκῶν. Ἤθελον λοιπὸν συστήσει, πρὶν ἢ προβῶμεν καὶ φθάσωμεν εἰς τὸ ὠμέγα αὐτῆς τῆς ἐργασίας πρὸς βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ἁλιείας παρ’ ἡμῖν, νὰ βαδίσωμεν κανονικώτερον, καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ ἄλφα, διότι εἶναι γνωστὸν παρ’ ἡμῖν ὅτι οὔτε εἰς τὸ ἄλφα εὑρισκόμεθα. Ὅτε τοῦτο γνωρίζομεν, νομίζω ὅτι μᾶλλον ἐπιτακτικὴ θὰ ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς μετακλήσεως δύο πρακτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ μᾶς δώσωσιν ὁδηγίας περὶ τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τῶν ἰχθύων εἴτε ἐν ταῖς θαλάσσαις εἴτε ἐν ταῖς λίμναις, ἀφοῦ δ’ ἐκεῖθεν συνεκομίζομεν μαθήματα καὶ ὑποδείξεις ἠδυνάμεθα κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς ἰχθυοτροφικοῦ σταθμοῦ γενικοῦ, καὶ τῶν γλυκέων ὑδάτων καὶ τῶν θαλασσίων, ἐκεῖθεν δέ, ἀφοῦ προαγάγωμεν καὶ τὸν σταθμὸν τοῦτον καὶ βελτιώσωμεν αὐτόν, πειραματισθῶμεν δὲ καὶ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἱδρύσεως τοιούτων σταθμῶν, προβῶμεν πλέον εἰς τὸ ὠμέγα τῆς ἐργασίας αὐτῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἵδρυσις θαλασσίου βιολογικοῦ σταθμοῦ, εἷς ὧν τὴν ἵδρυσιν — τοιούτων σταθμῶν — μόλις ἐπ’ ἐσχάτων προέθησαν καὶ τὰ ἄλλα ἔθνη. Διότι, κ. Βουλευταί, σκέπτομαι ὡς ἑξῆς· τάχα ἔχομεν παρ’ ἡμῖν φυτολογικὸν σταθμὸν πρὸς μελέτην πάντων τῶν ζητημάτων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν φυτολογίαν; Ἢ ἔχομεν ἄλλον σταθμὸν ζωϊκόν, δι’ οὗ νὰ μελετηθῶσι πᾶσαι αἱ περιπτώσεις καὶ πᾶσαι αἱ συνθῆκαι αἱ ζωϊκαί, ὥστε νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἵδρυσιν θαλασσίου βιολογικοῦ σταθμοῦ; Εἶναι δὲ δυνατόν, καὶ ἂν δὲν δεχθῶμεν ὅτι ἡ ἵδρυσις τοιούτων σταθμῶν δύναται νὰ βλάψῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἂν καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πᾶσα δαπάνη ἤδη οὐχὶ ἀπολύτως ἀναγκαία εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς αὐτό, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ ἐπέλθωσιν ἀντίθετα ἀποτελέσματα τῶν σκοπουμένων· διότι, ὅταν ἀναθέσωμεν τὴν ἵδρυσιν τοιούτου σταθμοῦ οὐχὶ εἰς ἐπιστήμονά τινα διακεκριμένον περὶ τοῦ ὁποίου νὰ εἴμεθα πεπεισμένοι ἕνεκα τῶν μελετῶν καὶ τῶν σχετικῶν ἐρευνῶν τῶν ἐπιτελεσθεισῶν ὑπ’ αὐτοῦ προηγουμένως ὅτι θὰ διευθύνῃ μετ’ ἐπιτυχίας, θὰ εὑρεθῶμεν μετ’ ὀλίγον καιρὸν πρὸ ναυαγίου. Ἐκ τοιαύτης δὲ περιπτώσεως μὲ τὰς ἀντιδράσεις τὰς ὁποίας γνωρίζομεν πάντες θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι οἱ καλύτεροι ἐπιστήμονες εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, οἱ κάλλιον γνωρίζοντες, εἶναι οἱ ἁλιεῖς. Μακρὰν τοῦ νὰ θελήσω νὰ ὑποστηρίξω αὐτὰς τὰς ἰδέας καὶ μακρὰν τοῦ νὰ δεχθῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐπιστημονικωτέρου κανονισμοῦ τῆς παρ’ ἡμῖν ἁλιείας, ἤθελον μόνον συστήσει νὰ εἴμεθα φειδωλότεροι εἰς τὴν σύστασιν τοιούτων Ὑπηρεσιῶν καὶ νὰ προβαίνωμεν βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον εἰς τὸ τέλειον.

§111Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος συναδέλφου περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς ἐξ ὅσων ἀντελήφθην· πρῶτον ὅτι εὑρίσκει ὡς πολυτέλειαν τὴν ἵδρυσιν τῶν δύο σταθμῶν περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, δεύτερον ὅτι εἶναι πρόωρον νὰ ἱδρύσωμεν τοιούτους σταθμοὺς καὶ τρίτον ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ζωολογικὸν καὶ ἄλλον τινὰ ἐπιστημονικὸν σταθμόν, εἶναι περιττὸν ν’ ἀποκτήσωμεν τοὺς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§112Σ. ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ. Τέλειον.

§113Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μάλιστα· τέλειον.

§114Σ. ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ. Βιολογικόν.

§115Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Βιολογικὸν καὶ ζωολογικόν.

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν ἔχομεν ζωολογικὸν σταθμόν;

§117Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τέλειον.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἤκουσα καλῶς. Ἀπαντῶ λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι πολυτέλεια τὸ γινόμενον, ἀλλ’ εἶναι ἡ ἀρχή, διὰ νὰ δύναταί τις νὰ προαγάγῃ ἐπιστημονικῶς τὴν ἰχθυολογίαν. Ἄνευ ἐρευνῶν οὐδεμία δύναται νὰ γίνῃ ἐπιστημονικὴ μελέτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίσωμεν ἀσφαλῶς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θ’ ἀγάγωσιν εἰς ἀληθῆ προαγωγὴν τῆς ἁλιείας καὶ ἰχθυολογίας. Ἐνομίσθη ὅτι σπεύδομεν ἡμεῖς, ἐνῷ μόλις τελευταίως τὰ ἄλλα Κράτη ἔκαμον τοιούτους σταθμούς. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν ἀνέμενον, προχείρως δέ, ὅτε ἠγόρευεν ὁ κ. συνάδελφος, παρετήρησα ἓν βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς βοήθειάν μου διὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὸ ὁποῖον ἐγράφη ὑπὸ μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἣν ἔστειλεν ἡ Ἀμερικὴ ἵνα περιοδεύσῃ πᾶσαν τὴν Εὐρώπην καὶ συντάξῃ ἔκθεσιν περὶ τῶν ἰχθυολογικῶν καὶ βιολογικῶν σταθμῶν τῶν λειτουργούντων ἐν Εὐρώπῃ. Τὸ βιβλίον τοῦτο ἐξεδόθη τῷ 1910, προχείρως δ’ ἔρριψα τὰ ὄμματά μου καὶ εἶδον ὅτι ἐν Ἰταλίᾳ ἱδρύθη ὁ ὑδροβιολογικὸς σταθμὸς ἐν ἔτει 1872, ἐν Γαλλίᾳ τῷ 1859, ἐν Ῥωσίᾳ τῷ 1880.

§119Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Βιολογικοὶ σταθμοί;

§120Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βιολογικοί, καθαρῶς βιολογικοί, καὶ δύνασθε νὰ ἴδητε ὅτι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι σᾶς ἐδόθησαν δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς· τὸ βιβλίον θέτω εἰς τὴν διάθεσίν σας. Βλέπετε ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἡμεῖς ἐβραδύναμεν, ὅτε τὰ Κράτη τὰ ἄλλα ἤρχισαν τῷ 1852 καὶ τῷ 1880. Σημειώσατε δ’ ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ἐνέργεια πρὸς προαγωγὴν τῆς ἰχθυοτροφίας καὶ νὰ διαγραφῇ ἓν ἐπιστημονικὸν σχέδιον ἐνεργείας, ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ἐν Ἑλλάδι τίποτε, κατεφύγομεν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου εἶναι τοσοῦτο προηγμένη ἡ τέχνη τῆς ἰχθυοτροφίας καὶ τῆς ἁλιείας, ὥστε κατ’ αὐτὸ τὸ βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἔχω πρόχειρον ἐνταῦθα, ἡ Γερμανία ἀπέστειλεν εἰς τὸν ἰχθυολογικὸν σταθμὸν τῆς Νεαπόλεως 630 μαθητὰς διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶσι καὶ προαγάγωσιν ἐν Γερμανίᾳ τὴν Ἐπιστήμην, ἡ Ῥωσία ἀπέστειλεν 163 μαθητάς, ἡ Ἀγγλία 153, ἡ Αὐστρία 119, ἡ Ἀμερικὴ 111, ἡ Ὁλλανδία 72, ἡ Ἑλβετία 76, ἡ Γαλλία 4, ἡ Ῥουμανία 7 καὶ ἡ Βουλγαρία 2. Ἐξ Ἑλλάδος ὅμως οὐδεὶς ἀπολύτως μέχρι τοῦ 1912 εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς τὸν σταθμὸν τοῦτον καὶ ὀφείλω νὰ τονίσω τοῦτο, διότι ὑπάρχει ἀντίθετός τις πληροφορία, ὅτι τάχα ὑπῆρχεν Ἕλλην ὁ ὁποῖος εἶχε σπουδάσει πρὸ ἐτῶν ἐκεῖ. Ἐστάλη ἐκεῖ τῷ 1912, ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, διδάκτωρ τις τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ὅστις ἐπεδόθη εἰς μελέτας ἐν τῷ βιολογικῷ σταθμῷ ἐκεῖ, ἐπεσκέφθη δὲ μετὰ ταῦτα καὶ ἄλλους βιολογικοὺς σταθμοὺς τῆς Ἑσπερίας· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι ὁ σταλεὶς εἶναι ἀπὸ τοῦδε ἁρμόδιος νὰ διευθύνῃ τὴν ὅλην παρ’ ἡμῖν Ὑπηρεσίαν. Ἀπετάθημεν λοιπὸν πρὸς τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐζητήσαμεν ἕνα τῶν ἀρίστων της ἰχθυολόγων, ἡ δὲ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις μετά τινος δυσκολίας ἔστερξεν εἰς τὴν ἀπομάκρυνσίν του, διότι, ὡς ἔλεγεν, ἀφηροῦμεν τὸν καλύτερον τῶν ἰχθυολόγων της, διὸ καὶ ῥητῶς ἠξίωσε νὰ τεθῇ ὅρος ὅτι, ἐὰν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις τὸν χρειασθῇ, θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐπί τινας μῆνας. Αὐτός, Κύριοι, ὑπέδειξε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ μετακαλέσωμεν καὶ πρακτικούς, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 4 ὁμιλεῖ καὶ περὶ μετακλήσεως πρακτικοῦ ἰχθυοτρόφου. Οἱ δύο σταθμοί, Κύριοι, θὰ εἶναι ἐντελῶς κεχωρισμένοι, διότι ὁ μὲν εἷς εἶναι διὰ τὴν μελέτην τῆς θαλάσσης, ὁ δὲ ἄλλος εἶναι πρὸς πλουτισμὸν τῶν λιμνῶν. Αὐτὸ γίνεται ἁπανταχοῦ κατὰ τὰ δεδομένα τῆς Ἐπιστήμης· διὰ τρόπου τεχνητῆς γονιμοποιήσεως εἷς μέγας ἀριθμὸς ἐκ τοῦ γόνου τῶν ἰχθύων χάνεται ἐκ διαφόρων λόγων, ὁ συνηθέστερος τῶν ὁποίων εἶναι ἡ κατακάλυψις ἐκ τοῦ σωροῦ τῆς ἰλύος· διὸ ἐσκέφθησαν νὰ προκαλῶσι τεχνητὰς γονιμοποιήσεις καὶ τὰ γεννώμενα μικρὰ ἰχθύδια νὰ ῥίπτωσιν εἰς τὰς λίμνας, ἵνα γίνηται μέγας πλουτισμὸς τούτων. Ἦτο δὲ ἀπαραίτητον νὰ προνοήσωμεν καὶ ἡμεῖς περὶ αὐτοῦ, διότι ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν λίμνας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δώσωσι προσόδους μεγάλας. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει πάντα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ Ἰταλὸς ἰχθυολόγος, ὁ ὁποῖος μετεκλήθη καὶ ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀμερικῆς, διωργάνωσε πολλοὺς σταθμοὺς καὶ ἔδωκε τὴν κατεύθυνσιν εἰς πολλὰ τοιαῦτα ἔργα. Πρόκειται περὶ ἀναγκαιοτάτης δαπάνης, ἡ ὁποία θ’ ἀποδώσῃ καρποὺς εἰς τὸ λίαν προσεχὲς μέλλον· δὲν ἦτο δὲ δίκαιον, ἀφοῦ πάντα τὰ Κράτη, καὶ ἡ Ῥουμανία καὶ ἡ Βουλγαρία, ἔχουσι σταθμούς, ἡμεῖς νὰ μένωμεν ὀπίσω καὶ νὰ νομίζωμεν ὅτι πᾶσα πρόοδος εἶναι καὶ νεωτερισμὸς πολυτελής.

§121Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι εὔκολον νὰ μᾶς λέγωσιν ὅτι εἴμεθα κατὰ τῶν νεωτερισμῶν, ὅταν δὲν θέλωμεν νὰ μεταφυτευθῶσι νεωτερισμοὶ οἵτινες δὲν ἔχουσιν ἀσφαλῆ τὴν ἐπιτυχίαν παρ’ ἡμῖν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι εὔκολον νὰ κατηγορώμεθα ὅτι εἴμεθα κατὰ τῶν νεωτερισμῶν καὶ ὅτι εἴμεθα ὀπισθοδρομικοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μᾶς ἀνέφερε κατὰ ποῖον πρακτικὸν τρόπον ἠδυνήθησαν τὰ ἄλλα Κράτη νὰ ἐπιμεληθῶσι τῶν βιολογικῶν καὶ ἰχθυολογικῶν σταθμῶν· νομίζω ὅτι δὲν κωλύει τι καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ν’ ἀποστείλῃ 5 ἕως 20 μαθητὰς εἰς βιολογικοὺς σταθμοὺς πλήρεις, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς οὐδέποτε θ’ ἀποκτήσωμεν ἐν Ἑλλάδι, νὰ μαθητεύσωσιν ἐκεῖ καὶ ἐπανερχόμενοι ἐδῶ νὰ μᾶς διδάξωσι τὸν τρόπον τῆς ἁλιείας, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπαιτεῖ ἤδη καὶ μεταφυσικὰς γνώσεις, αὐτὸς δ’ οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νομίζω ὅτι ὑπέδειξε τὴν ἰδέαν ἣν ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία. Εἶμαι κατὰ τῶν νεωτερισμῶν μόνον ὅταν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως θεσμῶν πολυτελῶν, τῶν ὁποίων ἐκ τῶν προτέρων δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν τ’ ἀποτελέσματα. Σταθμὸς ἰχθυολογικὸς διευθυνόμενος παρ’ Ἕλληνος μεταβάντος καὶ σπουδάσαντος ἐπὶ ἑξάμηνον ἔξω ἐν Σχολῇ εἰς τίποτε δὲν δύναται νὰ μᾶς ὠφελήσῃ.

§122Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ διευθύνηται ὑπὸ τοῦ τμηματάρχου, ὅστις εἶναι Ἰταλός· δὲν σᾶς ἀποκρύπτω δὲ ὅτι προσπαθῶ νὰ τὸν κρατήσω ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Θὰ γίνῃ ἐξέτασις ἰχθυολογικὴ ἐπὶ τοῦ Ὠκεανοῦ τοῦ βρέχοντος τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος.

§123ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί θέλετε νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὴν γνώμην τοῦ μετακληθέντος Ἰταλοῦ;

§124Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ν’ ἀκολουθῶμεν πᾶσαν γνώμην τῶν ἑκάστοτε μετακαλουμένων, ἀλλὰ νὰ μελετῶμεν πρῶτον τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας τὰς ἐγχωρίους, διότι τότε ἱδρύομεν τὰς ἀσφαλεστέρας Ὑπηρεσίας, καὶ ἂς φαινώμεθα ὁσονδήποτε ὀπισθοδρομικοὶ εἰς τὰς ἰδέας μας.

§125Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ γίνῃ μία ἀρχή, καὶ ταύτην τὸ φυσικώτερον εἶναι ὅτι πρέπει νὰ τὴν ὑποδείξῃ εἰδικός τις, καθόσον ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν πῶς πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἡ καλλιέργεια, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, καίτοι δὲν εἶναι ἀκριβολόγος, τῆς ὑπογείου θαλάσσης, διότι τῆς ἐπιφανείας ἐγένετο ὑπὸ τῆς ναυτιλίας κατὰ τρόπον πλουτοφόρον καὶ ἐπιδεικνύοντα τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀνὰ τὰς Ἠπείρους πάσας, προκειμένου περὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς θαλάσσης ὡς πρὸς τὴν ζωϊκὴν ὕλην ἡ ὁποία κατοικεῖ ἐν αὐτῇ. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι, τοὐλάχιστον ἐν ταῖς ἐπισήμοις στατιστικαῖς, οὐδαμῶς φέρεται ἡ Ἑλλάς, ἐνῷ εἶναι πασίγνωστον ὅτι εἶναι χώρα ἡ ὁποία περιβάλλεται ὑπὸ τόσων θαλασσῶν καὶ ἔχει τόσην ἀπειρίαν κόλπων καὶ τὰ μεγαλύτερα κατ’ ἀριθμὸν τοὐλάχιστον ἰχθυοτροφεῖα καὶ λιμνοθαλάσσας ἀφ’ ὅσας ὑπάρχουσιν ἐν ἁπάσῃ τῇ Μεσογείῳ, παρ’ ὅλα δὲ ταῦτα ὑποφέρει ἀπὸ σπάνιν ἰχθύων. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν συντήρησιν πρὸ παντὸς τῶν ἰχθύων, δὲν εἶναι δ’ αὕτη μόνον τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος καὶ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Μέχρι τοῦδε ἔχομεν δύο τρόπους καταστροφῆς, τὴν δυναμίτιδα καὶ τὰ ἁλιευτικὰ σκάφη, τὶς ἀνεμότρατες αἵτινες προξενοῦσι τοιαύτην καταστροφήν, ὥστε, ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα περιοριστικά, θὰ ἐπέλθῃ πλήρης καταστροφή. Διὰ ταῦτα δὲ καὶ ἁπλῆ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις ἤθελεν ἐπιφέρει τὴν πρόληψιν τῆς καταστροφῆς τοὐλάχιστον τοῦ γόνου τῶν ἰχθύων. Προκειμένου περὶ τῆς ἁλιείας βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διάφορος ἀρχὴ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχῃ πολυτέλειάν τινα δαπανῶν, ἀλλ’ ὡς ὀρθὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀλλέως. Ἔχομεν ἀνάγκην βιολογικοῦ σταθμοῦ, διότι δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μελέτας γενομένας ἐν ἄλλαις Κράτεσι, προκειμένου κυρίως περὶ τῶν ἰχθυοτροφείων, διότι ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν ἢ ἓν μόνον ἐκ τῶν στοιχείων ἅτινα ἀλλαχοῦ ἀποτελοῦσι τὴν ἁλιείαν. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις τῶν ὅρων, ἐν τῇ γλώσσῃ ἐν ᾗ ὑπάρχουσιν. Ἡ ἁλιεία διαιρεῖται εἰς μεγάλην καὶ μικράν. Μεγάλην ἁλιείαν δὲν ἔχομεν ἢ εἰς ἀπομεμακρυσμένα μέρη. Ἡ μικρὰ διαιρεῖται εἰς ἁλιείαν τῶν ἀκτῶν καὶ εἰς ἁλιείαν πέρα τῶν ἀκτῶν. Τὴν τελευταίαν πάλιν δὲν ἔχομεν. Ἑπομένως διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς ὅρους δὲν ἔχομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τίποτε. Ἀντιθέτως ἔχομεν κατὰ κανόνα κάτι τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουσιν οἱ Εὐρωπαῖοι, τὰ ἰχθυοτροφεῖα καὶ τὰς λιμνοθαλάσσας, ἐφ’ ὧν χρειάζεται μελέτη ἀνδρὸς εἰδικοῦ, ἰχθυολόγου, διότι ἄνευ τοιούτου εἰς οὐδὲν συμπέρασμα δυνάμεθα νὰ προβῶμεν. Ἑπομένως ἡ μελέτη τῶν ἰχθυοτροφείων καὶ τῶν λιμνοθαλασσῶν πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ πρώτη τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μελέτη εἶναι καθαρῶς διοικητικὸν μέτρον. Καθημερινῶς μεταβαίνουσιν ὁ Ἰταλὸς μετὰ τοῦ Ἕλληνος πρὸς μελέτην.

§127Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα θὰ μᾶς δώσωσι τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν ἰχθύων, τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ὄχι ἡ ἐπιτόπιος κατανάλωσις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξαγωγή, ἡ ὁποία σήμερον φαίνεται ὅτι δὲν γίνεται, ἀλλ’ ἐν τῇ πραγματικότητι γίνεται κατὰ μεγάλην κλίμακα. Ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον δὲν ἔχετε ἕνα κατάλογον ἢ στατιστικήν, ὁ λόγος ὅμως δι’ ὃν οἱ ἰχθύες σπανίζουσιν ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς ἀγοραῖς εἶναι ἡ μεγάλη ἐξαγωγὴ ἡ ὁποία γίνεται· διότι πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης ζητοῦνται, διότι αἱ τιμαὶ εἶναι ὑψηλαὶ καὶ ἑπομένως τὰ ἔξοδα τῆς συσκευῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπερβολικά, καλύπτονται ἀπὸ τὰς τιμὰς τῆς πωλήσεως. Ἑπομένως, ὅταν θὰ πλουτίσωμεν τὰ ἰχθυοτροφεῖα, ὥστε νὰ εἶναι παραγωγικά, δεκαπλασίως θὰ ἐπαρκέσωμεν ὄχι μόνον εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν νωπῶν ἰχθύων, ἀλλὰ θὰ διαμορφώσωμεν καὶ μίαν βιομηχανίαν συντηρουμένων ἰχθύων ὄχι διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν παρεσκευασμένων ἰχθύων, ἀλλὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἰχθύων παρεσκευασμένων δι’ ὀλίγιστον χρονικὸν σημεῖον, ὅπως εἶναι ἰδίως οἱ ἐλαφρῶς καπνισμένοι ἰχθύες, οἵτινες γίνονται ἀφορμὴ οὐχὶ μόνον μιᾶς μεγάλης ἐμπορίας, ἀλλὰ καὶ καταπληκτικῆς βιομηχανίας. Ἑπομένως ἔχομεν σήμερον αὐτὸ κυρίως νὰ ἐξετάσωμεν, τὸ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πλουτίσωμεν τὰ ἰχθυοτροφεῖά μας κατὰ τρόπον ὥστε ν’ ἀποδώσωσι πάντα ἐκεῖνα τὰ ποσὰ τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην οὐχὶ μόνον διὰ τὴν κατανάλωσιν ἀλλὰ κυρίως διὰ τὴν ἐξαγωγήν. Εἶχον τὴν τιμὴν ἄλλοτε ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω τοὺς κολοσσιαίους ἀριθμοὺς οὓς ἐκπροσωπεῖ ἡ ἰχθυοτροφία ἐν τοῖς διαφόροις Κράτεσιν. Ἂς ἀναλογισθῶμεν ὅτι 200.000.000 φράγκων ἐκπροσωπεῖ ἡ ἰχθυοτροφία τῶν Σκανδιναυικῶν Κρατῶν, 100.000.000 κατὰ μέσον ὅρον ἡ Γαλλία, 300.000.000 ἡ Γερμανία, 500.000.000 ἡ Ἀμερική, 28.000.000 ἡ Ῥωσία· σημειώσατε δ’ ὅτι ἡ Ῥωσία ἔρχεται εἰς τὸ ἐμπόριον οὐχὶ μόνον ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἰχθύος τοῦ πρὸς κατανάλωσιν, ἀλλὰ καὶ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα παράγονται ἐν αὐτῇ. Ἐπίσης ὑπάρχουσι λόγοι κλιματολογικοὶ τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀλλαχοῦ, λόγῳ δὲ τῶν λόγων αὐτῶν ἡ Ῥωσία ἐμφανίζεται ὡς κατ’ ἐξοχὴν ἰχθυολογικὸς τόπος. Ἐπίσης ἡ Ῥουμανία ἔχει μίαν καταπληκτικὴν παραγωγὴν ἰχθύων, οἵτινες ἔρχονται ἀπὸ τὰς πλημμύρας τοῦ Δουνάβεως, ὥστε οὐχὶ μόνον ἐξάγονται καταπληκτικὰ ποσά, ἀλλὰ καὶ περίσσεια ὑπάρχει, ἥτις χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν λίπανσιν τῶν ἀγρῶν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς τίθεται τίθεται πολὺ ὀρθῶς, διότι ἔχομεν ἀνάγκην ἑνὸς βιολογικοῦ σταθμοῦ. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦ βιολογικοῦ σταθμοῦ τὸν ὁποῖον ἱδρύει τὸ νομοσχέδιον φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ἑνωθῇ μὲ τὸν πρῶτον βιολογικὸν σταθμόν, διότι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἐγκατάστασις ἑνὸς σταθμοῦ ἐν μέρει εἰς τὸ ὁποῖον νὰ χύνηται εἷς ποταμός. Ἑπομένως γίνεται καὶ συνταύτισις τῶν δαπανῶν καὶ τ’ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι τὰ αὐτά. Ἐν μικρογραφίᾳ τοιοῦτοι ποταμοὶ ὑπάρχουσι πανταχοῦ. Ἂς ἀφήσωμεν τὸν Ἀλφειόν, ὅπου δύνασθε ἐξαίρετα νὰ ἐγκαταστήσητε ἕνα βιολογικὸν σταθμὸν ταυτοχρόνως καὶ τῶν γλυκέων ὑδάτων καὶ τῶν ὑφαλμύρων καὶ τῆς ἀνοικτῆς θαλάσσης. Ἐὰν θελήσητε νὰ πλουτίσητε τὴν ἰχθυοτροφίαν τῆς ἀνοικτῆς θαλάσσης, εἶναι ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχητε ἀνάγκην καὶ τῆς συμμετοχῆς, ὡς κάλλιστα καὶ ὑμεῖς τὸ γνωρίζετε, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ σας ἐκθέσει, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ πάντα ἐκεῖνα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι πολύτιμα, χάρτας κλπ., τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ὑποδεικνύωσι τὰ διάφορα ῥεύματα τῶν ἰχθύων καὶ τὰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας ταῦτα διέρχονται, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἁλιεία μεγάλων ποσῶν καὶ νὰ μὴ διαφεύγωσι τὰ περισσότερα, ὅπως συμβαίνει σήμερον. Ὅπως ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης ὑπάρχει χρυσός, τὸν ὁποῖον συλλέγει ἡ ναυτιλία, οὕτω καὶ κάτωθι αὐτῆς ὑπάρχει χρυσός, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ συλλέγῃ ἡ ἁλιεία. Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, διότι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται εἶναι τὰ πρωτόγονα μέσα. Ἂν ῥίψῃ τις ἓν βλέμμα εἰς τὰ ἁλιευτικὰ μέσα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται οἱ Ἕλληνες ἁλιεῖς, θὰ ἴδῃ ὅτι ταῦτα εἶναι τὰ στοιχειώδη, τὰ πανάρχαια, τὰ τῆς προϊστορικῆς ἐποχῆς· θὰ ἴδῃ ὅτι ταῦτα εἶναι τοσοῦτον ἀτέχνως κατεσκευασμένα, ὥστε οὐ μόνον δὲν παρέχουσι μεγαλυτέραν ποσότητα προϊόντων, ἀλλὰ γίνονται καταστρεπτικὰ διὰ τὸν γόνον, ὅπως εἶναι αἱ ἀνεμότρατες, περὶ τῶν ὁποίων ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε καμμίαν μέριμναν. Ἐν τοῖς ἰχθυοτροφείοις τῶν λιμνοθαλασσῶν, ἐκτὸς τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσωσιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν προπαρασκευαστικήν, ἔχουσι καὶ ἓν ἄλλο προϊόν, τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ ἐμφανίζεται ἐν τῇ στατιστικῇ, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀποτελεῖ τὸν μόνον πόρον ὁ ὁποῖος ἐξάγεται ἐκ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι τὸ αὐγοτάραχον, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἐκ μόνης τῆς Ἑλλάδος. Ἐντούτοις οὐδαμοῦ ἐμφαίνεται. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς ποίαν τιμὴν πωλεῖται ἐξ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ λόγου, διότι ἐξάγουσιν ἀπὸ τοὺς ἰχθῦς τὸ αὐγοτάραχον καὶ κατόπιν τοὺς ἀποστέλλουσιν εἰς Ἰταλίαν, ὅπου ἡ κατανάλωσις εὑρίσκει ἔδαφος. Ἐν Ἑλλάδι τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι ὁ κόσμος δὲν δίδει προσοχήν. Ἑπομένως καὶ ἐν τούτῳ πρέπει νὰ δοθῇ μία πολὺ μεγάλη προσοχή, διότι θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἰχθὺς ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀφαιροῦμεν τὸ αὐγοτάραχον νὰ παρασκευάζηται ὑπὸ ἄλλην μορφὴν καὶ νὰ χρησιμοποιῆται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, χωρὶς νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν ἀποστέλλωμεν εἰς τιμὰς πολὺ χαμηλάς, ὅπως ἀποστέλλεται σήμερον εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ εἷς μόνον σταθμὸς πρὸς ἀποφυγὴν δαπανῶν καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν πρακτικῶς, διότι ὑπάρχουσι μέρη ὅπου συνταυτίζεται καὶ ἡ θάλασσα μετὰ τῶν γλυκέων ὑδάτων.

§128Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε γνώμην τῆς Ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω καὶ πάλιν μήπως τοῦτο εἶναι δυνατόν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις ὑπαρχόντων δικαιωμάτων κυριότητος καὶ προτιμήσεως ἐπὶ μεταλλείων, ὀρυχείων καὶ λατομείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον). Αἱ τροπολογίαι θὰ μείνωσι διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΙΘʹ (3819) τοῦ 1911 περὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς Ὑπηρεσίας τῶν δασῶν». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§130Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ σταθμοῦ Βυτίνης ἀντὶ τῶν κεκανονισμένων διὰ τοὺς δασάρχας ὁδοιπορικῶν ἐξόδων χορηγοῦνται δραχμαὶ 40 ἄνευ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ δικαστικῶν τελῶν καὶ μεταφραστικοῦ γραφείου ἐν Σάμῳ»). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πωλήσεως ἀχρήστων ἀρχαίων».

§132Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται δήλωσις ῥητὴ ὅτι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἐκποίησιν τὰ τοῦ νομισματικοῦ Μουσείου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐλαττώσεως τῆς μισθώσεως τῶν φόρων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν δήμων κατὰ τὸ ἔτος 1914». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§134Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό· δι’ αὐτοῦ λῃστεύεται ὁ δῆμος Πειραιῶς. (Διαμαρτυρίαι).

§135Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη νόμου ἔρχεται κατόπιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον ἀπεσύρθη καὶ βεβαίως διὰ ν’ ἀποσυρθῇ εἶχε καὶ ἕνα λόγον, ὁ λόγος δ’ εἶναι προφανὴς ἐκ τῆς προτάσεως. Ἀναμφισβητήτως πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχει τι τὸ ἀντισυνταγματικόν, διότι θέτομεν τὴν χεῖρα εἰς τὴν δημοτικὴν διοίκησιν. Πρόκειται νὰ ὁρίσωμεν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ὀφειλομένης μειώσεως μισθώματος ὀφειλομένου πρὸς τοὺς δήμους. Ἀλλ’ ἐν τίνι δικαιώματι ἐπιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ τοιούτου νομοσχεδίου καὶ καταργεῖ τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων καὶ τὴν αὐτοτέλειαν τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν, ἐνῷ μάλιστα τὴν ἀναγνωρίζει καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων; Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ.

§136Λ. ΝΑΚΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως· πρέπει νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§137ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς Ἀρκαδίας, δηλαδὴ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τῆς προτάσεως τοῦ νόμου διότι θίγει κεκτημένα δικαιώματα τῶν δήμων, δύναμαι ν’ ἀντιτάξω ἐκεῖνα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀντετάχθησαν καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν. Οὐδὲν θίγεται, διότι ἡ προκειμένη πρότασις νόμου, ἡ ὁποία συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρότερον εἰσαχθέντος σχεδίου νόμου, οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ καθιερώνῃ διαδικασίαν ἡ ὁποία καταλύει ἐκ δεδικαιολογημένης αἰτίας μίσθωσιν. Δὲν ἔρχεται ὁ νόμος αὐτομάτως νὰ ἐκθέσῃ ἕν μέρος τοῦ μισθώματος, ἀλλ’ ὁρίζει ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις διὰ τὴν ὁποίαν δικαιολογεῖται μείωσις τοῦ μισθώματος, καὶ ἡ μείωσις δικαιολογεῖται ἐφ’ ὅσον ἀποδειχθῇ τοῦτο καὶ γίνῃ ἡ διαδικασία ἡ ὁποία προστατεύει τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου, καὶ ἐφ’ ὅσον ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία ἐκτελεσθῇ, δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐνδεχομένη μείωσις τοῦ μισθώματος. Δὲν δύναται ἑπομένως ὁ νόμος νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δημευτικὸς θίγων τὰ δικιώματα τρίτου, διότι οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ ὁρίζῃ διαδικασίαν ἡ ὁποία τείνει εἰς ἐνδεχομένας μειώσεις, διαδικασίαν ἀσφαλίζουσαν τὰ δικαιώματα τῶν συμβαλλομένων.

§138Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν πρώτοις αὐτὴ ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία μοιραίως θ’ ἀγάγῃ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ μισθώματος, ἀποδεικνύει ὅτι ἀναμφισβητήτως πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἢ ὡς δημευτικόν, διότι τὸ μίσθωμα τοῦτο εἶναι κεκτημένον δυνάμει συναλλάγματος συνομολογηθέντος μεταξὺ τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ τῆς κοινότητος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ μείωσις αὕτη δὲν θ’ ἀποτελέσῃ δήμευσιν, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μειώσεως; Αὐτὸ ἀπειλεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι διὰ μιᾶς γνωμοδοτήσεως Ἐπιτροπῆς ἐντελῶς ἀλλοτρίας πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας ἐρχόμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ, ὑπεδείχθη κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος καὶ ἀποσυρθέντος. Ὑπεδείχθη νὰ κληθῶσι τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ συμβούλια ἵνα ἀποφανθῶσι περὶ τῶν τυχὸν ὑποβεβλημένων αἰτήσεων τῶν ἐνοικιαστῶν, ν’ ἀποφανθῶσι, μὴ λαμβάνοντα ὑπ’ ὄψιν τὴν ῥήτραν ἡ ὁποία τυχὸν περιελήφθη ἐν τοῖς μισθωτηρίοις, ὅτι πᾶσα τυχὸν ὑπέρογκος βλάβη τοῦ ἐνοικιαστοῦ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Τότε τὰ συμβούλια θὰ κρίνωσιν ἂν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ δεχθῶσι τὴν μείωσιν. Κατόπιν ὅμως τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ μείωσις δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητος θὰ δύνανται αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν ὅτι ἀδικοῦνται νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὴν δικαστικὴν Ἀρχήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ λύσις ἡ ὁποία δὲν θίγει τὰ συμφέροντα οὔτε τῶν κοινοτήτων οὔτε τῶν ἐνοικιαστῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἡ ὀρθοτέρα καὶ ἡ ὁποία δὲν θίγει τὴν αὐτοτέλειαν τῆς διαχειρίσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων.

§139ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο. Βεβαίως ἡ Βουλὴ προκειμένου νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν νόμου δὲν ἔχει κώλυμα ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ δικαιολογήσω τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς προκειμένης προτάσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέχει διόλου τὸ κῦρός της· ἐδήλωσε μόνον ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ψηφίσῃ ἄνευ ἀντιδράσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀρκεῖ νὰ μὴ προχωρήσῃ, ἀλλὰ νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ ὁρίου τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Καὶ ἀκόμη αὐστηρότερον διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς ἂν ἐψηφίζετο, θὰ ἤμεθα εὐχαριστημένοι, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ παράσχῃ τὸ κῦρός της.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασιν νόμου ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συνταγματικότητος αὐτῆς, εἶμαι δ’ ἠναγκασμένος εἰς τοῦτο, ὄχι μόνον διότι αὕτη ἔρχεται εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι ἔρχεται ὡς πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπογράψει, οὐδέποτε δὲ οὔτε ἐγὼ οὔτε οἱ ἕτεροι συνάδελφοι οἱ ὑπογράψαντες αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου θὰ ὑπεγράφομεν πρότασιν ἀντισυνταγματικήν. Καὶ ἡ πρότασις νόμου προσεβλήθη ὡς ἀντισυνταγματικὴ ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως· ταύτην τὴν ἑσπέραν ὑπὸ τοῦ σεβαστοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας κ. Δ. Ῥάλλη προσεβλήθη διότι προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα, ἐν ἄλλῃ δὲ προηγουμένῃ συζητήσει ὅτι συνιστᾶται Ἐπιτροπὴ δικαστικὴ ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ πρώτου, ὅτι προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα. Θὰ ἤρκει ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προβαλλομένην ταύτην ἀντισυνταγματικότητα νὰ παρατηρήσω τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν προστατεύει ἄλλα δικαιώματα κεκτημένα εἰμὴ μόνον ἓν καὶ ὡρισμένον δικαίωμα, τὸ τῆς ἰδιοκτησίας· δὲν προστατεύει ἐνοχικὰ δικαιώματα κεκτημένα καὶ ἑπομένως πᾶς νόμος ὁ ὁποῖος θίγει τὰ ἐνοχικὰ δικαιώματα δὲν ἀντίκειται καθόλου εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ δύναται ἡ νομοθεσία νὰ μεταβάλλῃ αὐτὰ τὰ ἐνοχικὰ δικαιώματα. Θὰ ἤρκει νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν νόμους τοὺς ὁποίους ἐψήφισε περὶ μειώσεως τῶν τόκων. Καὶ ἐν τῇ προηγουμένῃ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ ἐψηφίσθη νόμος καθ’ ὃν μειοῦται ὁ τόκος, ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ ἡ προκειμένη πρότασις οὐδὲ κἂν ἐνοχικόν τι δικαίωμα προσβάλλει. Ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου; Εἶναι αὕτη, ὅτι ἕνεκεν ἐκτάκτου περιστατικοῦ ἐπῆλθέ τι τὸ ὁποῖον ἐπήνεγκε ζημίας εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, ἐμείωσε τοὺς φόρους καὶ θὰ εἴπω τίς πρέπει νὰ ὑποστῇ τὴν μείωσιν. Τίς θὰ ὑφίστατο τὴν μείωσιν, ἂν δὲν συνέπιπτεν ἡ ἐνοικίασις ἐν τῷ μεταξύ; Δὲν θὰ τὴν ὑφίστατο ὁ δῆμος ἢ ἡ κοινότης; Δὲν θὰ τὴν ὑφίστατο ὁ δῆμος ἢ ἡ κοινότης, ἂν δὲν εἶχε παρεμπέσει ὁ ἐνοικιαστής; Καὶ ἂν οἱ δῆμοι καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ δὲν ἔκαμον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ὤφειλον νὰ κάμωσιν, ὅτι, ἂν ἐξ ἀνωτέρας βίας προέλθῃ ζημία, ταύτην θὰ ὑφίστανται οἱ ἐνοικιασταί, ἴσως θὰ ἤρκει ὁ ὑφιστάμενος νόμος, ἀλλὰ διότι συνήθως θέτουσι τοιαύτας ῥήτρας δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ προστατευθῶσι.

§141Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰσέρχονται οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν φόρων ἐντὸς τῆς αἰθούσης· αὐτὸν τὸν ἐξευτελισμὸν δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀνέχησθε.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Βουλευτά.

§143Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ μὴ παρακαλῆτε, ἀλλὰ νὰ διατάξητε νὰ τὸν ἐκβάλωσι τῆς αἰθούσης.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι κανείς.

§145Λ. ΝΑΚΟΣ. Τὸν εἶδον ἰδίοις ὄμμασι.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χωρὶς νὰ ταράττησθε· ἂν εἶναι εἰς τοὺς διαδρόμους, δὲν γνωρίζω. Δὲν ἐπηρεάζεται ἄλλως κανεὶς ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ τῆς παρουσίας του.

§147Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὐδὲν ἄλλο ζητεῖται διὰ τοῦ νόμου τούτου εἰμὴ αὐτὸ καὶ μόνον, νὰ ἐπανέρχηται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, ὅτι ἐν περιπτώσει ἀνωτέρας βίας τὴν ζημίαν πρέπει νὰ ὑποστῇ ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει κατὰ δικαίωμα ὁ φόρος, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ δῆμος ἢ ἡ κοινότης. Ὑποστηρίζω ὅτι διὰ τὴν συνταγματικότητα τοῦ νόμου θὰ ἤρκει ὅτι πρόκειται περὶ ἐνοχικοῦ δικαιώματος. Ἡ δευτέρα ἀντισυνταγματικότης εἶναι ὅτι ὑφίσταται ἔκτακτος Ἐπιτροπή· καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν πρόκειται νὰ δικάσῃ, ἀλλὰ νὰ ὁρίσῃ τὸ ποσοστὸν τοῦ μειωτέου φόρου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀπὸ συνταγματικῆς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως ἡ πρότασις νόμου αὕτη πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§148Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὀνόματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Πειραιῶς ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νόμου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησαν οἱ κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀδικίαν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἀντέταξεν ὅτι διὰ τοῦ νόμου ὁρίζεται μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θ’ ἀποφασίσῃ· ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ὡρισμέναι Ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἔχωσι γνώμην ἐπ’ αὐτῶν· ἀπεδείχθησαν αὗται ἀκατάλληλοι καὶ πρέπει νὰ τὰς ἀντικαταστήσωμεν μὲ μίαν Ἐπιτροπήν; Ὑπάρχουσι νόμοι καθορίζοντες πῶς χαρίζονται οἱ φόροι καὶ ἐλαφρύνονται οἱ τυχὸν ἀδικηθέντες. Μήπως ἐβεβαιώθημεν ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ ὑπέστησαν ζημίαν; Καὶ διατί ν’ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ μίαν πρότασιν νόμου ἥτις φέρει τὸν τύπον τῆς ἀντισυνταγματικότητος καὶ ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ ἐπιβληθῇ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καθόλου συντελεστικὸς καὶ ἐποικοδομητικὸς διὰ τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὑπάρχει νόμιμος τρόπος καθ’ ὃν θὰ τοῖς ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον καὶ διαμαρτύρομαι καὶ πάλιν ἐξ ὀνόματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Πειραιῶς διὰ τὴν ἀδικίαν ἡ ὁποία θὰ προσγίνῃ εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς.

§149Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐν ποίῳ ἄρθρῳ εἴμεθα;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 3.

§151Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμήν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑπογράψω τὴν συζητουμένην πρότασιν νόμου μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ὡς Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ ἑπομένως ὡς ἀντιπροσωπεύων τὸν Πειραιᾶ. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἀφορᾷ εἰς μόνον τὸν Πειραιᾶ, ἀλλ’ εἰς ἅπαν τὸ Κράτος, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τι τὸ ἀντικανονικὸν τὴν ἑσπέραν ταύτην, τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ συμπολίτου μου. Νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ λῃστρικὸν καὶ μάλιστα ὑπὸ κυβερνητικοῦ Βουλευτοῦ, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ ῥίπτωνται τοιοῦτοι ὑπαινιγμοὶ κατὰ τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐγένετο. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀντικανονικὸν τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου Πειραιῶς γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς κατά τι καλύτερον τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος νὰ τὰ προστατεύσωμεν. Διὰ τῆς προτάσεως νόμου δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο εἰμὴ ἀπόδοσιν δικαιοσύνης πρὸς τοὺς ἐκ τῆς ἀπροσδοκήτου ἐκρήξεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ζημιωθέντας· ἂν δὲ ὁ κύριος συνάδελφος νομίζῃ ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι λῃσταί, πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ τοὺς στείλῃ εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον.

§152Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται κάποια συνεννόησις. Δὲν ἔχομεν συνεννοηθῆ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐζημιώθησαν οἱ ἐνοικιασταὶ ὑπερμέτρως ναὶ ἢ ὄχι; Οἱ δῆμοι, ἂν δὲν ἔκαμνον τὴν ἐνοικίασιν, θὰ ὑφίσταντο τὴν ζημίαν αὐτὴν ναὶ ἢ ὄχι; Τί ζητοῦσιν οἱ δῆμοι σήμερον; Νὰ καταστρέψωσι τοὺς ἐνοικιαστάς. Δὲν εἶναι λῃστρικόν, δὲν εἶναι ἄτιμον ἐκ μέρους τῶν δήμων νὰ ἔρχωνται σήμερον καὶ νὰ ζητῶσι νὰ καταστρέψωσιν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Νὰ ἔρχωνται τὰ μέλη ἐπὶ παραδείγματι τοῦ δήμου Πειραιῶς καὶ νὰ θεῶνται εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς προσπαθοῦντα μὲ παντοίους τρόπους νὰ ματαιώσωσι τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης ἵνα καταστρέψωσι τοὺς δυστυχεῖς τούτους ἐνοικιαστάς;

§153Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ὁ μέχρι τοῦδε τρόπος τῆς μειώσεως τοῦ μερίσματος δὲν ἦτο ὁ μᾶλλον ἁρμόζων, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ζητημάτων ὑπὸ τῶν διαφόρων Ἐπιτροπῶν, καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἔτι πλειότερον διατί δὲν εἶναι ἀξιόπιστος, δὲν εἶναι ἱκανὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς διαιτητής, ἵνα ἐκδικάσῃ τὴν ἔκθεσιν τῶν Ἐπιτροπῶν. Θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀπηλείφετο τὸ ἄρθρον 3 ἢ νὰ ἐτροποποιεῖτο κατὰ τρόπον ὥστε ἡ ἔκθεσις ν’ ἀπευθύνηται πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὴ ἡ τάσις πρὸς ἀποκέντρωσιν δὲν μοὶ φαίνεται ἡ μᾶλλον καλή.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4–6). Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὑπάρχει πρότασις ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δεκαπέντε Βουλευτῶν. (Ἄρχεται εἶτα ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐκφωνουμένων κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρῶτον τῶν ὀνομάτων τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, ἵνα καταδειχθῇ ἂν εἶναι παρόντες). Ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν μόνον 10 εἶναι παρόντες· ἑπομένως πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως δὲν ὑπάρχει. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῆς τῆς σηροτροφίας καὶ ὀργανώσεως σηροτροφικῆς Ὑπηρεσίας». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§155Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ γίνεται κάποια τροποποίησις ὡς πρὸς τὸ λεκτικόν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τρεῖς χιλιάδες θὰ γίνωσι δύο χιλιάδες πεντακόσιαι καὶ ὁ ἀριθμὸς 250 θὰ γίνῃ 150.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 4–7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§159Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως ἐκηρύχθην ἐναντίον τῆς σκοπιμότητος τοῦ νομοσχεδίου, διότι φρονῶ ὅτι αἱ δαπάναι τὰς ὁποίας προβλέπει εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος πρόωροι καὶ ὅτι πᾶς ὀβολὸς ὁ ὁποῖος θὰ δαπανηθῇ περὶ σηροτροφίας ὀφείλει νὰ δαπανηθῇ πρὸς ἄρσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος βαρύνει τὰ εἰσαγόμενα κουκούλια. Τὴν ἀρχὴν ταύτην δέχεται καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὅτι τὰ ξένα Κράτη ὄχι μόνον δὲν ἐπιβαρύνουσι τὰ κουκούλια διὰ φόρου, ἀλλὰ δίδουσι καὶ βραβεῖα ἐξαγωγῆς. Μᾶς ἀναφέρει τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία ὄχι μόνον φόρον εἰσαγωγικὸν δὲν ἔχει, ἀλλ’ οὔτε δημοτικὸν οὔτε λιμενικόν. Ἐννοῶ λοιπὸν νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος δὲν νομίζει ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἄρῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν προνοεῖ περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρόωροι ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖαι δαπάναι εἶναι αὐταί; Ἂν ἐμελετᾶτε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐβλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς σηροτροφίας. Διατί λοιπὸν διαθέτετε τὴν Βουλὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅτι πρόκειται περὶ νέων δαπανῶν;

§161Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ δημιουργίας νέας Ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει τώρα. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἀποσπάσεως θὰ οἰκονομῶνται δαπάναι· προκύπτει ὅμως ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ νέα Ὑπηρεσία, καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἄρθρων, θὰ ἴδωμεν ὅτι δημιουργοῦνται καὶ θέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουσι. Μὴ νομίσητε ὅτι τὴν ἐπίθεσιν ταύτην κάμνω προσωπικῶς κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐθεώρησα ἐπιβεβλημένον νὰ κρίνω ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος μιᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν δύναται νὰ εἶναι καλή, ἀλλ’ εἶναι κάπως πρόωρος.

§162Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι αὐτὴ εἶναι μία μεταβατικὴ περίοδος, καὶ ὁ λόγος ὁ ὁποῖος μᾶς κωλύει εἶναι καὶ τὸ ὅτι ἡ φορολογία τῆς σηροτροφίας ἐν ταῖς νέαις χώραις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ κατάργησις διὰ τὸ λοιπὸν Κράτος θὰ ἐπέφερε μίαν ἀνισότητα. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ δεσμοῦ, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκετόν.

§163ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐξηγήσητε διατί ὁ φόρος αὐτός, ὁ ὁποῖος παραμένει ἀκόμη, καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρόωρον καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ὅταν καταργήσωμεν τὸν φόρον.

§164Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ φόρος αὐτὸς σήμερον πολεμεῖται πρὸ πάντων εἶναι ὅτι εἶναι φόρος βάρβαρος καὶ καταπιεστικὸς καὶ τὸν ὁποῖον μόνον ἐπὶ τοῦ παρόντος ταμιευτικαὶ ἀνάγκαι δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι.

§165ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ μάθω διατί αὐτὸς ὁ φόρος καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον πρόωρον.

§166Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Διότι κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἣν ἔχω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει δαπάνας καὶ νομίζω ὅτι αἱ θυσίαι αὐταί, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος, θὰ ἦτο πολὺ χρησιμώτερον, ἂν διετίθεντο πρὸς ἄρσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ὁ δασμὸς ὁ δημοτικὸς καὶ ὁ λιμενικός. Ὑπάρχουσι τόσα πολλὰ βάρη, τὰ ὁποῖα βαρύνουσι τὰ κουκούλια, ὥστε καταντᾷ νὰ ἐπιφορτίζωνται μὲ 1.50 τὴν ὀκᾶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Γαλλία ὄχι μόνον δὲν ἔχουσι βάρη, ἀλλὰ καὶ ἀμοιβιβάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεπονέθη, διότι ἐνόμισεν ὅτι ἔκαμα ὑπαινιγμόν.

§167Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφράσω μίαν λύπην ζωηρότερον, διότι δὲν ἤθελον νὰ διατίθηται ἡ Βουλὴ ὅτι πρόκειται περὶ δαπανῶν.

§168Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Εἶπον ὅτι προβλέπεται δαπάνη, καὶ πάντα ὀβολὸν ὁ ὁποῖος δαπανᾶται πρὸς ἄλλον σκοπὸν ἢ τὴν ἄρσιν τοῦ φόρου θεωρῶ μὴ σκόπιμον.

§169ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι εἶναι παραγωγικὴ δαπάνη.

§170Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι συμφωνότατος’ ἂν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἐγινόμην ἀκουστός, θὰ ἐβλέπετε ὅτι δὲν διαφωνοῦμεν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑποστηρίξεως τῆς σηροτροφίας, ἀλλ’ ἴσως ν’ ἀγνοῆτε ὅτι ἡ σηροτροφία ἀπὸ ἑξαετίας καὶ πλέον διατρέχει νέον κίνδυνον, διατρέχει κρίσιν, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὴν ὑποτίμησιν τῆς ἀξίας τῆς μετάξης. Δὲν εἶναι δὲ παροδική, ἀλλὰ παγία, ὀφειλομένη εἰς μίαν κατάστασιν νέαν ἐκ τῆς κατασκευῆς χημικῆς μετάξης. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἀναγκάζει τοὺς χωρικοὺς νὰ ἐκριζώνωσι τὰς μορέας. Τοῦτο εἶναι γεγονός, διότι δὲν καλύπτονται τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ὁσημέραι μειοῦται ἡ καλλιέργεια.

§171ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς οἰκιακὴ καλλιέργεια πάντοτε θὰ συμφέρῃ· τὸ ἠξεύρετε πολὺ καλά.

§172Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κατάγομαι ἀπὸ μέρος σηροτροφικὸν καὶ δὲν προβάλλω λόγους καὶ σκέψεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι ζυγισθῆ διὰ τῆς πείρας, διὰ τῆς παρατηρήσεώς μου εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ βομβυκοσπόρου, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τὸ νομοσχέδιον. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι πολὺ ὀλίγοι εἶναι οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουσι χρῆσιν ἐγχωρίου κουκουλοσπόρου. Ὅλος ὁ κουκουλόσπορος ὁ ὁποῖος εἰσάγεται ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἶναι εἰς κυτία, τὰ ὁποῖα φέρουσι τὴν τρίχρωμον ταινίαν τῆς Γαλλικῆς δημοκρατίας. Ἔρχεται ὅμως τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑποβάλλει τὸν κουκουλόσπορον αὐτὸν εἰς νέαν ἔρευναν· δι’ αὐτὸ δ’ ἀκριβῶς ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8. Διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἔρευνα αὐτή, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὰ κυτία αὐτὰ θ’ ἀνοιχθῶσι καὶ κατόπιν θὰ δοθῇ ἡ ἄδεια. Φρονῶ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ὄχι μόνον δὲν προάγεται ἡ σηροτροφία, ἀλλὰ στραγγαλίζεται· διότι ὁμολογουμένως δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κατὰ τίνα τρόπον θὰ λειτουργήσῃ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θ’ ἀναγκάζῃ τὸν ἔμπορον νὰ στέλλῃ τὸν κουκουλόσπορον εἰς τὸ ἐργαστήριον τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ὑπαχθῇ εἰς δεύτερον ἔλεγχον. Οὕτω παρεμβάλλεται μία μεγάλη δυσκολία εἰς τὴν σηροτροφίαν καὶ θὰ παρατηρηθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναπόφευκτον, ὅτι θὰ ἐνεργῆται λαθρεμπόριον καὶ οἱ χωρικοὶ δὲν θὰ στέλλωσι τὸν κουκουλόσπορον πρὸς ἔλεγχον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι δύνασθε ν’ ἀρκεσθῆτε εἰς τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας παρέχουσι τὰ ξένα Κράτη. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου δὲν ἔχω νὰ κάμω ἄλλας παρατηρήσεις.

§173Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. Ἐν πρώτοις ὁμολογῶ χάριτας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ παράκλησιν ἣν ὑπέβαλε καὶ ἡ ὁποία ἔτυχε τῆς δεούσης προσοχῆς, γενομένης δεκτῆς τῆς ἐλαττώσεως τῆς ποσότητος τοῦ παραγομένου ἐξ ἑκάστου ἐργοστασίου σπόρου. Δυστυχῶς εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ διαφωνήσω εἰς ἓν μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Ἴσως νὰ μὴ ἀγνοῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ βομβυκοσπόρου ἔχει πολὺ προαχθῆ ἐν Ἑλλάδι. Ἐξαιρετικῶς δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι τοῦτο συμβαίνει εὐτυχῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, παράγεται δ’ ἐπιστημονικώτατα, ἴσως ἐπιστημονικώτερον ἀφ’ ὅ,τι παράγεται ἐν Εὐρώπῃ. Εὐτυχῶς ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπάρχουσι περὶ τὰ 10 ἐργοστάσια παραγωγῆς βομβυκοσπόρου, ἕκαστον δὲ παράγει ὅσον δύναται καὶ νὰ καταναλώσῃ, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει παράγει περισσότερον ποσόν, τοῦτο κατὰ τὴν ἄνοιξιν ἔχει τὴν ἰδιότητα ἕνεκα τῆς ἀναπτυσσομένης θερμότητος ν’ ἀναλίσκεται, νὰ καταστρέφηται μόνον του. Ἔχει λοιπὸν ἀνάγκην ἕκαστον ἐργοστάσιον νὰ παράγῃ ὅσην ποσότητα σπόρου κατὰ προσέγγισιν δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ. Δι’ αὐτὸν δ’ ἀκριβῶς τὸν λόγον οἱ παραγωγοὶ ἐν Θεσσαλίᾳ, οἱ ἀσκηθέντες διὰ τοῦ συστήματος τοῦ Pasteur, τὸ ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ, ἤρχισαν τὴν παραγωγὴν διὰ δοκιμασίαν ἄνευ τινὸς κέρδους· παρῆγον τὸν βομβυκόσπορον καὶ τὸν ἔδιδον ἄνευ ἀμοιβῆς ἐπὶ ποσοστῷ λαμβανομένῳ ἐκ τῆς παραγωγῆς. Συνεφωνεῖτο δηλαδὴ ὅτι ἐπὶ παραγωγῆς 100 ὀκάδων κουκουλίων θὰ ἐλάμβανε κατὰ τὴν συγκομιδὴν ἓν ἀνάλογον ποσοστόν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φρονῶ ὅτι εἶναι λάθος τοῦ νομοσχεδίου νὰ προβλέπῃ περὶ παραγωγῆς μείζονος ποσότητος δι’ ἕκαστον ἐργοστάσιον, διότι ἕκαστος ἔχει συμφέρον νὰ βλέπῃ ὁ ἴδιος τὸ ᾠάριον διὰ τοῦ μικροσκοπίου. Ἂν ἀναγκασθῇ νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν εἰς ἐργαστήριον, μὴ ἔχητε ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ σπόρος ἐκεῖνος θὰ εἶναι κακῆς ποιότητος. Ἀλλὰ μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, δι’ ἧς ὁ βομβυκόσπορος θὰ διέλθῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ἐξασφαλίζομεν τὴν παρεμπόδισιν τῆς κακῆς ποιότητος. Ἐν μέτρῳ τινὶ ἐπιτυγχάνεται τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐν ὡρισμένῃ ἐποχῇ προσαγωγὴ καὶ ἐξέλεγξις ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς· φαντασθῆτε δ’ ὅτι τὸ μικροσκόπιον πρέπει νὰ διέλθῃ ἐφ’ ὅλων τῶν κόκκων τοῦ βομβυκοσπόρου, ὅπερ δύσκολον. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, καίτοι ἔκαμε τὴν συγκατάβασιν εἰς 125 μόνον κυτία βομβυκοσπόρου νὰ παρέχῃ ἕκαστον ἐργοστάσιον, νὰ συγκατατεθῇ εἰς μικρότερον ἀριθμόν, νὰ εἶναι δὲ βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ συντελεῖ ὄντως εἰς τὴν τελειοτέραν κατασκευὴν βομβυκοσπόρου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τοῦτο παρέχει δυσχέρειάν τινα περὶ τὴν ἐπίβλεψιν, ἀλλὰ θὰ ὑπέβαλλον τὴν γνώμην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι τοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς. Ὅταν πρόκειται νὰ συσταθῇ μηχανικὸν ἐργοστάσιον παραγωγῆς βομβυκοσπόρου καὶ δὲν ὑπάρχῃ ἄλλο ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ δι’ ἀνταγωνισμόν· ἂς παράγῃ ἓν ποσὸν 150 κυτίων ἢ καὶ μεγαλύτερον· ἀλλ’ ὅπου ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ἐργοστάσια, ἐκεῖ εἶναι ἁπλουστάτη ἡ ἐπίβλεψις, διότι ἕνεκα τῶν ἄλλων θὰ μεταβῇ ἡ Ὑπηρεσία διὰ νὰ προβῇ εἰς ἐξέλεγξιν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν διὰ τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἄλλως τε εἶναι εὔκολος ἡ ἐξέλεγξις.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσης μοὶ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν αὐτὴν καὶ ἐγὼ ἀληθῶς νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἐν μέρει ταύτην. Εἰς τὰ ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα θὰ ἱδρυθῶσιν ἀπαιτοῦμεν σοβαρωτέρας ἐγγυήσεις, τὴν ἐγγύησιν δηλαδὴ ὅτι τὰ ἱδρύοντα πρόσωπα πρέπει νὰ ἔχωσι δίπλωμα τῆς Σηροτροφικῆς Σχολῆς. Ἀλλὰ μεριμνῶμεν καὶ περὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ὑπαρχούσης βιομηχανίας τῆς παραγωγῆς τῶν βομβυκοσπόρων. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὰ 125, νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ ἥμισυ δηλαδή.

§175Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον 100.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μία ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἐγγυήσεων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ τοῦ ἐλέγχου. Διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν πολὺ πενιχρά. Ποῦ ὀφείλεται τοῦτο; Εἰς τὸ ὅτι οἱ βόμβυκες ἦσαν νοσηροί. Πόθεν εἰσήρχοντο; Ἄδηλον. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν ἔλεγχον γενικῶς καὶ εἰς τὸν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενον κουκουλόσπορον. Τοῦτο τὸ σύστημα ἠκολούθησεν ἡ Βουλγαρία, ἡ ὁποία μὴ ἔχουσα καμμίαν σηροτροφίαν κατώρθωσεν ἐν διαστήματι βραχυτάτῳ, ἑπτὰ ἐτῶν, νὰ ἔχῃ ἀξιόλογον παραγωγήν. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ· εἶναι εὔκολον νὰ ἐξελέγχητε τὸν βομβυκόσπορον ὁ ὁποῖος εἰσάγεται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς; Διὰ τοῦτο ἀκολουθοῦμεν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, ἐν τῇ Βουλγαρίᾳ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐμνημόνευσα, καὶ ἐπιτυχῶς, δηλαδὴ διευκολύνομεν τὴν εἰσαγωγὴν ἐκείνων τῶν βομβύκων οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ Κρατῶν ἐν οἷς γίνεται ἀσφαλὴς ὁ ἔλεγχος καὶ μεθ’ ὧν θὰ συνάψωμεν σύμβασιν.

§177Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας τινὰς τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παράσχωσιν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοί μου. Συνέπεσε νὰ κατάγωμαι ἐξ ἐπαρχίας ἡ ὁποία ὑπῆρξεν κατ’ ἐξοχὴν σηροτροφική, ἐξ ἐπαρχίας καὶ ἐκ νομοῦ ὁ ὁποῖος ἐπίσης καλλιεργεῖ τοὺς βόμβυκας. Ἡ ὅλη παραγωγὴ τοῦ νομοῦ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἀνήρχετο εἰς ποσὸν ὑπὲρ τὰς 100.000 ὀκάδας ξηρῶν βομβύκων, ἐσχάτως περιωρίσθη καὶ κατῆλθε μέχρι τῶν 70.000 καὶ 60.000, κατὰ τὸ παρελθὸν δ’ ἔτος μέχρι τῶν 50.000 ὀκάδων. Φυτεῖαι ὁλόκληροι εἰς ἐκτάσεις μεγάλας ἦσαν πεφυτευμέναι ὑπὸ μορεοδένδρων. Πρὸ ἐτῶν ὅμως κατεστράφησαν ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι ἔπαυσαν πλέον οὗτοι νὰ στηρίζωσι τὰς ἐλπίδας των εἰς τὴν σηροτροφίαν, ἥτις, ἐνῷ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἤκμασεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε διὰ τοῦ ἐντοπισμοῦ τῆς καλλιεργείας νὰ παραχθῇ ἰδία ποιότης βομβύκων καὶ μετάξης ἐν Λακεδαίμονι, κατεστράφη αἴφνης ὑπὸ διαφόρων νόσων προσβληθεῖσα. Τοῦτο ὀρθῶς ἀπεδόθη εἰς τὴν κακὴν ποιότητα τοῦ βομβυκοσπόρου. Κατ’ ἀρχὰς εἰς τὴν ἀσθενικὴν ποιότητα τοῦ ἐκεῖ παραγομένου βομβυκοσπόρου, διότι αἱ νόσοι τῶν σκωλήκων, αἵτινες μεταδίδονται ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεάν, μετεδόθησαν καὶ ἐκεῖ καὶ ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ὑπῆρξεν ἐν τῷ νομῷ Λακωνίας ποιότης ἄφθονος καὶ καλή, ἐπὶ τέλους κατήντησεν ἡ παραγομένη ποιότης νὰ εἶναι ἡ χειρίστη πασῶν. Παρητήθη ὁλόκληρος ὁ σηροτροφικὸς κόσμος τοῦ βομβυκοσπόρου τοῦ παραγομένου ἐκεῖ καὶ ἔστρεψε τὴν προσοχήν του εἰς τὸν βομβυκόσπορον τὸν εἰσαγόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ηὐδοκίμησεν ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ εἰς μέγαν βαθμόν, ἤρχισαν δὲ καὶ πάλιν αἱ ἐλπίδες ν’ ἀναπτερῶνται καὶ νὰ φυτεύωνται μεγάλαι ἐκτάσεις καὶ μεγάλαι κατεβάλλοντο προσπάθειαι πρὸς νέαν καλλιέργειαν τῶν μορεοδένδρων. Ἡ δὲ σηροτροφία ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις καὶ ἐν τῷ δήμῳ Σπάρτης ἔφθασε πάλιν εἰς τὴν πρὶν τελειότητά της. Ἀλλὰ καὶ πάλιν παρετηρήθη ὅτι ἡ ποιότης τοῦ βομβυκοσπόρου δὲν ὑπῆρξεν ἡ ἐξασφαλίζουσα τὴν σηροτροφίαν καὶ τοῦτο ὠφείλετο εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τοῦ ἐκεῖ διεξαγομένου ἐμπορίου τοῦ εἴδους τούτου. Ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων κυτίων τῶν 25 γραμμαρίων ταχέως ὑπερέβη τὰς 5 χιλιάδας, καὶ ἔφθασε τὰς 20.000 καὶ 25.000 κατ’ ἔτος, ἴσως καὶ περισσοτέρας ἐν τῷ ἀνταγωνισμῷ. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς πάντοτε ἱκανοποιημένας κατὰ τὴν ἀντίληψιν παντὸς ἄλλου, οὐχὶ δὲ καὶ αὐτοῦ, ἀξιώσεις τοῦ ἐμπορίου, κατέφυγόν τινες εἰς τὴν προμήθειαν βομβυκοσπόρου οὐχὶ τελείως ἐξησφαλισμένου διὰ τῆς μεθόδου τῆς μικροσκοπήσεως τοῦ Pasteur, καὶ οὐχὶ μικρᾶς ποσότητος. Εἶναι γνωστὸν πλέον ἐκεῖ ὅτι ἐν τοῖς ἐργοστασίοις αὐτοῖς, ὅπως ἐν πᾶσι τοῖς βιομηχανικοῖς ἐργοστασίοις, ὑπάρχουσι κατάλογοι ἐν οἷς ἀναγράφονται αἱ τιμαὶ μετὰ τῆς ποιότητος τῶν βομβυκοσπόρων. Πλεῖστοι τῶν ἐμπόρων προυτίμησαν τὰς μικρὰς τιμάς, καὶ οὕτως ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐφωδιάζοντο μὲ τὸν χειρότερον βομβυκόσπορον, ὅπερ εἶχε καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ τώρα εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν νέαν ἀποστολὴν καὶ νὰ καταβάλωμεν νέας προσπαθείας διὰ νὰ πείσωμεν καὶ ἐνθαρρύνωμεν τὰς ἐργατικὰς οἰκογενείας νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν σηροτροφίαν. Τὴν παρέκβασιν ἔκαμα διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ οὔτε ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ τοῦ Κράτους ἡ μέθοδος ἡ ὁποία εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τῆς μικροσκοπήσεως τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων βομβυκοσπόρων, διότι ὁρίζεται ὅτι οἱ βομβυκόσποροι θὰ εἰσάγωνται καὶ θὰ μικροσκοπῶνται ἐν τῷ βομβυκοτροφείῳ. Ἀλλὰ πότε θὰ ἱδρυθῇ αὐτὸ τὸ βομβυκοτροφεῖον; Θὰ καταστῇ δυνατόν, ὥστε ἐγκαίρως νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν εἰδικῶν μικροσκόπων διὰ νὰ μὴ καθυστερήσῃ ἡ δι’ ἅπαν τὸ Κράτος μικροσκόπησις πολλῶν χιλιάδων κυτίων, ὥστε ἐγκαίρως νὰ περιέλθωσιν εἰς τοὺς σηροτρόφους καὶ μὴ παραβλαβῇ ἡ παραγωγή; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι διὰ τὰς ἐπαρχίας τοὐλάχιστον αἱ ὁποῖαι καταγίνονται ἐν τῇ σηροτροφίᾳ βομβυκοσπόρου ἔξωθεν εἰσαγομένου δέον ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ σχετικαὶ τοῦ νομοσχεδίου διατάξεις καταλλήλως διαρρυθμιζόμεναι, ὥστε τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἰδίων μέσων δὲν ἐπαρκεῖ, νὰ προέρχηται εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας μετὰ ξένων ἐργοστασίων, καὶ ἐφοδιάζηται διὰ τὴν σηροτροφίαν μὲ βομβυκόσπορον τῆς καλυτέρας ὑπαρχούσης ποιότητος. Ἔχετε δὲ πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν ἐξασφαλίσωμεν ὑγιᾶ βομβυκόσπορον, ἡ σηροτροφία καὶ πάλιν θ’ ἀναγεννηθῇ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ πάλιν θὰ καταστῇ εἷς σπουδαῖος παράγων τῆς παρ’ ἡμῖν οἰκογενειακῆς οἰκονομίας.

§178Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω τοῦτο· ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ βομβυκοσπόρου δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν μεγαλυτέρᾳ κλίμακι. Ἐκεῖ ὑπάρχουσι μεγάλαι ἐκτάσεις καθ’ ὅλον τὸ μῆκος ὅπου ἐνεργεῖται ἡ σηροτροφία καὶ ὅπου οἱ ἐπιστήμονες οἱ εἰδικοὶ καὶ οἱ ἐμπορευόμενοι μεταβαίνουσι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκτροφῆς καὶ παρατηροῦσι τὰ καλύτερα, ἐκεῖ προβαίνουσιν εἰς ἀγορὰν μεταβαίνοντες ἀπὸ μέρους εἰς μέρος καὶ φθάνουσιν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ὥστε μετὰ πάροδον χρόνου ὁ σπόρος συστηματικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ν’ ἀνανεοῦται. Δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον νὰ θέσωμεν ἕνα προστατευτικὸν δασμὸν καὶ νὰ παρέχωμεν ἐγγυήσεις περὶ τῆς καλῆς ποιότητος, ἀφοῦ τὰ Κράτη θέτουσιν εἰς τὴν ἀγορὰν σπόρους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἐξελεγχθῆ. Δὲν πρέπει δὲ νὰ φρονῶμεν ὅτι τὰ ἡμέτερα εἶναι καλύτερα, τὰ δὲ τῶν ἄλλων ὄχι. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ταῦτα, διότι αἱ δυσχέρειαι θὰ εἶναι πολλαί.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 9–11). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Σ. Βακράτσα, Π. Κοντοσταύλου καὶ Ι. Μπουρνιᾶ.

§180Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλο Κράτος τὸ ἔχει αὐτό, ἵνα διευκολύνηται ἡ ἐξαγωγή. Μόνον νὰ τεθῇ ἡ σύμβασις νὰ συναφθῇ μεταξὺ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἑκατέρων τῶν Κρατῶν. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 13–17 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 18).

§181Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ὅτι διαθέτουσι τὰ δελτία δωρεάν, ἀλλὰ πῶς;

§182Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν νομογεωπόνων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξετάζωσι.

§183Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον προνοεῖ περὶ παροχῆς μηχανημάτων εἰς τοὺς σηροτρόφους καὶ προβλέπει ὅτι τὸ ποσὸν δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῇ τὰς 1000 δραχμάς. Τὸ μόνον μηχάνημα τὸ ἀναγκαῖον διὰ τοὺς σηροτρόφους εἶναι οἱ ἀποξηραντικοὶ κλίβανοι, διότι ἡ ἀποξήρανοις τῶν κουκουλίων γίνεται κατὰ τρόπον πρωτότυπον, δηλαδὴ διὰ τοῦ κλιβάνου τῶν χωρικῶν ἢ ἐπὶ ζέοντος ὕδατος, ὁπότε ὄχι μόνον ἡ ποιότης, ἀλλὰ καὶ ἡ ποσότης παραβλάπτεται, διότι πολλὰ τῶν κουκουλίων ἐξέρχονται καὶ δὲν προφθάνουσι ν’ ἀσφυκτιῶσι τελείως καὶ ζημιοῦσι τὴν ποιότητα τῶν καλῶν διὰ κηλίδων τὰς ὁποίας ἀφήνουσιν ἐπ’ αὐτῶν. Ἐπιβάλλεται, ὅπως ἡ μεγάλη σηροτροφία ἐφοδιασθῇ διὰ τοιούτων κλιβάνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁπλούστατοι, καὶ δύναμαι νὰ συστήσω τὸ σύστημα τὸ λειτουργοῦν ἐν Ἰταλίᾳ καὶ τιμώμενον 4000 δραχμῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συνδυασμὸς μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν δήμων, ἵνα ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς διὰ τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων αὐτῶν.

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι μηχανήματα τὰ ὁποῖα στοιχίζουσι 4000 δρ., φρονῶ ὅμως ὅτι ἀνέγραψα 2000, ἐν πᾶσι τοῖς Κράτεσι τὰ ὁποῖα δίδουσι τοιαύτας ἐνθαρρύνσεις, διότι δὲν πρέπει τὸ Κράτος νὰ δίδῃ τὸ ὅλον.

§185Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ καινοτομίας, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν ἡ Κυβέρνησις, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ τελεσφορήσῃ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ ἓν ἢ δύο μηχανήματα.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα διοικητικόν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§188Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Διατί ἡ ὑποχρέωσις τῶν παραγωγῶν νὰ ἐναποθέτωσι τοὺς σπόρους εἰς τὰ ψυγεῖα ἐπὶ πληρωμῇ 30 λεπτῶν;

§189Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἔχει διατυπωθῇ δυνητικῶς. Δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 19–26, ὡς ἐτροποποιήθησαν· ἐπίσης ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 27–31 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 32).

§190Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «ὁ ἔχων δίπλωμα τῆς κτλ.».

§191Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφράσω δισταγμοὺς διὰ τὴν Σχολὴν Προύσσης, καὶ τοῦτο διότι ἄλλοτέ ποτε διπλωματοῦχοι τῆς Σχολῆς αὐτῆς ἦλθον εἰς Σπάρτην καὶ ἐγκατεστάθησαν ἱδρύσαντες ἐργοστάσιον παραγωγῆς βομβυκοσπόρου. Ἐπιδεικνύοντες τὰ διπλώματα τὰ ὁποῖα εἶχον, ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέλαβον νὰ διδάξωσι καὶ ἄλλους τὴν μέθοδον τῆς παραγωγῆς σπόρου, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ καταστραφῶσι τὰ κεφάλαιά των καὶ ν’ ἀπέλθωσιν. Εἰς ἀναλόγους ἐνεργείας εἶχε προβῆ ἄλλοτε καὶ ἡ περίφημος σηροτροφικὴ ἑταιρεία, ἥτις διένειμε κατόπιν διαφημίσεως καὶ συστάσεως Ἐπιτροπῶν σπόρους ἐξησφαλισμένους δῆθεν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα πάσης αὐτῆς τῆς ἐνεργείας ἦτο νὰ παρατηρηθῇ ἡ μεγίστη τῶν καταστροφῶν τῆς σηροτροφίας καὶ ἡ Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἐκ τῶν ἀρίστων Κυριῶν τοῦ τόπου μας, ἐκινδύνευσε νὰ λυτρωθῇ ἐκ τῶν διαμαρτυρομένων ὡς ἐκ τῆς ἀποτυχίας των.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ἐζήτησαν πρόσφυγες, ἔχοντες δίπλωμα, νὰ διορισθῶσιν. Ἀλλ’ ὅσον καὶ ἂν ἤμην διατεθειμένος ὅπως τὸ Κράτος ἔρχηται ἀρωγὸν εἰς τοὺς παθόντας ὁμογενεῖς ἡμῶν δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀρκεσθῶ εἰς μόνον τὸ δίπλωμα, ἀλλ’ ἀπῄτησα νὰ ὑποστῶσιν οἱ ἔχοντες τοιοῦτο δίπλωμα καὶ τὸν διαγωνισμόν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 33–40 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 41).

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας μὲ κάμνει νὰ θέσω τὴν διάταξιν καθ’ ἣν διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου αὐτοῦ δύνανται νὰ τεθῶσιν ἐν ἰσχύι διὰ Β. Διατάγματος, ὥστε νὰ δυνάμεθα τὸ ἄρθρον 12 νὰ θέσωμεν ἐν ἰσχύι ἐκ τῶν προτέρων.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 41 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς βʹ συζήτησιν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1914. Β. Διατάγματος περὶ ἀναθέσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζον τῆς καλύψεως κινδύνων πολέμου ἐπὶ σταφιδοφορτίων μεταφερομένων διὰ θαλάσσης εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, δημοσιευθέντος ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθμῷ 218 (τεύχους Αʹ.) τῆς 5 Αὐγούστου φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Ἐπίσης ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποστολῆς διὰ χρηματοδεμάτων, μέσῳ τῶν ταχυδρομείων, ποσῶν προωρισμένων εἴτε πρὸς πληρωμὴν ἐπιταγῶν εἴτε πρὸς κατάθεσιν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν εἰσπράξεων». Ψηφίζεται ἐπίσης εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς νομοθεσίας καὶ σύνταξιν τοῦ νόμου περὶ σχεδίων πόλεων καὶ ἀπαλλοτριώσεως»).

§196ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς οἵτινες θέλουσι νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως στρατιωτικῆς δικαιοσύνης νὰ τὰς ὑποβάλωσιν ἐγκαίρως, ἵνα τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ ἀρχαιολογικοῦ ταμείου ͵ΓΨΚΘʹ νόμου τοῦ 1910. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–4 καὶ ἀντιγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5)

§198Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπέφερα τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7, τὸ δὲ σύνολον ἀναβάλλεται). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρωμῆς εἰσιτηρίων εἰς τὰ Μουσεῖα καὶ τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους τοῦ Κράτους».

§200Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὡς εἶναι τροπολογημένον.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται πάντα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ συνόλου ἀναβαλλομένου. Ψηφίζεται ἐπίσης εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς καταβολῆς τελῶν ἐγγραφῆς καὶ κατατάξεως ἐν τοῖς Σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν προσφύγων μαθητῶν») Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δασμολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν νέων χωρῶν».

§202Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγράφη ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ὅπως πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, πρόκειται ν’ ἀπαλλαχθῶσιν ὄχι μόνον τὰ ἐμπορεύματα τῆς κατηγορίας ἐκείνης ἡ ὁποία διὰ τῆς ἀφομοιώσεως ἐπιβαρύνεται περισσότερον, ὄχι μόνον τὰ ἐπιβαρυνόμενα περισσότερον καὶ εὑρισκόμενα ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν ἐμπόρων, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ὅτι ἀπαλλάσονται πάντα τὰ εὑρισκόμενα ὑπὸ διαμετακόμισιν, ἀκόμη δὲ καὶ τὰ ὑπὸ παραγγελίαν. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ποῦ στηρίζει τὸ μέτρον τοῦτο τὸ οὕτω καθιερούμενον ὑπὲρ τῆς κερδοσκοπίας καὶ ποῦ στηρίζει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐμπόρου ὁ ὁποῖος, ἐπειδὴ παρήγγειλεν ἕν εἶδος, νὰ κερδίσῃ τὸν φόρον τοῦ εἴδους τούτου, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ κερδίσῃ ὁ ἄλλος ἔμπορος ὁ ὁποῖος θὰ παραγγείλῃ ἀργότερον τὸ αὐτὸ εἶδος ἐμπορευμάτων.

§203ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου θὰ δικαιολογήσω τὸ νομοσχέδιον. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τῆς ἐν Κυθήροις Βιτσαμανείου πρακτικῆς ἐμπορικῆς Σχολῆς». Ψηφίζεται ἐπίσης εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη, τὸ νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου εἰσφορᾶς διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐν Παγασαῖς ἀνασκαφῶν». Ἐπίσης ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν κοινότητα Θηρασίας ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῆς ἐξαγομένης Θηραϊκῆς γῆς»).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἐν ἰσχύϊ καθεστῶτος τοῦ ἔτους 1881 ἐν ταῖς σχέσεσι τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν τῶν χωρίων Θεσσαλίας» κατηρτίσθη Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κυρίων Π. Ἀραβαντινοῦ, Γ. Σπυροπούλου, Β. Κυρέλλου, Κ. Σταμούλη, Ἀλκ. Θανοπούλου, Δημ. Χατζηγιάννη καὶ Ν. Βελέντζα. Ἀνακοινῶ ἤδη τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. Στ. Ἀναστασιάδης, Σ. Θεοδωρόπουλος, Α. Τ. Μπασιᾶς, Δ. Κριεκούκης, Ε. Παππακωνσταντίνου, Δ. Κανελλόπουλος, Δ. Ῥεβίνθης, Σ. Τσακόπουλος, Ν. Γαρδικιώτης, Ν. Ῥαφτόπουλος, Μ. Στελλάκης, Π. Σπυράκης, Δ. Βρατσᾶνος, Γ. Σπυρόπουλος Π. Φίλιππας, Σ. Παππαβασιλείου καὶ Α. Σακκελλαρίου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς»· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΓΧΛΖʹ τοῦ 1910 τοῦ τροποποιήσαντος τὸν νόμον ΣΜΗʹ περὶ Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Θ. Σκάσσης, Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Α. Μαλασπίνας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως σώματος Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης». Θέλουσιν ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9.15′ μ. μ.).