1914.09.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6

Τῆς 20ης Σεπτεμβρίου 1914.

(Σάββατον, ὥρα 5.20′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά). Ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις κατὰ τῶν πρακτικῶν; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ Πρόδρομος Καρατζᾶς παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ ἐγχωρίου ἄνθρακος λιγνίτου εἰς τέλειον γαιάνθρακα Κάρδιφ. Ἡ κοινότης Ἁγίας Θέκλης, Κεφαλληνίας, ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου περὶ ἀγροφυλακῆς. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Πυλίων καὶ Μεθώνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἄρτης αἰτοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Κέας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Αἰγιαλείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Τριπόλεως, διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ὑπαγωγῆς τῶν δήμων Θελπούσης, Ἐλευσῖνος εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἠλείας. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ὀλυμπίων καὶ Ὠλένης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Ὁ Σύλλογος τεχνιτῶν Ἀμαλιάδος παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος τῶν Ὑποδιδασκάλων ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν ἔντυπον ὑπόμνημα. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ὕδρας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀριοχωρίου παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τοῦ ἐν Μεσσήνῃ σταφιδικοῦ Συνεδρίου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου, τῆς κοινότητος Κοσκινᾶ–Ρακόβας παρακαλεῖ, ὅπως τὸ χωρίον του ὑπαχθῇ εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον Καρδίτσης. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Λέσβου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Ἡ κοινότης Τζαμίου Κονίτσης ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δικαίαν καὶ πατρικὴν διοίκησιν. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Πεταλιδίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Οἱ διδάσκαλοι Μακεδονίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικόν τι μέτρον δι’ οὗ νὰ δύνανται νὰ ἀφομοιωθῶσι καὶ οἱ μὴ ἔχοντες τὰ νόμιμα προσόντα. Ὁ ἐκ Τρικκάλων Ζώγκας Λάζαρος τραυματίας τοῦ πολέμου παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ μηνιαῖόν τι βοήθημα δι’ οὗ νὰ δύναται νὰ ζήσῃ. Αἱ κοινότητες Βούρμπιανης καὶ Πυρσόγιαννης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλαγῶσιν ἐκ τοῦ κτηματικοῦ φόρου καὶ τοῦ φόρου τῆς ὁδοποιΐας τοῦ ἔτους 1913 καὶ ὅπως ἀναβληθῇ δι’ εὐνοικωτέραν περίστασιν ἡ εἴσπραξις τοῦ 1914. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Χαλαζωνίου παρακαλεῖ, ὅπως γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ γνώμη τῶν ἐν Πάτραις σταφιδοκτημόνων. Ἡ κοινότης Ἁγυιᾶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ πτυχιοῦχοι δικηγόροι Κρήτης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν ψηφισθέντα νόμον περὶ ἐφαρμογῆς νομοθεσίας ἐν ταῖς νέαις Χώραις. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Στ. Βαφειαδάκης, Ι. Τρικούπης, Κ. Καλομενόπουλος, Λ. Ρεβίνθης, Ἀθ. Χριστόπουλος, Σ. Παπαβασιλείου, Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Τρ. Παπαδάμ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προβιβασμῶν Ἀξιωματικῶν καὶ Ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ ἢ τῷ ἐφέδρῳ στρατῷ καὶ τῇ Ἐθνοφρουρᾷ ὡς καὶ περὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος μονιμοποιηθησομένων καὶ μονιμοποιουμένων ἐφέδρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς, Θ. Φίλιος, Χρ. Καρᾶς, Θ. Γρηγορίου καὶ Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ κατατάξεων ἐν τῷ κατὰ θάλασσαν στρατῷ ἐπικούρων ὑγιειονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ͵ΓΦΜΔʹ καὶ 276 καὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων». Ἐπὶ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ὁ βουλευτὴς κ. Σπ. Τσακόπουλος. Ὁ βουλευτὴς κ. Σπ. Ἰγγλέσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Κρήτῃ δικηγόρων.

§2Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐν Κρήτῃ διδάκτορες ὑπέβαλον, κ. Πρόεδρε, ἀναφορὰν τῆς ὁποίας ἔλαβον γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλοῦσιν οὗτοι ὅπως μὴ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς ἐνταῦθα συναδέλφους των, ὡς πρὸς τὸ ὅριον τῆς πρακτικῆς ἀσκήσεως, διότι κατὰ τὸ τέως δικαστικὸν καθεστὼς ἐν Κρήτῃ μετὰ ἑξάμηνον ἄσκησιν ἐλάμβανον τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, οἱ πρὸ ὀλίγων δὲ μηνῶν συνάδελφοί των Κρῆτες ἔλαβον τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι τώρα νὰ κάμωσι μακρὰν ἄσκησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐπιζήμιον δι’ αὐτούς. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§3Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἂν εἶναι ἡ ἀναφορὰ τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, δι’ αὐτῆς οἱ αἰτοῦντες λέγουσιν ὅτι λήγοντος τοῦ ἔτους 1913 ἔλαβον Πανεπιστημιακὸν πτυχίον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἰτοῦνται ὅπως ἡ ἄσκησις αὐτῶν πρὸς λῆψιν δικηγορικῆς ἀδείας ῥυθμισθῇ κατὰ τὸν Κρητικὸν νόμον, καθ’ ὃν εἶναι αὕτη ἑξάμηνος, ἐνῷ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἀπαιτεῖται διετία. Βεβαίως κεκτημένον δικαίωμα δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἡ διετία ἡ ἰσχύουσα ἔχει ἀποδειχθῆ μᾶλλον ὑπερβολικὴ ἐξεφράσθη δὲ πανταχόθεν ἐπιθυμία περὶ μειώσεως αὐτῆς, δεδικαιολογημένον ἐκρίθη καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τελευταῖον ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλήν, περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δικηγόρων προτείνεται, ἵνα ἡ προθεσμία περισταλῇ εἰς ἓν ἔτος. Ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει διάταξις καθ’ ἣν καὶ ἡ προγενεστέρα ἄσκησις παρὰ δικηγόρῳ διωρισμένῳ παρά τινι τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων Κρήτης ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἤρξαντο λειτουργοῦντες οἱ δικηγορικοὶ Σύλλογοι, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ συνυπολογίζεται ἀποδεικνιομένη διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ εἰρημένου δικηγόρου. Ἐπειδὴ δὲ ἐξετάσεις δικηγορικαὶ δὲν θὰ γίνωσι κατὰ νόμον πρὸ τοῦ προσεχοῦς Ἰανουαρίου, κατ’ ἀνάγκην διά τε τοὺς ἐν Κρήτῃ καὶ ἐν Ἀθήναις ὑποψηφίους δικηγόρους θὰ τηρηθῇ ὁ αὐτὸς χρόνος ἀσκήσεως, δηλαδὴ ἐνιαύσιον χρονικὸν διάστημα, καὶ οὕτω κατ’ οὐσίαν πληροῦται ὁ σκοπὸς τῶν αἰτούντων ὅπως μὴ ὑστερήσωσιν ἀπὸ τῶν πρώτων προσεχῶν ἐξετάσεων.

§4Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου διὰ τὴν μέριμναν τὴν ὁποίαν δεικνύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§5Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φυλακισμένων Ἰθάκης.

§7Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ διατάξῃ ἀνάκρισιν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀναφερομένων, ἀφοῦ τὸ μέρος αὐτὸ εἶναι στενόχωρον.

§8Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§9Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει κατὰ λάθος διατυποῦται τὸ ζήτημα. Οἱ δώδεκα αἰτοῦντες κατάγονται ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, μετεφέρθησαν δὲ ἐκ τῶν φυλακῶν Ἰθάκης κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, διότι ἐκεῖ εἶχον ἀποσταλῆ αἰχμάλωτοι, εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου. Ἐπειδὴ ἔχουσι παράπονα κατὰ τοῦ ἐπιστάτου, διότι παρεπονέθησαν κατὰ δύο ἄλλων καταδίκων, τοῖς ἀφήρεσεν οὗτος τὸ δικαίωμα τῆς ἐξόδου κατὰ τὴν ἡμέραν καὶ ζητοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας μετεφέρθησαν ἕνεκα τοῦ πολέμου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ αὐτοὺς εἰς τὰς φυλακὰς αὐτάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσιν εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων.

§11Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, ἐὰν συναινῶσι καὶ οἱ ἄλλοι.

§12Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ τέως δήμου Τριπύλης.

§14Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἠλείας.

§16Ν. ΞΗΡΟΣ. Πρόκειται κ. Πρόεδρε νὰ ἐπιληφθῶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν δικηγορικὴν τάξιν, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἠλείας, ὄχι ὡς ἰδίαν αὑτοῦ ἀλλὰ ὡς πρότασιν ὅλων τῶν δικηγόρων τῶν δικηγορικῶν συλλόγων, ὅσοι ἔχουσι τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν τοὐλάχιστον ἐγὼ ἔχω ὡς μέλος τοῦ δικηγορικοῦ Σώματος τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ διεγείρῃ θύελλαν ἀλλὰ θὰ κριθῇ εὐμενῶς. Θὰ ὑποβάλω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δικαίαν καὶ ἀξίαν πάσης προσοχῆς γνώμην, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅσοι ἐκ τῶν κ.κ. δικηγόρων παρηκολούθησαν ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν ἀπέδειξαν διαγωγὴν τοιαύτην ὥστε νὰ ἐκτιμηθῶσιν ὑπὸ τῶν προϊσταμένων των ὡς στρατιῶται ἄξιοι νὰ λάβωσι βαθμοὺς κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων, διότι ἐπολέμησαν οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν καὶ ἔλαβον καὶ ἄλλα παράσημα πλὴν ἐκείνων τὰ ὁποῖα διένειμεν ἡ Πολιτεία, ὑπελείπετο δὲ εἰς αὐτοὺς χρονικὸν διάστημα δύο ἕως τριῶν μηνῶν διὰ νὰ συμπληρώσωσι ὡρισμένον διάστημα μετὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύναντο νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀξιωματικούς, δι’ αὐτοὺς συνιστῶ ὅπως, ἂν εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσηγηθῇ εἰς τὴν νέαν τροπολογίαν περὶ στρατολογίας διάταξιν ὥστε δι’ αὐτοὺς ἐξαιρετικῶς, λόγῳ τῆς μορφώσεως τὴν ὁποίαν ἔχουσι καὶ τῆς στρατιωτικῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν πολεμοῦντες, νὰ τύχωσιν ἐπιεικῶς τῆς τιμῆς τοῦ νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί. Τοῦτο θέλει ἀποτελέσει ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς τὴν ὁποίαν θὰ λάβωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι καὶ διάκρισιν ἀπὸ ὅσους τυχόν, ἂν ὑπῆρξαν τινὲς οἱ ὁποῖοι καὶ λόγῳ ἀδυναμίας σωματικῆς, καὶ δι’ ἄλλους ὑπηρεσιακοὺς λόγους δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν ὅπου καὶ ὅπως τὸ ἐξετέλεσαν ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Τρικούπης. Ἀπών. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης.

§18Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Καθ’ ἣν ἐποχὴν κ. Πρόεδρε ἡ Πολιτεία δι’ εἰδικῶν νόμων ἀπένειμε τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ εἰς πλείστους ὅσους ἐπιστήμονας, ἐσχάτως δὲ καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς γυμναστὰς καὶ εἰς τοὺς ἀλμπάνηδες, δηλαδὴ τοὺς πεταλωτάς, οἱ ὁποῖοι προάγονται εἰς ἀνθυπασπιστάς, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τῶν δύο πολέμων καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ὁποίων ἐγένοντο ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐν περιπτώσει νέας ἐπιστρατεύσεως νὰ φέρωσι πάλιν τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Πλὴν ὅμως τῆς τάξεως ταύτης τῶν δικηγόρων ὑπάρχουσι καί τινες οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐξέλθει ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ὄχι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ μὲ τὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Γνωρίζω δικηγόρον παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Καλαμῶν ὁ ὁποῖος ἐξῆλθε κατὰ τὸ 1897 μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου· εἶχε δικαίωμα νὰ προβιβασθῇ, ἀλλὰ δὲν προεβιβάσθη. Ὑπέβαλε τέσσαρας ἕως πέντε ἀναφορὰς καὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Γνωρίζω ἕτερον ἐπίσης, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθεν ὡς λοχίας πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν. Ὑπηρέτησε κατὰ τοὺς δύο πολέμους, ὑπέστη τὰ πάνδεινα καὶ ἦλθεν εἰς Ἀθήνας πάσχων ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου. Ὑπηρέτησε, καὶ ὑπηρέτησεν ὡς λοχίας καὶ σήμερον ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως θὰ ὑπηρετήσῃ μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν. Αὐτὰ τὰ δύο παραδείγματα γνωρίζω ἐγὼ δικηγόρων ὑπηρετούντων τοῦ ἑνὸς παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Καλαμῶν καὶ τοῦ ἑτέρου παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Κυπαρισσίας. Ἴσως νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλοι. Καὶ γενικώτερον ὅμως, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ὅπως ἄνθρωποι μεμορφωμένοι καὶ ἐπιστήμονες διακινδυνεύσαντες ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἐπὶ δέκα ἑπτὰ ὁλοκλήρους μῆνας, μὴ ἀμειφθῶσιν ἐν νέᾳ ἐπιστρατεύσει ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ τὸ οὐσιαστικώτερον εἶναι τὸ ἑξῆς. Μήπως αὐτοὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων ὡς λοχίαι δὲν διῴκησαν διμοιρίας; Μήπως ἐν ἐλλείψει ἀξιωματικῶν δὲν ἀντεμετώπισαν τὸν ἐχθρὸν διοικοῦντες διμοιρίας, ἤδη ἐξασκοῦντες τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον ζητοῦσι σήμερον παρὰ τῆς Πολιτείας; Πλεῖστοι ὅσοι δικηγόροι ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον ἦσαν διοικηταὶ διμοιριῶν, δηλαδὴ ἐξεπλήρουν χρέη ἀνθυπολοχαγοῦ. Πῶς σήμερον ἡ Πολιτεία θεωρεῖ αὐτοὺς ἀνικάνους πρὸς τοῦτο; Δὲν εἶναι δὲ καὶ σπουδαῖον τὸ πρᾶγμα τὸ νὰ διοικήσωσι διμοιρίαν ὥστε νὰ φανῇ μέγας ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἰς τοὺς ἐπιστήμονας δικηγόρους καὶ νὰ ὀρρωδῇ ἡ Πολιτεία νὰ ἀπονείμῃ τὸν βαθμὸν αὐτὸν καθ’ ἣν ἐποχὴν καὶ εἰς τοὺς γυμναστὰς καὶ εἰς τοὺς γεωπόνους καὶ εἰς τοὺς ἠλεκτρολόγους καὶ εἰς τοὺς πεταλωτὰς ἀκόμη ἀπένειμε τοῦτον. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἄκρᾳ δικαιοσύνῃ, ἡ ὁποία διέπει πάσας τὰς πράξεις αὐτοῦ, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν ταύτην, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι θέλει ἀπονείμει τὸ δίκαιον εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως.

§19Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι πάντες οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ κληθῶσιν εἰς τὸν πόλεμον, πρέπει νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, διότι τότε δὲν γνωρίζω τίς θὰ ὑπηρετήσῃ ὡς στρατιώτης· φρονῶ ὅμως ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετέσχον τῶν πολέμων, δέον νὰ τύχωσι τούτου, διότι νομίζω ὅτι εἷς ἐπιστήμων καὶ δὴ δικηγόρος θὰ εἶναι δυνατὸν εὐδοκίμως νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς ἀνθυπολοχαγός. Διὰ τοῦτο ὀρθῶς ζητεῖται ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ νὰ μὴ ληφθῇ γενικὸν μέτρον, διότι δὲν θὰ εἶναι πολὺ πρακτικὸν καὶ ἐπωφελές.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κατσιμπίρης, Π. Φλέσσας, Δ. Γκλαβᾶς. Παραιτοῦνται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος εὑρίσκομαι εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς ὅλον τὸν δικηγορικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος, πρὸς τοὺς πλείστους ἐκ τῶν δικηγορικῶν Συλλόγων, λυποῦμαι δὲ διότι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν καὶ πρὸς πολλοὺς ἐκ τῶν δικηγόρων Συναδέλφων μας. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι δὲν θὰ παρεξηγηθῶ λέγων ὅτι καὶ ἐγὼ δικηγόρος ὑπῆρξα, ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι εἶμαι δυσμενῶς διατεθειμένος· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐξεπλάγην, ὅταν ἔλαβον ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν μηνῶν ἀπὸ τοὺς πλείστους τῶν δικηγορικῶν Συλλόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι παραγνωρίζοντες τὴν ἀποστολήν των τὴν ὑψηλὴν μοὶ διετύπωσαν τὴν ἀξίωσιν ὅτι κάθε δικηγόρος λαβὼν μέρος εἰς τὸν πόλεμον πρέπει νὰ γίνηται ἀξιωματικός, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἀξίωσις ἡ ὁποία διετυπώθη ἐξ ἀρχῆς. Ὅταν δὲ εἶδον τίνα ἀγανάκτησιν προεκάλεσεν εἰς τὴν ὑπεύθυνον Ἀρχὴν ἡ τοιαύτη διατύπωσις τῆς ἀξιώσεως, τότε ἦλθεν αὐτὴ ὑπὸ μορφὴν πολὺ μετριωτέραν, ἀξίαν συζητήσεως ἐπὶ τέλους, τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Κύριοι, ἀντιτίθεμαι κατὰ τῆς ἀξιώσεως ταύτης, διότι τὴν θεωρῶ ἀξίωσιν ἡ ὁποία εἶναι ἐναντία πρὸς τὸ ἑλληνικὸν πνεῦμα, εἶναι ἐναντία πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἑλληνικάς, εἶναι ἀξίωσις πρὸς δημιουργίαν προνομιούχου τάξεως. Διὰ τίνα λόγον; Μήπως οἱ δικηγόροι, οἱ μορφωμένοι ἐν γένει ἄνθρωποι, δὲν ἔχουσιν ὅλας τὰς εὐκολίας διὰ νὰ προαχθῶσι, νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ μήπως ὄντως πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν τόσον χρήσιμοι, δὲν προέρχονται ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν δικηγόρων; Ἀλλὰ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν μονάδας στρατοῦ, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν ὁλόκληρον τὴν θητείαν των τὴν στρατιωτικὴν τὴν διετῆ, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ στρατολογικὸς νόμος, ἐπῆγαν εἰς τὴν σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξῆλθον ἀξιωματικοί, καὶ ὑπῆρξαν χρήσιμοι ὡς τοιοῦτοι. Ἀλλὰ οἱ κύριοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ πάρωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, τίνες εἶναι; Εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρέτησαν τὴν θητείαν των κανονικῶς τότε, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εἶναι ἄλλοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπαλλαγῆ καὶ ἐκλήθησαν ἐν πολέμῳ, ὅλοι δὲ αὐτοὶ ζητοῦσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ δι’ οὐδὲν ἄλλο παρὰ μόνον διότι εἶναι μορφωμένοι ἄνθρωποι καὶ δικηγόροι. Εἶναι τοῦτο ἐπαρκὴς λόγος; Ἐφ’ ὅσον μετέσχον τοῦ πολέμου καὶ διεκρίθησαν εἶναι προφανὲς ὅτι προήχθησαν εἰς ὑπαξιωματικούς, ἀνοικτὸν δὲ εἶναι εἰς αὐτοὺς καὶ τὸ περαιτέρω στάδιον τῆς προαγωγῆς εἰς τὸ μέλλον. Δὲν πιστεύω νὰ ἰσχυρίζωνται ὅτι ἀφῆκα νὰ ἀδικηθῶσιν. Ἔχουσιν οἱ δικηγόροι τόσον ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης, ὥστε καὶ ὅταν ἀδικῶνται οἱ ἄλλοι νὰ φωνάζωσι, πολὺ περισσότερον δὲ φυσικῶς φωνάζουσιν ὅταν ἀδικῶνται αὐτοὶ οἱ ἴδιοι. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω γενικώτερον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς στενώτερον κύκλον πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν δικηγορικῶν Συλλόγων. Ἀντιτίθεμαι ἀπολύτως, ἀντιτίθεμαι ἐντελῶς κατὰ τῆς τοιαύτης καθαρῶς πραγματικῆς ἀντιλήψεως τῶν δικηγόρων. Ὅτε ἐγράφετο ἀρχικῶς ὅτι ζητοῦσιν αὐτὸ οἱ δικηγόροι καὶ δὲν ἦτο γνωστὸν ποία ἦτο ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἤρχισαν πλεῖστοι ἄλλοι νὰ ζητῶσιν ὅπως ἐν καιρῷ πολέμου χρησιμοποιηθῶσιν ἕκαστος ὡς ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ κύκλῳ τοῦ ἐπαγγέλματός των. Κάμνω ἐξαίρεσιν τῶν φιλολόγων οἵτινες δὲν ἐζήτησαν ὅπως καὶ αὐτοὶ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν πολέμῳ διὰ τὴν ἵδρυσιν σχολείων τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἂν δὲν ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀντίκρουσις, θὰ ἔπρεπε ὅλοι οἱ ἐπαγγελματίαι νὰ χρησιμοποιοῦνται ἕκαστος εἰς τὸ ἐπάγγελμά του καὶ ἂν εἶχον καὶ κἄποιαν μόρφωσιν νὰ ἔπαιρναν καὶ ἕνα γαλόνι ἀξιωματικοῦ. Οἱ κύριοι αὐτοὶ ὅλοι ἀποτελοῦσιν ἐντελῆ ἀνατροπὴν τῆς ἐννοίας τοῦ στρατοῦ ἐνόπλου ἔθνους, καὶ διὰ τοῦτο δηλῶ ὅτι ἀντιτίθεμαι ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς κατὰ τῆς τοιαύτης αἰτήσεως.

§22ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὀφείλω νὰ προσθέσω μίαν λέξιν. Ὁμολογῶ ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ δικηγορικῷ Συλλόγῳ παρέστην καὶ ἐγὼ καὶ δὲν ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν. Δὲν συνεζητήθη τὸ θέμα οὕτω, ὅπως συζητεῖται σήμερον. Δὲν ἐγένετο λόγος ὅτι πρέπει πάντες οἱ δικηγόροι, ὅλο τὸ συνάφι, νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί, ἀλλὰ μόνον οἱ δικηγόροι οἱ ὑπαξιωματικοί, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τοὺς πολέμους, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον διετῆ ὑπηρεσίαν, διότι ἐκλήθησαν ἀργότερον λόγῳ τοῦ ὅτι ἦσαν ἀπαλλαγέντες.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος παραιτεῖται, ὁ κ. Ν. Βελέντζας παραιτεῖται.

§24Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μεθ’ ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας δὲν ἀποθαρρύνομαι νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἡ γνώμη μου δὲ εἶναι ὅτι οὐχὶ πάντες οἱ ὅπως δήποτε στρατευόμενοι δικηγόροι πρέπει νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι οἱ δικηγόροι οἵτινες δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν σχολήν, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν εἶχον συμπληρώσει τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπαιτούμενον διὰ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολήν, ἤδη στρατευόμενοι δίκαιον εἶναι νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, μετὰ τὴν αἰσίαν ἔκβασιν τῶν δύο ἡρωϊκῶν πολέμων, γίνεται σκέψις ν’ αὐξήσωσιν οἱ στρατευόμενοι καὶ ὁμιλοῦντες περὶ στελεχῶν τοῦ στρατοῦ προσπαθοῦμεν ἵνα παντοῦ, ὅπου εἶναι δυνατόν, εὕρωμεν στελέχη πρὸς μόρφωσιν τοῦ στρατοῦ, ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον, ὄχι διὰ τοὺς δικηγόρους τοὺς ἔχοντας τὴν ἱκανότητα νὰ καταλάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀλλ’ ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον καὶ ζημία διὰ τὸν στρατόν, ἂν παρελείποντο οἱ δικηγόροι ἐκεῖνοι οἵτινες κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων ἔδειξαν ὅτι ἐμφοροῦνται ὑπὸ τῆς διακαοῦς ἐπιθυμίας καὶ ἔχουσι τὴν ἱκανότητα νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ στράτευμα ὡς ἀξιωματικοί. Τοῦτο θὰ ἦτο ἄδικον δι’ αὐτὸ τὸ στράτευμα. Ὁμιλῶ περὶ τῶν δικηγόρων ἐκείνων οἵτινες προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ δὲν εἶχον συμπληρώσει τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν προαγωγήν των, ὁμιλῶ περὶ τῶν δικηγόρων ἐκείνων, οἵτινες ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν προϊσταμένων αὐτῶν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων, ὁμιλῶ περὶ τῶν δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι, καίτοι ἐφελκύσαντες τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀνωτέρων των, ἐν τούτοις δὲν ἔτυχον εὐνοϊκῶν προτάσεων ἵνα μονιμοποιηθῶσιν εἰς τὸ στράτευμα προαγόμενοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὄχι διότι οἱ ἀνώτεροι αὐτῶν δὲν τοὺς ἐθεώρουν ἱκανοὺς νὰ καταλάβωσι ἀνώτερον βαθμὸν ἐν τῇ στρατιωτικῇ ἱεραρχίᾳ, ἀλλὰ διότι ἦτο πρόδηλον ὅτι προσωρινῶς στρατευθέντες θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὰ εἰρηνικὰ ἔργα των, καὶ ἐντεῦθεν ἡ παράλειψις ἡ ἐπελθοῦσα. Περὶ τούτων τῶν δικηγόρων ὁμιλῶ, καὶ ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον, ὄχι διὰ τοὺς δικηγόρους, διότι δὲν ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τῶν δικηγόρων, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τοῦ στρατεύματος, ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον διὰ τὸ στράτευμα αὐτὸ ἂν παρελείποντο οἱ δικηγόροι αὐτοὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν ἀπὸ παντοῦ στελέχη.

§25ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Βουλευτήν, διατί νὰ γίνωσι μόνον οἱ δικηγόροι καὶ ὄχι καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἔχοντες ὅπως δήποτε μίαν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν;

§26Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πάντες.

§27ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Μεσσηνίας· κατὰ τί νομίζει ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος ἐὰν ὅλοι οἱ μορφωμένοι πάρουν τὸ γαλόνι καὶ φύγουν ἀπὸ τὸ στράτευμα εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ στρατεύματος ἐξετέλεσαν πολὺ καλὰ τὸ καθῆκόν των; Νομίζετε ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ δύναμις τοῦ ἠθικοῦ στρατεύματος ἐὰν εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ συνάδελφοί των οἱ μαχόμενοι παρὰ τὸ πλευρόν των, ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ εἶναι μορφωμένοι θὰ γίνωσι προϊστάμενοί των; Νομίζετε ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ στράτευμα, ἐὰν πάντες γίνωσιν ἀξιωματικοί; Ἔχω ἀντίθετον ἰδέαν. (Χειροκροτήματα).

§28Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι οἱ λόγοι μου δὲν ἦσαν ἐπαρκῶς σαφεῖς ἵνα μὴ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, διότι ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι πάντες οἱ ὅπως δήποτε ὑπηρετήσαντες δικηγόροι δέον νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ὑπεστήριξα ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ στράτευμα ἔχει ἀνάγκην στελεχῶν...

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν ἔχει ἀνάγκην αὐτὸ τὸ γνωρίζει τὸ στράτευμα. Σᾶς ἔδωκεν ἡ ὑπεύθυνος Ἀρχή, ἡ Ἐπιτελικὴ Ὑπηρεσία, τοιαύτην πληροφορίαν; Μὴ ὁμιλεῖτε λοιπὸν περὶ ἀνάγκης τοῦ στρατεύματος. Ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπικρίνητε τὴν Κυβέρνησιν ἂν δὲν μεριμνᾷ περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος.

§30Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶν, βεβαίως δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν δικηγόρων, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Στρατοῦ, ἰδιωτεύων δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω πληροφορίας περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ τάξις τῶν μεμορφωμένων δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τοὺς δικηγόρους ἀλλὰ περιλαμβάνει ὅλους, τοὺς ὅπως δήποτε μεμορφωμένους, καὶ ὅτι δέον καὶ ἐκεῖ νὰ ἀνεύρωμεν τὰ ἔφεδρα στελέχη τοῦ στρατοῦ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη. Ταῦτα ὑπεστήριξα κ. Πρόεδρε, δὲν εἶμαι δὲ παντάπασιν διατεθειμένος νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐμερίμνησε νὰ πλουτήσῃ τὸ στράτευμα δι’ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀρ. 4 ἀναφορὰ ἡ ἀναβληθεῖσα. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ τέως Δήμου Τριπύλης.

§32Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης τοῦ τέως Δήμου Τριπύλης παρακαλοῦσι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ὅπως συστηθῇ τηλεφωνικὸν γραφεῖον εἰς τὴν τέως πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου των. Τὸ χωρίον ἀπέχει τῆς Κυπαρισσίας, μεθ’ ἧς ζητεῖται ἡ τηλεφωνικὴ ἕνωσις, τρεῖς καὶ ἡμίσειας ὥρας, ὑπάρχουσι δὲ καὶ δένδρα ὑψηλὰ ὥστε νὰ εἶναι εὔκολος ἡ συγκοινωνία ἄνευ δαπάνης μεγάλης. Ὁ τέως Δῆμος Τριπύλης εἶναι ἐντελῶς ἔρημος πάσης συγκοινωνίας. Δὲν ἐπικοινωνεῖ καθόλου μὲ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Κυπαρισσίας ὅπου αἱ Ἀρχαί, τὸ δικαστήριον, ὁ ἔφορος, ὁ ταμίας, ὁ ἐπίσκοπος κτλ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θέλει λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν κατοίκων, διότι καὶ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη.

§33Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα.

§34Α. ΚΟΚΕΒΗΣ. Τὸ κανονικὸν ἦτο ὅπως αἱ τοιαῦται αἰτήσεις ἐγχειρίζωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ὅταν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἐκείνων ἐνεχείρισαν ἀναφορὰν καὶ ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας ἐπίσης παρεκάλεσα καὶ δὲν ἐγένοντο ἐνέργειαι, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ καταφύγω εἰς τὴν Βουλὴν συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν τῆς κοινότητος ὅπως λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§35Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Καρτερολίου.

§37Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Καρτερολίου ἀπευθύνεται διὰ τῆς ἀναφορᾶς του εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ διακανονισμοῦ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σύκων καὶ τῆς σταφίδος, ἐκθέτον διὰ μακρῶν τὰς σκέψεις του, αἱ ὁποῖαι συντείνουσιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς αἰτήσεως ταύτης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃν ἀνήκει τὸ ζήτημα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν αἴτησιν αὐτὴν δι’ ἧς ζητοῦσι ν’ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τῶν σύκων καὶ τῆς σταφίδος εἰς τὸν δημόσιον ταμίαν καὶ νὰ παύσῃ ἡ ἐνοικίασις αὐτῶν, διότι λαμβάνουσι χώραν πλεῖσται ὅσαι καταχρήσεις. Ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ ζητοῦσι καὶ ἄλλαι κοινότητες τῆς Μεσσηνίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§38Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι ζητοῦσι τὴν λῆψιν μέτρων τινῶν διὰ τὴν εὐρυθμοτέραν διαχείρισιν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Νομίζω ὅτι πρέπει οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ λάβωσιν εἰδικὰ μέτρα πρὸς πραγματοποίησιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἀναφερομένων. Τὰ παράπονά των ὄχι μόνον εὔλογα εἶναι ἀλλ’ ἄγουσι καὶ εἰς αἴσια ἀποτελέσματα διὰ τὴν καλὴν διαχείρισιν τῶν κοινοτικῶν προσόδων. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, ὅπως λάβωσι τὰ προσήκοντα μέτρα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀγουλινίτσης.

§40Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οἱ κάτοικοι Ἀγουλινίτσης ζητοῦσι νὰ διακανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς νομῆς τῶν γαιῶν τῶν κειμένων πλησίον τῆς Ἀγουλινίτσης, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 300 περίπου στρέμματα. Τὰς γαίας αὐτάς, ἐνῷ κατεῖχεν ἡ κοινότης Ἀγουλινίτσης ἀπὸ Τουρκοκρατίας, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τῇ ἀφῃρέθησαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν μακροσκελῆ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων ἐν ᾗ ἀναγράφονται ὅλοι οἱ λόγοι οἱ συντελοῦντες εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§42Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ποιοῦμαι καὶ ἐγώ.

§43ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλῶσιν αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Σ. Τσακόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν ἀποπερατοῦνται αἱ ἐπὶ τῆς χαραχθείσης ὁδοῦ Βερζοβᾶς– Ἁγιοργητίκων ἀφεθεῖσαι ἡμιτελεῖς γέφυραι».

§45Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ζητήσω σχετικὰς πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ θὰ διατάξω ὅ τι εἶναι νόμιμον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν κρατῇ σκέψις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀνεγερθῶσι φυλακαὶ καὶ ἐν Πάτραις, διότι αἱ ὑπάρχουσαι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἀνθρωπισμοῦ».

§47Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες σκέψεις κρατοῦσιν διὰ τὴν ἀνέγερσιν κτιρίου φυλακῶν ἐν Πάτραις, διότι ἡ ὑπάρχουσα ἐκεῖ κατάστασις ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὴν Πολιτείαν.

§48Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν εἶναι μόνον αἱ φυλακαὶ Πατρῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι πόλεις ἔχουσιν ἀνάγκην τοιούτων. Εὐθὺς ὡς καταστῇ δυνατὸν θέλομεν προβῆ εἰς γενικὴν διόρθωσιν.

§49Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ διαπραγμάτευσις ἐγένετο διὰ τὰς Πάτρας καὶ πρέπει πρῶτον ἐκεῖ νὰ γίνῃ ἔναρξις, διότι ἡ ὑπάρχουσα ἐκεῖ κατάστασις ἀποτελεῖ ἀναχρονισμὸν διὰ τὴν ἐποχήν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν ἐκοινοποιήθη ὁ διορισμὸς τοῦ πρὸ πολλοῦ διορισθέντος διευθυντοῦ τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου Ἀλουποχωρίου Γ. Παπαντωνίου».

§51Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου «ἐρωτᾷ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν αἱ ἀρχαὶ Τριπόλεως εἶχον διαταγὴν νὰ προβῶσιν εἰς καταστροφὴν τοῦ περιφράγματος τῆς ἐκεῖ πλατείας τοῦ Ἄρεως, κατασκευασθέντος ὑπὸ τοῦ Συλλόγου τῶν φιλοδένδρων πρὸς τὸν σκοπὸν δενδροφυτεύσεως καὶ ἐξυγιάσεως τοῦ τελματώδους μέρους τῆς ἄνω πλατείας».

§53ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πρόκειται περὶ γηπέδου κειμένου ἐντὸς τῆς περιοχῆς τοῦ δήμου Τριπόλεως, τὸ ὁποῖον ὁ σύλλογος τῶν Φιλοδένδρων ὀρθῶς ποιῶν ἠθέλησε νὰ δενδροφυτεύσῃ διὰ νὰ ἐξωραΐσῃ τὸ μέρος, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐνέργειάν του αὐτὴν ἠδυνάτει νὰ προβῇ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε προέλθει εἰς συνεννόησιν καὶ μεθ’ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα καὶ οἱ ἰδιοκτῆται. Πράγματι δὲ ἡμεῖς διετάξαμεν νὰ κατεδαφισθῇ τὸ συρματόπλεγμα, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἰδιοκτησίας τοῦ δημοσίου ἀναμφισβητήτου, δηλαδὴ μὴ ἀμφισβητουμένης μηδ’ ὑπ’ αὐτῶν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς Τριπόλεως. Ἀλλ’ ὡς περιῆλθεν εἰς ἡμᾶς ἡ ἐνέργεια τῆς ἑταιρίας τῶν Φιλοδένδρων διετάξαμεν τὴν κατεδάφισιν τῶν συρματοπλεγμάτων. Ἡ διαταγή μου ὅμως περὶ κατεδαφίσεως τοῦ συρματοπλέγματος ἦτο συναφὴς μὲ ἄλλον ὅρον, τὸν ὁποῖον ἐθήκαμεν καὶ τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀποδεχθῆ καὶ ὁ Δῆμος, νὰ ἀναγνωρίσῃ δηλ. συμβολαιογραφικῶς οὗτος τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε οὐδέποτε εἶχεν ἀμφισβητήσει. Σήμερον δὲν εἰξεύρω διὰ τίνα λόγον δυστροπεῖ εἰς τὴν συμβολαιογραφικὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δημοσίου. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς στάσεως, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι προϊὸν προσωρινῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι ἴσως νὰ μὴ εἶναι ἀπολύτως σκόπιμοι εἴπομεν καὶ ἡμεῖς· ἀναγνωρίσατέ μας καὶ ἀμέσως δὲν θὰ φέρωμεν ἐμπόδιον εἰς οἱανδήποτε ἐνέργειάν σας, τὴν ὁποίαν μάλιστα εὑρίσκομεν ἀξίαν πάσης ἐνισχύσεως.

§54Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἀνεγνώρισεν καὶ ὠνόμασεν ἐπαινετὴν τὴν ἐνέργειαν τῶν Φιλοδένδρων, τοῦ ἀληθῶς προοδευτικοῦ αὐτοῦ Συλλόγου. Ὁ Δῆμος δὲν ἐλήφθη ποσῶς ὑπ’ ὄψιν. Οἱ ἀποτελοῦντες τὸν Σύλλογον τῶν Φιλοδένδρων προσεφέρθησαν νὰ ἀναγνωρίσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου διὰ συμβολαιογραφικῆς πράξεως.

§55ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένον νομικὸν πρόσωπον ὁ Σύλλογος.

§56Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μετὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναδάσωσιν, καὶ τὴν ἐξυγίασιν ἑπομένως τοῦ μέρους ἐκείνου ὑπὸ τοῦ Συλλόγου τῶν Φιλοδένδρων, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι.

§57Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε δύο λέξεις; Πρόκειται περὶ πλατείας εὐρυτάτης τῆς πόλεως Τριπόλεως, ὀνομαζομένης πλατείας τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου, ἡ ὁποία χρησιμεύει πρὸς ἀναψυχὴν τῶν πολιτῶν καθ’ ἑσπέραν. Μέρος τῆς πλατείας αὐτῆς ἐδενδροφυτεύθη ὑπὸ τοῦ δήμου Τριπόλεως πρὸ ἐτῶν καὶ χρησιμεύει τοῦτο ὡς μία ὄασις ἐν Τριπόλει. Ἤδη νέοι τινὲς τῆς Τριπόλεως, ἀποτελοῦντες τὸν Σύλλογον τῶν Φιλοδένδρων, θέλουσι νὰ δενδροφυτεύσωσι μέρος τι τοῦ πάρκου ὄχι ὅπως ἀποκτήσωσι δικαίωμα, ἀλλ’ ὅπως τὸ μέρος αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν χρησιμεύει ἄλλο παρὰ διὰ τὸν περίπατον τῶν Τριπολιτῶν, δενδροφυτευθῇ. Δὲν νομίζετε ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ συνεισέφερε τὸ Δημόσιον πρὸς δενδροφύτευσιν παρὰ νὰ παρεμβάλλῃ προσκόμματα; Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν. Ὁ δῆμος Τριπόλεως δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ἔχῃ ἀπαίτησιν, διότι θὰ φυτεύσῃ τὸ πάρκο ὁ Σύλλογος. Καὶ τὴν πρώτην φορὰν τοιαύτη αἴτησις ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§58ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε θὰ παράσχω πᾶσαν εὐκολίαν.

§59Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι νὰ δενδροφυτεύσωσιν οἱ Φιλόδενδροι, χωρὶς νὰ ἔχωσι φυσικὰ κανὲν δικαίωμα ἐπὶ τοῦ δενδροφυτευθησομένου μέρους.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν κατηρτίσθη ἤδη ὁ ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ συσταθείσης ἐπιτροπῆς πίναξ τῶν παραλειφθέντων ὑπαξιωματικῶν, ὧν προτάσεις ὑπεβλήθησαν διὰ τὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ προαγωγὴν αὐτῶν, καὶ ἂν θὰ παραταθῇ εἰσέτι καὶ ἕως πότε ἡ ἐκκρεμότης τοῦ ζητήματος τούτου».

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναμένεται ἡ ψήφισις σχετικοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εὑρισκομένου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνωσι προβιβασμοὶ καὶ εἰς τὸ στέλεχος τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἐθνοφρουρῶν. Ὅταν ψηφισθῇ αὐτὸ θὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης «παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβον ἐπὶ τῆς διαμαρτυρίας τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Αἰγιέων, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἐγκυκλίου τινός, δι’ ἧς ἀφαιροῦνται οἱ ἐκ τοῦ δασμοῦ ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων πόροι τῆς κοινότητος καὶ καταδικάζεται οὕτω ἡ πόλις Αἰγίου, ἐλλείψει μέσων, εἰς τὴν στέρησιν φωτισμοῦ καὶ καθαριότητος».

§63ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Διετάξαμεν ἐπανειλημμένως νὰ δοθῶσιν αἱ ἀπαραίτητοι δαπάναι ἐκ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τοῦ Δήμου Αἰγιέων ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινότητος Αἰγίου, εἰς τὰς δαπάνας δὲ ταύτας περιλαμβάνονται καὶ αἱ δαπάναι τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς καθαριότητος. Ἀληθῶς ὑπάρχουσι δυσκολίαι τινὲς ὀφειλόμεναι εἰς τὴν μὴ συντέλεσιν εἰσέτι τῆς ἐργασίας τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, καὶ ἐντεῦθεν σήμερον εἴμεθα ἐκ τοῦ νόμου δεσμευμένοι καὶ ὑποχρεωμένοι ἐπιτακτικῶς, μόνον ἀπαραιτήτους δαπάνας νὰ δίδωμεν ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων μετρῶντες αὐτάς, ἀληθῶς μὲ μέτρον κάπως μεγάλης αὐστηρότητος. Ἐν τούτοις θὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν διαταγὴν τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν.

§64Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς δοθείσας διαταγάς, ἀλλ’ ἤθελον νὰ κάμω λόγον διὰ τὴν ἐγκύκλιον τὴν διαβιβασθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 12256 ἐγγράφου τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ οὗ διατάσσεται τοῦτο ὅπως τὰ παρεχόμενα παρ’ αὐτοῦ ποσὰ μὴ ὑπερβαίνωσι τὰ 60% κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ...

§65ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ 60% εἶναι διὰ τὰς μικρὰς κοινότητας. Διὰ τὴν κοινότητα Αἰγίου εἶναι ἀνεξαρτήτως τῶν ἑξήκοντα τοῖς ἑκατόν.

§66Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. .. διότι, ἐνῷ αἱ μικραὶ κοινότητες ἀποτελοῦσι τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ τέως Δήμου Αἰγιέων, δικαιοῦται ἡ κοινότης Αἰγίου λόγῳ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως νὰ λάβῃ τὰ 9½ δέκατα καὶ τὸ ὑπόλοιπον νὰ λάβωσιν αἱ λοιπαὶ κοινότητες. Ἄν λοιπὸν δοθῶσι τώρα ἄνω τῶν 50 χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὴν κοινότητα Αἰγίου εἰς τὰς λοιπάς, τότε πῶς θὰ εἰσπραχθῶσι τὰ δοθέντα ποσὰ ὑπὸ τοῦ ταμείου Γεωργίας εἰς τὰς λοιπὰς κοινότητας. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐλήφθη ἀπάντησις τῶν Ἀρχῶν ἐπὶ τῆς διαταχθείσης ἐνεργείας κατὰ τῶν πρακτόρων Αἰγίου, ἀσκούντων ἐκβιαστικὰ μέτρα κατά τινων φορτωτῶν, προτιμησάντων τὴν φόρτωσιν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων».

§68ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ Κυβέρνησις λαβοῦσα γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ἐκ τῆς τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς, διέταξε τὸν νομάρχην νὰ καλέσῃ τοὺς Διευθυντὰς τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν καὶ νὰ ἐπιστήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν προσοχὴν ἐπὶ τούτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ κοινωνία νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἐνέργειαν τῶν ἐχόντων τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς, ἡ ὁποία παρακωλύει τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμόν, καὶ διετάχθη νὰ ὑποδείξῃ ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ εἰς νομοθετικὰ μέτρα. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν. Θὰ γίνῃ ἀντικείμενον πολλῆς μελέτης καὶ ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μελετήσῃ ἀπὸ τοῦδε τὰ τῆς συντάξεως τῆς σχετικῆς νομοθεσίας.

§69Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐνέργειαν, παρακαλῶ ὅμως νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐξασκουμένη πίεσις σήμερον ἐξασκεῖται διὰ λόγον ἐπείγοντα· διότι οἱ ἔμποροι πιέζονται μέχρις οὗ ψηφισθῇ τὸ πρόσθετον παρακράτημα τῶν 15%. Ὥστε ἀπαιτεῖται ὅπως ἡ ἐνέργεια ὑμῶν γίνῃ ταχυτέρα καὶ συντονωτέρα.

§70ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τὶ ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς παραπόνων τοῦ ταγματάρχου τοῦ Πεζικοῦ Σαχτούρη Γεωργίου, ἐπιδοθείσης διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος τὴν 7ην π. μ. Μαΐου ἐ. ἔτους».

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀξιωματικὸς εὑρίσκεται ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν πίνακα Δ. Ὁ πίναξ οὗτος ἐπεκυρώθη καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους.

§73Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁποία τις ἐνέργεια ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς του, δι’ ἧς πρὸ πρὸ ἓξ μηνῶν ὑπέβαλε παράπονα;

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀπάντησις τὰ λεχθέντα νῦν. Ἀφ’ ἧς ἐβεβαιώθη ὅτι πρόκειται περὶ τελεσιδικίας τοῦ πίνακος, φυσικὰ δὲν ἐξήτασα περαιτέρω τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν αἱ νομοπαρασκευαστικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐργάζωνται, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ ἐργασίαι αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων κωδίκων ἐργάζεται ἑκάστη».

§76Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ νομοπαρασκευαστικαὶ ἐπιτροπαὶ αἱ συσταθεῖσαι πρὸς ἐκπόνησιν κωδίκων ἀστικοῦ, δικονομικοῦ, ἐμπορικοῦ καὶ ποινικοῦ, δὲν ἔπαυσαν ἐργαζόμεναι. Βέβαιον εἶναι ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐτῶν δὲν ἐξακολουθοῦσι μετὰ τῆς ἐπιθυμητῆς ταχύτητος, ἀλλὰ τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐπιτροπῶν ἀποτελουμένων ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐξ ἀνωτέρων δικαστικῶν καὶ ἐγκρίτων δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῆς ἐργασίας ταύτης ἔχουσι καὶ τὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἀσχολίας, οἱ δὲ δικηγόροι τὰς ἐπαγγελματικὰς τοιαύτας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀφιερῶσι πολὺν χρόνον διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλὰ πληρώνονται.

§78Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐκ τῶν ἐπιτροπῶν ἡ μᾶλλον προχωρήσασα ἐν τῇ ἐργασίᾳ αὐτῆς εἶναι ἡ τῆς πολιτικῆς Δικονομίας, ἧς τὸ ἔργον ὅμως ἐσχάτως ἀνεστάλη, διότι τὸ ἓν τῶν μελῶν της προσελήφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἱεραρχίας. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐμπορικοῦ Κώδικος, ἥτις καθυστέρησεν ἐν ἀρχῇ, προώδευσεν ἤδη περισσότερον τῶν ἄλλων. Ἡ τοῦ Ἀστικοῦ εὑρίσκεται ἐν τῇ σειρᾷ τῶν ἐργασιῶν της, ἡ δὲ τοῦ Ποινικοῦ εἶναι ἡ μᾶλλον καθυστερήσασα ἕνεκεν ἰδίως τῆς ἀπουσίας καὶ εἶτα τῆς παραιτήσεως ἑνὸς τῶν μελῶν της. Προηγουμένως ὁ αὐτὸς κ. Συνάδελφος εἶχεν ὑποβάλει ἀνάλογον ἐρώτημα, σχετίζων αὐτὸ καὶ πρὸς τὰς γενομένας πληρωμὰς εἰς τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν. Τότε ἐφρόντισα καὶ ἔλαβον τὰς ἐκθέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ καταβολαὶ εἰς τὰς δύο μόνον ἐπιτροπείας, τοῦ Ἀστικοῦ καὶ Ἐμπορικοῦ δικαίου, διότι αἱ ἕτεραι δύο δὲν ἔλαβον εἰσέτι τὰς ἐκθέσεις καὶ ἔχω ταύτας εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας, τὸ τελευταῖον δηλαδὴ μέρος τῆς ἐρωτήσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων κωδίκων θὰ γίνῃ ἡ ἐργασία, δὲν δύναται νὰ δοθῇ γενικὴ ἀπάντησις διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δὲν πρόκειται ν’ ἀντιγραφῇ ὡρισμένος ἀλλοδαπὸς κῶδιξ. Θὰ μελετηθῶσιν ὅλοι, θὰ ἐξετασθῶσιν τὰ παρ’ ἡμῖν πράγματα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τούτων θὰ συνταχθῇ ὁ Ἑλληνικός.

§79Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ συσταθεῖσαι πρὸ τριῶν καὶ ἡμίσεος ἐτῶν οὐδὲν ἔδωκαν προϊὸν τῆς ἐργασίας των, καί, ὡς πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ἡ σύνθεσίς των εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐλπίζωμεν ἀποτέλεσμά τι. Θὰ φθάσωμεν οὕτω πάλιν εἰς τὸ ἴδιον χάος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα πρὸ αὐτῶν. Εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ φθάσωσιν εἰς πέρας αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται καὶ λόγῳ συνθέσεως ἀλλὰ καὶ ἐλλείψει χρόνου. Ἂν ὅμως ἐπιδιώκετε ἀποτέλεσμα, συλλάβετε ἐπιτάξατε τὰ μέλη των, ἀποστείλατέ τα εἰς Αἴγιναν, Κηφισσίαν ἢ ἀλλοῦ μὲ ἀποκλειστικὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἄλλως θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ παλαιὰ κωμῳδία, καθ’ ἣν συνήρχοντο τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν εἰς τὰς ἑπτὰ τὸ ἑσπέρας, ἔπινον ἕνα καφφὲ ἢ ἓν ποτήριον ζύθου, συνδιελέγοντο ὀλίγον μεθ’ ὅ ἀνεχώρουν. Πρέπει νὰ πληρωθῶσι καὶ νὰ ἐργασθῶσι ὡς εἰς ἀποκλειστικὸν ἔργον, διότι ἄλλως πᾶσα δαπάνη εἶναι ματαία.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἴδιος κ. Σωτ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν. 1) Διατί μέχρι τοῦδε δὲν ἀνεκάλεσε τὸ Διάταγμα τῆς προαγωγῆς καὶ παρασημοφορίας τοῦ μὴ ὑπηρετήσαντος ἐφέδρου ἀνθυποφαρμακοποιοῦ Ἀριστ. Μικροῦ, ἀφοῦ ἀνεγνώρισεν ὅτι κατὰ παραδρομὴν προήχθη καὶ ἐπαρασημοφορήθη· 2) Τί ἔπραξε κατὰ τοῦ μὴ ὑπηρετήσαντος Κατσούλη».

§81Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μοὶ ἐδόθη ἀπάντησις μὴ ἱκανοποιητική. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη τοῦ Μικροῦ δὲν ἀφεώρα πάθημα οὔτε σύνταξιν. Αὐτὸς παραπονεῖται ὅτι τὸν ἐδίωξαν ἀπὸ τὸν στρατὸν παρανόμως, δηλαδὴ ἀφοῦ προήγαγον αὐτὸν εἰς λοχίαν καὶ ἔλαβε μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας· τότε ἀνεκάλυψαν ὅτι εἶχεν ἐλάττωμα εἰς τὸν ὀφθαλμόν, τὸ ὁποῖον τὸν καθίστα ἀνίκανον.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλει νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν στρατόν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι στρατιώτης;

§83Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔφυγεν ὢν λοχίας, ἀφοῦ ἔλαβε μέρος ὡς εὔζωνος εἰς τὰς μάχας Δεσκάτης, Λαζαράδων, Λιαψίστης, Βιγλίτζας καὶ εἰς ἄλλας πέντε, ἀποδείξας διαγωγὴν ἐξαίρετον. Αὐτὸς ἦτο ἐθελοντὴς κληρωτός. Ἀφοῦ ἐγένετο λοχίας, ἀνακατετάχθη καὶ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀνθυπασπιστὴς ἢ μᾶλλον ἐγένετο. Ἀλλὰ τότε εὗρον ὅτι ἔπρεπε νὰ φύγῃ ἀπὸ τοῦ στρατεύματος, διότι εἶχε πάθησιν ἡ ὁποία ἐπέβαλε τοῦτο. Εἶναι εἷς λεβέντης πρώτης τάξεως. Ὁ κ. Ἀλιβιζάτος τὸν εἶδεν. Εἶχε μείνει κἄτι τι εἰς τὸν ὀφθαλμόν, ἀλλ’ ὄχι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐκδιωχθῇ ἀπὸ τοῦ στρατεύματος.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ ὁ ἔφεδρος λοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ Δημήτρ. Λεωνίδας, ὑπηρετήσας κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων καὶ τυχὼν ἐξαιρετικῶν ἐκθέσεων περὶ προαγωγῆς καὶ περὶ μονιμοποιήσεως ὑπὸ τῶν προϊσταμένων του, δὲν ἐμονιμοποιήθη ἀλλ’ οὔτε καὶ προήχθη κατὰ τοὺς ἄχρι τοῦδε γενομένους προβιβασμούς».

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸς ἦτο ἀξιωματικὸς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1897 παρητήθη· παρητήθη δὲ ὡς ἀνθυπολοχαγὸς πυροβολικοῦ. Ἔκτοτε εἰς τὰ στελέχη τοῦ ἐφέδρου στρατοῦ προήχθη δίς, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Ὥστε κατὰ τὸν πόλεμον εὑρέθη λοχαγός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μονιμοποίησιν αὐτοῦ ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ὡς μὴ μονιμοποιητέος, διότι ὢν παλαιὸς ἀξιωματικὸς καὶ μὴ παρακολουθήσας τὰς σημερινὰς ἀσκήσεις καὶ δὴ τοῦ πυροβολικοῦ, δὲν ἐθεωρήθη ὅτι ἠδύνατο νὰ μονιμοποιηθῇ.

§87Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἔφεδρος λοχαγὸς πυροβολικοῦ Δ. Λεωνίδας ὑπηρέτησε κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων τοσοῦτον ἐπιτυχῶς, ὥστε ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Ἀντιστρατήγου κ. Σαπουντζάκη περὶ μονιμοποιήσεως αὐτοῦ. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἑτέρα ἔκθεσις τοῦ διαπρεποῦς καὶ γενναίου συνταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ κ. Ἰωάννου περὶ μονιμοποιήσεως ὡσαύτως αὐτοῦ. Ἀλλ’ οὔτε ἡ μία ἔκθεσις οὔτε ἡ ἑτέρα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς Λεωνίδας προβιβαζόμενος δὲν ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἐβάρυνέ τινα. Ἤθελε δοθῇ εἰς αὐτὸν μία ἠθικὴ ἀμοιβὴ ἀπέναντι τῶν τόσων ὑπηρεσιῶν ἃς παρέσχε οὗτος κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων. Περὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ λοχαγὸς Λεωνίδας ὑπῆρξεν ἐκ τῶν ἐπιλέκτων ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος πυροβολικοῦ, καὶ ἂν θέλητε νὰ μάθητε περὶ αὐτοῦ δύνασθε νὰ ζητήσητε πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ σώματος τοῦ πυροβολικοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του ὡς ἐπετέλεσεν αὐτὸ ὁ λοχαγὸς Λεωνίδας, δὲν πρέπει νὰ μένῃ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι ὁ μοναδικός, ἴσως, ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος οὐδεμιᾶς ἔτυχε ἀμοιβῆς. Ἐνῷ εἰς πάντας τοὺς ἄλλους ἐδόθη ἡ ἀμοιβὴ τῆς προαγωγῆς, ὁ λοχαγὸς Λεωνίδας δὲν ἔτυχε οὐδὲ τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς τῆς παρασημοφορίας.

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐξήτασα τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μονιμοποιήσεως μόνον. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς θὰ ἐξετάσω αὐτὸ καὶ πάλιν.

§89Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις καὶ παρακαλῶ νὰ τὰς ἀναζητήσητε, νὰ ἐξετάσητε δὲ καὶ πάλιν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 22 ἀναβάλλεται προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Χρυσόγελος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος χορηγήσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἑξῆς ὑποθέσεως. Ὁ λοχίας τοῦ λόχου γραφέων καὶ ἐργατῶν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας Νικολάου Κ. Νικόλαος, τυγχάνων ἀπεσπασμένος εἰς τὸ τμῆμα στρατιᾶς Ἠπείρου ὡς λοχίας, ἀπὸ 26 Ὀκτωβρίου 1912 μέχρις 11 Αὐγούστου 1913, συνεπεία δὲ ἀναφορᾶς τοῦ ἐν Ἰωαννίνοις ἑδρεύοντος 2ου τάγματος ἐθνοφρουρῶν (κατόπιν τάγματος κατοχῆς) περὶ ἀποσπάσεως παρ’ αὐτῷ ὑπαξιωματικῶν, πρὸς ἄμεσον πλήρωσιν τῶν κενῶν στελεχῶν, ἀπεσπάσθη εἰς τὸ ἄνω τάγμα δι’ ὑπηρεσίαν μάχιμον τὴν 11 Αὐγούστου 1913. Μεθ’ ἡμέρας τινὰς ἀπὸ τῆς ἀποσπάσεώς του τὸ ἴδιον τάγμα στρατιᾶς Ἠπείρου προήγαγε τοῦτον, διατελοῦντα μάχιμον, τὴν 14 Αὐγούστου 1913 ἐκ τοῦ κυρωθέντος πίνακος, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, καὶ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς προαγωγῆς του ἐτοποθέτησεν αὐτὸν εἰς τὸν λόχον γραφέων καὶ ἐργατῶν, ὅστις ἀνεγνώρισε τὴν προαγωγήν του, ἐπιτρέψας αὐτῷ νὰ φέρῃ τὰ διάσημα τοῦ βαθμοῦ του, μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπὶ σχετικῆς ἀναφορᾶς τούτου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ ἀκυρώσεως τῆς προαγωγῆς. Τοῦτο διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 108672 τῆς 3 Σ)βρίου 1913 διαταγῆς του ἠκύρωσε τὸν προβιβασμὸν τοῦ ὡς εἴρηται λοχίου, ὡς ἀνήκοντος εἰς τὴν δύναμιν γραφέων καὶ ἐργατῶν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ δὲν συνέβη τὸ ἴδιον καὶ διὰ τοὺς προαχθέντας λοχίας τοῦ αὐτοῦ λόχου Παπανικολάου ὑπηρετοῦντα ὡς ἀπεσπασμένον εἰς τοὺς φορητοὺς κλιβάνους στρατοῦ Θεσσαλονίκης, Πετρόπουλον μὴ μετασχόντα τῆς ἐκστρατείας, ἀλλ’ ὑπηρετοῦντα κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἄλλους». Ἐρωτᾶται· «διατί ἐζητήθη παρὰ τοῦ ὡς εἴρηται λόχου ἡ ἀκύρωσις τοῦ προβιβασμοῦ μόνον τοῦ Νικολάου καὶ ἠκυρώθη οὗτος παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ διατί, ἀφοῦ ὁ ἐπιλοχίας τοῦ λόχου Κοκουνίσκης προήχθη εἰς ἀνθυπασπιστήν, ὁ δὲ λόχος ἐστερεῖτο ἐπιλοχίου, ἦτο δὲ τοιοῦτος ὁ Νικολάου, ὁ λόχος τῶν γραφέων δὲν ἀνεκάλεσε τοῦτον, ἀλλ’ ἐζήτησε τὸν ὑποβιβασμόν του, ὅστις καὶ διετάχθη;»

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ πίναξ εἰς ὃν ἦτο ἐγγεγραμμένος πρὸς προβιβασμὸν ὁ λοχίας Νικολάου, ἔπαυσεν ἰσχύων πρὸ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ Κοκουνίσκη εἰς ἀνθυπασπιστήν. Κατηρτίσθη νέος πίναξ, εἰς ὃν εἶχον σειρὰν προαγωγῆς οἱ λοχίαι Φινόπουλος Γ. καὶ Πετρόπουλος Γ. Προβιβασθέντος τοῦ Κοκονίσκη εἰς ἀνθυπασπιστὴν προὐβιβάσθη εἰς ἐπιλοχίαν ὁ Φινόπουλος. Μετατεθέντος τούτου ἐκ τοῦ λόχου γραφέων προὐβιβάσθη ὁ δεύτερος Πετρόπουλος Γεώργιος. Οἱ λοχίαι Νικολάου Νικόλαος καὶ Παπανικολάου δὲν εἶχον δικαίωμα προβιβασμοῦ, προὐβιβάσθησαν δὲ παρ’ Ἀρχῶν, παρ’ αἷς ἦσαν ἁπλῶς προσκεκολλημένοι. Ὁ λόχος γραφέων ᾐτήσατο τὴν ἀκύρωσιν τοῦ προβιβασμοῦ ἀμφοτέρων, ἥτις καὶ ἐγένετο, συνεπῶς ἔμεινεν ἐπιλοχίας τοῦ λόχου ὁ Πετρόπουλος, ὅστις καὶ μόνον ἐδικαιοῦτο προβιβασμοῦ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον καθόσον συνεπληρώθη ἡ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ τεταγμένη προθεσμία. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§93Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου· 1) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ρώμῃ τῇ 26 Μαΐου 1906 διομολογηθείσης συμφωνίας, περὶ βιβλιαρίων ταὐτότητος»· 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ρώμῃ τῇ 26 Μαΐου 1906 διομολογηθείσης συμφωνίας, περὶ ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν καὶ κυτίων μετὰ δεδηλωμένης ἀξίας», ἅτινα παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διαρκῆ ἐπιτροπὴν· 3) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΚΖʹ (3427) «περὶ ὁδοποιΐας»· 4) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1914 Β. Διατάγματος περὶ καταρτισμοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῆς χρήσεως 1914)»· καὶ 5) «περὶ καθορισμοῦ τηλεφωνικῶν τελῶν καὶ περὶ ἀντιτίμου τευχῶν τηλεγραφημάτων», καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων τὸ 3ον παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. κ. Π. Τσαλδάρη, Α. Κογεβίνα, Σ. Ἀγαπητοῦ, Α. Ἀλεξανδρῆ, Π. Βουρλούμη, Σ. Κροκιδᾶ, Π. Πολυχρονιάδη καὶ Ι. Ἀθανασάκη, τὸ 4ον παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπήν, καὶ τὸ 5ον εἰς ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἐκ τῶν κ.κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Σ. Βαφειαδάκη, Κ. Καλομενοπούλου, Ι. Τρικούπη, Δ. Κριεκούκη, Γ. Τσακανίκα καὶ Τρ. Παπαδάμ.

§95Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν τοῦ Φαληρικοῦ πεδίου, ἀπὸ τῆς διασταυρώσεως τῶν Τζιτζιφιῶν μέχρι τοῦ Φαληρικοῦ πεδίου». Τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις τὸ μέν, διὰ νὰ ἀποξηράνῃ τὸ ἕλος αὐτό, τὸ δὲ ὅπως δοθῇ ἐργασία εἰς τὸν ἐργατικὸν πληθυσμὸν καὶ εἰς τὸ πλῆθος τῶν προσφύγων, ἐξ ὧν ἱκανοὶ θὰ ἐργασθῶσιν εἰς αὐτό. Ἡ ἔκτασις αὕτη σύγκειται ἐξ ἑξακοσίων ἑξήκοντα στρεμμάτων, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐκτὸς μικρᾶς ἐκτάσεως περὶ ἧς λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρυσσόμενον κατεπεῖγον νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν;

§96Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, κ. Ὑπουργέ, περὶ ἑλῶν καὶ τελμάτων.

§97Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐκτελεσθῇ ὁ ὑφιστάμενος νόμος δ’ ὅσα ἔργα ἔχουσι γείνει σχετικαὶ μελέται, ἀφοῦ ὑποβληθῇ λίαν προσεχῶς καὶ σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους κτηματιῶν, ὧν τὰ κτήματα περιλαμβάνονται ἐν ταῖς μελέταις ταύταις. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ἐπίσης νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑφισταμένου νόμου περὶ ὁδοποιΐας». Ὀφείλω ὅμως νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς περὶ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, δι’ οὗ δὲν λαμβάνεται μὲν ῥιζικὴ μέριμνα περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑφισταμένου περὶ ὁδοποιΐας νόμου, ἀλλὰ μέτρα προσωρινὰ μέχρις ὅτου βραδύτερον, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ὅλων τῶν στοιχείων, δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τέλειον νομοθέτημα. Ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τῶν αἰτίων ἅτινα ἐπέβαλον εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὑπῆρχεν ὁ νόμος τοῦ 1867, δι’ οὗ ἐθεσπίσθη καὶ ἐλήφθη μέριμνα περὶ σχηματισμοῦ πόρων ὁδοποιΐας ἐκ πόρων 5% ἐκ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων εἰς τὰ τελωνεῖα. Διὰ τοῦ νωτέρου νόμου τοῦ 1867, ὅστις ἴσχυσε μέχρι τοῦ 1892, ἐθεσπίσθησαν καὶ ἐτακτοποιήθησαν τὰ τῆς ὁδοποιΐας πράγματι καθ’ ὃν τρόπον σχεδὸν προβλέπει ὁ καὶ σήμερον ἐν ἰσχύϊ περὶ ὁδοποιΐας νόμος τοῦ 1909, ἤτοι αἱ ὁδοὶ διῃρέθησαν εἰς ἐθνικάς, ἐπαρχιακάς, καὶ δημοτικάς, ὡρίσθησαν δέ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου τοῦ 1867, ὅστις ἴσχυσε μέχρι τοῦ 1892, ὅτε κατηργήθη τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας, ὡρίσθησαν πόροι εἰς τὸ ταμεῖον αὐτό ἰδιαίτατα 5% ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων. Τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου ὁδοποιΐας κατὰ τὸ 1888, κατὰ πίνακα τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ μέχρι σχεδὸν τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τοῦτο κατηργήθη, ἀνέρχονται εἰς ἓξ ἕως ὀκτὼ ἑκατομμύρια περίπου ἐτησίως. Ταῦτα ἐξακολουθοῦσι νὰ εἰσπράττωνται, ἀλλ’ ἐπειδὴ συνεχωνεύθη τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας μετὰ τοῦ γενικοῦ, τὰ ἔσοδα ταῦτα εἰσάγονται εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀναλαβόντος ἵνα ἐκ τῶν προσόδων αὐτοῦ δύναται νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς δαπάνας τῆς ὁδοποιΐας. Τοῦτο ἴσχυσε μέχρι τοῦ 1892, ὅτε κατηργήθη τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας, ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν δραχ. 20,000,000 ἐκ δανείου συναφθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων τοῦ ταμείου ἐκείνου, καὶ κατεσκευάσθησαν τὰ γνωστὰ εἰς πάντας ἔργα. Ὁδοὶ ἐθνικαί, ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ κατεσκευάσθησαν μέχρι πρό τινος περὶ τὰ 5,800 χιλμ. ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι ἐκ τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἐχαρακτηρίσθησαν 1070 χιλμ. ὡς ὁδοὶ ἐθνικαί, 3300 ὡς ὁδοὶ ἐπαρχιακαὶ καὶ 1313 ὡς ὁδοὶ δημοτικαί. Καὶ ἐν μὲν τῇ Ἀττικῇ καὶ Βοιωτίᾳ ὑπάρχουσι 726 ἐν ὅλῳ χιλ. ἐκ τῶν ὁποίων, συμφώνως πρὸς τὸν ὑπάρχοντα χαρακτηρισμὸν τῶν ὁδῶν, 3 χιλμ. εἶναι ἐθνικαὶ ὁδοί, ὅλα δὲ τὰ ὑπόλοιπα χιλιόμετρα ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαί. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω τοὺς λοιποὺς ἀριθμοὺς τῶν διαφόρων νομῶν· θὰ τοὺς εὕρητε ἐν σχετικῷ πίνακι, ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἐξακριβώσῃ, τό γε νῦν ἔχον, πόσον τὸ μῆκος τῶν κατασκευασθεισῶν καθ’ ἕκαστον ἔτος ὁδῶν. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ ὁδοποιΐας, τὸν ὁποῖον πρόκειται σήμερον προσωρινῶς νὰ τροποποιήσωμεν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν ἔργα ἀμέσου ἀνάγκης. Ὁ ἰσχύων νόμος ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1909, διῄρεσε δὲ τὰς ὁδοὺς εἰς τέσσαρας κατηγορίας, ἐθνικάς, ἐπαρχιακὰς, δημοτικὰς καὶ ἀγροτικάς. Ὠνόμασεν ἐθνικὰς τὰς ὁδοὺς τὰς συνδεούσας κατ’ εὐθεῖαν δύο πρωτευούσας ὁμόρων νομῶν πρὸς ἀλλήλας ἢ πρὸς ἐπίνειον, ἐκτὸς ἂν τὰ δύο ταῦτα σημεῖα συνδέονται διὰ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ὅτε ἡ ὁδὸς ἐκπίπτει ἀπὸ ἐθνικῆς εἰς ἐπαρχιακήν. Τοῦτο συμβαίνει διὰ τὴν ὁδὸν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἥτις μεθ’ ὅλην τὴν κίνησιν καὶ σπουδαιότητα ἣν ἔχει, θεωρεῖται ἐπαρχιακή. Καὶ τὰς μὲν δαπάνας τῶν ἐθνικῶν ὑφίσταται τὸ Κράτος, διὰ δὲ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν, ἐπιβαρύνεται τὸ εἰδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ τοῦ προηγηθέντος νόμου τοῦ 1909. Ἔσοδα τοῦ ταμείου τούτου ὡρίσθησαν αʹ) τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ἐτησίως ποσά· βʹ) ἡ προσωπικὴ ἐργασία ἡ παρεχομένη ὑπὸ τῶν κατοίκων, προσωπικὴ ἐργασία τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσιν οἱ κάτοικοι ἀναλόγως τῆς περιουσίας αὐτῶν, διαιρούμενοι εἰς τρεῖς κατηγορίας. Καὶ οἱ μὲν τούτων, οἱ εὐπορώτεροι, ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσι τρία ἡμερομίσθια ἐτησίως, οἱ δὲ δύο, οἱ δὲ ἕν. Τὸ μὲν ἓν ἡμερομίσθιον βαρύνει τὸ πρόσωπον τοῦ φορολογουμένου, τὰ δὲ δύο τὴν περιουσίαν αὐτοῦ, δύναται ὅμως νὰ ἐξαγοράσῃ τις καὶ τὸ ἡμερομίσθιον τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸ πρόσωπον αὐτοῦ. Οὗτος εἶναι ὁ ἰσχύων νόμος περὶ ὁδοποιΐας, ὁ ὁποῖος κατὰ τοῦτο διαφέρει τοῦ κατὰ τὸ 1887 ἰσχύσαντος μέχρι τοῦ 1892, ὅτι ἐνταῦθα δὲν ἔχομεν πόρους τὸ ποσοστὸν τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ ἰδιαίτατα, ἡ κυριωτέρα πρόσοδος τοῦ ταμείου τούτου εἶναι ἡ προσωπικὴ ἐργασία τῶν κατοίκων, εἰς ἣν ὁ νομοθέτης ἐστήριξε τὰς ἐλπίδας αὐτοῦ περὶ συγκροτήσεως τῆς περιουσίας τοῦ ταμείου. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα τοῦτον νόμον διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἐπαρχιακὴ ἢ δημοτικὴ ὁδὸς χρειάζεται ἡ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχίας εἰδικὴ μερὶς τῆς ἐπαρχίας νὰ ἔχῃ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα κατὰ πρῶτον χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, κατὰ δεύτερον δὲ διὰ τὴν κατασκευὴν νέων, καθ’ ἣν δὲ περίπτωσιν δὲν ὑπάρχουσι πόροι ἐν τῷ ταμείῳ, τότε διὰ μὲν τὴν συντήρησιν ἔρχεται ἀρωγόν τὸ Κράτος, διὰ δὲ τὴν κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν, δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ πάντοτε προηγουμένου τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ ὅμως, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι στεροῦνται ἐντελῶς κεφαλαίων, εἶναι εὐνόητον ὅτι οὐδεμία κατασκευὴ εἶναι δυνατή, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ ἀρκετῶν ἐτῶν οὐδεμία κατασκευὴ ἐγένετο. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ αἱ ὑπάρχουσαι ἡμιτελεῖς ἀφέθησαν ὡς ἔχουσι. Πλὴν ὡς ἐλέχθη αἱ ὑπάρχουσαι ἐθνικαὶ ὁδοὶ εἶναι ἐλάχισται, 1070 χιλμ., ἀπέναντι 4700 ὅσαι εἶναι αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ ὁδοί, ὁ σκοπὸς δὲ τοῦ νομοθέτου, ὅπως ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τοῦ βάρους τῆς συντηρήσεως τοιούτων ὁδῶν, τό γε νῦν ἔχον, δὲν ἐπέτυχε δι’ οὓς λόγους θέλω εἴπει. Ἐστηρίχθη ὁ νομοθέτης εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλουσι νὰ παρέχωσιν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν αὐτῶν αὐτοπροσώπως καὶ εἰς τὸ ἀντίτιμον τὸ ὁποῖον ὀφείλουσιν οὗτοι νὰ εἰσφέρωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τὰ δύο ἢ τὸ ἓν ἡμερομίσθιον, ἐξεδόθη ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τὸ Β. Διάταγμα, συνετάχθησαν οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι, ἀπεστάλησαν εἰς τοὺς διαφόρους μηχανικούς, ἵνα ἐπιβλέψωσιν τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν πρὸς τοῦτο ὑποχρέων κατοίκων, πρὸς δὲ ἀπεστάλησαν καὶ εἰς τὰ διάφορα ταμεῖα οἱ κατάλογοι ἵνα εἰσπραχθῶσι παρὰ τῶν πρὸς τοῦτο ὑποχρέων τὰ ὀφειλόμενα ποσά. Ἀλλ’ ἡ μὲν προσωπικὴ ἐργασία, τὴν ὁποίαν αὐτοπροσώπως ὑποχρεοῦνται οἱ κάτοικοι νὰ συνεισφέρωσιν, εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν, διότι οὗτοι δὲν προσήρχοντο καθ’ ὁμάδας, ἢ καθ’ ὡρισμένας ὥρας ἢ ἡμέρας, καθ’ ἃς ἦτο ἀναγκαία ἡ παρουσία των, ἰδίως εἰς τὰ ταμεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἐχρειάζετο, τοῦ νόμου προβλέποντος εἰς ποίαν ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῶσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔλειπον καὶ τὰ ἐργαλεῖα καὶ ἡ ἐπίβλεψις, διότι διὰ νὰ δυνηθῇ τις νὰ ἔχῃ τόσον προσωπικὸν ἐργατῶν χρειάζεται πολὺ καὶ κατάλληλον τεχνικὸν προσωπικόν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων, ἐγεννήθησαν δυσχέρειαι, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ εἰσπραχθῶσι τόσα μικροποσὰ ἀπὸ τόσων φορολογουμένων. Διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προσωπικῆς ἐργασίας οὐδὲν ἀπέδωκε, κατὰ δὲ τὸ 1911, ἐνῷ προϋπελογίσθησαν ἐκ τοιούτων ποσῶν περὶ τὸ 1.000.000, μόνον 27.000 ἀπέδωκε τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐργασίας. Ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ λήξαντος ἔτους, τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τούτου εἶναι τὰ ἑξῆς. Ἀρωγὴ τοῦ δημοσίου ἓν ἑκατομμύριον· ἀπόδοσις ὀφειλομένη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας ἐκ τοῦ κατὰ τὸ 1882 διαλυθέντος ταμείου 200.000· ἀντίτιμον προσωπικῆς ἐργασίας 334 δραχ. καὶ διάφορα ἄλλα ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζουσι τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 886 δραχμάς. Δηλαδὴ τὸ Κράτος εἰς ἀκέραιον συνεισέφερε διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δρόμων, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι οὐδεμία κατασκευὴ ἀπὸ ἐτῶν ἐγένετο καὶ διότι ἐκ τῶν παρεμπεσουσῶν περιστάσεων δὲν ἐδόθησαν αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις πρὸς συντήρησιν τῶν δρόμων καὶ διὰ τοῦτο αἱ ὁδοὶ ἀφεθεῖσαι περιέστησαν εἰς τοιαύτην βλάβην, ὥστε σήμερον ἀπαιτεῖται πολὺ μεῖζον ποσὸν διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτῶν ἀφ’ ὅ, τι θ’ ἀπητεῖτο ἂν τακτικῶς ἐξηκολούθει ἡ συντήρησίς των. Ἐν τούτοις σήμερον καὶ ἐν τῇ καταστάσει ταύτῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας ὡς ἔχει, ἀλλὰ δέον νὰ γίνωσιν ἔργα συγκοινωνίας πρωτευούσης ἀνάγκης, ὄχι μόνον νὰ ἀποπερατωθῶσι τὰ ὑπὸ κατασκευὴν ἔργα ἀλλὰ συγχρόνως νὰ κατασκευασθῶσιν ἂν ὄχι ὁδοί, τοὐλάχιστον μεμονωμένα τινὰ ἔργα ὡς εἶναι γέφυραι καὶ ἄλλα ἔργα συντελοῦντα εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῶν κατοίκων, νὰ κατασκευασθῶσι δὲ καί τινες ὁδοί, διότι ὡς γνωστὸν τὸ σύμπλεγμα τῶν ὁδῶν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀτελέστατον. Ἀνάγκη λοιπὸν δαπάνης καὶ δαπάνης μεγάλης. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλων τὸν Προϋπολογισμὸν εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσκόπει ἐκ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνωμολόγησε καὶ τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ συνομολογήσῃ, μέγα μέρος, ὡσεὶ 30.000.000 δραχ. θὰ διέθετε διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῆς τε παλαιᾶς καὶ τῆς νέας Ἑλλάδος, ἥτις ὄντως, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὸν σημεῖον. Ἀτυχῶς παρενέπεσαν αἱ γνωσταὶ περιστάσεις καὶ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν γενναῖόν τι νὰ γίνῃ, οὔτε νὰ ληφθῇ ἡ προσήκουσα μέριμνα διὰ τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ σημεῖον. Δέον ὅμως νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῆς κατ’ ἀνάγκην ταύτης ἀναβολῆς ἵνα μελετήσωμεν τὸ σύστημα καθ’ ὃ θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐργασίαν, ἵνα ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν αἱ ὁδοὶ τοῦ μέλλοντος, καὶ νὰ φροντίσωμεν νὰ συνταχθῇ πρόγραμμα μεθοδικῆς ἐργασίας, συζητουμένου δὲ τοῦ προγράμματος τούτου καὶ ὑπὸ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος νὰ καταστῇ δυνατὴ πλήρης ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἄνευ ἀνωμαλιῶν. Τοῦτο ἐγένετο προκειμένου καὶ περὶ τοῦ φαρικοῦ συμπλέγματος τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖ ἐκράτησε συστηματικὴ ἐργασία· ἐπιτροπὴ συνεστήθη ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν κατηρτίσθη μελέτη καὶ πρόγραμμα ἐργασίας καὶ βαθμιαίως τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐκτελεσθὲν ἀπέδωκε τοὺς ἀρίστους καρποὺς καὶ οὕτω ἔχομεν σύμπλεγμα φαρικοῦ ἐν Ἑλλάδι, ὡς ἄριστον ὑπόδειγμα καλῆς κατασκευῆς πλήρους συστήματος ἔργων. Δέον λοιπὸν νὰ συνταχθῇ πρόγραμμα τοιοῦτον ἵνα κατασκευασθῶσιν αἱ χρήσιμοι καὶ ἀπαραίτητοι ὁδοί, μὴ παρατηρηθῇ δὲ τὸ ἄτοπον τῆς κατασκευῆς ὁδῶν δευτερευούσης σημασίας καὶ δὴ ἀχρήστων, ὡς ἀποδεικνύεται εἰς πολλὰ μέρη ἐκ τῶν χόρτων τὰ ὁποῖα ἐφύησαν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος, λόγῳ τῆς ἀχρηστίας αὐτῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα τῶν καταρτισθεισῶν μελετῶν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐν τῷ Κράτει. Τὰ χιλιόμετρα τῶν μελετηθεισῶν ὁδῶν εἶναι 1023, προβλέπεται δὲ δαπάνη ὡσεὶ 12.000.000 δραχμῶν. Βεβαίως ὁ πίναξ οὗτος, ὅσον προβλέπει κατὰ νομοὺς καὶ ἐπαρχίας τὰ μελετηθέντα ἔργα, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ οὐδὲ νὰ ἀποτελέσῃ ζήτημα προτεραιότητος ὑπὲρ τῶν ὁδῶν ἐκείνων (ἐπιδοκιμασίαι)· δέον νὰ καταρτισθῇ πίναξ τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κατασκευασθῶσιν (ἐπιδοκιμασίαι). Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν ὁδοποιίαν τῆς Λακωνίας, τῆς Ἀκαρνανίας, τῆς Εὐρυτανίας καὶ αὐτῆς τῆς Θεσσαλίας, τῆς ὁποίας αἱ ὁδοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, ὡς καὶ ἄλλων πολλῶν νομῶν. Βεβαίως λοιπὸν ἐπιβάλλεται ἡ σύνταξις νέων μελετῶν. Ὡς προεῖπον ὅμως ῥιζικὴ μεταῤῥύθμισις τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ ὁδοποιΐας ἐπὶ ἄλλων βάσεων εἶναι ἀντικείμενον εὐρείας μελέτης καὶ εὐρείας συζητήσεως, τὴν ὁποίαν δὲν θεωροῦμεν σκόπιμον σήμερον, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο σχετίζεται πρὸς τὸ ζήτημα τῶν κοινοτήτων καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν· οὐδὲ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει ἐκ τοῦ Δημοσίου ταμείου νὰ λαμβάνηται ὁλόκληρον τὸ ἀπαιτούμενον κεφάλαιον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σήμερον, ὅτε βεβαίως πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν διὰ γενναίας εἰσφορᾶς ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων ἡμῶν, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον τὸ ἐγγύς. Διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν νέων τούτων ἔργων, τῶν ἀποσκοπούντων εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς συγκοινωνίας θὰ λάβωμεν συγχρόνως τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσωμεν καὶ ἐργασίαν εἰς τε τοὺς δοκιμαζομένους ἐργατικοὺς πληθυσμοὺς καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας τοὺς συγκεντρωθέντας ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο εἶναι ἡ κοινὴ δικαιολογητικὴ ἀφορμή, ἧς ἕνεκεν προσάγω σήμερον νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ἔργων 5,000,000. Δὲν ἦτο βεβαίως κατάλληλος ὁ καιρός, λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, διὰ τοιαύτην δαπάνην, οὐδὲ θὰ προσήγομεν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ὁ ἀνωτέρω σπουδαῖος λόγος.

§98Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διατὶ δὲν ἀναβιβάζετε εἰς 8,000,000 τὸ ποσόν;

§99Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Αἱ σκέψεις αὗται, κύριοι Βουλευταί, ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ζητήσωμεν τὴν μερικὴν τροποποίησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ ὁδοποιΐας, ἐπιφυλασσόμενοι ὅπως βραδύτερον ὑποβάλωμεν ἄρτιον νομοθέτημα περὶ ὁδοποιΐας. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως κατασκευασθῶσιν ὁδοὶ πάσης κατηγορίας, διότι ὁ ἰσχύων νόμος, ἐπαναλαμβάνω, μόνον περὶ ἐθνικῶν ὁδῶν προβλέπει. Τοῦτον τὸν φραγμὸν θέλομεν νὰ καταρρίψωμεν ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ ἐκτέλεσις ἔργων καὶ ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας διὰ τῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης)

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, ὅπως τὸ παρ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου» κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β Ναυτικοῦ καὶ τοῦ προβιβασμοῦ αὐτῶν». Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§101Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ σπουδαιότης οὐδένα λανθάνει κ. Βουλευταί, καὶ μάλιστα τὸ ἄρθρον πρῶτον, δίκαιον εἶναι, νομίζω, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅπως ἀσχοληθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Τόσῳ δὲ μᾶλλον δικαία εἶναι ἡ ἀξίωσίς μου αὕτη, ὅσῳ, κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ γίνῃ εὐρεῖα συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ κατόπιν τῆς παρακλήσεως τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ ἀναβολῆς. Ἄν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἢ μᾶλλον, ὅτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐπαύξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ, συνέπειαν δὲ ἀναγκαίαν θὰ ἔχωμεν τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ παρατήρησις περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλει ἀγάγει ἡμᾶς ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε τὸ Κράτος εἰς τὸ ζήτημα τῶν προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἰδίως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου. Τοῦτο δὲ διότι τμῆμα τῆς πολιτικῆς ταύτης τοῦ Κράτους εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει φανερὰς μὲν ἀρχάς, ὅσαι ἀναγράφονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, ἔχει ὅμως καὶ ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐκ πρώτης ὄψεως ἐμφανεῖς εἰς τὸν ἀναγινώσκοντα τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Αἱ μὴ ἐμφανεῖς αὗται ἀρχαὶ συνδέονται πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐτήρησε τὸ Κράτος ἐν τῷ ζητήματι τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν. Τὸ κέντρον τοῦ βάρους τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι, κυρίως εἰπεῖν, ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀρχῆς τῆς δημιουργίας ὀργανικῶν θέσεων καὶ τῆς συμπληρώσεως ὀργανικῶν θέσεων ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, ὅσαι εἶναι συναφεῖς πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἀλλ’ εἶναι ἡ ὑπὲρ αὐτὴν τάσις τοῦ νομοσχεδίου πρὸς παλινόρθωσιν, ἂς τὰς εἴπωμεν, ἀδικιῶν τινων αἱ ὁποῖαι συνέβησαν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμοσθείσης ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν πολιτικῆς ἐν τῷ ζητήματι τοῦ χειρισμοῦ τῶν προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς ἀπόψεως ἀκριβῶς ἐνδείκνυνται αἱ πρῶται ἔρευναι τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Τὰς ἐρεύνας ταύτας ἐπεχείρησα νὰ κάμω ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικῶς. Γνωρίζω ὅτι ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι καὶ τὸ θέμα εἶναι λίαν λεπτόν, ὥστε εἰς τὸν ρήτορα νὰ ἐπιβάλληται μεγάλη λεπτότης κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, καὶ διότι δὲν νομίζω ὅτι εἰς ζητήματα διοικήσεως τῶν πολεμικῶν ἡμῶν δυνάμεων εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ πολιτικὴ ἀντιπολιτεύσεως κατὰ Ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῶν πολεμικῶν ἡμῶν δυνάμεων. Ἀπὸ ἐντελῶς λοιπὸν ἀντικειμενικῆς βλέψεως θέλω ἐξετάσει τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἠκολουθήθη μέχρι τοῦδε, ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν, εἰς τοὺς προβιβασμούς, θέλω δὲ ἐξετάσει ἐξ ἄλλου καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προτείνει πρὸς ἄρσιν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τόσῳ δὲ μᾶλλον νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι ὁμιλῶ ἀντικειμενικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ δὲν θέλει ὑποτεθῇ ὅτι ὁμιλῶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος τὸν Ὑπουργόν, ὅσῳ διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνέχεται πρὸς ἀρχὰς ἑτέρου νόμου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου, οἱονεὶ προβλέπων καὶ προφητεύων, εἶχον ὑποδείξει ἔκτοτε τὰ ἄτοπα τοῦ συστήματος τὰ ὁποῖα ἐνεκαινίσθησαν τότε. Τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς εἶναι εἰς χεῖρας παντὸς καὶ δύνανται νὰ ἐπικυρώσωσι τοὺς λόγους μου. Ἀγορεύων τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ζητῶν ὅπως νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προέκειτο πρὸ τῆς Βουλῆς εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθῇ διὰ νὰ ἐρευνηθῇ τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτής, ἐζήτει νὰ θεμελιώσῃ τὸ ζήτημα τῶν προαγωγῶν τοῦ Ναυτικοῦ, εἶχον περάνει τὸν λόγον εὐλογῶν τὸν πόλεμον διὰ τοὺς πλουσίους καρποὺς τοὺς ὁποίους προσεπόρισεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπελευθερώσασαν ὁμογενεῖς πληθυσμοὺς καὶ τονώσασαν οὕτω τὴν ἐθνικὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ διότι ἀπεκατέστησε τὴν ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἥτις εἶχε διασαλευθῆ ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως. Παρεκάλουν δὲ τότε τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Συνάδελφον καὶ Ὑπουργὸν ὅπως στέρξῃ εἰς μικρὰν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἵνα ἡ πρόθεσις αὐτοῦ εὕρῃ διατύπωσιν μὴ δυναμένην νὰ ἀγάγῃ εἰς ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔβλαπτον τὴν πειθαρχίαν, θὰ ἔβλαπτον τὴν ἁρμονίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποκαταστήσει πλέον ὁ πόλεμος. Δυστυχῶς ὅμως δὲν εἰσηκούσθην. Ὁ πόλεμος εἶχεν ἀποκαταστήσει πράγματι τὴν ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἁρμονίαν ἡ ὁποία ὅλοι ἐγνωρίζομεν ὅτι εἶχε διασαλευθῆ διὰ τῶν ἐπαναστατικῶν, τῶν ἀναγκαίων ἀπὸ τῆς ἐπαναστατικῆς ἀπόψεως ἀλλὰ ἀναγκαίων πάντοτε κακῶν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς πειθαρχίας ἑνὸς πολεμικοῦ σώματος, ἐνεργειῶν τῆς ἐπαναστάσεως. Μετὰ τὸν πόλεμον ἡ Ἑλλὰς διεξαγαγοῦσα εὐτυχῶς αὐτὸν εὑρέθη εἰς εὐτυχεστάτην θέσιν, προκειμένου νὰ κανονίσῃ τὰ ζητήματα τῆς συνθέσεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, νὰ κανονίσῃ θετικώτερον ταῦτα καὶ οὐχὶ ὡς μέχρι τότε εἶχεν ὁρίσει διὰ τῆς θεωρητικῆς της νομοθεσίας. Ἐπεδιώκετο τότε διὰ νόμων ἐν καιροῖς εἰρηνικοῖς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τεκμηρίων προάγωνται βαθμηδὸν οἱ ἀξιωματικοί, παιδευόμενοι δὲ εἰς τοὺς βαθμοὺς οὓς εἶχον καὶ ἐπιδεικνύοντες ἱκανότητα ἐκ τῆς ὁποίας κατὰ εἰκασίαν καὶ κατὰ τεκμήριον ἀπεξεδέχετο ἡ Πολιτεία ὅτι θὰ συνετέλουν ἐν καιρῷ πολέμου εἰς εὐόδωσιν τοῦ πολεμικοῦ ἔργου, ἐλάμβανον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν τεκμηρίων οἱ ἱκανώτεροι τὰς ἀνωτάτας θέσεις. Μετὰ τὸν πόλεμον ὅμως τὸν σκοπὸν τοῦτον εὑρέθη εἰς τὴν εὐτυχῆ θέσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τεκμηρίων πλέον, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδείξεων, ἐκ τῆς ἀποδεδειγμένης ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν ἐν πολέμῳ. Δυνάμεθα δὲ νὰ καυχηθῶμεν ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ἀξιωματικῶν ἐπετέλεσε τὰ καθήκοντά του ὅπως προσεδόκα ἡ Πατρίς, εἰς τρόπον ὥστε ἂν ἐγεννᾶτο ζήτημά τι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, προκειμένου περὶ νέας συνθέσεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ζήτημα ἐκεῖνο ἦτο πολὺ μικρόν. Θὰ περιεστρέφετο μόνον εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν μερικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ μάλιστα ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον βεβαίως παράσχει ἀφορμὴν ὅτι δὲν ἐξετέλεσαν τὰ ἐμπιστευθέντα εἰς αὐτοὺς καθήκοντα καθ’ ὃν τρόπον ἠδύνατο νὰ προσδοκᾷ τις, ἀλλὰ ἀξιωματικῶν περὶ τῶν ὁποίων, καὶ ἐκ τῆς προτέρας καὶ ἐκ τῆς ἐν πολέμῳ ἐπιδειχθείσης δράσεως αὐτῶν, ἠδύνατο ἡ Πολιτεία νὰ ἀπεκδέχηται ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φανῶσιν ἐπαρκεῖς διὰ τὸν νέον στόλον τῆς Ἑλλάδος. Ἐπρόκειτο περὶ μικροῦ ἀριθμοῦ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀπομακρυνθῶσιν οὐχὶ ἐπὶ ἀτιμίᾳ. Λέγω δὲ ἐπὶ ἀτιμίᾳ, διότι καὶ ἂν δὲν προσέφεραν ἢ ἐὰν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσφέρωσιν περισσότερα, διὰ τοῦτο βεβαίως κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν ἦσαν αὐτοὶ ὑπεύθυνοι, ἀλλ’ ἦτο ὑπεύθυνος αὐτὴ αὕτη ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία δὲν εἶχε φροντίσει ποτὲ ἢ μᾶλλον εἶχε φειδωλευθῆ εἰς τὸ νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς τὰ μέσα τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶχε φειδωλευθῆ νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς ἐκγυμνάσεως ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, κατὰ τρόπον πραγματικῶς ἄστοργον καὶ πρὸς αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, διότι ἄνευ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἄνευ τῶν δαπανῶν ἐκτελέσεως γυμνασίων τῶν ἀξιωματικῶν ὅλα τὰ ἄλλα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐξοδευθῆ εἰς τὰ πλοῖα, ἦσαν δαπάναι μάταιαι, ἀφοῦ διὰ τῆς φειδωλεύσεως εἰς τὰς μικρὰς δαπάνας τῶν γυμνασίων καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ἠδύναντο νὰ καταστῶσι παραγωγικαὶ τοῦ πολεμικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀνετίθετο εἰς αὐτούς. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ ἐπιλύσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία· νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἦσαν ἱκανοὶ διὰ τὸν μέλλοντα στόλον τῆς Ἑλλάδος. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ἠδύνατο νὰ τιμήσῃ τοὺς ἐξόχους παρασχόντας ὑπηρεσίας, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον τοιοῦτοι, ὡς ὑπῆρξαν, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ σεβασθῇ τὴν φιλοτιμίαν καὶ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν. Τότε λοιπὸν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον δι’ οὗ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξέθηκα δὲν παρωρᾶτο. Ἐζητεῖτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου νὰ κυρωθῇ νομοθετικὸν Β. Διάταγμα ἐκδεδομένον ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1912, ἂν δὲν ἀπατῶμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνετίθετο τὸ ἔργον τῆς γνωμοδοτήσεως περὶ τῆς πρὸς προαγωγὴν ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸν Ἀντιναύαρχον Ἀρχηγὸν τοῦ στόλου τοῦ Αἰγαίου. Καὶ ἀνετίθετο εἰς αὐτὸν ν’ ἀποφανθῇ οὐ μόνον περὶ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προακτέων, ἀλλ’ ἀνετίθετο εἰς αὐτὸν καὶ ὁ καταρτισμὸς πίνακος ἐπιλογῆς μεταξὺ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προακτέων, διεξεδίκει δὲ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ πίνακος ἐπιλογῆς τὸν ὁποῖον εἶχε καταθέσει ὁ Ἀντιναύαρχος Ἀρχηγός. Τότε ὑπέδειξα τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον θὰ εἶχεν ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, δὲν ἔσπευσε νὰ δώσῃ εὐθέως ἀπάντησιν εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας. Περιωρίσθη μόνον νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ καλέσῃ εἰς ἰδιαιτέραν σύσκεψιν τοὺς ἐπιθυμοῦντας ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν διὰ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς φόβους, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐκ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον κατήρτιζεν, ἂν δὲν διεξεδίκει καὶ αὐτὸς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδίκησε καὶ τὸ ὁποῖον τῷ ἐχορηγήθη, ἀτυχῶς, ἄνευ ὡρίμου σκέψεως καὶ ἄνευ δυστυχῶς συζητήσεως. Ὡμίλησε δὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτιπερὶ ὁλοκλήρου διαδικασίας, τὴν ὁποίαν ἐσκόπει νὰ τηρήσῃ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν ἀξιωματικῶν. Παρετηρήθη εἰς αὐτόν, οὐχὶ ὑπ’ ἐμοῦ ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλων, ὅτι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι καὶ αἱ ἐγγυήσεις περὶ διαδικασίας ἡ ὁποία ἐτηρεῖτο, δὲν εἶχε μεγάλην ἀξίαν, διότι εὔκολον θὰ ἦτο ἡμεῖς εἴτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ τότε, τῶν Ναυτικῶν, νὰ πέσῃ θῦμα τῶν περιστοιχούντων αὐτὸν καὶ νὰ γίνῃ αὐτὸς οὗτος εἰσηγητὴς παρὰ τῷ κ. Ἀντιναυάρχῳ τῶν ἰδικῶν του κρίσεων ἀποφεύγων καὶ τὴν εὐθύνην τῶν τοιούτων πράξεων. Ἀλλ’ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀσφαλῶς ἀπὸ τῆς φιλοτίμου προθέσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν νὰ πράξῃ τὸ καλλίτερον κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ, παρεδέχθη τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τὸ ὁποῖον εἶχεν θέσει ἡ ἐμὴ ἀγόρευσις καὶ ἐπέμεινε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐγένετο νόμος τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὄχι διότι ἐπέμενεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἀλλ’ ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς αὐτῆς φιλοτίμου μερίμνης, ὅπως πράξῃ τὸ κατὰ τὴν κρίσιν του καλλίτερον. Δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ὡς ἔλεγεν, ὅτι θὰ τὸν ἐξετέλει, ἵνα παρέχῃ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας ὁ νόμος κατὰ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους ὑποδείκνυον ἐγὼ εἰς αὐτόν, ἀλλὰ μεταβὰς εἰς Θεσσαλονίκην παρέσχεν ἀφορμὴν νὰ σχηματίσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι καὶ τοὺς πίνακας τῶν ἀξιωματικῶν κατήρτισεν μετὰ τοῦ Ἀντιναυάρχου.

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μετέβην μόνος εἰς Θεσσαλονίκην, διὰ τὴν ἀκρίβειαν.

§103Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Λέγω ὅτι τὸ ταξείδιον ἐκεῖνο καὶ ἡ συνεργασία ἐκείνη παρέσχε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κατὰ παράβασιν τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀντετάσσοντο κατὰ τῶν κινδύνων ἐπῆλθεν καὶ ἡ συνεργασία ὑμῶν· ἑπομένως ὅτι ὑμεῖς ἀπὸ ἀγαθωτάτην πρόθεσιν ἀλλὰ καὶ περιστοιχούμενος ὑπ’ ἐκείνων εἰς οὓς εἴχετε τὴν ἐμπιστοσύνην φυσικά, εἰσηγήθητε τὰς ἰδικάς σας κρίσεις καὶ τοιουτοτρόπως ἐπῆλθε σύγχυσις ὅλων.

§104Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν εἶσθε ἐνήμερος καὶ ἀγνοεῖτε τὰ ἔγγραφα. Ζητήσατε ἡμέραν συζητήσεως καὶ θὰ ἴδητε. Δὲν ἐκάματε ἐπερώτησιν διὰ νὰ εὑρίσκωμαι ἐν κατοχῇ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων.

§105Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Λησμονεῖτε ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν βεβαιοῖτε ὅτι τὰ πράγματα ἐγένοντο οὕτως.

§106Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ μὲ συγχαρῆτε διὰ τοὺς προβιβασμούς.

§107Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τότε καὶ ὅτε ἤμην εἰς τὴν Βουλὴν δὲν διεμφισβήτησα ποτὲ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν. Ἐὰν σᾶς συνεχάρην διὰ τοὺς προβιβασμοὺς ἢ διὰ τὸν προβιβασμόν μου, δὲν εἶναι ἐνταῦθα ἡ θέσις.

§108Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συνεχάρητε διὰ τοὺς προβιβασμούς, ὄχι διὰ τὸν προβιβασμόν σας.

§109Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τότε εἶχον ἐπιφύλαξιν διὰ μερικὰ πράγματα ἀποβλέπων εἰς μερικὰς πράξεις σας. Τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τὸ εἶχον ἤδη διαμφισβητήσει ὅτε εἶχεν ὑποβληθῆ τὸ νομοσχέδιον, δὲν πρόκειται δὲ νῦν νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον. Ἐξετάζω ἁπλῶς τὰ γενόμενα διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν τακτικὴν τῆς ἐφαρμοσθείσης πολιτικῆς, καὶ τοῦτο ἀκριβῶς θὰ ἐξακολουθήσω. Θέλω νὰ δείξω διὰ τῆς ἐξιστορήσεως τῶν γεγονότων πῶς συνέβησαν τὰ ἄτοπα διὰ νὰ μὴ ὑποπέσωμεν εἰς τοὺς κινδύνους τῆς δημιουργίας νέων ἀτόπων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νέα νομοσχέδια καὶ νέαν αὔξησιν. Κατηρτίσθησαν τοιουτοτρόπως οἱ πίνακες, ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πραγματικῶς ἐδημιουργήσαμεν καὶ τὴν ὁποίαν ἄλλοι ῥήτορες καὶ ὄχι ἐγὼ προέβλεπον, ὅτι διὰ τοιαύτης συνεργασίας ἐθολοῦντο αἱ εὐθῦναι. Ὑπῆρχε μία δυσφορία μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἔξοδον, διότι μετεβλήθη ἡ σειρὰ ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήθησαν ὅτι δὲν ὑπελείποντο ἐκείνων, οἵτινες καθ’ ὑπερπήδησιν προήχθησαν εἰς ἀνωτέραν θέσιν ἀπ’ αὐτούς. Τὸ γεγονὸς τῆς ὑπάρξεως τῆς δυσφορίας οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἐκ τῶν πρώτων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμε μόλις ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του, εἶδεν ὅτι ὑπῆρχον ἄφθονα παράπονα ἀξιωματικῶν διὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε κατ’ ἀρχὰς τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα, ἔπειτα δὲ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἀφῆκεν ἡ Βουλὴ ἄνευ συζητήσεως νὰ ψηφισθῇ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ διάδοχος, εὑρεθεὶς πρὸ αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ναυτικὸν σῶμα δὲν πειθαρχεῖ.

§110Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπὶ ἓν ἔτος διαχειρίζομαι τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ πειθαρχία ἐν τῷ σώματι τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον διῳκήθη ἀπὸ τοσαῦτα πρόσωπα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ὁποῖον τιμᾷ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§111Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Χαίρω πολὺ ἀκούων ταῦτα...

§112Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ ἐφέρατε ὅμως σεῖς εἰς ἀποσύνθεσιν.

§113Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω κατόπιν,

§114Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐσχημάτισα ὅμως τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν, διότι εἰς δύο ἐπερωτήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔλαβον πάντοτε τὴν ἀπάντησιν μὲ τὴν ἐπῳδὸν ὅτι θὰ ἐνεργήσητε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ πατάξητε τὴν ἀπειθαρχίαν. Θεωρῶ φυσικὸν πρώτην φορὰν ἐχόμενοι εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὸ σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ ἔνθα ἠκούοντο τόσα ἄφθονα παράπονα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, νὰ ἔχητε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἔχει σαλευθῆ ἐν τῷ σώματι ἡ πειθαρχία.

§115Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Οὕτω ἐξηγεῖτε σεῖς.

§116Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἀπὸ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ διαδεχθεὶς τὸν κ. ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτήν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εὗρεν αὐτὰ τὰ παράπονα, ἐσκέφθη δὲ καὶ αὐτὸς νὰ κάμῃ προαγωγάς, προσάγων νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ ὁποίου διεξεδίκησε τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δημιουργήσῃ ὑποναυάρχους, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν συνεζητήθη, μετὰ τὴν κρατοῦσαν βουλευτικὴν τάξιν· ἐψηφίσθη χωρὶς συζήτησιν. Ἔλαβε τὸ δικαίωμα διὰ τρεῖς ὑποναυάρχους, κατόπιν μόνος ἔλαβε τὸ δικαίωμα καὶ δι’ ἕτερον τρίτον καὶ ἐγένοντο τοιουτοτρόπως ἓξ ὑποναύαρχοι διὰ στόλον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο οἱ ὑποναύαρχοι ἓν πλοῖον μάχιμον. Δὲν ἐξετάζω τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς δημιουργίας ὑποναυάρχων, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὕπαρξιν μόνον ἑνὸς πλοίου μάχης, ἀλλ’ ἡ δημιουργία ὑποναυάρχων συνεπέφερεν καὶ προβιβασμοὺς πλοιάρχων. Ἐδόθησαν βαθμοὶ διπλοῖ εἰς ἀξιωματικοὺς μετὰ τὸν πόλεμον, προήχθησαν ἄλλοι ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν δίς, ἀπὸ ἀντιπλοιάρχων εἰς πλοιάρχους καὶ ἀπὸ πλοιάρχων εἰς ὑποναυάρχους. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑποναύαρχοι Δούσμανης, Ἠπίτης. Τοιουτοτρόπως παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον διὰ τῆς ἐνεργείας ὑμῶν, τὴν ὁποίαν θέλω κρίνει εὐθὺς ἀμέσως, παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον νὰ γίνωσι προβιβασμοὶ μερικῶν ἀξιωματικῶν εἰς δύο βαθμούς, εἰς τοὺς κατωτέρους δὲ βαθμοὺς οἱ δόκιμοι, οἱ ἐξελθόντες μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου, νὰ εἶναι ἀνθυποπλοίαρχοι καὶ παρέμειναν ἀξιωματικοί, μία ὁλόκληρος κλάσις ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον αὐτὴν τὴν ἀμοιβὴν τῆς προαγωγῆς, διότι ὡς ἐγένοντο οἱ προβιβασμοί, ἐγένοντο ὡς ἀμοιβὴ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν παρασχεθεισῶν κατὰ τὸν πόλεμον. Ὑπῆρξε τάξις ἀξιωματικῶν ἡ ὁποία μετέσχε τοῦ πολέμου, ἐνῷ δὲ ἄλλοι συνάδελφοί των ἔλαβον δύο βαθμούς, αὐτοὶ οὐδένα ἔλαβον. Τοὐλάχιστον ἐπῆλθεν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ἐξίσωσις τῶν ἀξιωματικῶν τούτων διὰ τῆς ἀπονομῆς διακριτικοῦ τινος σημείου, ἠθικῆς τινὸς ἀμοιβῆς; Ὄχι. Καὶ τὰ παράσημα ὡς ἐδόθησαν, ἐδόθησαν καὶ αὐτὰ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους ἐπὶ πολεμήσαντας καὶ μή, ἐπὶ μαχίμους καὶ ἄλλους ἀξιολόγους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν μετέσχον τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη δυσφορία ὑπῆρξεν ἐν τῷ Ναυτικῷ, καὶ ταύτην τὴν δυσφορίαν θέλων νὰ θεραπεύσῃ σήμερον, χωρὶς νὰ λέγῃ τοῦτο ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, προέβη εἰς τὴν δημιουργίαν ὑποναυάρχων ἕξ. Δὲν γνωρίζω πῶς θὰ δικαιολογήσῃ τὸ πρᾶγμα, πάντως ὅμως ἐξ ὀργανικῶν λόγων δὲν ἐδημιουργήθησαν οἱ ἓξ ὑποναύαρχοι. Οἱ δύο ἐξ αὐτῶν εὑρίσκονται εἰς ἀργίαν, ἄγνωστον διὰ τίνα λόγον. Ἀλλὰ καὶ οἱ γενόμενοι ὑποναύαρχοι δὲν γνωρίζω ἐπὶ τῇ βάσει τίνων στοιχείων ἐγένοντο. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δράσεως αὐτῶν ὡς πλοιάρχων; Ὄχι. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δράσεως αὐτῶν ἐν πολέμῳ; Ἀλλ’ εἶχεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καταθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε νὰ ἀπευθύνῃ κατηγορίαν κατ’ ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ τὸν καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν διότι ἦτο φιλύποπτος, τὰ στοιχεῖα τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὑποναυάρχους; Ὄχι. Ἐκθέσεις δὲν εἶχε καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ βεβαιωθῇ τοῦτο ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκθέσεις τῶν γενομένων κατὰ τὴν 3 Δεκεμβρίου 1912, κατὰ τὴν 9 Δεκεμβρίου 1912, κατὰ τὴν 4 Ἰανουαρίου 1913, κατὰ τὴν 5 Ἰανουαρίου 1913;

§117Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§118Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι, σᾶς παρακαλῶ, διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχον ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§119Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ Ἀντιναύαρχος Ἀρχηγὸς τοῦ στόλου τοῦ Αἰγαίου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν νόμον ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ ἐκθέσεις, ὑπέβαλεν ἐκθέσεις, ἀλλ’ αἱ ἐκθέσεις αὐταὶ δὲν ἀναφέρονται εἰς τὴν δρᾶσιν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἐκθέσεις ἀναφερόμεναι ἐπὶ ἐντελῶς μεμονωμένων θεμάτων.

§120Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἐζητήσατε ἀπὸ τὸν Ἀντιναύαρχον ἐκθέσεις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν;

§121Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὑπέβαλεν αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις. Κατὰ τὸν νόμον τὸ περιεχόμενον τῶν ἐκθέσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσω ἐγώ. Ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις ὁ Ἀντιναύαρχος καὶ μοὶ εἶπεν· αὐταὶ εἶναι αἱ ἐκθέσεις τὰς ὁποίας εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω.

§122Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκθέσεις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους προηγάγετε σεῖς ὑπέβαλεν;

§123Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Σᾶς εἶπον περὶ αὐτῶν ὅτι δὲν ὑπέβαλεν.

§124Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ποῦ ἐστηρίχθητε ὅτε ἐκάμνετε προαγωγάς; Ποῦ ἐστηρίχθητε ὅτε μετεβάλετε τὰς ἀρχαιότητας;

§125Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§126Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναμένω μετ’ ἀνυπομονησίας τὴν ἀπάντησίν σας διὰ νὰ κρίνω καὶ ἐγὼ περὶ τῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι σᾶς ὡδήγησαν εἰς ταῦτα. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ὅσον καὶ ἂν βασανίζω τὰ πράγματα, δὲν εὑρίσκω ὅτι θὰ ἠδύνασθε νὰ παρατάξητε ἄλλην δικαιολογίαν πλὴν μιᾶς, τῆς ἀγαθῆς σας προθέσεως, διότι δὲν ἀρνοῦμαι τὴν ἀγαθήν σας πρόθεσιν. Ἠθελήσατε νὰ κάμητε συμβούλους, ἠθελήσατε νὰ εἰσαγάγητε καὶ ἀποκέντρωσιν εἰς τὴν διοίκησιν. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεγνωρίζετε εἰς ὑμᾶς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχητε συμβούλιον, ἐλησμονήσατε ὅτι τὸ νὰ ἐκλέξητε αὐτὸ εἶναι πολὺ δυσχερέστερον ἀπὸ τὴν ἀποκεντρωτικὴν διοίκησιν. Ἐξελέξατε ὑμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει κρίσεων τὰς ὁποίας σεῖς εἴχετε, ἠθελήσατε δὲ νὰ δημιουργήσητε συμβούλους διὰ νὰ πειθαρχήσῃ τὸ σῶμα. Ἂς μὴ λέγετε σεῖς αὐτό. Τὸ λέγω ἐγώ, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσίς μου. Ἐδημιουργήσατε ἀποκέντρωσιν, καὶ ἐθέσατε ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ναυτικοῦ τοὺς ὑποναυάρχους, διὰ τοὺς ὁποίους εἴχετε ἐκδόσει καὶ Διάταγμα ἐσχάτως, καὶ ἀπενείματε αὐτοῖς περίεργά τινα δικαιώματα καίτοι δὲν ἐγνωρίζετε ἂν ἔχωσι διοικήσει ἤδη εἰς τοὺς βαθμοὺς ἀπὸ τῶν ὁποίων τοὺς προηγάγετε, ἂν ἔχωσιν ἐκπαιδευθῆ εἰς τοὺς βαθμοὺς ἐκείνους. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ ἀρνηθῶ τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ διακεκριμένοι οὗτοι ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ἐν τοῖς βαθμοῖς εἰς τοὺς ὁποίους εἶχον προαχθῆ πρὸ ἄλλων, ἀσφαλῶς δὲν εἶχον διοικήσει εἰς τοὺς βαθμοὺς ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς τοὺς προηγάγετε. Ἡ πρόθεσίς σας ἦτο ἀγαθή, ἦτο μία ἐκ τῶν καλλιτέρων προθέσεων. Δὲν ἠθέλετε σεῖς νὰ ἔχητε εὐθύνην.

§127Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὄχι.

§128Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαιότατα. Εἶναι εὔκολον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ δημιουργῶμεν ἀποκέντρωσιν, νὰ θέτωμεν ἐπὶ κεφαλῆς αὐστηροὺς ἄνδρας διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ ἔπειτα, δι’ ὅ τι γίνεται, οἱ κύριοι οὗτοι νὰ εἶναι οἱ ἔχοντες τὴν εὐθύνην, οὐχὶ δὲ ἡμεῖς. Τὰς συνεπείας τῆς προαγωγῆς τῶν ὑποναυάρχων τὰς γνωρίζετε. Εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προαγάγητε καὶ εἰς πλοιάρχους καὶ ἐπετείνατε οὕτω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν δυσφορίαν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο κακὸν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ ἐξηρέσατε ἀξιωματικοὺς λίαν φιλοτίμους διὰ τῆς προαγωγῆς τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, τοὺς κατεστήσατε ἀνικάνους νὰ ἐκπαιδευθῶσιν, θέλοντες δὲ νὰ διορθώσητε τὸ πρᾶγμα προηγάγετε Βρεττανοὺς ἀντιπλοιάρχους εἰς ὑποναυάρχους· ἐξισώσατε δηλαδὴ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου πρὸς τὸν τοῦ ὑποναυάρχου, τὸ ὁποῖον δὲν ὠφείλετε νὰ κάμητε, διότι αὐτὸ ἐδόθη διὰ τῆς Βουλῆς, καὶ σεῖς ἄνευ τῆς Βουλῆς ὑπεβιβάσατε τὴν ἀξίαν τῶν ἑλληνικῶν βαθμῶν. Ἀλλὰ εἶπον ὅτι δὲν ἀσκῶ ἔλεγχον· λέγω μόνον τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ἐκάμετε ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ζητήματος καὶ ἐν τῇ ἀγαθῇ προθέσει ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπαναφέρητε τὴν πειθαρχίαν ἢ μᾶλλον τὴν ἁρμονίαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ἡ ὁποία εἶχε διασαλευθῆ.

§129Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Περὶ τῆς ἱεραρχίας πρόκειται.

§130Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δημιουργοῦντες ἐπὶ κεφαλῆς μὲν ἄνδρας οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ συγκρατήσωσι τοὺς κατωτέρους διὰ τῆς αὐστηρότητος, ἐδημιουργήσατε συμβούλους τοὺς ὁποίους νὰ συμβουλεύησθε δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φυσικὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζητε, καὶ προσέτι διὰ τῆς προαγωγῆς ἀντιπλοιάρχων εἰς πλοιάρχους, ἠθελήσατε νὰ ἐπανορθώσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἀτόπως, διότι εἶχε μεταβληθῆ ἡ σειρὰ τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τῆς ἀρχῆς τῆς καθιερωθείσης διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον εἶχεν εἰσηγηθῆ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτής. Λοιπὸν τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον εἶχον καταγγείλει, τὸ ὁποῖον εἶχον προΐδει καὶ προείπει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 25ης Φεβρουαρίου 1913, ἰδοὺ ποίαν σειρὰν ἄλλων ἀτόπων ἔφερε. Διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε μὲν τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν νὰ ἐπανορθώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὸς ἔκρινεν ἢ μᾶλλον αὐτὸς μόνον ἔκρινεν ὅτι κακὰ ἐγένοντο, δὲν εἶχεν ὅμως τὸ θάρρος διὰ μέτρου ν’ ἀνορθώσῃ τὰ γενόμενα κακὰ καὶ ν’ ἀφήσῃ τὰς θέσεις καὶ τὰς προαγωγὰς ἐν ἡσυχίᾳ ἵνα γίνωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανικῶν ἀναγκῶν τοῦ στόλου. Καὶ εἴδομεν οὕτω προαγωγὰς ἀξιωματικῶν περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπῆρχον εὐνοϊκαὶ ἐκθέσεις καὶ περὶ τῶν ὁποίων δικαίως κατ’ ἐμὲ ὁ κ. τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶχε καλὴν γνώμην καὶ εἰς αὐτὸ ἀφεώρων βεβαίως τὰ συγχαρητήριά μου τὰ ὁποῖα τότε τῷ εἶχον ἐκφράσει. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ κακὸν πλέον ἐγένετο ἐν μείζονι κλίμακι εἰς τοὺς κατωτέρους.

§131Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Αἱ προαγωγαὶ ἐγένοντο ἀποφάσει τοῦ Συμβουλίου τῶν ὑποναυάρχων.

§132Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον σεῖς ἐδημιουργήσατε ἵνα ἀποφύγητε τὰς εὐθύνας. Καὶ ἰδοὺ ὅτι δὲν ἀντικρούετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἶπον περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν ὑποναυάρχων. Ἡ δυσφορία ἐπετάθη· εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἔχει αὐτὰ τὰ αἴτια. Τὸ εἰλικρινέστερον θὰ ἦτο ἂν μὴ εἶχον γίνῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, νὰ εἶχον δὲ ἐπανορθωθῆ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀδίκως ἐγένοντο, ἀδίκως ὄχι βεβαίως ἀπὸ κακῆς προθέσεως ἀλλ’ ἀπὸ κακῆς ἀντιλήψεως. Ἀντὶ νὰ γίνῃ τοῦτο, ὥστε νὰ ἐπανορθωθῇ αὐτὴ ἡ ἀδικία, εἰσηγεῖσθε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἂν κρίνωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ὀργανικῶν ἀναγκῶν τοῦ στόλου, νομίζω ὅτι δὲν θ’ ἀπέληγεν ἡ συζήτησις ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, οἱ γνωμοδοτήσαντες δὲ πρὸς ὑμᾶς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ παρόντος, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ αἱ προτάσεις ὅπως ἐγένοντο, ἐγένοντο διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ἀτόπων καὶ οὐχὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ὀργανικὰς τοῦ στόλου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, διότι θὰ καταλήξω εἰς ἄλλο, ἀληθῶς ἂν ὅπως ἐγένοντο τὰ πράγματα καὶ παρουσιάζονται σήμερον ἂν θελήσωμεν νὰ τοὺς προαγάγωμεν ὅλους, ὅπως ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, τὸ κακὸν θὰ εἶναι μέγα διὰ τὸ Ναυτικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τὰ νεῦρα τοῦ Στόλου, οἱ ὕπαρχοι τῶν ἀντιτορπιλικῶν, οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν φυλακίδων, οἱ διοικηταὶ τῶν πυροβολείων, ἂν αὐτοὶ λείψωσι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν παρασκευάσει τὸν ἀριθμὸν νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ βραδύνῃ διότι ἡ Σχολὴ δὲν θ’ ἀποδώσῃ τόσον ταχέως τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ παραλύσῃ τὸ Ναυτικόν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀληθὲς καὶ κάθε εὐσυνείδητος ἄνθρωπος καὶ κάθε ἀξιωματικὸς θὰ ὁμολογήσῃ αὐτό. Ἀλλ’ αἱ ὀργανικαὶ ἀνάγκαι παρωράθησαν. Δημιουργοῦνται σήμερον καὶ λέγονται πολλὰ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπανορθωθῶσιν ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐξ αὐτῆς τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία ἠκολούθησεν μίαν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν παραδόξως ζητεῖτε καὶ σεῖς νὰ ἐγκαθιδρύσητε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, διότι καὶ σεῖς ζητεῖτε δικαίωμα ἐπιλογῆς ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅπως κανονίζῃ διὰ τῆς σειρᾶς τὴν ὁποίαν αὐτὸς αὐθαιρέτως θὰ θέτῃ εἰς τὸ Β. Διάταγμα τὸν σύγχρονον προβιβασμὸν καὶ τὴν σειρὰν τῶν ἀξιωματικῶν. Ζητεῖτε δηλαδὴ νὰ γίνῃ χρόνιον ἓν κακὸν τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ εἶναι παροδικὸν καὶ δι’ ἑνὸς παροδικοῦ μέτρου εἰλικρινοῦς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ὀφείλει ν’ ἀνορθωθῇ. Εἶναι κακὴ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖσθε, ὅπως κακὴ ἀρχὴ εἶναι ἡ ταχεῖα προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, διότι στεροῦνται οὗτοι τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς ἀπαιτουμένης, καὶ ἐξ ἄλλου καταλαμβάνονται ταχέως οἱ βαθμοὶ αὐτῶν ἀπὸ νέους καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι μένουσι κατωτέρω δυσφοροῦσι καὶ αἱ δυσφορίαι ἐπιτείνονται. Ἀπεβλέψατε νὰ διορθώσητε ἄτοπόν τι εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς καὶ ἐδημιουργήσατέ τι ὑπὲρ τὸ δέον, τὸ λογικῶς πρέπον, τὸ σπουδαῖον, διότι κατήντησε μέχρι τοῦ ἀστείου ἡ ὑπερπαραγωγὴ αὕτη τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἐδημιουργήσατε, καὶ διὰ τοῦτο δημιουργεῖτε δυσφορίαν. Διὰ νὰ ἄρητε τὴν δυσφορίαν ἔπρεπεν ἢ νὰ σταματήσητε τὴν παραγωγὴν τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἤ, ἂν δὲν ἠθέλετε νὰ πράξητε αὐτό, ἔπρεπε ν’ ἀποδώσητε δικαιοσύνην εἰς τοὺς ὑποπλοιάρχους. Καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ πρῶτος ἀνεγνώρισα ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ παύσῃ ἂν στερηθῇ τῶν ἀξιωματικῶν προέτεινα ὡς mondus vivendi τὴν δημιουργίαν οὐχὶ πλέον ἰσαρίθμων ἀλλὰ τὴν δημιουργίαν ὑπεραρίθμων κατὰ σύστημα παρεμφερὲς πρὸς τὸ σύστημα τοῦ Στρατοῦ, ν’ ἀναθέσητε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς κατωτέρους. Ἡ τὸ πρῶτον θὰ κάμητε ἢ τὸ δεύτερον, μὴ φέρετε δὲ νομοσχέδια διὰ νὰ δημιουργήσητε ὀργανικὰς θέσεις ἐκεῖ ὅπου εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν τοιαῦται, ἐκεῖ ὅπου ἔχουσι συμπληρωθῆ αἱ θέσεις τῶν ἄλλων διὰ νὰ ἐγκαθιδρύσητε ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ὑπερπηδήσει τοὺς ἄλλους βαθμοὺς διότι θὰ δημιουργήσητε τὴν δυσφορίαν ὅλων τῶν ἄλλων τῶν κατωτέρων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν. Τὸ μέτρον ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγορῶ, νομίζω ὅτι θὰ καταστῇ ταχύτερον ἀκίνδυνον, διότι ἡ ἐπαύξησις τοῦ στόλου, ἡ ἐκτέλεσις τῶν παραγγελιῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν δώσει πρὸς κατασκευὴν καὶ τὰς ἄλλας τὰς ὁποίας ἀσφαλῶς θὰ δώσητε διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος, θ’ ἀπορροφήσῃ ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀπὸ αὐτούς. Ἐφιστῶ λοιπόν, ἵνα καταλήξω, τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ κεντρικοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τῆς διορθώσεως ἀτόπων, καὶ συνιστῶ εἰς αὐτὸν ν’ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν ἡ ὁποία τείνει νὰ παγιώσῃ τὴν ἀφορμὴν τῶν ἀτόπων. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τρωθεῖσαν ἐκ τῶν ἀστόχων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Πολιτεία μέχρι τοῦδε, φιλοτιμίαν ἱκανωτάτων ἀξιωματικῶν καὶ εὔχομαι εἰς αὐτόν, ὅπως ταχέως εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ παραγγελίας καὶ ἄλλων μονάδων, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν φυσιολογικὴν λύσιν τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διέρχεται σήμερον τὸ σῶμα. Εὔχομαι αὐτὸ ὄχι μόνον διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀξιωματικῶν ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν σπουδαιότατον λόγον, νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς μονάδας καὶ δυνάμεις ἱκανὰς νὰ ἐξασφαλίσωσιν εἰς αὐτὴν τὴν κυρίαρχον θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέκτησε διὰ τῶν ἀγώνων της καὶ διὰ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος ἐκ μέρους τῆς δρακὸς τῶν ὀλίγων σήμερον ἀξιωματικῶν μας.

§133Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν διὰ τῆς δημιουργίας στελεχῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἐπρόκειτο νὰ δημιουργηθῇ ναυτικόν, οὐδεὶς θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν μάλιστα τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἀλλ’ εἰς τὸ ναυτικὸν δὲν παρατηρεῖται ὅ τι εἰς τὸν στρατόν. Στρατὸς εἶναι ζήτημα στελεχῶν, διότι ἡ χώρα ἔχει ὡρισμένον πληθυσμὸν καὶ δύναται νὰ παρέχῃ ἄνδρας. Εἰς τὸ ναυτικὸν ὅμως ζήτημα παρασκευῆς ναυτικῆς δὲν εἶναι ἡ δημιουργία ἀξιωματικῶν ἢ καὶ πληρωμάτων ἀκόμη. Ἡ κυρία βάσις εἶναι τὰ πλοῖα καὶ ἐπ’ αὐτῆς πρέπει νὰ στηρίζηται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν ὄχι δὲ νὰ ὑποτίθηται ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας ἀξιωματικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργῆται ναυτικόν. Γίνεται τις πολὺ συμπαθὴς ὁσάκις ὁμιλεῖ περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ εὑρίσκεται ἀληθῶς εἰς μεγάλην δυσκολίαν νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐναντίον μέτρων τοιούτων, ὅταν ὑποβάλλονται ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ὅταν μάλιστα ὁ καλούμενος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ὑπηρέτησε καὶ συνέζησεν ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν μετ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται, διότι κινδυνεύει οὕτω νὰ φανῇ δυσάρεστος πρὸς αὐτούς. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ σπανίως ἐφάνη διατεθειμένη ν’ ἀπορρίψῃ πρότασιν Ὑπουργοῦ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης. Ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων πάντοτε ἔδωκε τὴν συγκατάθεσίν της. Μόνος λοιπὸν φραγμὸς κατὰ τῆς ὑπερβολικῆς αὐξήσεως θέσεων εἶναι ἡ Πολιτεία, ἡ φέρουσα τὴν εὐθύνην διὰ τὸν καθορισμὸν αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁσάκις ἐγεννήθη ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ τὸ μέσον τῆς δικαιολογίας καὶ τοῦτο εὑρέθη εἰς τὴν τροποποίησιν τῶν ὀργανισμῶν, ὥστε νὰ φαίνηται ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι συνέπεια μιᾶς ἀνάγκης, περὶ ἧς προβλέπουσιν οἱ ὀργανισμοί. Εἰς τὸ Β. Ναυτικὸν συνέβη τὸ παράδοξον ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ ὁρίζονται διὰ Β. Διαταγμάτων· ἑπομένως μὲ ἓν ἁπλοῦν Διάταγμα δύνανται νὰ αὐξηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν εἰς οἱονδήποτε ἀριθμόν. Προσήγοντο μετὰ ταῦτα τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα αὕτη κυρώσῃ ὅτι ἐπέτασσον οἱ ὀργανισμοί. Καὶ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ ἴδητε εἰς τοὺς πίνακας τί λέγει ὁ ὀργανισμός. Ἐζητήθη εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ὅπως ἐπιτευχθῇ ὁ προβιβασμὸς πολλῶν ἀξιωματικῶν, ὄχι διότι οὗτοι εἶχον δικαίωμα εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦτον, ἀλλὰ διότι οἱ προβιβασμοὶ ἦσαν ἀπόλυτος ἀνάγκη καταστάσεως γεννηθείσης ἐκ τῶν ὀργανισμῶν. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ προβιβασμοῦ τάξεως κατωτέρων ἀξιωματικῶν, εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὑποβάλλεται, διότι ζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ μίαν ἀνάγκην διὰ τῆς δημιουργίας ἑνὸς κακοῦ καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ θεραπευθῇ ἡ ἀνάγκη, χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ τὸ μέσον κακόν, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται ἐφ’ ὅσον μονίμως δημιουργοῦνται θέσεις μὴ δυνάμεναι νὰ καταργηθῶσιν βραδύτερον, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς παροδικῆς ἱκανοποιήσεως τῶν προσώπων καὶ οἱ ὀργανισμοὶ νὰ μείνωσιν ὡς ἐπιβάλλουσιν αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι καὶ τὰ πρόσωπα νὰ ἱκανοποιηθῶσιν. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ χαρισθῶ πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, μεθ’ ὧν ὑπηρέτησα πολλὰ ἔτη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τάξις τις ἀξιωματικῶν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ἔχει δικαίωμα νὰ προαχθῇ, ὄχι ὅμως ὅπως προτείνει τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ χάριν τούτων θὰ προαχθῶσιν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι οὐ μόνον δὲν ἔχουσι δικαίαν ἀξίωσιν πραγωγῆς, ἀλλὰ προαγόμενοι δὲν θὰ δύνανται ὡς ἐκ τῆς μεταβάσεως ἀπὸ τῆς μιᾶς τάξεως εἰς τὴν ἄλλην νὰ παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας θὰ ἠδύναντο νὰ παράσχωσι μὲ τὸν τωρινὸν βαθμόν των, ἀλλ’ ἄλλως. Κύριοι Βουλευταί, ἐκ τοῦ εὐτυχοῦς πολέμου ἐδημιουργήθη δίκαιον ὑπὲρ τῶν προσώπων, ἅτινα ἔφεραν τὸ εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα. Ἡ Ἑλλὰς ἐμεγάλυνε καὶ οἱ συντελεσταὶ τῆς αὐξήσεως ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσιν ἀμοιβὴν καὶ ταύτην εἰς βαθμούς. Ἐγένετο τοῦτο εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ἀλλ’ ἐκεῖ τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικά, διότι τὰ στελέχη εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς δημιουργοῦσι στρατόν. Πληθυσμοὶ ὑπάρχουσιν ὅπως γυμνασθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ἐγένετο ὑπέρβασις τῆς ἀνάγκης, διότι εἰς τὰ τεχνικὰ σώματα θὰ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι πέρα τῆς ἀνάγκης προήχθησαν ἀξιωματικοί. Καὶ ἂν σήμερον ἐκαλεῖτο ἡ Ἑλλὰς νὰ δράσῃ ἐν πολέμῳ, πολλοὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τοῦ Μηχανικοῦ δὲν θὰ ἔχωσι μάχιμον θέσιν εἰς τὰ σώματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι διατεθειμένος οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ ἐπικρίνω τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Πολιτείας, διότι εἶχε καθῆκον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσώπων, ἔστω καὶ ἂν ἐπήρχετο δημιουργία θέσεων προσωρινῶς ὑπεραρίθμων, ἀφοῦ ἡ κατάστασις θὰ εἶναι παροδική, διότι καὶ πολεμικὸν ὑλικὸν ταχέως θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλη κατάστασις θὰ δημιουργηθῇ· ὥστε ὁλόκληρος ὁ μέσος ἀριθμὸς τῶν ἀνωτέρω ἀξιωματικῶν τοῦ ὁποίου σήμερον δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Πολιτεία θὰ χρησιμοποιηθῇ ταχέως. Δυστυχῶς διὰ τὸ ναυτικὸν δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον, διότι τὰ πλοῖα, διὰ τὰ ὁποῖα δικαιολογεῖται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν δύνανται νὰ δημιουργηθῶσιν εὐκόλως, ἐπειδὴ ἀπαιτεῖται χρῆμα. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν δόξαν τῆς πατρίδος ἔχουσι δὲ ἴσα δικαιώματα νὰ ἐπιτύχωσι, τοὐλάχιστον, ἕνα βαθμόν. Πρὸς τοῦτο λοιπὸν ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Πολιτείας, ὅπως μετὰ τὸν πόλεμον πᾶς ἀξιωματικὸς λαβὼν μέρος εἰς αὐτὸν λάβῃ ἕνα τοὐλάχιστον βαθμόν. Ἐκ τοῦ γεγονότος δὲ τῆς παροχῆς ἑνὸς βαθμοῦ θὰ ἐδημιουργεῖτο ἄλλη κατάστασις καὶ ὄχι ἡ δημιουργουμένη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὄχι πρὸς θεραπείαν τῶν δικαίων ἀξιώσεων τῶν προσώπων, ἀλλὰ δῆθεν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὀργανισμῶν. Θὰ ἠδύνατο λοιπὸν πᾶς ἀξιωματικὸς νὰ λάβῃ ἕνα βαθμὸν καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως ἀξιωματικοὶ ἔχοντες ἀνώτερον βαθμὸν ἐκτελῶσι καθήκοντα ἀξιωματικοῦ ἔχοντος κατώτερον βαθμόν. Δὲν θὰ ἦτο ἄτοπον τοῦτο, διότι οἱ ὑποπλοίαρχοι, οἱ ἀρχηγοὶ τῆς φυλακῆς, ἠδύναντο νὰ εἶναι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου ἀρχηγοὶ τῆς φυλακῆς καὶ πάλιν ἐκ παραλληλισμοῦ πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικόν, ὅπου δὲν ὑπάρχει ὁ βαθμὸς τοῦ πλωτάρχου, ἀλλὰ δύο τάξεις ὑποπλοιάρχων νεωτέρων καὶ ἀρχαιοτέρων, δὲν θὰ ἦτο, λέγω, ἄτοπον οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν φυλακῶν νὰ φέρωσι τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου. Ὥστε ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν θεραπείαν τῆς δικαίας ἀξιώσεως τῆς τάξεως τῶν ὑποπλοιάρχων, οἱ ὁποῖοι τόσον συνετέλεσαν εἰς τ’ ἀποτελέσματα τῶν ναυτικῶν ἡμῶν ἐπιχειρήσεων, θὰ ἠδύνατο δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ προαγάγῃ καὶ νὰ τοποθετήσῃ αὐτοὺς εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ στερηθῇ ἡ Πολιτεία τῶν ὑπηρεσιῶν των. Διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν ὀργανισμῶν δημιουργεῖται τάξις μὴ δυναμένων νὰ χρησιμοποιηθῶσι καταλλήλως ἐλλείψει ἐπαρκῶν πλοίων ἢ ὑπάρξεως ἄλλων θέσεων. Ἂν ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ὀργανισμοὺς ὅλων τῶν ναυτικῶν Κρατῶν καὶ τῆς δυνάμεως τῶν πλοίων, ὥστε νὰ γίνῃ σύγκρισις, παραβολὴ μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ὁρίζουσιν οἱ ὀργανισμοὶ τῶν ξένων Κρατῶν, ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκετο πρὸ τρομακτικῶν ἀποτελεσμάτων. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ἔχων εἰς τὴν διάθεσίν μου στοιχεῖα, προέβην εἰς τοιαύτην ἐργασίαν καὶ εἶδον ὅτι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν ἐπὶ 1000 τόννων ἐκτοπίσματος, διότι ἔπρεπε νὰ λάβω ἓν μέτρον συγκρίσεως, εὗρον ὅτι εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν ναυτικόν, τὸ ἔχον τοὺς ὀλιγωτέρους ἀξιωματικούς, ὑπῆρχεν ἀναλογία μαχίμων ἀξιωματικῶν, ὀλιγωτέρα τῶν δύο κατὰ χιλίους τόννους. Εἰς τὸ Ἀγγλικὸν δύο ἐπὶ χιλίων, καὶ εἰς ἄλλα ναυτικὰ Κράτη μεγαλείτερος ἀριθμὸς μέχρι τεσσάρων ἀξιωματικῶν μαχίμων εἰς χιλίους τόννους ἐκτοπίσματος πολεμικῶν πλοίων, ἐνῷ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν ὑπάρχουσι δώδεκα ἀξιωματικοὶ μάχιμοι ἐπὶ χιλίων τόννων, ἤτοι ὀκταπλάσιοι ἀπὸ ὅ τι ἦσαν εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν ναυτικόν. Χειροτέρα κατάστασις ὑπῆρχε μόνον εἰς τὸ Τουρκικὸν καὶ τὸ Ἱσπανικὸν ναυτικόν. Σήμερον δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα ταῦτα λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν ναυτικῶν μονάδων καὶ τῆς μεταβολῆς τῶν ὀργανισμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἂν προέβαινεν εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην θὰ ἔβλεπεν ὅτι οὐδὲν ναυτικὸν ἔχει τόσην πληθώραν ἀξιωματικῶν, ὅσην τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν. Ἂν δ’ ἐπρόκειτο ἡ σύγκρισις νὰ γίνῃ πρὸς τοὺς κατωτέρους καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαξιωματικούς, εἶναι τερατώδης. Ἀλλ’ ἔρχεται ἡ δικαιολογητικὴ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ὅλα θέλει νὰ δικαιολογήσῃ, ἀλλ’ ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησα τοσαῦτα ἔτη εἰς τὸ ναυτικὸν γνωρίζω ὅλας αὐτὰς τὰς δικαιολογίας, ὅπως γνωρίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱοσδήποτε ἀριθμὸς νὰ δικαιολογηθῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πάλιν εἰς τὴν πειθαρχίαν καταφεύγει διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τοὺς προβιβασμούς. Πῶς θίγεται ἡ πειθαρχία, ἂν π.χ. ὁ διευθύνων τὴν ἀποθήκην τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι πλωτάρχης ἢ πλοίαρχος, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἱκανοποιήσεως τῶν προσώπων, ἀλλὰ τῆς πειθαρχίας βεβαίως ὄχι. Τόσον ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου σκοπεῖται ἡ θεραπεία τῆς καταστάσεως, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτε προχθὲς ἐζητήθη ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπέμενεν νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ σήμερον ἀκόμη ἀφήνων νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν χωρὶς οὐδεμίαν νὰ φέρῃ μεταβολὴν πρὸς κατάπληξιν ὅλων μας, ἐνῷ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου μέχρι σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἀπέκτησεν δύο μεγίστας πολεμικὰς μονάδας καὶ μίαν ἄλλην μικροτέραν.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νέαν αὔξησιν προτείνετε;

§135Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι, θέλω ν’ ἀποδείξω ὅτι τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται εἰς τὴν θεραπείαν ἀναγκῶν προσώπων καὶ ὄχι πραγμάτων καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὅπως ὑπεβλήθη πρὸ τεσσάρων μηνῶν, ἐνῷ ἐν τῷ μεταξὺ ἀπεκτήθησαν τρία πλοῖα.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δὲν δέχησθε ὅτι πρὸ τεσσάρων μηνῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐγνώριζεν ὅτι θὰ παραγγελθῶσι πλοῖα καὶ ἔλαβε περὶ τούτου πρόνοιαν, ἀρκεσθῆτε νὰ πιστεύσητε ὅτι ἡ τύχη ἔφερε νὰ ἀγοράσωμεν πλοῖα καὶ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι δίκαιοι.

§137Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν μὲ ἐννοήσατε ἴσως. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὰς σκέψεις τῆς Πολιτείας περὶ ἀγορᾶς, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ἂν αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ εἶναι ὡς τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, θὰ ὑπάρξωσιν κενὰ μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τριῶν πολεμικῶν πλοίων τῶν δύο Ἀμερικανικῶν θωρηκτῶν καὶ τοῦ εὐδρόμου.

§138Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν.

§139Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμένω καὶ θὰ ἐκπλαγῶ ἂν εὑρεθῇ δικαιολογία, ἐκτὸς ἂν πρόκειται εἰς ἄλλο διάστημα τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ φέρητε τροπολογίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, διότι βεβαίως δὲν ἐγνωρίζετε ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον ὅτι θὰ ἠγοράζοντο τὰ δύο Ἀμερικανικὰ θωρηκτά, τὸ εὐτυχὲς τοῦτο γεγονὸς τὸ προκύψαν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, διότι εἶσθε ἔμπειρος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ· θεωρεῖτε ἀνεπαρκεῖς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς; Προτείνετε αὔξησιν;

§141Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι· κάθε ἄλλο. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ συνετάχθησαν διὰ νὰ προβιβασθῶσιν ὡρισμένα πρόσωπα.

§142Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀφήσω ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν. Ἐγὼ αὐξάνω τοὺς πλοιάρχους, διότι ὑπελόγιζον ὅτι δὲν θὰ ἐξερρηγνύετο ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, ὡς εἶχον σκοπὸν νὰ στείλω, ὅπως καὶ σεῖς θέλετε συνομολογήσει, τοὺς πλοιάρχους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνεδεικνύοντο, ὡς οἱ πλοίαρχοι οἱ μέλλοντες νὰ ἀποσταλῶσιν ὅπως ἐποπτεύσωσι τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων ἐν Εὐρώπῃ. Σήμερον ὅμως μὲ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου ν’ ἀποστείλω πλοιάρχους εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δὲν εἶναι δυνατόν. Διὰ τοῦτο οἱ πλοίαρχοι, οἱ προοριζόμενοι διὰ τὴν ναυπήγησιν τῶν δύο πλοίων, θὰ μείνωσιν ὡς πλοίαρχοι, ἐκτὸς ἂν θέλητε νὰ στείλω κανένα σημαιοφόρον.

§143Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω κ. Ὑπουργέ, ὅτι δικαιολογίαι δὲν λείπουσι.

§144Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐκτὸς ἂν ἠθέλετε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ στείλω σημαιοφόρους.

§145Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὴ λέγετε ἂν θέλω ἢ δὲν θέλω. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ἀποστολῆς. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι ἔχετε ἀρκετὸν ἀριθμὸν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ἂν ἠθέλετε νὰ στείλητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅσους δήποτε, τοὺς εἴχετε. Ἡ δικαιολογία σας δὲ ὅτι διὰ τὰ νέα πλοῖα ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν οἱ βαθμοὶ οἱ ἀναλογοῦντες, ὅτε τὰ πλοῖα θὰ εἶναι ἕτοιμα καὶ ὅτι ἄλλως ζημία θὰ ἐπήρχετο, εἶναι μοὶ φαίνεται ἐντελῶς ἀστήρηκτος, διότι ἂν ἀντὶ τοῦ πλοιάρχου πρὸς ἐπίβλεψιν τῆς ναυπηγήσεως τῆς «Σαλαμῖνος» ἢ τοῦ θωρηκτοῦ τύπου «Λωρραίνης» ἐστέλλετο ὁ αὐτὸς ἀξιωματικός, φέρων τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ζημία. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ τοῦ γενικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι τοῦτο εἶναι τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἐγένετο πάντοτε ἐν τῷ ναυτικῷ, ἐν μέρει καὶ ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς. Χάριν τῆς προαγωγῆς ὡρισμένης τάξεως λαμβάνεται ἡ ἀρχὴ τῆς προαγωγῆς ὅλης τῆς ἱεραρχίας, ἵνα προέλθῃ καὶ ἡ προαγωγὴ τῆς ὡρισμένης τάξεως. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔλθῃ ἡ Πολιτεία καὶ νὰ εἴπῃ εἰλικρινῶς ὅτι ἕνεκα ἐκτάκτου περιστάσεως ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ ἡ προαγωγὴ εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ σπουδαιότερον σημεῖον. Σπεύδει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις ὄχι μόνον τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τῶν πλοίων τὰ ὁποῖα ναυπηγοῦνται μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς αὐτὰ ὡς οἱ βαθμοφόροι οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ διοικήσωσι καὶ μὲ τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον θὰ φέρωσιν ὅτε τὰ πλοῖα θὰ εἶναι ἕτοιμα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἡ Πολιτεία προέβη εἰς μέτρον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀναμένομεν τὰ ἀγαθώτερα τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὴν μετάκλησιν τῆς Ἀγγλικῆς Ναυτικῆς Ἀποστολῆς, ἡ ὁποία δυστυχῶς μέχρι τινὸς ἐχρησιμοποιήθη μόνον εἰς τὰ γραφεῖα, μόλις δ’ ἐπ’ ἐσχάτων ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τρόπον ἀποδεικνύοντα ὅτι θὰ φέρῃ θαυμάσια ἀποτελέσματα. Διατὶ λοιπὸν σπεύδετε, πρὶν ἢ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐργασίας τῆς ναυτικῆς Ἀποστολῆς, νὰ προαγάγητε τοὺς ἀξιωματικούς; Ἢ νομίζετε ὅτι ὁ καλὸς ὑποπλοίαρχος δύναται νὰ εἶναι ἄριστος ἀντιπλοίαρχος ἢ πλοίαρχος; Διατὶ δὲν ἀναμένετε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐργασίας τῆς Ἀγγλικῆς Ναυτικῆς Ἀποστολῆς, ἵνα ἔχητε μίαν βάσιν; Βεβαίως δὲν θὰ εὕρητε ἐπιχείρημα ἵνα δικαιολογήσητε τὴν τοιαύτην ἐνέργειάν σας, καὶ ὅταν συμπληρώσητε ὅλας τὰς θέσεις τότε οἱαιδήποτε συστάσεις καὶ οἱαιδήποτε κατακρίσεις τῆς Ναυτικῆς Ἀποστολῆς περὶ τῶν τάδε ἢ τάδε ἀξιωματικῶν οὐδεμίαν θὰ ἔχωσι σημασίαν, διότι τὰ στελέχη θὰ ἔχωσι συμπληρωθῆ. Ποῖος δὲ εἶναι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος σᾶς βιάζει νὰ προβῆτε εἰς τὴν προαγωγὴν τόσων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι προεβιβάσθησαν ἅπαξ, οἱ ὁποῖοι ἠμείφθησαν διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας παρέσχον εἰς τὸν πόλεμον, δὲν βλέπω. Δὲν βλέπω τὶς εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς σπουδῆς διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ διοικήσωσι τὰς μεγάλας ταύτας μονάδας μὲ τὰς πολυπλόκους μηχανὰς διὰ τὰς ὁποίας χρειάζεται μεγάλη εἰδικότης, μὴ ἀποκτηθεῖσα μέχρι τοῦδε μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλ. Πολιτεία παρέσχεν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς. Φαίνεται ἑπομένως ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς προαγωγῆς δὲν εἶναι θεραπεία πραγματικῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ ἱκανοποίησις προσωπικῶν ἀξιώσεων. Καὶ τὸ ἄτοπον αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε σήμερον διὰ τῆς προαγωγῆς, ὥστε νὰ μὴ εἶναι γνωστὸν ἂν οἱ ἱκανώτεροι θὰ διοικήσωσι τὰς μεγάλας μονάδας, ἔπρεπε νὰ μὴ τὸ κάμητε, ἀφοῦ ἐκάματε τὸ μέγα λάθος νὰ συμπληρώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ναυάρχων καθ’ ὃν χρόνον εἴχομεν ναυτικὴν ἀποστολήν. Ἔπρεπεν ἡ γνώμη αὐτῆς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν προκειμένου περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν ἀνωτέρω ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ὅλοι αὐτοὶ δὲν ἐδόθη εὐκαιρία νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῶν Ἄγγλων ὀργανωτῶν. Περὶ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ναυάρχου, ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι εἶναι κάλλιστοι, ἠδύναντο ὅμως νὰ προαχθῶσι βραδύτερον. Δὲν θὰ ἠδύνατο αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου νὰ διευθύνῃ τὸ Ἐπιτελεῖον μὴ ὢν ναύαρχος; Ὁ δαφνοστεφής μας ναύαρχος Κουντουριώτης διηύθυνε τὸ Ἐπιτελεῖον φέρων τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου, καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ πλοιάρχου δὲν ἐζημίωσεν αὐτὸν τόσον πολὺ ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν του ὅταν ἐκλήθη νὰ διευθύνῃ τὸν στόλον.

§146Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μήπως σήμερον ἐκπαιδεύονται αὐτοὶ οἱ ὑποναύαρχοι;

§147Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ σήμερον ἀκόμη οἱ ναύαρχοι ἐκεῖνοι δὲν ἐκπαιδεύονται καὶ θὰ παρατηρηθῇ ὅτι ἐφέραμεν ναυτικὴν ἀποστολὴν ἵνα καταρτίσῃ ἄλλους βαθμοὺς ἀλλ’ ὄχι ναυάρχους. Καὶ θὰ παρατηρηθῇ ὡς φυσικὸν ὅτι θὰ ἔχωμεν κατωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπαιδευθῶσι πληρέστερον ἀπὸ τοὺς φέροντας τὸν βαθμὸν τοῦ ναυάρχου. Εἰς αὐτὰ τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα, εἰς αὐτὰ τὰ ἀδικαιολόγητα φθάνει κανεὶς ὅταν δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τείνει χάριν τῆς ἱκανοποιήσεως προσώπων νὰ δημιουργῇ ἀνάγκας ὑπηρεσίας. Ἀπέβαλε δὲ καὶ τὴν εὐθύνην τῶν γινομένων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τῆς δημιουργίας Συμβουλίου Ναυάρχων, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Συνάδελφος.

§148Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν τὸν κατηγορῶ· συμβουλεύεται διὰ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν εὐθύνην. Τὸν ἐπαινῶ μάλιστα διότι συμβουλεύεται, ἔχων τὸ γνῶθι σαυτόν.

§149Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν, ὥστε οἱ ναύαρχοι νὰ εἶναι μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ἐκπληρῶσι συγχρόνως ὡρισμένην ὑπηρεσίαν, ἐνῷ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Εἴδομεν ἑπομένως τὸ παράδοξον ναύαρχος νὰ διορισθῇ ἀρχηγὸς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸ παραδοξώτερον νὰ εὑρίσκηται ὁ αὐτὸς ἀξιωματικὸς ἐν τῷ στόλῳ καὶ συγχρόνως ἐν τῇ ξηρᾷ, ἀμφότεραι δ’ αἱ ὑπηρεσίαι νὰ ἀπαιτῶσι τὴν καθ’ ἑκάστην παρουσίαν αὐτοῦ τόσον εἰς τὴν μίαν θέσιν ὅσον καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατώρθωσε νὰ διαιρέσῃ τὸν ναύαρχον αὐτὸν ὥστε νὰ εὑρίσκηται ἐν Ἀθήναις νὰ πλέῃ καὶ ἀνὰ τὸ Αἰγαῖον. Τώρα, ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς καὶ ἀνευθύνως δὲν δύναταί τις νὰ λέγῃ γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστά, ἂν ὄχι εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἀλλ’ εἰς τὸν ναυτικὸν κόσμον καὶ βεβαίως καὶ εἰς τὴν Βουλήν· οὔτε δὲ ἐγώ, ὁ ἐνδιαφερόμενος περισσότερον ὑπὲρ τοῦ ναυτικοῦ παρὰ περὶ τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑπεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν, δύναμαι νὰ γνωστοποιήσω πράγματα διὰ νὰ ὑποδείξω ἔν τισι τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐκ μέρους καὶ τῶν δύο τελευταίων Ὑπουργῶν εἰς τοὺς προβιβασμούς, καθ’ οὓς δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἐκθέσεις ἐπίσημοι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ εἶναι σεβασταὶ ἐν εἰρήνῃ ὡς ἐκθέσεις ἐν πολέμῳ. Μόνον τοῦτο λέγω, διότι περισσότερα δὲν συμφέρει νὰ εἴπω, ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ἐνῷ μετὰ ἕνα πόλεμον προτάσει τοῦ ἁρμοδιωτέρου, τοῦ Ναυάρχου Ἀρχηγοῦ, προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου εἷς Ἀντιπλοίαρχος, διὰ νὰ προαχθῇ εἰς τὸν μετέπειτα βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου ἔχασε τὴν ἀρχαιότητα, ἵνα ὑπεράνω αὐτοῦ τεθῶσι δύο ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι προήχθησαν μετ’ αὐτὸν καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐξετέλεσε καθήκοντα, ὅπως κριθῇ ἡ τυχὸν εὐδοκίμησις αὐτοῦ περισσότερον τοῦ πρώτου. Καὶ τοῦτο δὲ ἐνῷ ἦτο ὁ μόνος ἀξιωματικούς, ὁ ὁποῖος διηύθυνε κατὰ τὸν πόλεμον πλοῖον μάχης, τὸν Ἀβέρωφ. Λέγων ταῦτα οὐδόλως ἔχω σκοπὸν νὰ μειώσω τὴν ἀξίαν τῶν προσώπων περὶ ὧν ὁ λόγος, ἀλλὰ θέλω νὰ δείξω ὅτι αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εἶχεν ἐνώπιόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτε ἔσπευδε νὰ δημιουργήσῃ μίαν τόσην ἀφθονίαν ναυάρχων καὶ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ἀμέσως ἅμα τῇ προαγωγῇ νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ἀθρόαν θέτων δύο ἐξ αὐτῶν, τοὺς ἀρχαιοτέρους, εἰς διαθεσιμότητα. Καὶ ἐνῷ τοῦτο ἐγένετο πρὸς μείωσιν τοῦ σεβασμοῦ, ὁ ὁποῖος ὀφείλεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νικητοῦ Ναυάρχου, λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅπως δοθῇ καὶ πάλιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν μὲ τὸ συμβούλιόν του τὸ ἴδιον δικαίωμα, νὰ δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀρχαιότητα ἀξιωματικῶν ὅπως χάσῃ τὴν ἀρχαιότητά του ἄλλος ἀξιωματικός, προταθεὶς ἐπίσης ὑπὸ τοῦ ναυάρχου, ἐκτελέσας καταφανὲς ἀνδραγάθημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸ νομοσχέδιόν του εἰλικρινέστατα καὶ ἀξιεπαίνως ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὰς θέσεις τῶν ὁποίων ζητεῖ τὴν αὔξησιν καὶ δὲν τὸν ἀδικῶ, διότι δὲν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μάθῃ κατὰ τίνα τρόπον δύνανται νὰ δικαιολογῶνται οἱ ὀργανισμοί, ἀλλ’ ἂν ἔχῃ τὴν περιέργειαν αὔριον νὰ ἀποφυλλίσῃ ὅλους τοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς παρελθόντα ἔτη, θὰ ἴδῃ ὅτι διὰ τὰς ὑπηρεσίας, περὶ ὧν προβλέπει σήμερον, προετάθη τοιοῦτος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν, ὥστε νὰ ἀπορήσῃ διατὶ αὐτὴ ἡ διαφορά. Διὰ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν εἰς μίαν περίπτωσιν ὡρίσθησαν πέντε ἀξιωματικοί, διότι πέντε προεβλέπετο ὅτι ἦτο διατεθειμένη ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ. Εἰς ἄλλην ἐποχὴν ὡρίσθησαν διὰ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν δέκα, διότι διὰ τόσους ὑπετίθετο ὅτι ἦτο κατάλληλος στιγμή. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοὺς βαθμοὺς εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ὡρίζετο τὴν μίαν φορὰν ὑποπλοίαρχος, τὴν ἄλλην πλωτάρχης καὶ τὴν ἄλλην ἀντιπλοίαρχος. Μὲ αὐτὴν τὴν ἀντιπαραβολὴν θὰ ἴδητε πόσον μικρὰν ἀξίαν ἔχουσιν οἱ ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι συντάσσονται διὰ νὰ θεραπεύσωσι τοὺς ἐκ τῶν προτέρων γενομένους ὑπολογισμούς. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἄλλοτε καὶ ἐπιτείνεται σήμερον διὰ τῶν προβαλλομένων μέτρων, εἶναι ὅτι μέγας ἀριθμὸς μαχίμων ἀξιωματικῶν τοποθετεῖται εἰς τὴν ξηράν, διότι δυστυχῶς τὰ πλοῖα εἶναι περιωρισμένα καὶ δὲν δύνανται νὰ περιλάβωσιν ὅλους αὐτούς, θὰ συμβῇ δὲ τὸ μέγα κακὸν ὅτι οἱ ἀνώτεροι μάχιμοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχωσι πεῖραν καὶ μεγάλην τοιαύτην, ἀναλόγως τῶν ἀπαιτήσεων τῆς δυσκολωτάτης ναυτικῆς ἐπιστήμης, δὲν θὰ ὑπηρετῶσιν ἢ ἐλάχιστον χρόνον κατὰ θάλασσαν, κατὰ μέσον ὅρον 2–3 μῆνας κατ’ ἔτος. Ἢ μᾶλλον θὰ συμβῇ τὸ ἄλλο ἄτοπον ἵνα πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ἐπὶ μακρὰ ἔτη ὑπηρετῶσι μόνον κατὰ ξηράν, ἀπομακρυνόμενοι τοῦ κυρίου αὐτῶν ἐπαγγέλματος, ἡ ἱστορία δὲ τοῦ Ναυτικοῦ ἔχει τοιαῦτα παραδείγματα, ὅτι ἀξιωματικοὶ φθάσαντες εἰς ἀνωτάτους βαθμοὺς ἔσχον πραγματικὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν, ὄχι τὴν δίδουσαν θαλασσίας ἀποδοχάς, ἐλαχίστων ἐτῶν καθ’ ὅλον αὐτῶν τὸν ναυτικὸν βίον. Ὁ μέγας αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν πλοιάρχων, ὅταν ἔχωμεν τρία πλοῖα μάχης καὶ παραδεχόμεθα καὶ τὰ δύο ἄλλα τὰ ὁποῖα θὰ ἀποκτήσωμεν, πέντε τὸ ὅλον, τί ἄλλο μαρτυρεῖ ἢ ὅτι τὸ τέταρτον μόνον τῶν πλοιάρχων θὰ ὑπηρετῶσι κατὰ θάλασσαν, τὰ δὲ ἄλλα ¾ θὰ ὑπηρετῶσι κατὰ ξηράν, καὶ ὑπηρετοῦντες κατὰ ξηρὰν δὲν θὰ ἔχωσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκπαιδεύωνται καὶ ἡ Πολιτεία ἢ θὰ διανείμῃ μεταξὺ ὅλων τῶν πλοιάρχων τὴν διοίκησιν τῶν πλοίων, ἢ τινὰς τούτων θὰ μεταβάλῃ εἰς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους ξηρᾶς. Αὐτὸ τὸ κακὸν ἔκαμεν ἡ μεγάλη δημιουργία θέσεων ξηρᾶς, τὸ ὁποῖον δὲν ἐσκέφθητε, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλὰ τὸ μέγα αὐτὸ κακὸν θὰ προκύψῃ, καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἴδω κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπιτύχητε τὴν ἐξάσκησιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὅταν τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὴν διάθεσίν σας δὲν ἐπιτρέπουσι οὔτε κατὰ τὸ ¼ νὰ ὑπηρετῶσι κατὰ θάλασσαν. Οὕτω φθάνομεν καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοιάρχων ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης, ἐνῷ ἂν ὑπῆρχε λόγος προαγωγῆς αὐτῶν ἠδύνατο νὰ γίνῃ χωρὶς νὰ δημιουργηθῶσι καὶ μόνιμοι θέσεις. Αἱ θέσεις ἅπαξ δημιουργούμεναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι, διότι ἡ ἱστορία τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἀποδεικνύει ὅτι ἀνὰ χρονικὰ διαστήματα αἱ θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν αὐξάνουσιν κατὰ βαθμοὺς ἀλλ’ οὐχὶ κατ’ ἀριθμητικὴν πρόοδον πρὸς τὰ πλοῖα, ἀλλὰ κατὰ γεωμετρικὴν πρόοδον. Ἡ ἀπόκτησις ἑνὸς πλοίου, ἡ δικαιολογοῦσα δέκα π. χ. θέσεις ἀξιωματικῶν, ἐδικαιολόγει τὴν αὔξησιν εἴκοσι ἢ τριάκοντα ἢ καὶ τεσσαράκοντα ἀξιωματικῶν. Καὶ φέρω παραδείγματα ὀλίγων θέσεων, διὰ νὰ δώσω τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὰ μέτρα του ταῦτα, ὅτε θὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ νὰ μὲ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς ἀπορίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω περιέλθει. Βλέπω ὅτι μεταξὺ τῶν πλωταρχῶν εἶναι δύο ἐπιθεωρηταὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογῇ ὁσασδήποτε θέσεις, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι 2–3–4 ἐπιθεωρηταὶ τοῦ πυροβολικοῦ τῶν πλοίων, ἄλλος τοῦ Ναυστάθμου καὶ οὕτω καθεξῆς. Ποῖα ὅμως θὰ εἶναι τὰ καθήκοντα αὐτῶν τῶν ἐπιθεωρητῶν, καὶ διατὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι χωριστὰ αὐτὰ ἀπὸ τὰ καθήκοντα τῶν δύο τμηματαρχῶν πλωταρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἦσαν ἀντιπλοίαρχοι ἢ καὶ πλωτάρχαι; Ἀλλὰ παραδέχομαι ὅτι οἱ τμηματάρχαι πρέπον καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ εἶναι πλωτάρχαι. Οἱ τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου, οἱ πλοίαρχοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰς χεῖρας των ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλῶν εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ κάμωσι τὴν ἐπιθεώρησιν, τὴν σχέσιν ἔχουσαν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἀπασχολῶνται ἐπὶ πολύ, διότι καὶ τὰ πλοῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν των, καὶ ὁ ναύσταθμος εἶναι ἐγγύς, καὶ τὰ ἐπάκτια ὀχυρώματα, ὅταν θὰ γίνωσι καὶ ἐκεῖνα, δὲν θὰ εἶναι μακράν, διότι ἡ Ἑλλὰς βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὀχυρώσῃ ὅλας τὰς ἀπεράντους αὐτῆς ἀκτάς. Οὐ μόνον λοιπὸν προστίθενται δύο θέσεις, προκειμένου περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλλῶν παραδίδονται εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τὰ ἁρμοδιώτερα, ἡ κατατομὴ δὲ τῶν δύο αὐτῶν ὑπηρεσιῶν θὰ φέρῃ μᾶλλον κακὸν παρὰ καλόν. Ἀλλὰ τί συμβαίνει σήμερον ὑπαρχόντων Ἄγγλων ἀξιωματικῶν; Οἱ τμηματάρχαι πυροβόλων καὶ τορπιλῶν πρέπει νὰ εἶναι Ἕλληνες, ὄχι διότι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ξένους, ἀλλὰ διότι παρὰ τῶν Ἑλλήνων δύναταί τις νὰ ζητήσῃ λόγον ἐνῷ παρὰ τῶν ξένων εἶναι τοῦτο δυσκολώτερον. Συνεπῶς πολὺ ὀρθῶς τὴν ὑπεύθυνον ὑπηρεσία τοῦ τμηματάρχου ἐξασκοῦσιν οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί. Ἀλλὰ ἀφοῦ ὑπάρχει Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ πρέπει καὶ κἄπου αὐτὴ νὰ χρησιμοποιηθῇ. Χρησιμοποιοῦνται λοιπὸν δύο ἐκ τῶν λαμπρῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν τορπιλῶν καὶ τοῦ πυροβολικοῦ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν περιορίζονται ἐκτελοῦντες πολλὰ ἄλλα καθήκοντα ἀνυπολογίστου χρησιμότητος. Ἀλλ’ ὅταν θὰ λείψωσιν αὐτοί, οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν δύο αὐτῶν ἐπιθεωρητῶν. Ζητοῦνται τρεῖς μέραρχοι τοῦ ἐλαφροῦ στόλου καὶ συγχρόνως ζητοῦνται καὶ δύο ἀντιπλοίαρχοι, ἐνῷ διὰ τὰ 14 σήμερον καὶ 18 μετά τινα χρόνον ἀντιτορπιλλικά, γίνεται πρόνοια περὶ ἰσαρίθμων ἀξιωματικῶν κυβερνητῶν εἰς ἄλλους βαθμούς, πέντε δὲ ἀκόμη ὁρίζονται πλοίαρχοι καὶ ἀντιπλοίαρχοι διευθυνταὶ μοιρῶν τῶν 18 τούτων πλοίων. Πῶς θὰ οἰκονομηθῶσιν αὐτοί, ποῖα καθήκοντα θὰ ἔχωσι, καὶ πῶς θὰ ἐξασκήσωσιν αὐτὰ τὰ καθήκοντα, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Ἐξάπαντος αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ λόγῳ ζητήματος χώρου δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐπιβαίνωσι τῶν πλοίων, καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ διευθύνωσι τὰς μοίρας αὐτῶν ἀπὸ τῆς ξηρᾶς ἢ ἐπιβαίνοντες ἄλλων πλοίων, ὅτε ἠδύναντο νὰ δικαιολογηθῶσιν εἰς τὰ πλοῖα ταῦτα.

§150Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Γίνεται καὶ Πρόεδρος τοῦ Ναυτοδικείου.

§151Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁρίζεται Πρόεδρος τοῦ Ναυτοδικείου, καθ’ ὃν χρόνον εἰς τὸν στρατὸν λαμβάνεται μέριμνα περὶ εἰδικοῦ δικαστικοῦ σώματος ἐξακολουθεῖ δὲ ἀκόμη νὰ γίνηται μνεία καὶ περὶ τοῦ Ναυτικοῦ Προγυμναστηρίου, τοῦ ὁποίου τὸν σκοπὸν οὐδείς ποτε ἠδυνήθη νὰ δικαιολογήσῃ, διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει εἷς Ναύσταθμος, ἐκεῖ πρέπει νὰ συγκεντρώσωμεν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Τὸ Ναυτικὸν Προγυμναστήριον ἐν Πόρῳ εἶναι καταδεδικασμένον νὰ πάσχῃ πάντοτε ἐξ ἀτροφίας, καὶ καθόλου νὰ μὴ ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθη, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἐκτὸς τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον προΐστατο αὐτοῦ ὁ Γάλλος Ναύαρχος Λεζαίν, τὸ Ναυτικὸν Προγυμναστήριον δὲν ἐξετέλεσε τὸν προορισμόν του. Ἐχρησίμευσε μόνον πρὸς δικαιολογίαν θέσεων. Καὶ παρερχόμενος τοὺς ἄλλους βαθμοὺς θέλω ἴδει ἀμέσως τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ὑπασπιστοῦ πλοιάρχου ὑπάρχοντος καὶ δευτέρου ὑπασπιστοῦ. Δὲν ἐννόησά ποτε τὴν ἀνάγκην δύο ὑπασπιστῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§152Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα ὑπασπιστήν.

§153Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸν ἔχετε εἰς τὸν ὀργανισμόν σας.

§154Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Εἰς τὸν ὀργανισμὸν δὲν ἠδυνάμην νὰ μὴ θέσω τὰς θέσεις, ὅπως εἶναι εἰς ὅλα τὰ Στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα.

§155Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ σας, ἐνισχύετε δὲ τοὺς λόγους μου, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τῆς δηλώσεώς σας, ὅτι δὲν ἔχετε ὑπασπιστήν, διότι ἀποδεικνύετε ὅτι πολὺ καλὰ δύνασθε νὰ κάμητε τὰ καθήκοντά σας χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι δύο μάχιμοι ἀξιωματικοὶ εἷς ἀνώτερος καὶ εἷς κατώτερος διὰ νὰ δέχωνται τοὺς ξένους. Ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τεθῶσιν εἰς τοὺς ὀργανισμούς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω εἶναι ὅτι εἰς Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, ὅπου εἰργάσθην ἐπ’ ἀρκετόν, οὐδένα εἶδον ὑπασπιστήν. Οὐδεὶς τῶν πέντε ναυάρχων, οὐδ’ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς ἀκόμη, ἔχει ὑπασπιστήν. Ἐπίσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας εἰς μάτην ἀνεζήτησα νὰ ἴδω ἕνα καὶ μόνον ναύτην, ἐνῷ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει ὁλόκληρος λόχος ναυτῶν, διὰ νὰ ἐκτελῇ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ξένα πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ ναύτου.

§156Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Γνωρίζετε πόσοι εἶναι; Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω...

§157Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περιμένω νὰ τὸ ἀκούσω κατόπιν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα καὶ βλέπω ὅτι ὁ ἀριθμὸς ὁρίζεται εἰς 121. Εἶμαι καὶ διὰ τοῦτο διατεθειμένος νὰ εἴπω ὅτι δημιουργεῖται καὶ εἰς αὐτὸ μέγας ἀριθμός, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῇ, δι’ ὅσων θὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν. Ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ὥστε οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχοντες 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν νὰ μὴ ἔχωσι τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ καὶ νὰ ἔχωσι ὅλην τὴν μόρφωσιν τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἀπαιτήσῃ ἡ Πολιτεία. Ἀναμφιβόλως καὶ περὶ τούτων ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ ἡ Πολιτεία, καὶ πραγματικὴ ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν· ἀλλ’ ἐνῷ ἐφρόντισε νὰ διορθώσῃ τὸ κακὸν ἐφρόντισεν ἐξ ἄλλου νὰ δημιουργήσῃ ἓν ἄλλο κακόν. Βεβαίως εἶχε δικαίωμα καὶ ὤφειλεν ἡ Πολιτεία νὰ προβιβάσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι εἶχον μείνει πλεῖστα ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν· ἐγὼ μετὰ 23 ἐτῶν ὑπηρεσίαν προήχθην εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ· ἀλλὰ διατὶ προέκυψε τὸ κακὸν τοῦτο; Διότι ἡ Πολιτεία εἶχε πάντοτε διὰ διαφόρους λόγους μίαν μανίαν νὰ εἰσάγῃ ὑπολογιστάς, καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ηὔξανε κατ’ ἔτος. Προβιβασμοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσι, διότι δὲν ὑπῆρχον θέσεις. Σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὶ κάμνει; Φροντίζει νὰ προαχθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ οἱ οἰκονομικοὶ οἱ ἔχοντες μακροτάτην ὑπηρεσίαν, φροντίζει ὅμως νὰ δημιουργήσῃ καὶ μέγαν ἀριθμὸν ὑπολογιστῶν οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι κανονικὴν προαγωγὴν εἰς τὸ μέλλον. Καὶ μεριμνᾷ σήμερον περὶ 121 οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, καθ’ ὃν χρόνον δὲν μᾶς λέγει τίποτε περὶ τῶν λιμενικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 60 ἢ 70, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐκπληροῦσι τὰ καθήκοντα τὰ οἰκονομικά, τὰ διοικητικά, καὶ τὰ τῶν λιμενικῶν Ἀρχῶν, θὰ προσεγγίσωσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 200. Τὸ κακὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον, παρατηρεῖται καὶ εἰς ἕτερον κλάδον, τὸν ὑγιεινομικὸν διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μᾶς ζητεῖ τὸν καταπληκτικὸν ἀριθμὸν τῶν 64 ἰατρῶν. Καὶ προκειμένου περὶ ἰατρῶν δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ἂν δι’ οἱασδήποτε μεταβολῆς ἐζήτει ὅπως προαγάγῃ τοὺς ὑγιεινομικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ ἀνοίγων θέσεις καὶ περισσοτέρας τῶν ὅσων ἤνοιξε ἀρχιάτρων καὶ ἐπιάτρων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ κάμῃ εἶναι νὰ μὴ εἰσαγάγῃ νέους ἰατροὺς εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργήσῃ θύματα τοῦ μέλλοντος. Ἠδύνατο, ἐπαναλαμβάνω, νὰ προαγάγῃ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ δημιουργήσῃ περισσοτέρους ἀρχιάτρους καὶ ἐπιάτρους, ἀλλὰ νὰ μὴ καταστήσῃ τούτους ἀργοὺς διὰ τῆς προσθήκης νέων ἰατρῶν. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ σώματος, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φροντίζει νὰ αὐξήσῃ εἰς 10 τὸν ἀριθμὸν τῶν φαρμακοποιῶν, διὰ νὰ ὑπάρχουσι πέντε ὅλοι φαρμακοποιοὶ εἰς τὸν ναύσταθμον! Δὲν θὰ κατώρθωνε μὲ οἱανδήποτε προσπάθειαν τὴν ὁποίαν θὰ κατέβαλεν νὰ δικαιολογήσῃ, καὶ διὰ λόγων ἔστω, τὴν ὕπαρξιν τόσων ἀξιωματικῶν φαρμακοποιῶν. Ἐνῷ λοιπὸν δικαιολογῶ τὸν Ὑπουργὸν δι’ ὁποιουσδήποτε προβιβασμοὺς οὓς θὰ ἔκαμνε, ὑπείκων εἰς ἀνάγκην, δὲν δικαιολογῶ κατ’ οὐδένα λόγον τὴν αὔξησιν τὴν ὀργανικὴν ἡ ὁποία δημιουργεῖ κατάστασιν μόνιμον καὶ ἡ ὁποία δικαιολογεῖ εἰς τὸ μέλλον ἀνάλογον αὔξησιν, διότι μὴ νομίζετε ὅτι ἐπειδὴ σήμερον θὰ γίνῃ ὑπερβολικὴ αὔξησις θὰ σταματήσῃ ἡ αὔξησις αὔριον. Παρετηρήθη ὅτι ἐνῷ τὰ πλοῖα διὰ τοῦ χρόνου καθίσταντο ἄχρηστα, τὰ στελέχη τοῦ πλοίου ἔμενον, καὶ οὐδέποτε παρετηρήθη ἐκ παραλλήλου κατάργησις θέσεως, διότι ἀπὸ τοῦ 1890, ὅτε κατέπλευσαν τὰ τρία θωρηκτὰ μέχρι τοῦ 1906 δηλ. ἐπὶ 16 ἔτη, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀπέκτησε κανὲν πλοῖον. Ἔχασε δὲ ἐν τῷ μεταξὺ ἀρκετὰ τὰ ὁποῖα εἶχεν φροντίσει ἡ ὑπηρεσία νὰ διατηρῇ χάριν τῶν στελεχῶν, ἄλλα δὲ τὰ ὁποῖα ὁ χρόνος διέλυσε πρὸς λύπην τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ταῦτα μέν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει καὶ μίαν νέαν ἀρχήν· δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὅπως προβαίνῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν προσώπων κατ’ ἐκλογὴν ἄνευ προσόντων. Δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον, κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα κακά, τὰ ὁποῖα εἶπον ὅτι φέρει ἡ ἐσπευσμένη αὕτη προαγωγή, νὰ μὴ ἀπαιτηθῇ ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ διανύσωσι χρονικόν τι διάστημα εἰς τοὺς διαφόρους βαθμούς, καὶ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν μιμεῖται τὸν συνάδελφόν του τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μὲ ὅλας τὰς ὑπερβολικὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ ὄχι μόνον ἐπέβαλε νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ καθεὶς τὸ ἥμισυ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου, ἀλλὰ καὶ ὅτε εἰς τὴν Βουλὴν τῷ ἐζητήθη ὅπως οἱ λοχαγοὶ μὴ ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσι ὁλόκληρον διετίαν, ἀφοῦ ἡ κεκανονισμένη ὑπηρεσία εἶναι τετραετής, δὲν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Καὶ ἔλεγεν αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καθ’ ὃν χρόνον αὐτοὶ ὄχι μόνον διεξήγαγον δύο πολέμους καὶ ἐμορφώθησαν εἰς τὸ μέγα σχολεῖον τοῦ πολέμου, ἀλλὰ κατὰ τὸν πόλεμον ἐξετέλουν καθήκοντα πολὺ ἀνωτέρου βαθμοῦ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἔφερον. Ὑπολοχαγοὶ διηύθυνον λόχους καὶ ἐνίοτε καὶ τάγματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς δώσῃ ἀνωτέρους βαθμοὺς ἄνευ ὑπηρεσίας. Διατὶ αὐτὸ τὸ διάφορον μέτρον; Δὲν νομίζετε ὅτι, ἂν βάσιμοι ἦσαν οἱ λόγοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἔτι πλέον ἐπιτακτικοὶ εἶναι οὗτοι διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ; Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ εἶχον, καθὼς εἶπον, ἐκτελέσει τὰ καθήκοντά των ἐν πολέμῳ καὶ εἶχον εὐδοκιμήσει, ἀλλ’ ἡ θάλασσα ἔχει τελείως διάφορα καθήκοντα. Ὁ ἀξιωματικὸς τῆς φυλακῆς δὲν ἐκτελεῖ καθήκοντα ὑπάρχου πλοίου, οὔτε κυβερνήτου· ἑπομένως οἱανδήποτε ἄσκησιν καὶ ἂν ἔχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ εἰς ἕνα βαθμόν, δὲν δύνανται νὰ εἴπωσι ὅτι δὲν ἔχουσι ἀνάγκην τῆς ἀσκήσεως εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Εἶναι τελείως διαφορετικὴ ἡ ἄσκησις τοῦ ἑνὸς βαθμοῦ ἀπὸ τὴν ἄσκησιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται εἰς τὸν ἄλλον βαθμόν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τὸ χαρακτηριστικὸν τῆς νομοθεσίας μας· πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν πραγμάτων δὲν τηρεῖται ἑνιαῖον σύστημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θέλει καὶ προσόντα, δὲν θέλει καὶ οὐδεμίαν διατύπωσιν. Τὸ ἄρθρον 3 σᾶς λέγει τοῦτο.

§158Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Διατύπωσιν ἢ προσόντα; Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ προσόντων καὶ διατυπώσεως. Ὅπως ἐθήκατε τὸ ζήτημα, εἶναι ὡς νὰ λέγετε ὅτι ἐγὼ δύναμαι νὰ προαγάγω ἄνευ προσόντων. Δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Ἐλήφθη πρόνοια ὅπως προαχθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ἄξιοι νὰ προαχθῶσι, διότι ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἄλλως τε γνωρίζει καὶ ἐκ τῆς προαγωγῆς τῶν ὑποναυάρχων, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνωσι προαγωγαὶ ἁπλῶς καὶ μόνον κατ’ ἀρχαιότητα, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ προηγουμένως ἡ ἐξέτασις τῆς ἱκανότητος ἑνὸς ἑκάστου ἀξιωματικοῦ καὶ κατόπιν νὰ ἐνεργηθῶσι αἱ προαγωγαί, νομίζω δὲ ὅτι εἶνε ἀρκετὴ ἡ διατύπωσις τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου.

§159Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ τοῦτο τὸ ἠμφισβήτησα, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε σήμερον τὰ στοιχεῖα.

§160Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν σᾶς ἀπήντησα ἀκόμη.

§161Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλὰ θὰ ἐπιθύμουν μίαν ἑρμηνείαν τοῦ ὅρου ἄνευ διατυπώσεων.

§162Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἁπλούστατον παράδειγμα. Θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον μὲ κατεκρίνατε εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, τῆς προαγωγῆς ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ἄνευ διατυπώσεων, ἢ π. χ. ἐὰν εἷς ἀξιωματικὸς εὐδοκιμώτατα ὑπηρετῶν, δὲν ἔτυχε νὰ ἔχῃ τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς, ἀφοῦ διήλθομεν μίαν ἐποχήν, ὅπου ἕκαστος ἔδειξε τί ἠδύνατο, ἠδύνατο κάλλιστα νὰ παραλειφθῇ τὸ ζήτημα τῆς διατυπώσεως.

§163Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν εἰς ἄλλην συζήτησιν νὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον τὸ θεωρεῖτε, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῶσιν αἱ ὀλίγαι σας λέξεις ὡς ἀπάντησις εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον.

§164Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργός, νομίζω ὅτι θὰ γίνῃ τοῦτο καὶ μόνον· καταργουμένων τῶν ἄλλων διατυπώσεων καὶ προσόντων νὰ ἐπιτευχθῇ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἕν ἰδίως, νὰ ἀποκτήσωσι προσὸν τὴν εὔνοιαν, καὶ θὰ γεννηθῇ ἡ κλίκα καὶ ἡ ἀπειθαρχία. Αὐτὰ εἶνε τὰ ὀλέθρια τοῦ συστήματος αὐτοῦ.

§165Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐμερίμνησε καὶ περὶ τῶν ὑπολογιστῶν καὶ ζητεῖ νὰ προβιβάσῃ τοὺς νεανίσκους, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἀνώτερον βαθμὸν ἄνευ διατυπώσεων, ἄνευ ὑπηρεσίας. Αὕτη εἶναι ἡ μέριμνα, τὴν ὁποίαν λαμβάνει, ὥστε ἀφθόνως νὰ δοθῶσι βαθμοί, ὄχι πλέον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μετέσχον τοῦ πολέμου, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία δικαιολογία, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ηὐτύχησαν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς ἕν τοιοῦτον ἔνδοξον ναυτικόν, ὅπου ἡ παροχὴ τῶν βαθμῶν εἶναι τόσον δαψιλή. Ἀλλ’ ἡ προαγωγὴ κατ’ ἐκλογὴν βεβαίως θὰ προκαλέσῃ θύελλαν, καὶ τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι, τὸ ὁποῖον φοβοῦνται σήμερον ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, διότι δὲν γνωρίζουσι ποία τύχη περιμένει αὐτούς, διότι ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε ἐγένοντο, δὲν εἶναι πεπεισμένοι ὅτι θὰ κριθῶσιν ὑπὸ προσώπων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ δείξωσιν ἀμεροληψίαν. Ἐὰν ἐπὶ τέλους μετὰ χρονικὸν διάστημα ἀνετίθετο εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολὴν νὰ κρίνῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὰς διαταγάς της, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ ἀμερολήπτως αὕτη θὰ ἔκρινε καὶ ἐμπεριστατωμένως καὶ μὲ βάσιν τινά.

§166Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Φθάνω καὶ μέχρις ἄλλου, χωρὶς νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἀντίκειται εἰς τοὺς τύπους. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἐγκαθιδρυθὲν ὡς προσωρινὸν μέτρον ἐνιαυσίας διαρκείας ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ὀξύνοιαν νὰ διακρίνῃ ὅτι αὐτὸ ἦτο ζήτημα ἔκτακτον καὶ ἤδη θέλει νὰ παγιωθῇ, ἀντίκειται εἰς τὴν συνταγματικὴν ἐγγύησιν τοῦ ἄρθρου 100 τοῦ Συντάγματος, εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, διότι δι’ αὐτοῦ ἀπεμπολεῖται τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ ἑκάστοτε νὰ ὁρίζῃ τίνες καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων προσόντων θὰ προάγωνται καὶ θὰ ἔχωσι τὴν σειράν των ἀξιωματικοί, καὶ δίδεται εἰς τὴν ἐξ ἀγαθῆς προθέσεως ἀλλὰ πάντοτε ἐκ πλάνης κακῶς ἐκτελεσθησομένης αὐθαίρετον κρίσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἰδίως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω ὅτι ὡς ἀρχὴ δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ κατισχύσῃ.

§167Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τόσον εἶναι θετικὴ αὐτὴ ἡ διάταξις, ὥστε εἶμαι ὑποχρεωμένος αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐπαναλάβω ὅτι τοῦ ἁρμοδιωτέρου νὰ κρίνῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὡδήγησε διὰ τῶν νικῶν ἀνῃρέθη τὸ ἔργον, διὰ τῶν μετέπειτα ἀποφάσεων, διότι ἐπὶ τέλους ἂν ἐγίνετο ἀδικία τις ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἔλεγέ τις ὅτι τὴν ἀδικίαν ταύτην κάμνει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐδόξασε τὸ ναυτικόν, καὶ προτιμότερον θὰ ἐδέχετο καὶ ἀγογγύστως ἴσως τὴν ἀδικίαν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ἠδικήθη, παρὰ ἂν ἀδικηθῇ ἀπὸ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀναγνωρίζει δρᾶσιν, οὔτε πεῖραν οὔτε ἱκανότητα ἀνωτέραν παρὰ μόνον ἀρχαιότητα, καίτοι ἡ ἀρχαιότης καὶ μόνη δὲν παρέχει ἄλλο ἐφόδιον. Οἱ κράτιστοι τῶν ἀξιωματικῶν φοβοῦνται τὴν διάταξιν ταύτην διότι νομίζουσιν ὅτι δὲν θὰ ἀρκέσῃ μόνον ἡ ἐκτέλεσις τῶν καθηκόντων των, ἀλλὰ καὶ κἄποιος δεσμὸς μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς κρίνωσιν, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι θὰ τύχωσιν ἐκείνου τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνήκει. Ἂν ἐπὶ τέλους τὸ νομοσχέδιον ἀνέθετε τὸ δικαίωμα τῆς πρὸς προαγωγὴν προτάσεως εἰς τοὺς δύο ναυάρχους, εἰς τὸν Ναύαρχον τὸν δοξάσαντα τὸν στόλον κατὰ τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι σήμερον ἡ Πολιτεία αὐτὰ τὰ μέσα ἔχει, καὶ εἶναι τὸ μέτρον τοῦτο τὸ ἐπιτυχέστερον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προτείνῃ, ἀλλὰ τὴν ἐξάρτησιν ὄχι πλέον τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν ἀλλὰ τῆς τιμῆς αὐτῶν ἀπὸ ἓν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐκ διαφόρων λόγων καὶ ὄχι ἐλλείψει χαρακτῆρος τῶν ἀποτελούντων αὐτό, δὲν παρέχει τὴν ἐμπιστοσύνην, δὲν εἶναι ὀρθόν. Διὰ τοῦτο ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἔλεγε παλαιός τις ἀξιωματικὸς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἔχωσι περισσοτέραν πειθαρχίαν εἰς τὸ ναυτικόν· «ἀφήσατε ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ νὰ τρώγωμεν ὅλοι ἀπὸ τὸ κοινὸν καρβέλι», καὶ οὕτω διὰ τῆς ἀρχαιότητος δὲν παρετηροῦντο αἱ ἐπαναστάσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν καὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσι. Καὶ διὰ νὰ τελειώσω, πρέπει νὰ εἴπω καὶ ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ ἄρθρου 7, κατὰ τὸ ὁποῖον καθορίζεται ἡ σειρὰ τῆς ἀρχαιότητος ἐν τῷ ἀνωτέρῳ βαθμῷ μεταξὺ τῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ Β. Διατάγματος προαγομένων ἀξιωματικῶν ἢ τῶν διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ προαγομένων. Εἰσέρχονται καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐδῶ εἰς τὴν διάταξιν ποῦ πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν· δὲν ἀρκεῖ μόνον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς κρίνει κατόπιν προτάσεως τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, ὡς προεῖπον, δὲν μᾶς παρέχει τὰ ἐχέγγυα τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμερολήπτου κρίσεως, ἀλλὰ διὰ τοὺς συγχρόνους προβιβασμοὺς ἐπιφυλάσσει εἰς αὑτὸν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὴν ἀρχαιότητα. Ἐννοεῖτε δὲ τί εἶναι τοῦτο; Ἂν προαγάγῃ εἴκοσι π. χ. εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν δικαιοῦται τὸν πρῶτον νὰ φέρῃ εἰκοστόν, χωρὶς νὰ τίθηται εἰς τὸ μέτρον τοῦτο φραγμός. Καὶ εἶναι γνωστὸν τίνα ἀξιωματικὸν ἡ διάταξις αὕτη θὰ θίξῃ. Θὰ ἐπεθύμουν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ κρατήσῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ σημειώσεις διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ, νὰ κανονίσῃ ὄχι πλέον τίνα ἀξιωματικὸν θὰ προβιβάσῃ, ἀλλὰ καὶ τίς θὰ εἶναι ἡ σειρὰ του. Μὴ νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν σειρὰν ἀξιωματικοῦ ὅστις ἀπέκτησε τὴν σειράν του κατόπιν προτάσεως ἢ τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τόσα ἔτη. Ταύτην ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ, ὡς μὴ ἔχων στοιχεῖόν τι, ἁρμοδιότητα ἢ ἱκανότητα. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι εὐχαρίστως θὰ ἔδιδον τὴν ψῆφόν μου, ἂν ἐπρόκειτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὄχι μόνον νὰ προαχθῶσιν ἅπαξ τοὐλάχιστον ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν προήχθησαν κατὰ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ ἀκόμη νὰ προαχθῶσι καὶ δὶς ἀλλ’ ὄχι δι’ αὐξήσεως τῶν θέσεων μονίμως, ἀλλὰ διὰ μετατροπῆς τῶν θέσεων, καὶ μετατροπῆς παροδικῆς. Δύναται νὰ κάμῃ εἴκοσι πλοιάρχους, ἂν θέλῃ· δὲν θὰ ἔχω καὶ εἰς τοῦτο ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ὄχι αὐξάνων τὸν ἀριθμὸν μονίμως μὴ ὑπαρχούσης ἀνάγκης. Ἂν αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν πλοιάρχων πρέπει νὰ ἐλαττώσῃ τὸν τῶν ἀντιπλοιάρχων, ἢ πρέπει αὐξάνων τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀντιπλοιάρχων νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν πλοιάρχων καὶ ὄχι διὰ νὰ κρατήσῃ αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν τῶν ἀριθμῶν εἰς τοὺς διαφόρους βαθμοὺς νὰ προβαίνῃ εἰς αὔξησιν ὅλων τῶν βαθμῶν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀνάγκη.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παύσεως πληρωμῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀπεσπασμένους εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν νέων Χωρῶν δημοσίους πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ἐν γένει». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς).

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν κύριε Πρόεδρε·

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Διὰ τὴν 10 καὶ ¼.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10¼ ἀκριβῶς. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις τὴν 9 μ.μ.). Μετὰ τὴν διακοπὴν (ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.)

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ κλπ.».

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμέ, κ. Συνάδελφοι, ὅπως ἐπὶ τῆς πρώτης κατ’ ἄρθρον συζητήσεως ἐξέλθω τοῦ κανονικοῦ καὶ ποιούμενος παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκτείνω γενικώτερον τὸν λόγον, καθόσον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς καὶ οἱ προαγορεύσαντες παρετήρησαν, διατυποῦνται διάφοροι ἀρχαὶ ἕνεκα τῶν διαφόρων στοιχείων, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον περιέχει. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει ἀτελείας ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἐλαττώματα· καὶ ἐνέχει τὰ ἐλαττώματα ταῦτα ἐκ δύο αἰτίων, ἀφ’ ἑνὸς ὡς ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ αἱ ὑπ’ αὐτοῦ ἁρμόδιοι ὑπηρεσίαι ἀντελήφθησαν τὸ ζήτημα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ἐξαιρετικῆς ἥτις διέπει ἀπό τινος τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα. Ἕνεκα δὲ τῶν ἐλαττωμάτων τούτων, ἐνῷ ἐν τῷ καθορισμῷ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν κατ’ ἐμὲ τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὀρθῶς, οὐχ ἧττον ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἐμβάλλει τὴν διοίκησιν τοῦ ναυτικοῦ εἰς κινδύνους τῶν ὁποίων τὴν ἐπέλευσιν δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἢ νὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ. Θέτω ἐκτὸς συζητήσεως, Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν, διότι κατ’ ἐμὲ οἱ ἀριθμοὶ ὡς ἔχουσι διατυπωθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τῶν ἀνωτέρων καὶ τῶν κατωτέρων, ἔχουσιν ὀρθῶς.

§174Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν νέων προσθηκῶν.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν περιλαμβάνονται τὰ Ἐπιτελεῖα, ὡς ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἐμφαίνεται, τοῦ καταδρομικοῦ «Ἕλλη» καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν καταδρομικῶν τῶν ὑπὸ κατασκευὴν ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι ὑπὸ κατασκευὴν εἶναι καὶ δεύτερον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καταδρομικόν. Τουλάχιστον τοῦτο μανθάνει τις ὅταν ἀνοίξῃ οἱονδήποτε ναυτικὸν ἡμερολόγιον διότι, εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἀνεκοινώθη ἡ παραγγελία, ἐξωδίκως δὲ οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ ναυτικὰ γιγνώσκουσιν αὐτήν. Ἐπίσης εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν περιλαμβάνονται τὰ Ἐπιτελεῖα τῆς «Λήμνου» καὶ τῆς «Κιλκίδος», — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὴν ἐξελληνίσω —διότι ὅτε τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, δὲν εἶχε συντελεσθῆ εἰσέτι ἡ ἀγορά, προεβλέποντο δὲ τὰ στελέχη μόνον τῶν δύο ὑπὸ κατασκευὴν θωρηκτῶν ὧν τὸ μὲν εἶναι παραδοτέον ἐντὸς τοῦ 1915, τὸ ἕτερον δέ, ἐὰν τὰ πράγματα τῆς ναυπηγήσεως δὲν προσκόψωσι πρὸς ἐμπόδια συνδεόμενα μὲ τὴν διεθνῆ κατάστασιν, θὰ παραδοθῇ τὸ 1916. Δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, δεδομένου ὅτι τὰ δύο ὑπὸ κατασκευὴν θωρηκτὰ δὲν πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς ὑπηρεσίαν ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἔχουσιν ἐπαρκῶς σχηματισθῇ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν ἀγορασθέντων θωρηκτῶν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐπιλαμβάνεται μόνον τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐπιτελείων τοῦ 1914 ἀλλὰ τείνει νὰ ἐπιμεληθῇ, ὡς εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐλαφρῶν σκαφῶν ἐμφαίνεται, τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐπιτελείων δι’ εὐρύτερον μέλλον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εὑρισκομένου ὑπὸ παραγγελίαν ὑλικοῦ, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον χρῄζει συμπληρώσεως διὰ προσθήκης τῶν ἐπιτελείων τῶν δύο ὑπὸ ναυπήγησιν θωρηκτῶν, ὧν τὰ προνοηθέντα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτελεῖα θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν «Λῆμνον» καὶ τὴν «Κιλκίδα». Ἐνῷ κατὰ τοῦτο οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς, ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν κίνδυνον ὅστις ὀφθαλμοφανῶς προκύπτει ἐκ τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§176Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὑποπλοιάρχων.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ φέρω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον. Δὲν θὰ μοῦ κανονίσητε τὴν σειρὰν τῆς ἀγορεύσεως κ. Ἀραβαντινέ.

§178Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι· παρακαλῶ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴπετε ὅτι θὰ τελειώσῃ.

§179Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἔχητε διαφωνίαν τινὰ σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε. Εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ πᾶσαν διακοπὴν ὅπου ὑπάρχει διαφωνία ἀπὸ πάντα βουλευτήν. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Ναυτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καθ’ ὃν τρόπον πάντοτε ὀρθῶς τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Στρατιωτικῶν συνελάμβανε. Βλέπομεν ἑκάστοτε ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια ὀργανικὰ ὡς ἐπίσης ἐκδιδόμενα διατάγματα ὀργανικά, ἀλλὰ τὴν συναρμογὴν τοῦ συνόλου εἰς ἕνα καθεστῶτα ὀργανισμὸν περιλαμβάνοντα ἑνιαίαν τὴν συγκρότησιν τῆς δυνάμεως τῶν πλοίων, ἐπιτελείων καὶ πληρωμάτων, ταύτην οὐδαμοῦ εἴδομεν οὔτε παρὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν συλληφθεῖσαν οὔτε παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καθορισθεῖσαν. Συνήθεια ἐπεκράτησεν ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ νὰ καθορίζωνται τὰ τῶν ἐπιτελείων διὰ νόμων προσδιοριζόντων ἐν γένει τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ διόπου, καὶ νὰ καθορίζηται ὁ ἀριθμὸς τῶν διόπων καὶ ναυτῶν διὰ τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ. Τοιουτοτρόπως οὐδεμία πραγματικὴ ἐργασία ὑπεβλήθη ποτὲ εἰς τὴν Βουλήν, δηλοῦσα πρὸς ταύτην ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ ἐν διαστήματι τόσων ἐτῶν, τὸ ὁποῖον καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῇ ἐξετάζουσα περὶ τῆς δυνάμεως ταύτης ἂν εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα περὶ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν πρὸς συγκρότησιν τῆς δυνάμεως· διότι πρόγραμμα ναυτικὸν δὲν σημαίνει νὰ φέρωμεν νομοσχέδια, νὰ ζητῶμεν τὴν δημιουργίαν πλοιάρχων καὶ ὑποπλοιάρχων μεθ’ ὅλην τὴν ἀνάγκην τῆς δικαίας ἱκανοποιήσεως προσώπων τὰ ὁποῖα ἐπὶ πολὺν χρόνον στένουσι μὴ προαχθέντα, ὡς ἐπίσης πρόγραμμα ναυτικὸν δὲν εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις ὑπουργικῆς δηλώσεως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι παρηγγέλθησαν θωρηκτὰ τύπου «Ἀρόδου» καὶ ἀριθμὸς ἀντιτορπιλικῶν, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε κρίνει ἀναγκαῖον. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς καὶ εἰς ὅλας τὰς συνταγματικὰς Πολιτείας, ἂν ἀποβλέψητε καὶ μελετήσητε τὰ συμβαίνοντα, θέλετε ἴδει ὅτι ὑπάρχουσι στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ προγράμματα ὡρισμένης χρονικῆς διαρκείας, διότι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ κατεύθυνσις τοῦ Κράτους καὶ αἱ βλέψεις αἱ συμμαχικαὶ καὶ φιλικαὶ παρέχουσιν εἰς τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ ἐπιτελεῖα τὰς βάσεις, ἐφ’ ὧν δύνανται νὰ καθορίζωσι τὰ στοιχεῖα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ τῆς ἀμύνης καθορίζονται προγράμματα, τὰ ὁποῖα δὲν ζητεῖται ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμέσως ἢ ἐν διαστήματι δύο ἐτῶν, ἀλλὰ τίθενται ἐν ἐφαρμογῇ δι’ ὡρισμένον χρονικὸν ὅριον, διότι οὔτε τὸ ὑλικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρὸ παντὸς δυνατὴ ἡ ἄμεσος παρασκευὴ προσωπικοῦ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοιούτου προγράμματος. Φαντάσθητε ἂν προσήρχετό τις καὶ σᾶς ἔλεγεν εὗρον 50000000 καὶ ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ παραγγείλω ἄνευ βάρους τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, διότι δωροῦμαι ταῦτα, δέκα ντρέτνωτ. Ἤθελε ὑποβληθῆ ἀμέσως τὸ ἐρώτημα· καὶ πῶς θέλουσι διοικηθῆ ταῦτα; Διὰ ποίων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν; Διὰ τοῦτο, πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα κατασκευῶν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὡρισμένην διάρκειαν, δέον νὰ προσαρμοσθῇ τὸ ὅλον πρόγραμμα τῆς συγκροτήσεως τῶν ἐπιτελείων, ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς στρατολογίας τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν ἐπιτελείων. Τοῦτο, Κύριοι, οὐδέποτε ἐγένετο καὶ τὴν εὐθύνην διὰ τὴν μὴ συγκρότησιν τοιούτων ναυτικῶν ὀργανισμῶν ὑπέχουσι πάντες οἱ Ὑπουργοί, οἱ μέχρι τοῦ πολέμου διευθύναντες τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξαιρέσω ἐμαυτόν, διότι τὴν εὐθύνην αὐτήν, ἂν καὶ μίαν ἡμέραν ἔμενον ἐν τῇ διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τὸν πόλεμον, θὰ ἀπεξεδεχόμην, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου δὲν ἦτο δυνατόν τις νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τοιαῦτα πράγματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐφ’ ὅσον ἐμιμήθη κατὰ ταῦτα τοὺς προκατόχους του, βεβαίως φέρει εὐθύνην. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιρρίψω εἰς αὐτὸν μεγάλας εὐθύνας, ἀλλὰ φέρει πάντως εὐθύνας, καθόσον ἐκτὸς τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισεν ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου του, ὅπως ὅλαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι αἵτινες ἤδη διεξαγομένων δύο πολέμων ἔπρεπε νὰ ἀντλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν συμβολὴν σπουδαίαν ἐκ τοῦ εὐτυχήματος ὅτι ἔχει παρ’ αὐτῷ σύμβουλον ὁλόκληρον ναυτικὴν ἀποστολὴν ἀποτελουμένην ἐξ ἀξιωματικῶν ἐκλεκτικωτάτων καὶ ἀρχηγοῦ πολυτίμου, ἀνήκουσαι δ’ οὐχὶ εἰς τὸ ναυτικόν, ὅπερ δὲν εἶναι μόνον κολοσσὸς δυνάμεως, πείρας καὶ ἱκανότητος, ἀλλὰ καὶ κολοσσὸς ὀργανώσεως, ἀκριβῶς δ’ ἥ τε πεῖρα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ ἡ πεῖρα τῶν Βρεττανῶν ἀξιωματικῶν ἔδει νὰ ὁδηγήσῃ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν ἵνα, ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμῶν, ἐγκαίρως προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρόγραμμα περιλαμβάνον τὸν ἀριθμὸν τῶν πλοίων καὶ τὴν σύνθεσιν τοῦ στόλου διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς καλεῖται ὅπως ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἀπὸ θαλάσσης ἄμυναν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον τῆς στρατολογίας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν πληρωμάτων καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτῆς, ἵνα καταστῶσιν ἱκανοὶ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τοῦ προγράμματος ὅπως ἐπιβῶσι τῶν πλοίων καὶ ἀσφαλίσωσι τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Ἀρχικῶς ἦσαν ἐν τοιαύτῃ ἀταξίᾳ τὰ πράγματα, ὡς ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν περιστάσεων, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ κατάρτισις ναυτικοῦ προγράμματος. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνεκοίνωσε τὸν ἀριθμὸν τῶν κατασκευασθησομένων πλοίων, ἔδει ἡ ἀνακοίνωσίς του αὕτη νὰ μὴ λάβῃ τὸν τύπον ἁπλῆς δηλώσεως ὑπουργικῆς, ἀλλὰ νομοσχεδίου ὑποβαλλομένου ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τῆς ἁπλῆς δηλώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἐτέθη ἡ Βουλὴ ἀντιμέτωπος ἀποφάσεως κυβερνητικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν παρὰ πάντα συνταγματικὸν κανόνα θὰ συνέβαλεν ἡ Βουλή, ἥτις ἔδει νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον αὑτῆς διὰ τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας τοῦ προγράμματος μόνον μετὰ τὴν ἀνάληψιν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Καὶ ἡμεῖς θὰ κληθῶμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914, τότε καὶ μόνον, νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν γενομένων παραγγελιῶν, ἀφοῦ περὶ τῶν παραγγελιῶν αἱ ὁποῖαι βαρύνουσι τὸ τέλος τοῦ 1913 εἶναι ζήτημα, ἐὰν θὰ κληθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1913 καὶ αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις του καὶ αἱ πρόσθετοι δηλώσεις ἔχουσι λάβει μορφήν, τὴν ὁποίαν εἰς οὐδὲν παρόμοιον πολίτευμα δύναταί τις νὰ ἀνακαλύψῃ, μορφὴν πάσης πολιτικῆς ἀταξίας καὶ συνταγματικῆς ἐκτροχιάσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἀνεκοινώθησαν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο δῆλον ὅτι ὑπῆρχον τὰ στοιχεῖα πρὸς κατάρτισιν προγράμματος. Ἐνῷ λοιπὸν ὑπῆρχον τὰ μέσα νὰ διαμορφώσωμεν πρόγραμμα ναυτικόν, εἴδομεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν προερχόμενον καὶ δηλοῦντα ὅτι τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα θὰ ἐπιτελεσθῇ ἐκ τῶν τάδε, τάδε, τάδε πλοίων. Καὶ ἡ Βουλὴ ἐχειροκρότησε τὸ μεγαλούργημα αὐτὸ χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ καὶ ποίας ὑπηρεσίας ἔχει τὸ πρόγραμμα αὐτὸ καὶ πῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν, ἡ τάξις ἡ συνταγματική, ἡ τάξις ἡ πολιτειακή, τὸ παράδειγμα παντὸς εὐνομουμένου Κράτους ἔδει νὰ πείσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, τὸν κατ’ ἐξοχὴν δεινὸν περὶ τὰ συνταγματικὰ καὶ τὰ νομικὰ καὶ τὰ πολιτειακά, ὅτι ἦτο προσῆκον νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθέτημα καθορίζον τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικὸν καὶ τὰς συνεπείας αὐτῶν. Τὴν στιγμὴν ταύτην καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν διὰ τὰς συνεπείας τοῦ προγράμματος, ἐνῷ δὲν ἔχομεν συνεζητημένον τὸ πρόγραμμα. Ἐὰν τὸ ἄτοπον τοῦτο δὲν συνέβαινεν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδικαιολογήθη μέχρις ὡρισμένου χρονικοῦ σημείου ὁ κ. Ὑπουργός, τότε τὸ νομοθέτημα ἤθελεν ὑποβληθῆ κατ’ ἄλλον τινὰ τύπον, οὐχὶ τὸν τύπον αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτησεν ἀνέκαθεν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ πεπατημένη μετ’ ἐλαφρᾶς βελτιώσεως. Ποία δὲ ἡ πεπατημένη καὶ ποία ἡ ἐλαφρὰ βελτίωσις; Ἡ πεπατημένη ἦτο ὅτι εἷς νόμος ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καθορίζων γενικῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ βαθμοὺς καὶ ὑπηρεσίας. Ἀσχέτως πρὸς τοῦτον Β. Διατάγματα ἐξεδίδοντο καθορίζοντα δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν, δι’ ἕκαστον ὀργανισμόν, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Συνέβη δὲ τοῦτο τὸ ἀστεῖον· ὅτι ἤρχοντο εἰς πλήρη σύγκρουσιν τὰ Β. Διατάγματα τὰ ὀργανικὰ ἑκάστης ὑπηρεσίας πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ. Καὶ ἐάν τις ἤθελεν, ἀναδιφῶν τὴν ναυτικὴν νομοθεσίαν νὰ λάβῃ ἀνὰ χεῖρας τὸν τόμον τῶν Β. Διαταγμάτων ἵνα ἀναμοχλεύσῃ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ λάβῃ γνῶσιν ἐκ ποίου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν ἀπετελεῖτο τὸ Βασιλικὸν Ναυτικόν, θὰ ὑφίστατο τὴν πλάνην ὅτι θὰ εὑρίσκετο πρὸ ἀριθμοῦ πολὺ ὑπερτέρου τοῦ καθιερωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου. Καὶ ἡ πλάνη αὕτη μέχρι τοιούτου σημείου εἶχεν ἐξιχθῆ, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ψηφίζουσα τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔβλεπεν ἐν τῷ προτασσομένῳ τούτων πίνακι ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν οὐχὶ στηριζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων, ἀλλ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον τὰ Διατάγματα τῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἀνέφεραν. Ὅτε δὲ γενόμενος εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνεκάλυψα τοῦτο, ἀνεκοίνωσα αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν μέσῳ θυμηδίας καὶ ἔκτοτε ἔπαυσε τὸ ἀστεῖον. Παρουσιάζετο λοιπὸν ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Διαταγμάτων καὶ ἐγεννᾶτο ἐκ τῆς ἀνακριβείας σύγχυσις, ὥστε ἔπρεπε νὰ ἴδῃ τις τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα εὕρῃ τὸν νόμιμον ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Τοῦτο ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τακτικῆς, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δὲν ὠφείλετο εἰς ὅσα ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λεγόμενα, ὅτι δῆθεν παρασκευάζετο ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν διὰ Β. Διαταγμάτων, ἵνα δικαιολογηθῇ ἡ εἰσαγωγὴ νομοσχεδίου αὐξάνοντος τοὺς ἀριθμούς. Αὐτὴ ἦτο τακτική, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὀνομάζω τεμπελιὰν ἀφόρητον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ὄχι δόλον. Ὁ δόλος αἴρεται παντελῶς ἀπὸ τοῦ μέσου ἐξ αὐτῆς τῆς ἱστορίας τοῦ νόμου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Πρῶτος ὁ νόμος ΓΦΟʹ τοῦ 1897 καθώρισε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀπὸ τοῦ 1897, μεθ’ ὅλην τὴν σωρείαν τῶν Διαταγμάτων τῶν ἐκδοθέντων ἔκτοτε καὶ καθορισάντων πολυτελέστερον τὰς ὀργανικὰς θέσεις, μόνον κατὰ τὸ 1910 ἐψηφίσθη νόμος αὐξάνων τοὺς ἀριθμούς. Ἐπὶ δέκα τρία ἔτη οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἐτόλμησε νὰ εἰσαγάγῃ αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ, μολονότι ὑπῆρξε σωρεία Διαταγμάτων ὀργανικῶν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν δικαιολογούντων τὴν αὔξησιν ταύτην. Μόνον δὲ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐτόλμησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ αὐξήσῃ τὰ στελέχη κατὰ ἓξ πλωτάρχας καὶ δέκα ὀκτὼ ὑποπλοιάρχους, καὶ τοῦτο δὲ ἀφοῦ εἶχον παραληφθῆ τὰ ὀκτὼ ἀντιτορπιλικὰ τὰ ὁποῖα δὲν προεβλέποντο ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1897, εἶχε δὲ ἀγορασθῆ καὶ τὸ καταδρομικὸν «Ἀβέρωφ». Βλέπομεν λοιπὸν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδολιεύθη ποτὲ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τὴν ἀποπλανήσῃ δι’ ἐγκαθιδρύσεως πολυτελῶν ὀργανισμῶν, διὰ Β. Διαταγμάτων, ἵνα ὑποστηρίξῃ εἰσαγωγὴν νομοσχεδίου αὐξάνοντος τοὺς ἀριθμούς, ἀλλὰ ἀπὸ στοιχειώδη ἔλλειψιν ὀργανωτικῆς ἀντιλήψεως καὶ ἀπὸ ὀκνηρίαν σκέψεως ἐδημοσίευε Διατάγματα πλάττοντα ἀριθμοὺς ἀξιωματικῶν καὶ εἶχε νόμον περὶ ἀριθμοῦ, ὁ ὁποῖος συνεκρούετο θηριωδῶς πρὸς τὰ Διατάγματα. Δόλος λοιπὸν δὲν ὑπῆρχε, ἀλλὰ μόνον ὀκνηρία, ἔτι δὲ καὶ ἐπίγνωσίς τις ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ναυτικοῦ ἄλλως ἔχουσιν ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ ἄλλως ἐν καιρῷ πολέμου. Διότι ὑπάρχουσιν ἐν καιρῷ εἰρήνης ὑπηρεσίαι ἀπασχολοῦσαι κατ’ ἀνάγκην ἀπαραίτητον ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν καιρῷ πολέμου δὲν ἔχουσι τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ἢ νεκροῦνται ὁλοσχερῶς. Κατὰ συνέπειαν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐν καιρῷ εἰρήνης ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, ἐν πολέμῳ λαμβάνουσιν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τῶν πλοίων τὰ ὁποῖα ἀνακαλοῦνται ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ. Ἐκ τούτου προέκυπτεν ὅτι τὰ ὀργανικὰ Διατάγματα ἠδύναντο ἐν μέρει νὰ προσαρμοσθῶσι πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ, ἵνα μὴ γεννηθῇ κίνδυνος ἐλλείψεως στελεχῶν. Π. χ. ἐν εἰρήνῃ λειτουργεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ κεντρικοῦ προγυμναστηρίου, ἥτις ἔδωκε καρποὺς μεγίστους εἰς τὴν στρατολογίαν καὶ τὴν παρασκευὴν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. Ἐφ’ ὅσον τὸ κρατοῦν ναυτολογικὸν σύστημα τῶν κληρωτῶν διέπει ὑμᾶς, τὸ κεντρικὸν προγυμναστήριον παρασκευάζει τὴν στοιχειώδη καὶ γενικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ναυτῶν πλήρη καὶ ἀποστέλλει τούτους εἰς τὴν εἰδικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Προγυμναστηρίου ἔχει ἀνάγκην Διευθυντοῦ, ἀξιωματικῶν ἐπιτηρητῶν καὶ ἀξιωματικῶν προγυμναστῶν. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως αὕτη διαλύεται ἐν πολέμῳ καὶ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί της θὰ μετατεθῶσιν εἰς τὰ ἔφεδρα πλοῖα. Ἐπίσης ἡ ὑπηρεσία τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων ἔχει ἀνάγκην ἀξιωματικῶν ἐν εἰρήνῃ. Ἀλλ’ ὅταν ὁ πόλεμος κηρύσεται, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης μεταβαίνουσιν εἰς τὸν στόλον. Ἐπίσης καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀπασχολεῖ εἰς τὰς πολαπλᾶς ὑπηρεσίας του πολλοὺς ἀξιωματικούς. Κατὰ τὸν πόλεμον ὅμως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχον μείνει μόνον τέσσαρες ἀξιωματικοὶ μάχιμοι, οἱ δὲ ἄλλοι ἀπεστάλησαν πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν τῶν πλοίων. Αὐτοὶ εἶναι λοιπὸν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι παρεσκεύασαν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐξηκολούθησε καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον. Μίαν ἐλαφρὰν βελτίωσιν εὑρίσκω εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ὤκνησε διὰ μακρᾶς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως νὰ ἐνδείξῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ νὰ προβάλῃ τὴν δικαιολογίαν τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων. Εἶχε συνειθίσει ἡ Βουλὴ ἐν τῷ παρελθόντι νὰ βλέπῃ εἰσαγόμενα τὰ τοιαῦτα νομοσχέδια μεθ’ ἁπλῆς αἰτιολογίας «ἐπειδὴ αἱ ἀνάγκαι τοῦ ναυτικοῦ ηὔξησαν, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὴν αὔξησιν τῶν θέσεων κλπ.». Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι καὶ τοῦτο τακτικόν; Διότι σήμερον βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι δεδεσμευμένος διὰ τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως καὶ τῆς γνώμης τοῦ Ἐπιτελείου, ἵνα τοὺς ἀξιωματικούς, τῶν ὁποίων τὴν δημιουργίαν ζητεῖ, τοποθετήσῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ἐνδεικνύει. Ἀλλ’ ἔρχεται αὔριον ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις σχηματίζει ἀλλοίαν γνώμην, καταρτίζει ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ κατόπιν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νέαν αὔξησιν, ἡ ὁποία θὰ δικαιολογῆται καὶ πάλιν δι’ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει, καὶ νομίζω ὅτι εἰς ἰδιαιτέραν συνομιλίαν ἄλλοτε εἶχον εἴπει τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἵνα ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ ἁρμόδιος χρόνος, ἦτο ὀρθότερον νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ὁρίζον τὴν σύστασιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν πλοίων τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἤτοι ὁρίζον τὸν ὀργανισμὸν τούτου καὶ ἐν πίνακι ἐν τέλει ὁρίζον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν ἐξ ὧν ἑκάστη ὑπηρεσία θέλει ἐξυπηρετηθῆ. Τοιουτοτρόπως ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκετο ἐνώπιον νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ παρεῖχεν ὅλην τὴν εἰκόνα τῆς πραγματικῆς ὀργανώσεως. Τοιοῦτο δὲν ἔχομεν πρὸ ἡμῶν. Ἐὰν τοῦτο εἴχομεν, Κύριοι, ἠθέλομεν ἀμέσως ἀντιληφθῆ τὸν κίνδυνον, καὶ τὸν κίνδυνον τοῦτον ἤθελεν ἀτενίσει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἂν εἰς τοῦτο προστεθῶσιν καὶ οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ἀντιστοιχοῦντες πρὸς τὰ τέσσαρα μὴ μνημονευόμενα πλοῖα, φθάνομεν εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα. Ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἐν συνόλῳ 92, κατώτεροι 319, ἐκ τούτων δὲ ὑποπλοίαρχοι 157. Τονίζω τὴν λέξιν, τὸν ὅρον ὑποπλοίαρχοι, διότι οἱ ὑποπλοίαρχοι, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι τὸ νεῦρον τοῦ στόλου ὡς εἶναι ὁ λοχαγὸς τὸ νεῦρον τῆς κατὰ ξηρὰν ὑπηρεσίας. Ποῖον ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν διαθέτει σήμερον τὸ Κράτος; Ἀνωτέρους 72, κατωτέρους 113, ἐξ ὧν ὑποπλοιάρχους 74. Ἤτοι σήμερον ἀπὸ τοῦ προϋπολογιζομένου ἀναγκαίου ἀριθμοῦ κατωτέρων ἀξιωματικῶν ἐλλείπουσι 206. Ἔχομεν τὸ τρίτον. Ἐὰν γίνωσιν οἱ προβιβασμοί, οἱ 72 ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ θὰ γίνωσιν 92 καὶ οἱ κατώτεροι ἀπὸ 113 θὰ γίνωσιν 93.

§180Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. 93; Ἐγὼ ἔχω 87.

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς εἶπον προσθέτω καὶ τοὺς ἀριθμοὺς διὰ τὰ ἐλλείποντα πλοῖα. Ἀφαιρῶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ναυτοδικείου, τὸν Εἰσηγητὴν καὶ τὸν Β. Ἐπίτροπον, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θεωρῶ ἀναγκαίους. Λοιπὸν οἱ 113 κατώτεροι ἀξιωματικοὶ θὰ μειωθῶσιν εἰς 93· κατὰ συνέπειαν θὰ φθάσωμεν εἰς ἐξίσωσιν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν πρὸς κατωτέρους, ἀλλὰ τὸ χείριστον ὅλων θὰ φθάσωμεν εἰς μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν τοιαύτην, ὥστε νὰ καθίσταται ἡ ὑπηρεσία σχεδὸν ἀδύνατος. Τοῦτο εἶναι τὸ κύριον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν πραγματικῶς ὑπεβάλετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἀτενίσῃ τὸ κύριον ζήτημα, τὴν παραγωγὴν στελεχῶν. Καθ’ ἣν στιγμήν, Κύριοι, πρόγραμμα ναυτικὸν εἰσάγεται καὶ ζητεῖται τούτου ἡ ψήφισις, πρώτιστον ἔργον εἶναι ἡ δημιουργία τῶν θεμελίων καὶ ὕστερον ἡ δημιουργία τῆς στέγης, ἐν πάσῃ δὲ στρατιωτικῇ καὶ ναυτικῇ καὶ οἱᾳδήποτε πολιτικῇ πυραμίδι, θὰ ἀρχίσητε ἀπὸ τοῦ γραφέως καὶ θὰ φθάσητε εἰς τὸν τμηματάρχην. Ἐνταῦθα συνέβη τὸ ἀντίστροφον. Ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀνάγκης τῶν κατωτέρων στελεχῶν δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὑπάρχει μόνον ἡ ἔνδειξις τῆς ἀνάγκης ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὴν ἐπετηρίδα. Δὲν λέγω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐσκέφθη περὶ τούτου. Ἐσκέφθη, διότι ὑπέβαλεν καὶ νομοσχέδιον περὶ Σχολῆς Δοκίμων καὶ νομοσχέδιον περὶ στελεχῶν ἐφεδρείας. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Σχολῆς Δοκίμων ἦτο μερίμνης ἀπωτέρας· ἦτο νομοσχέδιον προγραμματικὸν ἀλλὰ δὲν ἦτο νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου ἡ ψήφισις θὰ ἐκαλεῖτο νὰ δώσῃ ἀμέσως τὴν λύσιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιβλητικῆς τῶν στελεχῶν, διότι, ὡς ἔχουσιν οἱ ἀριθμοὶ τῆς σχολῆς τῶν Δοκίμων, θὰ ἔχωμεν ἕνα ἀξιωματικὸν ἐξερχόμενον κατὰ τὸ 1915, δέκα κατὰ τὸ 1916 καὶ μὲ τὴν κατάταξιν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς ἡμέρας αὐτὰς κατόπιν τοῦ διαγωνισμοῦ, θὰ ἔχωμεν 44 κατὰ τὸ 1917· δηλαδὴ κατὰ τὸ 1917 θὰ ἔχωμεν 50 ἀξιωματικοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων. Μετὰ τὸ 1917 θὰ ἀρχίσῃ ἡ παραγωγὴ ἡ μείζων. Ἀλλὰ τὸ ναυτικὸν ἔχει ἀνάγκην τῶν 319 κατωτέρων ἀξιωματικῶν του ἀμέσως, διότι, ἐξαιρέσει τοῦ ἑνὸς θωρηκτοῦ τοῦ ἐν Γαλλίᾳ κατασκευαζομένου, ὅλα τὰ ἄλλα σκάφη εἶναι παραδοτέα ἐντὸς τοῦ 1915.

§182Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατωτέρους πόσους ὑπολογίζετε;

§183Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ 319, χωρὶς νὰ προσθέσω καὶ τοὺς διὰ τὰ πλοῖα τὰ μὴ περιλαμβανόμενα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§184Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τότε δὲν θὰ εἶναι ἀκριβὲς τὸ ποσόν.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν περιλαμβάνονται τὰ δύο θωρηκτά, τὸ ἓν καταδρομικὸν καὶ τὸ εὔδρομον ἡ «Ἕλλη».

§186Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχητε ὑπ’ ὄψει τὸ πρόγραμμα τοῦ ναυάρχου Κάρρ, τὸ ὁποῖον εἶναι πολυτελέστατον. Εἶναι 280.

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω διὰ τοὺς 280. Ὁ ναύαρχος Κὰρρ ὑπολογίζει 80 πλωτάρχας, ἀλλὰ πλωτάρχαι ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι οἱ ὑποπλοίαρχοι, οἱ λεγόμενοι πρεσβύτεροι ὑποπλοίαρχοι. Ἡ Ἀγγλία δὲν ἔχει τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου, ὁ δὲ ναύαρχος Κὰρρ μεταχειρίζεται τὸν ὅρον τοῦ πλωτάρχου ἀντὶ πρεσβυτέρου ὑποπλοιάρχου. Κατὰ συνέπειαν καὶ αὐτοὶ θὰ προστεθῶσιν εἰς τοὺς κατωτέρους, καὶ ἔχομεν οὕτω 360, ἤτοι τὸν ἀριθμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, ἂν εἰς τοῦτον προσθέσωμεν καὶ τὰς συνθέσεις τῶν μετὰ τὸ νομοσχέδιον προστεθέντων πλοίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι ζήτημα μικρᾶς διαφορᾶς ὑπολογισμοῦ. Πιθανὸν ὁ εἷς τῶν Συναδέλφων νὰ ἔχῃ διαφορὰν τριῶν ἀριθμῶν, ὁ ἄλλος πέντε. Πρόκειται ὅμως πάντοτε περὶ διαφορᾶς μονάδων· δὲν πρόκειται οὔτε περὶ διαφορᾶς δεκάδων οὔτε ἑκατοντάδος. Ἐδῶ ὅμως βεβαιοῦται ἡ ἔλλειψις ἑκατοντάδων. Εἴχομεν 319 ἀξιωματικούς, 360 καθ’ ἡμᾶς, 350 κατ’ ἄλλους. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἀπέχομεν ἀπὸ τοὺς 92 ἕως τοὺς 300. Λοιπὸν ἂς μὴ κατατριβώμεθα περὶ μιᾶς μονάδος, διότι δὲν θὰ ἔχῃ ἀξίαν τινά.

§188Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι οἱ ἀριθμοὶ ὅταν ἔχωμεν ὅλον τὸν ἐλαφρὸν στόλον;

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Ἔκαμα τοὺς ὑπολογισμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν τοῦ Ὑπουργείου, προσθεὶς εἰς τούτους καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐλλειπόντων πλοίων. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων. Θὰ ἀρχίσῃ, εἶπον, νὰ παραγάγῃ ἀξιωματικοὺς κατὰ τὸ 1917, ἀλλ’ ὅμως ἐλλείπουσιν ἀφ’ ὑμῶν 220 ἀξιωματικοί. Ὅτε τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶδον ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀνεπαρκείας στελεχῶν, διότι καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἐφεδρείας προέβλεπε τὴν κάλυψιν τῆς ἀνάγκης δι’ ὥραν ἐπιστρατεύσεως ἢ δι’ ὥραν πολέμου, καὶ προέβλεπε τὴν κάλυψιν τῆς ἀνάγκης δι’ ἐκπαιδεύσεως ἐμποροπλοιάρχων, ἔσπευσα ἀμέσως, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἐλειτούργει τότε, νὰ ἀναπτύξω δημοσιογραφικῶς τὰς ἰδέας μου ὅτι ὁ μόνος τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀνάγκην τῶν στελεχῶν τῶν κατωτέρων ἦτο ἡ κατάταξις ἀριθμοῦ ἐμποροπλοιάρχων, ὄχι ὑπὸ τύπον ἐπικούρων, ἀλλὰ ὑπὸ ἄλλον τύπον. Ἐγὼ ἐθεώρησα ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ στέλεχος ἐφεδρείας περιλαμβάνον τοὺς ἐν ἐφεδρείᾳ ἀξιωματικοὺς κατ’ ἐπιλογὴν καὶ ἐμποροπλοιάρχους ἀνήκοντας εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, νὰ κληθῇ δ’ ἐκ τούτων ἀριθμὸς ἱκανὸς ἐμποροπλοιάρχων πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ νὰ ταχθῶσιν ἐν ὑπηρεσίᾳ εἰρήνης ὡς ἔφεδροι διδομένων εἰς αὐτοὺς οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων. Ἔφθασα δ’ εἰς τὴν γνώμην ταύτην διότι ἄλλοτε ἐκλήθησαν τοιοῦτοι ἐμποροπλοίαρχοι ὡς ἐπίκουροι, ἐγένοντο μόνιμοι καὶ ἔφθασαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, ἀλλ’ ἐγέννησε τοῦτο διαρκῆ δυσφορίαν εἰς τὸ ναυτικόν. Ἐκ τοῦ μέτρου, ὅπερ ἀνέπτυξα, θὰ εἴχομεν καὶ τοῦτο τὸ μέγα ἀγαθόν· ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ ὑπηρεσίας των θὰ ἀπεδίδοντο κατόπιν ὡς ἕν στοιχεῖον πρώτης τάξεως εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, διότι θὰ ἀπήρχοντο εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ναυτιλίαν ἀποκομίζοντες εὐπρέπειαν, τάξιν, πειθαρχίαν καὶ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἤθελε λάβει τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ ὄψιν. Τοιουτοτρόπως θὰ ἐφαινόμεθα πράγματι ἀρωγοὶ εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, ἐνῷ θὰ ἐξυπηρετοῦμεν ἀμέσως τὰς ἀνάγκας τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Βεβαίως οἱ ἀξιωματικοὶ ὅσοι ὑπηρέτησαν παρὰ ναυτικῷ ἔχουσιν ἐντυπώσεις σκληρὰς ἐκ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐπικούρων. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω· ποῦ εὑρίσκουσιν ἤδη ἕτοιμα τὰ στελέχη πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν; Ἀλλ’ ἐρωτῶ· διὰ τίνων ἀξιωματικῶν θέλουσιν ἐξυπηρετηθῇ τὰ νέα πλοῖα, δύο μεγάλαι μονάδες, τρία καταδρομικά, δύο καταδυόμενα καὶ τέσσαρα νέα ἀντιτορπιλικά; Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ δοθῇ διὰ μόνης τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν ναυτικὴν σχολὴν μαθητῶν, ὑπάρχει μόνον μέσον νὰ στραφῶμεν πρὸς ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα, ἔχοντα σήμερον τὰ δυνάμενα νὰ κτηθῶσι διὰ τῆς πείρας προσόντα, θὰ δύνανται διὰ μιᾶς ἑξαμήνου ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβωσι καὶ ἐκεῖνα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσωσι τὴν ἀγωγὴν αὐτῶν στρατιωτικήν. Καὶ δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος, ὅτε θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ μέτρον νὰ δώσωμεν διέξοδον εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Ἴσως ἡ διέξοδος αὐτὴ εἶναι πρόωρος, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν εἶναι ἔτι παρεσκευασμένοι νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ, διότι ὅλοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς σήμερον ἀσκηθέντες ὑπὸ ἀξιωματικοὺς παλαιῶν ἕξεων καὶ μεθόδων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπέκτησαν γνώσεις ναυτικάς, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὴν ἐπιβολὴν τὴν ὁποίαν δέον νὰ ἀσκήσωσιν ὡς ἀξιωματικοί. Ἀλλὰ καὶ τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικὸν καὶ τὸ Γερμανικὸν ναυτικὸν ἔφθασαν εἰς τὴν πρόοδον νὰ δώσωσι διέξοδον εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, ἀλλ’ εἰς ὑπαξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐκπαιδεύονται, παρασκευάζονται καὶ καθίστανται ἱκανοὶ ἵνα χρησιμεύωσιν εἰς ἀνύψωσιν τοῦ φρονήματος ὄχι εἰς κατάπτωσιν τοῦ φρονήματος. Καὶ οἱ ἐκ τῶν πληρωμάτων ἀξιωματικοὶ εἶναι τὰ νεῦρα τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ἀγγλικῷ ναυτικῷ.

§190Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Μέχρι τίνος βαθμοῦ θὰ προάγωνται;

§191Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποπλοιάρχου. Βεβαίως δὲν θὰ ζητήσω νὰ προάγωνται μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ναυάρχου.

§192Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως αὐτοὶ θὰ γίνωσι ναύαρχοι.

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως θὰ γίνωσι ναύαρχοι ὅταν ἡ Πολιτεία τῆς Ἑλλάδος γίνῃ Πολιτεία ἀδέσποτος. Ἐπειδὴ ὑπῆρξαν ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις καὶ προήγαγον τοὺς ἐπικούρους μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ πλοιάρχου, ὀλίγου δεῖν καὶ τοῦ ὑποναυάρχου, δὲν ἕπεται ὅτι καὶ ἄλλη Κυβέρνησις θὰ τὸ πράξῃ. Ἄλλως τε ἡ ἐπαναστατικὴ κατάστασις ἠνάγκασεν αὐτοὺς νὰ ἀπέλθωσι τῶν τάξεων τοῦ ναυτικοῦ κατὰ τρόπον ἐκκαθαριστικόν. Δὲν ὁμιλῶ λοιπὸν περὶ ὑπαξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ φθάσωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου ἢ ὑποναυάρχου, ἀλλὰ περὶ ὑπαξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσωσι τὰ κενὰ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ἰδίᾳ δὲ τῆς ἐπιστασίας τῶν πλοίων. Δὲν ἀμφιβάλλο δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν θίξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν ὁμιλίαν του, θέλει συμφωνήσει μετ’ ἐμοῦ καὶ θέλει ἀναγνωρίσει ὅτι θαυμάζει τις τοὺς δύο ἀνθυποπλοιάρχους, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ περιλαμβάνει, τὸν κ. Mooy καὶ τὸν κ. Prince, ἀμφοτέρους ἐκ τῶν πληρωμάτων προελθόντας. Εἶναι ἄξιοι θαυμασμοῦ καὶ διὰ τὴν συμπεριφοράν των καὶ διὰ τὴν ὁμοιομορφίαν πρὸς τοὺς ἄλλους ἀξιωματικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν πλοῦτον τῶν γνώσεων ἐν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ. Αὐτοὶ προσφέρουσι τὴν πολυτιμοτέραν ὑπηρεσίαν παντὸς ἄλλου. Ἀλλά, λέγω, ἂν τοῦτο εἶναι ἤδη πρόωρον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν, διότι τὰ ὑπάρχοντα στελέχη τῶν ὑπαξιωματικῶν δὲν βοηθοῦσιν ἡμᾶς εἰς τοῦτο, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρόωρον νὰ ἀποβλέψῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν σχολὴν τῶν ναυτοπαίδων, ἥτις χάριτι θείᾳ ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, εἴτε διότι ὑπῆρξε σκοπιμωτέρα ἡ μέριμνα περὶ κατατάξεως ἐν αὐτῇ εἴτε διότι αἱ ναυτικαὶ νίκαι ἐνίσχυσαν τὴν ῥοπὴν τῆς εἰσόδου ἐν αὐτῇ τῶν ναυτοπαίδων, τείνει νὰ ἀποδώσῃ ἀρίστους καρπούς. Οἱ ναυτόπαιδες προσῆλθον ἐν συρροῇ καὶ ἡ ὀργάνωσις αὐτῆς κατέστη τελεία διοικουμένη ὑπὸ ἀξιωματικοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Εἰς τὴν σχολὴν λοιπὸν τῶν ναυτοπαίδων πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν αὐτὸν τὸν σκοπόν, νὰ καταρτίσωμεν δηλαδὴ ἐκ τῶν ἐν αὐτῇ ἐκπαιδευομένων στελέχη ὑπαξιωματικῶν ἱκανῶν νὰ ἀποβλέψωσι καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὑποστηρίζω ταῦτα, καίτοι δὲν εἶναι ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πληροῦσι τὰς σημερινὰς ἀνάγκας, διότι ὡς πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἀποκτήσεως ἀρίστων ἀξιωματικῶν, ἐπίσης ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀπόκτησιν ἀρίστων ὑπαξιωματικῶν. Σήμερον δὲ ὑπὲρ τοὺς κινδύνους ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀξιωματικῶν εἶναι μεγαλείτεροι οἱ κίνδυνοι ἐκ τῆς ἐλλείψεως ὑπαξιωματικῶν, διότι ἡ κατάστασις προεκάλεσε μοιραίως τὴν προαγωγὴν τῶν ἀρχαίων ὑπαξιωματικῶν καὶ φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι χθεσινοὶ δίοποι ἔφθασαν εἰς τὴν θέσιν τῶν κελευστῶν καὶ ναῦται δύο ἐτῶν ἐγένοντο ὑποκελευσταί. Τοὺς καλοὺς ὑπαξιωματικοὺς θὰ δώσῃ ἡ ἐθελουσία κατάταξις καὶ ἡ σχολὴ τῶν ναυτοπαίδων, ἀλλὰ πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου ὀφείλομεν διακρίσεις μὲν νὰ μὴ δημιουργῶμεν ἐν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς ὑλικὰς ἀνάγκας τοῦ ἀτόμου καὶ πρὸς τὸν ἀνταγωνιστὴν τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ Βασιλικὸν Ναυτικόν. Δὲν δύναμαι νὰ ἀποβλέψω πρὸς τὰ στελέχη τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ἀποβλέπω πρὸς τὰ στελέχη τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς, διότι τὸ Β. Ναυτικὸν ἔχει μέγαν ἀνταγωνιστὴν τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ εὑρίσκεται ἐν διλήμματι τὸ Κράτος πρὸ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν δύο τούτων κλάδων. Ἄτομον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ μισθὸν 150 ἢ 160 δρ. διὰ ναυπηγικὰ ἔργα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ νὰ στρατολογηθῇ εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν καὶ νὰ διανύσῃ ἐργασίαν μακράν, πολύπονον καὶ ἐστερημένην καὶ ἀδειῶν, ἐφ’ ὅσον τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν ἐργάζεται τακτικῶς, ὡς ἐλπίζω, καὶ δὲν εὑρίσκεται ἐν ῥαστώνῃ. Ὑπάρχει οὕτω ἀνταγωνιστὴς τοῦ ὁποίου τὴν εὐδοκίμησιν ἔχει ἀνάγκην ἡ Πολιτεία νὰ βοηθήσῃ, ἀλλ’ ἵνα μὴ καταστήσῃ μειονεκτικὴν τὴν θέσιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἔχει ἀνάγκην νὰ καλύψῃ τὰ κενά, νὰ καλύψῃ τὴν ἀνισότητα διὰ παροχῆς ἀντισηκωμάτων ὑπερτέρων εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς του. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἀνισότητες ἐν αὐτῷ τῷ σώματι τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Οἱ μηχανικοὶ ἔχουσι τὴν ἐλπίδα νὰ φθάσωσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ πλοιάρχου, οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἰσάγονται ὡς πυροβοληταὶ ἢ ὡς τορπιληταὶ ἐκτελοῦντες ἐπίσης τεχνικὴν ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐπιθετικῆς ἐνεργείας τοῦ στόλου, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχικελευστοῦ σταματῶσι καὶ μόλις φθάσωσιν εἰς ὡρισμένον σημεῖον τοῦ βίου των μαραίνονται ἀναλογιζόμενοι ὅτι, ὁ μὲν ὑπηρετήσας εἰς τὴν μηχανὴν γίνεται πλοίαρχος, ὁ δὲ ἔχων τὸν χειρισμὸν τοῦ πυροβόλου, ὁ δυνάμενος νὰ καταστρέψῃ τὸν ἐχθρόν, ὁ χειριζόμενος τὸ ἐπιθετικὸν ὄργανον, ἔχει πρὸ αὐτοῦ ἀνυπέρβλητον φραγμόν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν διὰ τοιαύτης ἀνισότητος πλήττονται δὲν ἔχομεν τὸ κινητήριον μέσον, ἵνα τοὺς καλοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἀγρεύσωμεν εἰς τὸ ναυτικόν. Κύριοι, ἐξῆλθον σχεδὸν τοῦ θέματος καὶ ἐπανέρχομαι. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει αὐτὸς ὁ κίνδυνος, ὁ κίνδυνος τῆς ἐλλείψεως τῶν κατωτέρων στελεχῶν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκόμη μεγαλείτερος ἂν προσέξωμεν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑποπλοιάρχων. Θὰ χρειασθῶμεν 157 ὑποπλοιάρχους. Ἔχομεν 74· προάγομεν 20 συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ, θὰ φθάσωμεν εἰς 54· ἤτοι εἰς τὸ τρίτον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποπλοιάρχων. Θὰ μοὶ εἴπητε βεβαίως· προβιβάζομεν ἀμέσως τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους, διότι σημαιοφόρους δὲν ἔχομεν παρὰ ὀκτώ, εἰς ὑποπλοιάρχους. Ἀλλ’ οὗτοι εἶναι 31 καὶ ὅλοι ἂν προβιβασθῶσι θὰ λείψωσι πάλιν 70 ὑποπλοίαρχοι, ἀλλ’ εἶναι κινδυνωδέστατον νὰ προαχθῶσιν εἰς ὑποπλοιάρχους ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ὡρκίσθησαν, ἐμοῦ ὑπουργοῦντος κατὰ τὸ 1912, καὶ ἔχουσιν ἐν ὅλῳ δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτοὺς ὑπεύθυνον ὑπηρεσίαν, ὁποία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑποπλοιάρχου; Ὑπάρχουσιν αὐτοὶ οἱ κίνδυνοι, τοὺς κινδύνους δ’ αὐτοὺς θὰ ἀπέτρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἂν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐσκέφθη τὰ τῆς ὀργανώσεως τῶν στελεχῶν, καὶ ὀρθῶς ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ἐσκέφθη, ἐλάμβανεν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξησφάλιζε τὰ στελέχη τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἡ μελέτη ἔχει ἀρχίσει καταρτιζομένη ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1913 ἢ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1914. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἔχει χρονολογίαν 28 Μαρτίου 1914. Διάταγμα Βασιλικὸν ἐξεδόθη κατ’ Αὔγουστον, νομίζω, καθορίζον τὴν κατάταξιν πεντήκοντα ἐπικούρων ἀνθυποπλοιάρχων ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἐμποροπλοιάρχων μετὰ τὴν ἑξάμηνον ἐκπαίδευσιν των. Ἂν τὸ Διάταγμα, ἀντὶ νὰ ἔχῃ 50 περιελάμβανε 100 καὶ ἐπεξετείνετο γενικώτερον εἰς ὑποχρεωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὅλων τῶν εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἀνηκόντων ἐμποροπλοιάρχων, ἵνα ὦσι χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἂν τοῦτο ἐξεδίδετο οὐχὶ κατ’ Αὔγουστον 1914 ἀλλὰ κατὰ Δεκέμβριον 1913, αἱ ἀνάγκαι θὰ εἶχον ἤδη καλυφθῆ.

§194Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὴν ὁμοιογένειαν τοῦ σώματος δὲν τὴν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν;

§195Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ὁμοιογένειαν τοῦ σώματος θὰ μοὶ τὴν δώσητε, κ. Κοντόσταυλε, διὰ τῆς μεταστάσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν εἰμποροῦμεν διὰ μετουσιώσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος νὰ ἐξασφαλίσωμεν παραχρῆμα τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν, θὰ ἀποβλέψωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν αὐτὸν ἐντός τινος χρονικῆς περιόδου. Τὸ μέτρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐξασφαλίζει τὴν ὁμοιογένειαν μετὰ πάροδον ὀκτὼ ἐτῶν, διότι θὰ κατορθωθῇ ἡ δημιουργία ἀξιωματικῶν ἐντὸς τῆς περιόδου ταύτης καὶ θὰ φύγωσιν οἱ ἐπίκουροι ὑποχρεωτικῶς. Τοιουτοτρόπως θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ὁμοιογένεια ἐν τῷ ναυτικῷ μετὰ ὀκτὼ ἔτη, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὁμοιογένειαν.

§196Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τριάκοντα ἔτη ἐπαλαίσαμεν διὰ τὴν ὁμοιογένειαν καὶ μόλις πρὸ δύο ἐτῶν τὴν ἐπετύχομεν, θέλετε τώρα νὰ τὴν χαλάσητε;

§197Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ διαμαρτυριῶν τραγικῶν δὲν λύεται τὸ ζήτημα, κ. Συνάδελφε. Σᾶς ζητῶ 240 ἀξιωματικούς. Εἰμπορεῖτε νὰ μοὶ δώσητε αὐτοὺς ἐντὸς ἑνὸς ἔτους μὲ τὴν ὁμοιογένειαν; Ἐγὼ θὰ δεχθῶ καὶ θὰ χειροκροτήσω τὴν λύσιν σας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τοῦτο, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ συμφωνήσητε μὲ τὴν γνώμην μου ἀφήνοντες κατὰ μέρος τὴν ὁμοιογένειαν ὑπὲρ τῆς ὁποίας βεβαιότατα καὶ ἐγὼ εἶμαι τεταγμένος.

§198Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ κυριώτερον πρᾶγμα.

§199Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀναγνωρίζω, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ αὕτη ἔχομεν ἀνάγκην προγραμματικῆς ἡσυχίας. Τὴν στιγμὴν ὅμως ταύτην καλούμεθα ἐπιβλητικῶς ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἵνα ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἔχωμεν ἐν ὅλῳ 320 ἀξιωματικοὺς κατωτέρους ἐνῷ ἔχομεν μόνον 100. Ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐσχεδίασε τὸ ζήτημα, βεβαίως ἡ ὁμοιογένεια θὰ ἀποκατασταθῇ μετὰ ὀκτὼ ἔτη, καὶ τότε οἱ ἐπίκουροι θὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των λαμβάνοντες τὰ ὀρθὰ οἰκονομικὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα παρέσχεν εἰς αὐτούς. Σήμερον, ἂν ἠλαττοῦντο οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀνωτέρων καὶ ἔμενον οἱ κατώτεροι ὡς ἔχουσι σήμερον, καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῶν στελεχῶν δὲν θὰ λυθῇ, διότι ἀντὶ 20 κατωτέρων ὀλιγωτέρων θὰ ἔχωμεν 20 περισσοτέρους, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην δύο ἑκατοντάδων τοὐλάχιστον. Τὸν ἔλεγχον ποιοῦμαι οὐχὶ διότι φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι ὑπεύθυνος, διότι δὲν ἔχει τοὺς ἐλλείποντας 220 ἀξιωματικούς, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι μία παράλειψις πολιτειακή, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἤρξατο ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἡ εὐκολία τῆς ἐκδόσεως νομοθετικῶν Διαταγμάτων ὑπῆρχεν, δὲν ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα τὸ μεριμνῶν περὶ τῶν κατωτέρων στελεχῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἵνα σήμερον συζητοῦντες περὶ τῶν κατωτέρων στελεχῶν τοῦ ναυτικοῦ μὴ προσκόπτομεν εἰς τὸν ὀξὺν αὐτὸν κίνδυνον ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται πρὸ ἡμῶν. Ἐνῷ τὰ ἐλαττώματα ταῦτα τὰ ἀναμφισβήτητα παρουσιάζονται ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ταχείας προβλέψεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, δὲν δύναμαι ὅμως, διὰ νὰ εἶμαι καὶ δίκαιος, νὰ μὴ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα ἀπὸ τοῦ 1913 καὶ ἐντεῦθεν, ὑπῆρξε τόσον ὀξεῖα ἡ κατάστασις καὶ τόσον ἀνώμαλος καὶ ἄτακτος, ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις νὰ ἐλέγξῃ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς διὰ τὰ μὴ προβλεφθέντα, ἀφοῦ ὁ ἔλεγχος περὶ τῶν γενομένων περὶ τὴν ἀγορὰν τοῦ Τουρκικοῦ θωρηκτοῦ, ἥτις εἶναι ἡ αἰτία τῆς καταστάσεως, καὶ ἐπαλαιώθη καὶ παρεγράφη καὶ ἐντελῶς περιττὸν εἶναι νὰ γίνεται πλέον μνεία τούτου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Τουρκία ἐγένετο κάτοχος τοῦ δευτέρου τούτου θωρηκτοῦ σὺν τῷ προσδοκηθέντι ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, τὰ πράγματα τὰ ναυτικὰ ἤλλαξαν ὄψιν καὶ παρίστατο ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ἵνα πρόγραμμα, ἐκτελεστέον ἐντὸς πενταετίας, ἐκτελεσθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Αἱ συνέπειαι τοῦ αἰφνιδιασμοῦ αὐτοῦ τοῦ ναυτικοῦ εἶναι αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιτελείων καὶ πληρωμάτων, συνέπειαι γεννῶσαι δυσχερείας ἐκτὸς τῶν μεγίστων κινδύνων. Σήμερον καὶ ἐπὶ 3, 4, 5 μῆνας τὰ πράγματα δὲν ἔχουσι τὴν ὀξύτητα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιάσωσι μετὰ 5 ἢ 6 μῆνας. Σήμερον τὰ τρία παλαιὰ θωρηκτά, κατόπιν τῆς ἀποκτήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τῆς «Κιλκίδος» καὶ τῆς «Λήμνου», δύναται νὰ τεθῶσιν ἐν παροπλισμῷ καὶ ἐπισκευῇ μάλιστα ἀναγκαίᾳ, κατὰ συνέπειαν δὲ τὰ ἐπιτελεῖά των θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὰ δύο ἄλλα πλοῖα. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ ἄλλα πλοῖα, τὰ ὑπὸ κατασκευήν, θὰ βραδύνωσι λόγῳ τῶν περιστάσεων νὰ ὦσιν ἕτοιμα, ὥστε ἡ ἐξοικονόμησις τῶν πραγμάτων εἶναι ὁπωσδήποτε δυνατὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Πάντως δὲ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ὡς ἔχουσιν αἱ διεθνεῖς περιστάσεις καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἤθελε κατέλθει εἰς πόλεμον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι τοσοῦτον σκληρὰ ὅσον ἦτο σκληρὰ κατὰ τὸν πόλεμον τὸν Βαλκανικόν, διότι κατὰ τὸν πόλεμον τὸν Βαλκανικὸν εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν ὑπηρεσίαν μονίμου ἀνταγωνισμοῦ κατὰ τοῦ Τουρκικοῦ στόλου, καὶ εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ διαρκοῦς ἀποκλεισμοῦ τῶν Δαρδανελλίων, ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἀπῄτει αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν πλοίων ὑπὲρ τὸν κεκανονισμένον, ὡς καὶ αὔξησιν τῶν πληρωμάτων εἰς τὴν διαρκῆ ὑπηρεσίαν τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ εἰς τὴν διαρκῆ διέγερσιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ κ. Κοντόσταυλος. Σήμερον ὅμως, ὡς ἔχουσι τὰ διεθνῆ πράγματα, δύο ὁδοὶ ὑπάρχουσι διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἂν τυχὸν περιστάσεις διεθνεῖς ἀναγκάσωσιν αὐτὴν νὰ ἐξέλθῃ τῆς οὐδετερότητος. Ἢ θὰ εὑρεθῇ πρὸς τὸ μέρος τῆς ναυτικῶς ἀσθενεστέρας ὁμάδος, ὁπότε δὲν δύναται νὰ σκέπτηται περὶ ναυτικοῦ πολέμου, ἢ θὰ εὑρίσκηται πρὸς τὸ μέρος τοῦ ναυτικῶς ἰσχυροτέρου, ὁπότε δὲν θὰ εἶναι κεκλημένη ἡ Ἑλλὰς μόνη μὲ τὸν στόλον της νὰ ἀποκλείσῃ τὰ Δαρδανέλλια καὶ τὸν Τουρκικὸν στόλον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ὑπηρεσία θὰ εἶναι καὶ ὀλιγώτερον σκληρὰ καὶ μικροτέρα, καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν ἔντασιν τῆς προσπαθείας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ ὁ πράγματι ἐμπόλεμος στόλος νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ, ἔστω καὶ μὲ ὀλιγωτέρους κατ’ ἀριθμὸν ἀξιωματικοὺς ἐκείνων, οἵτινες ἦσαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Βαλκανο–τουρκικοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς προστεθῶσι τὰ δύο καταδρομικὰ καὶ τέσσαρα ἀντιτορπιλικά, τῶν ὁποίων ἡ παράδοσις εἶναι προσεχής, ὡς καὶ τὰ δύο καταδυόμενα, ἔρχεται τὸ ζήτημα εἰς ὀξύτερον βαθμόν, διότι πρόκειται μάλιστα περὶ πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην προσωπικοῦ τελείως κατηρτισμένου καὶ τεχνικῶς. Τὸ ἄλλο ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοῦτο, Κύριοι, ὅτι ἐκτὸς τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον τρέχομεν ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ὑπάρχει καὶ κίνδυνος, ὅτι αἱ προαγωγαὶ αὐταὶ αἱ ἀθρόαι, χωρὶς νὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δύνανται αὗται νὰ στερήσωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς πείρας τῆς θαλασσίας τῆς πρεπούσης, ἀναμφισβητήτως ὅμως συντελοῦσιν εἰς τὸ νὰ μὴ λάβωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ πλήρη τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι δὲν δύναταί τις νὰ ἐκπαιδεύσῃ ἀξιωματικοὺς πυροβολητὰς ἢ ἀξιωματικοὺς τορπιλητάς, ὅταν οὗτοι ὑπερβῶσιν ὡρισμένην ἡλικίαν καὶ πρὸ παντὸς ὅταν οὗτοι γίνωσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνωσιν οὗτοι ἀνώτεροι, δὲν δύνανται νὰ τεθῶσιν ὑπὸ ἐκπαίδευσιν πρὸς ἀπόκτησιν τῶν ἀπαραιτήτων αὐτοῖς ἐλλειπουσῶν γνώσεων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Σημειῶ δὲ καὶ ἑτέραν παράλειψιν, ὅτι ἡ μὴ λειτουργία καθ’ ὅλον τὸ ἔτος τῶν Σχολείων πυροβολικοῦ καὶ τορπιλῶν κατέστησε — καὶ δύναμαι ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ τὸ εἴπω — κατωτέραν τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν.

§200Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριε Συνάδελφε, ἐν τοιαύταις περιστάσεσι νὰ λέγητε τοιαῦτα πράγματα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, παρακαλῶ. Μὴ διακόπτετε.

§202Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν ἐνθουσιασμόν σας δύνασθε νὰ κρατήσητε δι’ ἄλλας περιστάσεις, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτε διεκόπην ὑπὸ τοῦ κ. Συναδέλφου τοῦ ἀγνοοῦντος τὰ πάντα ἐδῶ, ὅτι σήμερον δύναμαι νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι σήμερον, ἐὰν εἴπω, ὅτι δὲν ἔχομεν τορπιλητὰς ἢ πυροβολητάς, δὲν διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ καταστήσωμεν τὸν ἐχθρὸν ἰταμώτερον ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Λέγω δὲ τοῦτο ἐγὼ σήμερον, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν βουλευτικῶν ἐργασιῶν ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα καὶ ὁμιλῶν ἐπὶ διαφόρων σχετικῶν ζητημάτων ἐπεφυλάχθην πάντοτε νὰ μὴ θίξω τὸ ναυτικὸν ζήτημα, ἵνα μὴ δώσω ἀφορμήν, ἔστω καὶ εἰς μίαν τουρκικὴν ἐφημερίδα, νὰ γίνῃ ἰταμωτέρα.

§203Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα θὰ ἔχῃ ἀπήχησιν, ἐννοεῖτε ὅτι δὲν ἐπετεύχθησαν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα μετὰ μείζονος ἐπιμελείας θὰ ἐπετυγχάνοντο, διότι ἔχομεν εἴδους ἐπίδοσιν εἰς τὴν πυροβολικὴν ἀξίαν λόγου, τὴν ὁποίαν βεβαίως ὑμεῖς δὲν ἀγνοεῖτε.

§204Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς λήξεως τοῦ πολέμου κατὰ πρώτιστον λόγον προσῆκε νὰ λειτουργήσωσιν αἱ δύο σχολαί, ἡ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἡ τῶν τορπιλῶν, ἀλλὰ κυρίως προσῆκε τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς ἀγορᾶς τοῦ Βραζιλιανοῦ θωρηκτοῦ ὑπὸ τῆς Τουρκίας. Πρὸ παντὸς δὲ ἔδει νὰ λειτουργήσῃ ἡ σχολὴ τῶν τορπιλῶν, διότι ἐφερόμεθα μὲν δυνάμει τῶν γνωμῶν ὅλου τοῦ σώματος, γενομένων ἀποδεκτῶν καὶ ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ἐν τέλει, πρὸς ὀργανικὴν ἐνέργειαν κατασκευῆς μεγάλου στόλου, καὶ πρὸς τὴν προτίμησιν τῆς δυνάμεως τοῦ πυροβολικοῦ ὡς ἐπιθετικῆς βάσεως, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐστερούμεθα τῶν μεγάλων μονάδων, μοιραίως ἤμεθα πλέον ἠναγκασμένοι νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῶν ἐλαφρῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, πρὸς ἄμυναν τῆς Ἑλλάδος. Διότι βεβαίως δὲν θὰ ἦτο λογικὸν οὔτε πατριωτικὸν νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας πρὸ τοῦ ἐχθροῦ. Ἀλλ’ ἡ χρησιμοποίησις τῶν ἐλαφρῶν σκαφῶν ἀπαιτεῖ μεγίστην εἰδίκευσιν περὶ τὴν τορπίλην. Διὰ τοῦτο ἡ λειτουργία τῶν δύο τούτων σχολῶν ἦτο ἀπαραίτητος. Σήμερον οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὑποπλοίαρχοι, ἔχουσι πυροβολικὴν ἐπίδοσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία κατὰ τὸν πόλεμον προσέδωκεν εἰς αὐτούς, καὶ δεύτερον ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Συνάδελφος, τὴν τῆς διδασκαλίας, τῆς ἐν συντόμῳ πως γενομένης ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς κ. Ἕνδερσον καὶ Στραίνζ. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο, οὐχὶ διὰ τῆς προσηκούσης συστηματικῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ διὰ προχείρων μέσων, ὅτε αἱ ἀνάγκαι ἀνεδείχθησαν μεγάλαι καὶ ἀκαταμάχητοι. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὰς συνεπείας τούτου. Δὲν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς σήμερον ὑποπλοιάρχους ὡς ἀρχηγοὺς πύργων. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνωσιν οὗτοι πλωτάρχαι, διότι περὶ τούτου πρόκειται ἤδη, θὰ εἶναι πλέον ἐν τοῖς πλοίοις ἀξιωματικοὶ Διευθυνταὶ βολῆς· διὰ νὰ εἶναι δὲ τοιοῦτοι θὰ ἀπαιτῆται ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ οὗτοι εἰς ἐκπαίδευσιν καὶ διδαχθῶσι μαθήματα ἐν τῷ σχολείῳ πυροβολικοῦ. Ἀλλὰ δὲν διαφεύγει κανένα ἐξ ὑμῶν ἐνταῦθα κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν δι’ ἀνθρώπους τριάκοντα πέντε ἢ τεσσαράκοντα ἐτῶν, οἵτινες πλέον ἔφθασαν νὰ ἀτενίζωσιν εἰς ἀνωτέρας τινὰς βλέψεις, νὰ ἀρχίσωσι νὰ μελετῶσι πράγματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ μελετήσωσι μετὰ τὴν ἔξοδόν των ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου. Διότι τοῦτο ἠθέλομεν ἤδη ἀξιώσει ἀπὸ τοὺς πλωτάρχας, τὴν ἐκπαίδευσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐν τῇ νεαρᾷ των ἡλικίᾳ καὶ ἐν τῷ κατωτάτῳ αὐτῶν σταδίῳ θὰ ἐλάμβανον, καὶ τῆς ὁποίας ἐκπαιδεύσεως ἡ κτῆσις καὶ ἡ γνῶσις ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπαραίτητα ἐφόδια διὰ τὴν προαγωγήν των εἰς ἀνωτέρους βαθμούς. Ταῦτα τὰ ἐλαττώματα προκύπτουσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ προέκυψεν ἤδη ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου μία ἄλλη κατάστασις, μία κατάστασις ἀνάγκης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη ἀπὸ τοῦ Μαρτίου· τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει συζήσει ἤδη ἓξ–ἑπτὰ μῆνας μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἔχει θεωρηθῇ ἤδη ἐν τῇ συνειδήσει τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ ὡς νόμος πλέον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατὰ τμήματα ἐφηρμόσθη, διότι ἔλαβον ἤδη τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου, μένουσι δὲ ἤδη ἀπροβίβαστοι μόνον οἱ μάχιμοι. Κατὰ συνέπειαν ὑπῆρξεν ἐκτέλεσις κατὰ τμήματα τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζει λοιπὸν ἡ Βουλὴ ὅτι δύναται σήμερον ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν ν’ ἀρνηθῇ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὴν εὔλογον δυσφορίαν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ μείνωσιν οἱ μόνοι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπορριπτομένου, μὴ προβιβαζόμενοι; Ἐδημιουργήθη, εἶπον, κατάστασις ἀνάγκης, ἡ δὲ κατάστασις αὐτὴ τῆς ἀνάγκης εἶναι ἔτι ὀξυτέρα δι’ ὑποπλοιάρχους τινάς, εἴκοσι τὸν ἀριθμόν, διὰ τοὺς ὁποίους συμβαίνει τοῦτο τὸ περίεργον, ὅτι, ἐνῷ ὅλοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ἔλαβον ἕνα βαθμόν...

§205Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τινὲς καὶ δύο.

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. μόνον οἱ ὑποναύαρχοι ἔλαβον δύο.

§207Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καί τινες ἄλλοι. Καὶ οἱ δόκιμοι ἔχουσι λάβει δύο.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τίνες ἦσαν οἱ βαθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπὸ τοὺς ὁποίους κατέλαβεν αὐτοὺς ὁ πόλεμος. Τοὺς σημαιοφόρους τῆς σχολῆς κατέλαβεν ὁ πόλεμος ὡς σημαιοφόρους καὶ προεβίβασεν εἰς ἀνθυποπλοιάρχους, οἱ δὲ ἀνθυποπλοίαρχοι προήχθησαν εἰς ὑποπλοιάρχους, ἀλλ’ οἱ ἐξελθόντες σημαιοφόροι τὸ 1913 εἶναι ἤδη ἀνθυποπλοίαρχοι.

§209ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τῷ 1912 ἔχουσι γίνει τρεῖς ἢ τέσσαρες ὑποπλοίαρχοι.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδείς. Ὁ τελευταῖος ὑποπλοίαρχος εἶναι σημαιοφόρος τοῦ 1907. Μὴ ἀκούετε διαδόσεις ἀνευθύνους· ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, διότι διεχειρίσθην ὑπευθύνως δύο ἔτη τὰ ζητήματα αὐτά. Οἱ πλωτάρχαι ἐπίσης προεβιβάσθησαν κατὰ ἕνα βαθμὸν ὡς καὶ οἱ ἀντιπλοίαρχοι· ἀλλ’ ἀπέμειναν εἴκοσι ὑποπλοίαρχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν προεβιβάσθησαν μέχρι τοῦδε καὶ δὲν θέλουν προαχθῆ οὐδὲ δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους γεννᾶται εὐλόγως τὸ συναίσθημα τῆς δυσφορίας. Θὰ μοὶ εἴπητε μετὰ ἕνα πόλεμον εἶναι δικαίωμα παντὸς ἀξιωματικοῦ ἡ προαγωγή; Θὰ εἴπω ὄχι. Καὶ τοιαύτην ἀντίληψιν εἶχον καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι ὅτε ἐγένοντο αἱ προαγωγαὶ μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, δὲν προήχθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλοι ἀθρόοι. Ἐγένετο Διάταγμα τὸ ὁποῖον ηὔξησε κατὰ δώδεκα θέσεις ἀνωτέρας τὴν ὅλην δύναμιν τῶν ἐπιτελείων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς αὐξήσεως ἐνηργήθησαν αἱ προαγωγαὶ καὶ κατόπιν αὐστηρᾶς ἐπιλογῆς. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δικαίωμα ἡ προαγωγὴ μετὰ πόλεμον. Νομίζω ὅτι ὁ πόλεμος ἐπιβάλλει καὶ ὑποχρέωσιν εἰς κάθε ἀξιωματικόν, νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, διότι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκπαιδεύεται καὶ μισθοδοτεῖται διὰ νὰ μετάσχῃ ἑνὸς πολέμου. Τοῦτο εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ σταδίου ἑνὸς ἀξιωματικοῦ. Ἡ προαγωγὴ ἑπομένως δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, εἶναι δὲ δικαίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ μόνον ἂν ἐπιτελέσῃ πρᾶξίν τινα, ἡ ὁποία κατὰ νόμον δικαιολογεῖ τὴν προαγωγήν, ἐκ τοῦ πολέμου παράγεται δικαίωμα καὶ τῆς Πολιτείας πρὸς ἀμοιβήν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ δικαιώματος τούτου τῆς Πολιτείας δὲν ἕπεται ὅτι κτᾶταί τις τὸ ἀντίστοιχον δικαίωμα, ἵνα ἐξαναγκάσῃ τὴν Πολιτείαν πρὸς ἀμοιβήν. Ἀλλὰ διατὶ ἐδυσφόρησαν οἱ ἀξιωματικοί; Οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἐδυσφόρησαν διότι δὲν προήχθησαν ὅλοι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτε διετέλεσα Ὑπουργός, οὐδεμίαν ἤκουσα δυσφορίαν. Ἀλλὰ τί συνέβη; Δὲν συνέβησαν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν προηγουμένως, ὅτι δῆθεν ἐγένοντο ἀδικίαι καὶ ἕνεκα τούτου ἐδυσφόρησαν, διότι ἂν προῆλθον παράπονα ἐξ ἑνὸς ἢ δύο ἀντιπλοιάρχων, διὰ τοῦτο οὐδένα ἔχουσι λόγον νὰ δυσφορήσωσιν οἱ ὑποπλοίαρχοι ἢ ἀνθυποπλοίαρχοι. Θὰ ἴδητε δὲ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν παραπονουμένων δὲν ἦτο τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἐξαναγκάσῃ ἕνα Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ ἓν νομοθέτημα τοιοῦτον καὶ νὰ ἐξογκώσῃ τόσον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὴν δυσφορίαν τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐκ δεδικαιολογημένων μέτρων, ληφθέντων ἐν τῷ στρατῷ, ἐπῆλθε τὸ συναίσθημα ὅτι δὲν εὑρίσκονται καὶ οὗτοι ἐν τῇ αὐτῇ ἀμοίψει ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς στρατιωτικῶς ἐκτελέσαντας τὸ καθῆκόν των. Ἐν τῷ στρατῷ αἱ τέσσαρες μεραρχίαι διὰ μιᾶς ηὐξήθησαν εἰς δέκα τέσσαρας· κατὰ συνέπειαν, πρὸς δημιουργίαν ὅλων αὐτῶν τῶν στελεχῶν, ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνωσι προαγωγαί, καὶ κατ’ ἐκλογὴν μάλιστα, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον λόγους νὰ προηγηθῶσι τῶν ἄλλων. Ἀλλ’ εἰς τὸν στρατὸν τεσσάρων ἐτῶν ἀξιωματικοὶ εἶναι λοχαγοὶ σήμερον, ἰδίως εἰς τὸ Μηχανικὸν καὶ εἰς τὸ Πυροβολικόν. Οὐδὲνα ἀδικῶ. Ὀρθὸν ἦτο νὰ γίνωσιν. Ἀλλ’ ἐν τῷ ναυτικῷ ἔχομεν αὐτοὺς τοὺς εἴκοσιν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξαίρετοι ἀξιωματικοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἀπὸ ἕνδεκα ἕως δέκα τριῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Λοιπὸν γεννᾶται τὸ εὔλογον παράπονον εἰς αὐτούς· δὲν διετηρήσαμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς αὐτοὺς κινδύνους; Δὲν εὑρέθημεν ἀντιμέτωποι τῶν αὐτῶν δυσχεριῶν καὶ λοιπῶν; Διατί οἱ ἐν τῷ στρατῷ συνάδελφοί μας νὰ γίνωνται λοχαγοὶ καὶ ἡμεῖς δὲ, τὰ παιδιὰ τῆς χήρας, νὰ μένωμεν ὑποπλοίαρχοι; Ἀλλ’ ἐγεννήθη καὶ ἄλλο ἀκόμη συναίσθημα. Προήχθησαν οἱ ναυπηγοί, ἔχοντες ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν. Καὶ ἔχομεν ναυπηγὸν ἄριστον, τὸν κ. Λεοντόπουλον, ἴσως τὸν ἀνώτερον ὅλων ἐν τῷ σώματι, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιωματικὸς δώδεκα ἐτῶν καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε βαθμὸν ἀντιπλοιάρχου, ἐνῷ πρὸ αὐτοῦ καταταχθέντες ἀπόφοιτοι τῆς σχολῆς τῶν Δοκίμων μάχιμοι, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἰδέαν, ὅτι αὐτοὶ ἡγοῦνται τῶν ἄλλων, εὑρίσκονται ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑποπλοιάρχου ἀκόμη. Εἶναι λοιπὸν κάποια ἀνισότης, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς συνολικῆς, τὴν ὁποίαν κληρονομήσαμεν ἀπὸ τὰ γεγονότα. Αὐταὶ αἱ ἀνισότητες γεννῶσι δυσφορίαν, καὶ οὐχὶ τὰ παράπονα δύο ἢ τριῶν ἀντιπλοιάρχων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπεστρατευμένοι. Καὶ ἐντεῦθεν ὑπάρχει ἡ εὔλογος ἀξίωσις, τὴν ὁποίαν ἤκουσα εὐχαρίστως νὰ διατυπώσωσιν οἱ προαγορεύσαντες Συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ θέλουσι προαχθῆ, ποῦ θὰ φθάσωμεν; Θὰ φθάσωμεν εἰς ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποπλοιάρχων, ἀντικαθιστῶντες διὰ τῶν πλωταρχῶν οὐδεμίαν ἄλλην διοίκησιν. Λέγω τοῦτο μετὰ θάρρους καὶ παρρησίας εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ ὑποπλοίαρχοι εἶναι ἡ ἐγγύησις τοῦ μέλλοντος τοῦ σώματος. Τοιαύτης ὑπερόχου ἀξίας εἶναι ὅλοι. Τοῦτο δὲ λέγω πρὸς τιμήν των, διότι εἶναι μία ἀλήθεια. Λοιπόν, πῶς θὰ ἀμείψωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους; Νὰ δώσωμεν τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου καὶ νὰ λάβωμεν τὸ ἕτερον μέτρον, ὡς ἐγένετο καὶ ἐν τῷ στρατῷ, νὰ ἐπιτραπῇ ἐκτέλεσις ὑπηρεσίας κατωτέρας εἰς τὸν πλωτάρχην;

§211ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο τοιοῦτό τι ἐν τῷ στρατεύματι.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§213ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ποτέ.

§214Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολὺ ὅτι ἀκούω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἂν ἐγένετο τοῦτο εἰς τὸν στρατὸν, ὁ στρατὸς ἔχει τοσαύτας πολυειδεῖς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ δύναται τὸ πρᾶγμα νὰ γίνῃ.

§215ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ αὔξησις ἐν τῷ στρατεύματι τῶν νέων στελεχῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὅλοι οἱ προβιβασμοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο, εἶναι κάτω τοῦ ὁρίου ὥστε δὲν παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐν τῷ ναυτικῷ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τοῦ ἀδυνάτου τοῦ μέτρου. Οἱ ὑποπλοίαρχοι ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν, ἢ ἀξιωματικοῦ φυλακῆς ἢ ἐπιστασίας ἢ πύργου ἢ ὑπάρχου ἀντιτορπιλικοῦ. Τώρα ἀξιωματικὸν ἐπιστασίας θωρηκτοῦ δύνασθε νὰ κάμητε πλωτάρχην ἐν ἀνάγκῃ, ἀλλὰ ὕπαρχον ἀντιτορπιλικοῦ δύνασθε νὰ κάμητε πλωτάρχην; Τοῦτο θέλει εἶσθαι ὄχι μόνον ἀντικρὺς ἀντίθετον εἰς τὴν πειθαρχίαν, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ τὸ συναίσθημα ὅτι δὲν ἔχει πλέον ἀξίαν ὁ βαθμός. Ἢ νὰ θέσητε πλωτάρχην νὰ διοικῇ πύργον;

§217Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διοικητὴς πύργου κατ’ ἀνάγκην θὰ μείνῃ καὶ ἐν πολέμῳ, ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν πολεμικὰ γεγονότα ταχέως, διότι εἶναι ἀναντικατάστατοι οἱ διοικηταὶ πύργων. Οἱ Ἄγγλοι λέγουσιν ὅτι ἅμα μετατεθῇ εἰς ἀξιωματικὸς ἀπὸ τὸν πύργον, ὁ πύργος αὐτὸς εἶναι ἄχρηστος.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προσθέτω εἰς ταῦτα ὅτι, οὔτε τετραωρίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν πλωτάρχην. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ μία λύσις, σώζουσα καὶ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἱεραρχίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς προσδοκίας εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους ὡς πρὸς τὴν Πολιτείαν μίαν ἀμοιβήν, διότι ἄλλως θὰ μείνωσιν εἴκοσιν ἀξιωματικοὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμοιβῆς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὴν ἑξῆς λύσιν καὶ θέτω ταύτην ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς ὅλης Κυβερνήσεως. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικόν. Ὁ Ἀγγλικὸς στόλος πλωτάρχας δὲν ἔχει, ἀλλὰ τοὺς ὑποπλοιάρχους διακρίνει εἰς δύο κατηγορίας, τὸν κοινὸν ὑποπλοίαρχον καὶ τὸν πρεσβύτερον λεγόμενον. Εἶναι δὲ ὑποπλοίαρχος πρεσβύτερος πᾶς ὑποπλοίαρχος συμπληρώσας ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν. Ὁ ὑποπλοίαρχος οὗτος ἔχει βαθμὸν καὶ τιμὰς πλοιάρχου καὶ ἀποδοχὰς μείζονας, οὐχὶ ὅμως δὲ ἡγεῖται καὶ ἐν τῇ προελασίᾳ.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐδῶ ἔχομεν πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα. Κατὰ τὸν νόμον τῆς συμπράξεως τριετῆ ὑπηρεσίαν γίνεται ὑποπλοίαρχος αʹ τάξεως, αὐτὸ δὲ εἶναι ζήτημα μόνον ἀποδοχῶν οὐχὶ καὶ ἱεραρχίας. Ἐδῶ γεννᾶται καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα. Οἱ προβαλόντες τὴν ἐπιθυμίαν νὰ προαχθῶσιν εἰς πλωτάρχας, ἀποβλέπουσι καὶ εἰς τοῦτο τὸ γεγονός, ὅτι προαγόμενοι εἰς πλωτάρχας, κτῶνται ἀμέσως τὰ προσόντα πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου. Ὁ βαθμὸς δὲ τοῦ πλωτάρχου παρ’ ἡμῖν κατὰ Ἀγγλικὸν ναυτικόν, εἰς δὲ τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν ὑπάρχει, διότι οἱ βαθμοὶ ἀντιστοιχοῦσι πρὸς τοὺς Γαλλικούς, ἀλλὰ εἶναι βαθμὸς μεταβατικός. Θὰ ὑπέβαλον λοιπὸν τὴν ἑξῆς πρότασιν, εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, τοὺς καταληφθέντας ὑπὸ τοῦ πολέμου ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑποπλοιάρχου μὴ ἀλλαγῇ μὲν ὁ βαθμὸς νὰ δοθῇ δ’ ὁ μισθὸς οὗτος πλωτάρχου, νὰ ὁρισθῇ δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης ἡ ὑπηρεσία των προσμετρεῖται διὰ τὴν προαγωγήν των εἰς ἀντιπλοιάρχους. Τοιουτοτρόπως τοῖς δίδομεν τὰ δικαιώματα διὰ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν καὶ τὰς ἀποδοχὰς ἀλλὰ κρατοῦμεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τοῦ ὑποπλοιάρχου, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας.

§221ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν στρατὸν ἐπῆραν γαλόνια καὶ μισθόν.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι ζήτημα γαλονίων. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν γαλόνια, θὰ σᾶς ἔλεγον νὰ δώσωμεν ὅσα δήποτε, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς δεσμεύει εἶναι ἡ διοικητικὴ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἀπότομος μεταβολὴ τῆς ἱεραρχίας. Ἐγὼ δὲν εὗρον ἄλλην λύσιν. Ὑποβάλλω ταύτην ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ ταύτην νὰ σκεφθῇ, καὶ ἂν τὴν εὕρῃ ὡς δίδουσαν τροπήν τινα εἰς τὸ ζήτημα, δύναται κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ ἐξαγγείλῃ τὴν ἀπόφασίν της, διότι τὸ ἄλλο σύστημα, τῆς ἀμέσου πάντων προαγωγῆς, θεωρῶ ὅτι θὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς πλήρη ἔλλειψιν ἀξιωματικῶν βαθμοφόρων. Νομίζω δὲ ὅτι αὐτοὶ οὗτοι οἱ κ. κ. ἀξιωματικοὶ θὰ ἀναγνωρίσωσιν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία ἐξαιρετικῶς θὰ κάμῃ δι’ αὐτούς, εἶναι μία ἐξαιρετικὴ τιμή, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀνάγκης, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Πολιτεία, χάριν τῆς ἐξοικονομήσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τώρα, Κύριοι, ἤκουσα καταγιγνωσκόμενον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δημιουργεῖ τὴν ἀθρόαν προαγωγὴν ἄνευ τῆς προσηκούσης ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ δίκαιον θεωρητικῶς, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τὸ ἀνακριβὲς ἐν τῇ ἐκτάσει τῆς αἰτιάσεως. Ἀναμφιβόλως, Κύριοι, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως ψυχολογικῆς ἀπὸ τῶν δύο πολέμων, ἡ ὁποία δὲν δύναμαι νὰ προγνώσω ἂν εἰς τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου καὶ εἰς τὴν ἐν γένει στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν θὰ εἶναι ἐπωφελής. Ἐκτήθησαν βαθμοὶ πολὺ ταχέως· αἱ ἀνάγκαι αἱ πολεμικαὶ ἐπέφερον δικαιολογίαν τοῦ μέτρου τούτου· ἀλλ’ ἡ κτῆσις βαθμῶν λίαν ταχέως εἶναι ἐξ ἴσου ἐπικίνδυνος μὲ τὴν κτῆσιν βαθμῶν λίαν βραδέως, διότι ὁ μετὰ πολὺν διαγωνισμὸν καὶ μετὰ πάροδον ἐτῶν κτώμενος τὸν βαθμόν, κτᾶται τοῦτον ἀσχάλλων πλέον καὶ μὴ ἔχων ζῆλον πρὸς ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ὁ κτώμενος ταχέως τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, ὅταν ἴδῃ ὅτι ἔφθασεν εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ τελευταίου βαθμοῦ, ἀρχίζει νὰ γηράσκῃ ἐν τῇ ψυχῇ του. Ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἀντιπλοίαρχοι τεσσαράκοντα ἐτῶν καὶ πλοίαρχοι τεσσαράκοντα δύο ἐτῶν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἔχουσι πρὸ ὀφθαλμῶν παρὰ ἕνα ἀνώτατον βαθμὸν ἀκόμη, τοῦ ὁποίου ἡ κτῆσις ἀπαιτεῖ τὴν ἀπομάκρυνσιν διὰ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν κατεχόντων τὰς θέσεις ταύτας, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ γηράσωσιν ἐν τῇ ψυχῇ των, διότι τὸ γῆρας προκαλεῖ ἡ ἔμμονος κατάστασις. Καὶ τὸ σωματικὸν γῆρας ἐπιταχύνει αὕτη, ἀλλὰ τὸ πνευματικὸν ἀκόμη περισσότερον. Αἱ ἀθρόαι προαγωγαὶ γεννῶσι τὸν κίνδυνον τοῦτον, ὅτι μετὰ πάροδον τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν, ὅτε ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου φέρεται πρὸς νέαν πρόοδον καὶ αὔξησιν τῆς ἀτομικῆς καταστάσεως, ἐνῷ τὰ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν δὲν θὰ προοδεύσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ αὔξησις θέσεων καὶ πάλιν δεδικαιολογημένη, θὰ παρουσιασθῶσι στελέχη ἀνώτερα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι τὴν κόπωσιν ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ τὸ γῆρας ἐν τῇ ψυχῇ. Ἡ ἀπόκτησις τῶν βαθμῶν θὰ καταλήξῃ εἰς νέκρωσιν τῆς ψυχῆς. Τοῦτο εἶναι κίνδυνος ἀναμφισβήτητος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ὁ ἕτερος κίνδυνος. Ἀναμφισβητήτως ἦτο ὀρθὸν ἵνα, μετὰ τὰς προαγωγάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὸν πόλεμον, γίνῃ συστηματικωτέρα ἐκπαίδευσις καὶ ἔλεγχος, καὶ μετὰ τὸν ἔλεγχον γίνῃ ἡ ἀποκάθαρσις τῶν μὴ εὐδοκιμούντων καὶ ἡ προαγωγὴ εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς τῶν εὐδοκιμούντων. Δὲν δύναταί τις βεβαίως νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν στιγμὴν ταύτην ὅτι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ διὰ τοῦ νόμου, ἵνα ἄνευ τῶν προσόντων προαγάγῃ ἀξιωματικούς, εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον συγκρούεται κατ’ ὁμοιομορφίαν πρὸς ἄλλο μέτρον, ληφθὲν ἐν τῷ στρατῷ, ἢ ὅτι ἀξιωματικοὶ ἔλαβον δύο βαθμοὺς μόνον ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἀξιωματικοὶ ἔλαβον δύο βαθμοὺς καὶ ἐν τῷ ναυτικῷ καὶ ἐν τῷ στρατῷ. Ἐν τῷ ναυτικῷ ἔλαβον τοῦτο τρεῖς ὑποναύαρχοι, οὐδεὶς δ’ ἕτερος. Ἐν τῷ στρατῷ ἐπίσης οἱ διακριθέντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀντισυνταγματάρχαι ἤδη Μεταξᾶς, Στρατηγὸς καὶ ὁ ὑποστράτηγος Δούσμανης, οἵτινες κατὰ Μάϊον 1913 ἔλαβον τὸν βαθμὸν ταγματάρχου οἱ δύο πρῶτοι, τοῦ συνταγματάρχου ὁ τρίτος, κατ’ Αὔγουστον δὲ 1913 προήχθησαν αὖθις. Διατί τοῦτο; Διότι ἐτέθησαν εἰς τὸν πίνακα Α καὶ προήχθησαν λόγῳ ἐξαιρετικῶν ὑπηρεσιῶν. Κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ ἀνάγκη τοῦ Κράτους ἐπέβαλλε τὴν συγκρότησιν ἐν τῷ ναυτικῷ μιᾶς ἀνωτάτης στιβαρᾶς ἱεραρχίας καὶ ἔπρεπε τὸ ζήτημα τῶν προσόντων νὰ παροραθῇ πρὸς στιγμὴν διὰ τὸν προβιβασμὸν τῶν ὑποναυάρχων. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται σήμερον νὰ κριθῶσι πρὸς προβιβασμόν, εὑρίσκονται οὗτοι ἐν τοῖς πράγμασι τελείως ἐξωμοιωμένοι πρὸς τὰ ληφθέντα μέτρα διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητῆται ἡ ἐπέκτασις τούτων καὶ ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ. Διότι τί ἔκαμεν ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς; Ἐρρύθμισεν ὅτι προβιβασμὸς δεύτερος εἰς τοὺς προβιβασθέντας μετὰ τὸν πόλεμον ἀξιωματικοὺς θὰ δοθῇ μετὰ διάνυσιν τοῦ ἡμίσεως χρόνου ὑπηρεσίας ἐν τῷ βαθμῷ των. Ἐν τῷ ναυτικῷ ὁ Ὑπουργὸς ζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου του ἵνα ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τοὺς προαγάγῃ· ἀλλ’ ἂν παρατηρήσῃ τις τὴν ἐπετηρίδα θὰ ἴδῃ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουσι διανύσει τὸ ἥμισυ τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ βαθμῷ των. Κατὰ συνέπειαν εὑρίσκονται ἐν πλήρει ὁμοιομορφίᾳ πρὸς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς.

§223ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ τεθῇ διάταξις ἀφοῦ οὕτως συμβαίνει τὸ πρᾶγμα.

§224Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ πρᾶγμα συμβαίνει, καὶ εἶναι προφανές· δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τοὺς ἀριθμούς.

§225ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν.

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δι’ ὑμᾶς, ἀλλὰ διὰ τὴν Βουλὴν ὅλην. Ἐκ τῶν ἀντιπλοιάρχων δώδεκα προαχθέντες τὴν 2 Ἰουλίου 1913, ἐμοῦ ὑπουργοῦντος, θὰ ἔχωσι κατὰ Δεκέμβριον 1914 συμπεπληρωμένον τὸ ἥμισυ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας των, ἤτοι 18 μῆνας, ἀλλὰ 18 μῆνας ἀποκλειστικῆς θαλασίου ὑπηρεσίας, ἤτοι θὰ ἔχωσι συμπεπληρωμένην ὁλόκληρον τὴν θαλασίαν ὑπηρεσίαν των καὶ τὸ ἥμισυ τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου. Κατὰ συνέπειαν ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ ἐπετηρὶς ἀποδεικνύει ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ γίνῃ δέσμευσις διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ θέματι τούτῳ, ἀφοῦ τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ προαχθῇ μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου μὴ ἔχων συμπεπληρωμένον τὸ ἥμισυ τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἁπλούστατα οὐδεὶς ὑπάρχει μὴ ἔχων συμπεπληρωμένον τὸ ἥμισυ τοῦτο.

§227ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ ὅμως· ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἀντιπλοίαρχοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι θαλασσίαν ὑπηρεσίαν, ὑπάρχουσιν ἀντιπλοίαρχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι θαλασσίαν ὑπηρεσίαν. Πῶς θὰ τὸ συναρμολογήσητε;

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἂν τοῦτο συμβαίνῃ θὰ συμβαίνῃ εἰς ἕνα ἢ δύο. Σᾶς λέγω δὲ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι ὁ στόλος ἡμῶν — καὶ ἡ παρατήρησίς σας μοῦ φέρει καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα — εὑρίσκεται ὑπὸ ἔποψιν τῶν προσόντων πρὸς προαγωγὴν εἰς θέσιν ἀπαιτητικωτέραν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διότι ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς, περατωθέντος τοῦ πολέμου πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ συνομολογηθείσης τῆς εἰρήνης τῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς Τουρκίας, ἐτέθη ἐν καταστάσει ἐπὶ τέλους εἰρηνικῆς ἐγκαταβιώσεως. Βεβαίως ἔσχεν οὗτος τὸ ἐκπαιδευτικὸν ἔργον· ἔσχεν ἐπίσης ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀλλ’ ἔσχεν ὁπωσδήποτε τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἐν εἰρήνῃ ἐγκαταβιώσεως, ἐνῷ ὁ στόλος εὑρίσκεται ἐν διηνεκεῖ καταστάσει πολέμου. Διότι ὁ στόλος ἀπὸ τοῦ 1913, ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς συνομολογήσεως τῆς εἰρήνης, εὑρίσκεται ἐν συναγερμῷ. Ἀνεκλήθησαν ὅλαι αἱ ἐφεδρεῖαι καὶ τὰ πλοῖα εὑρίσκονται ὅλα ἐν καταστάσει πολέμου.

§229Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐνῷ ὁ στρατὸς κατὰ περιόδους εὑρίσκετο ἐν περιπολίᾳ διηνεκεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§230Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ναυτικὸν εὑρίσκετο ἐν περιπολίᾳ διηνεκεῖ. Ἄν τὸ ναυτικὸν διέκοψε τὴν ἐκπαίδευσίν του εἰς ὡρισμένα τινὰ χρονικὰ σημεῖα, διέκοψε ταύτην οὐχὶ ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος ἀστείων τινῶν Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συνειθίσει νὰ καταλαμβάνωνται ἀπὸ πανικὸν καὶ αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν πρώτην θέαν δέκα Τούρκων στρατιωτῶν ἐτηλεγράφησαν ὅτι πρόκειται περὶ ἀποβάσεως τουρκικῆς εἰς τὰς νήσους καὶ ἀνεστάτωσαν τὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ ναυτικὸν οὕτω ὑπέστη ὅλας τὰς κακουχίας τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν· ἑπομένως διήνυσεν ἐν εἰρήνῃ μόνον τρεῖς μῆνας, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, καὶ ἑπομένως, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ θαλασσία ὑπηρεσία κατὰ τὴν διάρκειαν ταύτην τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν τῆς Χώρας διανυθεῖσα εἶναι ὑπηρεσία θαλασσία πολὺ πολιτιμοτέρα, πολὺ σεβαστοτέρα πρὸς ἐκτίμησιν εἰς προαγωγὴν ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία διανύεται ἐν εἰρηνικῇ καταστάσει.

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ὀρθὸν μέχρι τινός.

§232Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι περίεργον ὅτι ἔχετε σεῖς, κύριε Συνάδελφε, τὰς αὐτὰς γνώμας ἐπὶ τοῦ θέματος μετ’ ἐμοῦ, τοῦ θέματος τῶν ὑποπλοιάρχων. Μάλιστα ἐφθάσατε εἰς μεγαλείτερον συμπέρασμα ζητοῦντες νὰ δοθῇ καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ πλωτάρχου καὶ φαίνεσθε δυσφοροῦντες, διότι προσθέτω ἐπιχείρημα.

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι· δὲν δυσφορῶ διόλου, ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημά σας ὑπερβαίνει.

§234Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ καλά. Ὑπερβαίνει, καθ’ ὑμᾶς, ἀλλὰ συντελεῖ εἰς τὸν αὐτὸν σκοπὸν τὸ ὁποῖον σεῖς ὑποστηρίζητε, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἐγὼ ζητῶ ὀλιγώτερα. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, Κύριοι, περὶ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ σώματος, νομίζω ὅτι αἱ προαγωγαὶ ἐγένοντο παρανόμως, ἀλλ’ ἦσαν αὗται προϊὸν ἀνάγκης, διότι τὸ Οἰκονομικὸν σῶμα ἕνεκεν ἐλλείψεως θέσεων δὲν ἔτυχε τῆς ἐλαχίστης ἀμοιβῆς. Ὑπηρέτησαν καὶ οὗτοι μεθ’ ὅλης τῆς πίστεως τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ καὶ μεθ’ ὅλης τῆς ζέσεως αὐτῶν, ἀλλ’ ἐγένετο, νομίζω, ἕν λάθος, καὶ ἀπορῶ πῶς εἰς τὸ λάθος τοῦτο ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Προέβη εἰς δημοσίευσιν Διατάγματος προαγωγῶν, ἐνῷ εἶχεν ὅλην τὴν εὐκολίαν τῆς ἐκδόσεως νομοθετικοῦ Διατάγματος καθιεροῦντος τὰς θέσεις, ὁπότε πλέον τὸ Διάταγμα τῶν προαγωγῶν θὰ ἐστηρίζετο εἰς τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ἀποτελοῦν δίκαιον. Σήμερον ὅμως ἔχομεν Διάταγμα προαγωγῶν εἰς θέσεις μὴ νενομοθετημένας μήτε κατὰ τὴν κανονικὴν ὁδὸν μήτε κατὰ τὴν ἔκτακτον. Καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐθεώρησε μισθοδοτικὰς καταστάσεις καὶ ἐντάλματα εἰς θέσεις μὴ νενομοθετημένας. Ταύτην τὴν παρατήρησιν ποιοῦμαι οὐχὶ ἐπὶ σκοπῷ τραγικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ μόνον ἵνα συνηγορήσω ὅπως διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰσαχθῇ κυροῦσα τὰ γενόμενα. Ἐγὼ δὲν συνέστησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ κάμῃ προαγωγὰς Οἰκονομικῶν, οὔτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνομιλήσω μετ’ αὐτοῦ περὶ ναυτικῶν καθ’ ὅλον τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα, δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐλέγξω ἂν εἶχον ὑποβάλει πρὸς αὐτὸν τοιαύτας συστάσεις. Ἀκριβῶς ὅμως διότι δὲν συνέστησα εἰς αὐτὸν νὰ ἐνεργήσῃ ὡς ἐνήργησεν, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ συστήσω ἤδη εἰς αὐτὸν ἵνα καὶ τῶν προαχθέντων ζητήσῃ τὴν νομιμοποίησιν καὶ ἐφεξῆς προτιμᾷ τὴν κανονικὴν ὁδόν, ἔστω δὲ καὶ τὴν ἔκτακτον τὴν διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος, τὴν γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, λόγῳ τῶν περιστάσεων, νὰ ἀποφύγῃ ὅμως τὴν ἔκδοσιν Β. Διαταγμάτων προβιβασμῶν εἰς θέσεις μὴ νενομοθετημένας κατ’ οὐδένα τρόπον. Νομίζω ὅμως ὅτι ἐν σχέσει πρὸς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα συνέβη καὶ τοῦτο τὸ λάθος· κατηρτίσατε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἠθέλετε νὰ προβιβάσητε καὶ οὐχὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο δέ, διότι δὲν ὑπεβάλετε ὀργανισμὸν ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀσχολεῖται τὸ οἰκονομικὸν σῶμα. Ἕνεκα τούτου προέβητε εἰς ὑπερβολάς. Παραδείγματος χάριν, ὡρίσθη ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου τῆς διεκπεραιώσεως φροντιστής, ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου τῆς δικαιοσύνης φροντιστής, ὁ διευθυντὴς τῶν συντάξεων φροντιστής. Τοῦτο ἐγένετο διατί; Διότι δὲν ἐγένετο συναρμογὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ πρὸς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας τὸ οἰκονομικὸν σῶμα ἀνέλαβε. Τὸ οἰκονομικὸν σῶμα ἔχει τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν οἰκονομικήν· ἐὰν εἰσηγεῖσθε εἰς τὴν Βουλὴν ἐγκαίρως τὸ νομοθέτημα, περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ λιμενικοῦ σώματος, τότε αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ζητεῖτε νὰ πλάσσητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ θέσεις ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑπουργείου, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀνήκωσιν εἰς θέσεις ἀξιωματικῶν τοῦ λιμενικοῦ σώματος. Ἐὰν δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς συστάσεως ἰδίου λιμενικοῦ σώματος, καὶ θὰ ἀπορήσω πολὺ διότι τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν χρησιμοποιεῖ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ ἀμέσως καί, ἢ νὰ ὀργανώσῃ κεχωρισμένως λιμενικὸν καὶ οἰκονομικὸν σῶμα, ἢ τὸ αὐτὸ σῶμα τὸ οἰκονομικὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ εἰς τὰς λιμενικὰς καὶ τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἀντὶ νὰ διορίζηται ἐν Χίῳ Λιμενάρχην ὑπολογιστήν, ἠδύνασθε νὰ ἔχητε φροντιστήν, καὶ ἠδύνασθε νὰ ἔχητε φροντιστὴν εἰς τὸν λιμένα Θεσσαλονίκης, φροντιστὴν εἰς τὸν λιμένα Καβάλλας. Καὶ θὰ ἦτο ὀρθότερον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα νὰ τοποθετήσητε ἀνωτέρους βαθμούχους παρὰ νὰ ἔχωμεν φροντιστὰς διευθυντὰς τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐγεμίσατε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ ἀνωτέρους οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς. Λέγω ἐὰν ἐδίδετο ὀργανισμὸς εἰς τὰς δύο ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας χειρίζεται τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, τότε οἱ ἀριθμοὶ θὰ ἦσαν δεδικαιολογημένοι, ἀλλὰ πάντως διανεμημένοι εἰς τὰς δύο ὑπηρεσίας, ἐνῷ σήμερον ἐδόθησαν οὗτοι μόνον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Παρουσιάσθη οὕτω ἡ ἐντύπωσις τῆς ἐξογκώσεως τῶν βαθμῶν καὶ θὰ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος, ὄχι ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργόν, διότι οὗτος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρίσκηται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς ἑαυτόν, ἀλλὰ ἀπὸ οἱονδήποτε διάδοχόν του, ἐὰν κληθῇ νὰ σκεφθῇ περὶ λιμενικῆς ὑπηρεσίας, νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλας αὐξήσεις ἀριθμῶν καὶ βαθμῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν θὰ σκεφθῆτε περὶ λιμενικῆς ὑπηρεσίας θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταθέσητε μέρος τῶν φροντιστῶν οἱ ὁποῖοι ἐπολλαπλασιάσθησαν τώρα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ νὰ ὑποβιβάσητε γραφεῖά τινα διὰ νὰ μεταφέρητε τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους εἰς τὸ λιμενικὸν σῶμα. Δύο παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθαί. Ἡ παρατήρησις περὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσηγητοῦ τοῦ Ναυτοδικείου, καὶ τοῦ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου. Νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ δικαστικοῦ σώματος τοῦ στρατοῦ, ὀρθὸν θὰ ἦτο τὸ σῶμα τοῦτο νὰ ἐπεξετείνετο καὶ εἰς τὸ μόνον ναυτοδικεῖον τοῦ Κράτους. Θὰ εἴχομεν τοιουτοτρόπως ὁμοιομορφίαν στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ θὰ ἀπηλλάσσομεν ἕνα πλοίαρχον, ἕνα ἀντιπλοίαρχον καὶ ἕνα πλωτάρχην ἀπὸ ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι καὶ ὧν ἕνεκα γίνονται ἀντικείμενον γέλωτος ἐκ μέρους τῶν κατωτέρων των ἀξιωματικῶν. Ἐπίσης, διὰ τὸ ζήτημα τῶν φαρμακοποιῶν, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἔχω σχηματίσει ὡρισμένην γνώμην περὶ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν ἔχω τοιαύτην γνώμην, διότι πρέπει νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα. Ἡ πρώτη μου ὅμως ἐντύπωσις ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι πρόκειται κυρίως περὶ ἀλλαγῆς στολῆς μόνον· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν ἦτο δυνατὴ μία ὁμοιομορφία καὶ ἐν τούτῳ, θὰ ἦτο εὐκταία, διότι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ φαρμακοποιοὶ πλωτάρχαι καὶ ὑποπλοίαρχοι ἄνευ λόγου. Κύριοι, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἔλεγχον ἀρκετὰ σφοδρόν, ἔλεγχον ὅστις περιέλαβεν ἐν τῇ ῥώμῃ του καὶ τὸν μὴ ὑπάρχοντα Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὡς νὰ ἐπερωτᾶτο καὶ οὗτος, ἔρχομαι εἰς ἐξέτασιν τοῦ συστήματος τῆς προαγωγῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰσηγεῖται τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος, καὶ εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ ὄχι διότι εἶναι μέτρον προσωρινόν, ἀλλὰ διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, καὶ διεκήρυξα αὐτὴν ἀφ’ ἧς εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ περὶ αὐτοῦ μαρτυροῦσι τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα καὶ οἱ τόμοι τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ὅτι πρέπει νὰ κηρυχθῶμεν ὑπὲρ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, διότι ἀπαισιώτερον πρᾶγμα διὰ τὴν ἀνθρωπίνην ἀνάπτυξιν δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος. Ἰδίως δ’ αὕτη, προκειμένου περὶ στρατοῦ καὶ ναυτικοῦ, εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον καταστρέφει πᾶσαν πρόοδον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι, διότι εἰς ἐξετάσεις γενομένας ὑφ’ οὓς ὅρους πάντες γνωρίζομεν ὁ εἷς ἔλαβε πέντε ἑκατοστὰ περισσότερα ἀπὸ τὸν ἄλλον κατέσχε μίαν θέσιν ἐν τῇ ἀρχαιότητι ἡ ὁποία παρέχει εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα, ἵνα μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποναυάρχου διεκδικήσῃ τὴν προτεραιότητά του ἀπέναντι τοῦ ἄλλου. Αἱ ἐφαρμογαὶ εἶναι αἱ δίδουσαι τὸ μέτρον τῆς ἱκανότητος, διότι αἱ ἐξετάσεις ἀναδεικνύουσι πολλάκις παπαγάλους καὶ οἱ παπαγάλοι τῶν ἐξετάσεων εἶναι προωρισμένοι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ καὶ τῷ πρακτικῷ βίῳ, νὰ καταπέσωσιν οἰκτρῶς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ κατ’ ἄτομον βίῳ, ἐν τῷ κοινωνικῷ βίῳ, ἔχει πᾶς τις τὸ δικαίωμα ἵνα διὰ τῆς ἱκανότητός του ἀχθῇ εἰς στάδιον ἀνώτερον, ἐπὶ τίνι δικαιώματι ἡ Πολιτεία ζητεῖ νὰ δεσμεύσῃ τὴν πρόοδον τῶν ἀξιωματικῶν, θέτουσα εἰς αὐτοὺς τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος καὶ ἐμποδίζουσα τὴν ἐπίδοσιν αὐτῶν; Ὅταν καταργήσητε τὴν ἐκλογὴν τότε δημιουργεῖτε κατάστασιν ἐντελῶς τελματώδη. Ἤκουσα ὑποστηριζόμενον ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σειρὰ τῆς ἀρχαιότητος θὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς προαγωγῆς, δίδει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν δικαίωμα τρομερόν. Καὶ ἐρωτῶ· μὴ ἐκ τοῦ κειμένου νόμου δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τὴν ἐκλογὴν; Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ἔχων τὴν ἀπόλυτον δύναμιν νὰ προαγάγῃ, διότι οὐδεὶς νόμος τὸν δεσμεύει, ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σήμερον λάβῃ τὸν δεύτερον ἀξιωματικὸν ἐν τῇ σειρᾷ καὶ τὸν προαγάγῃ σήμερον, καὶ τὸν πρῶτον τὸν προαγάγῃ αὔριον, δὲν θέτει τὸν δεύτερον ὑπὲρ τὸν πρῶτον καὶ δὲν τῷ καθιστᾷ ὑπερτέραν τὴν ἀρχαιότητα διὰ μόνης τῆς χρονολογίας τοῦ Διατάγματος; Διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀνάγκη καθ’ ἣν πρέπει νὰ καταρτίζηται σειρὰ Διαταγμάτων καὶ νὰ ἀναμένῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν δημοσίευσιν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἡμέραν διὰ νὰ δώσῃ σειρὰν προτιμήσεως, διὰ τοῦτο ἐτέθη ὅτι ἡ σειρὰ ἐν τῷ Διατάγματι καθορίζει τὴν σειρὰν ἀρχαιότητος. Ὥστε δὲν εἰσάγεταί τι νέον, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς ἔχει ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος.

§235Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι ὅταν ὑπερπηδήσῃ ἕνα θίγει τὴν φιλοτιμίαν του;

§236Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ζητεῖτέ τι ἐναντίον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Ἄν τις ἐνταῦθα γηράσῃ καὶ δὲν δυνηθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα, (δεικνύει τοὺς ὑπουργικοὺς θώκους) καὶ ἄλλος νεώτερος, εἰσελθὼν βραδύτερον ἐνταῦθα, κατορθώσῃ καὶ φθάσῃ, βεβαίως θίγεται ἡ φιλοτιμία τοῦ γεροντοτέρου, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι θὰ σταματήσῃ ἡ Πολιτεία καὶ δὲν θὰ φθάσωσιν εἰς τὰ ὕψιστα ἀξιώματα οἱ ἱκανώτεροι. Λοιπὸν ἂν καταργήσητε εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν, θὰ καταργήσητε τὸν ἐλεύθερον ἀνταγωνισμὸν τῆς ἱκανότητος. Τὸ νοστιμώτερον δὲ ὅλων εἶναι ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν, τῆς ἀκωλύτου, ὑφίσταται ἀνέκαθεν, διότι ταύτην ἐθέσπισεν ὁ νόμος τοῦ 1861 καὶ οὐδεὶς εὑρέθη νὰ κακίσῃ τὸν νόμον ὡς ἀντισυνταγματικὸν καὶ ὡς μὴ προσήκοντα, ἀλλ’ ἤρχισαν νὰ συζητῶσι τότε, ὅτε τὸ πρὶν ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐζήτησαν οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ νὰ ὑπαγάγωσιν εἰς συμβούλια. Τότε ἐθεωρήθη ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐλάμβανεν αὐθαίρετα δικαιώματα.

§237Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὸ ἐπιχείρημα ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ἀθρόων ἐκλογῶν, ὅταν ἐκλέξητε τοὺς κατ’ ἐκλογὴν προακτέους, λέγετε ὅτι οἱ μὲν κατ’ ἐκλογὴν προαγόμενοι πρέπει νὰ φύγωσιν. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν κρίσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι πρέπει νὰ προτιμᾶται ὁ ἱκανώτερος ἀπὸ τὸν ἄλλον, διότι ὁ ἄλλος αὐτὸς εἶναι χειρότερος, ὁ χειρότερος ὅμως αὐτὸς πρέπει νὰ φύγῃ.

§238Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς καὶ τὰ ναυτικὰ ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν κρίνονται ὡς προακτέοι κατ’ ἐκλογήν, ἀλλὰ κατ’ ἀρχαιότητα. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτοὶ καὶ διὰ πέταγμα, διότι ἡ ἐκλογὴ δὲν σημαίνει ὅτι ὁ ἄλλος εἶναι προωρισμένος νὰ πεταχθῇ. Ἡ ἐκλογὴ σημαίνει ὅτι ἡ Πολιτεία προσδοκῶσα κἄτι περισσότερον ἐκ τοῦ Α ἀτόμου τὸ ἔφερεν εἰς τὸ δεξιόν, διότι αὐτὸ συμφέρει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας. Ἡ ἐκλογὴ δὲν σημαίνει βοήθειαν εἰς τὸ ἄτομον, ἀλλὰ εἰς τὴν Πολιτείαν, διότι αὐτῆς συμφέρον εἶναι νὰ καταρτίσῃ τὰ ἀνώτερα στελέχη της ἐκ τῶν ἱκανωτέρων. Ἐὰν δὲ περιμείνῃ τὴν ἀρχαιότητα ἵνα οἱ γηραιότεροι ἀποτελέσωσι τὰ στελέχη της, ἡ Πολιτεία ἐξυπηρετεῖται κάκιστα. Διὰ τοῦτο εἰς τὸν στρατὸν ἐτέθη διάταξις περὶ στασιμότητος, ὥστε ἂν ὑπάρχῃ μέλος τι ἄχρηστον νὰ μείνῃ στάσιμον, ἂν ὑπάρχῃ μέλος τι ἀνίκανον νὰ ὑπαχθῇ εἰς συμβούλιον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι δέκα ἀξιωματικοὶ ἔντιμοι, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἀνώτεροι εἶναι δύο ἢ τρεῖς, ἄλλοι οἱ ὁποῖοι εἶναι κατ’ ἀρχαιότητα ἥττονες, δὲν ἕπεται ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ ἀφήσῃ τὰ ἀνώτερα στελέχη μὲ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος καὶ νὰ μὴ προαγάγῃ κατ’ ἐκλογὴν τοὺς ἀριστεῖς.

§239Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οἱ προβιβασμοὶ ἐγένοντο κατ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα;

§240Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σεῖς ἔχετε γνώμην ἰδικήν σας, ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κουράζωμεν τὴν Βουλὴν μὲ διακοπάς. Δὲν θὰ μὲ πείσητε ὅπως καὶ ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς πείσω. Ἡ Βουλὴ νομίζω ὅτι ἀκούει τὰ ἐπιχειρήματα καὶ θὰ κρίνῃ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐνασκήσεως ἐπιλογῆς, ἐκακίσθην ὅτι προεκάλεσα ἀδικήματα, ὅτι ἐμοῦ ὑπουργοῦντος τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα ἐγέννησαν τοιαύτην δυσφορίαν, ὥστε ἀποτέλεσμα τῆς δυσφορίας αὐτῆς εἶναι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἵνα ἀναθεωρήσῃ ὅλα τὰ ἀδικήματα. Κύριοι· εὔκολον εἶναι νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ εὔκολον εἶναι νὰ διατυποῦται ὅτι ἐγένοντο ἀδικήματα, ἀλλὰ δύσκολον εἶναι νὰ ἀποδεικνύηται ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς αἱ αἰτιάσεις. Ἐν Ἑλλάδι καθιερώθη μία ἀρχὴ καὶ τῆς ἀρχῆς ταύτης ἐγίνετο κατάχρησις, ὅτι πᾶς παραπονούμενος εἰς τὰς τριόδους ἔχει δίκαιον. Δύνανται νὰ παραπονῶνται εἴκοσιν, ἀλλὰ εἷς μόνος νὰ ἔχῃ δίκαιον, οὐχὶ καὶ οἱ εἴκοσιν. Ὀρθὸν δὲν εἶναι, ὁσάκις ὑποβάλλονται παράπονα, νὰ γίνεται ἔλεγχος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑποκειμενικῆς ἐκτιμήσεως τοῦ παραπονουμένου, διότι θὰ εἶναι δυνατόν τις νὰ δυσφορήσῃ ὅταν κρίνει ἑαυτὸν ἀδικηθέντα. Ἀλλ’ ἡ ἀδικία δὲν δύναται νὰ κριθῇ διότι ὑποκειμενικῶς ὁ παραπονούμενος ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἠδικήθη, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει περὶ τοῦ ἀδικήματος καὶ ἀντικειμενικὴ ἀντίληψις. Θὰ ἀφηγηθῶ, Κύριοι, δι’ ὀλίγων πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα, οὐχὶ διότι ἐνδιαφέρομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὀρθότητα τῶν γενομένων ἐμοῦ ὑπουργοῦντος, ἀλλ’ ἵνα μὴ ὁ ἔλεγχος μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν γενομένων καὶ ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ὑπάρχει τόσος κίνδυνος εἰς τὸν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμόν, ὥστε νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ νόμος ͵ΔΠΗʹ περὶ προαγωγῶν, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου, παρεῖχε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προβιβάσῃ ὅν τινα θέλει κατ’ ἐκλογήν. Οὐχ ἧττον, προκειμένου νὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς, ἐνόμισα ὅτι δὲν προσήκει εἰς τὸν Ὑπουργὸν στόλου πολεμοῦντος νὰ προβῇ εἰς προαγωγὰς χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι στοιχεῖα ἐλέγχου τῆς ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τοῦτο ἐξεδόθη Β. Διάταγμα ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1912, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπεχρεοῦτο ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου εἰς κατάρτισιν πίνακος καὶ ἐκθέσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ προέβαινεν εἰς τὰς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγάς. Ἐπεφύλαξα διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου εἰς ἐμὲ ἓν δικαίωμα ὅπως, ἂν ὁ Ὑπουργὸς εἶχε διαφωνίαν πρὸς τὰς προτάσεις τοῦ Ἀντιναυάρχου, ἀξιώσῃ παρὰ τούτου τὴν ὑποβολὴν ἠτιολογημένης ἐκθέσεως ἢ τροποποιήσῃ τὸν πίνακα τοῦ Ναυάρχου δι’ ἠτιολογημένης ἀποφάσεως. Καὶ τοῦτο ἐχαρακτηρίσθη ὡς αὐθερεσία, ἐνῷ ἂν δὲν ἐτίθετο ἡ διάταξις αὕτη θὰ εἶχα αὐθαίρετον δικαίωμα.

§241Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ἦτο αὐτή;

§242Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σαφὴς εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ῥῆσις εἶναι σαφής. Τὸ Διάταγμα τοῦτο ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΔΣΕʹ, καθιέρου δὲ τοῦτο τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν μετ’ ἐνασκήσεως ἐπιλογῶν μεταξὺ τῶν προαγομένων καὶ ὥριζεν ὅτι ὁ δι’ ἀνδραγαθίαν προτεινόμενος εἰς προαγωγὴν τίθεται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὸ δεξιὸν τῶν συμπροβιβαζομένων. Πῶς ἐνήσκησα τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ τίνας ὁδηγίας ἔδωκα εἰς τὸν Ναύαρχον; Ἀκούσατε παρακαλῶ τὰς ὁδηγίας, διότι θὰ ἴδητε μετὰ πόσης ἐπιμελείας ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ καθοδηγήσῃ διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιλογῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἐκτὸς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 350)1 τῆς 3 τρέχ. μηνὸς ἐγκυκλίου διαταγῆς ἡμῶν, δι’ ἧς κοινοποιεῖται ὑμῖν τὸ ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου Β. Διάταγμα περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν παντὸς κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ, θεωροῦμεν ἀναγκαῖον ὅπως ἐξηγήσωμεν ὑμῖν ἐμπιστευτικῶς τὰς σκέψεις, αἵτινες ἤγαγον ἡμᾶς ὅπως προτείνωμεν εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τὸ ἄρθρον 4 τοῦ Διατάγματος τούτου καὶ εἰδικῶς τὴν διάταξιν μετὰ πίνακος ἐμφαίνοντος τοὺς καθ’ ἕκαστον βαθμὸν κατ’ ἐκλογὴν προακτέους κατὰ τάξιν ἐπιλογῆς». Ζητῶ συγγνώμην διότι ἀναγινώσκω ὅλον τὸ περιεχόμενον· τὸ κάμνω διότι θὰ ἀπαντήσῃ τοῦτο ἀντὶ παντὸς ἐπιχειρήματος εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς (ἀναγινώσκει)· «Κατόπιν πολέμου εὐτυχοῦς, μεθ’ ὃν ἡ Ἑλλὰς προώρισται ὅπως ἀποβῇ ναυτικὴ δύναμις χρησιμοποιοῦσα κατ’ ἔντασιν πρὸς τοῦτο τὰ ὑλικά της μέσα, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔμψυχον ὑλικόν, οὗτινος ἀπεδείχθη ὅτι εὐμοιροῖ, πρώτιστον ἔργον ἀποβαίνει καὶ καθῆκον ἀπαραίτητον ἵνα διακανονισθῶσι τὰ τῶν στελεχῶν μετὰ πάσης αὐστηρότητος ἅμα καὶ ἀμεροληψίας. Οἱ ἀξιωματικοὶ πάντες εἶναι νέοι τὴν ἡλικίαν καὶ ἀφίστανται πολὺ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Συνεπῶς, ἂν αἱ ἤδη κεναὶ θέσεις, ὡς καὶ αἱ μέλλουσαι ἅμα τῇ ἀποκαταστάσει τῆς εἰρήνης, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ στόλου, νὰ δημιουργηθῶσι δι’ ἀθρόας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος τῆς ἀρχαιότητος καὶ ἄνευ αὐστηρᾶς ἐπιλογῆς προαγωγῆς, ἠθέλομεν διὰ μίαν ἑπταετίαν δημιουργήσει στάσιμον κατάστασιν, καθ’ ἣν τὰ μὲν ἐκλεκτὰ στοιχεῖα ἤθελον ἀπογοητευθῆ οἱ δ’ ἀδίκως μέλλοντες νὰ καταλάβωσιν ἀνωτέρους βαθμοὺς ἤθελον παρακωλύσει πᾶσαν πρόοδον. Στάσιμος δὲ κατάστασις εἰς πολεμικὴν δύναμιν, ἥτις ἔχει ἀνάγκην ὅπως ἐξελιχθῇ ἀκαταμαχήτως, ἰσοδυναμεῖ πρὸς καταστροφὴν καὶ ταύτης καὶ τῶν μεγίστων καὶ τιμαλφῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Αἱ σκέψεις αὗται ἄγουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι αἱ ἐθνικαὶ ἀνάγκαι ἐπιβάλλουσιν αὐστηροτάτην τὴν ἐνέργειαν ἐπιλογῆς κατὰ τὰς προαγωγάς. Ἀφ’ ἑτέρου γεννᾶται ἄλλο ζήτημα λεπτοτάτης φύσεως. Μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ὑπάρχουσι βεβαίως οἱ ἕνεκα ἀτελοῦς μορφώσεως ἢ ἐλλείψεως πλήρων ναυτικῶν ἢ διοικητικῶν προσόντων ὑπολειπόμενοι τῶν ἄλλων νεωτέρων των κατ’ ἀρχαιότητα, ὥστε ἡ παραγκώνισις τούτων κατὰ τὰς προαγωγὰς νὰ ὑπαγορεύηται ἐξ ὑποχρεώσεως πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἀφ’ ἑτέρου δ’ ὅμως οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, ταχθέντες ὑφ’ ὑμῶν κατὰ τὸν παρόντα πόλεμον εἰς θέσεις διαφόρους, ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των πιστῶς καὶ δικαιοῦνται ν’ ἀξιώσωσιν ὅπως ἡ Πολιτεία μὴ προβιβάζουσα τούτους, ἀποφύγῃ ἅμα νὰ προσάψῃ αὐτοῖς ὄνειδος διὰ χαρακτηρισμοῦ των ὡς στασίμων, καθόσον ἡ στασιμότης μετὰ πόλεμον δύναται νὰ παρεξηγηθῇ ὡς ὀφειλομένη εἰς αἴτια προσβάλλοντα τὸν στρατιωτικὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν τιμὴν τῶν ἀξιωματικῶν. Τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους δὲν δυνάμεθα νὰ προσβάλωμεν. Ἡ προαγωγή των δέον ν’ ἀνασταλῇ ἀλλὰ δικαιοῦνται ὅπως ἐν τιμῇ διατηρήσωσι τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον κέκτηνται ἤδη καὶ δι’ ὃν κρίνονται ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐπαρκεῖς, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται ὑπὸ ταύτης μέριμνα περὶ παραπομπῆς των εἰς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Ἐκ τρίτου γεννᾶται λεπτότατον ζήτημα· οἱ ἀξιωματικοὶ οἵτινες θὰ κριθῶσιν ὡς πράγματι κατ’ ἐκλογὴν προακτέοι, δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅπως βαθμολογηθῶσιν ἐν τῷ πίνακι κατὰ σειρὰν ἐπιλογῆς, πλὴν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι μεταξὺ τούτων ἀξιωματικοὶ ἐξαιρετικῶν ὅλως προσόντων, διότι ἄλλως θὰ γεννηθῶσι πολλὰ παράπονα, διχόνοιαι καὶ ἀντιζηλίαι. Συνεπῶς πρὸς ἀποτροπὴν πάντων τούτων παρέχομεν ὑμῖν τὰς ἑξῆς ὁδηγίας διὰ τὴν σύνταξιν τῶν ὑμετέρων πινάκων· Αʹ) Ἀξιωματικοί, κρινόμενοι ὑφ’ ὑμῶν ὡς μὴ προακτέοι ἀλλ’ οὐδ’ ὡς ἀποστρατευτέοι, δέον ὅπως χαρακτηρισθῶσι μὲν προακτέοι κατ’ ἐκλογήν, ταχθῶσι δ’ ἅμα εἰς τὸ ἀριστερὸν τοῦ πίνακος προαγωγῆς. Οὕτω ἡ προαγωγή των θέλει ἀνασταλῆ ἐλλείψει κενῆς θέσεως ἁπλῶς ἄνευ μειώσεως τῆς θέσεώς των. Βʹ) Ἀξιωματικοί, κρινόμενοι ὑφ’ ὑμῶν ὡς προακτέοι κατ’ ἐκλογήν, θέλουσι ταχθῆ εἰς τὸ δεξιὸν τοῦ πίνακος τούτου κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος. Γʹ) Ἀξιωματικοί κρινόμενοι ὑφ’ ὑμῶν ὡς εὐμοιροῦντες ἐξαιρετικῶν προσόντων καὶ προακτέοι κατ’ ἐκλογὴν θέλουσι ταχθῆ εἰς τὸ δεξιὸν τοῦ πίνακος ὑπὲρ τοὺς ἀρχαιοτέρους των, μόνον ἐφ’ ὅσον, τηρουμένης τῆς σειρᾶς τῆς ἀρχαιότητος μεταξὺ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προτεινομένων, ἤθελεν ἀποκλεισθῆ ἡ προαγωγὴ τούτων ἕνεκεν ἐλλείψεως ἐπαρκῶν κενῶν θέσεων· καὶ Δʹ) Θὰ προταχθῶσι πάντες οἱ ἐν μάχῃ λαμπρῶς διαπρέψαντες». Δηλαδή, ἂν ὑπάρξῃ ἀξιωματικός, ὅστις ἔχει τόσα προσόντα ὥστε νὰ ἐπιβάληται νὰ προαχθῇ κατ’ ἐξαίρεσιν, δὲν ὑπάρχει δὲ θέσις κενὴ δι’ αὐτόν, ἂν πρόκειται νὰ προβιβασθῇ κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ μητρῴου, τότε αὐτὸς νὰ προταχθῇ τῶν ἄλλων, ὥστε νὰ γίνῃ κατορθωτὸς ὁ προβιβασμός του (ἀναγινώσκει)· «Φρονῶ ὅτι τούτων τηρουμένων αἱ προσεχεῖς προαγωγαὶ θέλουσι συντελέσει εἰς κατάρτισιν σώματος ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐγγυωμένων τὴν ἐπιτυχῆ ἐξέλιξιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ἐνεπιστεύθημεν ὑμῖν τὰς πρὸς προαγωγὴν προτάσεις, διότι γινώσκετε ἀπὸ μακροῦ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ διῳκήσατε τούτους κατὰ τὸ μέγιστον τῶν κριτηρίων τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἱκανότητος ἑκάστου. Προσηνέγκατε, κύριε Ὑποναύαρχε, ὑπηρεσίας πρὸς τὴν πατρίδα περιφανεῖς. Τὸ ὄνομα ὑμῶν βαρύτατον ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς Ἑλλάδος περιεβλήθη ἅπαξ ἔτι τὴν αἴγλην τῆς δόξης. Ἡ ὑπηρεσία ἣν καλεῖσθε ὅπως παράσχητε ἤδη εἶναι ἐξ ἴσου μεγάλη. Ἡ κατανίκησις πάσης ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν προσώπων καὶ ἡ ἀπόρριψις πάσης συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, εἶναι ἔργον ἐξ ἴσου γενναῖον πρὸς τὴν κατατρόπωσιν τοῦ ἐχθροῦ. Ἐδημιουργήσατε σελίδας δόξης ἱστορικὰς διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν. Καλεῖσθε νὰ δημιουργήσητε ἤδη τὴν μέλλουσαν διοίκησιν τοῦ σώματος ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ μόνης. Τὸ ἔργον τοῦτο ἐμπιστεύομαι ὑμῖν μετὰ πάσης πεποιθήσεως διαβεβαιῶν ὑμᾶς ὅτι ἐν τούτῳ θέλετε ἔχει ὡς στήριγμα ὑπὲρ τῆς Πατρίδος τὸ κῦρος, ὅπερ οἱ ἀγῶνες κατὰ τοῦ ἐχθροῦ προσέδωκαν ὑμῖν καὶ τὴν ἀμέριστον συνδρομήν μου ὡς ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Νικόλαος Α. Στράτος.» Αὐταὶ ἦσαν αἱ ὁδηγίαι μου πρὸς τὸν Ναύαρχον ἵνα μὴ προκύψωσι ἀντιζηλίαι καὶ διχόνοιαι.

§243Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αἱ ἀνωμαλίαι προεβλέποντο.

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ ἀνωμαλίαι τώρα πῶς ἐγένοντο καὶ ποῖαι εἶναι;

§245Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατ’ ἄνθρωπον.

§246Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σεῖς βεβαίως ἀναπτύξαντες τὸ ζήτημα εἴπετε ὅτι δὲν ὑπῆρχε κακὴ πρόθεσις. Ἐγένετο ἡ πρότασις τοῦ Ἀντιναυάρχου Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου. Προέβην εἰς μεταβολὴν δι’ ᾐτιολογημένης ἀποφάσεως τῆς ἀρχαιότητος τεσσάρων ἀντιπλοιάρχων. Μετέταξα τούτους ὄχι πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Ἀλλὰ διατί μετέταξα τούτους; Ἐξ οἰκείας μόνον ἐκτιμήσεως; Οὐχί. Ἡ ἀπόφασις ἡ ὑπουργικὴ τῆς μετατάξεως ἐκυρώθη διὰ Β. Διατάγματος. Πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα εἶπον ὅτι ἦτο ἀρκετὴ ἡ ὑπουργικὴ ἀπόφασις πρὸς κύρωσιν τοῦ πίνακος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου. Ἐν τούτοις πρὸ τῆς ρητῆς ἐπιθυμίας τοῦ Βασιλέως ὅπως κυρώσῃ τοῦτον ὁ ἴδιος, ἐξεδόθη Β. Διάταγμα. Ἑπομένως ὅ τι ἐν τῇ ὑπουργικῇ ἀποφάσει τῇ κυρωθείσῃ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος περιλαμβάνεται, ἔχει ἁπλοῦν κῦρος ἀληθείας, τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐκ τῆς εἰσηγήσεως ἐνώπιον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως.

§247ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συνταγματικῶς οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν τοῦτο.

§248Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι βεβαίως. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε τί θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ μὴ σπεύδητε.

§249ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συνταγματικῶς δὲν ἔχει ἀξίαν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μεταθέσωμεν εὐθύνας εἰς τὴν Βασιλείαν.

§250Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ εὐθυνῶν, ἀλλὰ περὶ βεβαιώσεως τῆς ἀκριβείας τοῦ περιεχομένου τῆς ὑπουργικῆς ἀποφάσεως.

§251ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὅλον ἀνήκει εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§252Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλὰ διὰ περιστατικὸν ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως.

§253Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ὑπουργικὴ ἀπόφασις λοιπόν, προκειμένου περὶ τῆς μετατάξεως τῶν εἰρημένων ἀντιπλοιάρχων, λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸν πίνακα ἐκλογῆς τῶν ἀντιπλοιάρχων κρίνομεν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ὑπηρεσιῶν καὶ τῆς θεωρητικῆς καταρτίσεως, ἔτι δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου ἀνατεθείσης ἑκάστῳ τῶν κατωτέρω ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἐπιτυχέστατα διεξαχθείσης ὑπηρεσίας οἱ ἀντιπλοίαρχοι Κ. Γεωργαντᾶς, ὑπηρετήσας ὡς ἀρχηγὸς τῆς ὁμάδος τῶν ἀτμομυοδρόμων, Ἀλεξ. Βλαχόπουλος ὑπηρετήσας ὡς ἀρχηγὸς ζεύγους ἀντιτορπιλικῶν καὶ ἐπανειλημμένως ὡς ἀρχηγὸς ὁμάδος τοιούτων, Ἀλεξ. Δουρούτης ὑπηρετήσας κατὰ τρόπον ἐξόχως ἐπιτυχῆ ὡς διευθυντὴς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ κυβερνήτης τοῦ ἀνιχνευτικοῦ «Ἀετός», Ματ. Ματθαιόπουλος ὑπηρετήσας ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου καὶ παρασχὼν διακεκριμένας ὑπηρεσίας ἐν τῇ θέσει ταύτῃ, Ἀλεξ. Κριεζῆς ὑπηρετήσας ἀρχικῶς ὡς ἀρχηγὸς ζεύγους ἀντιτορπιλικῶν κατόπιν δὲ ὡς κυβερνήτης τοῦ ἀνιχνευτικοῦ «Ἱέραξ» διακριθεὶς δὲ πάντοτε διὰ τὴν τελείαν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, εἶναι κατὰ πάντα ἀνώτεροι τῶν ἀρχαιοτέρων αὐτῶν ἀντιπλοιάρχων κλπ. κλπ. οἵτινες συμφώνως πρὸς τὴν ἐκτίμησιν ὑμῶν περὶ τῶν προσόντων των καὶ τὴν γενικὴν περὶ ταύτης ἀναγνώρισιν, προσεπικυρωθεῖσαν καὶ ὑπὸ τοῦ Ἀντιναυάρχου ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου τοῦ Αἰγαίου διὰ προφορικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως, τοποθετηθέντες διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, εἰς βοηθητικὰ πλοῖα τοῦ στόλου οὐδὲν προσὸν ἀπέδειξαν κλπ.». Λοιπὸν ὑπῆρχε προφορικὴ ἀνάπτυξις γενομένη ἐν συμβουλίῳ, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν προεκάλεσα ἵνα ἐπιβάλω τὰς γνώμας μου εἰς τὸν Ναύαρχον. Ἀλλ’ ἡ προφορικὴ ἀνάπτυξις δὲν ἐκυρώθη δι’ ἐγγράφου ἐκθέσεως· οὐχ ἧττον εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ προφορικὴ ἀνάπτυξις ἐβάρυνε, διότι ἐγένετο μετ’ αἰτιολογίας καὶ ὡς ἐπίσημος ἀναφορά. Ἕνεκα τούτου ἔκαμα τὴν μετάταξιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρᾶξις ἡ ἐμή. Περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς ἀφηγήσεως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις, διότι οὐδεὶς τῶν Συναδέλφων δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι θὰ εἶχον τὴν τόλμην εἰς ἔκθεσιν ὑποβαλλομένην ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως πρὸς κύρωσιν Διατάγματος νὰ ἀναγράφω ψεύδη. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τέσσαρας ἀντιπλοιάρχους. Προκειμένου περὶ τῶν πλωταρχῶν, οἵτινες ἐπρόκειτο νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀντιπλοιάρχους, ἐγὼ οὐδεμίαν ἤσκησα μεταβολὴν εἰς τὸν πίνακα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου ἐκτὸς μιᾶς καὶ μόνης οὐχὶ ἐπ’ εὐνοίᾳ προσώπου, ἀλλὰ διὰ ζήτημα δογματικόν. Κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ πίνακος ὁ Ἀρχηγὸς ἀντιναύαρχος εἶχε μεταθέσει τὸν προσωπάρχην τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τρεῖς ἀριθμούς. Ἠτιολογεῖτο ἡ μετάταξις ἐν τῇ ἀποφάσει μου, ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγίνετο τοιαύτη μεταβολὴ ὑπὸ τοῦ Ἀντιναυάρχου ἐν τῷ πίνακι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ σύνθεσις ἐμπόλεμος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἢ οἱῳδήποτε πολεμικῷ Ὑπουργείῳ, ὅταν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι διετάσσοντο καὶ μετὰ δυσφορίας παρέμενον ἐν τῷ κέντρῳ πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας, ὑφίσταντο τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωσι μειούμενα τὰ δικαιώματά των. Διότι θὰ ἐγεννᾶτο ἡ ἰδέα ὅτι, μόνον ὅσοι ἦσαν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἦσαν γενναῖοι. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ αἰσθήματος τοῦ λιονταρισμοῦ, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὸν διχασμὸν τοῦ στόλου εἰς πολεμήσαντας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ εἰς ἐφοδιάσαντας τὸν στόλον ἐξ Ἀθηνῶν. Ἄν τοιοῦτος διχασμὸς ἐπεδοκιμάζετο, θὰ εἴχομεν ἐν καιρῷ πολέμου τὸ θέαμα ἀξιωματικῶν ἱκετευόντων τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὸν πολεμοῦντα στόλον, διότι ἄλλως θὰ ὑφίσταντο, ἐκτὸς τῆς ψυχικῆς δυσφορίας ὅτι δὲν μετέχουσι τοῦ πολέμου, καὶ κίνδυνον ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ζημίας. Ἦτο τὸ ζήτημα σοβαρὸν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς μεταβολῆς τοῦ πίνακος ἠσκήθη ὑπ’ ἐμοῦ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὑπὲρ τοῦ προσωπάρχου τοῦ Ὑπουργείου, διότι ὑπῆρξεν ὁμοιόμορφος ἡ ἀντίληψις εἰς τοιαῦτα θέματα παντοῦ. Προκειμένου περὶ τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν, οὐδεμίαν ἐνήργησα ἀλλοίωσιν εἰς τὸν πίνακα. Ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ πλωτάρχου συνέβη ἀτύχημα, διότι ἀξιωματικὸς ἐκ τῶν διανοητικωτάτων τοῦ ναυτικοῦ ἐτάχθη χαμηλότερον. Εἶχον πλήρη τὴν συναίσθησιν τῆς ἀδικίας ταύτης, συμβάσης οὐχὶ ἐκ προθέσεως τοῦ Ναυάρχου, ἀλλ’ ἐκ πλάνης. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβάλω τὴν σειρὰν καὶ δὲν ἤσκησα τὸ δικαίωμα. Ἐπὶ τοσοῦτον ἠθέλησα νὰ διαφυλάξω τὸ κῦρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ναυάρχου, καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ ἀσκήσω δικαίωμα μεταβολῆς, διότι σὺν τῇ μετατάξει τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου εἶχε μετατάξει ὁ Ναύαρχος καὶ ἕνα τῶν ὑπασπιστῶν του. Καίτοι δὲ εἶχον τὸ συναίσθημα ὅτι ἐπλανήθη καὶ κατὰ τοῦτον ὁ Ναύαρχος, ἐν τούτοις ἐσκέφθην ὅτι, ἂν μετέβαλον τὴν τάξιν, δὲν θὰ εὕρισκον δικαιολογίαν ἀπέναντι ἐνασκήσεως ἐλέγχου. Μεταβάλλων τὴν σειρὰν ἠδυνάμην νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἐγνώριζον ἐγὼ κάλλιον τοῦ Ναυάρχου τὸν ὑπασπιστήν του; Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως ἠναγκάσθην νὰ ἀνεχθῶ τὸ συμβὰν ἀτύχημα εἰς δύο ἀξιωματικούς. Ἐπίσης συνέβη ἀτύχημα καὶ εἰς ἄλλον ἀξιωματικόν, τὸν ἐπιμηχανικὸν Καρπετόπουλον, ἀτύχημα ὀφειλόμενον εἰς ἐμέ, διότι, ἐνῷ ἦτο πρῶτος ἐν τῷ πίνακι τῆς προαγωγῆς, μοὶ ἐδόθησαν δυστυχῶς πληροφορίαι, ὧν ἡ ἐξακρίβωσις δὲν ἦτο δυνατὴ ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἀλλὰ κατόπιν ἐπῆλθε ῥαγδαία. Ὁ ἀξιωματικὸς παρηγκωνίσθη καὶ προήχθη ἄλλος. Μεθ’ ὅλα ταῦτα ἐκεῖ, ὅπου ἐγενόμην αἴτιος ἀτυχήματος, ἐγένετο ἐξακρίβωσις ὅτι ἐγενόμην τοιοῦτος καὶ ἔκαμα ἔκθεσιν ἀπερχόμενος τοῦ Ὑπουργείου πιστοποιῶν ὅτι συνέβη ἀδίκημα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ὅστις εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τύχης. Εἰς τὸ μόνον μου αὐτὸ λάθος ἔδωκα ὁ ἴδιος βάσιν ἵνα ἀναιρεθῇ. Αὐτὰ εἶναι τὰ φοβερὰ κακὰ τὰ ἐπελθόντα εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἐνασκήσεως τῆς ἐπιλογῆς παρὰ τοῦ κ. Ναυάρχου καὶ ἐμοῦ. Καὶ νομίζετε ὅτι διὰ τέσσαρας ἀξιωματικοὺς παραπονουμένους ἀδίκως διὰ τὸν παραγκωνισμὸν τῶν ὁποίων μὲ συνεχάρη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ διὰ δύο παραπονουμένους δικαίως ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νομοσχέδιον διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἄδικον; Δὲν θεωρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τοσοῦτον κατώτερον τῆς μεγάλης ἱκανότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει, ὥστε νὰ διαπλάσῃ νομοσχέδιον μὲ εἴκοσι πλοιάρχους, ἵνα δικαιώσῃ δύο παθόντας. Οὗτοι ἠδύναντο νὰ δικαιωθῶσι καὶ διὰ μιᾶς ἐκθέσεως ἢ δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ἀφορῶντος αὐτούς. Δὲν ἦτο ἀνάγκη τοιούτου νομοθετήματος διὰ τοιαῦτα πράγματα.

§254Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ὤφειλε νὰ τὸ κάμῃ.

§255Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὤφειλε διὰ νομοσχεδίου, οἷον ἀνέπτυξα. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω λέγων ὅτι ἡ ἐπιλογὴ ἡ ἀσκηθεῖσα εἰς ἓν σῶμα ὁλόκληρον τοῦ Ναυτικοῦ κατέληξεν εἰς αὐτὰ τὰ ἓξ κρούσματα. Καὶ νομίζετε ὅτι κακῶς ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ ἔχων τὴν τόλμην νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς καὶ νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως ἐφαρμόσῃ αὐτήν, ἀφοῦ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς της εἴχομεν ἕξ ἐν ὅλῳ παράπονα, ἐνῷ, ἂν εἴχομεν ἐφαρμόσει τὸ σύστημα τῆς ἀρχαιότητος θὰ ἐφθάνομεν ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς ἐκκαθάρισιν τῶν προαχθέντων κατ’ ἀρχαιότητα, ὡς ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Διότι μετὰ ἕνα πόλεμον αὐτὰ τὰ κακὰ ἔχει ἡ κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγή. Διότι πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐκθέσεων καὶ ἐνασκήσεως τοῦ ἐλέγχου τῆς διαγωγῆς ἑκάστου, προάγονται κατ’ ἀρχαιότητα καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ ἀποστρατευθῶσιν. Κύριοι, κατόπιν τούτων ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ διασάφησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ συμπράξῃ συμβουλευτικῶς μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ θὰ ἀποτελεσθῇ ἐκ τοῦ Ἀντιναυάρχου Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου. Ἡ τροποποίησις τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ γίνηται μετ’ αἰτιολογίας.

§256Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου, τοῦτο θὰ ἐπιληφθῇ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης.

§257Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε θὰ γίνῃ τροποποίησις. Ἀλλὰ ὑπάρχει καί τι ἕτερον, τὸ ὁποῖον χρήζει τροποποιήσεως. Προτιμῶ νὰ εἴπω τοῦτο ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει νὰ λεχθῇ καὶ γεννηθῶσιν ἴσως ἐκ τῆς συζητήσεως προστριβαὶ περὶ τὴν ἐφορμογὴν ὑφισταμένης συμβάσεως.

§258Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ ἀκούσωμεν.

§259Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν θίγω ζητήματα ἐσωτερικά. Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν προβιβασμῶν, εἶναι ἀνάγκη προσοχῆς ὅπως μὴ δημιουργηθῶσιν ἀκυρότητες. Θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ τεθῇ ῥητὴ διάταξις, ἂν δὲν ἔχει σκοπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, νὰ τεθῇ ῥητὴ διάταξις ἀπαλλάσσουσα τῆς φροντίδος ταύτης αὐτούς. Ἐν τῷ Διατάγματι περὶ ἐπιθεωρήσεως τοῦ στόλου, τὸ ὁποῖον ἔχει νομοθετικὴν ἰσχύν, διότι ἔχει ἐκδοθῆ κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ εἰς τοὺς εἰδικοὺς ἐπιθεωρητὰς νὰ μετέχωσι τοῦ συμβουλίου τῶν προβιβασμῶν καὶ ὑποβάλωσιν ἐκθέσεις. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία, ὅτι τοῦ Συμβουλίου τῶν προβιβασμῶν δὲν μετέχουσιν ὁ γενικὸς καὶ οἱ εἰδικοὶ ἐπιθεωρηταί, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φρονεῖ ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσι τοῦτο. Ἐπίσης θεωρῶ ὀρθὸν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἵνα, ἀντὶ τῆς ἀπολύτου ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδώσει τὴν ἀπόφασίν του ἐπὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν προβιβασμῶν ἠτιολογημένην. Ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν νόμον τὸν εἰδικὸν ὁ ὁποῖος ἦτο προσωρινός. Θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ τεθῇ καὶ τώρα, διότι ὅταν ἀποφασίζῃ ἓν εἰδικὸν γνωμοδοτικὸν συμβούλιον δὲν πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔλθῃ κατόπιν ἄνευ αἰτιολογίας καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν γνωμοδότησιν τούτων. Καὶ ἐπίσης θεωρῶ ὀρθὸν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἵνα ἐπιμεληθῇ ὁ ἴδιος προσωπικῶς καὶ καταστήσῃ τὸ Συμβούλιον ὑπεύθυνον ἀπέναντι τῆς δημοσίας συνειδήσεως καὶ τοῦ δημοσίου συμφέροντος διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς. Τὰ μέχρι τοῦδε πρῶτα βήματα τοῦ Συμβουλίου τῶν ναυάρχων, δὲν εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ μὲ ἐνθουσιάσωσι. Καὶ δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω εἰς τίποτε πρὸς ὅσα περὶ τούτων ἤκουσα λεγόμενα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν πταίουσιν ἴσως οἱ ἄνθρωποι. Δυστυχῶς χρειάζεται σκληρὰ ψυχή, πολὺ ἐσκληρημένη ἐκ τοῦ πειθαρχικοῦ δεσμοῦ μὲ ἀντίληψιν ἀνωτέραν τῆς μέχρι τοῦδε ἐν Ἑλλάδι ὑπαρξάσης, ἵνα χωρισθῇ ἡ συναδελφότης καὶ τὸ ἄτομον ἀπὸ τῆς ἀτέγκτου ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος. Ἀναμφισβητήτως συνετελέσθησαν προαγωγαί, γενόμεναι μάλιστα πρὸς πλήρωσιν θέσεων αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρχον κἄν, καὶ αἱ προαγωγαὶ αὗται οὐδεμίαν ἐπλήρωσαν ἀπολύτως ἀνάγκην ἐν τῷ ναυτικῷ. Εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ ὑποναύαρχοι ἠναγκάσθησαν νὰ φανῶσιν ἐπιεικεῖς, διότι ἐδόθη εἰς αὐτοὺς σκληρὰ ἐντολή. Αὐτοὶ γενόμενοι κατὰ τὸν πόλεμον πλοίαρχοι καὶ μετὰ τὸν πόλεμον ὑποναύαρχοι, ἐκλήθησαν νὰ κρίνωσι περὶ συμμαθητῶν των οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀκόμη ἀντιπλοίαρχοι. Καὶ ἐνίκησε δυστυχῶς ἡ ἀτομικὴ φιλία καὶ ἡ συναδελφότης τοῦ σχολικοῦ θρανίου ἀλλ’ ἡττήθη ἡ Πολιτεία. Τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ. Ἐπικαλοῦμαι δὲ εἰς τοῦτο τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις μετ’ οὐδενὸς ἐν τῷ ναυτικῷ συνδέεται ἀπὸ τοῦ σχολικοῦ θρανίου καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει καθῆκον νὰ συνδέηται μετὰ τῆς Πολιτείας μόνης ὡς ἀνώτατος αὐτῆς λειτουργός. Ἀλλά, Κύριοι, ἔχω νὰ ἀντείπω πρὸς δύο πράγματα, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἤδη κύρωσις διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως θὰ κυρωθῶσιν. Εἶναι ἀντικείμενον ἀνάγκης ἡ κύρωσις, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως δὲν ἐγένετο τοῦτο κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον καὶ τοῦτο λέγων ἐννοῶ τὰς προαγωγὰς τῶν ὑποναυάρχων. Τὰ γενόμενα περὶ τοὺς ὑποναυάρχους δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ δικαιολογηθῶσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ Μάρτιον τρέχοντος ἔτους καὶ ἐζήτησε τὴν ψήφισιν νόμου διὰ τοῦ ὁποίου παρείχετο αὐτῷ τὸ δικαίωμα τῆς δημιουργίας τριῶν ὑποναυάρχων καὶ τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου πλοιάρχων ἄνευ προσόντων. Εἶπεν δὲ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο ζητεῖ ἵνα συστήσῃ τὴν ἀνωτάτην ἱεραρχίαν τοῦ σώματος καὶ ἡ Βουλὴ ἀσυζητητεὶ παρέσχεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐγὼ δὲ μὴ θελήσας νὰ λάβω τὸν λόγον ὅπου δὲν εἶχον λόγον τινὰ ἵνα διαφωνήσω, συνεχάρην τὸν κ. Ὑπουργὸν ἔστω διὰ τὴν ἀποφασιστικότητα τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς σύστασιν τῆς ἀνωτάτης ἱεραρχίας. Ἀναμφισβητήτως τὸ μέτρον εἶχέ τι τὸ παρακεκινδυνευμένον καθ’ ὅτι, ὡς ὀρθῶς ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μετακληθείσης τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς εἴχομεν μεγίστην ἀνάγκην ἵνα, πρὶν ἢ δημιουργήσωμεν ἀνώτερα στελέχη, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καταρτησθῇ τὸ προσωπικὸν τῆς ἀνωτάτης ἱεραρχίας τῆς χώρας· ὁ δὲ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς εἶναι τοιοῦτος ὥστε θὰ ἠδύνατο οὕτως νὰ καταρτίσῃ τοὺς μέλλοντας ναυάρχους τῆς χώρας. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ὅτε ὁ ναύαρχος Κὰρρ ὡρίσθη ὅπως ἔλθῃ ἐν Ἑλλάδι δὲν ὡρίσθη ὡς κοινός τις ναύαρχος, ἀλλ’ ὡς τις ἐκλεκτὸς Ἄγγλος ὑποναύαρχος, ὁ ὁποῖος ἦτο προωρισμένος δι’ ἀνώτατα ἀξιώματα ἐν τῷ Ἀγγλικῷ ναυτικῷ. Αὐταὶ ἦσαν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Κυβέρνησις· ἀκριβῶς δὲ κί μετὰ τοῦ κ. Κὰρρ διεξαχθεῖσαι ὑπ’ ἐμοῦ συνεννοήσεις κατέληγον εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπε νὰ συστηθῇ καὶ τάξις ἐκπεδεύσεως ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ νὰ καθοδηγηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ ἀνώτερα ζητήματα τῆς ναυτικῆς στρατηγικῆς καὶ τακτικῆς καὶ τῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ὡς εἶχον τὰ πράγματα μέχρι τοῦδε οἱ ἀξιωματικοὶ ἡμῶν ἔλαβον τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς ὡς κυβερνῆται θωρηκτῶν τῶν ὁποίων ἡ ταχύτης δὲν ὑπερέβαινε τὰ δώδεκα μίλλια ἢ ὡς κυβερνῆται ἀντιτορπιλικῶν. Ἦτο λοιπὸν λίαν τολμηρὸν ἵνα ἀπὸ κυβερνητῶν τῶν «Ψαρρῶν» ἢ «Σπετσῶν» ἢ ἀπὸ τῆς ἀρχηγίας ὁμάδος ἀντιτορπιλικῶν γίνωσι ναύαρχοι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ περικλείω ἐν τῇ ψυχῇ μου, διότι συνέζησα ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος μετὰ τοῦ ναυτικοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἔμαθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐξάγεται δὲ τοῦτο ἐκ τῶν πορισμάτων τοῦ πολέμου, εἶναι ἀκριβῶς ὅτι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν ἔχομεν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι παρεσκευασμένοι ἐπιτελικῶς ἐξαίρεται καὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν βοηθοῦντες τὸν Στρατηλάτην κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ εἰς τὴν δόξαν, ἐνῷ ὅ τι ἐπιτελικὸν ὑλικὸν ὑπάρχει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν ὑπάρχει ἐξ ἰδιοφυίας καὶ οὐχὶ ἐκ μερίμνης καὶ κατευθύνσεως τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἡ ὀργάνωσις καὶ ἡ ἀνωτέρα μόρφωσις μόνον ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ναυάρχου Κὰρρ εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῶσι, διότι μόνον ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν πρωτίστης τάξεως Εὐρωπαϊκῶν Στόλων ἠδύναντο νὰ διδάξωσι τοὺς ἡμετέρους. Δυστυχῶς ὅ τι ἔχομεν ἀνώτερον ἐν Ἑλλάδι κατηρτίσθη διὰ τῶν αὐτῶν μεθόδων δι’ ὧν κατηρτίσθη καὶ τὸ κατώτερον προσωπικόν. Ὁ ὀφθαλμός, ὁ ὀξύτερον βλέπων τὰ πράγματα, δὲν εἶναι παρεσκευασμένος ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο ἐκαλεῖτο νὰ παρασκευάσῃ ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς. Καὶ ἦτο ὀρθὸν ἵνα οἱ πλοίαρχοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγένοντο ὑποναύαρχοι παραμένωσιν παρὰ τῷ ἀρχηγῷ τῆς ἀποστολῆς ὡς πλοίαρχοι ἵνα ἡ ἐκπαίδευσις αὐτῶν διὰ τὰ ἔργα τοῦ ὑποναυάρχου γίνῃ τελειοτέρα. Φρονῶ ὅτι ἡ ἐκλογή, ἣν ἤσκησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἦτο δυνατὸν οἱ μὴ θεωρούμενοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς ἐνδεδειγμένοι νὰ ἡγηθῶσι νὰ τεθῶσι, κατὰ μέρος, οἱ δὲ ἐνδεδειγμένοι ἵνα ἡγηθῶσι τοῦ ναυτικοῦ ἐν μέλλοντι, ὁρισθῶσι κυβερνῆται θωρηκτῶν καὶ μοίραρχοι ἅμα. Ἐπανειλημμένως δὲ ὑπῆρξαν ἄλλοτε πλοίαρχοι κυβερνῆται καὶ μοίραρχοι συγχρόνως καὶ τοιουτοτρόπως ἐξεπαιδεύοντο καὶ εἰς ἀμφότερα ὅτε ἐγενόμην Ὑπουργός. Ἐνθυμοῦμαι τὸ ἑξῆς λεχθέν μοι παρὰ τοῦ ναυάρχου Τῶφνελ. Μοὶ παρεστάθη ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ἵνα ὁ μοίραρχος τῆς θωρηκτῆς μοίρας ἀπαλλαγῇ τῆς κυβερνήσεως τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ μοὶ ἀπήντησε τότε ὁ ναύαρχος Τῶφνελ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπεδευθῶσιν οἱ πλοίαρχοι ὡς κυβερνῆται ἵνα εἶναι εἰς θέσιν κατόπιν νὰ διοικήσωσι τὴν μοῖραν καλῶς. Ἐνώπιον τῆς πείρας τοῦ ναυάρχου ὑπεχώρησα. Ἀλλὰ σήμερον ἔχομεν τρεῖς πλοιάρχους οἱ ὁποῖοι ἔγειναν ὑποναύαρχοι. Εἶναι ἀξιωματικοὶ πρωτίστης τάξεως, ἦσαν δὲ οἱ ἐνδεδειγμένοι ἵνα λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου. Αὐτὸς ὁ ναύαρχος Κουντουριώτης διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὑποδεικνύει αὐτοὺς ὡς εὐδοκιμήσαντας ἐν τῷ πολέμῳ, οὐδεμία δὲ ἀντίρρησις χωρεῖ ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὑπῆρξεν ἀρίστη. Ἐξ αὐτῶν ὅμως ὁ μὲν κ. Δούσμανης ὑπηρέτησεν ὡς κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ», οἱ δὲ κ. Παπαχρήστου καὶ Ἠπίτης δὲν ὑπηρέτησαν ὡς κυβερνῆται μεγάλων πλοίων νεωτέρου τύπου. Ὁ κ. Ἠπίτης εἶχεν ὑπηρετήσει ὡς κυβερνήτης ἀντιτορπιλικοῦ, κατὰ δὲ τὸν πόλεμον ἦτο μοίραρχος ἀντιτορπιλικοῦ, ὁ δὲ κ. Παπαχρήστου ἦτο μοίραρχος τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἡ ὑπηρεσία ὅλων ὑπῆρξεν εὐδόκιμος· εἶχον ὅλα τὰ προσόντα νὰ προαχθῶσιν. Ἀλλ’ ὁ ὑποναύαρχος δὲν εἶναι πάντοτε ἀρχηγὸς τορπιλικῆς μοίρας· θὰ εἶναι ἀρχηγὸς θωρηκτῆς μοίρας, μοίρας ντρένωτ. Πῶς θὰ δυνηθῇ ὅμως νὰ διοικήσῃ τὴν θωρηκτὴν μοῖραν, ἀφοῦ δὲν ἐκυβέρνησε θωρηκτά; Εἰς τὸ μέτρον τῆς προαγωγῆς ταύτης ὑπάρχει ἕν πλεονέκτημα, ὅτι ἐγκατεστάθη ἡ ἀνωτάτη ἱεραρχία ἐν τῷ σώματι, ἀλλ’ ὑπάρχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι οἱ προαχθέντες δὲν εἶχον παρασκευασθῆ διὰ τὸν ἀνώτερον αὐτὸν βαθμόν. Καὶ μεταξὺ τῶν πλεονεκτημάτων καὶ μειονεκτημάτων ὑπῆρχε τὸ μέσον νὰ διορισθῶσιν ἐκ περιτροπῆς κυβερνῆται καὶ μοίραρχοι ἅμα εἰς τὰ νέα θωρηκτά, ἵνα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην παρασκευασθῶσι διὰ τὴν διοίκησιν τῶν ντρέτνωτ, διότι τρέχομεν ἤδη τὸν κίνδυνον νὰ φθάσωμεν ἀπὸ τῆς διοικήσεως τοῦ «Ἀβέρωφ», τὸ ὁποῖον ἤδη πλέον εἶναι καταδρομικὸν πεπαλαιωμένου τύπου, ἢ ἀπὸ τῆς διοικήσεως τῶν ἀντιτορπιλικῶν εἰς τὴν διοίκησιν μοίρας ντρέτνωτ, ἄνευ προπαρασκευῆς πρὸς τοῦτο. Καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἔστελλον τοὺς πλοιάρχους νὰ ἐπιστατήσωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ντρένωτ, ὡς φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ τοὺς ἀντιπλοιάρχους ὑπάρχους, διότι αὐτοὶ εἶναι προωρισμένοι νὰ ἔχωσι τὴν ἐπιστασίαν τῶν πλοίων. Καὶ ταῦτα μὲν ἐγένοντο μὲ τοὺς ὑποναυάρχους, ὅπως ἐγένοντο. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο κακῶς, κάκιστα εἶναι, ὅτι ὑπερεπηδήθη ἡ νομοθετικὴ ἐντολὴ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας. Ἐδόθη ἐντολὴ διὰ τρεῖς ὑποναυάρχους καὶ ἐξεπήδησαν ἕξ. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπεβάλλετο καὶ ἐζητεῖτο ἡ ἄδεια διὰ τρεῖς ὑποναυάρχους, ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητηθῶσιν ἕξ; Πῶς ἐντὸς δύο μηνῶν οἱ τρεῖς ἐδιπλασιάσθησαν; Ἐδῶ ἔχομεν τὸ θαῦμα τοῦ γάμου τῆς Γαλιλαίας.

§260ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κρασὶ ἦτο εἰς τὸν γάμον.

§261Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδιπλασιάσθησαν οἱ ναύαρχοι. Τόσον ῥαγδαῖαι ἐπῆλθον αἱ ἀνάγκαι τοῦ ναυτικοῦ; Δὲν ἐνδεικνύουσιν αἱ πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅτι ὑπῆρχον ἀνάγκαι, διότι, ἐνῷ ἐγένοντο ἕξ ὑποναύαρχοι, γνωρίζομεν ὅτι εἰς τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, διὰ τὴν ὁποίαν ἦτο ἀνέκαθεν ὡρισμένος ὑποναύαρχος, δὲν ἐκρίθη τις τῶν ὑποναυάρχων κατάλληλος νὰ τοποθετηθῇ, ἀλλὰ διατελεῖ ὁ Ναύσταθμος ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν πλοιάρχου. Ἀφ’ ἑτέρου ἐπλάσθη ἡ θέσις ὑποναυάρχου διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Προγυμναστηρίου, καὶ ἐνῷ ὁ διοικητὴς εἶχε πάντοτε βαθμὸν πλοιάρχου, εἴδομεν Β. Διάταγμα προσθέτον εἰς τοῦτο καὶ μίαν θέσιν ὑποναυάρχου ὑπὲρ τὸν διοικητήν. Ἔχομεν λοιπὸν ἕξ ὑποναυάρχους. Οἱ δύο πρῶτοι εἶναι διαθέσιμοι, ἄλλος εἶναι ἐπίτιμος διοικητὴς τοῦ Προγυμναστηρίου, οἱ δ’ ἄλλοι τρεῖς παραθερίζουσι μεταξὺ Ὑπουργείου Ναυτικῶν καὶ πλοίων, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ ἐπιτελείου εἶναι συγχρόνως μοίραρχος τῆς θωρηκτῆς μοίρας, ὁ δὲ ἀρχιεπιστολεὺς τοῦ στόλου εἶναι καὶ διευθυντὴς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ταῦτα πάντα εἶναι ἀνώμαλα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνωμαλώτερον, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ταύτην τὴν στιγμὴν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐλέγχου, εἶναι τοῦτο· δεδομένου ὅτι τρεῖς εἶναι οἱ ὑποναύαρχοι, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπλάσθησαν ἕτεραι τρεῖς εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο εἶναι ἀδυναμία τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ λυποῦμαι ὅτι τὴν ἀδυναμίαν ταύτην δὲν ἐπέδειξεν ἓν ἄτομον, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁλόκληρον. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εὑρεθὲν ἐν ἀδυναμίᾳ πῶς νὰ ἐλέγξῃ τὰ προσόντα τῶν ὑποψηφίων προήγαγε τρεῖς, τοὺς ὁποίους ὑπεδείκνυεν ὁ Ὑπουργός, προήγαγε δὲ καὶ ἄλλους τρεῖς, τοὺς ὁποίους δὲν ἠδύνατο ν’ ἀφήσῃ. Καὶ ἔχομεν κατόπιν καὶ τὸ ἄλλο ἄτοπον, τῆς θέσεως εἰς διαθεσιμότητα δύο ὑποναυάρχων ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων, ἐνῷ ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι τίθενται εἰς διαθεσιμότητα οἱ νεώτεροι. Ἀλλ’ ἐκρίθη ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα οἱ ἀρχαιότεροι, διότι δὲν ἐθεωρήθησαν οἱ εὐδοκιμώτεροι; Διατί τότε προήχθησαν; Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐλέγξω τὸ ἄτοπον, διότι, ὅταν πρόκειται νὰ προαγάγητε ἕνα κλητῆρα καὶ νὰ τὸν διώξητε, ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ βαθμοῦ δὲν προσβάλλεται, ἀλλὰ τὸν βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου δὲν δύνασθε νὰ προπηλακίσητε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὁ τοιοῦτος δὲ προβιβασμὸς εἶναι προπηλακισμὸς οὐχὶ εἰς τὸ ἄτομον, εἶναι προπηλακισμὸς εἰς τὸ ἀξίωμα. Τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑποναυάρχου δὲν δίδεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ὅτε κατὰ τὸ 1897 εὑρέθη ὁ Σμολένσκης διοικητὴς σώματος ἀκυβερνήτου καὶ ηὐτύχησε νὰ διακριθῇ μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων, ἐγένετο ὑποστράτηγος καὶ ὑπερεπήδησε 45 ἀρχαιοτέρους του καὶ οὐδεὶς ἐδυσφόρησε, διότι τὴν προαγωγὴν ἐκείνην ἀπῄτησεν ἡ κοινὴ συνείδησις. Ἦτο ἀνάγκη τῆς Πολιτείας. Διὰ τίνα λόγον ἠδύναντο ἤδη νὰ δυσφορήσωσιν οἱ παραλειπόμενοι ἐπὶ τῇ προαγωγῇ τῶν δικαιουμένων νὰ προαχθῶσιν, ὥστε ν’ ἀναγκασθῇ ἡ Πολιτεία νὰ προαγάγῃ πάντας καὶ συγχρόνως νὰ στιγματίσῃ δι’ ἑνὸς Διατάγματος διαθεσιμότητος ἐκείνους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπεθύμει εὐσυνειδήτως νὰ προαγάγῃ; Ἀναμφιβόλως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶχέ τι χειρότερον νὰ πράξῃ κατὰ τῆς ἱεραρχίας. Τὸ πραχθὲν ἦτο κάκιστον. Καὶ ἐγένετο καί τι ἄλλο. Ἡ σύμβασις τῆς ναυτικῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ὁρίζει τὴν βαθμολογίαν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ δίδει τὴν ἀντιστοιχίαν τῶν βαθμῶν. Ὁρίζει ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν τίθενται εἰς τὸ δεξιὸν τῶν ὁμοιοβάθμων των Ἑλλήνων. Ἀλλ’ ἔρχεσθε σεῖς καὶ τοῖς δίδετε βαθμὸν ἀνώτερον ἐν τῷ Ἑλληνικῷ ναυτικῷ τοῦ ἀπὸ τῆς συμβάσεως προβλεπομένου· προβιβάζετε τούτους ὡσεὶ ἦσαν Ἕλληνες ἀξιωματικοί. Εἶναι δυνατὸν νὰ προάγωνται ξένοι ἀξιωματικοὶ ἐν Ἑλλάδι, διότι ἐτέθη ἐκ φιλοφρονήματος ἐν τῇ συμβάσει ὅτι λαμβάνουσι διορισμὸν Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ χάριν τῆς ἐπιβολῆς των καὶ ὅπως φέρωσι τὴν στολήν; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβιβάσητε τοὺς δύο καὶ οἱ ἄλλοι ἕξ νὰ μείνωσιν ἀπροβίβαστοι, οἱ ὁποῖοι μάλιστα συμπίπτει νὰ εἶναι καὶ ἀρχαιότεροι τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι προεβιβάσθησαν; Συνέβη νὰ προαχθῇ ὁ νεώτερος Ἄγγλος κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος καὶ ὑπερεπήδησε τοὺς ἄλλους τοὺς ἀρχαιοτέρους του. Συνέβη δὲ ν’ ἀπέλθῃ εἷς ἐξ αὐτῶν, ὅστις ἐνταῦθα προήχθη εἰς ὑποναύαρχον, καὶ νὰ μεταβῇ εἰς Ἀγγλίαν, ὅπου τὸν ἐτοποθέτησαν ὡς ἀντιπλοίαρχον ὕπαρχον εἰς τὸ «Ῥίον Ἰανέϊρον». Τί ἐγένοντο λοιπὸν αἱ ἑλληνικαὶ ἐπωμίδες τοῦ ὑποναυάρχου; Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα θίγουσι τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν καὶ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἡ σύμβασις προέβλεψεν ὀρθῶς ὅτι οἱ ἐκπαιδευταὶ θὰ λάβωσιν ἕνα βαθμὸν παραπάνω καὶ θὰ τεθῶσι καὶ εἰς τὸ δεξιὸν διὰ νὰ τηρῆται ἡ ἱεραρχία, ἀλλὰ δὲν προέβλεψε καμμία σύμβασις οὔτε κανεὶς νόμος ὁρίζει ὅτι προάγονται καὶ λαμβάνουσι βαθμοὺς ὡς Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ χωρὶς κἂν νὰ γνωρίζωμεν ποία εἶναι ἡ γνώμη περὶ αὐτῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι εἶναι δυνατόν τις ἐξ αὐτῶν νὰ κριθῇ ἐκεῖ ὡς μὴ προακτέος καὶ ἐδῶ ἡμεῖς νὰ τὸν κάμωμεν ὑποναύαρχον.

§262ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἰσχύει διὰ τὸν ἕνα βαθμόν.

§263Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι συμβατικὸν τοῦτο· ὑπῆρξε φιλοφρόνημα.

§264Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω κατόπιν διατί ἐγένετο.

§265Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἠξεύρω πολὺ καλά· δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μοὶ τὸ ἐξηγήσητε· εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐξηγήσητε. Ἐπειδὴ ὁ πλοίαρχος Ἠπίτης, διοικητὴς τῆς ἐλαφρᾶς μοίρας, προεβιβάσθη εἰς ὑποναύαρχον, ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ προβιβασθῇ καὶ ὁ ἐκπαιδευτὴς τῆς μοίρας αὐτῆς. Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐπιτελείου ἐγένετο ὑποναύαρχος, ἐκρίθη ὅτι ἔπρεπε νὰ προβιβασθῇ καὶ ὁ ἀρχιεπιστολεὺς τοῦ ναυάρχου Κάρρ. Ἀλλ’ αὐτὰ δὲν εἶναι ἀρκετὰ ὥστε ἡ Πολιτεία νὰ φθάσῃ νὰ δίδῃ ἀθρόους βαθμοὺς εἰς ξένους, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι προεβίβασε τοὺς ἰδικούς της. Εἰς τὴν ξηρὰν δὲν ἠξίωσαν οἱ Γάλλοι ἀξιωματικοί, οὔτε, ἂν ἠξίουν, θὰ ἐγίνετο, νὰ πάρουν βαθμοὺς στρατηγοῦ, διότι ἐγένοντο Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ στρατηγοί. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο συνέβη, σχετιζόμενον πρὸς τὴν προαγωγὴν τῶν ναυάρχων. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς ὅσα ἤκουσα ἀναπτυσσόμενα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς σειρᾶς, Κύριοι, οὐδένα ὑποτιμῶ καὶ οὐδένα ὑπερτιμῶ. Οἱ τρεῖς ὑποναύαρχοι, τῶν ὁποίων ἠλλοιώθη ἡ σειρά, εἶναι πρωτίστης γραμμῆς, ἀκριβῶς δὲ ἡ κρίσις γίνεται, διότι εἶναι πρωτίστης γραμμῆς καὶ καλοῦνται ὡς ἐτοποθετήθησαν νὰ διοικήσωσι τὸ ναυτικόν. Μετεβάλετε ὅμως τὴν σειράν, καὶ ἐνῷ ἦτο πρῶτος πλοίαρχος ὁ Δούσμανης ἐφέρετε αὐτὸν τρίτον· τῷ ἐδώκατε δηλαδὴ τὴν ἀρχαιότητα, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὡς ἀντιπλοίαρχος. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνων προσόντων προήχθη κατὰ τὸν πόλεμον; Ὡς ἐν μάχῃ λαμπρῶς ἀνδραγαθήσας. Καὶ ὅτε ὁ ναύαρχος Κουντουριώτης, ὅστις προήχθη διὰ τὴν ἐν πολέμῳ ὑπηρεσίαν, ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ χαρακτηρίσῃ τὸν κυβερνήτην τῆς ναυαρχίδος του ὡς ἀνδραγαθήσαντα, τίς ἄλλος ἦτο ἁρμοδιώτερος νὰ τὸν κρίνῃ; Δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ ἔλεγχος τοῦ δικαίου ἢ μὴ τῆς κρίσεως τοῦ ναυάρχου. Οὕτως ἔκρινε καὶ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ἐτέθη εἰς τὸ δεξιὸν προαχθεὶς ὁ ἀντιπλοίαρχος Δούσμανης. Ἀφοῦ ὁ ναύαρχος ἐπιστοποίησεν ἓν γεγονός, ἐπέβαλλεν ὁ νόμος, ἵνα ἡ τοποθέτησις γίνῃ εἰς τὸ δεξιόν. Ἡ τοποθέτησις δὲ αὕτη δὲν ἦτο ἀπόρροια ἐκτιμήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ Α ἢ τοῦ Β, ἀλλ’ ἦτο ἀπόρροια ἀνδραγαθίας κατὰ τὸν πόλεμον πιστοποιηθείσης ἁρμοδίως. Μετὰ τὸν πόλεμον, χωρὶς νὰ προκύψῃ καμμία ἄλλη ὑπηρεσία, ἐνῷ ὁ πλοίαρχος Παπαχρίστου εὑρίσκετο ἐν Στεττίνῳ ἐποπτεύων τὴν κατασκευὴν τοῦ θωρηκτοῦ, ὁ πλοίαρχος Ἠπίτης εἰς τὴν ἐλαφρὰν μοῖραν καὶ ὁ πλοίαρχος Δούσμανης κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ διοικητὴς τῆς θωρηκτῆς Μοίρας, τὸν προβιβάζετε καὶ τὸν θέτετε τρίτον εἰς τὴν ἀρχαιότητα.

§266Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς.

§267Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς ἀσκεῖται κακῶς ἐδῶ.

§268Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§269Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τίνι βάσει ἐπράξατε τοῦτο; Θὰ μοὶ εἴπητε· διὰ νὰ ἐπαναφέρητε τὴν ἀρχικὴν ἀρχαιότητα. Ἀλλὰ σεῖς, ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰσηγούμενος τὴν βάσιν τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, ἔρχεσθε νὰ ἐπαναφέρητε τὴν βάσιν τῆς ἀρχαιότητος καὶ νὰ καταλήξητε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἀνδραγαθία τιμᾶται ἐν Ἑλλάδι ὡς φύλλον φθινοπώρου! Τριῶν μηνῶν τιμὴ εἶναι ἀρκετὴ εἰς τὴν ἀνδραγαθίαν· παρελθόντων τῶν τριῶν μηνῶν πίπτει ἡ σειρὰ τοῦ ἀνδραγαθήσαντος καὶ ἔρχεται ἡ σειρὰ τῶν ἄλλων. Κύριοι, λέγω τοῦτο, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἐπίκειται καὶ ἄλλο γεγονός, γεγονὸς τὸ ὁποῖον θ’ ἀπηχήσῃ ἀκόμη περισσότερον εἰς τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν. Διότι ὑπῆρξεν ἡ βεβαίωσις τῆς ἐν μάχῃ ἀνδραγαθίας τοῦ ὑποναυάρχου Δούσμανη, ἀλλ’ ὑπῆρξε καὶ ἡ βεβαίωσις τοῦ ἄθλου, τὸν ὁποῖον ἐξετέλεσεν ὁ ὑποπλοίαρχος, νῦν πλωτάρχης Βότσης. Προήχθη εἰς πλωτάρχην καὶ ἐτέθη εἰς τὸ δεξιόν. Ἄν ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ χάριν τῆς ὁμοιομορφίας τοῦ μέτρου, κινδυνεύει νὰ τεθῇ οὗτος εἰς τὸ ἀριστερόν, ἤτοι ἡ ἀνδραγαθία κινδυνεύει νὰ μείνῃ ἐφ’ ὅσον ἀπήχει ἡ ἐντύπωσις τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἄθλου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδημοσίευσεν ὁ ἀνταποκριτὴς τῶν «Τάϊμς» τὰς ἐντυπώσεις του περὶ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ μεγάλου κατορθώματος τοῦ Βότση. Ἐπ’ αὐτοῦ συνιστῶ προσοχὴν ἰδιαιτέραν, διότι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει οὔτε πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ τινὰ τὸ παράπονον τοῦ Α ἢ τοῦ Β ἀτόμου. Γιγνώσκομεν ὅλοι ὅτι πάντες εἶπον τότε ὅτι ὀρθῶς ἐγένετο ἡ προαγωγὴ τοῦ Βότση καὶ τοῦ Δούσμανη. Ὅτε ὅμως κατεσιγάσθησαν αἱ ἐντυπώσεις τοῦ πολέμου, τότε ἤρχισαν παριστάνοντες οἱ ἀντιθέτως ἐνδιαφερόμενοι ὅτι κακῶς ἐγένοντο αἱ προαγωγαί, λησμονοῦντες ὅτι, ἂν ἔχασαν ἕνα ἀριθμὸν ἐκ τῆς προαγωγῆς τοῦ Βότση, ἐκέρδησαν ἓξ ἕως ἑπτὰ ἀριθμοὺς ἐκ τῶν κηρυχθέντων στασίμων καὶ τῶν παραλειφθέντων. Καὶ ἤρχισαν τὰ παράπονα συρόμενα ἀνὰ τοὺς διαδρόμους τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀνὰ τὰς συναθροίσεις ἀξιωματικῶν καὶ πολιτῶν. Τοιαῦτα παράπονα εἶναι περιφρονητέα, διότι εἴχομεν ἀνάγκην ν’ ἀναδείξωμεν ἥρωας, καὶ θὰ ἦτο τελείως ἀνόητον, ἂν ἐκείνους τοὺς ὁποίους εὕρομεν καὶ τῶν ὁποίων αἱ πράξεις ἐπιστοποιήθησαν θελήσωμεν ἡμεῖς διὰ πράξεως κυβερνητικῆς νὰ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου.

§270Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ κυβερνῆται τῶν σκαφῶν, οἱ ὁποῖοι διέβησαν τὰ στενὰ τῆς Πρεβέζης, πῶς ἠμείφθησαν;

§271Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἦτο πόλεμος κεκηρυγμένος· ὁ νόμος ὁρίζει «ὁ ἐν μάχῃ λαμπρῶς διαπρέψας». Πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ἀφοῦ δὲν εἶχε κηρυχθῆ ὁ πόλεμος; Ὁ νόμος περὶ προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τοῦ 1861, ὁ ἐπὶ Ὄθωνος γενόμενος, ἐκ τοῦ ὁποίου παρελήφθη καὶ ὁ τοῦ ναυτικοῦ, εἶναι νόμος ὁ ὁποῖος ὥρισεν ἔκτοτε τὴν ἄνευ προσόντος προαγωγὴν ἐν καιρῷ πολέμου, καὶ ὅ,τι ἐγὼ εἰσήγαγον εἰς τὸν νόμον περὶ προβιβασμῶν αἰτίᾳ πολέμου εἶναι ἐπανάληψις τοῦ νόμου τοῦ 1861. Διατί ἐθέσπισαν τοῦτο; Πρὸς κάλυψιν κενῶν, ἂν ἀθρόα κενὰ παρουσιάζοντο ἐν πολέμῳ, καὶ πρὸς ἀμοιβὴν τῶν ἀνδραγαθησάντων. Καὶ διὰ τοῦτο ὡρίζετο ὅτι ὁ ἀνδραγαθήσας δύναται νὰ προαχθῇ ἄνευ προσόντος. Ἀλλ’ ὁ νόμος προβλέπει καὶ τὴν ἄμεσον προαγωγήν. Ἐν τούτοις δὲν ἐφηρμόσθη τοῦτο ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς, διότι ἤθελον γεννηθῆ παράπονα, διότι ἦσαν πολλοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ διέλθωσιν ὑπὸ τὴν χοάνην ὅλα τὰ δίκαια καὶ ὅλα τὰ παράπονα καὶ κατόπιν νὰ λάβῃ ἕκαστος τὴν ἀμοιβήν του. Τότε, ὅτε ἐγένετο τὸ ἀνδραγάθημα τοῦ Βότση, ἐζήτησα οὐχὶ τὴν προαγωγὴν ἀλλὰ τὴν ἄμεσον παρασημοφορίαν του. Δὲν ἐζήτησα τὴν προαγωγήν, διότι ἦτο μία καὶ μόνη θέσις πλωτάρχου κενὴ καὶ ἂν συνεπλήρουν αὐτὴν διὰ τοῦ Βότση ὅλοι οἱ ἄλλοι δὲν θὰ εὕρισκον θέσιν πρὸς προαγωγήν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἄλλο· ἐσκέφθην ὅτι εἶναι πιθανὸν ἄλλοι ἀρχαιότεροι τοῦ Βότση νὰ εὕρωσιν εὐκαιρίας νὰ ἀθλήσωσι καὶ οὗτοι. Καὶ διατί τότε διὰ μιᾶς ἐσπευσμένης προαγωγῆς νὰ καταλάβῃ ὁ Βότσης τὴν θέσιν ἄλλων ἀρχαιοτέρων, οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν ἐν τῷ πολέμῳ ν’ ἀνδραγαθήσωσιν ἐπίσης; Διότι τὸ ἀνδραγάθημα δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς περιστάσεις. Δὲν εἰσηγήθην λοιπόν, ἀπὸ τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων ὁρμώμενος, προαγωγὴν ἀλλὰ παρασημοφορίαν. Ἀλλὰ τότε ἐπεκράτησε παρὰ τῷ δικαιουμένῳ ἵνα τὰς παρασημοφορίας ἐγκρίνῃ ὅτι ἔδει γενικώτερον ἐν τέλει νὰ γίνωσιν ἀμοιβαί. Ὅτε ἐπῆλθεν ὁ κατάλληλος χρόνος, ἡ ἀμοιβὴ ἐδόθη, πιστοποιηθείσης τῆς πράξεως. Τώρα ἡ μετάθεσις τοῦ πλωτάρχου Βότση εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν συμπροβιβασθέντων θέλει θίξει οὐ μόνον τὴν πειθαρχίαν, οὐ μόνον τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν ὁρμὴν αὐτῶν εἰς ἀνδραγαθήματα, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον αἴσθημα, τὸ ὁποῖον θέλει θιχθῆ ἐκ τούτου, ἐκ τοῦ ὅτι δηλαδὴ πράξεις τοιαῦται ἀμείβονται ἐν Ἑλλάδι διὰ τρεῖς μῆνας καὶ μόνον, καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας αἴρονται. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρξαν οἱ εἰπόντες «καὶ τί ἔπραξεν ὁ Βότσης; Ἐτορπίλισεν ἓν πλοῖον τὸ ὁποῖον ἦτο ἀφωπλισμένον». Καὶ μήπως ἐγνώριζεν ὅτι ἦτο ἀφωπλισμένον; Αἱ ὁδηγίαι τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς αὐτὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον ἦσαν ὅτι δὲν ἦτο ἀφωπλισμένον.

§272Λ. ΝΑΚΟΣ. Θέλει συζήτησιν τὸ πρᾶγμα αὐτό, κύριε Βουλευτά; Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὸ ἀνδραγάθημα αὐτό. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς αἰθούσης).

§273Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ καταλήξω εἰς τοῦτο, ὅτι διῆλθε διὰ μέσου τοῦ φρουρίου Καραμπουρνοῦ ἐπιβαίνων ἑνὸς πλοιαρίου, τὸ ὁποῖον ἦτο κέλυφος, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο οὐδὲ κἂν ἀσφαλὲς διὰ πλοῦν, ἦτο πλοιάριον ἡλικίας εἴκοσι πέντε ἐτῶν καὶ δέκα τεσσάρων μιλίων ταχύτητος, τρέχον τὸν κίνδυνον νὰ ἴδῃ τὰς μηχανὰς αὐτοῦ καταστρεφομένας ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην, καὶ δυνάμενον ἐν τοιαύτῃ περιστάσει καὶ ὑπὸ ἱστιοφόρου νὰ συλληφθῇ, διῆλθε, λέγω, διὰ τοῦ φρουρίου Καραμπουρνοῦ, εἰσῆλθεν εἰς τὸν λιμένα Θεσσαλονίκης, ἐτορπίλισε τρὶς τὸ Τουρκικὸν πλοῖον καὶ ἐξελθὼν τοῦ λιμένος, ὅτε ἔφθασε πρὸ τοῦ φρουρίου τοῦ Καραμπουρνοῦ, εἶχε τὴν ψυχραιμίαν νὰ ῥίψῃ καὶ κατὰ τοῦ φρουρίου τούτου μίαν βολήν, διὰ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς Τούρκους νὰ ἐννοήσωσι τί ἔπαθον. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀπήχησεν οὐ μόνον διὰ μέσου τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ πρῶτον γεγονὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ. Αἱ νῖκαι τῆς πρώτης καὶ δευτέρας ναυμαχίας εἶναι δύο γεγονότα μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἐτίμησαν καὶ ἐδόξασαν τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, ἀλλὰ τὸ ἀνδραγάθημα τοῦ Βότση εἶναι τὸ πρῶτον γεγονὸς τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ κατὰ τὸν πόλεμον, τὸ ὁποῖον ἐπέσυρε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου ἐπὶ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν. Τὸ δὲ γεγονὸς τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ διὰ μιᾶς τοιαύτης πράξεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι τοῦτο θὰ εἶναι ἀδίκημα καὶ κατὰ τῆς Πολιτείας καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ Ναυτικοῦ. Κύριοι, σᾶς ζητῶ συγγνώμην διότι σᾶς ἐκούρασα ἐπὶ τρίωρον ἤδη. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναπτύξω τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας καὶ νομίζω ὅτι ἀνεπτύχθησαν λίαν ἐκτεταμένως. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἦτο προσῆκον, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου τοιαύτης σοβαρότητος, νὰ γίνωσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται παρὰ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος νὰ διευθύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ν’ ἀποκομίσῃ μίαν πεῖραν ἐξαιρετικῶν γεγονότων, ἥτις ἔπρεπε νὰ συγκομισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ πάσης μετριοφροσύνης περὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς.

§274Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τρεῖς ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων ἔλαβον τὸν λόγον. Ἐκ τούτων ὁ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτὴς πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἐποιήσατο τὴν ἀντικειμενικωτέραν ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος. Ἔθιξε πλεῖστα ζητήματα τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ, ἀμέσως καὶ ἐμμέσως σχετιζόμενα πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ ἔθιξε ταῦτα μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀρτιότητος. Οἱ ἕτεροι τῶν κ. Βουλευτῶν, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ ὁ ἐκ Λακωνίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἠγόρευσαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην συζητεῖται πρὸ τῆς Βουλῆς, μεθ’ ὅσης θὰ προσῆκεν εἰς αὐτοὺς ἀντικειμενικότητος. Συζητεῖται τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ· ὤφειλον ἑπομένως οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι κ. Βουλευταὶ συζητοῦντες νὰ καθορίσωσι τίνες ἦσαν οἱ ἀριθμοὶ μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τίνες σήμερον ζητοῦνται νὰ καθορισθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ποία δὲ αὔξησις ζητεῖται. Ἀφοῦ ἤθελον καθορίσει τοῦτο, τότε νὰ ἔλθωσι νὰ συζητήσωσι λεπτομερῶς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὤφειλον ἐπὶ πλέον, ὡς εἶχον καθῆκον, ἀφοῦ ἄλλως τε ἐζήτησαν καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, νὰ κάμωσι μνείαν καὶ τῶν ἐκθέσεων τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ὡς καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Στόλου.

§275Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἴχομεν τὸ πρόγραμμα· ἑπομένως οἱ πίνακες δὲν εἶχόν τινα σημασίαν.

§276Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἀλλ’ ὁ μὲν εἷς τῶν κ. Βουλευτῶν, ὁ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ἀνῆλθε καὶ διὰ τῆς λεγομένης deduction—δὲν γνωρίζω πῶς ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μεταφράσω τὴν λέξιν Ἑλληνιστὶ—ἐξ ἑνὸς ὑποτιθεμένου σφάλματος, ἢ μᾶλλον ἐκ μιᾶς ὑποτιθεμένης τάσεώς μου πρὸς ἀνόρθωσιν γεγονότος τινὸς κατέληξεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλ’ ὅτι μόνον ὑπεβλήθη ἐκ λόγων σκοπιμότητος, ἵνα ἐπανορθωθῶσιν ἀδικήματα προσγενόμενα εἴς τινας τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐνόησα τί εἶπεν· ἂν νομίζει ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἐπαρκεῖς ἢ περιττεύουσιν. Αὕτη ἦτο ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν μοὶ κατέλιπεν ὁ κ. Βουλευτής, διότι, ἐνῷ ἔλεγεν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀνωτέρων εἶναι πολλοὶ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ ὅτι τρέχουσιν εἰς τοὺς δρόμους οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ἀφ’ ἑτέρου ἐκηρύσσετο ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς ὅλων τῶν κατωτέρων εἰς ἀνωτέρους.

§277Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχετε τάσιν νὰ διαστρέφητε τὰ λεγόμενα. Ὅσα εἶπον εἶναι τελείως ἀντίθετα πρὸς ὅσα νῦν λέγετε. Νομίζω ὅτι τὴν διαστροφὴν ἔχετε πάντοτε ὡς ἓν τῶν ἐπιχειρημάτων σας, καὶ διὰ τοῦτο θ’ ἀναγκασθῶ νὰ ζητήσω τὰ Πρακτικά, διὰ νὰ ἴδητε τί ἀκριβῶς ἐγὼ εἶπον.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰς διακοπάς, κύριε Βουλευτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§279Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πῶς ν’ ἀφήσω τὰς διακοπάς, κύριε Πρόεδρε; Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν διαστροφὴν ταύτην τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ;

§280Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ ἔπειτα.

§281Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ, ἀλλὰ διαμαρτύρομαι ὅτι διαστρέφετε τοὺς λόγους μου.

§282Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἤκουσε τὰ ἐπιχειρήματα ὑμῶν, θ’ ἀκούσῃ καὶ τὰ ἐμὰ καὶ θὰ κρίνῃ τίνα εἶναι τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ δίκαια. Εἶχον τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν διηυκρινίσατε τί ἀκριβῶς ἐννοεῖτε. Ἦσαν πολλοὶ οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ νὰ δώσητε μίαν ἀπάντησιν.

§283Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητοι, καὶ ἐπανέλαβον πλειστάκις ὅτι, διὰ νὰ ἐξοικονομήσητε αὐτούς, τοὺς ἐτοποθετήσατε εἰς θέσεις ξηρᾶς, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ εὕρητε διὰ τοσούτους θέσεις θαλάσσης. Εἶπον δέ, προκειμένου περὶ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ὅτι ὡς λόγος ἀνάγκης πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἡ προαγωγὴ τῶν ὑποπλοιάρχων ἢ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, αἱ ὁποῖοι δὲν προεβιβάσθησαν ἅπαξ. Ὥστε οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς τῶν μὴ προβιβασθέντων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν ὁποῖον εὑρίσκω ὑπερβολικὸν καταπληκτικῶς.

§284Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐξακολουθῶ νὰ μὴ δύναμαι νὰ συνδυάσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν οἱ κατώτεροι εἰς τοὺς ἀνωτέρους, χωρὶς ν’ αὐξηθῶσιν οἱ ἀνώτεροι.

§285Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶπον περὶ τούτου, καὶ λυποῦμαι ὅτι δὲν ἐδώκατε προσοχήν. Εἶπον νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι καθήκοντα κατωτέρων.

§286Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἀλλὰ προτοῦ ἔλθω, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀριθμῶν, διὰ ν’ ἀποδείξω ὄχι πλέον ἐκ τῆς γνώμης ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται — καὶ δικαίως — ὅτι δὲν εἴμεθα εἰδικώτατοι εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων τούτων, ἀλλ’ ἐκ τῆς γνώμης τῆς ἐγκύρου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Βρεττανικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Στόλου, ὅτι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦνται παρὰ τοῦ Ἐπιτελείου, εἶναι πολὺ ἀνώτεροι τῶν ζητουμένων παρ’ αὐτῶν σήμερον. Εἶναι δὲ ἀνώτεροι, διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν προαγωγὴν ἀθρόως κατωτέρων εἰς ἀνωτέρους, πρὶν ἔλθω, λέγω, εἰς τοῦτο, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς κατὰ τὸ πλεῖστον ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἐμέμφθη ἠπίως τὸ Β. Ναυτικὸν ὅτι δὲν παρουσίασε μέχρι τοῦδε ἀρτίαν τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανισμῶν δυνηθῇ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς διεδέχθην αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, οὐδεμία στιγμὴ παρῆλθε χωρὶς τὸ ἡμέτερον ναυτικὸν νὰ εὑρίσκηται ἐν τοιαύτῃ ἐνδελεχεῖ ἐργασίᾳ, ὥστε νὰ ἀποκλείηται παρ’ ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ἔγκυρον τὴν γνώμην περὶ τῶν ναυτικῶν ζητημάτων, νὰ ἀποκλείηται ὁλοσχερῶς σχεδὸν ἡ ἐπίδειξις τοιαύτης ἐργασίας. Καὶ γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀκαρνανίας ὅτι πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἡμετέρου στόλου ἀσχολοῦνται ἐνδελεχῶς εἰς τὸν στόλον καὶ ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην ἐντεταμένην ἐργασίαν πολεμικήν, νὰ παρουσιάσωσι καὶ ὅλα τὰ ἔργα τῆς εἰρήνης, τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδον τὴν κατεύθυνσιν τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ. Ἀλλὰ δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον ἐκ τῆς τοιαύτης ἐντεταμένης ἐργασίας τῆς πολεμικῆς προήρχετο ἡ τοιαύτη ἔλλειψις τῆς ἐπιτελικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ προήρχετο καὶ ἐκ παραδόσεως ἐν τῷ ἡμετέρῳ ναυτικῷ, ἡ ὁποία ἦτο ἀφόρητος καὶ ἡ ὁποία ἐλπίζω ὅτι ταχύτατα θέλει παύσει, ἡ ὁποία ἐπέβαλλε τελείαν περιφρόνησιν πρὸς τὰς ἐπιτελικὰς λεγομένας ὑπηρεσίας. Ἀνετράφημεν ὅλοι, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀκαρνανίας, νομίζοντες ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι προορίσει τὸν βίον αὑτῶν ἐν τῷ ναυτικῷ εἰς ἐπιτελικὰς ὑπηρεσίας, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι εἶναι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἰσότιμοι πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἦτο δυσχερέστατον νὰ στρατολογήσωμεν ἐπιτελικοὺς ἀξιωματικούς, ἦτο δυσχερέστατον νὰ στρατολογήσωμεν μόνιμον διεύθυνσιν τοῦ γενικοῦ Ἐπιτελείου. Πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν δημιουργεῖται ἱεραρχία ἐν τῷ Ἐπιτελείῳ ὥστε νὰ δύνανται ἀπολύτως καὶ μετὰ πλήρους ἐλευθερίας σχέσεων καὶ ἰσοτιμίας πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς νὰ ἐργάζωνται, ὅτι οὐδέποτε θέλομεν καταρτίσει ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ναυτικῷ. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις τοῦ Ἐπιτελείου κατὰ τὸν παρελθόντα χρόνον. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατόν, καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ ἐκ τῆς ὑπαρχούσης ἐντάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, νὰ παρασκευάσωμεν ὁλόκληρον τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ἀντιθέτως ὅτι εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ εἴπω ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἐλπίζω ὅτι τὸ ἡμέτερον Ἐπιτελεῖον τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ θὰ εὑρίσκηται εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Οὕτως ἐν γενικότητι ἀπαντῶ εἰς τὴν διατυπωθεῖσαν ἠπίαν μομφὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀκαρνανίας. Ἀλλ’ εἰδικώτερον ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτόν, διότι τοῦτο ἔφερεν ὡς λάθος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅτι οἱ κίνδυνοι τῆς ἐλλείψεως κατωτέρων στελεχῶν, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπέκλειον τυχὸν προαγωγῆς ὡρισμένους κατωτέρους εἰς ἀνωτέρους, δὲν εἶναι τοσοῦτοι, ὅσους τοὺς φαντάζεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀκαρνανίας. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ σημαντικωτάτη ὑπηρεσία τῶν κατωτέρων βαθμῶν ἐν τῷ ναυτικῷ εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν ὑποπλοιάρχων, ὅτι δὲ ἐν τακτικῇ ἐργασίᾳ δὲν δυνάμεθα τάχιστα νὰ στρατολογήσωμεν ἀξιωματικούς, δυναμένους νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποπλοιάρχου. Ὁ βαθμὸς τοῦ ὑποπλοιάρχου εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ μεγάλην προπόνησιν, καὶ ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνατεθῶσι καθήκοντα τοιαῦτα, θὰ δύναται ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς αὐτὰ μετὰ μακρὰν μόνον ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ναυτικῷ. Ὥστε μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ὑποπλοιάρχων ἐν τῷ μέλλοντι θὰ κρίνωμεν κατὰ πόσον ὁ ἡμέτερος στόλος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, διότι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀνθυποπλοιάρχων καὶ λοιπῶν βαθμῶν τούτους εὐκόλως δυνάμεθα νὰ στρατολογήσωμεν καὶ ἠρχίσαμεν ἤδη στρατολογοῦντες. Θ’ ἀπομείνωσιν ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι ἑκατὸν ὑποπλοίαρχοι, προαγομένων μετὰ ἕν, δύο ἢ τρία ἔτη, ὁπότε θὰ ἔχῃ καταρτισθῇ τὸ ναυτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα, τῶν σήμερον ἀνθυποπλοιάρχων καὶ σημαιοφόρων. Ὅταν ἔχωμεν ἐξησκημένους ἑκατὸν ὑποπλοιάρχους, ὅταν διὰ τὴν πλήρη σύνθεσιν ἀπαιτῶνται ἑκατὸν τεσσαράκοντα κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἐπιτελείου, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὅλας τὰς πολεμικὰς ἡμῶν δυνάμεις ἐπὶ ποδός, ἐννοεῖτε ὅτι δὲν θὰ προσκόψῃ οὐδόλως ἡ πρόοδος τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ δι’ ἔλλειψιν ὑποπλοιάρχων.

§287ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θ’ ἀπομείνωσιν ἑκατὸν ὑποπλοίαρχοι;

§288Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ὅλοι τουλάχιστον οἱ σημαιοφόροι καὶ ἀνθυποπλοίαρχοι εἶναι εὔλογον καὶ φυσικὸν νὰ προαχθῶσιν.

§289ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν κινητοποιηθῇ ὁ στόλος, πόσους θὰ ἔχητε;

§290Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Διὰ τὴν σημερινὴν κινητοποίησιν τοῦ στόλου μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι οὐδόλως θὰ προσκόψωμεν, διότι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι καὶ οἱ μέλλοντες σήμερον νὰ προαχθῶσιν οὐδεμίαν θὰ ἐπιφέρωσι ταραχὴν ἢ βλάβην ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ἤδη ἐλήφθη μέριμνα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, μέριμνα τριπλῆ, πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, πρῶτον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς πολλῶν μαθητῶν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων· δεύτερον διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, μέχρις ἐλεύσεως τῶν νῦν ὑπὸ κατασκευὴν πλοίων, θὰ ἔχωσι παρασκευασθῆ οἱ ἔφεδροι οὗτοι, ὥστε νὰ κληθῶσι πρὸς ὑπηρεσίαν εἰς τὰ νέα πλοῖα· τρίτον δὲ διὰ τῆς νομοθετικῆς διατάξεως περὶ ἐπικούρων ἀξιωματικῶν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἔχωμεν πεντήκοντα ἀξιωματικούς, δυναμένους νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ὀκταετίαν, θὰ ἔχωμεν τελείαν κάλυψιν τῶν στελεχῶν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἑπομένως ἡ προαγωγὴ τῶν ἕνδεκα ὑποπλοιάρχων εἰς πλωτάρχας δὲν εἶναι πληγὴ τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ μέτρον δικαιοσύνης ἐπιβαλλόμενον ἐκ τῆς καλῆς διοικήσεως τοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐρωτηθῶ· εἶναι δίκαιον οἱ εἴκοσιν ἀπομένοντες ὑποπλοίαρχοι, ἀφοῦ ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ καὶ ὅλοι οἱ ὑποπλοίαρχοι τοῦ ναυτικοῦ ἠμείφθησαν μετὰ τὸν πόλεμον, εἶναι δίκαιον οἱ ὑποπλοίαρχοι οὗτοι νὰ μὴ ἀμειφθῶσιν; Ἐν πρώτοις δηλῶ κατηγορηματικῶς ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν προαγωγὴν αὐτῶν εἰς πλωτάρχας. Ἔχω τὴν γνώμην, παρ’ ὅλον τὸν δίκαιον σεβασμὸν τὸν ὁποῖον ἀπονέμω εἰς τὰ ἀνεγνωρισμένα προσωπικὰ δικαιώματα, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ προαγωγαὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐν τῷ μηχανικῷ ἰδίως κλάδῳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται ἀπὸ τοῦ πρίσματος τῆς προσωπικῆς ἀμοιβῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἰδέας τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀπὸ τοιαύτης ἰδέας κρινομένη ἡ προαγωγὴ τῶν εἴκοσιν ὑποπλοιάρχων εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας. Τούτου γενομένου θὰ ἐπήρχετο ὄχι μόνον ὁλόκληρος ἀναστάτωσις τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ἡμετέρου στόλου κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἡ ὁποία ἀπολύτως δὲν συμφέρει, ἀλλὰ καὶ ἐν ὁμαλῇ καταστάσει ἀκόμη εὑρισκομένου τοῦ στόλου θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προαχθῶσιν εἰς πλωτάρχας εἴκοσιν ἀξιωματικοί, διὰ ν’ ἀποδοθῇ προσωπικὴ δικαιοσύνη. Ἐν τούτοις ὅμως ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα ἠθικῆς τινος ἀμοιβῆς, εἶναι προθυμοτάτη νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀκαρνανίας ἢ παραπλησίαν τινὰ πρότασιν, ὅπως ἀπονείμῃ εἰς αὐτοὺς ἀμοιβήν τινα. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προαχθῶσιν αὐτοὶ εἰς πλωτάρχας. Ἐπανέρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀριθμῶν, καίτοι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀκαρνανίας καὶ ἴσως τῶν παραπλησίων γνωμῶν τῶν κ. Βουλευτῶν ἐκ Λακωνίας καὶ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας τὸ ζήτημα ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ἐξηντλημένον. Κύριοι, ἐνῷ ὁ ἡμέτερος στόλος αὐξάνεται κατὰ δέκα καὶ πέντε ἐν συνόλῳ πλοῖα, εἰς τὰ ὁποῖα κατὰ μέσον ὅρον χρειάζονται εἴκοσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν παρὰ μόνον τὴν αὔξησιν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν εἰς δέκα τέσσαρας. Πράττομεν δὲ τοῦτο ἐκ δύο λόγων· πρῶτον διότι ἀναγνωρίζομεν ὅτι οἱ ὑποδειχθέντες ἀριθμοὶ εἶναί πως εὐρέως νενομοθετημένοι, δεύτερον δὲ διότι, καὶ ἂν μείζονες εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας σήμερον, ὡς δὲν ἔχω δυσκολίαν τινὰ ν’ ἀναγνωρίσω, οὐδαμῶς συμφέρει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προβῇ εἰς ἀθροωτέρους προβιβασμοὺς κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἀπομένει οὕτως ὅλον τὸ μέλλον εἰς μελλούσας Βουλὰς ὅπως ψηφίσωσι νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θέλουσιν εὐρύνει τὰ στελέχη τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Πρὶν ἢ ἀναλύσω τοὺς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ἀριθμούς, ὀφείλω νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθην κατ’ ἀρχάς, ὅτι ἡ σημερινὴ πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένης, ἡ δὲ πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου ἐπίσης ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς λέγει ὅτι ἀναγκαῖοι διὰ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου εἶναι ἑπτὰ ὑποναύαρχοι, εἴκοσι τρεῖς πλοίαρχοι, τριάκοντα ἀντιπλοίαρχοι καὶ ὀγδοήκοντα πλωτάρχαι.

§291Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἔχομεν, κατὰ ῥητὴν δήλωσιν τοῦ κ. Κάρρ, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὸ Β. Ναυτικόν, ὅταν τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα συμπληρωθῇ. Κατόπιν δὲ λέγει· «ἐπίσης ἐπισυνάπτω πίνακα τῶν σήμερον ἀπαιτουμένων». Τὸν πίνακα αὐτὸν δὲν ἔχομεν.

§292Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, συμπληρωθέντος τοῦ προγράμματος τῶν γενομένων παραγγελιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους κατὰ τὰ 9]10 ἔχουσι νὰ μείνωσιν ὡς εὑρίσκονται, διότι ὁ ἀντιναύαρχος νομίζει, καὶ νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἔχει τελείως δίκαιον, ὅτι ἀπὸ τοῦδε πρέπει ν’ ἀποτελέσωσι τὰ στελέχη τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἐπίσης λέγει ὅτι εἶναι ἀναγκαῖοι εἴκοσι τρεῖς πλοίαρχοι, τριάκοντα ἀντιπλοίαρχοι καὶ εἴκοσιν ἐννέα πλωτάρχαι. Τὸ νομοσχέδιον διαφέρει πάντων τούτων κατὰ τρεῖς πλοιάρχους, δέκα ἀντιπλοιάρχους, ὑπερβαίνει δὲ κατὰ τρεῖς πλωτάρχας. Θὰ μοὶ εἴπητε· εἶναι ἐπιτετραμμένον κἂν εἰς ἐμὲ νὰ μὴ ἀκολουθήσω τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ νὰ προκρίνω τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ νομοσχεδίου; Πράττω τοῦτο ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον ἡ εὔρυνσις τῶν στελεχῶν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἕνεκα τοῦ ἑτέρου λόγου, τὸν ὁποῖον συμμερίζεται καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, τῆς ἀθροωτέρας προαγωγῆς κατωτέρων ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιφέρῃ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Τούτου ἕνεκα δέον νὰ περιορίσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ταῦτα περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, θὰ ἐμακρηγόρουν δέ, Κύριοι, ἄν, μετὰ τὸ ἐξαντληθὲν θέμα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, προέβαινον εἰς λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν ἑνὸς ἑκάστου βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω μόνον ὅτι ἐκ τῶν εἴκοσι πλοιάρχων, τοὺς ὁποίους ἐθεώρησεν ὑπερβολικοὺς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, διὰ τρεῖς μόνον ἐξ αὐτῶν ἔφερεν ὡρισμένας αἰτιάσεις, τοὺς ἐπιθεωρητὰς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλῶν, τὸν διευθυντὴν τοῦ πυροβολικοῦ τοῦ ναυστάθμου· ἐπίσης δὲ καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Μοιρῶν εἰς τὰ ἀντιτορπιλικά. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι κατ’ ἐπίμονον ἀπαίτησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρισθῶσι καὶ νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας αὐτῆς οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν τορπιλῶν καὶ τοῦ πυροβολικοῦ, διότι εἶναι ἐντελῶς διάφορα τὰ καθήκοντα τοῦ προϊσταμένου τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλῶν ἀπὸ τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν λοιπῶν κλάδων· διότι οἱ ἐπιθεωρηταὶ κατ’ ἰδίαν ἕκαστος ἐν τῷ κλάδῳ του καὶ ἐν συμπράξει μετὰ τοῦ ἀνωτάτου ἐπιθεωρητοῦ ἔχουσι μέγιστα καθήκοντα, ἰδίᾳ εἰς τοὺς δύο κυριωτάτους κλάδους τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν τορπιλῶν. Ὅτε δὲ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν, εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστηρίζηται ὅτι δύνανται νὰ ἐξοικονομηθῶσι ταῦτα παρὰ κατωτέρων βαθμοφόρων; Σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς, ὅτι δέον ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρισθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἐκπαιδευθῆ ἐν τῇ ἰδιότητι τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ ἄλλο· ὅταν ἔχητε πρὸ ὀφθαλμῶν ὅτι δὲν θὰ εἶναι αἰωνία ἡ διαμονὴ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς ἐν Ἑλλάδι, — εὔχομαι νὰ εἶναι ἐπὶ μικρόν, — νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ περικόψωμεν τὰς ὀργανικὰς θέσεις τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ, διότι προσωρινῶς, ἐπί τινας μῆνας, θέλουσιν ἐκπληρώσει αὐτὰς οἱ Ἄγγλοι; Εἶναι δίκαιον νὰ σκεπτώμεθα κατὰ τοιοῦτον τρόπον; Εἶναι δίκαιον τὰ τοσοῦτον μεγάλα καθήκοντα τῶν ἐκπαιδευτῶν νὰ μὴ πληρωθῶσιν ὑπὸ βαθμοφόρων τῶν ἀνωτάτων βαθμῶν; Νομίζετε ὅτι οὕτω συντελεῖτε εἰς τὴν πειθαρχίαν; Δὲν γνωρίζετε ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν τορπιλῶν καὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἀσκοῦσιν ὑποναύαρχοι; Βεβαίως, γνωρίζων τὴν πρόληψιν τὴν κρατοῦσαν ἐναντίον τῶν ὑποναυάρχων, οὐδέποτε θὰ ἐπρότεινον ὅπως τὰ καθήκοντα ταῦτα ἀνατεθῶσιν εἰς ὑποναυάρχους, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω ὅπως ταῦτα ἀνατεθῶσιν εἰς πλοιάρχους, διότι οὗτοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπωφελῶς ἐφ’ ὅλου τοῦ στόλου. Ἢ νομίζετε ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ πυροβολικοῦ τοῦ ναυστάθμου δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κατέχηται παρὰ πλοιάρχου; Ὅταν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν εἴκοσι δὲν βλέπητε περιλαμβανόμενα τὰ ὀνόματα τῶν πλοιάρχων τῶν δύο θωρηκτῶν, ὅταν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν εἴκοσι δὲν βλέπητε τὰ ὀνόματα τῶν κυβερνητῶν τῶν δύο εὐδρόμων, νομίζετε ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν εἴκοσι πλοιάρχων δὲν ὑπολείπεται πολὺ τοῦ πραγματικῶς ἀπαιτουμένου;

§293Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὑπολείπεται ὅμως πολὺ περισσότερον ὁ τῶν ἀντιπλοιάρχων.

§294Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ συζητήσωμεν αὐτὸ κατόπιν. Ἔρχεται ἤδη τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, διὰ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν τριῶν μοιρῶν τῶν ἀνιχνευτικῶν καὶ τῶν τορπιλῶν. Μὴ ὑποθέτετε ὅτι εἰς τὸν ἐλαφρὸν στόλον, ὁ ὁποῖος ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν, τεσσάρων, πέντε, ἕξ, ἑπτά, νομίζω, θ’ ἀποτελεσθῇ ἐκ σεβαστοτάτου ἀριθμοῦ, ὀκτὼ ἀνιχνευτικῶν, ὀκτὼ ἀντιτορπιλικῶν, δύο τῶν ὁποίων ἔχομεν ἤδη ἀγοράσει, ἕξ τορπιλοβόλων, ὅτι ὅλος ὁ στόλος οὗτος δὲν εἶναι ὀρθὸν στρατηγικῶς νὰ διοικῆται παρὰ τριῶν πλοιάρχων; Ὅταν ἔχητε εἰς τὰ ἀνιχνευτικὰ κυβερνήτας ἀντιπλοιάρχους—καὶ δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ἔχητε εἰς τὰ ἀνιχνευτικὰ κυβερνήτας ἀντιπλοιάρχους, ἄλλως καταργήσατε τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου, διότι δὲν θὰ εἶχε χρησιμότητά τινα οὗτος, ἂν εἰς τὰς μεγίστας μικρὰς μονάδας δὲν ἐθέτετε κυβερνήτας ἀντιπλοιάρχους — νομίζετε, λέγω, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς μοίρας τῶν ἀνιχνευτικῶν δὲν πρέπει νὰ φέρῃ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου; Ὅταν ἐντὸς ὀλιγίστων μηνῶν ἔχητε δύο μοίρας τοιούτων ἀνιχνευτικῶν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι πλοίαρχος εἰς τὰς μοίρας ταύτας; Ὅταν οὐχὶ πέρα τῶν δύο μηνῶν θὰ ἔχητε στόλον δέκα ὅλων ἀνιχνευτικῶν, νομίζετε ὅτι δὲν ἐνδείκνυται ἡ ὕπαρξις καὶ ἄλλων ἀντιπλοιάρχων; Ὅταν ταῦτα ἔχητε ὑπ’ ὄψει καὶ ἔρχησθε καὶ λέγητε ὅτι ἐκ τῶν εἴκοσιν ἀξιωματικῶν θὰ χρησιμοποιηθῶσι μόνον πέντε εἰς τὴν θάλασσαν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι λέγετε ἀνακρίβειαν. Νομίζετε ὅτι φυσιολογικῶς ὁ πλοίαρχος πρέπει νὰ ἐπιβαίνῃ καὶ μεγάλου πλοίου;

§295Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τότε δὲν εἶναι θαλασσία ἀσχολία.

§296Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Τότε ὁ κυβερνήτης ἀνιχνευτικῶν θὰ εἶναι καὶ κυβερνήτης μοίρας.

§297Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προσέξατε· εἴπετε ὅτι οἱ κυβερνῆται τῶν ἀνιχνευτικῶν εἶναι ἀντιπλοίαρχοι.

§298Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητοῦμεν περὶ πλοιάρχων. Ὅταν θὰ συζητήσωμεν περὶ ἀντιπλοιάρχων, θὰ μοὶ φέρητε αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέσιν ἐνταῦθα. Δέχομαι τὸ ὀρθὸν τοῦ ἐπιχειρήματός σας, ἀλλὰ διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου.

§299Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς μοίρας πρέπει νὰ εἶναι ἀντιπλοίαρχος εἰς ἀντικατάστασιν τῶν πλοιάρχων κυβερνητῶν, εἶμαι συμφωνότατος.

§300Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§301Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγετε αὐτό.

§302Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Κακῶς τὸ ἐνοήσατε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι κακὴ ἡ διατύπωσις. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ φαντασθῆτε ὅ,τι ἐφαντάσθην ἢ ἐφαντάσθη τὸ Ἐπιτελεῖον, ὅτι μέσα εἰς ἓν ἀνιχνευτικὸν θὰ εἶναι εἷς πλοίαρχος· ἄλλως τε ἡ ὀργάνωσις τῶν ἐλαφρῶν πλοίων αὐτὴ εἶναι· ὁ ἀρχηγὸς τῶν πλοίων τῶν ἀποτελούντων τὴν Μοῖραν εἶναι καὶ κυβερνήτης τῆς Μοίρας. Ὅταν ταῦτα ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅταν γνωρίζητε ὅτι ἡ σημερινὴ δύναμις τῶν ὑποβρυχίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀνέρχεται εἰς ὀκτώ, — διότι ὀκτὼ πρόκειται νὰ εἶναι μετ’ ὀλίγον χρόνον, — νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ὁ ἔχων τὴν ἀνωτέραν ἐργασίαν εἰς τὰ ὑποβρύχια νὰ ἔχῃ τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου;

§303Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν σελίδα 3 λέγετε· «κυβερνῆται τεσσάρων ἀνιχνευτικῶν» ἀντιπλοίαρχοι τέσσαρες.

§304Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Εἶναι ζήτημα διὰ τοὺς ἀντιπλοιάρχους. Ἀναμείνατε νὰ συζητήσωμεν τοῦτο, ὅτε θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἀντιπλοιάρχων. Ἀφοῦ σᾶς εἶπον αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι δὲν φανταζόμεθα ὅτι ἐντὸς ἑνὸς ἀνιχνευτικοῦ δὲν θὰ εἶναι πλοίαρχος, διατί ἔρχεσθε καὶ συζητεῖτε τὸν βαθμὸν τῶν ἀντιπλοιάρχων πλέον;

§305Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰ γραφόμενά σας.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κουτούπη, μὴ διακόπτετε.

§307Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κύριε Βουλευτά, θὰ μὲ ἀναγκάσητε, καίτοι θέλω πολὺ νὰ φωτίζωμαι ἀπὸ τὴν γνώμην σας, νὰ μὴ δεχθῶ διακοπὴν πλέον.

§308Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς, κύριε Ὑπουργέ.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βλάχε, ἡσυχίαν.

§310Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Λοιπόν. Ὅταν δ’ οὕτως ἔχωσιν οἱ ἀριθμοί, πῶς ὑποστηρίζετε σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ἐντριβὴς περὶ τὰ ναυτικά, ὁ ὁποῖος ἔχετε τὴν δύναμιν τῆς ἀναλύσεως τῶν ναυτικῶν ζητημάτων, ὅτι ἐκ τῶν εἴκοσι πλοιάρχων οἱ πέντε μόνον θ’ ἀσχολῶνται εἰς τὴν θάλασσαν, ἐνῷ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀναγνώσεως τοῦ κειμένου προκύπτει ὅτι οἱ δώδεκα ἐκ τῶν εἴκοσι θὰ εἶναι διαρκῶς εἰς τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν;

§311Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διότι ἀνέγνωσα τὸ νομοσχέδιόν σας. Αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιόν σας.

§312Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι περιττεύει πλέον ἡ ἀνάπτυξις περὶ τῆς ἀπολύτου χρησιμότητος τῶν εἴκοσι πλοιάρχων. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν βαθμὸν τῶν ἀντιπλοιάρχων. Οἱ ἀντιπλοίαρχοι, οἱ σήμερον ὑπάρχοντες, εἶναι εἴκοσι. Μετὰ τὴν ἀπόκτησιν δεκαπέντε πλοίων, τὰ ὁποῖα σχεδὸν ὅλα— ἐξαιρέσει δύο–τριῶν—ἔχουσιν ἀνάγκην ἀντιπλοιάρχου, ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται τὴν αὔξησιν μόνον κατὰ τέσσαρας ἀριθμούς· ὁ ἀριθμὸς τοῦ νομοσχεδίου ἀνέρχεται εἰς εἴκοσι τέσσαρας. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι πολὺ διστάζω ἂν θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ συμφέρον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐπέλθῃ τοσοῦτον μικρὰ αὔξησις· διστάζω, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσι περισσότεροι κατώτεροι· ἀλλὰ θὰ ἦτο πολὺ ὠφέλιμον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν αὔξησιν δεκαπέντε πλοίων ν’ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμός. Εἴκοσιν εἶναι σήμερον· τριάκοντα τέσσαρας ζητεῖ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τριάκοντα ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Ἐρχόμεθα, Κύριοι, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου. Μετὰ τὴν ἀπόκτησιν δεκαπέντε πλοίων—καὶ τριάκοντα πλωτάρχαι ὑπάρχουσι σήμερον—κατὰ δύο μόνον αὐξάνει τὸ νομοσχέδιον τὸν ἀριθμὸν τῶν πλωταρχῶν. Νομίζετε ὅτι ἡ αὔξησις, διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ καὶ δικαιολογῶ ταύτην, εἶναι κολοσσιαία, μὴ δικαιολογουμένη ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ναυτικοῦ; Αὐτοί, Κύριοι, ἦσαν οἱ ἀριθμοὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα μὲν ἐγώ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶχον καθῆκον ν’ ἀναπτύξωσι πρῶτοι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καλλίτερον, νὰ εὑρεθῶσιν ἐπὶ πεδίου ἀντικειμενικῆς συζητήσεως. Θὰ εἴπω τινὰ ἐπίσης καὶ διὰ τὸ ἕτερον θέμα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τῆς προαγωγῆς ἄνευ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν εἰς κυβερνήτας· εἴτε τεθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἡμίσεος χρόνου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἴτε δὲν τεθῇ, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὅλοι οἱ μέλλοντες νὰ προαχθῶσι θὰ ἔχωσι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς προαγωγῆς αὑτῶν συμπληρώσει τὸν ἥμισυν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας· θ’ ἀναγκασθῶ δὲ νὰ ἐπαναλάβω ἐν συντόμῳ τοὺς λόγους τοὺς πολὺ δικαίους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτοῦ, ὅτι, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οὐδεὶς μέχρι σήμερον προήχθη καὶ κατὰ τὸν νικηφόρον πόλεμον ἄνευ συμπληρώσεως τῶν νομίμων προσόντων—ἴσως ἐγένοντο εἷς ἢ δύο μόνον ἀπέναντι τοῦ συνόλου—ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἡμέτερος στόλος ἀόκνως ἐργαζόμενος διατελεῖ ἀπὸ δύο σχεδὸν ἐτῶν ἐν διαρκεῖ ἐμπολέμῳ καταστάσει, καλούμενος, ἂν ἤθελε κληθῆ, νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τρίτον πόλεμον, νομίζετε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ δὲν δικαιοῦνται νὰ προαχθῶσιν ἔχοντες συμπληρώσει τὸν ἥμισυν χρόνον ἀλλ’ ὁλόκληρον τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας, πολὺ ἀνώτερον χρόνον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θ’ ἀπῃτεῖτο διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς; Διὰ τοῦτο, εἴτε τεθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἡμίσεος χρόνου εἴτε μὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ—ὅπερ οὐσιαστικῶς εἶναι τὸ αὐτό,—νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται τελείως ἡ διάταξις ἡ οὐσιαστικὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο γενικώτερόν πως λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας δι’ ὀλίγων λέξεων, καὶ ἰδίως νὰ θίξω τὸ περιλάλητον ζήτημα τῶν ὑποναυάρχων, τὸ ὁποῖον ἐπ’ ἐσχάτων κατέστη πρὸς μεγάλην βλάβην τῆς ὑπηρεσίας σχεδὸν ἀνάγνωσμα. Κύριοι, ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εὗρον ὅτι εἶχε τελείως ἐκλίπει πᾶσα ἱεραρχία ἐν αὐτῷ. Ἐνῷ διετηρεῖτο ἀμείωτον τὸ πειθαρχικὸν πνεῦμα τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ φορὰ τῶν γεγονότων εἶχε φέρει ὥστε τὸ ναυτικὸν ἡμῶν σῶμα νὰ στερῆται τελείως ἱεραρχίας. Εἰσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εὗρον ὅτι κάτωθεν τοῦ ἐνδόξου μας ἀντιναυάρχου οἱ μέλλοντες νὰ κληθῶσι διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ στόλου ἔκυπτον ὑπὸ τὸ βάρος ἐκθέσεων τοῦ ναυάρχου καὶ συμπληρώσεως τῶν ἐκθέσεων τούτων παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Νομίζετε, ὅτι μοὶ ἐπετρέπετο καὶ μίαν στιγμὴν νὰ εἶμαι Ὑπουργός, ἂν δὲν διερρύθμιζον τάχιστα τὸ ζήτημα τῆς διοικήσεως ἐν τῷ ναυτικῷ; Νομίζετε ὅτι Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐβάδιζε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς νέον πόλεμον, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ναυτικόν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀνελάμβανε νὰ διοικήσῃ τὰς τύχας αὐτοῦ ἔχον τελείως κατεστραμμένην τὴν ἱεραρχίαν; Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶχον ἀντίθετον ἰδέαν, ὅτι δὲν μοὶ ἐπετρέπετο οὐδὲ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ν’ ἀφήσω ἄλυτον τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι ὤφειλον νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἱεραρχίας ἐν τῷ Ναυτικῷ. Ἄλλως τε δὲ οἱ παροικοῦντες εἰς τὴν Ἰερουσαλὴμ ἐγνώριζον ὅτι τὰ δεινὰ τοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπῆρξαν ἀπόρροια τῆς ἐλλείψεως ἱεραρχίας ἐν αὐτῷ. Ἀλλ’ ἀντιμετωπίσας τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν πλήρει συνειδήσει, ὡς Ὑπουργὸς Κράτους τὸ ὁποῖον ἤγετο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς πόλεμον, εἶχον νὰ καταπνίξω πᾶσαν ἄλλην φωνὴν καὶ ν’ ἀκούσω τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς μου καὶ νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τίνες ἦσαν ἐκεῖνοι, ἀνεξαρτήτως προλήψεως, χρόνου ὑπηρεσίας, προσόντων τοποθετήσεως, ταξιθετήσεως, ἢ δὲν γνωρίζω τί ἄλλο, ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνεδείκνυοντο ἐκ τῶν περιστάσεων ὡς οἱ μέλλοντες ἀρχηγοὶ τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι κακῶς ἐσκέφθην εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ἠγόμεθα εἰς πόλεμον· δὲν νομίζω ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος, τὸ ὁποῖον συνεπλήρωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅτι οἱ πλοίαρχοι δὲν εἶχον διοικήσει μονάδας μεγάλας καὶ ἔπρεπε πρότερον νὰ ἐκπαιδευθῶσι, διότι, ὅτε ἠγόμεθα εἰς πόλεμον, ἦτο ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πλήρους ἱεραρχίας ἐν τῷ ναυτικῷ. Οἱ δὲ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀνεδείχθησαν ὡς γενικοὶ ἀξιωματικοί, ὡς οἱ μέλλοντες ἀρχηγοὶ τοῦ στόλου, ἔχω τὸν ἐγωισμὸν νὰ εἴπω ὅτι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ τιμῶντες τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν. Εἶναι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κοινῇ βοῇ ἐνεδείκνυοντο δι’ ἀρχηγίαν ἐν τῷ ναυτικῷ, εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ἀναπόφευκτοι, ἂν ἠθέλομεν βαδίσει εἰς ἀναδιοργάνωσιν τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, ὅπως ἡγηθῶσι τοῦ ἡμετέρου στόλου. Ἢ νομίζετε ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, νὰ προβῶμεν, ἂς μὴ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν, εἰς τοποθέτησιν κατὰ μέρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκθέσεις ἐναντίον αὐτῶν καὶ ν’ ἀφήσωμεν τοὺς ἄλλους πλοιάρχους, νὰ δράσωμεν δηλαδὴ ἀρνητικῶς, διὰ νὰ μὴ λάβωσιν οἱ πρῶτοι τὰς ἀνωτέρας διοικήσεις; Ὄχι· τὸ Κράτος ὤφειλε νὰ προβῇ θετικῶς. Ὤφειλον νὰ ἐνδείξω ὄχι ἀρνητικῶς, ἀλλ’ ὤφειλον ἰδιαίτατα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ εἴπω τίνες ἦσαν ἐνδεδειγμένοι νὰ εἶναι ἀρχηγοὶ τοῦ στόλου. Καὶ τοῦτο, Κύριοι, ἔπραξε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῇ εἰσηγήσει μου. Ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ ἐνεδείκνυετο ἡ γένεσις τεσσάρων ὑποναυάρχων καὶ τέσσαρας ζητεῖ καὶ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον, προκαλῶ δὲ πάντα ἐξ ὑμῶν νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν οἱ ἐνδειχθέντες ὡς τέσσαρες ἐν ἐνεργείᾳ ὑποναύαρχοι δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν ἐπιστημονικήν των μόρφωσιν, διὰ τὸν ἀδαμάντινον αὐτῶν χαρακτῆρα καὶ διὰ τὸ ἐπιβάλλον αὐτῶν δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένοι νὰ ἡγηθῶσι τοῦ ναυτικοῦ.

§313Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ζῇ ὁ Κουντουριώτης, νομίζω ὅτι αὐτὸς θὰ ἡγῆται τοῦ ναυτικοῦ καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἀρχηγός.

§314Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο, ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι οὐδὲν ναυτικὸν διοικεῖται παρ’ ἑνός. Ἡ ἱεραρχία δὲν διοικεῖται ὑπὸ ναυάρχου καὶ ὑποπλοιάρχου. Αὐτοὶ λοιπὸν ὑπῆρξαν, Κύριοι, οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι μὲ ἔκαμαν νὰ εἰσηγηθῶ τὴν γνώμην ὅτι τὰ τέσσαρα ταῦτα πρόσωπα ἦτο ἀνάγκη νὰ ἡγηθῶσι τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, ἐτοποθετήθησαν ὁ εἷς ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, τελείως ἐκπληρῶν τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τοποθετήσεως αὐτοῦ ὄχι μόνον ἀπεκτήσαμεν ἐπιτελεῖον μετὰ κύρους ἀλλ’ ἐργαζόμενον διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἐπιστημονικὰς αὐτοῦ ἀντιλήψεις ἐπὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Εἰς τὸν θωρηκτὸν στόλον ἐτοποθετήθη ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβαίνῃ καὶ αὐτὸς τοῦ ἐλαφροῦ στόλου, ἐφ’ ὅσον ἐπέβαινεν ὁ ἀντιναύαρχος Κουντουριώτης μετὰ τοῦ ἀρχιεπιστολέως του. Εἰς δὲ τὸν ἐλαφρὸν στόλον ἐτοποθετήθη ὁ ὑποναύαρχος Ἠπίτης καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἀφ’ ἧς ἐγένετο ὑποναύαρχος οἱ καρποὶ τοὺς ὁποίους ἀπέδωκεν ὁ ἐλαφρὸς στόλος ὑπῆρξαν ἀνώτεροι πάσης προσδοκίας· θὰ ἔλεγον μάλιστα ὅτι ὀφείλονται εἰς τὸν ὑποναύαρχον Ἠπίτην — ὀφείλονται παραλλήλως πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολήν,—ἀλλ’ ὁ εἷς διοικῶν καὶ ὁ ἄλλος ἐκπαιδεύων κατώρθωσαν νὰ φέρωσι τὸν ἐλαφρὸν στόλον εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ μεταβολὴ ἡ θετικὴ εἰς τὴν ἀρχηγίαν τοῦ ναυτικοῦ. Καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀντιμετωπίσεως ἐνδεχομένης πολεμικῆς ἐνεργείας, παρασκευῆς ἐν εἰρήνῃ τοῦ στόλου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως ναυτικῆς ἐπεβάλλετο νὰ γίνωσιν αἱ προαγωγαί, διότι μετὰ τὰς προαγωγὰς ταύτας εἶμαι εἰς τὴν εὐτυχῆ θέσιν νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ ναυτικὸν ἡμῶν ἀπέκτησεν ἔγκυρον διοίκησιν, ἀπέκτησε διοίκησιν μετὰ κύρους, οὐδὲν δὲ ζήτημα τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ λύεται, ἂν μὴ προηγουμένως ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ ἐγκυρωτάτου τούτου ναυτικοῦ συμβουλίου. Διὰ τοῦ συμβουλίου τούτου διονυχίζονται ὅλα τὰ προσωπικὰ ζητήματα καὶ ὁ Ὑπουργὸς παρευρισκόμενος καὶ συμπράττων ἔχει τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀκολουθῇ τὰς γνώμας τοῦ σώματος. Ἐνομίσατε ὅτι ὤφειλον νὰ μείνω ἐν τῇ ἀρνητικῇ θέσει καὶ νὰ μὴ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἱεραρχίας τοῦ σώματος; Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὑπῃνίχθη ὅτι ἐγένοντο καὶ πέρα τούτου ὑποναύαρχοι. Ναί, Κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐγένοντο καὶ πέρα τούτου καὶ ὄντως ἐγένετο διὰ τοῦ αὐτοῦ Διατάγματος ἐν διαθεσιμότητι ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως δὲν προσαρμόζονται πρὸς τὴν σημερινὴν διοίκησιν τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ, δὲν θὰ ἐδίσταζον δὲ νὰ εἰσηγηθῶ τὴν προαγωγὴν τούτων εἰς ὑποναυάρχους, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατόν, Κύριοι, τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι διαφέρουσι κατὰ πολὺ τὴν ἡλικίαν τῶν σημερινῶν ὑποναυάρχων, τοὺς ἄνδρας οἱ ὁποῖοι καίπερ μὴ προσαρμοζόμενοι πρὸς τὴν σημερινὴν διοίκησιν τοῦ ναυτικοῦ ὑπηρέτησαν ἐντίμως καὶ πιστῶς τὴν πατρίδα, δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ τοὺς ἀφήσῃ ἄνευ προαγωγῆς. Οὕτω, Κύριοι, ἔχει τὸ ζήτημα. Κατηγορήθην ἐπίσης ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας ὅτι μετέφερα ἀπείρους ναύτας εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ μετὰ τὰς διαβεβαιώσεις αὐτοῦ ὅτι θ’ ἀποτελέσῃ ἴδιον θέμα δὲν προχωρῶ. Διαβεβαιῶ ὅμως αὐτὸν ὅτι οὐδένα τούτων ἔφερα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ὅτι θὰ ηὐχόμην εἰς τοὺς φιλοδοξοῦντας τὴν διοίκησιν τῶν ναυτικῶν πραγμάτων νὰ φέρωσιν ὅσους ἔφερα καὶ ἐγώ. Κύριοι, δὲν θὰ παρέτεινον οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν πλέον τὸν λόγον, ἂν δὲν εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα νὰ γίνωνται ἀντικείμενον τοιαύτης συζητήσεως. Τὸ ἡμέτερον ναυτικὸν ἀποτελούμενον ἐξ ἀξιωματικῶν τιμώντων τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι δίκαιον νὰ θεωρῆται ὡς σῶμα ὑποτετιμημένον εἰς τὴν συνείδησιν ἔστω ἑνὸς τῶν κ. Βουλευτῶν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἀκούονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα κακῶς ἔχουσι καὶ ὅτι εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπειλεῖται ἀπειθαρχία, ὅτι τὰ πνεύματα εὑρίσκονται ἐν ἐρεθισμῷ, ὀφείλω νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στόλος κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν ἀρτιωτάτῃ συνθέσει εὑρίσκεται ἐργαζόμενος ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ἐν πλήρει συνειδήσει τῆς ἀποστολῆς του εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπων ἢ εἰς τὴν μεγάλυνσιν τοῦ ναυτικοῦ τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§315Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, διότι τὴν ἄνοδόν μου κατέστησεν ἀναγκαίαν ὁ τρόπος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ μεμφθῇ καὶ ἐμοῦ καὶ δὲν γνωρίζω καὶ τίνος ἄλλου τῶν κ. Συναδέλφων, ὅτι δὲν συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον ἐπιστημονικῶς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἄρθρων, ἀλλ’ ὡμίλησα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐδήλωσα καθαρὰ ὅτι ἐσκόπουν νὰ ὁμιλήσω μόνον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἐδήλωσα δὲ ἀκόμη καθαρώτερον ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἦτο μόνον ἡ φαινομένη εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔθιξα, ἀλλ’ ἦτο συζήτησις ἐπὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου τοῦ Ἔθνους. Ὡραῖον πρᾶγμα διὰ σπουδαιότατον ζήτημα τοῦ Ἔθνους νὰ συζητῶμεν ἐνώπιον μὴ ὑπαρχούσης Βουλῆς!

§316ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκουράσθησαν οἱ κ. Βουλευταὶ καὶ εὑρίσκονται εἰς τὰ δωμάτια.

§317Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἤθελον νὰ περιορισθῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν κρίνω οὐχὶ ἐκεῖ ὅπου τοποθετεῖ εἰς τὰ φανερὰ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου κατὰ τὰς ἀσφαλεῖς μου πληροφορίας τοποθετοῦσιν αὐτὴν τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀρκετὰ σαφῶς ὑπηνίχθησαν καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων ῥητόρων τῶν θελησάντων ν’ ἀντιλέξωσιν. Εἰς ὅσα ὅμως εἴπομεν καὶ ἐξ ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀντέκρουσε δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εὑρισκόμεθα ἡμεῖς ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὅτε θὰ συζητηθῶσιν ἓν πρὸς ἓν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως δὲ τὸ ἄρθρον 2, ἐκεῖ εἶναι στάδιον διὰ νὰ ὁμιλήσῃ τις, θ’ ἀποδειχθῇ δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔχει ἀναγνώσει ὁ ἴδιος τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου του ἢ ἐλησμόνησε ταύτην ὡς ἐκ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου, διότι ὀρθῶς κατὰ τὰς προβλέψεις καὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ Ἐπιτελείου ὑπάρχουσι τρεῖς μοίραρχοι τοῦ στόλου πλοίαρχοι. Τί θὰ γίνωσιν οἱ πλοίαρχοι οὗτοι, ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας; Καὶ σεῖς εὕρετε τὴν πρόχειρον ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἐνέπνευσε τὸ βῆμα τοῦτο, ὅτι θὰ ἦσαν συγχρόνως καὶ κυβερνῆται τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἀλλὰ διὰ κυβερνήτας ἀνιχνευτικῶν πολὺ ὀρθῶς προβλέπετε ὅτι δὲν θὰ ἔχητε ἀντιπλοιάρχους.

§318Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συγχρόνως ἔχουσιν ὅλα τὰ πλοῖα κυβερνήτας· ποῦ θὰ χωρέσουν αὐτοὶ οἱ πέντε ἀνώτεροι, ἐνῷ συγχρόνως ὑπάρχουσι πλωτάρχαι καὶ διὰ τὰ ὀκτὼ ἀντιτορπιλικά μας σκάφη; Εἶναι ἀντίθετα ὅσα λέγετε, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§319Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ παρίδωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ νὰ καταγίνωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ὅπως πραγματικῶς τίθεται. Καὶ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο δὲν ἀνῃρέθη διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν· τοὐναντίον ἐπεκυρώθη ὅτι ἐγένοντο ἀδικήματα ἐκ τῆς ἐπιλογῆς, ἐγένοντο ἀδικήματα εἴς τινας τάξεις ἀξιωματικῶν, τὰ ὁποῖα ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ διορθώσῃ.

§320Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἐδῶ ὁμιλεῖτε περὶ τῶν διαφόρων βαθμῶν, ἂν εἶναι εἷς ἢ δύο ἢ περισσότεροι. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος· πρόκειται ἀπὸ ποῦ θὰ λάβητε αὐτούς. Δὲν θίγεται μόνον αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ θίγονται ὅλα. Παραγκωνίζεται τὸ ζήτημα, διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ κινητοποιήσωμεν τὸν στόλον, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸν κινητοποιήσωμεν.

§321Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι οἱ ὑποπλοίαρχοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προαχθῶσιν εἶναι τοποθετημένοι εἰς θέσεις αἱ ὁποῖαι κατέχονται παρὰ πλωταρχῶν· ἑπομένως σᾶς δίδω τὴν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ὄχι μόνον κατὰ τὴν γνώμην μου ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἐπεφόρτισα φυσικὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἡ προαγωγὴ αὐτῶν δὲν θὰ φέρῃ οὐδεμίαν ἀνωμαλίαν.

§322Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Κοντόσταυλος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰδικὸς θέτει τὸ ζήτημα ὅπου πρέπει νὰ τεθῇ. Ἀλλὰ πῶς ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος ὑλικοῦ θὰ πληρώσωμεν αὐτοὺς τοὺς βαθμούς; Καὶ ἂν ὑπάρχωσι λόγοι πείθοντες ἡμᾶς ὅτι πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ἐκπαιδευθῶσι καὶ ἔπειτα νὰ προαχθῶσι, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος ὅπως οἱ ἀριθμοὶ μὴ καταληφθῶσι καὶ μὴ δημιουργηθῶσι. Δι’ αὐτὸ εἶπον, γνωρίζων τὸ πρᾶγμα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας περὶ ἧς δὲν μὲ ἔπεισεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἀναγνωρίζει δὲ τὴν ἀνάγκην καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ ἀφανὴς αἰτία τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο εἶναι τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη ἀπέναντι ὡρισμένης τάξεως ἀξιωματικῶν. Δύο εἰδῶν εἶναι τὰ παράπονα, τὰ μὲν ἀφορῶντα τὴν σειράν, τὰ δὲ τὴν προαγωγὴν ἢ τὴν μὴ διάκρισιν κατά τινα τρόπον παρὰ τῆς Πολιτείας, διάκρισιν ἐπὶ τιμῇ, οὐχὶ ἐπὶ ὕλῃ ἢ χρήμασιν. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὡς σκέπτεται νὰ συζητήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Βεβαίως οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀπέναντι τῆς Πολιτείας νὰ προαχθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ Πολιτεία ἔχει καθῆκον νὰ μὴ θίξῃ τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀξιωματικῶν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένοντο προβιβασμοὶ μὴ ὑπαγορευόμενοι ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ περὶ τῶν ὁποίων ὁ προκάτοχός σας ὡς Ὑπουργὸς μεταβὰς εἰς Θεσσαλονίκην εἶχε δημοσίᾳ δηλώσει ὅτι θὰ ἐδίδοντο ὡς ἀμοιβή, ἐδόθη δὲ τοιαύτη ἀμοιβὴ εἰς πάντας. Εἶναι εὐεξήγητος ἡ δυσφορία τῆς τάξεως ἡ ὁποία θὰ λάβῃ ἠθικὴν ἀμοιβὴν δι’ εἰδικὴν διάκρισιν, διότι καὶ ἡ ὑπάρχουσα ἐδόθη ἀδιακρίτως πρὸς πάντας. Προβιβασμοὶ θὰ ἐγίνοντο, ἀφοῦ ἐγένοντο προβιβασμοὶ ἀξιωματικῶν τῶν δύο βαθμῶν. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὑποναυάρχων, τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ δικαιολογήσητε, δὲν κατωρθώσατε νὰ μὲ πείσητε ὅτι ἠθελήσατε ν’ ἀποκαταστήσητε τὴν ἱεραρχίαν. Αὐτὴ εἶναι ἀποκατεστημένη ἐν τῷ ναυτικῷ· δὲν ἠξεύρω ἑδραιοτέραν βάσιν ἀπὸ τὸν ναύαρχον Κουντουριώτην.

§323Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἀρχηγός· δὲν εἶναι ἱεραρχία.

§324Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ἡ βάσις τῆς ἱεραρχίας· ἔχετε ἄλλως ἀξιωματικὸν περὶ τοῦ ὁποίου διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀμέσως ἐπικειμένου πολέμου, ἂν καὶ σεῖς ἀποβλέπετε εἰς εἰρήνην μᾶλλον, ὑπάρχει ἡ κοινὴ ἐκτίμησις τοῦ ναυτικοῦ ὅτι ἐν ἐλλείψει τοῦ κ. Κουντουριώτου θὰ ἠδύνατο νὰ ὁδηγήσῃ τὸν στόλον. Δὲν θ’ ἀναφέρω ὀνόματα, ὡς ἐπράξατε ὑμεῖς, ἀλλὰ γνωρίζετε τὸν ἀξιωματικὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ ἐν διαθεσιμότητι τόσον εὐκόλως. Ἔχετε λοιπὸν τὸν ἐνδεδειγμένον ὑπὸ τοῦ κ. Κουντουριώτου ὡς τὸν μέλλοντα ἀρχηγόν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ὠφείλετε ν’ ἀφήσητε πλοίαρχον, ὥστε νὰ ἁμιλλᾶται μετὰ τῶν ἄλλων διακεκριμένων ἀξιωματικῶν, οὓς προηγάγετε εἰς ὑποναυάρχους, ἵνα ἀναδειχθῇ τίς ὁ ἱκανώτερος. Ἡ προαγωγὴ ὅμως τῶν ἐξ ὑποναυάρχων δὲν εἶχεν οὐσιαστικὴν δικαιολογίαν. Ἠθέλετε νὰ ἔχητε ἔγκυρον διοίκησιν καὶ εἴπετε ὅτι θέλετε νὰ ἔχητε ἀνεύθυνον διοίκησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Δι’ αὐτὸ ἐπράξατε ὅ, τι ἐπράξατε. Ἂν θέλητε λοιπὸν ἐνίσχυσιν καὶ πρόοδον εἰς τὸ ναυτικόν, μὴ θεσπίσητε τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς. Θέλετε νὰ ἐπανορθώσητε ἀδικίαν, περὶ ἧς ὡμιλήσατε; Εἴπατε αὐτὸ φανερά. Ἀλλάξατε τὴν σειράν, προκειμένου περὶ τῶν δύο ἀδικηθέντων. Μὴ διεκδικεῖτε δι’ εὐθείας προαγωγῆς νὰ μεταβάλητε τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἕκαστος ἀξιωματικός, ὅταν κρίνηται κατ’ ἐκλογήν. Τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι δύνασθε διὰ διαφόρου χρονολογίας διαταγμάτων ν’ ἀναγνωρίζητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, τὸ ἔχετε. Δὲν δύναται νὰ λεχθῇ σοβαρῶς, διότι θὰ ἔλθητε, ὅταν δύνασθε, νὰ καταστρατηγήσητε τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον. Διὰ διαφόρου χρονολογίας διαταγμάτων μετεβάλετε τὴν τάξιν τοῦ ὑποναυάρχου Δούσμανη, καὶ αὐτὸ δὲν ἦτο δίκαιον. Τὸ κακίζω, ὡς κακίζω καὶ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εἰσαγάγητε, ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὁ ὁποῖος ἐκόπη ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς, κατόπιν σᾶς ἐξέθηκε τόσους κινδύνους καὶ ὅτι τόσην κακὴν χρῆσιν ἐκάματε τοῦ δικαιώματος τούτου, ὥστε ἔπρεπε νὰ συναγάγῃ τις τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἴδιος ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 7.

§325Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Τὸ ἄρθρον 7 εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ κατ’ ἐκλογήν. Ἐπίσης δ’ ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἔχομεν τὴν ὑπεύθυνον κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, προκειμένου περὶ τοῦ Δούσμανη, τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι διάταγμα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπίσης τὸ Κράτος ἔχει δικαίωμα, ἐὰν θέλῃ, ν’ ἀποκαταστήσῃ μίαν σειράν. Ἀπόδειξις ὅτι ἔπραξε τοῦτο τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποκαταστῆσαν τὴν σειρὰν τῶν τριῶν ἀντιναυάρχων. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω ὅτι ἡ ἀποκατάστασις αὕτη δὲν...

§326Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ μέλλων νὰ διοικήσῃ τὸν στόλον δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ τοποθετηθῇ πρῶτος, δεύτερος ἢ τρίτος, ἀλλ’ ὅστις διὰ τῆς πράξεως καὶ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου θ’ ἀποδείξῃ ὅτι ἔχει ἱκανότητα. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον φέρετε, εἶναι κατάργησις ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος.

§327Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θέλετε νὰ τὸ ἀπορρίψωμεν; Δὲν ἔχω δυσκολίαν.

§328Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν διεκδικῆτε τὸ δικαίωμα τοῦτο, λάβετέ το ἐφάπαξ.

§329Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θεωρήσατέ το ὡς ἀπαλειφθὲν μὲ τὴν ῥητὴν δήλωσιν ὅτι διὰ τῆς ἀπαλείψεως δὲν ἐννοῶ τίποτε οὐσιαστικόν, ἀλλὰ θεωρῶ διάταξιν νομοσχεδίου ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς περιττή.

§330Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συλλαμβάνω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν λέγοντα μίαν ἀνακρίβειαν.

§331ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§332Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὥστε τὸ ἄρθρον ἀπαλείφεται;

§333Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ τὸ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§334Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Τὸ ἐδήλωσα.

§335Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἓν ζήτημα πολὺ λεπτὸν ἡ συνοχὴ καὶ ἡ ἁρμονία εἰς ἓν σῶμα στρατιωτικῶς πειθαρχούμενον.

§336ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι διάφορος ἀρχή. Σεῖς θέλετε τὴν ἀρχαιότητα κατ’ οὐσίαν, οἱ ἄλλοι θέλουσι τὴν ἐκλογήν. Σεῖς μάλιστα νέος ἄνθρωπος νὰ θέλητε νὰ πηγαίνητε μὲ τὴν ἀρχὴν τῶν γηρατείων εἶναι ἀπορίας ἄξιον!

§337Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Προκειμένου νὰ διασαλεύηται ἡ πειθαρχία προτιμότερον νὰ λείψῃ τὸ πρᾶγμα αὐτό. Δὲν ζητῶ ἀπάλειψιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος.

§338ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς στασιμότητος. Μεταξὺ τῶν ἐν τῷ πίνακι τῆς ἐκλογῆς δικαιοῦται ἡ διοίκησις νὰ προαγάγῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους προτιμᾷ. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα ἀπόλυτον. Ἀναγράφεται ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη τώρα ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1861.

§339Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς δὲν ἀνεγράφετο. Τώρα ἀναγράφεται.

§340Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς δὲν εἶναι ἐφεύρημα ἰδικόν μου οὔτε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι ἐφεύρημα τῶν Γαλλικῶν κανονισμῶν, ὁ πρῶτος δὲ εἰσαγαγὼν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς εἶναι ὁ στρατηγὸς Ἐντοῦ.

§341ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἦτο εἰς τὸν νόμον τοῦ 1861· «Οἱ ἀνώτεροι βαθμοὶ ἀπονέμονται κατ’ ἐκλογὴν κλπ». Πολλάκις ἐφηρμόσθη αὐτὸ καὶ δυστυχῶς ὅτε ἐφηρμόσθη δὲν ἐπέτυχεν.

§342Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν εἴχομεν εἰς τὸ ναυτικὸν τὸ ποσὸν τῶν ἀξιωματικῶν τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς...

§343Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ ζητήματα αὐτὰ γεννᾶτε σεῖς καὶ δύο τρεῖς ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι κάμνετε παράπονα. Προτιμότερον νὰ πᾶνε εἰς τὸν διάβολον 10 ἢ 16 ἀξιωματικοὶ ἢ τὸ Κράτος.

§344Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸν διάβολον θὰ ὑπάγῃ τὸ Κράτος, ὅταν παραλύσῃ ἡ πειθαρχία. Τὴν δὲ συζήτησιν τὴν προεκάλεσαν τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν μόνον καὶ μόνον διὰ κάλυψιν ἀδικιῶν. Σεῖς εἶσθε ἐλεύθερος νὰ τὸ πιστεύητε. Εὔχομαι ν’ ἀποδειχθῆτε σεῖς ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ ἐγὼ ν’ ἀποδειχθῶ σφαλλόμενος. Αὐτὸ θὰ εἶναι εὐτύχημα δι’ ἐμέ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι οὕτω ὅπως τὸ λέγω ἐγώ. Εἰς σῶμα 180 ἀξιωματικῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς ἀσκούμενον κατὰ τρόπον καθ’ ὃν ἠσκήθη βεβαίως θὰ παραλύσῃ τὴν πειθαρχίαν ἐν τῷ ναυτικῷ. Χάρις εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς εἴδομεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ὑποναυάρχων. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ περιφήμου αὐτοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου κρύπτεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ σεῖς τὰ ἐμέμφθητε καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ τὰ μεμφθῆτε. Δὲν ἔχομεν ἀξιωματικοὺς κύρους, οὔτε πλάσσονται δι’ ἀπονομῆς βαθμῶν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνωσιν ἓν σῶμα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ διασύρηται ἡ ἁρμονία. Περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς δράσεως τοῦ Συμβουλίου τούτου προτιμῶ νὰ μὴ ὁμιλήσω.

§345Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν μοὶ ἐπετράπη ἡ διακοπὴ πρὸ ὀλίγου, ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅτι θελήσας νὰ δικαιολογηθῇ ἔπεσεν εἰς μίαν ἄλλην ἀνακρίβειαν. Εἶπεν ὅτι ἐκανόνισε τὴν ἀρχαιότητα τῶν ναυάρχων ἀναλόγως τῆς ἀρχικῆς των τοιαύτης, ὅπως ἦσαν εἰς τὸν πίνακα. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι τὸν Μιαούλην, ἀρχαιότερον τοῦ Δούσμανη καὶ τοῦ Ἠπίτου, ἔθεσε τελευταῖον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ὅτι πρέπει πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἶναι προσεκτικός, ὅταν δίδῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ μὴ καταχρᾶται τῆς ἀγνοίας αὐτῆς, καὶ δεύτερον νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν, διότι ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν τοιαύτην ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὄχι ἡ ἁπλῆ κατάταξις αὐτῶν ἀπὸ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν σχολήν. Αὐτὸ δὲν θὰ ἔχῃ λόγον νὰ τὸ ἀρνηθῇ καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δικαιολογηθῇ πῶς ὁ ἀρχαιότερος τῶν δύο ἐτέθη τελευταῖος.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6).

§347Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αἱ τροπολογίαι θὰ μείνωσι κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§349Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ αἱ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§350Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Βεβαίως.

§351Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 παρακαλῶ τὸν λόγον.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§353Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διότι ζητεῖ διὰ διατάγματος ν’ ἀνατρέψῃ διατάξεις τῶν νόμων, διότι τὸ ζήτημα τῶν προσόντων τῆς κατατάξεως ὡς καὶ τῆς προαγωγῆς διαφόρων βαθμοφόρων ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ κανονίζεται διὰ διαφόρων νόμων. Ἤδη συλλήβδην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει νὰ καταργηθῶσιν ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι διὰ τοῦ ἄρθρου 6. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἔχει ὑπ’ ὄψει της σήμερον ὡρισμένους νόμους, νὰ τοὺς καταργήσῃ καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὰ ἀνοικτὰ ἐλευθερίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ κανονίσῃ αὐτὸς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα κανονίζουσιν οἱ νόμοι, τὴν κατάργησιν τῶν ὁποίων τόσον συλλήβδην ζητεῖ διὰ τοῦ ἄρθρου 6. Ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ τονίσω τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἐκ τοῦ τρόπου τοῦ κανονισμοῦ τῶν προσόντων καὶ τῆς προαγωγῆς ἐξαρτᾶται ἡ θέσις τῶν ὑπαρχόντων, ὡς καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθωσι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ σκεφθῇ μήπως μεταξὺ τῶν τροποποιήσεων τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλῃ δὲν πρέπει νὰ συγκαταριθμηθῇ καὶ τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν καὶ τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 7).

§355Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ βλέπω ὅτι ἐτέθη καὶ μία διάταξις διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Εἰς τὴν τελευταίαν διάταξιν ἐγένετο μία πολὺ σπουδαία προσθήκη, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ σειρὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων προαγομένων κανονίζεται κτλ. Ἡ διάταξις αὐτὴ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν της.

§356Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ φύγῃ ὅλον τὸ ἄρθρον 7.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφεται τὸ ἄρθρον 7. Ἄρθρον 8 γενόμενον 7 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 γενόμενον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Π. Ἀραβαντινός.

§358Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, διότι εἶχον ζητήσει σχετικῶς καὶ τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ ἔχω ἐξωδίκους πληροφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, εἰς τὴν αʹ § ὁμιλοῦντος περὶ μερικῶν στασίμων ἀξιωματικῶν, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ μόνου.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ τὴν Δευτέραν ὥρᾳ 5 μ.μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 2 καὶ 20′ π. μ.).