1914.05.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81

Τῆς 30ης Μαΐου 1914.

(Παρασκευή, ὥρᾳ 5,10′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Οἱ ἐν Ἀθήναις ὁπλῖται δικηγόροι ὑποβάλλουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ἔντυπον ὑπόμνημα. Ὁ ἔφεδρος ὑπίατρος τοῦ Β. Ναυτικοῦ Δ. Δαγκλῆς αἰτεῖ, ὅπως μονιμοποιηθῇ. Οἱ ἐπίστρατοι φοιτηταὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῶν φροντιστηριακῶν τελῶν. Ὁ ἀπόστρατος ἀνθυπομοίραρχος Φ. Φιλιππίδης ζητεῖ διακανονισμὸν τῆς συντάξεώς του. Ὁ δικηγορικὸς Σύλλογος Πατρῶν διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ὁ ἐξ Ἄρτης Α. Γαρουφαλιᾶς διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ὡς παρεμποδίζοντος τὴν ἐλευθέραν καλλιέργειαν εἰς τοὺς κατοίκους Κομτζάδων. Ὁ παρὰ τῇ Ἀστυνομικῇ ὑποδιευθύνσει Ἰωαννίνων ἀπεσπασμένος ὑπενωμοτάρχης Α. Σπυρόπουλος αἰτεῖ, ὅπως προβιβασθῇ. Οἱ κάτοικοι Πανόρμου Τήνου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ κάτοικοι Μαντουκάτων Κεφαλληνίας ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου περὶ ἀγροφυλακῆς. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Πελλήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Τεγέας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Τροπαίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Ἡ κοινότης Χοριγκόβου παρακαλεῖ, ὅπως εἰς τὴν χηρεύουσαν ἐπισκοπικὴν ἕδραν Εὐρυτανίας διορισθῇ χειροτονούμενος ὁ ἀρχιμανδρίτης Δ. Μπάζας. Ἡ κοινότης Ἀγουλινίτσης παρακαλεῖ, ὅπως ὑπαχθῇ διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὸν Πύργον Ἠλείας. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Μακρυκώμης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Γαργαλιάνων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Καλαμῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Καλαρυτῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Βαρθολομιοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Πύργου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Καζακλὰρ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Ὁ Συνάδελφος κ. Παπαλουκᾶς ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας δέκα ἡμερῶν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται. Ὁ κ. Σ. Ἀγαπητὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν μετ’ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Οἱ Συνάδελφοι κ. κ. Θ. Γρηγορίου, Λ. Κουτσοπέταλος, Α. Κανάρης, Ε. Βελλιανίτης, Γ. Βλάχος, Α. Κοκέβης, Α. Χριστόπουλος, Σ. Ντολιόπουλος, καὶ Γ. Καντιάνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Οἱ Συνάδελφοι κ. κ. Κ. Χρυσοχοΐδης, Κ. Δημοκωστούλας καὶ Ν. Μπουφίδης ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης ἄρθρου 33 εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως καὶ διανομῆς κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας, περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κλπ.» Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§2Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί. Καὶ εἰς ἐμὲ καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Νομοῦ Κερκύρας ἀπεστάλη τηλεγράφημα τοῦ ἐργατικοῦ Κέντρου Λευκάδος διὰ τὴν ἀγρίαν καταδίωξιν, ἣν ἐνεργεῖ ὁ ἐκεῖ ταμίας, διὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων κατὰ τῶν μικροοφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἰδιαιτέρως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω τὰ γεγονότα, ἐν Ἑπτανήσῳ ἄμεσοι φόροι δὲν ὑφίστανται, διότι ἐκεῖ ἰσχύει ἡ ἔμμεσος φορολογία. Τὰ ὀφειλόμενα εἶναι μικρὰ ἔξοδα, δικαστικὰ βαρύνοντα ἰδίως ἀγρότας, διότι ἡ εὔπορος τάξις δὲν καταδιώκεται, ἀποφεύγουσα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὰ δικαστήρια. Ἡ παροῦσα ὅμως ἐποχὴ ὡς ἐκ τῶν γεγονότων τῶν τελευταίων εἶναι δυσχερεστάτη, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐγκαταλείψαντες ἐπὶ τόσον καιρὸν τὰ ἔργα των, δὲν ἔχουσι περιθώριον ὅπως ἀποτίσωσι τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον μικρὰς ὀφειλάς των. Ἄλλως τε οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον περιλαμβάνουσι τοὺς μετανάστας, ἔχουσι ὑστερηθῆ καὶ τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀπὸ τοὺς ἐν Ἀμερικῇ οἰκείους των, καθόσον ἐκεῖνοι προσελθόντες ὡς στρατεύσιμοι ἐγκατέλειψαν τὴν ἐκεῖ ἐργασίαν των καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσφέρωσί τι εἰς τὰς οἰκογενείας των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν καλωσύνην καὶ ἐπιείκειαν ὅπως ἡ εἴσπραξις γίνῃ κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον, ὅτε μὲ ὀλίγον οἶνον, τὸν ὁποῖον ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωσι, καὶ ὀλίγον ἔλαιον, ἔτι δὲ καὶ μὲ τὰς ἀναμενομένας ἐξ Ἀμερικῆς ἀποστολὰς τῶν ἐκεῖ ἐπανακαμψάντων μεταναστῶν, θὰ δυνηθῶσιν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι νὰ πληρώσωσι τὰς μικρὰς αὐτῶν ὀφειλὰς πρὸς τὸ Δημόσιον.

§3ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ περὶ τούτου διαταγὴ ἐδόθη πρὸ ἡμερῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν φόρων, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§5Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν λῆψιν μέτρου διὰ τοὺς πληρώσαντας τοὺς φόρους τοῦ 1912 καὶ 1913, ἐν σχέσει μὲ τὸν ψηφισθέντα νόμον, ὅστις ἐχάριζε ποσοστὸν εἰς τοὺς μὴ πληρώσαντας. Δίκαιον εἶναι νὰ μὴ ἀπολαύσωσιν τοῦ προνομίου οἱ κακῆς πίστεως ὀφειλέται, οἵ τίς οἶδε πῶς κατορθώσαντες νὰ μὴ πληρώσωσιν, καὶ νὰ μὴ τύχωσιν εὐνοίας ὁμοίας οἱ καλῆς πίστεως ἐνοικιασταί, οἱ ἐκβιασθέντες εἰς τὴν πληρωμὴν καὶ ζημιωθέντες ὡς καὶ οἱ ἄλλοι. Δίκαιον εἶναι ἑπομένως νὰ ληφθῇ πρόνοια νομοθετικὴ καὶ περὶ τούτων, ὡς ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργός, ἥτις ὅμως δὲν εἶδεν εἰσέτι τὸ φῶς τῆς ἡμέρας.

§6Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου εἶχεν ὑποβληθῆ πρότασις νόμου.

§7Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἂν ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νομοσχέδιον περὶ τούτου, οὐδεὶς θὰ ὑπάρξῃ ὅστις νὰ εἶναι ἐναντίος. Ὁ σκοπὸς τοῦ ψηφισθέντος νόμου ἦτο νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Πολιτεία εἰς τοὺς μὴ δυναμένους νὰ πληρώσωσιν· ἐάν τινες ἐπλήρωσαν, δὲν δικαιολογεῖται ἐκ τούτου ἡ γνώμη νὰ μὴ ὠφεληθῶσι καὶ αὐτοὶ ἐκ τοῦ νόμου.

§8Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀναφερομένων, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ συμμορφωθῇ καὶ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια αὐτῶν αἰτήματα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ι. Βέρροιος, Π. Πετροπουλάκης, Α. Κοκέβης, Π. Πολυχρονιάδης, Ι. Καλλαντζόπουλος καὶ Ν. Βελέντζας ἔχουσι τὸν λόγον, ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῆς Εἰρήνης Μινάρδου.

§10Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἔντιμοι, κύριοι Βουλευταί. Μετὰ τὰς χθεσινὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὰς τόσον συγκινητικὰς καὶ τὰς ὄντως πατριωτικάς, θὰ ἦτο ἴσως σκόπιμον νὰ μὴ κατατρίβῃ τὸν χρόνον αὐτῆς ἡ Βουλὴ εἰς τὰ διάφορα ἐρωτήματα, ἀφιεμένης τῆς Κυβερνήσεως ἐλευθέρας ἵνα μετὰ σχετικῆς ἠρεμίας ἐργάζηται διὰ τὰς νέας περιπετείας τοῦ ἔργου της. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταθέσω ἀναφοράν τινα δυστήνου καὶ ἀτυχοῦς μητρός, τῆς Εἰρήνης Μινάρδου, ἡ ὁποία εἶχε ἕνα μόνον υἱόν, ὁ ὁποῖος προσῆλθεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐπιστρατεύσεως, κατετάχθη ὡς νοσοκόμος, καθὸ τελειόφοιτος τῆς ἰατρικῆς, ὑπηρέτησεν εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ὑπερκοπώσεως τῆς μεγάλης, ἕνεκα τῆς ἠθικῆς συγκινήσεως τὴν ὁποίαν ἠσθάνετο περιποιούμενος τοὺς διαφόρους τραυματίας τοῦ πολέμου, ὑπέστη τοιοῦτον κλονισμὸν εἰς τὸ νευρικὸν αὐτοῦ σύστημα, ὥστε ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς νέος, ὁ ὁποῖος ἦτο τὸ μόνον στήριγμα τῆς οἰκογενείας του, ἔπαθεν ὑπηρετῶν ἐν τῷ στρατῷ τὰς φρένας. Ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία παρέπεμψεν αὐτὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀπαλλαγῶν, ἥτις ἐδέχθη τὴν γνώμην τῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπήλλαξεν αὐτόν. Ἡ ἀτυχὴς μήτηρ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ υἱοῦ της, ἔχουσα μέσα τινά, εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν κλινικὴν τὴν νευρολογικὴν τοῦ Αἰγινητείου. Δυστυχῶς ὅμως λόγῳ τοῦ μακροῦ χρόνου ἐξηντλήθησαν αἱ ὑλικαὶ δυνάμεις αὐτῆς καὶ ἡ Διεύθυνσις τοῦ Θεραπευτηρίου προσεκάλεσεν αὐτὴν μὴ πληρώνουσαν πλέον νὰ παραλάβῃ τὸν υἱόν της. Ἡ ἀτυχὴς μήτηρ παραλαμβάνει σήμερον τὸν υἱόν της φρενοπαθῆ, ἅτε μὴ δυναμένη νὰ πληρώνῃ τὰς τῆς κλινικῆς δαπάνας, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ συντηρήσῃ αὐτὸν εἰς τὴν οἰκίαν της. Ὁ ἐν λόγῳ νέος ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ· εἶναι καὶ οὗτος θῦμα τοῦ πολέμου, εἶναι νεκρὸς ζῶν. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις τῆς δυστυχοῦς μητρός, ζητούσης τὴν ἀρωγὴν τῆς Πολιτείας διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ μόνου στηρίγματός της, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θὰ ἀποθάνῃ ἕνεκα τῆς παθήσεως, εἶναι δικαία, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς τὴν μητέρα ταύτην. Ζητῶν δὲ τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς παρακαλῶ ταὐτοχρόνως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὁποίου τὰ φιλάνθρωπα αἰσθήματα πλὴν τῶν ἄλλων ἀρετῶν εἶναι γνωστὰ εἰς ἡμᾶς, νὰ λάβῃ ὑπὸ δικαίαν ἐκτίμησιν τὴν αἴτησιν τῆς ἀτυχοῦς μητρὸς καὶ προσπαθήσῃ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς αὐτήν, διότι ἄλλως ἡ καταστροφή της θὰ εἶναι βεβαία.

§11Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συγκεκινημένος ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§12Α. ΚΟΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§13Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγώ.

§14Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν ἐπιστράτων τῆς ἰατρικῆς, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Β. Τουρκοβασίλης.

§16Β. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καταθέτω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἁγισθαίνης παραπονουμένων διὰ τὰ αὐστηρότατα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ δασικὴ ὑπηρεσία ἐφαρμόζει εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, εἰς ὃν θὰ ἀποσταλῇ, ὄχι ἁπλῶς νὰ διαβιβάσῃ αὐτὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον δασάρχην, ἀλλὰ νὰ δώσῃ καὶ συγκεκριμένην τινὰ διαταγὴν εἰς αὐτόν, διότι βεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν Δήμων τῶν ὑπαγομένων δασικῶς εἰς τὸ Δασαρχεῖον Νυμφασίας, ὅπερ ἐχαρακτηρίσθη ὡς πρότυπον καὶ διευθύνεται ὑπὸ εἰδικῶν δασολόγων, ἔχουσι περιέλθει εἰς ἀπόγνωσιν ὡς ἐκ τῶν αὐστηροτάτων μέτρων, τὰ ὁποῖα τὸ Δασαρχεῖον ἔλαβε. Οἱ Δασικοὶ φρονοῦσιν ὅτι δύνανται νὰ μεταβάλωσιν τὴν χώραν εἰς παράδεισον, ἀλλὰ διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζουσιν ἢ θὰ ἀναγκάσωσι τοὺς κατοίκους ὅπως ἐκπατρισθῶσιν ἢ θὰ καύσωσι τὰ δάση.

§17Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἔχω νὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριε Πρόεδρε, ὅπως δώσητε σχετικὰς διαταγὰς εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκτελῇ τὰς διδομένας ἐντολάς, διότι καὶ πρὸ δέκα πέντε ἡμερῶν ὁ κ. Ἀλεξάκης ἔκαμεν ὅμοια παράπονα καὶ παρεκάλεσα νὰ σταλῶσι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν μοὶ ἐστάλησαν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Θ. Κουτούπης καὶ Ν. Βελλέντζας, ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ἀδελφῶν Ρομπόκα ἐκ Σερρῶν.

§19Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα ἐκ Σερρῶν τῶν ἀδελφῶν Ρομπόκα καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ μήπως πράγματι ἐκ τῆς ἀνωνυμίας εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ τιμωρηθέντα διὰ παρανομίαν.

§20Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων φυλακισθέντων ἀντ’ ἄλλων. Ὑπεβλήθη αἴτησις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Σερρῶν ἵνα ἐξετασθῇ διοικητικῶς ἡ ταυτότης, ἀλλὰ ὁ εἰσαγγελεὺς ἀρνεῖται. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὃν παρακαλῶ νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ τηρήσῃ τὸν νόμον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου «Ἀπόλλων».

§22Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν.

§23Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ἵνα καταθέσω ἀναφορὰν τῶν ὑποδιδασκάλων Ἠλείας, παρακαλῶ δὲ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀποστείλῃ αὐτὴν εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, ὅπερ πέποιθα ὅτι θέλει λάβει ταύτην ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν, διότι τὰ αἰτήματα τὰ διατυπούμενα ἐν αὐτῇ εἶναι ἄξια προσοχῆς καὶ μελέτης. Δυστυχῶς εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κλάδος αὐτός, ὁ προσενεγκὼν τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὴν γενεὰν τὴν παροῦσαν, ἔχει παραγκωνισθῆ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὸ πλεῖστον τοῦ ἀριθμοῦ, ἐξ ἄλλου δὲ διὰ τὸ μὴ συντάξιμον. Εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ὡς εἶπον προσήνεγκαν πολλὰς ὑπηρεσίας.

§24Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν τοῦ συμπολίτου μου Β. Χρηστάκου ἐνοικιαστοῦ τῶν σφαζομένων ζώων, ὁ ὁποῖος ἐπλήρωσεν ἓν μέρος ἐκ 16.860 δραχ. πωλήσας μάλιστα καὶ ἕνα ἀγρόν του ἵνα μὴ φυλακισθῇ. Ζητεῖ οὗτος νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτὸν τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν φόρων τῶν δημοτικῶν καὶ δημοσίων, τοῦ ἔτους 1912 καὶ 1913. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὐτή.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ...

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω οὔτε εἰς αὐτὴν οὔτε εἰς τὴν ἑπομένην. (Ἀναβάλλονται ἀμφότεραι).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς καταγγελίας τοῦ Δ. Σαρατσοπούλου.

§28Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὡς ἐδήλωσα καὶ τὴν προηγουμένην φορὰν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, συνεπείᾳ καταγγελίας δοθείσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τοῦ Σαρατσοπούλου, παρηγγέλθη ἀνάκρισις ἀπὸ τῆς 29 Ἀπριλίου, ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἔκαμε λόγον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἀπάντησιν ἐπανέλαβον τὴν παραγγελίαν αὐτὴν τὴν 10 Μαΐου, καὶ τὴν 24 Μαΐου ἔκαμα ὑπόμνησιν εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα. Σήμερον ἔλαβον ἑτέραν ἐπιστολήν, δι’ ἧς μοὶ ἀνακοινοῦται ὅτι ὁ Σαρατσόπουλος αὐτὸς εἶναι ψευδώνυμος. Ὁπωσδήποτε ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς ταχεῖαν ἐνέργειαν, ἧς θὰ γνωρίσω τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὴν Βουλήν.

§29Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Πατρῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατὰ τοῦ Εἰρηνοδικοῦντος Κλειτορίας ἀνάκρισιν, διότι δύο τηλεγραφήματα ἔλαβον ἐκεῖθεν, ὅτι ὁ κύριος αὐτὸς ἔχει διαιρέσει τοὺς ἐκεῖ καὶ προλεικίνει τὸ ἔδαφος τῆς ὑπερασπίσεώς του διὰ τὴν μέλλουσαν ἀνάκρισιν. Εἶναι ἀληθές, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τελευταίως δύο ἐκεῖ νεοφώτιστοι δικολάβοι περιεβλήθησαν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κυρίου αὐτοῦ, θέλοντος οὕτω νὰ παρασκευάσῃ ἔδαφος ὑπερασπίσεως, ἐν τῷ μεταξὺ δ’ ἐξακολουθεῖ τὸ καταδιωκτικὸν αὐτοῦ ἔργον ὁ κ. Εἰρηνοδικῶν, καὶ περιφέρεται ἐν τοῖς χαρτοπαιγνίοις. Εἶναι εἰρηνοδικῶν γραμματεὺς καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ δικάζῃ, κύριε Ὑπουργέ.

§30Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρατηρῶ ὅτι ἀληθῶς ὁ Εἰρηνοδίκης Κλειτορίας διετέλει ἀπεσπασμένος εἰς τὰς νέας Χώρας καὶ δὲν ἦτο δυνατὴ τούτου ἕνεκα ἡ πλήρωσις τῆς θέσεώς του. Ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου δὲ ἐτοποθετήθη ἐκεῖ ὁριστικῶς καὶ θὰ πληρώσω τὴν θέσιν του. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω ὅτι ἔχω περὶ τὰς πεντήκοντα θέσεις κενὰς καὶ δὲν ἔχω ἀναλόγους αἰτήσεις. Ἐφ’ ὅσον ἔχω αἰτήσεις καὶ εὑρίσκονται οἱ αἰτοῦντες οἱ ἔχοντες τὰ νόμιμα προσόντα, διορίζονται ὅλοι. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν εὑρίσκονται θέσεις τινὲς κεναί.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διατί ὁ ταμίας Γυθείου δὲν συμμορφοῦται πρὸς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου του ἀλλὰ παρεμβάλλει ἀδικαιολογήτως κωλύματα εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν δικαιούχων, καὶ τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ διὰ τὴν ἄρσιν τούτου».

§32ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἶναι ἀόριστος ἡ ἐρώτησις.

§33Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ τὴν καθορίσω. Ὁ ταμίας Γυθείου καίτοι διετάχθη νὰ διευκολύνῃ τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἰδίᾳ τοὺς δημοδιδασκάλους, ἐν τούτοις δὲν συμμορφοῦται πρὸς τὴν διαταγὴν ταύτην, ἀλλὰ τοὐναντίον διατείνεται ὅτι θὰ ζητήσῃ ὁδηγίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Ἐγὼ ὅμως γνωρίζω ὅτι εἶναι λίαν δύστροπος καὶ διὰ τοῦτο παρεμβάλλει μεγάλας δυσχερείας εἰς τοὺς δικαιούχους. Ἐξαναγκάζει αὐτοὺς νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Ταμείου καὶ ὅμως δὲν πληρώνει αὐτούς. Ἐπανέρχονται οὕτω οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς ἑστίας των ἄπρακτοι. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ μέτρον τι ὅπως οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ Ταμείου, πληρώνωνται ὑπὸ τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη ὅπως οἱ διδάσκαλοι κλείσωσι τὰ σχολεῖά των διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν νὰ λάβωσι τὴν μισθοδοσίαν των. Τὸ μέτρον πρέπει νὰ εἶναι γενικὸν διὰ πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς μὴ κατοικοῦντας εἰς τὰς ἕδρας τῶν Ταμείων, ἵνα λείψῃ οὕτω αὐτὴ ἡ δυσχέρεια. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ταμίαν νὰ εἶναι ἀνθρωπινώτερος, διότι ἔχει ἐξεγερθῆ ὁ τόπος ἐναντίον του. Λυποῦμαι λέγων ταῦτα, διότι συνδέομαι καὶ διὰ γνωριμίας μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ καταστήσω ταῦτα γνωστά, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρίδω τὴν γνωριμίαν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου περὶ τῆς ἐν Ἀμερικῇ προξενικῆς ὑπηρεσίας.

§35Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ ἀναβληθῇ παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Οἱ κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Σ. Ἀγαπητὸς «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διατί δὲν ἐξετέθη εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Αἰγείρας– Ἀρφαρῶν, ἀφοῦ ἡ μελέτη ἐγένετο καὶ τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν εὑρίσκεται εἰς τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας ἕνεκα τῆς νομίμου εἰσφορᾶς».

§37ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ δαπάνη εἶναι μεγάλη καὶ δὲν πρόκειται ἡ ὁδὸς αὕτη νὰ ἐξυπηρετήσῃ συμφέροντα ἀνάλογα πρὸς τὴν δαπάνην αὐτήν. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἀπαιτεῖται ἡ κατασκευὴ μᾶλλον τῆς γειτονικῆς πρὸς τὰ Ἀρφαρὰ ὁδοῦ, ἡ ὁποία ὑπελογίσθη εἰς τριάκοντα χιλιάδας δρ. Πρὸς τοῦτο ἐδόθησαν ἤδη αἱ ἀναγκαῖαι διαταγαί, διότι διὰ τοιαύτην δαπάνην ἐπαρκεῖ ἡ πίστωσις τῆς ἐπαρχίας.

§38ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, κύριε Ὑπουργέ, ἀναβιβάζει τὴν δαπάνην εἰς 220.000 δρ., διότι ὑπολογίζει κονδύλιον 60.000 ὡς ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν κτημάτων, δι’ ὧν διέρχεται ἡ χάραξις τῆς ὁδοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἀναφοραὶ ὅλων τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ὑπόσχονται νὰ ὑπογράψωσι συμβόλαιον, δι’ οὗ νὰ δηλώσωσιν ὅτι οὐδεμίαν ἀπαίτησιν ἔχουσι δι’ ἀποζημίωσιν. Ἐξ ἄλλου δὲ ἔχομεν καὶ ψήφισμα τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς, δι’ οὗ προσφέρεται αὕτη νὰ δώσῃ καὶ ἐκ τοῦ Ταμείου της ἐπιχορήγησιν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἡ εἰρημένη ὁδός. Ἐκτὸς αὐτῶν εἶναι δυνατὸν ἡ δαπάνη τῶν 220.000 δραχμῶν νὰ περιορισθῇ κατὰ πολὺ ἂν τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ ἀντὶ ἓξ μέτρων, ὡς ὑπελογίσθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων, περιορισθῇ εἰς τέσσαρα μέτρα, ὅπερ εἶναι ἐπαρκέστατον. Τοιουτοτρόπως ἡ δαπάνη, ἀφαιρουμένης τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν, περιοριζομένου τοῦ πλάτους καὶ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωσιν αἱ κοινότητες εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, θὰ κατέλθῃ κάτω τῶν 120.000 δραχ., ποσὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἤδη εἰς τὸ Ταμεῖον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Τσακόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ δὲν ἀποπερατοῦνται αἱ ἐπὶ τῆς χαραχθείσης ὁδοῦ Βέρτζοβας–Ἁγιοργιτίκων ἀφεθεῖσαι ἡμιτελεῖς γέφυραι».

§40ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχει τοιούτου πράγματος, ἐζητήθησαν ὅμως πληροφορίαι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου.

§41ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1912 ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τῆς τότε χαραχθείσης ὁδοῦ Βέρτζοβας–Ἁγιοργίτικα. Μετὰ παρέλευσιν ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοπρασίας ἤρξατο ἡ κατασκευὴ τῶν γεφυρῶν, αἱ ὁποῖαι παρελθουσῶν τῶν ἐκλογῶν ἀφέθησαν ἡμιτελεῖς, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ δαπανηθὲν ἤδη χρῆμα διὰ τὰς γέφυρας αὐτὰς θὰ χαθῇ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σ. Ἀγαπητός, Π. Βουρλούμης, Δ. Γκλαβᾶς, Π. Πολυχρονιάδης καὶ Β. Ροῦφος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πότε θὰ διανεμηθῇ ἡ ἐκ 15.000 δρ. περίθαλψις, ἣν ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς παθόντας ἐκ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους χωρίων Σκλίβαινα καὶ Τσιβλό. Ἡ καταστροφὴ ἐγένετο τῷ 1912· νομοσχέδιον πιστώσεως ὑπεβλήθη τῷ 1913· ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 1914 καὶ οἱ παθόντες ἀναμένουσιν».

§43ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἀνεγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ, διότι δὲν δύναται νὰ γίνῃ διανομὴ χρημάτων πρὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σ. Ἀγαπητός, Π. Βουρλούμης, Δ. Γκλαβᾶς, Π. Πολυχρονιάδης καὶ Β. Ροῦφος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν· 1) Πότε θὰ ἀποφασίσῃ τὴν διανομὴν τοῦ ποσοῦ τῶν 120 περίπου χιλ. δραχμῶν, ὅπερ εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπὸ τοῦ 1909, συλλεγὲν ἐξ ἐράνων πρὸς βοήθειαν τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν καταστραφέντων κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Χάβαρι τῆς Ἠλείας· 2) ἂν κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς νέας κωμοπόλεως ἐδόθησαν παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ὁδηγίαι εἰς τοὺς κατοίκους, ὅπως αἱ νέαι οἰκοδομαὶ γίνωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀντισεισμικαί, ὡς ὑπεδείκνυεν εἰς ὑπόμνημα, ὅπερ ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1911 ὁ ἁρμόδιος μηχανικός· 3) ποίαν γενικὴν πρόνοιαν ἔλαβεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅπως εἰς ὅλας τὰς σεισμοπαθεῖς περιοχὰς δίδωνται παρὰ τῶν κατὰ τόπους μηχανικῶν τοῦ Κράτους ὁδηγίαι πρὸς λῆψιν στοιχειωδῶν τινων ἀντισεισμικῶν μέτρων κατὰ τὴν οἰκοδόμησιν, ἅτινα ἴσως καὶ διὰ νόμου ἠδύναντο νὰ ἐπιβληθῶσιν. Ἐν τῷ αὐτῷ ὑπομνήματι ὑπεδεικνύοντο πρὸς ἀποφυγὴν ἢ μετριασμὸν τοὐλάχιστον τῶν ἀλεπαλλήλων συμφορῶν, αἵτινες δυστυχῶς λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους πάντοτε θὰ ἐπαναλαμβάνωνται».

§45ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν διανομὴν τῶν 120 χιλ. δραχμῶν πρὸ μηνὸς ἔχει καταρτισθῆ εἰδικὴ ἐπιτροπή. Σήμερον μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ συστήσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προβῇ μετὰ μείζονος γοργότητος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐρώτημα, ἀπαιτεῖται νόμος εἰδικός, ὅπως αἱ ὁδηγίαι τῶν κατὰ τόπους μηχανικῶν τοῦ Κράτους ἐκτελῶνται ὑποχρεωτικῶς.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ὁ νομομηχανικὸς Κεφαλληνίας δὲν συνέταξεν εἰσέτι τὰς μελέτας καὶ προϋπολογισμοὺς πρὸς ἀνέγερσιν τῶν δημοτικῶν διδακτηρίων Μηνιῶν, Μονοπηλατῶν, Δειληνάτων καὶ Μακρυωτίκων, παραγγελθεὶς ἐπανειλημμένως πρὸς τοῦτο πρὸ τετραμήνου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· ἅμα, παρακαλεῖ νὰ διαταχθῇ νομομηχανικός, ὅπως ταχέως συντάξῃ τοὺς εἰρημένους προϋπολογισμοὺς καὶ συνιστᾷ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Γραφεῖον Νομομηχανικοῦ Κεφαλληνίας διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένου προσωπικοῦ».

§47ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐρώτησις αὕτη ἔπρεπε νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§48Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ὁ Μηχανικὸς ἀπαντᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ λέγει ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Σᾶς παρακαλῶ ὅπως διαπέμψητε τὸ ἔγγραφον τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως γίνῃ ἐνέργεια πρὸς ἐκτέλεσιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης Ἀπών. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα στρατιωτικῆς Ἀρχῆς βεβαιούσης ὑπευθύνως ὅτι ὁ ἔφεδρος ἀνθυφαρμακοποιὸς Ἀριστοτέλης Κατζούλης ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστρατείαν, εἰς ποῖον σῶμα καὶ ποῦ, διότι ἐπιμένει ὑποστηρίζων ὅτι δὲν ὑπηρέτησεν, ἀλλὰ διέμενε διαρκῶς ἐν Νεμέᾳ τῆς Κορινθίας ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμά του, διὰ τοῦτο δέ, ἴσως, καὶ προεβιβάσθη καὶ ἔλαβε καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ Σωτῆρος».

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ τοῦ Θεοδώρου καὶ οὐχὶ Ἀριστοτέλους Κατζούλη, περὶ οὗ θὰ ἐξετάσω. Ἀναβάλλεται εἶτα ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Σ. Κροκιδᾶ παρακαλοῦντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὰ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ Δημ. Μικροῦ, εὑρισκόμενα ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 32051 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους».

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν θὰ καλέσῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς παρὰ τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸν πίνακα Βʹ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προακτέων ἐγγραφέντας κατωτέρους παρῃτημένους ἀξιωματικούς, περὶ ὧν προβλέπει τὸ 5 ἄρθρον τοῦ 145 νόμου, ὅπως ἀνεκάλεσεν ἤδη τοὺς εἰς τὸν πίνακα Αʹ ἐγγραφέντας τοιούτους, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἴδιον ἄρθρον τοῦ ἰδίου νόμου».

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐλήφθη εἰσέτι ἀπόφασις ἐπὶ τούτου. Ὁ κ. Ν. Συριόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν μισθοδοσίαν τοῦ δημοδιδασκάλου Τιμ. Παπασπυρίδου καὶ περὶ τῶν ὁποίων οὗτος ὑπέβαλε τὴν χθὲς συζητηθεῖσαν αἴτησιν πρὸς τὴν Βουλὴν παραπονούμενος». Ἀπών· ἀναβάλλεται. Οἱ κ. Ν. Συριόπουλος καὶ Π. Βουρλούμης «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ κατὰ τῆς ἀποτόμου ἐκ μέρους τῆς ἐμπορίας ὑψώσεως τῶν τιμῶν τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, σχεδὸν εἰς τὸ τριπλάσιον τῆς τιμῆς τῆς κρατούσης πρὸ τῶν τελευταίων βροχῶν, καὶ ὁποίαν πρόνοιαν θέλει λάβει ὅπως μὴ μείνωσιν ἄνευ θειώσεως καὶ ῥαντίσματος τὰ κτήματα τῶν μὴ ἐχόντων τὰ μέσα νὰ προμηθευθῶσι διὰ τοσούτων τιμῶν θεῖον καὶ θειϊκὸν χαλκόν· τέλος πῶς θέλει ἐκλίπει εἰς τὸ μέλλον ἡ τοιαύτη κατὰ τῶν δυστυχούντων ἰδιοκτητῶν ἐκμετάλλευσις. Δὲν δύναται διὰ τῆς Γεωργικῆς Ἑταιρίας νὰ ἀρθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις αὕτη; Δὲν δύναται ἡ Γεωργικὴ Ἑταιρία νὰ παράσχῃ θεῖον καὶ θειϊκὸν χαλκόν;»

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ θειϊκὸς χαλκὸς πωλεῖται παγίως ὑπὸ τῆς Γεωργικῆς Ἑταιρίας ἀντὶ 81 λεπτοῦ, ὥστε εἶναι ἀδιάφορον ἂν τὸ ἐμπόριον θέλῃ ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμήν.

§54Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβε διὰ τὴν παράνομον ἀπόλυσιν τοῦ ἐργάτου τοῦ Στρατιωτικοῦ ἀρτοποιείου Παναγιώτου Σαγρῆ καὶ ἂν διέταξε νὰ ἀποζημιωθῇ οὗτος εἰς βάρος τοῦ ὑπολόγου».

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐζήτησα σχετικὰς πληροφορίας καὶ θὰ κάμω ὅ τι δεῖ.

§57Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρωθυπουργὲ νὰ διευκολύνω τὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἀνεθήκατε εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα. Ὁ ἔντιμος οὗτος πολίτης Παναγιώτης Σαγρῆς προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος, διότι κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπηρέτει ὡς ἐργάτης εἰς τὸ στρατιωτικὸν ἀρτοποιεῖον ἐγένοντο αἱ καταχρήσεις, τὰς ὁποίας, αὐτὸς εἶχε τὸ θάρρος μετ’ ἐνδιαφέροντος πατριωτικοῦ νὰ καταγγείλῃ ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίου ὑπηρεσίας. Ἡ ὑπηρεσία κατόπιν τῆς καταγγελίας του ἐνήργησεν ἀνακρίσεις καὶ ἡ κατάχρησις ἀπεκαλύφθη, κατάχρησις ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου, καὶ οἱ ὑπαίτιοι διατελοῦσιν ἐν προφυλακίσει. Ὁ ἐργάτης οὗτος διετέλει τοιοῦτος ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἐν τῷ Στρατιωτικῷ ἀρτοποιείῳ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀντικαταστήσας τὸν ἀξιωματικὸν ἐθεώρησεν ἴσως ἀπὸ κακῶς ἐνοουμένην ἐκπλήρωσιν καθήκοντος ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν ἐργάτην αὐτόν, καὶ νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ παρανόμως, διότι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, ἐπειδὴ οὗτος εἶχε διορισθῆ δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἦτο ἁρμόδιον νομίμως νὰ ἐνεργήσῃ. Ἀπελύθη λοιπὸν παρανόμως καὶ ἐρρίφθη εἰς τὰς ὁδοὺς πρὸς ἀμοιβὴν τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσήνεγκεν εἰς τὸ Κράτος. Ὑποθέτω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὸν ἀτυχῆ αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐστερήθη τῶν μέσων πρὸς συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του, ἕνεκα τῆς παρανόμου αὐτῆς ἀπολύσεώς του.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκέπτεται νὰ διατάξῃ νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς δημοπρασίαν τὰ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐγκριθέντα ἀπὸ τοῦ π. ἔ. ἔργα, πρὸς διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου εἰς Φουσκώματα Σάμης. Ὁ χείμαρος οὗτος ὑπερεκχειλίζων ἐτησίως καταστρέφει τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν Σάμης–Ἀργοστολίου καὶ τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν Σάμης–Πυλάρου, καθὼς καὶ τὰ πέριξ αὐτοῦ κτήματα». Παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ταχέως μέριμνα περὶ τούτου.

§59ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ὑπάρχει ἀνάγκη ψηφίσεως σχετικοῦ νόμου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Κυρέλλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου του νὰ προβῇ εἰς ταχεῖαν ἔκδοσιν τοῦ ἐντάλματος τοῦ δικαιούχου Σπυρίδωνος Ἰγγλέση, ἵνα λάβῃ οὗτος τὴν ἐπὶ τόσον χρόνον καθυστερουμένην παρὰ τοῦ Δημοσίου ἀποζημίωσίν του διὰ τὴν δι’ ἀρχαιολογικὰς ἀνασκαφὰς κατάληψιν τοῦ ἐν Θήβαις κτήματός του, ἐφ’ οὗ ἀνεκαλύφθη ὁ ναὸς τοῦ Ἰσμηνίου Ἀπόλλωνος». Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν διατὶ δὲν προβαίνει εἰς τοὺς προβιβασμοὺς τηλεγραφητῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως ἐκ τῶν κεκυρωμένων καὶ ἰσχυόντων πινάκων, τῶν ἐπιτυχόντων ἀπὸ τοῦ 1912, ἀφοῦ ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις καὶ ὁ νόμος ͵ΔΨΞΗʹ ὁρίζει ὅτι αἱ κεναὶ θέσεις πληροῦνται ἐντὸς διμήνου».

§61ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τὸν βαθμὸν τῆς βʹ τάξεως προσήχθησαν πάντες, διὰ δὲ τὸν αʹ τάξεως προήχθησαν μόνον 12, καθόσον τόσαι θέσεις ὑπῆρχον κεναί.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Στ. Ἀναστασιάδης, Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλοῦσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν θὰ ληφθῇ ἢ ἐλήφθη πρόνοια ὅπως ἀνθυπασπισταὶ τῆς Χωροφυλακῆς, ἀνδραγαθήσαντες κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ ὑπὲρ ὧν ὑπάρχουσι ἐκθέσεις τῶν οἰκείων σωματαρχῶν, ὡς καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς περὶ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς των, ὡς ὁ τραυματισθεὶς Δημ. Καπούλας ἐπανειλημμένως ἐκτάκτους προσενεγκὼν ὑπηρεσίας καὶ ἄλλοι, προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ὡς προβλέπει καὶ ὁ νόμος 3578 τοῦ 1910, καθόσον ἐνῷ οἱ τοιοῦτοι τῶν ἄλλων Σωμάτων προήχθησαν κατ’ ἐκλογὴν τὴν 1 Ἰουνίου 1913, οἱ τῆς Χωροφυλακῆς ἐξ ἴσου μετὰ τῶν συναδέλφων των τῶν λοιπῶν ὅπλων δράσαντες, κατεδικάσθησαν νὰ μένωσι μέχρις ἀποστρατεύσεώς των ἀνθυπασπισταί».

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀνθυπασπιστὴς τοῦ στρατεύματος προήχθη ὡς ἀνδραγαθήσας. Προήχθησαν πάντες κατ’ ἀρχαιότητα πρὸς πλήρωσιν κενῶν θέσεων. Τὸ Ἀνώτερον Συμβούλιον δὲν ἐνέγραψεν εἰς τοὺς πίνακας Β ἀνθυπασπιστάς, οὔτε τοῦ στρατοῦ οὔτε τῆς Χωροφυλακῆς.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν· 1) ἂν ὁ ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς Σπυρ. Κ. Δελλαπόρτας ἔχει ἀναγραφῆ εἴς τινα πίνακα προαγωγῶν καὶ παρακαλεῖ νὰ ληφθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν προϊσταμένων σωματαρχῶν αὐτοῦ, δυνάμει τῶν ὁποίων ἔδει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν πίνακα Β· 2) ἂν ὁ ἔφεδρος ἀνθυπασπιστὴς Ἀριστ. Μεταξᾶς Μαριᾶτος, ἔχων πρότασιν μονιμοποιήσεως τοῦ Συνταγματάρχου αὐτοῦ, περιελήφθη εἰς τὸν πίνακα Β· 3) ἂν ὁ ἔφεδρος λοχίας τοῦ 3ου λόχου τοῦ 6ου πεζικοῦ συντάγματος Δημήτριος Νικολάου Πολλᾶτος, προταθεὶς δὶς διὰ προαγωγὴν εἰς ἀνθυπασπιστήν, συμπεριελήφθη εἰς τὰς προαγωγάς». Ὁ αὐτὸς ἐρωτᾷ τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ἂν ὁ κληρωτὸς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1911 ναύτης Θεόδωρος Κουρούκλης, ὑπηρετῶν εἰς Σάσσωνα, ἀπελύθη μετὰ τῶν λοιπῶν τῆς κλάσσεως αὐτοῦ».

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω σήμερον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓϠΝΖʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Ν. Βελέντζας.

§67Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μετέχων τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰσηγητὴς ὢν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς παρατηρήσεις τινάς, ἃς ὑπέβαλον διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως αὐξηθῇ μὲν ἐν μέρει τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, προστεθῇ δ’ ἕν τμῆμα μηχανικὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διαιρεθῇ δὲ τὸ μέχρι τοῦδε ἑνιαῖον διοικητικὸν τμῆμα εἰς δύο. Ἐπιπροσθέτως δὲ εἶτα ἐπέρχεται καὶ μεταβολή τις εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ καθιερωμένου διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1910 παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπὶ τῶν διατάξεων τούτων τοῦ νομοσχεδίου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίας τινάς. Ἡ ἔλλειψις ὀργανικοῦ νόμου ῥυθμίζοντος μέχρι τοῦ ἔτους 1910, τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι μέχρι τοῦδε διῃρημέναι μόνον κατὰ τμήματα, ἐρρυθμίζοντο ὑπὸ τοῦ δικαίου, ὅπερ καθιέρωσε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ μακρὰ συνήθεια, αἱ πληθυνόμεναι δὲ ἐργασίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀφ’ ἑτέρου μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὀργανικοῦ νόμου, ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπαύξησιν τοῦ προσωπικοῦ τούτου καὶ τὴν διαίρεσιν αὐτοῦ εἰς τμήματα. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἡ ἐπαύξησις τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους καὶ ἡ προσθήκη νέων ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔχει βεβαίως ἀναγκαῖον ἐπακολούθημα καὶ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ οὐδεὶς θὰ ἦτο ὁ ἀντιλέγων εἰς τὴν ἐπαύξησιν ταύτην, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶχεν ὡς αἰτίαν τὴν εἰσαγωγὴν τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἰσχύοντος μέχρι τοῦδε ὀργανισμοῦ. Καὶ δύναταί τις μὲν νὰ συμφωνήσῃ τελείως ὡς πρὸς τὴν ἐπαύξησιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ προσθήκη τμήματος μηχανικοῦ ἑβδόμου εἰς τὰ μέχρι τοῦδε τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐντελῶς περιττή. Μέχρι τοῦ νῦν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τῶν ἀνατεθειμένων αὐτῷ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ 1833 διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικῶν κτιρίων, ἐπήρκεσεν μέχρι τοῦδε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ καθεστῶτος διὰ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων. Προστίθενται ὅμως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νέα καθήκοντα, τὰ διὰ τῶν νόμων ͵ΓΨϞΒʹ καὶ ͵ΓΦΛΖʹ τοῦ 1911 περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν καὶ νέων δικαστικῶν καταστημάτων. Τὰ νέα ταῦτα καθήκοντα θὰ εἶναι βεβαίως ὁ λόγος ὁ ἐπιβάλλων τὴν ἵδρυσιν τοῦ μηχανικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἀναντιρρήτως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἀλλ’ ἤδη, ὅτε ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 λαμβάνεται πρόνοια εἰδική, ὅπως ἡ ἐκπόνησις μελετῶν, ἡ τεχνικὴ διεύθυνσις τῆς ἐκτελέσεως, ἡ πιστοποίησις τῶν πληρωτέων ποσῶν καὶ ἡ παραλαβὴ ἔργων συντελέσεως καὶ κατασκευῆς νέων κτιρίων ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἄλλου Ὑπουργείου, ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ἱδρυομένου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἤδη, λέγω, ὅτε διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου τὰ καθήκοντα ταῦτα ἀνατίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον καὶ προσωπικὸν θὰ ἔχῃ ἐπαρκέστατον, ὡς φαίνεται διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου, τί θὰ ἐναπομείνῃ πλέον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μηχανικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης; Οὐδὲν ἄλλο θὰ ἐναπομείνῃ παρὰ αἱ προτάσεις περὶ κατασκευῆς νέων κτιρίων, καὶ αἱ προτάσεις περὶ ἐπισκευῆς τῶν παλαιῶν δικαστικῶν κτιρίων καὶ φυλακῶν. Ἂν μέχρι τοῦδε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἄνευ τοῦ μηχανικοῦ τμήματος ἐπήρκεσεν εἰς πλείονας ἀνάγκας διὰ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι ἦτο ἀνεπαρκές, τώρα ὅτε διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ θὰ εἶναι ἐπαρκέστατον, τώρα ὅτε τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα τὰ σπουδαιότατα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐπιβλέψῃ τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀνατίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀφαιρούμενον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἵδρυσις μηχανικοῦ τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐντελῶς περιττή. Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὴν ἵδρυσιν τοῦ μηχανικοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἱδρύεται ὡς τμῆμα ἕβδομον. Τὸ διοικητικὸν τμῆμα, τὸ νέον, ὑποδιαιρεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δι’ οὗ ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ ὀργανισμοῦ εἰς δύο, εἰς τμῆμα πρῶτον προσωπικοῦ, περιλαμβάνον τὸ γραφεῖον τοῦ προσωπικοῦ, καὶ δεύτερον τμῆμα διεκπεραιώσεως. Εἰς τὸ τμῆμα δεύτερον διεκπεραιώσεως προστίθενται καὶ δύο διευθύνοντες ἀντὶ ἑνὸς τμηματάρχου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποτελούντων τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ κανονίζωνται κατὰ τὰς ἐνδείξεις μὲν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάσης δυνατῆς φειδοῦς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν μετὰ πάσης δυνατῆς φειδοῦς πρέπει νὰ κανονίζωνται αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, βεβαίως δύναταί τις νὰ θεωρήσῃ ὡς πολυτέλειαν τὴν ἵδρυσιν μηχανικοῦ τμήματος, ὡς πολυτέλειαν καὶ τὴν διαίρεσιν τοῦ νέου διοικητικοῦ τμήματος εἰς δύο, εἰς τμῆμα διεκπεραιώσεως καὶ εἰς τμῆμα προσωπικοῦ. Καὶ δύναταί τις νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι τὸ γραφεῖον τῆς διεκπεραιώσεως προαγόμενον εἰς τμῆμα ἠδύνατο ἴσως νὰ δικαιολογηθῇ, διότι εἰς πάντα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα ἔχει ἱδρυθῆ εἰδικὸν τμῆμα διεκπεραιώσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ διοικητικοῦ εἰς δύο, τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς διεκπεραιώσεως, τὸ μὲν τοῦ προσωπικοῦ θὰ ἔχῃ ἐλαχίστην ἐργασίαν, τὸ δὲ τῆς διεκπεραιώσεως θὰ ἔχῃ πολὺ μεγαλειτέραν ἐργασίαν. Εἶναι βεβαίως πολυτέλεια καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ διαίρεσις τοῦ διοικητικοῦ τμήματος, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἀναθεωρηθῇ διὰ προσθήκης τριῶν, ἔστω καὶ τεσσάρων, ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἂν αὐτὴ αὕτη ἡ διαίρεσις εἶναι πολυτέλεια, βεβαίως εἶναι πολυτέλεια ἡ ὑπαγωγὴ τοῦ τμήματος τῆς διεκπεραιώσεως ὑπὸ δύο διευθύνοντας, καίτοι ὡς λόγον δικαιολογητικὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ὅμοιον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶναι πολυπλοκώτερον καὶ ἔχει μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει ὑπηρεσίαν μεγάλην, ὡς ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὡς καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν δὲ φειδὼ πρέπει νὰ διέπῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι ἵδρυσις δύο διευθυνόντων εἶναι πολυτέλεια. Καὶ ἠδυνάμην μὲν ἴσως νὰ συμφωνήσω μεθ’ ἡμῶν κ. Ὑπουργέ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαίρεσιν τοῦ τμήματος εἰς δύο, τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς διεκπεραιώσεως, ἂν ἡ ἀνάγκη τοῦ τμήματος τῆς διεκπεραιώσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ ἤδη ὑπάρχοντες ὑπάλληλοι, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ συμφωνήσω ποτὲ μεθ’ ἡμῶν ἀκόλουθος ὢν πρὸς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ θεωρήσω πολυτέλειαν καὶ τὴν ὑπὸ δύο διευθύνοντας ὑπαγωγὴν τοῦ τμήματος τῆς διεκπεραιώσεως. Εἶπον ἐν ἀρχῇ ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους ηὔξησεν ἡ ἐργασία εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο συμφωνῶ ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν γραμματέων καὶ τῶν γραφείων διὰ τῆς προσθήκης ἀριθμοῦ τοιούτου, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Δὲν βλέπω ὅμως τὴν ἀνάγκην τῆς προαγωγῆς τοῦ ἰδιαιτέρου Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ Βʹ τάξεως εἰς Αʹ.

§68Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἂν ἐκτελεῖται ἡ ὑπηρεσία καλῶς;

§69Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τότε μάλιστα, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προαγάγῃ αὐτὸν ἀπὸ Βʹ εἰς Αʹ τάξιν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιμένω. Εἰς τὸ σημεῖον ὅμως, εἰς ὃ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἡ μεταβολὴ τῆς συγκροτήσεως τοῦ διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦ ὀργανικοῦ Νόμου ΓϠΝΖʹ ἱδρύθη τὸ γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τοῦτο μέν, ἵνα ἡ ἀπὸ τὸ ἔτος 1910 εἰσαχθεῖσα ἀποκέντρωσις εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς διοικήσεως εἰσαχθῇ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως χρησιμεύσῃ τοῦτο καὶ ὡς σύμβουλος καὶ ὁδηγὸς τῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ εἰδικῶς ἀναγράφει τὰ καθήκοντα ταῦτα τὰ ὁποῖα ἀνετέθησαν εἰς τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἱδρυθὲν γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον. Τὸ πρώτιστον τῶν καθηκόντων τούτων εἶναι νὰ ἀποφαίνηται περὶ διορισμῶν, προαγωγῶν καὶ παύσεων τῶν ὑπαλλήλων, περὶ προτάσεως ἀπονομῆς Β. χάριτος εἰς τοὺς καταδίκους καὶ ἄλλα καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 5ῳ τοῦ ὀργανισμοῦ. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων τὸ γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἔχει καταρτισθῆ ἄριστα καὶ οὐδεμία συντρέχει περίπτωσις νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν δύο μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου διὰ δύο ἐφετῶν, διότι ἂν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀποκεντρωτικῶν θεσμῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, τίνες οἱ λόγοι οἱ ὠθήσαντες τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ δικαστικὰ πρόσωπα ἐπὶ ἐδάφους δεκτικοῦ συναλλαγῆς, ἐπὶ ἐδάφους τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ προστριβὰς τῶν Ὑπουργῶν πρὸς τὰ δικαστικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν τυχὸν ἐναντίαν γνώμην πρὸς αὐτόν, προκειμένου μάλιστα περὶ ἀπονομῆς Β. χάριτος καὶ προαγωγῶν. Διὰ τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἐπαρκοῦσιν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν μεγαλειτέρας γνώσεις τῶν ἐφετῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμένητε εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου. Νὰ μείνῃ τοῦτο ὡς ἔχει, διότι ἂν ἀντικαταστήσητε τοὺς καθηγητὰς διὰ τῶν ἐφετῶν, θὰ ἐπέλθωσιν προστριβαὶ καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φέρωμεν εἰς προστριβὰς δικαστικὰ πρόσωπα, ἰδίως εἰς ζητήματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι δεκτικὰ συναλλαγῆς καὶ τοιουτοτρόπως τὰ δικαστικὰ πρόσωπα θὰ ἔχωσιν εὐθύνην τῶν τοιούτων πράξεων. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην τῆς συμμετοχῆς, ὡς μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῶν δύο ἐφετῶν. Φρονῶ ὅτι θὰ λειτουργήσῃ καλλίτερον τὸ Συμβούλιον διὰ τῶν δύο καθηγητῶν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 ὑπάρχει μία εὐεργετικὴ διάταξις, τὴν ὁποίαν πᾶς τις ἀποδέχεται, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλου ἔχοντος εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Ἀρχείῳ. Δίκαιον εἶναι, ἀφοῦ ἀποκλείεται δυνάμει τοῦ ὀργανικοῦ νόμου πάσης προαγωγῆς, οὗτος, νὰ λάβῃ τὸν μισθὸν τοῦ Γραμματέως Βʹ τάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ὡς μέτρον ἐπιεικείας δεχθῇ τὴν προαγωγὴν εἰς Γραμματεῖς Αʹ τάξεως τῶν γραφέων τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ὑπερτριετῆ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ τοῦ νόμου ͵ΓΩΛʹ. Προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων τοιούτων, οἱ ὁποῖοι ηὐδοκίμησαν δὲν εἶναι δίκαιον.

§70Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅλοι εἶναι νέοι καὶ ἔχουσι καιρὸν νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των.

§71Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διὰ τῆς προαγωγῆς θὰ ὑποκαύσητε τὸν ζῆλόν των ὥστε νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των, ἂν τυχὸν ἡ μεγάλη ὑπηρεσία ἥτις εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς αὐτοὺς δὲν ἔδωκε τὸν καιρὸν νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των μέχρι τοῦδε. Ἄλλος Ὑπουργὸς θὰ εἰσαγάγῃ τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν, διότι αὐτοὶ μετὰ δεκαετίαν δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των. Διατὶ λοιπὸν δὲν λαμβάνετε καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ εὐεργετικὸν μέτρον, ἔστω καὶ μετὰ διαγωνισμόν, νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν Γραμματέως βʹ. τάξεως; Ταύτας τὰς παρατηρήσεις ὑποβάλλω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν.

§72Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον συνετάχθη ἀληθῶς διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὰς παραχθείσας ἀνάγκας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἵνα ἐπιφέρῃ καὶ βελτιώσεις ἐκ τῶν ὑποδείξεων τῆς πείρας τὰς ὁποίας διετὴς διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου ὑπέδειξε καὶ εἰς ἐμέ. Νομίζω δ’ ὅτι πρωτίστη ἀνάγκη εἶναι ἡ θεραπευομένη διὰ τῆς ἱδρύσεως μηχανικοῦ τμήματος, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀποσπασθῶσι δύο πρόσωπα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν εἰς ἃ θ’ ἀνατεθῇ ἐργασία δυσχερέστατα μέχρι σήμερον ἐκτελουμένη διὰ τῆς πολλαπλῆς διαδικασίας ἥτις ἀπαιτεῖται ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀποταθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦτο διατάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἵνα ἐκτελέσῃ οἱανδήποτε ἐργασίαν σχετιζομένην πρὸς τὰς φυλακὰς ἢ τὰ δικαστικὰ καταστήματα. Ἤδη δέ, ὅτε ἠρξάμεθα τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν καὶ δικαστικῶν μεγάρων, ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ἔτι μᾶλλον ἐπιτακτική. Ἀρκεῖ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν ἑδώλιον μέχρι σήμερον, ἀγωνίζομαι διὰ νὰ συμπληρώσω τὸ παράρτημα τοῦ Ἀβερωφείου· ἐν τούτοις ἀκόμη δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπιτελεσθῶσιν πάντα τὰ ἀπαιτούμενα ἔργα, ὅπως καταστῇ χρήσιμον τὸ κατάστημα δι’ ὃν σκοπὸν προορίζεται, καὶ τοῦτο μετὰ διετῆ ἀπασχόλησιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ προτεινομένου εἰδικοῦ τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, αἱ ἀφορῶσαι αὐτὸ ἐργασίαι θὰ προβαίνωσιν ἀπροσκόπτως. Ὅσον ἀφορᾷ ἤδη τὴν διαίρεσιν τοῦ τμήματος τοῦ προσωπικοῦ εἰς δύο τμήματα, ἐπιβάλλεται καὶ αὕτη ἐκ τῆς πληθώρας τῆς ἐργασίας, διότι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ πλήρη γνῶσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων καὶ νὰ παρακολουθῇ ταύτας ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Εἶναι ὀρθότερον νὰ ὑπάρχῃ αὐτοτελὴς προϊστάμενος τῶν γραφείων ἀρχείου πρωτοκόλλου, καὶ διεκπεραιώσεως ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπεύθυνον ὄχι μόνον τὴν κατωτέραν ὑπηρεσίαν ἀλλὰ καὶ τὸν διευθύνοντα τοῦτον ὑπάλληλον, καὶ νὰ μὴ ἀποτεινώμεθα δι’ ὅλα εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα. Εἶναι σύστημα καθιερωθὲν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Εἷς ἐπὶ πλέον λόγος δικαιολογῶν τὴν ὕπαρξιν Τμηματάρχου ἐν τῇ διεκπεραιώσει εἶναι καὶ ὅτι σήμερον τὰ ἔγγραφα τὰ ἀπευθυνόμενα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰς ἄλλας ἀρχάς, ἐκτὸς τῶν Ὑπουργείων, δὲν ὑπογράφονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ βεβαιοῦται ἡ ὑπογραφὴ αὐτοῦ ἐν ἀντιγράφῳ ὑπὸ τοῦ διεκπεραιωτοῦ. Καὶ εἶναι πολὺ μᾶλλον προσῆκον ὅπως ἡ βεβαίωσις αὕτη γίνηται καὶ τὰ ἔγγραφα ἀποστέλλωνται διὰ τῆς ὑπογραφῆς Τμηματάρχου καὶ οὐχὶ Γραμματέως. Ἐπίσης ὁ ἀριθμὸς τοῦ ὑπολοίπου προσωπικοῦ ἐκανονίσθη ἐν πάσῃ αὐστηρότητι. Ἀρκεῖ ἁπλῆ σύγκρισις τοῦ ὑπάρχοντος νῦν προσωπικοῦ πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμενον, ἵνα δείξῃ τὸ μέτρον τῆς γιγνομένης προσθήκης. Εἰδικῶς δὲ ἡ διάταξις, ὅπως ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν γραμματέως πρώτης τάξεως, δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἐργασίας ἣν ἐκτελεῖ ὁ σημερινὸς ἰδιαίτερος γραμματεύς, ὅστις ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πολὺ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διότι θὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἄλλα ἔργα. Ὁπωσδήποτε θεωρῶ δίκαιον, ὅταν εἷς ὑπάλληλος παρέχῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ αὐτῷ καὶ ὁ βαθμὸς γραμματέως αʹ τάξεως. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα, τῆς συγκροτήσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα ἀπέβλεψαν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον πρὸς συγκρότησιν τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων καὶ προσέλαβον Ἀρεοπαγίτας. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιβαρύνω τοὺς Ἀρεοπαγίτας οὐ μόνον διότι εἶναι ἱκανῶς βεβαρημένοι δι’ ἄλλων καθηκόντων, ἀλλὰ κυριώτατα διότι ὁ Ἄρειος Πάγος, εἴτε ὡς ἀπαρτίζων τὸ Ἀνώτατον δικαστικὸν Συμβούλιον εἴτε ἐν ὁλομελείᾳ, ἔχει ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ του τὸ προσωπικὸν τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν εἰς δὲ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ὑπολείπεται παρὰ μόνον ἡ ἐγκατάστασις τῶν ὑποδεεστέρων ὑπαλλήλων. Ὑπὸ τὰς περιστάσεις ταύτας ἐθεώρησα ὅτι δύο ἐφέται Ἀθηνῶν θὰ ἦσαν οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ συμπληρώσωσι τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καθὸ γνωρίζοντες ἴσως καλλίτερον καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰς ὑπηρεσίας ταύτας παρὰ τοὺς Καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν εἰδικότητα, ἀλλὰ πάντως οἱ ἐφέται εὕρηνται ἐγγύτερον πρὸς τὰς δικαστικὰς ὑπηρεσίας. Ἡ ἑτέρα μομφή, ὅτι ἡ σύμπραξις τῶν εἰρημένων δικαστῶν εἰς ἔργα διαιτησίας εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν παρεξηγήσεως ἐπὶ ἐδάφους δεκτικοῦ συναλλαγῆς, ἐπὶ μειώσει τοῦ κύρους αὐτῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναξία τῶν προσώπων τούτων τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡς καὶ ἀπὸ παντὸς ἄλλου Ὑπουργοῦ εἶναι τελείως ἀνεξάρτητα. Ἄλλως τε, δὲν βλέπω ἡ αὐτὴ αἰτίασις διατί νὰ μὴ ἀποδοθῇ καὶ εἰς τὰ δικαστικὰ πρόσωπα, τὰ μετέχοντα τῶν Συμβουλίων ἄλλων Ὑπουργείων. Τέλος, μεταξὺ τῆς εὐεργετικῆς τοῦ νομοσχεδίου διατάξεως, δι’ ἧς προτείνεται ἡ προαγωγὴ ὑπαλλήλου ἔχοντος ὑπερεικοσαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ προσθέσωμεν ἐξισοῦντες τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς εἰσελθόντας πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΨΛΖʹ, παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ οὐσιώδης. Ὁ ὑπάλληλος, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἐγήρασεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ δι’ αὐτὸν μία προαγωγὴ εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Ἀρχείου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖ εἰδικὰς γνώσεις. Ὅταν ὅμως ἔχωμεν γενικὸν κανόνα ὅτι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφέως ἀπαιτεῖται πτυχίον Νομικῆς, σήμερον δὲ αὐτοὶ εἶναι γραφεῖς νέοι διατηρηθέντες κατὰ εὐεργετικὴν διάταξιν, θὰ ἦτο αὐτὸ τοῦτο κατάργησις τοῦ κανόνος νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς τελευταίους δικαίωμα προαγωγῆς μὲ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ὑπηρεσίας τῶν γραφέων τῶν ἐχόντων δίπλωμα Νομικῆς. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ ἡ διατήρησις αὐτῶν ἐγένετο ἐπὶ τῇ δεδηλωμένῃ σχεδὸν ὑποσχέσει ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἤθελον λάβει πτυχίον Νομικῆς, καὶ ἐκ τοῦ ὅρου τούτου ἐξηρτήθη ῥητῶς πᾶσα περαιτέρω προαγωγὴ αὐτῶν. Προσθέτω δ’ ὅτι οἱ κατόπιν αὐτῶν διορισθέντες νέοι γραφεῖς ἔχουσι μόνον τριῶν μηνῶν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ προαχθῶσι δὲ ἀπαιτεῖται δύο ἐτῶν καὶ ἐννέα μηνῶν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ παλαιοὶ γραφεῖς ἔχουσιν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ λάβωσι πτυχίον. Εἶναι δὲ πράγματι βέβαιον ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἀσχολοῦνται εἰς μελέτας ἐπὶ τούτῳ καὶ θὰ ἦτο ἀκριβῶς μία ἐνθάρρυνσις νὰ μὴ ἐπιμεληθῶσιν ὅπως λάβωσι πτυχίον, ἂν ἠθέλομεν παράσχει εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα ἄνευ πτυχίου μετὰ τὴν συμπλήρωσιν μόνης τῆς τριετίας νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Μόνον μετὰ μακροτέραν ὑπηρεσίαν θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ μετὰ τοῦ κ. Βελέντζα εὐεργετικὴν πάλιν διάταξιν, καθ’ ἣν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τύχωσι περιωρισμένης προαγωγῆς, ἀλλὰ σήμερον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς δικαίωμα προαγωγῆς ἐν ἰσότητι μετὰ τῶν πτυχιούχων καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἔχουσιν ἀκόμη καιρὸν δύο ἔτη καὶ πλέον νὰ ἀποκτήσωσι πτυχίον Νομικῆς, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν εἶπον θὰ διατυπώσω τροπολογίαν παρέχουσαν δικαίωμα μετὰ ἑξαετίαν, ἂν κριθῶσιν ἱκανοί, εἰς μίαν μόνον προαγωγήν, ἀλλὰ δὲν δέχομαι νὰ ἀφομοιώσω αὐτοὺς πρὸς τοὺς ἔχοντας πτυχίον, οὔτε θέλω νὰ ἐνθαρρύνω ἐκείνους οἵτινες μελετῶσιν ἤδη πρὸς λῆψιν πτυχίου νὰ παραμελήσωσι τοῦτο.

§73Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁμιλῶν περὶ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εἶπεν ὅτι, ὅτε ἐζήτων τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἐφετῶν διὰ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ ἀντικαταστήσωμεν αὐτοὺς μὲ ἕνα ἢ δύο ἐφέτας διὰ νὰ μὴ φέρωμεν τὰ δικαστικὰ ταῦτα πρόσωπα εἰς ἐπίπεδον συναλλαγῆς. Λέγων τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς παρερμήνευσε τὴν φράσιν μου.

§74Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§75Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ δύο ἐφέται δὲν θὰ κατέλθωσιν εἰς ἐπίπεδον συναλλαγῆς διὰ νὰ προαγάγωσι ἢ νὰ διορίσωσιν, ἀλλ’ οἱ τρίτοι θὰ ἔχωσι τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἀντίληψιν ταύτην, διότι καὶ περὶ ἀπονομῆς Βασιλικῶν χαρίτων προκειμένου ὁ κόσμος νομίζει ὅτι εἶναι ἀντικείμενον συναλλαγῆς τοῦτο, ἐνῷ ἤδη διὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἀφῃρέθη ἀπὸ τῶν χειρῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ δικαίωμα τῆς τοιαύτης προτάσεως.

§76Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου.

§77Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως, οὐδεὶς Ὑπουργὸς πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ὑμεῖς, προέβη εἰς πρότασιν περὶ ἀπονομῆς χάριτος ἄνευ γνωμοδοτήσεως. Ὅτε ὅμως τοιαύτη κρατεῖ γνώμη, προκειμένου περὶ χαρίτων, δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν τὰ δικαστικὰ πρόσωπα νὰ ἀντικαταστήσωμεν διὰ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων εἶναι ἀνεξάρτητοι καὶ λόγῳ τῆς θέσεως αὐτῶν καὶ λόγῳ τῶν προσόντων αὐτῶν; Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτε ἔλεγον ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν τὰ δικαστικὰ πρόσωπα εἰς ἐπίπεδον συναλλαγῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μηχανικὸν τμῆμα, ἀναγνωρίζω ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας τῆς μηχανικῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ηὐξημέναι διὰ τῆς ἀνεγέρσεως δικαστικῶν μεγάρων καὶ φυλακῶν, ἂν δὲ ἐπρόκειτο πάλιν διὰ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι αὗται, τοῦ ὁποίου τὸ προσωπικὸν εἶναι ἤδη ἀνεπαρκὲς διὰ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, οὐδεὶς θὰ ἦτο ὁ ἀντιλέγων διὰ τὴν ἵδρυσιν μηχανικοῦ τμήματος. Ἀλλ’ ἤδη, ὅτε αὐξάνει τὸ προσωπικὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου, ἤδη ὅτε ἱδρύεται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τοῦ ὁποίου τὸ προσωπικὸν θὰ εἶναι ἐπαρκέστατον, τώρα ὅτε ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἀφαιροῦνται αἱ μελέται καὶ αἱ ἐπισκευαὶ τῶν δημοσίων κτιρίων ὅλων τῶν Ὑπουργείων, καὶ ἀφίενται αἱ προτάσεις μόνον περὶ μελετῶν καὶ ἐπισκευῶν, εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ προτείνῃ τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν καὶ τῶν ἄλλων δικαστικῶν κτιρίων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ἀναβάλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἂν ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ τοῦ Ὑπουργείου, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ δημιουργήσητε νεκρὸν τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§79Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ρυθμίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν καθ’ ὅμοιον πρὸς τ’ ἄλλα Ὑπουργεῖα τρόπον. Ἀλλὰ βλέπω ὅτι, ἐνῷ διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τροποποιεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ Ὑπουργείου καὶ μετατρέπεται ἡ πενταετία εἰς τριετίαν, δὲν ἐλήφθη πρόνοια ὁμοία διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν γραμματέων Βʹ τάξεως εἰς Αʹ κατὰ τρόπον ὁμοιόμορφον τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς νόμους τοὺς ὀργανικοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καθ’ οὓς μετὰ δύο ἔτη προάγονται οἱ γραμματεῖς Βʹ τάξεως εἰς Αʹ, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν νόμον τὸν ὀργανικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου τούτου πάντες ὁμοιομόρφως προάγονται· ἐπίσης τὰ περὶ τῶν προσόντων καὶ πειθαρχίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ρυθμίζουσι τὰ τῆς προαγωγῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ ὡς δηλοῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ἐπιθυμεῖ νὰ φέρῃ ὁμοιομορφίαν εἰς τὰς σχετικὰς διατάξεις διὰ τῆς προαγωγῆς τῶν ὑπαλλήλων, θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ῥυθμίζονται τὰ τῆς προαγωγῆς καθ’ ὅμοιον τρόπον πρὸς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, ὥστε οἱ γραμματεῖς Βʹ τάξεως νὰ προάγωνται μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν εἰς Αʹ τάξεως.

§80Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἂν δικαιολογεῖται ἡ μεταβολή, θὰ τὴν δεχθῶ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τροπολογία τοῦ κ. Α. Κοκέβη ἡ ὁποία ἀναβάλλεται διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§82Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κ. Πρόεδρε δύο διατάξεις τοῦ συζητουμένου ἄρθρου. Πρῶτον τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν δίδεται αὔξησις ἀνὰ πενταετίαν κατὰ 10% ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ· κατωτέρω δὲ ἔχει ἄλλην διάταξιν αὐξάνουσαν κατὰ τὸ ¼ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἀπὸ γραμματέως Ὑπουργικοῦ καὶ ἄνω. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν διότι τὸ 10% εἶναι εὔλογον καὶ δίκαιον, ἀλλ’ ἡ αὔξησις κατὰ τὸ ¼ τοῦ μισθοῦ καὶ δὴ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὸν μεγαλείτερον μισθόν, δὲν εὑρίσκω ὁποίαν δικαιολογίαν δύναται νὰ ἔχῃ. Ἴσως τὸ ἀντίθετον θὰ ἦτο δικαιότερον καὶ λογικώτερον, οἱ ὑπάλληλοι οἱ λαμβάνοντες κατώτερον μισθὸν νὰ ἐλάμβανον τοιαύτην αὔξησιν.

§83Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ διάταξις αὕτη ἀποβλέπει τοὺς ὑπαλλήλους τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας.

§84Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Διατί δὲν ἐκάματε αὐτὴν γενικήν.

§85Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Διότι εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους ηὔξησα τοὺς μισθοὺς εἰς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔχω ἐδῶ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§87Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτοὺς τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους προσλαμβάνετε ἀντὶ ἀποζημιώσεως 80 δρ., δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ αὐξήσῃ ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν μέχρις 120 δραχμῶν;

§88Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων ἄνευ προσόντων, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς αὐτὴ ἡ μισθοδοσία.

§89Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν εἰς πόσους κόπους θὰ ὑποβάλλωνται; Δὲν νομίζω ὅτι μία αὔξησις 40 δραχμῶν θὰ εἶναι μεγάλη. Πρόκειται περὶ δέκα ἀνθρώπων.

§90Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν συσκεπτόμεθα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ἀνακοινῶ ἤδη εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλλουσι τροποποιήσεις τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπιβεβλημένας δυνάμει τῶν ἤδη ψηφισθέντων νόμων. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων· 1) «περὶ καταρτισμοῦ στελέχους μαχίμων ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ»· καὶ 2) «περὶ συστάσεως εἰδικῶν ὑποθηκοφυλακείων ἐμμίσθων» ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις των. Ἐπίσης ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Κ. Σακελλαροπούλου, συνιστῶσα τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεως αὐτοῦ. Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι ὑπεβλήθησαν αἱ κάτωθι τροπολογίαι. Τῶν κ. κ. Θ. Γρηγορίου, Λ. Κουτσοπετάλου, Α. Κανάρη, Ε. Βελλιανίτου, Γ. Βλάχου, Α. Κοκέβη, Α. Χριστοπούλου, Σ. Ντολιοπούλου καὶ Γ. Καντιάνη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Τοῦ κ. Σ. Ἀγαπητοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Τῶν κ. κ. Κ. Χρυσοχοΐδου, Κ. Δημοκωστούλα καὶ Ν. Μπουφίδου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης ἄρθρου 33 εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκποιήσεως καὶ διανομῆς κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας, περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κλπ.» Τοῦ κ. Α. Μπασιᾶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Τῶν κ. κ. Σ. Σακελλαριάδου καὶ Ε. Δηληγιάννη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Τοῦ κ. Σ. Θεοδωροπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Χατζηγιάννη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦ κ. Σ. Τσακοπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Διδασκαλείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Σακελλαριάδου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Ἀνακοινῶ ἐπίσης ὅτι ἡ ἁρμοδία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 147 καὶ 262 περὶ τοῖς ἐν ταῖς νέαις Χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΤϚʹ τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1856 περὶ μεταγραφῆς τῆς κυριότητος τῶν ἀνηλίκων καὶ τῶν ἄλλων ἐπ’ αὐτῶν ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων». Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως εἰδικῶν ὑποθηκοφυλακείων ἐμμίσθων», ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μὴ πληρωμῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐξ ὑπηρεσίας ἀλλοδαποῦ Κράτους εἰς μόνιμον δημοσίαν θέσιν ἐν Ἑλλάδι ὁριστικῶς διοριζομένους».

§92Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει ψηφισθῆ ἕτερον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου καθορίζεται ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ ὁ μετακαλούμενος ὑπάλληλος, εἴτε ὡς καθηγητὴς εἴτε ὡς ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μέτρον ἀπαραίτητον.

§93Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι δύο μισθοί, ἐφ’ ὅσον εἶναι δύο θέσεις.

§94Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπειδὴ θὰ ὑπάρχωσιν αἱ δύο θέσεις θὰ ὑπάρχωσι καὶ οἱ δύο μισθοί. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ὑπάλληλος κρίνεται ἀπαραίτητος, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸν κρατήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κείμενον, ἤθελον παρατηρήσει ὅτι, ἂν ἡ ὑπηρεσία καὶ τῶν δύο Ὑπουργείων κρίνει ἀναγκαῖον νὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, ἂν δὲν κρίνεται ἐπαρκής, ἤθελον ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποφύγῃ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπὶ πλέον ἀμοιβὴν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι ἀναλαμβάνετε νὰ τῷ δώσητε μετὰ δέκα ἔτη ὅ τι θὰ τῷ ἐδίδετε μετὰ εἴκοσι πέντε. Δηλαδὴ θὰ λάβῃ ὅ τι θὰ ἐλάμβανε ἂν ὑπηρέτει εἴκοσι πέντε ἔτη. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προλάβῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ εἴκοσι πέντε ἔτη, ἵνα ἀποκτήσῃ δικαίωμα συντάξεως. Ἔχετε βεβαιωμένον ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃ τὰ εἴκοσι πέντε ἔτη ὁ μετακαλούμενος ὑπάλληλος; Ἄν εἶναι ἀληθῶς ἀπαραίτητος, νὰ ἀμειφθῇ ἀκόμη περισσότερον. Ἄς ἐξευρεθῇ ὅμως τότε ἄλλος τρόπος αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας ἢ ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατυπούμενος.

§95Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἄς ἀναβάλωμεν τὴν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Δίδω ὅμως τὴν πληροφορίαν ὅτι, ἐπειδὴ ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος, ὅστις μετακαλεῖται ἐνταῦθα μετὰ μακρὰν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, θὰ ἀπέκτα μετά τινα χρόνον δικαίωμα συντάξεως, ἀλλὰ δὲν ὑπηρετεῖ ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε νὰ τὴν ἀποκτήσῃ, πρέπει νὰ διατηρήσῃ ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας, καὶ ἐντεῦθεν ἐξευρέθη ὁ τρόπος αὐτός. Νὰ μὴ γίνῃ μὲν συντάξιμος ἐνταῦθα ἀλλὰ νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν ἀποζημίωσις.

§96Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἐξ ἄλλου λόγου εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ συγκεντρώσῃ ἐνταῦθα πάντα ἐξέχοντα Ἕλληνα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διευκολύνῃ τὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα κάθοδον ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι διαπρέποντες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν προσφέρουσιν εἰς τὴν πατρίδα ἐκεῖ μένοντες ἢ ἐν Ἀθήναις.

§97Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ διατύπωσις ἔχουσα κἄποιον εἱρμόν, διότι τὸ πρῶτον μέρος ἀντιτίθεται πρὸς τὸ δεύτερον· ἐνῷ π. χ. ἀπαλλάσσεται τῶν κρατήσεων καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει δικαίωμα συντάξεως, ἔπειτα προσθέτετε ὅτι μετὰ μίαν δεκαετίαν δίδεται αὔξησις ἴση πρὸς τὴν σύνταξιν τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ὁ ὑπάλληλος. Ἀναγνωρίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς δυναμένους νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίας ἀμοιβὴ μεγαλειτέρα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε καὶ σεῖς ὅτι δὲν ὑπάρχει εἱρμὸς μεταξὺ τοῦ 1ου καὶ 2ου ἐδαφίου.

§98Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κατὰ τὴν 2αν ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν αὐτό.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν προσωρινῶν διατάξεων τοῦ νόμου 231 δι’ 7ου ἄρθρου». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀφανείας».

§100Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον πληροῖ μίαν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἔχει βάσιν ἡ ὁποία εἶναι ἐγκαταλελειμμένη ἐντελῶς.

§101Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Διατυπώσατέ την νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην σας. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ ἐφέδρῳ στρατῷ καὶ τῇ ἐθνοφρουρᾷ καὶ περὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος μονιμοποιηθησομένων ἐφέδρων». (Ἀναβάλλεται, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1914, διὰ τοὺς μῆνας Ἀπρίλιον Μάϊον καὶ Ἰούνιον τοῦ 1914, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διενεμήθη» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 9 ἀναβάλλεται, διότι δὲν διενεμήθη ὡς ἐτροπολογήθη, καθὼς καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§103Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, σχέδιον νόμου «περὶ ἀδείας συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου μέχρι 40.000.000 δι’ ἐκδόσεως συναλλαγματικῶν». Δὲν πρόκειται περὶ συνάψεως δανείου, ἀλλὰ πρόκειται, κατὰ τὴν μέθοδον ἡ ὁποία εἶχεν ἀκολουθηθῆ εἰς προηγούμενον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐπιτραπῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ συναλλαγματικὰς μέχρι 30.000.000 πρὸς πληρωμὴν διαφόρων ἀπαιτήσεων καὶ προμηθειῶν, πρόκειται, λέγω, περὶ πληρωμῶν αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσιν ἀπέναντι τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ δανείου. Καὶ ὅπως μὴ γίνῃ ἐν τῷ μεταξὺ οἱαδήποτε χρησιμοποίησις τῶν ὑπαρχόντων ρευστῶν, δύνανται αἱ πληρωμαὶ νὰ γίνωσιν διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐκδόσεως συναλλαγματικῶν.

§104Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τοὺς δικαιούχους;

§105ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα. Τὸ νομοσχέδιον παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ αὔριον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταβολῶν ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως».

§107Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐπειδὴ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω ἐγγράφους τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἐπέστη πλέον ὁ καιρὸς νὰ συντελεσθῇ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, θὰ παρακαλέσω, λέγω, αὐτόν, ὅπως φέρῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν.

§108Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὴν Δευτέραν.

§109Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὡσαύτως καὶ διὰ τὸ ἕτερον ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἡ προσεχὴς Πέμπτη.

§110Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν Τρίτην.

§111Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν προφθάνομεν.

§112Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τότε τὴν Τετάρτην.

§113Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν σύστασιν ἤθελον νὰ κάμω.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει νὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ περὶ Δημ. Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἀφοῦ τελειώσει ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§115Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν δέχομαι αὐτό, διότι τοιουτοτρόπως πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐργασθῇ ἑπτὰ μῆνας. Θὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν, καὶ εἰς τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Κάμνω δὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον πολλὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλωσιν οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ὑπομνήματα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον διάφοροι Διδάσκαλοι, κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν θὰ πεισθῶ καὶ περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν τροπολογιῶν περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἔχω εἰσέτι πίστιν. Θὰ ἀναβάλω τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διὰ τὴν Δευτέραν διὰ τὸ ἓν καὶ διὰ τὴν Τρίτην διὰ τὸ ἄλλο.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι ταυτοχρόνως, ἀφοῦ ἐνδιαφέρεσθε νὰ ἐξέλθωσι τὰ νομοθετήματα αὐτὰ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερα.

§117Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι τόσον συναφῆ τὰ νομοσχέδια τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο, ὥστε ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως» ἄνευ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ «Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐφαρμογήν. Πρέπει εἰ δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι ταὐτοχρόνως λόγῳ τῆς μεγάλης συναφείας των· δι’ αὐτὸ δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας.

§118Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια εἶναι ὑψίστης σημασίας καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἀνάγκη ὅπως ἡ Βουλὴ εἶναι ψύχραιμος, πρὸ παντὸς δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη ἄλλων σπουδαιοτάτων ζητημάτων τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὡς τοιαῦτα. Δὲν εἶναι ὀρθόν, εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πολὺ δικαίως ἔχει ἀλλοῦ ἐστραμμένην τὴν προσοχήν της καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἐπίσης κουρασμένη ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ αὐτὴ λόγων, νὰ συζητῶμεν εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου περὶ νομοσχεδίων ἐκπαιδευτικῶν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐγγράψῃ ταῦτα ἄλλοτε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἰς τρόπον ὥστε νὰ συζητηθῶσιν ἐκ τῶν πρώτων.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§120Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§122Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο πράγματα θὰ ἠξίουν, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, νὰ μὴ ἔχωσιν πείσματα ἀφ’ ἑνὸς καὶ νὰ σέβωνται ὁπωσδήποτε τὰς γνώμας τῶν ἀντιφρονούντων ἀφ’ ἑτέρου, ἀντιφρονούντων δὲ ὄχι διότι θέλουσι νὰ παρακωλύσωσιν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι θέλουσι νὰ ἐπαναφέρωσι τὴν τάξιν εἰς τὴν συζήτησιν. Δὲν πρέπει νὰ νομίζωσι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὅτι δύνανται νὰ ὑφαρπάζωσι τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων διότι ἡ ὑφαρπαγὴ αὐτὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος.

§123Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰ νομοσχέδια κατετέθησαν τὸν Νοέμβριον κ. Συνάδελφε, οὐδεὶς δὲ ἔφερεν ἀντίρρησιν περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχῆς αὐτῶν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην σεῖς μόνον φέρετε ἤδη ἀντίρρησιν. Ἐγένετο ἡ προάκλησις νὰ ἀναβάλω τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν καὶ ἐδέχθην νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τὴν Δευτέραν. Κατὰ τῆς ἀρχῆς δὲν ἔχετε οὔτε σεῖς ἀντίρρησιν.

§124Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς κατὰ τῆς ἀρχῆς ἔχω ἀντίρρησιν, γενικῶς κατὰ τοῦ συστήματος, ὑπέβαλον δὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἀκριβῶς, ἂν ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ παρουσίᾳ τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι τῆς Βουλῆς ἀπούσης. Κύριοι, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δεύτερον τὴν ἔκθεσιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον· ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐξ ἄλλου, ὅπως προσήκει, καὶ τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Ὑπάρχει, Κύριοι, κἄτι τὸ περίεργον, ὅτι τόσον ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν μεγίστην πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὑποβληθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπομνήματος τῆς Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων, πρὸς τὴν γνώμην τῶν κατ’ ἐμὲ ἁρμοδιωτέρων νὰ ἔχωσι γνώμην, καὶ γνώμην, ἥτις δύναται πάντως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἡ γνώμη δὲ τῶν δημοδιδασκάλων ἡ ὑποβληθεῖσα διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτῶν εἶναι ἀπόρροια ὄχι μόνον τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐργάται οὗτοι τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀληθῶς εἰλικρινοῦς προθέσεως, τὴν ὁποίαν διακρίνει τις εἰς τὸ ὑπόμνημά των νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν βελτίονα διαρρύθμισιν τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ συντάξασα τὴν ἔκθεσιν ἐπιτροπή, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα δηλονότι τὸ νομοσχέδιον, εὗρεν ἀληθῶς τὴν εὐκαιρίαν ὑποβάλλουσα τὴν ἔκθεσίν της νὰ ἀφήσῃ νὰ μάθωμεν ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρακαθήμενοι ὡς καὶ τὸ Πανελλήνιον ὁλόκληρον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσους ἐνιαυτούς, τόσας γενεὰς ἐπὶ τόσας δεκαετηρίδας ἀνεζητεῖτο ἵνα ἀναμορφώσῃ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν. Μᾶς ἀφήνει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μεταφέρῃ ἀπὸ τὸ βαθὺ σκότος εἰς τὸ ἄπλετον φῶς τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ τὸν φάρον ὅστις θὰ φωτίσῃ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως τὸ ἔθνος ὁλόκληρον. Καὶ διὰ νὰ ἐξάρῃ τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸ ἐπιτροπή, εἶχεν ἀνάγκην νὰ ὑποτιμήσῃ κἄτι τι ἄλλο, καὶ ἐζήτησε νὰ δείξῃ ὅτι διαφορὰ μεγίστη ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἐργασίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ τῆς ἐργασίας ἥτις μέχρι τοῦδε ἐπαρουσιάσθη ὡς νομοθετικὴ ἐργασία διὰ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν. Καὶ ἐξαίρουσα τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εὗρε λέξεις διὰ νὰ κατηγορήσῃ ὅλους τοὺς μέχρι σήμερον λειτουργοῦντας νόμους περὶ τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ὑπάρχει δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Καὶ ὄχι μόνον ὅτι δὲν ὑπάρχει δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἀλλὰ καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη· ὅτι ὅλοι οἱ μέχρι σήμερον βιοῦντες Ἕλληνες εἶναι τελείως ἀμόρφωτοι· εἶναι τόσον ἀμόρφωτοι, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκῃ ἡ ἐπιτροπὴ λόγους ἵνα παραστήσῃ τὴν ἀμάθειαν τὴν παχυλήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος. Οἱ ἑλληνόπαιδες μέχρι σήμερον μεταβαίνοντες εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον δὲν κατώρθωσαν τίποτε ἄλλο ἢ νὰ λησμονήσωσι καὶ τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ἔμαθον παρὰ τῇ οἰκογενείᾳ των. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν γνώμην ὅτι τὰ παιδία μέχρι τοῦδε ἀπεμάνθανον ἐν τῷ δημοτικῷ σχολείῳ πᾶν ὅ,τι εἶχον μάθει ἐν τῇ οἰκογενείᾳ των. Τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον ἢ ὅτι τὰ δημοτικὰ σχολεῖα ὑπῆρξαν τὰ τυφλωτήρια τῶν παίδων. Τί ἐμάνθανον τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ μεταβαίνοντα εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα; Τίποτε ἀπολύτως, λέγει ἡ ἐπιτροπή· οὔτε μίαν ἐπιστολὴν νὰ συντάξωσιν δὲν εἶναι εἰς θέσιν, οὔτε διατὶ βρέχει οὔτε διατὶ νυκτώνει γνωρίζουσιν. Κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν τὰ παιδία αὐτὰ τυφλώττουσιν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε δὲν εἰξεύρω ἂν εἶναι τολμηρὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι μεταβάλλονται εἰς ἄλογα ζῶα, διότι παιδία, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ δημοτικῷ σχολείῳ κατορθώνουσιν ὄχι μόνον νὰ μὴ τελειοποιῶνται εἰς τὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ καὶ νὰ λησμονῶσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔμαθον ἐν τῇ οἰκίᾳ των, δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ χαρακτηρίσῃ τις κατ’ ἄλλον τρόπον ἢ ὡς ἄλογα ζῶα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ μόνον κακὸν τοῦτο, ὅτι τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ μεταβαίνοντα εἰς τὰ μέχρι σήμερον λειτουργοῦντα δημοτικὰ σχολεῖα δὲν μανθάνουσι τίποτε· ἀπ’ ἐναντίας, κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἀποτυφλοῦνται περισσότερον. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερον κακὸν τὸ ὁποῖον ἀποκομίζουσιν ἀπὸ τὸ σχολεῖον· μεταβάλλεται ὁ χαρακτήρ των ἐπὶ τὰ χείρω. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς ἐπιτροπῆς· ὁ χαρακτήρ των καθίσταται ἐπιπόλαιος καὶ ἐπιπολαιότερος μάλιστα ὁ χαρακτὴρ τῶν ἐπιστημόνων. Αὐτά λέγει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὅλοι αὐτοί, Κύριοι, οἱ ἐργάται τῶν γραμμάτων, τοὺς ὁποίους καλοῦμεν δημοδιδασκάλους, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ὄχι μόνον οὐδὲν προσήνεγκαν ἐπὶ τόσα ἔτη, ἀλλὰ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ζημιώσωσι τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς παιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ χαρακτῆρος. Ὅλοι αὐτοὶ ὑπῆρξαν ἐχθροὶ ἄσπονδοι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφοῦ δὲν ἐμερίμνων πῶς νὰ βελτιώσωσι τόσον τὴν μάθησιν ὅσον καὶ τὴν ἀνατροφὴν ἀλλὰ προσεπάθουν διὰ τῆς ἀμαθείας των καὶ τοῦ κακοῦ των χαρακτῆρος νὰ καταστήσωσιν τὰ τέκνα του ἐπιπολαίους ἀνθρώπους, ἀνικάνους δι’ οἱανδήποτε εἴτε τεχνικὴν εἴτε ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν. Καὶ ὅλοι ἡμεῖς τέλος πάντων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὸν σημερινὸν κόσμον, ἤθελον ἐρωτήσει τόσῳ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅσῳ καὶ τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον ἐπιτροπήν, τὴν συναντωμένην εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν τὴν κεντρικήν, ὅτι μέχρι σήμερον οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκτυφλωταὶ τῶν παίδων, ἤθελον ἐρωτήσει· ἡμεῖς οἱ ἐπιζῶντες οἱ διεσπαρμένοι εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς τέχνης, τῆς ἐπιστήμης, τῆς ἐργασίας, τῆς βιομηχανίας, τί εἴμεθα τέλος πάντων; Εἴμεθα ἐντελῶς ἀπαίδευτοι καὶ κακοὶ τὸν χαρακτῆρα; Διότι ἀκριβῶς παρὰ τῶν δημοδιδασκάλων αὐτῶν ὅλοι ἡμεῖς ἐδιδάχθημεν. Ἐγώ, Κύριοι, ἔχω τὴν ἀντίθετον γνώμην. Φρονῶ ὅτι τὸ ἔργον τῶν δημοδιδασκάλων ὑπῆρξε καὶ ἐπαρκὲς καὶ εἰλικρινὲς καὶ λαμπρὰ ἔδωκε ἀποτελέσματα, ἂν δ’ ἔν τισιν ὑστέρησεν, ὑστέρησεν ἕνεκα τῆς Πολιτείας ἡ ὁποία ποτὲ δὲν προσῆλθε μὲ τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν προθυμίαν, ἡ ὁποία ἀπητεῖτο, νὰ συντρέξῃ τὸ ἔργον τῶν δημοδιδασκάλων.

§125Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί ἄλλο λέγει ἡ ἐπιτροπὴ παρὰ αὐτό;

§126Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει αὐτὸ ἡ Ἐπιτροπή. Ἡ Ἐπιτροπὴ λέγει αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ· ὅτι ζῶμεν εἰς ἓν βαθὺ σκότος καὶ ὅτι ἔρχεσθε σεῖς μὲ τὸ νομοσχέδιον νὰ μᾶς μεταφέρητε εἰς τὸ ἄπλετον φῶς, ἀπὸ τὸ ὁποῖον φόβος εἶναι μήπως ἀποτυφλωθῶμεν, διότι αὐτὸν τὸν κίνδυνον διαβλέπω ἐγώ. Καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας κίνδυνος, τὸν ὁποῖον δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιόν σας. Ἡ ἀλήθεια, Κύριοι, εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη σκληρότης ἐκ μέρους τόσῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὅσῳ καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἐκφέρωσι τοιαύτην γνώμην διὰ τόσας γενεὰς ἀντιπαρελθούσας καὶ ὑπαρχούσας, διότι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μομφὴ καθ’ ὅλων τῶν γενεῶν ὁ χαρακτηρισμὸς ὅτι οὐδέποτε εἶδε τὸ φῶς ὁ ἑλληνόπαις, ὁ ὁποῖος μετὰ πάροδον ἐτῶν κατέστη ἀνὴρ καὶ κατόπιν γέρων. Καὶ ἐλησμόνησεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὁποῖος ἦτο ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτε εἶδε τὸ φῶς τῆς ἐλευθερίας, καὶ ὁποῖος παρουσιάζεται σήμερον ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἀναπτύξεως, τῆς τιμῆς καὶ αὐτῆς τῆς ἀνδρείας, ὡς σᾶς ἔπεισαν τὰ τελευταῖα παραδείγματα. Αὐτοὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι, αὐτὸ τὸ σύστημα, ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, τὸ ἔν τισιν ἀτελές, αὐτὸ ἐδημιούργησε τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν πολὺ δικαίως θαυμάζομεν ὄχι μόνον ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ ὅλος ὁ κόσμος. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δημοδιδάσκαλοι, τοὺς ὁποίους σεῖς τόσον ἀστόργως κατηγορεῖτε.

§127Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Οὐδεὶς κατηγορεῖ αὐτούς· παρεξηγεῖτε.

§128Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τοῖς λέγητε ὅτι τόσα χρόνια συνετέλουν εἰς τὸ νὰ στραβώνωσι τὸν κόσμον, τίνα ἄλλην κατηγορίαν θέλουσι;

§129Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ σύστημα πταίει.

§130Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σύστημα δυνατὸν νὰ εἶναι ἔν τισιν ἀτελές, θὰ ἐξετάσωμεν δὲ ἂν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν.

§131Λ. ΝΑΚΟΣ. Τὸ πρώτιστον εἶναι αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλεῖ ἡ Ἐπιτροπή.

§132Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς λέγετε αὐτό, ἀκριβῶς διὰ νὰ τονίσητε τὴν ἐργασίαν σας. Εἴχετε ἀνάγκην νὰ ὑποτιμήσητε τὸ ἔργον τῶν ἄλλων, διὰ νὰ φανῇ ἡ διαφορὰ ἐπὶ τὰ βελτίω τοῦ ἰδικοῦ σας συστήματος· ἦτο ἀνάγκη νὰ παραστήσητε ὡς ἐλεεινὴν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ κρατοῦν σύστημα, ἐνῷ ἂν ἐξετάσητε καλῶς τὰ πράγματα θὰ ἴδητε ὅτι οὐδὲν νέον ὑπάρχει.

§133Λ. ΝΑΚΟΣ. Περὶ τοῦ συστήματος εἰμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅ τι θέλετε. Ἐπειδὴ γνωρίζω ὅτι θέλετε νὰ συζητήσητε καλῇ τῇ πίστει, πρέπει νὰ γνωρίσητε ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατακρίνει εἶναι τὸ σύστημα.

§134Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κύριε Νάκε. Ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν θὰ συμφωνήσωμεν, χωρὶς νὰ ἀποπειραθῆτε νὰ μὲ πείσητε· νὰ εἶσθε πλέον ἢ βέβαιος. Ἀλλά, Κύριοι, φαίνεται ὅτι ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἐπικρατεῖ παρ’ ὅλῃ τῇ Κυβερνήσει, ὅτι ὅλα τὰ πράγματα μέχρι τοῦδε κακῶς εἶχον καὶ ὅτι ἐδόθη εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβάλῃ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἂν δὲν ἦσαν ἀπολύτως καλά, πάντως ὅμως δὲν ἦσαν εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν θέλει νὰ παρουσιάσῃ αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ βάλλει ἀκριβῶς κατὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δηλαδὴ τῆς τάξεως ἐκείνης τῆς μεγαλειτέρας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς ἐνδιαφερομένης περισσότερον, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποσπάσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ καὶ νὰ πείσῃ τοῦτον ὅτι κἄτι μεγαλούργημα πρόκειται νὰ γίνῃ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε γίνῃ ἐπὶ τόσα ἔτη. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοιαύτης σκέψεως κατέχεται καὶ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας τάξεις. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀντιπαρῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἔδιδεν ὥρας ἀναπαύσεως εἰς τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα, καὶ ἔλεγε· «ζητοῦμεν νὰ ἐλευθερώσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν ψυχικὴν καὶ πνευματικὴν ὑποδούλωσιν». Ὁ Ἑλληνικὸς λοιπὸν λαὸς εὑρίσκεται εἰς ψυχικὴν καὶ σωματικὴν ὑποδούλωσιν; Τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον, τῷ ἔλεγεν ὅτι δὲν ἦτο καλὸς καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς του, ἀφοῦ ἔλεγεν εἰς αὐτὸν ὅτι εὑρίσκεσαι εἰς δουλείαν σωματικήν, καὶ ἔρχομαι νὰ σὲ ἀπελευθερώσω, θὰ σὲ ἐξαγάγω δὲ τῆς δουλείας αὐτῆς ὅταν σοὶ δώσω δύο ὥρας νὰ μὴ ἐργάζησαι. Καὶ λέγων ταῦτα δὲν ἐσκέπτετο διὰ τὰς μυριάδας τῶν ἀτόμων τῶν περιφερομένων εἰς τοὺς δρόμους ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβλέψεως καὶ προστασίας, καὶ τούτου ἕνεκα ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ μεταβαλλομένους εἰς κακοποιὰ στοιχεῖα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια, ἀλλὰ λαμβάνεται διὰ τοὺς ἐργαζομένους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τάξει, καὶ ὑπάρχει ἀσφάλεια ὅτι δὲν θὰ γίνωσι κακοποιὰ στοιχεῖα· διότι οἱ ἄστεγοι καὶ οἱ περιφερόμενοι εἰς τοὺς δρόμους καὶ ὄντες ἐπικίνδυνοι, δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ προσφέρωσιν ὡς ἐκ τῆς καταστάσεώς των ὑπηρεσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ ὁ ἐργατικὸς κόσμος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν Κυβέρνησιν. Κύριοι, ὅλη ἡ ἀναγέννησις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ἐπιδιωκομένη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πῶς νομίζετε ὅτι θὰ γίνῃ; Διότι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον Ἐπιτροπῆς, περὶ ἀναγεννήσεως πρόκειται· θὰ γίνῃ διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος, τῆς βάσεως. Καὶ τίς νομίζετε ὅτι εἶναι ἡ βάσις; Ὁ χρόνος τῆς φοιτήσεως. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις δὲν εἶναι ἐσφαλμένη ἐν τῷ σημείῳ αὐτῷ, ἡ τετραετής, τριετής, ἢ διετὴς παίδευσις τοῦ μικροῦ ἑλληνόπαιδος εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ τῷ προσδώσῃ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ὅσων ἔχει ἀνάγκην διὰ τὸν μετέπειτα βίον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἑξαετὴς φοίτησις ὑπῆρχε καὶ μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῷ συνόλῳ· ὑπῆρχεν εἰς ἀριθμόν τινα σχολείων, διότι εἰς ἄλλα σχολεῖα ὑπῆρχον ὀλιγώτεραι τάξεις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται τοῦτο, τὸ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἑξαετὴς φοίτησις ὁπωσδήποτε εἰς τὰ μικρὰ τέκνα τοῦ λαοῦ.

§135Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποχρεωτική.

§136Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ βάσις εἶναι πολὺ ὀρθή, διότι, ἐφ’ ὅσον αὐξάνονται τὰ ἔτη τῆς σπουδῆς ἐπὶ τοσοῦτον ἀρτιώτερον καταρτίζονται οἱ σπουδάζοντες.

§137Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§138Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§139Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὥστε εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς.

§140Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἴδωμεν ὅμως ἂν ἐπιτυγχάνεται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας. Ὥστε αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ νὰ γίνῃ ὑποχρεωτικὴ ἡ ἑξαετὴς φοίτησις τῶν παίδων εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀπαιτεῖται κάτι τι ἄλλο. Ἀπαιτεῖται καὶ μία δαπάνη ἀνάλογος. Ὅταν αὐξάνῃ ἓν σχολεῖον κατὰ δύο καὶ τέσσαρας ἀκόμη τάξεις, βεβαιότατα ὑποτίθεται ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ συνεπάγεται νέαν δαπάνην, τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ ἡ παρουσία περισσοτέρων διδασκάλων. Διότι τότε τὸ σύστημα αὐτό, θὰ τελεσφορήσῃ, διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος, ὅταν τὸ σχολεῖον εἶναι ἑξατάξιον καὶ ἔχει καὶ τοὺς ἀναγκαίους διδασκάλους. Τὶ ὅμως συνάγομεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου; Τὸ μέχρι τοῦδε μονοτάξιον, τὸ λειτουργοῦν δηλαδὴ μὲ τέσσαρας τάξεις καὶ μὲ ἕνα μόνον διδάσκαλον, μεταβάλλεται εἰς ἑξατάξιον· δηλαδὴ εἰς τὸν αὐτὸν διδάσκαλον φορτώνομεν καὶ ἄλλας δύο τάξεις. Αὕτη εἶναι ἡ μεγάλη ἐφεύρεσις τὴν ὁποίαν ἀνεκάλυψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τὴν ὁποίαν μετὰ τοσαύτης ἀγαλλιάσεως μᾶς ἔφερεν ἐδῶ, δηλ. ὁ διδάσκαλος ὁ ὁποῖος διδάσκει μέχρι τοῦδε ἐπαρκῶς εἰς δύο ἢ τέσσαρας τάξεις, σήμερον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διδάσκῃ εἰς ἕξ τάξεις. Εἶναι ἐξαίρετον τὸ σύστημα τοῦ νὰ αὐξήσωμεν διὰ τοὺς μικροὺς αὐτοὺς τὰ ἔτη τῆς διδασκαλίας, καὶ ἀντὶ νὰ διδάσκωνται τέσσαρα ἔτη νὰ διδάσκωνται ἕξ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἐπιτυγχάνεται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ἐπιτυγχάνεται νομίζω κἄτι τι ἄλλο· ὅτι ὁ διδάσκαλος ὁ ὁποῖος διδάσκει τέσσαρας τάξεις ἐπαρκῶς, ἀνεπαρκέστατα ἴσως θὰ διδάξῃ τὰς ἕξ τάξεις. Τοῦτο εἶναι λοιπὸν καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω εἰδικούς, οὔτε νὰ καταφύγω εἰς φιλοσοφίας, διὰ νὰ εὕρω ὅτι εἷς ἄνθρωπος ἐργαζόμενος ὀλιγώτερον δίδει ἐργασίαν περισσοτέραν καὶ ὄχι ὀλιγωτέραν. Φθάνω μέχρι τοῦ σημείου νὰ πιστεύσω τώρα ὅτι ὄντως ὁ διδάσκαλος ἀρχίζει νὰ εἶναι ἐπιβλαβής. Μέχρι τοῦδε δὲν ἦτο ἐπιβλαβής, διότι ἐδίδασκεν εἰς τέσσαρας ἢ δύο τάξεις. Σήμερον ὅμως, ὅτε ζητεῖτε ὁ αὐτὸς διδάσκαλος νὰ διδάσκῃ εἰς ἕξ τάξεις, ἀσφαλῶς εἶναι ἐπιβλαβής. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν ὁ νομοθέτης τέλος πάντων σήμερον συνέλαβε τὴν ἰδέαν ὅτι δέον νὰ μεταβάλῃ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀντελήφθη πολὺ ὀρθῶς ὅτι τέσσαρα ἢ δύο ἔτη δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁπλίσωσι τὸν ἄνθρωπον διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι πρέπει νὰ τὸν ὁπλίσῃ καλλίτερον, ἀρτιώτερον θετικώτερον, νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔτη τῆς διδασκαλίας, βεβαιότατα, καὶ κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίθετον γνώμην. Ἀλλά, Κύριοι, ὅταν αὐξάνητε τὰ ἔτη τῆς διδασκαλίας, πρέπει νὰ αὐξήσητε συγχρόνως καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν σχολείων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας δὲν πράττετε τοῦτο, ὥστε δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἄλλο τι παρὰ ὅτι ἡ θεωρία σας, ἀντὶ νὰ εἶναι ἐπωφελής, μεταβάλλεται εἰς βλαβερωτάτην, εἰς ἀνατρεπτικὴν τῆς παιδεύσεως. Ἀλλά, Κύριοι, μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἐπιζητεῖτε νὰ πιστευθῇ ὅτι τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξ ἴσου καὶ πλειότερον ἐμοῦ ἐνδιαφέρονται, τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ θὰ γίνωσιν ἀρτιώτερα κατὰ τὴν παίδευσιν. Ὄχι, Κύριοι, θὰ γίνωσι ἀμαθέστερα, ὡς ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν διδασκάλων· ὄχι ὡς ἐκ τῶν ἀνεπαρκῶν γνώσεών των, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων δυνάμεων, αἵτινες ἔχουσιν ὅριον. Ἀλλὰ καὶ μεγαλείτερος κίνδυνος ἐπαπειλεῖται διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ· διότι Κύριοι, γνωρίζετε ὁποία τις εἶναι ἡ κατάστασις τῶν διδακτηρίων. Καὶ ἀκριβῶς θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀντὶ νὰ μεριμνήσῃ πῶς νὰ μεταβάλῃ τὸ σύστημα, νὰ μεριμνήσῃ πρὸ παντὸς πῶς νὰ μεταβάλῃ τὰ διδακτήρια, νὰ ἐξαφανίσῃ τοὺς τάφους αὐτούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγκλείονται καθ’ ἑκάστην αἱ τρυφεραὶ αὐταὶ ὑπάρξεις, τὰ τέκνα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι, ἐκτὸς ἴσως μερικῶν ἐξαιρέσεων, θὰ ἴδητε ὅτι πρόκειται περὶ τρωγλῶν καὶ σταύλων, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐνεπιστεύετο καὶ τὸν ἵππον του... Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν διδακτηρίων καὶ ἂν ἐνδιαφέρεσθε εἰλικρινῶς διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψητε· ἐκεῖ στρέφοντες στοργικὸν τὸ βλέμμα σας, θὰ εἶσθε εὐεργετικώτερος παρ’ ὅτι θὰ εἶσθε τώρα. Μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε, ποῦ θὰ συγκεντρώσητε αὐτὰ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ; Ὅταν λέγητε ὅτι εἰς τὸ διδακτήριον, εἰς τὸ ὁποῖον φοιτῶσι μαθηταὶ διὰ τέσσαρας τάξεις, θὰ φορτώσητε ἄλλας δύο, τί κάμνετε; Εἰς τοὺς τάφους αὐτοὺς ὠθεῖτε ἕνα μεγαλείτερον ἀριθμὸν ἑλληνοπαίδων διὰ νὰ τοὺς καταστήσητε ὄχι μόνον ἀμαθεῖς ἀλλὰ καὶ ἀναπήρους, ἀνικάνους διὰ τὴν κοινωνίαν. Καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος πολὺ καιρὸν πολιτεύεται, καὶ πολιτεύεται μὲ ἔρωτα, καὶ εἶναι κάλλιον ἐμοῦ γνώστης τῆς καταστάσεως, πρὸ παντὸς δὲν ἐφρόντισε περὶ αὐτοῦ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος. Ἂν ἤρχετο μὲ ἓν νομοσχέδιον καὶ μᾶς ἔλεγε· Κύριοι, προνοῶ περὶ διδακτηρίων, ὅλοι ἠθέλομεν πιστεύσει ὅτι προνοεῖ ὄντως διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν· ὅλοι θὰ ἐθαυμάζομεν ἀκριβῶς τὴν ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ τὸ θάρρος καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§141Ν. ΞΗΡΟΣ. Σωρεία διδακτηρίων γίνεται καθ’ ἑκάστην.

§142Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ ὅτι εἰς ὁλοκλήρους ἐπαρχίας ὑπάρχει ἓν μόνον διδακτήριον. Ἂν θέλετε πιστεύσατέ με. Θὰ σᾶς συγχαρῶ εἰλικρινῶς ἂν κατορθώσητε νὰ μοὶ ἀποδείξητε ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἐκπαιδευτηρίων εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη προστασίας.

§143Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ μέριμνα τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπῆρχεν ἡ καλλιτέρα διὰ τὰ διδακτήρια.

§144Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ τὴν κάμω τὴν μέριμναν, ὅταν αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τὰ μέσα; Ἂν τώρα ἀνεκαλύφθησαν τίποτε ποσά, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐνοήσῃ καὶ ἡμᾶς τοὺς παραπονουμένους διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν διδακτηρίων, ἐκτὸς ἂν ὅλην τὴν προσοχήν του ἔστρεψεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων δὲν λύεται καθ’ ὃν τρόπον νομίζει ὁ κ. Συνάδελφος, μὲ τὰ γλίσχρα μέσα. Χρειάζεται γενναία εἰσφορά, χρειάζεται περικοπὴ ἄλλων δαπανῶν διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ Κράτος. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι εἶναι τόλμημα νὰ ἀσχολῶμαι εἰς ζητήματα μὴ συνδεόμενα ἀμέσως πρὸς τὰς συνήθεις ἀσχολίας μου, ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν ἀγνοῶ ἐγὼ ὅ τι κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζουσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ πρῶτον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προέχει, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων. Εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς Γαλλίας ἐλέχθη πρό τινος ὅτι ἂν πρόκειται νὰ μὴ ἔχητε διδακτήρια, νὰ μὴ ἔχητε οὔτε ἐκπαίδευσιν. Τὴν γνώμην αὐτὴν εἶπεν ὄχι ὁ πρῶτος τυχὼν ἄνθρωπος, ἀλλ’ ὁ στρατηγὸς Ἀνδρέ. Εἶναι ἴσως τολμηρὰ ἰδέα, ἀλλὰ καταδεικνύει τὴν θεμελιώδη σημασίαν τῶν διδακτηρίων διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ὥστε Κύριοι, ὡς προέλεγον, δὲν εἶναι μόνον ὅτι αὐξάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων μὴ αὐξανομένου ἀναλόγως καὶ τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ διδασκάλων, εἶναι καὶ ἄλλο χειρότερον· αὐξάνεται καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν φοιτώντων εἰς τὸ αὐτὸ σχολεῖον. Ἄλλο κακὸν συγχρόνως, περισσότεροι μαθηταί, καὶ ὀλιγώτεροι διδάσκαλοι εἰς τὸ αὐτὸ σχολεῖον. Καὶ πῶς δὲν ἀπησχόλησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ ζήτημα τοῦτο; Διότι τὸ σύστημά του κρημνίζει ἐντελῶς τὸ ὑπάρχον, καθιστᾷ τοῦτο ἀνεφάρμοστον. Ὅτε δὲν προβλέπετε περὶ αὐξήσεως καὶ ἐνθαρρύνσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων, ὅτε δὲν προβλέπετε περὶ ἀραιώσεως τῶν μαθητῶν κατὰ τάξιν καὶ σχολεῖα, ἐπιτυγχάνετε μόνον ἀσφυκτικὰς συσσωρεύσεις μαθητῶν ἐντὸς πνιγηρῶν καὶ ἀνθυγιεινῶν χώρων, ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον καθιστῶσιν ἀδύνατον πᾶσαν καρποφόρον διδασκαλίαν, ἀλλὰ καὶ ὑποσκάπτουσι τὴν ὑγείαν τῶν τρυφερῶν αὐτῶν πλασμάτων, τῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων σχετίζεται καὶ πρὸς τὰ ὄργανα τὰ διδακτικά, τὰ θρανία κτλ, διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ σχολείου. Κατὰ τίνα δὲ τρόπον νομίζετε ὅτι ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ θρανία καὶ τὰ λοιπὰ διδακτικὰ ὄργανα; Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, ὅλοι ἢ οἱ πλεῖτοι ἐξ ὑμῶν ὅταν διέρχησθε τὰ χωρία, ἀποστρέφετε τὸ πρόσωπόν σας ἀπὸ τὸ κτίριον τὸ λεγόμενον σχολεῖον. Δὲν ἔχετε τὴν τόλμην νὰ εἰσέλθητε εἰς αὐτό, διότι σᾶς τύπτει ἡ συνείδησις, ἐπειδὴ δὲν ἐφροντίσατε νὰ τὸ διορθώσητε. Καὶ ὁποία πρόνοια λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ἀπόκτησιν τῶν θρανίων καὶ λοιπῶν διδακτικῶν ὀργάνων; Προβλέπει τὸ νομοσχέδιον διὰ σχολικοὺς κήπους. Μάλιστα...Τὰ σχολεῖα θὰ ἀποκτήσωσιν μίαν μικρὰν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ καλλιεργῶσι τὰ μικρά, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἄνευ σκοπιμότητος, διότι τὰ μικρὰ πρέπει νὰ προσεγγίζωσι καὶ νὰ ἐξοικειῶνται μὲ τὴν γεωργίαν. Δὲν ἔχει κανεὶς ἀντίθετον γνώμην. Λοιπὸν τὰ θρανία, τὰ ἀπαραίτητα κατ’ ἐμὲ καὶ τὰ ἄλλα ἐπίσης διδακτικὰ ὄργανα, θὰ προμηθεύηται τὸ σχολεῖον ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν προϊόντων, τῶν κήπων αὐτῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων...Αὐτὸ θὰ εἶναι ἡ βάσις, ὁ πυρὴν τοῦ κεφαλαίου τοῦ μέλλοντος νὰ διατεθῇ διὰ τὴν προμήθειαν τῶν διδακτικῶν ὀργάνων. Καὶ οὐ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν σχολείων...Καὶ συνιστᾶται, Κύριοι, μία ἐπιτροπὴ ἐκ προσώπων τοῦ χωρίου καὶ τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιτροπὴν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι μέρος καὶ κυρίαι συλλέγουσαι τὸ ἀντίτιμον τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα θὰ παράγῃ ὁ σχολικὸς κῆπος, καὶ ἄλλας εἰσφορὰς ἀπὸ τοὺς χωρικούς, ὥστε θὰ ἀποταμιεύηται ἓν κεφάλαιον μικρὸν ἢ μέγα, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύῃ διὰ τὴν προμήθειαν ὅλων αὐτῶν τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τοῦ σχολείου. Εἶναι τοῦτο, Κύριοι, τὸ ἔσχατον μέσον εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγεν ἡ πρόνοια τοῦ νομοθέτου, δηλαδὴ ἐκεῖ ὅπου ἐκ τῶν πρώτων ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ θὰ συντηρήσωμεν τὰ κτίρια, τὰ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα διὰ τὰ σχολεῖα τῶν παίδων, τὰ ἀντιπαρῆλθε καὶ τὰ ἐσκέφθη ὅταν ἔφθασεν εἰς τοὺς κήπους. Τὶ θὰ γίνωσι τὰ εἰσοδήματα αὐτά, τὰ ἐκ τῶν προϊόντων τῶν κήπων! Μὴ τυχὸν διοχετευθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους; Ὄχι· αὐτοβουλία καὶ ἐδῶ· Σχηματίζει μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ φόβου μήπως τὰ χρήματα ταῦτα ἔλθωσιν εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, καὶ ἡ πρόνοια τοῦ νομοθέτου, τὰ εἰσοδήματα αὐτὰ τὰ λίαν σημαντικὰ ἔχουσι μεγίστην ἀποστολὴν νὰ καταστήσωσιν ἐπαρκῆ τὰ σχολεῖα, νὰ τὰ συντηρήσωσι διὰ νὰ μὴ καταστραφῶσι. Θὰ χρησιμεύσωσιν αὐτὰ τὰ εἰσοδήματα καὶ αἱ διάφοροι εἰσφοραί; Ἀλλὰ κατ’ ὄνομα πρόκειται περὶ εἰσφορᾶς. Ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, τὸ ζήτημα ἔφθασεν ὥστε νὰ ἐπιβάλληται μία φορολογία, νὰ εἶναι μία φορολογία ἐπιβαλλομένη πλέον ἢ ἐπικίνδυνος ὑπὸ τὸ ὄνομα εἰσφορά. Ἀπὸ τὴν λέξιν εἰσφορὰ λείπει ἡ κακὴ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν προξενεῖ ἡ λέξις φόρος καὶ ὅμως μὲ τὴν εἰσφορὰν πρόκειται περὶ φόρου. Λοιπὸν εἴδετε ὁποία τις εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὁποῖον εἶναι τὸ νέον σύστημα, σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐξαγγέλλεται ὅτι νέα θὰ δοθῇ ζωὴ εἰς Ἑλληνικὸν λαόν. Κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ προοδεύῃ ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς οὗτος, κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ διαμορφῶται ὁ χαρακτὴρ αὐτοῦ. Καὶ ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀνασκευάζων τὸ παλαιὸν σύστημα, ὅτι ἔφθασεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν διδασκάλων, ὅτι ἔπρεπε καὶ ἐκεῖ κἄτι τι νεωτεριστικὸν νὰ παρουσιασθῇ νὰ φανῇ ὅτι καὶ ἐκεῖ εἰσέρχεται κἄποια νέα ἰδέα, καὶ ἐκανόνισε νέον τρόπον, νέαν βάσιν μισθοδοσίας· ἐσαλατοποίησε τοὺς μισθοὺς τῶν σημερινῶν δημοδιδασκάλων, ηὔξησε διὰ ψιχίων τὴν μισθοδοσίαν ὡρισμένης τάξεως δημοδιδασκάλων κατὰ τι πλειότερον τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον, κατὰ βάσιν ὅμως μεταβάλλει κατὰ τρόπον τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον, ὥστε οἱ δημοδιδάσκαλοι κατὰ τὸ πλεῖστον νὰ μὴ λαμβάνωσιν ὅ τι μέχρι τοῦδε ἐλάμβανον, πολλοὶ δὲ νὰ λαμβάνωσι καὶ ὀλιγώτερον. Καὶ ἐδικαιολόγησε τὸν νεωτερισμὸν αὐτὸν ὁ κ. Ὑπουργός, εἰπὼν ὅτι ἡ αὔξησις ἡ διδομένη ἡ ἐπὶ πλέον τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον, δίδεται δῆθεν ὡς ἀμοιβὴ τῶν ἱκανωτέρων, ἐνῷ πράγματι ὁ σκοπὸς εἶναι δῆθεν οἰκονομία εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν τῆς λαϊκῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ πῶς θὰ κρίνωνται αὐτοὶ ὡς ἱκανώτεροι, θὰ ἴδωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Αὐτὴ τοὐλάχιστον ἡ δικαιολογία φαίνεται ὅτι ὑπάρχει διὰ τὴν μεταβολὴν τῆς μισθοδοσίας εἰς ἣν ἦλθεν ἐπίκουρος ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον Ἐπιτροπή. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῆτε σεῖς διδάσκαλοι ὅτι σᾶς μειώνομεν κατά τι τὴν μισθοδοσίαν· πρῶτον δὲν σᾶς τὴν μειώνομεν. Εἶναι δυνατόν, ἐπιμεληθῆτε, νὰ φθάσητε ἐκεῖ διὰ νὰ λάβητε καὶ σεῖς τὴν αὔξησιν. Ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν προσπάθειαν, εἶναι ἀδύνατον Κύριοι, νὰ φθάσωσιν ὅλοι, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων εἶναι περιωρισμένος, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐλησμόνησεν ὅτι εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν θὰ φθάσῃ, ὅπως θὰ φθάσῃ, μόνον τὸ 10% ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν διδασκάλων. Ὄχι ὅλοι. Ἀλλ’ ἡ ἐσχάτη μειονοψηφία. Μία τάξις προνομιούχων. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀποκαλεῖτε αὔξησιν μισθοῦ καὶ ἐνίσχυσιν τοῦ κλάδου; Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἰσχυρὰ ἀντιγνωμία ἐκ μέρους τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τοὺς ὁποίους περικόπτει τὴν μισθοδοσίαν, ἦλθε συνεπίκουρος ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς. Παραπονεῖσθε διὰ τὰς μισθοδοσίας; Καὶ προβάλλει ἕνα πίνακα μισθῶν, οὓς λαμβάνουσιν οἱ ἄλλοι δημοδιδάσκαλοι τῶν ἄλλων Κρατῶν, καὶ καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐδῶ πληρώνονται περισσότερον παρὰ εἰς κάθε ἄλλο μέρος. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀκριβές, κύριοι Βουλευταί. Σήμερον ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν δημοδιδασκάλους οἱ ὁποῖοι πληρώνονται μὲ 75 δραχμὰς κατὰ μῆνα, μὲ μισθὸν δηλ. γραμματιστῶν! Δύναται νὰ ἀναφέρῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Κράτος εἰς τὸν κόσμον, τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ 2½ δρ. τὴν ἡμέραν εἰς τοὺς διδασκάλους του; Οἱ μισθοὶ τῶν δημοδιδασκάλων μας φθάνουσι κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς 130, εἰς 150 καὶ εἰς 180 δραχμὰς τῶν πρωτοβαθμίων καὶ 200 τῶν διευθυντῶν τῶν ἑξαταξίων σχολείων· δηλ. τὸ ⅓ περίπου φθάνει εἰς 180 δρχ. Τώρα δὲ τὸ νομοσχέδιον δίδει εἰς τὸ ⅒ δρ. 220. Ἀλλ’ ὅλος ὁ ἄλλος κλάδος μένει εἰς τὰ σημερινὰ ὅρια, ἀπὸ τὰ ὁποῖα καὶ κατέρχεται μὲ τὸ νεωτεριστικὸν τοῦ νομοσχεδίου. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ λέγῃ ὅτι οἱ Ἕλληνες διδάσκαλοι πληρώνονται καλλίτερα ἀπὸ ὅλους τοὺς διδασκάλους τοῦ κόσμου; Αὐτὸ εἶναι μία σκληρὰ εἰρωνεία, ἀντιστρατεύεται δὲ πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, τί συμβαίνει εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀποδεχθῶ πρὸς στιγμὴν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ πίνακος τὸν ὁποῖον ἔχει συνυποβάλει, δὲν γνωρίζω ὅμως ἂν συντρέχωσιν αἱ αὐταὶ συνθῆκαι ἐργασίας διὰ τοὺς διδασκάλους ἐκεῖ, οἷαι ὑπάρχουσι διὰ τοὺς ἐδῶ διδασκάλους, καὶ ἄν, ἐκτὸς τῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους λαμβάνουσιν ἐκεῖ ἔχουσι καὶ ἄλλας ἀπολαβὰς, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ὁλικὴ μισθοδοσία νὰ εἶναι ὑπερτέρα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἀσφαλῶς τοιοῦτό τι νὰ συμβαίνῃ. Ἀλλ’ ὅμως, Κύριοι, καὶ ἂν τοῦτο συμβαίνῃ, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐδῶ περισσότερον οἱ διδάσκαλοι πληρώνονται — ὅπερ οὐδαμῶς εἶναι ἀληθὲς — ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ ὥστε νὰ σκεφθῆτε ὅτι παρέστη ἡ εὐκαιρία, ὥστε νὰ τοῖς μειώσητε τὴν μισθοδοσίαν; Τί σᾶς ἠνάγκασε πρὸς τοῦτο; Τίς εὐκαιρία ἐδημιουργήθη; Ἐγὼ θὰ ἔκαμνον ἄλλην σκέψιν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν δὲν ἄφηνε τὰς μισθοδοσίας ὅπως ἔχουσιν, ἂν δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῶ τι, ὅτι θὰ ἦτο συμφέρον εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν νὰ αὐξήσω τὴν μισθοδοσίαν τῶν διδασκάλων, διὰ νὰ ἐνισχύσω τὸν ζῆλόν των. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, πῶς ἐργάζονται εἰς ἄλλα μέρη οἱ δημοδιδάσκαλοι, ὑποθέτω ὅμως ὅτι ἐργάζονται ὑπὸ πολὺ εὐνοϊκωτέρας συνθήκας. Δὲν ἔχουσι νὰ ἀσχοληθῶσιν ὅπως ἐδῶ ὅπου ἡ οἰκογένεια δὲν βοηθεῖ ποσῶς τὸ ἔργον τοῦ διδασκάλου. Εἶναι ἄλλη ἡ ἀνατροφὴ τῆς οἰκογενείας ἐκεῖ, ὥστε ὁ διδάσκαλος δὲν ἔχει τὰς ὑποχρεώσεις ὅσας ἔχει ἐδῶ καὶ ἀπέναντι τῆς συνειδήσεώς του καὶ ἀπέναντι τῆς ὑπηρεσίας του καὶ ἀπέναντι τοῦ ἐθνισμοῦ του.

§145Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ παροχὴ ἑνὸς δώρου μικροῦ ἐδῶ θεωρεῖται ὡς δωροληψία καὶ παύεται ὁ διδάσκαλος.

§146Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ὁ διδάσκαλος ἔχει νὰ παλαίσῃ ἐναντίον μυρίων δυσχερειῶν. Ὁ μαθητὴς εἰσερχόμενος ἀλλαχοῦ εἰς τὸ σχολεῖον ἐμπνέεται, φρονηματίζεται. Εἶναι αὐτὴ ἡ κατάστασις τοῦ ὅλου περιβάλλοντος, εἶναι αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν προσερχομένων πρὸς ἐκμάθησιν τὸ πρῶτον τέκνων, διότι ἔχουσιν λάβει ἀρκετὰ ἀπὸ τὴν οἰκογένειάν των. Ἐδῶ ὁ διδάσκαλος δὲν εἶναι μόνον προωρισμένος νὰ καταρτίσῃ τὸν μικρὸν ἐκεῖνον ἑλληνόπαιδα· εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παλαίσῃ ὥστε νὰ πείσῃ τὴν οἰκογένειαν νὰ στείλῃ αὐτὸν εἰς τὸ σχολεῖον· ἔχει ἀκόμη νὰ πολεμήσῃ κατὰ μυρίων ἄλλων δυσκολιῶν, προλήψεων, πλανῶν. Δὲν εἶναι δὲ ἄλλως τε σκέψις ὅτι πρόκειται περὶ ἀμοιβῆς δῆθεν τῶν ἱκανωτέρων. Ὄχι. Δὲν πρέπει ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν νὰ ἀναχωρῶμεν, διότι πρέπει νὰ πιστεύωμεν ὅτι ὅλοι εἶναι ἱκανοὶ καὶ πρέπει νὰ ἀπομακρύνωμεν τὸν ἀνίκανον. Ὄχι νὰ λέγητε ὅτι σὺ θὰ γίνῃς ἱκανώτερος καὶ θὰ σὲ ἀμείψω περισσότερον. Πρέπει ὅλοι νὰ εἶναι ἱκανοί, καὶ ὅστις δὲν εἶναι ἱκανός, δὲν ἔχει θέσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἐκεῖ σᾶς ἤθελον. Ἀλλά, Κύριοι, ηὔξησεν ὁ χρόνος τῆς παιδεύσεως, καὶ καθώς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἶπον, εἶμαι πλέον ἢ σύμφωνος, καὶ ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλ’ οὐδεμία θὰ ἀκουσθῇ οὐδαμόθεν ἀντιλογία, διότι ὅσα περισσότερα ἔτη σπουδάζει τις ἐπὶ τοσοῦτον τελειότερον καταρτίζεται. Ἀλλά, Κύριοι, τί ὠφελεῖ ἂν τὴν φοίτησιν ἀπὸ ἕν, ἀπὸ δύο, ἀπὸ τρία, ἀπὸ τέσσαρα ἔτη τὴν αὐξήσητε εἰς ἕξ, ἢ τὴν αὐξήσητε εἰς ἑκατόν, ὅταν δὲν τὴν ἐξησφαλίσατε; Τί σημαίνει ἂν ὁρίζιτε διὰ νόμου ὅτι ὁ μικρὸς ἑλληνόπαις εἶναι ὑποχρεωμένος ἐπὶ ἕξ ἔτη νὰ φοιτήσῃ εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, δὲν ἐξασφαλίζετε δὲ τὴν ὑποχρεωτικὴν αὐτοῦ φοίτησιν; Πρὸ παντὸς θὰ ἤθελον μίαν ὡρισμένην φοίτησιν, ἀλλ’ ἐξησφαλισμένην, ὑποχρεωτικὴν ὁπωσδήποτε. Ἀντὶ τῶν ἕξ, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, Κύριε Ὑπουργέ, θὰ παρώτρυνον ὑμᾶς νὰ θέσητε ἴσως καὶ ἓν, ἀλλὰ νὰ κατορθώσητε νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ἐνιαυσίαν, τὴν ὑποχρεωτικὴν φοίτησιν εἰς τὸ σχολεῖον. Ἀλλὰ τὴν ἀναθέτετε εἰς τὸν ἀστυνόμον. Ἐπαναφέρετε τὴν παλαιὰν διάταξιν· ὁ διδάσκαλος νὰ ἀναφέρῃ, ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν, νὰ μηνύῃ, νὰ πηγαίνῃ ὁ διδάσκαλος εἰς τὸ πταισματοδικεῖον τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, νὰ κλείῃ τὸ σχολεῖόν του, διατί; διὰ νὰ λαμβάνῃ ὅρκους κατηγορῶν τοὺς γονεῖς τῶν τέκνων! Ἀλλ’ ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος ὁ ἐγκαταλείπων τὴν θέσιν του διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον νὰ βεβαιώσῃ τὴν κατηγορίαν ἐναντίον τῶν γονέων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέστειλαν τὰ τέκνα των εἰς τὸ σχολεῖον, ὡς ὁ τελευταῖος ἀγροφύλαξ, ἀναγκάζεται νὰ παλαμίζῃ ἀκριβῶς τὸ Εὐαγγέλιον. Ἀλλά, Κύριοι, δώσατέ μου τοὐλάχιστον τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι, ἔστω, καὶ διὰ τοῦ καταβιβασμοῦ τὸν ὁποῖον κάμνετε, τοῦ νὰ κατέρχηται ὁ διδάσκαλος εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, ἐξασφαλίζετε τοὐλάχιστον τὴν ὑποχρεωτικὴν φοίτησιν. Ἐὰν ἦτο ἤδη ἐξησφαλισμένη διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ ὑποχρεωτικὴ φοίτησις ἕως τώρα, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζητε. Παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τῶν διδασκάλων, τῶν ἐπιθεωρητῶν, τὰς καταγγελίας τῶν ἀστυνόμων καὶ τὰς ἀποφάσεις τὰς καταδικαστικὰς τῶν Πταισματοδικείων, σᾶς ἐρωτῶ· ἐξησφαλίσθη ἡ ὑποχρεωτικὴ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ βεβαιώσητε σεῖς. Σᾶς λέγω ἐγώ, ὄχι. Καὶ ἐρωτῶ ἐδῶ τοὺς ὀλίγους παρακαθημένους διὰ νὰ μὲ ἀκούσωσιν· ἐξησφαλίσθη διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐκπαίδευσις, τὴν ὁποίαν ὅταν δὲν ἐξασφαλίσητε δὲν ἔχετε τίποτε νὰ παρουσιάσητε εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐφέρατε νομοσχέδιον κανέν;

§147Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὄχι μόνον δὲν ἐπαρουσίασαν τίποτε, ἀλλ’ ἐδημιούργησαν καὶ ἐχθρότητα μεταξὺ διδασκάλων καὶ γονέων.

§148Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τοῦτο δὲν ζητήσητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας νὰ ἐξασφαλίσητε, τί ἄρθρα ἐφέρατε καὶ ποίας ἐκθέσεις δικαιολογούσας τὰς σκέψεις σας; Εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον Ἐπιτροπὴν ἐπὶ πολὺ ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τοῦ κατὰ τίνα τρόπον νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν ὑποχρεωτικὴν φοίτησιν εἰς τὰ σχολεῖα, καὶ περιεσπάσθη εἰς πολλὰ σημεῖα ἡ σκέψις των διὰ νὰ εὕρωσιν ἓν ὀχύρωμα νὰ θέσωσιν ἔμπροσθεν τῶν ἐπιθυμούντων νὰ μὴ συχνάζωσιν εἰς τὸ σχολεῖον. Δὲν εὗρον οὐδαμοῦ· δὲν ἦτο εὔκολον νὰ εὕρωσιν, ὁμολογῶ καὶ ἐγώ. Θὰ ἦτο εὔκολον ἐὰν ἀπεφάσιζον νὰ εἶναι τολμηρότεροι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποδείξω, ἐγὼ δὲ ἀναλαμβάνω βαρεῖαν εὐθύνην δι’ ὅ,τι λέγω, διότι ἴσως τοῦτο καὶ ἀντιδημοτικὸν εἶναι. Ἐνδιαφέρεσθε πραγματικῶς νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ὑποχρεωτικὴν φοίτησιν; Μὴ ἐπιζητεῖτε δι’ ἀτραπῶν νὰ φθάσητε εἰς ἓν συμπέρασμα. Διὰ νὰ ἐπιτύχητε τοῦτο, θὰ ἀκολουθήσητε τὴν λεωφόρον. Θὰ τολμήσητε καὶ τότε μόνον θὰ περιλάβητε διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας. Τοῦτο εἶναι ἀτομική μου γνώμη, διὰ τῆς ὁποίας διατάξεως ὁ μὴ φοιτήσας ὑποχρεωτικῶς, ὁ μὴ ἔχων ἀπολυτήριον τῆς ἕκτης τάξεως, νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσῃ περισσότερον ἓξ μῆνας ἐν τῷ στρατῷ, διότι θὰ εἶναι ἀνεπαρκέστατος διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ. Κύριε Ὑπουργέ. Τοῦτο εἶναι μία γνώμη, τὴν ὁποίαν ῥίπτω. Ἔχετε καὶ τὸν χρόνον καὶ τὰ μέσα νὰ τὴν σκεφθῆτε. Μία συνεννόησις ἀρκεῖ μὲ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ φθάσητε εἰς ἀποτέλεσμα. Οὕτω, καὶ μόνον οὕτω θὰ φθάσητε εἰς ἀποτέλεσμα νὰ ἔχητε ἐξησφαλισμένην τὴν ὑποχρεωτικὴν φοίτησιν.

§149Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ζήτημα οἰκονομικόν.

§150Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι οἰκονομικὸν ζήτημα.

§151Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ οἰκογενειάρχου. Αὐτὸ μόνον λύει τὸ ζήτημα.

§152Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δώσῃ αὐτὴν τὸ τέκνον ἀρτιώτερον μορφούμενον.

§153Λ. ΝΑΚΟΣ. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον ζήτημα. Ὅλα τὰ ἔθνη δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιτύχωσιν αὐτό, διότι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον ὅσον νομίζετε. Πολλοὶ δὲν ἔχουσι χρήματα.

§154Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀπὸ αὐτῶν τῶν φιλανθρωπικῶν σκέψεων ἀναχωροῦμεν, μὴ ἐρχώμεθα τότε νὰ ἰδεολογῶμεν καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν. Αὐτὰ ἐφηρμόσθησαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ δὲν ἔδωκαν τίποτε. Δικαίωμα τοῦ καθ’ ἑνὸς εἶναι νὰ θέλῃ νὰ μορφώνῃ τὰ τέκνα του καὶ δικαίωμα τοῦ ἀτόμου εἶναι νὰ ἐκπαιδευθῇ ἢ νὰ μὴ ἐκπαιδευθῇ. Τότε θὰ εἶσθε εἰλικρινέστεροι καὶ θὰ ἐμπνεύσητε τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς πολίτας, διότι ἐνῷ ὑφίσταται νόμος νὰ ἀποστέλλωσιν οἱ γονεῖς τὰ τέκνα των πρὸς ἐκπαίδευσιν, οἱ γονεῖς ἀδιαφοροῦσιν πρὸς τὰ τέκνα των. Τέλος πάντων κἄπου πρέπει νὰ καμφθῆτε εἴτε εἰς τὴν μίαν πλευρὰν εἴτε εἰς τὴν ἄλλην. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κλίνητε πρὸς τὴν δυστυχίαν, ὡς λέγετε σεῖς τῆς οἰκογενείας. Δὲν βλέπω οὐδεμίαν δυστυχίαν. Βλέπω εὐτυχίαν, διότι συμπληροῦν τὴν ἑξαετῆ φοίτησιν τὸ τέκνον, θὰ γίνῃ καλλίτερον. Κύριοι, ὑπάρχει ἀντιγνωμία καὶ εἰς ἄλλα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἔκρινα ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως αὐτό. Σᾶς ἐκούρασα, ἐκουράσθην καὶ ἐγώ· δὲν λυποῦμαι ὅμως διότι ἐκουράσθην, διότι νομίζω ὅτι εἰσέφερα ὅ τι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ εἰσφέρω, προκειμένου περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν τὸ νομοσχέδιον συζητηθῇ κατ’ ἄρθρον, θὰ ἔχωμεν ἴσως νὰ ὑποδείξωμεν καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ γνώμας τινάς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ φαίνεται ὅτι εἶναι προωρισμένον νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ θὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§155Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ πρέπει.

§156Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τουλάχιστον αὐτὴ φαίνεται ἡ διάθεσις τοῦ εἰσηγηθέντος τὸ νομοσχέδιον. Εἴθε νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἐφόσον ὅμως βελτιωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§157Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ συντελέσητε ὅλοι.

§158Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέ, ὅταν θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ λησμονήσῃ ὅτι τοῦτο εἰσηγήθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς πλειονοψηφίας καὶ νὰ ἐνθυμῆσθε πάντοτε ὅτι ὁ σκοπὸς ὅλων, ἀνεξαρτήτως κομμάτων καὶ ἀντιλήψεως, εἶναι πῶς νὰ ἀνυψώσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος. (Εὖγε, εὖγε).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ Συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον 5ην μ. μ.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, διὰ τὴν 6ην μ. μ.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ διὰ τὴν 6ην μ. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 25′ μ.μ.).