1914.05.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78

Τῆς 27ης Μαΐου 1914.

(Τρίτην, ὥρα 5,10′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν δημοδιδασκάλων ὑποβάλλει δεύτερον ἐκτενὲς ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Δημοτικῆς ἢ Στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». Οἱ δημοδιδάσκαλοι Παραχελωΐτιδος, Οἰνιάδων, Ὠλενίας αἰτοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἐχίνου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Θεστιαίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Λασηθίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Φιγαλίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Σκριποῦς παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἀσλάναγα παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Εὔας, Μεσσήνης, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Δημητσάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Μακρυνείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Οἰνοῦντος παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Λεβιδίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Περαχώρας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Κροκεῶν, Μελιτίνης, Τρινάσου, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Χανίων Κρήτης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων.

§2Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· «ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν» Ἔχετε νὰ προσθέσητέ τι κοινὰ κ. Βουλευταί;

§4Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὄχι· ἁπλῶς ἤθελον μόνον νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς ἡ Βουλὴ καὶ ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐργάται σιδήρου Τριπόλεως, διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ὀπλοφορίας, ὡς παραβλάπτοντος τὰ συμφέροντά των. Οἱ κάτοικοι Κρεσταίνων αἰτοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῇ ἡ κοινότης των δικαστικῶς καὶ διοικητικῶς εἰς τὸν Πύργον Ἠλείας. Ὁ Βασίλειος Οἰκονόμου, ἱερεὺς ἐν Βαρθολομιῷ, παρακαλεῖ, ὅπως κυκλοφορήσωσι πάλιν τὰ μονόλεπτα καὶ δίλεπτα. Αἱ κοινότητες τοῦ πρώην δήμου Κοθωνίων παρακαλοῦσιν, ὅπως συστηθῇ ἐν Βοστίτσῃ Εἰρηνοδικεῖον. Ὁ ἐν Καλάμαις Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἑρμῆς παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ βοήθημά τι εἰς τὸ ἐκεῖ Ταμεῖον Εὐποιΐας. Οἱ στρατιωτικοὶ κατάδικοι Ναυπλίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς τύχης των. Ὁ Θρακικὸς Σύλλογος Καβάλλας ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῶν προσφύγων. Ἡ κοινότης Κοκκόβης παρακαλεῖ, ὅπως κατασκευασθῇ ὁδὸς ἁμαξιτὴ ἀπὸ Μαζεΐκων εἰς Καλάβρυτα. Ἡ Χρυσάφω, χήρα Κ. Πατρινοῦ ἐκ Δωρίδος, παρακαλεῖ, ὅπως ἀπολυθῇ ὁ υἱός της Νικόλαος, ἀπαλλαγεὶς τοῦ 1913. Ὁ λαὸς Ἀχαρνῶν παρακαλεῖ, ὅπως παραμείνῃ προσωρινῶς ἐκεῖ τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ὁ Φ. Μαθιοῦ, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου, παρακαλεῖ, ὅπως διὰ Β. Χάριτος χαρισθῇ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του. Ὁ Κ. Διακόπουλος ἐκ Μεγάλου Κισερλὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἐκδοθῇ πιστοποιητικὸν περὶ τοῦ θανάτου τοῦ υἱοῦ του Νικολάου, στρατιώτου φονευθέντος κατὰ τὰς ἐπιθέσεις τῆς Μανωλιάσσας. Οἱ κρατούμενοι εἰς τὰς φυλακὰς Κοζάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσταλῇ εἰδικὸς ἀνακριτὴς πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν καταγγελιῶν. Οἱ Γεωργικοὶ Σύνδεσμοι Μεσσηνίας ὑποδεικνύουσι διάφορα μέτρα πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας. Οἱ κάτοικοι Πυργετοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως διατηρηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ὀλύμπου μὲ ἕδραν τὴν Ῥαψάνην. Ὁ ἐκ Καβάλλας Χαρ. Λουκᾶς δημόσιος κῆρυξ καταγγέλει τὸν Διοικητὴν Καβάλλας ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ἐκτύπησεν αὐτόν. Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Αἰκατερίνης παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ Εἰρηνοδικεῖον Αἰκατερίνης ὑπαχθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Θ)νίκης. Οἱ κάτοικοι Ποδολοβίτσης τῆς Βονίτσης ὑποβάλλουσιν αἰτήματά τινα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Οἱ βυρσοδέψαι Ἀμφίσσης ὑποβάλλουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράν. Οἱ κάτοικοι Κατακώλου παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ ὁμώνυμος λιμὴν παραμείνῃ εἰς τὴν κοινότητα Κατακώλου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Μάνος καὶ Ν. Πετσάλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νομοσχεδίου «Περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κοκκέβης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου ͵ΓΦΜΒʹ περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Νάκος, Ν. Πετσάλης καὶ Λ. Κουτσοπέταλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν δέκα καὶ ἓξ παλαιῶν νομαρχιῶν τοῦ Κράτους». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης καὶ Π. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδριτσαίνης.

§6Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οἱ κάτοικοι Ἀνδριτσαίνης στερούμενοι συγκοινωνίας ἐκφράζουσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχὴν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐπισκευῆς τῶν εἰς αὐτὴν ἀγουσῶν ὁδῶν. Συνιστῶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν του, καθὼς καὶ μέτρα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς δικαίας ἀξιώσεως τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.

§7Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀληθεῖς αἱ πληροφορίαι μου, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν προσετέθη κονδύλιον 6,000,000 φρ. διὰ τὴν ἐπισκευὴν ὅλων τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους, τότε ἡ ἀναφορὰ αὕτη παρέλκει. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἂν ὄντως εἶναι ἀληθὲς τοῦτο.

§8ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγραφῇ ποσὸν 6,000,000 εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀμαλιάδος οἱ κ. κ. Γ. Λαμπρινόπουλος καὶ Δ. Γκλαβᾶς.

§10Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἀμαλιάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ὅπως ἀποπερατωθῇ ἡ ὁδὸς Ἀμαλιάδος. — Πατρῶν. Ὑπολείπεται μικρὸν μόνον τμῆμα πρὸς ἀποπεράτωσιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως διατάξῃ νὰ ἀποπερατωθῇ τοῦτο.

§11Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη, διότι πραγματικῶς, ἂν ὑπάρχῃ δῆμος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποκλεισθῆ ἀπὸ τοῦ ἄλλου Κράτους, εἶναι ὁ δῆμος Πατρῶν. Ὅτε ἄλλοτε ἐπεσκέφθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν Ἀμαλιάδα, παρουσιάσθη ἐπιτροπὴ καὶ ἐξέθηκεν εἰς αὐτὸν τὴν κατάστασιν καὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι θὰ γίνῃ ἡ προσήκουσα μέριμνα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σοβαρὰν μέριμναν, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἡ Ἀμαλιὰς εἶναι κέντρον ἐμπορικὸν καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου αὐτοῦ νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῆς Ἀμαλιάδος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σπηλιᾶς τῆς Τριφυλίας, ὁ κ. Κοκκέβης.

§13Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς Σπηλιᾶς, κ. Πρόεδρε ζητοῦσιν ὅπως ἱδρυθῇ σχολεῖον θηλέων, ἐν τῷ εἰρημένῳ χωρίῳ, καθόσον ναὶ μὲν λειτουργεῖ τοιοῦτον ἐκεῖ, ἀλλ’ εἶναι ἰδιωτικόν, περιλαμβάνον 60 μαθητρίας. Ἤδη τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον ἐψήφισε τὴν ἀνάλογον πίστωσιν, διότι ἡ εἰρημένη κοινότης ἔχει προϋπολογισμὸν 10,000 δρ. Διὰ τοῦ κονδυλίου λοιπὸν ἐκείνου προτείνει ὅπως ἱδρυθῇ σχολεῖον θηλέων. Τὸ δὲ χωρίον Σπηλιὰ εἶναι τὸ κέντρον τριῶν ἄλλων χωρίων. Ἐκεῖ λοιπὸν θὰ ἀποστέλλωσιν ἐκ τῶν πλησιεστέρων χωρίων τὰς θυγατέρας των οἱ κάτοικοι νὰ ἐκπαιδεύωνται. Παρακαλῶ ὅθεν ὅπως ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἵνα ἐγκριθῇ καὶ ὑπὸ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ τὸ Τοπικὸν ἐνέκρινεν ἤδη αὐτήν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Νεμέας.

§15Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω μίαν ἀναφορὰν διαφόρων ἐπιστράτων τοῦ Δήμου Νεμέας παραπονουμένων ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκοντο ἐν ἐκστρατείᾳ, αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν οὐδὲν ἔλαβον βοήθημα ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς περιθάλψεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον τὰ παράπονα ταῦτα εἶναι βάσιμα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Τρικάλων.

§17Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε οἱ κάτοικοι Τρικάλων διὰ τῆς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορᾶς των παραπονοῦνται διὰ τὴν ἀναγκαστικικὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ τὴν κατάληψιν τῶν πέριξ τῶν παλαιῶν Στρατώνων οἰκιῶν των πρὸς ἀνέγερσιν παραπηγμάτων ὅπως στρατωνισθῇ τὸ πυροβολικόν. Ἀλλ’ ἤδη ἐματαιώθη ἡ ἀποστολὴ τοῦ πυροβολικοῦ εἰς Τρίκκαλα, ἔχουσι δ’ ἀνεγερθῆ καὶ νέοι στρατῶνες, οἱ ὁποῖοι χωροῦσι ὁλόκληρον σῶμα στρατοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναστείλῃ τὴν περὶ ἀπαλλοτριώσεως διαταγήν του, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἡ ὁρισθεῖσα τιμὴ εἶναι μικρά, αἱ δὲ οἰκίαι ἀξίζουσι πολὺ περισσότερον διότι εὑρίσκονται εἰς τὸ κέντρον τῆς ἀγορᾶς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατὶ νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ ἀνυπότακτοι τοῦ 1911, οἱ ἐμπροθέσμως προσελθόντες, νὰ πληρώσωσι 800 δραχμάς, ἀφοῦ οἱ ἀνυπότακτοι ὅλων τῶν ἄλλων ἀπογραφῶν κατέβαλον μόνον 600 δραχμάς».

§19ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίσθη ὁ σχετικὸς νόμος, οἱ κληρωτοὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1911 εὑρίσκοντο ἀκόμη ὑπὸ τὰς σημαίας, δὲν ἐθεωρήθη δ’ ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ὥστε οἱ ἀνυπότακτοι τῆς κλάσεως ταύτης νὰ διευκολυνθῶσι καὶ νὰ μὴ προσέλθωσι καὶ πληρώσωσι τὰς 800 δραχ.

§20Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει σύγχυσίς τις κ. Πρόεδρε, διότι αὐτοὶ προσῆλθον ὑπὸ τὰς σημαίας. Καὶ ὄχι μόνον προσῆλθον, ἀλλ’ ὑπηρέτησαν καὶ πλέον τοῦ ὡρισμένου χρόνου. Πρόκειται ἄλλως τε περὶ χρηματικῆς ἀποζημιώσεως. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τοὺς κληρωτοὺς τῶν ἄλλων ἀπογραφῶν ἐκρίθη δίκαιον νὰ πληρωθῶσι 500 δρχ., κατὰ μείζονα λόγον οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1911, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ὑπὸ τὰς σημαίας καὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ πλέον ὀκτὼ μῆνας θὰ ἦτο δίκαιον νὰ πληρώσωσι μόνον 500 δρχ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν γνώμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐφ’ ὅσον αὕτη νομίζει τοῦτο δίκαιον νὰ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ ὁ Νομάρχης κ. Δάσιος ἀρνεῖται νὰ διορίσῃ δημοδιδάσκαλον εἰς Ἀσπρόπυργον τὸν κ. Κ. Παστρινάκην, προταθέντα ὑπὸ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἀφοῦ μάλιστα ἡ θέσις εἶνε κενὴ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου. Εὑρίσκει δὲ ὅτι ὁ κ. Νομάρχης παρανόμως ἀρνεῖται τὴν ἐκτέλεσιν νομίμου ὑποχρεώσεώς του».

§22ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν εἶναι αἱ ἑξῆς· Καθ’ ἣν ἡμέραν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὸν Νομάρχην περὶ τοῦ ἐν λόγῳ δημοδιδασκάλου, κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐλήφθη εἰς τὴν Νομαρχίαν ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου προετείνετο ὁ διορισμὸς ἑτέρου. Κατὰ νόμον, ὡς τοὐλάχιστον ἑρμηνεύεται ὑπὸ τοῦ κ. Νομάρχου, ἔδει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὁ Νομάρχης ὅμως ἐκάλεσεν τὸν Ἐπιθεωρητὴν παρὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε πληροφορίας, καθόσον τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον προέβαλεν ὅτι ὁ διδάσκαλος ὁ προταθεὶς ὑπὸ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἦτο ἱκανός. Ὁ Ἐπιθεωρητὴς συνέστησεν εἰς τὸν Νομάρχην νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὴν σύστασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἀλλὰ νὰ ἀναμείνῃ. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως προέβη ὁ Νομάρχης εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ δημοδιδασκάλου.

§23Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ διορισμὸς μὲ ἀπήλλαξε νὰ εἴπω πολλά. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Νομάρχης τὸ πραγματικὸν σφάλμα, τὴν παράβασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε, διότι ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ ὅτι οἱ χωρικοὶ τοῦ δήμου Φυλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνωσιν περὶ ἑνὸς διδασκάλου, τὸν ὁποῖον δὲν εἶδον, καὶ ὅτι, ἂν οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου προτιμῶσι νὰ μείνῃ ἓν σχολεῖον κλειστόν, παρὰ νὰ διορισθῇ εἷς ἄγνωστος εἰς αὐτούς, βεβαίως οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰ λογικά των, καὶ ὁ Νομάρχης ἔπρεπε νὰ εἴπῃ τοῦτο εἰς αὐτούς. Εἶναι τερατῶδες, νομίζω, ἡ Πολιτεία νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τοὺς κατοίκους ἑνὸς χωρίου νὰ λέγωσι δὲν θέλομεν τὸν τάδε διδάσκαλον καὶ προτιμῶμεν νὰ μείνῃ κλειστὸν τὸ σχολεῖον, ὁ δὲ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν πρότασιν τῶν ἁρμοδίων, νὰ λέγῃ ὅτι, ἀφοῦ οἱ χωρικοὶ δὲν θέλουν τὸν διδάσκαλον, ἀφήνω καὶ ἐγὼ τὸ σχολεῖον κλειστόν. Θὰ ἔλεγον καὶ ἄλλα τινά, τὰ ὁποῖα γνωρίζω, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Νομάρχης μὲ ἐβεβαίωσε προσωπικῶς περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορεῖ ὅτι ἐγένετο ὁ διορισμός, σταματῶ ἕως ἐδῶ.

§24Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τοῦ εἰρημένου χωρίου προσῆλθε καὶ πρὸς ἐμέ, ἀλλ’ εἶπον πρὸς αὐτὸ ὅτι ἂν ὁ διδάσκαλος, ὁ διορισθεὶς νομίμως, εἶναι ἀνίκανος, ὁ Ἐπιθεωρητὴς θὰ κάμῃ πρότασιν ἐν καιρῷ καὶ θὰ ἀπολυθῇ. Τὴν κρίσιν ὅμως περὶ τῆς ἱκανότητος ἢ μή, πρὶν ἢ διορισθῇ ὁ διδάσκαλος, εἰς οὐδένα ἄλλον ἄφηνεν ὁ νόμος ἢ εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§25Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προκειμένου περὶ διδασκάλων, ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Παιδείας ὅτι ἂν ὑπῆρχον διδάσκαλοι ἔχοντες τὴν περὶ καθήκοντος ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτός, θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος ὅπως ἀναπτύξῃ κατατεθεῖσαν ἀναφορὰν τοῦ τραυματίου Παντελῆ Λουκάκη.

§27Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ Παντελῆ Λουκάκη καταγομένου ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ρεθύμνου, ὁ ὁποῖος λαβὼν μέρος εἰς πλείστας μάχας τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος, τοῦ ἐκτυλιχθέντος κατὰ τὸ 1908, εἶτα δὲ ὡς ἔφεδρος εἰς τὰς μάχας Μπιζανίου, Ἀλμπάνκιοϊ, Λαχανὰ, καὶ Κιλκίς, ἐτραυματίσθη ἐκεῖ. Συνεπείᾳ τοῦ τραυματισμοῦ τούτου ἐκρίθη ἀνίκανος ὑπὸ τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς διὰ πᾶσαν ἐργασίαν καὶ σήμερον εὑρίσκεται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, παθὼν «ἀπὸ διαπύησιν τοῦ δεξιοῦ μηροῦ μετὰ ἐξαιρέσεως μιᾶς πλευρᾶς κλπ.» κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ἰατρικήν. Ζητεῖ τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς ἵνα τύχῃ μιᾶς τινος συντάξεως, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ παρίδῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· σκοπεῖ νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν λοχιῶν καὶ ἐπιλοχιῶν γραφέων τῶν λόχων, οἵτινες πλέον τῶν δύο ἐτῶν ὑπηρετοῦντες ὡς τοιοῦτοι, δὲν προήχθησαν εἰς Ἀνθυπασπιστάς, ἐνῷ ἄλλοι τοιοῦτοι νεώτεροι προεβιβάσθησαν;»

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητική. Οὐδεμίαν σκοπῶ νὰ λάβω πρόνοιαν, διότι μόνον διὰ τοὺς συμμετασχόντας τοῦ πολέμου ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου προήχθησαν οὗτοι εἰς Ἀνθυπασπιστάς. Οἱ μὴ μετασχόντες αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχωσι τῆς εὐεργετικῆς αὐτῆς διατάξεως.

§31Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ παντοίων μέσων παρέμειναν εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα. Πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν γραφεῖς τῶν λόχων, δυνάμει νόμου, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία ἦτο πολὺ ἀναγκαία. Φρονῶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ σκεφθῇ, ἂν ὑπάρχῃ λόγος προαγωγῆς.

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ εἶναι ἐξαιρετικόν· εἶναι εὐεργέτημα τοῦ κοινοῦ δικαίου κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πενταετὴς ὑπηρεσία πρὸς προαγωγήν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί δὲν διετάχθη ἡ ἐπιστροφὴ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν Δῆμον Καρδίτσης τῆς ἐπὶ πλέον ὑπὸ τοῦ Δήμου τούτου καταβληθείσης εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς χωροφυλακῆς τῶν ἐτῶν 1906–1912, ἐπὶ τῆς διαφορᾶς μισθοῦ ἁπλῶν ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς πρὸς τὸν μισθὸν ἐπίσης ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς προερχομένων ἐκ τῆς ἀστυφυλακῆς ἢ ἐξ ἐθελουσίας κατατάξεως κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ ΓΡΞΕʹ νόμου περὶ Ἀστυνομίας συνισταμένων εἰς τὰ ⅔ τῆς διαφορᾶς τῶν λεπτῶν 41–91 ἡμερησίως, νὰ διατάξῃ ἄλλως τὴν ἐπιστροφὴν τῆς διαφορᾶς ταύτης ἀνερχομένης εἰς ἱκανὰς χιλιάδας δραχμῶν».

§34ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «ἐρωτᾷ τὸ κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἀπεφάσισε νὰ διατάξῃ τὴν μέχρι Σεπτεμβρίου ἀναστολὴν τῶν ὑπὸ τοῦ ταμίου Πυλίας κατὰ χιλιάδας ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων κατὰ φορολογουμένων πολιτῶν, οἵτινες ἐξηντλημένοι οἰκονομικῶς, ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς ἐπιστρατεύσεως καὶ τῶν πολέμων, καὶ ὑποχρεωμένοι νὰ καλλιεργήσωσι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην τὰ κτήματά των καὶ καταπολεμήσωσι καὶ τὸν ἐκ τοῦ περονοσπόρου κίνδυνον, εὑρίσκονται ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ νὰ ἐκπληρώσωσι συγχρόνως καὶ τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις των».

§36Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ κ. Πρόεδρε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· 1) ἂν χηρεύωσι θέσεις ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ ὑγειονομικῷ κλάδῳ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑφισταμένης συστάσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ 2) διατί δὲν ἐπληρώθησαν αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι διὰ προαγωγῶν».

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ ναί, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου ὀργανισμοῦ ὄχι.

§39Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως τῆς σημερινῆς, τῆς διαιρέσεως τοῦ στρατοῦ εἰς Σώματα, ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι χηρεύουσι πλέον τῶν δέκα καὶ ἑπτὰ θέσεων. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, διότι φρονῶ ὅτι δικαίως παραπονοῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι. Ἐνῷ ὅλων τῶν ἄλλων Σωμάτων ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ σημερινὴ θέσις, μόνον ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, μεταξὺ τῶν ὁποίων δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εὑρίσκονται ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπετέλεσαν μετὰ ζήλου τὸ καθῆκόν των. Εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἄδικον ἐν τοιαύτη περιπτώσει νὰ μὴ ληφθῶσιν οὗτοι ὑπ’ ὄψιν. Ὅμοιον μέτρον ἐλήφθη δι’ ὅλον τὸν στρατόν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες σκέψεις κρατοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου του, προκειμένου περὶ παρατάσεως προθεσμίας μέχρι τέλους Αὐγούστου τῆς δηλώσεως ἀροτριώντων ζώων τοῦ 1913 καὶ 1914, καθὼς καὶ διὰ τὴν παράτασιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν».

§41Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔλαβον τὴν πληροφορίαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ σήμερον, ὁ ὁποῖος μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι λαμβάνεται μέτρον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Δ. Γιολδάση, ὑποβληθείσης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1271 τῆς 14 Φεβρουαρίου 1914 ἐγγράφου τῆς Ἀστυνομικῆς Διευθύνσεως Εὐρυτανίας παραπονουμένου διὰ τὴν κατακράτησιν ἐκ μέρους τοῦ 22ου πεζικοῦ συντάγματος 1167 δραχμῶν, αἵτινες εὑρέθησαν ἐπὶ τοῦ εἰς τὴν μάχην τοῦ Κιλκὶς φονευθέντος ἀδελφοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ πεζικοῦ Νικολ. Γιολδάση, δι’ ἃς καὶ τὰς σχετικὰς ἀποδείξεις πληρωμῆς ἔπεμψεν εἰς τὸ ἐν λόγῳ σύνταγμα τῇ 8 Νοεμβρίου 1913, εἰδοποιηθεὶς πρὸς τοῦτο παρὰ τοῦ εἰρημένου συντάγματος».

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διεβιβάσθη εἰς τὸ ἁρμόδιον Σύνταγμα, ἵνα καθορίσῃ τὰ τοῦ ζητήματος καὶ ἀναφέρῃ. Μέχρι σήμερον δὲν ἀνέφερέ τι καὶ ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν ὁ Διοικητὴς αὐτοῦ.

§44Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Αὐτὸ θέλω καὶ ἐγὼ διότι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαρτίου καὶ ἐντεῦθεν οὐδεμία ἀπάντησις ἦλθεν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας· 1) τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Δημητρόπουλον τοῦ Αἰγίου, ζητούντων τὴν σύστασιν κοινοῦ σχολείου ἀρρένων, καὶ 2) τί ἐνήργησεν ἐπὶ ψηφίσματος τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Διακοφτοῦ, προκειμένου περὶ ἱδρύσεως σχολείου εἰς τὸ χωρίον Κερνίτσα».

§46Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Δημητρόπουλον, ἀπεστάλη εἰς τὸν Ἐπιθεωρητὴν ἵνα ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἐκ τοῦ νόμου δύναται. Τὸ ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Διακοφτοῦ δὲν περιῆλθεν εἰσέτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§47Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὸ γραφεῖον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀποστείλῃ τὸ ψήφισμα διότι παρῆλθεν δέκα πέντε ἡμέραι ἤδη.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Ἀναβάλλεται ἡ πρώτη ἐπερώτησις παρακλήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπὶ τῆς ἀκολούθου οἱ κ. κ. Σ. Τσακόπουλος καὶ Ν. Βελέντζας «ἐρωτῶσι τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργόν· 1) διατὶ εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ Ἐφόρου ἀρχαιοτήτων Ἀκροπόλεως δὲν μετέθεσε τὸν ἀρχαιότερον Ἔφορον κατὰ παράβασιν τῶν ἄρθρων 7 τοῦ ͵ΓϞΛʹ τοῦ 1910, ἀλλὰ νεώτερον αὐτοῦ. 2) Ἐνῷ ἐκενώθη ἤδη ἡ θέσις τοῦ τμηματάρχου τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διατὶ δὲν διώρισεν Ἔφορον τῶν ἀρχαιοτήτων εἰς τὴν θέσιν ταύτην, ἀλλ’ ἀφῆκεν αὐτὴν κενὴν ἀναθέσας τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα, κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ͵ΓϞΛʹ νόμου. 3) Διατὶ δὲν συμπληροῖ τὴν κενωθεῖσαν θέσιν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Μουσείῳ, κενὴν οὖσαν ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου 1914».

§49Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου κ. Φαρμακοπούλου, προκειμένου περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΓϞΛʹ τοῦ 1910, καὶ περὶ τοῦ ἂν νομίμως εἰμὴ ἐτοποθετήθη εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐφόρου ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Γ. Σωτηριάδης. Ὁ κ. Σωτηριάδης, πρὶν ἢ διορισθῇ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ἦτο ἔφορος, καὶ κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ συμπληρωθῇ ἡ θέσις του ὑπὸ τοῦ ἀρχαιοτέρου ἐφόρου.

§50Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἀφήρεσεν ὁ νόμος ἀπὸ τοῦ κ. Σωτηριάδου, καθηγητοῦ ὄντος, τὸ δικαίωμα τῆς ἐποπτείας.

§51Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ μέχρι τῆς προσεχοῦς συνεδριάσεως νὰ ζητήσητε τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου.

§52Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοιαύτην ἐπερώτησιν δὲν ἔχετε ἀπευθύνει.

§53Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησις.

§54Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἡμ. διατάξεως). «Διατὶ εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ Ἐφόρου ἀρχαιοτήτων Ἀκροπόλεως δὲν μετέθεσε τὸν ἀρχαιότερον Ἔφορον».

§55Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁπωσδήποτε, ἂς ἀναβάλωμεν.

§56Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου (παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα νὰ ἐκδώσῃ τὸ σχετικὸν ἔνταλμα πληρωμῆς τῶν δαπανῶν τῆς ἐγκαταστάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ, πολυελαίων, ἠλεκτρικῶν κωδώνων καὶ ἄλλων εἰδῶν εἰς τὴν διὰ γραφεῖα τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐνοικιασθεῖσαν οἰκίαν παρὰ τῇ πλατείᾳ Συντάγματος ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργοστασιάρχου Σωτηρ. Ἀθανασοπούλου, εἰς ὃν ἀπὸ τετραμήνου καθυστεροῦνται, καὶ ὅστις ἔκαμε τὴν ἐγκατάστασιν αὐτὴν διαταχθεὶς παρὰ τῶν ἰδίων ἀξιωματικῶν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου.»

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρέχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Παπαϊωάννου ὅτι ἡ ἐγκατάστασις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὄχι τοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰ ἔγγραφα ἑπομένως εὑρίσκονται ἐκεῖ. Ἐν τούτοις ἐζητήσαμεν νὰ ἐκδοθῇ σχετικὸν ἔνταλμα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διὰ τίνας λόγους, ἀθετουμένης τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου, πρόκειται ἡ Χαροκόπειος Ἐπαγγελματικὴ Σχολὴ νὰ μὴ ἀναγερθῇ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς ἐκλεγέντος καὶ δι’ ἀπαλλοτριώσεως ἀγορασθέντος δαπάναις του, γηπέδου, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ».

§60Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἴς τινας ἐφημερίδας ἐγράφη ἡ πληροφορία ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ἀποτελέσασα τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς Χαροκόπου, κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς προῆλθεν εἰς σκέψιν ἀνεγέρσεως κτιρίου εἰς ἄλλο γήπεδον. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διαβεβαιοῖ ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν, ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀνεκοίνωσεν ὅτι ὄντως ἡ σκέψις αὕτη ἐλήφθη.

§61Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς κατὰ τὸ καταστατικόν, ἀποτελεῖ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ ἀπέχει πολὺ ἡ σκέψις μέλους ἢ μελῶν τινῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ τῆς ἀποφάσεως καὶ τῆς ἐπισήμου γνώσεως τοῦ Ὑπουργείου.

§62Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἵνα διὰ βραχέων ἐκθέσω τὰ τῆς πολυβασανισμένης αὐτῆς Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ δεκαετίας δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνεγερθῇ, κατήντησε δὲ τὸ γήπεδον αὐτὸ ἀντὶ νὰ γίνῃ Ἐπαγγελματικὴ Σχολή, νὰ γίνῃ ἐπαγγελματικὴ μάνδρα.

§63Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἀναβάλλεται τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως;

§64Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τὴν τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν τοῦ νομοῦ Λακωνίας προαγάγῃ ἂν οὐχὶ ὡς εἰς τοὺς λοιποὺς νομοὺς τοῦ Κράτους, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ὥστε νὰ ἐξυπηρετῶνται στοιχειωδῶς αἱ ἀνάγκαι τῶν πολιτῶν».

§66Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐξ ὅλων τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, τῶν περισσοτέρων τοῦ νομοῦ Λακωνίας, ἀποστέλλονται καθ’ ἑκάστην αἰτήσεις περὶ συστάσεως τηλεφωνικῶν σταθμῶν καὶ γραφείων. Μοὶ ἐδόθη βεβαίως ἡ ἀφορμὴ αὕτη καὶ ἐξ ἀναφορῶν καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ καταφύγω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἴδω πόσα ἔχουσι συσταθῆ τηλεφωνεῖα εἰς τὸν νομὸν Λακωνίας. Ἐνῷ οἱ δῆμοι εἶναι τριάκοντα, τὰ τηλεφωνικὰ γραφεῖα ἀνέρχονται εἰς εἴκοσιν ἕξ, ἠπόρησα δὲ πῶς εἰς κοινότητας καὶ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπέχουσιν ὥρας ὁλοκλήρους ἀπὸ τοῦ κέντρου, δὲν ἐλήφθη πρόνοια καίτοι πολλαὶ αἰτήσεις, ὡς μοὶ γράφουσιν, ἔχουσιν ὑποβληθῇ περὶ συστάσεως τηλεφωνικῶν γραφείων. Ὁ νομὸς Λακωνίας δὲν ἔχει ποσῶς συγκοινωνίαν. Ἐνῷ προέκειτο κατ’ αὐτὰς νὰ τελεσθῇ μνημόσυνον τοῦ Παλαιολόγου ἐν Σπάρτῃ, ἡ τέλεσις αὐτοῦ ἐματαιώθη, διότι δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία ἀπὸ Σπάρτης εἰς Τρίπολιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας ἀπὸ Τριπόλεως μέχρι τοῦ Νομοῦ Λακωνίας.

§67Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐλαμβάνετε τὴν ἀφορμὴν νὰ ἴδητε πόσα τηλεφωνικὰ γραφεῖα ἔχουσι συστηθῆ εἰς ἄλλους Νομούς, θὰ ἐβλέπετε ὅτι ὁ Νομὸς Λακωνίας ἔχει ἀφεθῆ εἰς τὴν τύχην του.

§68Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Νομὸς Λακωνίας.

§69Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ὅτι ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία δὲν εἶναι προηγμένη καὶ ἐξηπλωμένη εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω σήμερον τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν ἡ μὴ ἐξάπλωσις τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας, ἔχῃ ὡς λόγον τὴν ἀδιαφορίαν καὶ τὴν ἀστοργίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ δὲν πιστεύω, πρὸς διάφορα διαμερίσματα τοῦ Κράτους, ἢ ἔχει ὡς λόγον τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος τοῦ Ἔδισσων ὡς ἀπηρχαιωμένου. Ἄν πρόκηται νὰ μεταβληθῇ τὸ τοιοῦτον σύστημα, τότε ἡ Κυβέρνησις εἶναι δεδικαιολογημένη. Ἄν ὅμως δὲν σκέπτηται αὕτη νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ παλαιὸν σύστημα διὰ νεωτέρου, εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως ἐπικοινωνήσωσιν οἱ πληθυσμοὶ ἀφοῦ δὲν ἔχουσιν ἄλλο μέσον.

§70Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀρκούμεθα μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα.

§71Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀφοῦ δὲν προβλέπει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς συγκοινωνίας, δι’ αὐτὸ ἤχθην εἰς τὴν σκέψιν αὐτήν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἂν δὲν πρόκηται περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος, καλὸν εἶναι νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν Γοράνων, Βελανιδιᾶς κτλ. τὰ ὁποῖα εἶναι ὅμορα πρὸς τὸν νομὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν παρελθουσῶν ἐκλογῶν ἐγένετο ἐνέργειά τις· δὲν πιστεύω νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ αὐτὸ πείραμα καὶ εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς.

§72Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐξεδόθησαν καὶ Β. Διατάγματα.

§73Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀνασυστήσῃ τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμοὺς Λαγείας, Γυθείου, Νύφη–Γυθείου καὶ Χανίου–Ταραψῆς Λακεδαίμονος».

§75Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς συστάσεως ἀστυνομικῶν σταθμῶν, διότι εἰς τὴν Λαγείαν, εἰς τὴν κοινότητα Νύφης–Γυθείου καὶ εἰς τὸ χωρίον Χάνη–Ταραψῆς τῆς Λακεδαίμονος, ὅπου διανυκτερεύουσιν ἀφθονία ἁμαξῶν, κάρων κτλ. οὐδὲ ἴχνος ὑπάρχει χωροφύλακος. Ὅτε διῆλθον πρὸ ἡμερῶν ἐκεῖθεν, μοὶ παρεπονέθησαν ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀσφάλειαν, τὴν νύκτα δὲ ὡς ἐκ τούτου κλέπτουσι τὰς ἁμάξας. Καλὸν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποστείλῃ ἐκεῖ χωροφύλακας καθόσον γνωρίζει ὁποῖα τινὰ μέρη εἶναι ἐκεῖ καὶ ἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσι σταθμοὶ ἀστυνομικοί.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἀναβάλλεται. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§77ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βενιζέλος.

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου· 1) «περὶ συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν Στρατοδικείων Θεσσαλονίκης καὶ Ἰωαννίνων προσωρινῶς»· καὶ 2) «περὶ ἱδρύσεως προσκαίρων νοσοκομείων εἰς λουτροπόλεις πρὸς λουτροθεραπείαν τῶν ἀσθενῶν καὶ τραυματιῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατεύματος». Παρακαλῶ ὅπως ἀμφότερα παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότερα τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§81Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν δηλώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1913, τὰς ὁποίας καὶ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου· 1) «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου συνδρομῆς εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, διὰ τὸ ἔτος 1914 καὶ περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ σταθερῶν πόρων»· 2) «περὶ συγχωνεύσεως τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Σάμου πρὸς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους». 3) «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1914, διὰ τοὺς μῆνας Ἀπρίλιον– Μάιον καὶ Ἰούνιον τοῦ 1914». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον λόγῳ τοῦ κανονισμοῦ τῶν δαπανῶν καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§84ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑποβάλλω ἐπίσης τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν» διὰ τὴν χρῆσιν 1914, καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν δηλώσεων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κλπ.»· 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων κλπ. νόμων·» 3) «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν νόμων»· 4) «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀγορᾶς χωρίων ἢ τμημάτων αὐτῶν ὑπὸ ἐποίκων ὁμογενῶν πρὸς ἰδίαν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν» καὶ 5) «περὶ ἐγκαταστάσεως τῶν ἐποίκων ὁμογενῶν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ». Καὶ ἤδη, Κύριοι Βουλευταὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν πρῶτον προϋπολογισμὸν τοῦ 1914, τὸν ἀναφερόμενον εἰς ὁλόκληρον τὴν νέαν Ἑλλάδα, ὡς ἐδημιουργήθη αὐτὴ κατόπιν τῶν δύο νικηφόρων πολέμων. Ἡ σημασία τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου εἶναι ὅλως ἰδιαιτέρα. Τὸ πρῶτον ἐμφανίζεται σήμερον ἡ οἰκονομικὴ εἰκὼν τῆς νέας Ἑλλάδος μετὰ σχετικῆς πληρότητος, ἀναγράφεται δὲ ἐν αὐτῷ τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς παρίσταται σήμερον τοῦτο διαμεμορφωμένον. Δὲν ἐθεωρήσαμεν ὅμως χρήσιμον ἀμέσως ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους νὰ ἑνώσωμεν ὀργανικῶς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τῆς παλαιᾶς καὶ νέας Ἑλλάδος, καὶ διότι ἐν πολλοῖς ὑφίσταται εἰσέτι ἰδιοσυστασία τις ἔν τε τοῖς ἐσόδοις καὶ ἐξόδοις, καὶ διότι ἐπιζητοῦμεν ὅπως διὰ τῆς ἰδιαιτέρας καταγραφῆς ἀποκτήσωμεν στατιστικὰ στοιχεῖα χρήσιμα διὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν καὶ τὰς προβλέψεις τοῦ μέλλοντος. Ἀρκούμεθα ὅθεν σήμερον μόνον εἰς τὴν μηχανικὴν παράθεσιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων ἄνευ ἀφομοιώσεως αὐτῶν ὀργανικῶς. Καταρτίζοντες τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ νέου Κράτους, ἐπεζητήσαμεν ὅπως διαρρυθμίσωμεν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν αὐτοῦ μορφὴν κατὰ τρόπον ἀσφαλίζοντα τὴν διάκρισιν τῶν τακτικῶν αὐτοῦ ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων τοιούτων. Οὕτω δυνάμεθα νὰ ἐξακριβώσωμεν ἂν τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν συνήθων πηγῶν τῶν δημοσίων προσόδων, ἐπαρκῶσι πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν τακτικῶν ἡμῶν δαπανῶν τῶν ἐνεργουμένων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων ὀργανικῶν νόμων τῆς διοικήσεως καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῆς. Κατατάσσονται δὲ εἰς ὅλως διακεκριμένην κατηγορίαν τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, οὔτε προέρχονται ἐκ τῶν συνήθων πόρων τοῦ Κράτους οὔτε ὀφείλονται εἰς τὰς κανονικῶς ἐπανερχομένας κατ’ ἔτος δαπάνας, ἀλλὰ πηγάζουσιν ἐκ δανείων καὶ ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν θεραπείαν ἐξαιρετικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Πρὸ τῆς εἰσηγήσεως ὅμως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1914, προτάσσω δι’ ὀλίγων τὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν χρήσεων 1912 καὶ 1913. Προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τῆς χρήσεως ταύτης δὲν ἐδημοσιεύθη, διότι τὸ Γεν. Λογιστήριον δὲν εἶναι εἰς θέσιν, κατόπιν τῆς ὀργανώσεως αὐτοῦ, ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως παρουσιάσῃ τὸν ὁριστικὸν ἀπολογισμόν. Οὕτω δὲ ἐντὸς τῆς προθεσμίας θὰ ἔχωμεν πλῆρες τὸ τεῦχος τοῦτο μετὰ τῆς ἀκριβείας τοῦ ὁριστικοῦ ἀπολογισμοῦ. Κατὰ τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ Ταμιακοῦ Τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐξακριβωθέντα μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα, ἡ χρῆσις 1912 παρουσιάζει· Εἰσπραχθέντα ἔσοδα

Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὸ πλεόνασμα τοῦτο ὡς πραγματικόν, διότι αἱ δαπάναι εἶναι ἀνώτεραι τῶν ἀνωτέρω σημειουμένων ἐκ δραχμῶν 208.000.000, καθόσον ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ 1912 τοιαῦται τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν, Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, περὶ ὧν δὲν ἐξεδόθησαν εἰσέτι ἐντάλματα, ὡς μὴ ἐξελεγχθέντων τῶν δικαιολογητικῶν στοιχείων ποσοῦ 18–19 περίπου ἑκατομμυρίων, ὑπερβάλλοντος δηλ. τὸ σημειούμενον πλεόνασμα. Ὅπως δήποτε ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1912 δὲν μεταβιβάζει οὐσιῶδες βάρος εἰς τὸν διάδοχόν του.

Ἀλλ’ αἱ προβλέψεις αὗται ὑφίστανται ἀλλοίωσιν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Τὰ ἔσοδα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑπελογίζοντο κατὰ τὰς κατὰ Νοέμβριον γενομένας δηλώσεις ὅτι θ’ ἀνήρχοντο εἰς 124.642.000. Καὶ τοῦτο κατ’ ἀκολουθίαν τῆς παρατάσεως τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ἥτις ἤγαγεν εἰς τὴν μείωσιν τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων. Τὰς δυσοιώνους ὅμως προβλέψεις τοῦ Νοεμβρίου αὐτὰ τὰ πράγματα ἔρχονται νὰ διορθώσωσι, διότι παρὰ τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν, αἱ ἀποδόσεις ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικώταται, φθάσασαι εἰς ὕψος τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ μὴ ἐλπίζωμεν. Διότι ἔχομεν διὰ τὴν χρῆσιν 1913·

καὶ διαφορὰν ἐπὶ πλέον τῶν προβλεπομένων κατὰ δραχμὰς 4.687.000. Ἡ καλὴ αὕτη ἀπόδοσις ὀφείλεται εἰς τὴν καλὴν ἰδίως εἴσπραξιν ἐξ εἰσαγωγικῶν δασμῶν, μὴ καθυστερησάντων σχεδὸν τῶν ἀρχικῶν μας ὑπολογισμῶν, καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ἐσωτερικοὺς φόρους καταναλώσεως, οἵτινες κατώρθωσαν νὰ ἐξουδετερώσωσιν ἐν μέρει τῶν ἀμέσων φόρων τὴν καθυστέρησιν καὶ τὴν μείωσιν τῶν ἐξ εἰσπράξεων κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ δικαιοστασίου καὶ τῆς πλήρους σχεδὸν ἀνακοπῆς τῶν συναλλαγῶν. Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ τῶν νέων ἡμῶν ἐπαρχιῶν — καὶ ὁμιλῶ ἐνταῦθα μόνον περὶ τῆς Μακεδονίας, Ἠπείρου καὶ Νήσων τοῦ Αἰγαίου — αἱ ἀποδόσεις ἦσαν ὑπέρτεραι τῶν προβλεπομένων ἐκ τούτων ἐσόδων ἐκ δρ. 41.000.000. Διότι μέχρι 31 Μαρτίου εἰσεπράξαμεν πραγματικῶς.

Μέχρι τέλους δὲ τῆς χρήσεως θὰ εἰσπραχθῶσιν ἀσφαλῶς περὶ τὰ 4.000.000 ἐκ βεβαιωθέντων ἐσόδων καὶ μὴ καταλειπόντων σημαντικὰ καθυστερήματα. Θὰ φθάσωσι δηλ. τὰ ἔσοδα ἡμῶν κατὰ τὸ 1913 ἐκ τῶν νέων τούτων Χωρῶν εἰς 44.000.000 περίπου, παρὰ τοὺς δύο πολέμους, οἵτινες εἶχον τὰς χώρας ταύτας ὡς θέατρον, καὶ παρὰ τὰς ἀφέσεις φόρων, καὶ παρ’ ὅτι τμῆμα μόνον αὐτῶν ὑπέκειτο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἡμῶν, καὶ παρὰ τὴν ἐπιεικῆ εἴσπραξιν, ἥτις σχεδὸν ἀνέμεινε τὴν αὐτόβουλον καὶ ἄνευ ἐνοχλήσεων καταβολὴν τῶν ὀφειλομένων. Ἤτοι ἐν συνόλῳ αἱ εἰσπράξεις τῆς χρήσεως 1913 ἐξ εἰσπράξεων τακτικῶν δημοσίων προσόδων θ’ ἀνέλθωσιν·

Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῶν νέων Χωρῶν, πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῶν δῆθεν μεγάλων δαπανῶν τῶν Γεν. Διοικήσεων καὶ ὅτι εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις διεκρίθη διὰ τὴν σπατάλην αὐτῆς. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1913 ἐγράφη πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ δρ. 11.000.000 διὰ τὰς δαπάνας ταύτας. Εἰς τὸ κεφάλαιον δὲ τοῦτο μεταφέρεται πᾶσα δαπάνη γινομένη, εἴτε ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν νέων Χωρῶν εἴτε καὶ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ταμιακῶς ἡνωμένων. Καὶ αἱ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ὑπὸ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, πλὴν τῆς Κρήτης, γενόμεναι πληρωμαὶ ἀπὸ τῆς καταλήψεως κατὰ τὰς ὑπὸ τούτων ὑποβαλλομένας καταστάσεις, ἀνέρχονται εἰς 9.129.553, ὑπολογίζεται δὲ ὅτι μέχρι τέλους τῆς χρήσ. 1913 θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 12.482.000. Αἱ δαπάναι αὗται καταμερίζονται ὡς ἑξῆς·

Εἰς τὰς δαπάνας ταύτας δέον νὰ προστεθῶσιν καὶ δρ. 200.000, δαπανηθεῖσαι ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν Ὑπουργείων καὶ ἀφορῶσαι εἰς ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ ἀποζημιώσεις πρώτου μηνὸς τῶν ἀποσπωμένων ὑπαλλήλων καὶ ὀργάνωσιν τῶν ἱδρυομένων ἀρχῶν. Ἀφῆκαν δηλ. ἀμέσως ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους αἱ νέαι Χῶραι ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, δηλ. τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, 32.000.000 περίπου. Καὶ ἐπὶ τῶν μέχρι σήμερον πραγματικῶς καταβληθέντων διὰ τὴν διοίκησιν τῶν νέων χωρῶν δέον νὰ σημειώσωμεν ὅτι ποσὸν δρ. 1.425.000 ἐδαπανήθη διὰ περίθαλψιν προσφύγων· ἑπομένως δὲν ὀφείλεται εἰς δαπάνην καθ’ ἑαυτὸ τῆς διοικήσεως. Διὰ κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν ἔργων καὶ ὁδῶν, ἰδίᾳ ἐν Ἠπείρῳ, διετέθη ποσὸν δρ. 636.000. Δι’ ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἕνεκα τῆς πέρυσιν ἐκραγείσης χολέρας ἐν Μακεδονίᾳ δρ. 560.000. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον 6.718.000 εἶναι ἔξοδα διοικήσεως, ἐξ ὧν πάλιν δρ. 2.311.000 εἶναι ἔξοδα Δημοσίου ἀσφαλείας. Ὡς παρατηρεῖτε, ἡ δαπάνη εἶναι σχετικῶς μικροτάτη, καὶ κατ’ ἀναλογίαν τοῦ εἰσπραχθέντος ποσοῦ, καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ ἔργου ὅπερ εἶχε νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις. Εὑρισκόμεθα εἰσέτι ἐντὸς τῆς διαρκείας τῆς χρήσεως καὶ τὰ Λογιστήρια δὲν δύναται νὰ ἔχωσιν πλήρη καθ’ ὅλα στοιχεῖα. Ἅμα τῇ λήξει ταύτης τακτοποιουμένων τῶν στοιχείων θέλει ἀποδειχθῆ ὁπόσον φειδωλὴ ὑπῆρξεν ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις ἐν ταῖς νέαις χώραις. Ἀλλ’ οἱ ἀποσπασθέντες εἰς τὰς νέας χώρας Ἕλληνες ὑπάλληλοι ἐπετέλεσαν τὸ ἔργον των μετ’ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ζήλου, τὸν ὁποῖον δὲν εἴχομεν συνειθίσει εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ἠδυνήθησαν δὲ νὰ δώσωσιν ἐν συνόλῳ εἰκόνα τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως παρ’ ὅλας τὰς ἀνυπερβλήτους πολλάκις δυσκολίας καὶ τὰς ἀνωμαλίας, εἰκόνα ἥτις ἐγέννησε τὸν φθόνον. Τὸ σύνολον δὲ τῶν ἐξόδων τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ὑπελογίζετο εἰς 419.536.000 δρ. Ἀλλ’ ἡ ἀναθεώρησις τῶν προϋπολογισμῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων (πλὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν) παρουσιάζει ἀδιαθέτους πιστώσεις 14.500.000 περίπου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν οὐδεμίαν δύναται σήμερον νὰ παρουσιάσῃ ἐξακρίβωσιν περὶ τοῦ ἀδιαθέτου ἢ μὴ τῶν πιστώσεων αὐτοῦ. Πλήν, ὡς ἐκ τῆς παραταθείσης ἐπιστρατεύσεως, αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἀνερχόμεναι εἰς 177.351.000, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἐξαντληθῶσιν ἅπασαι χωρὶς νὰ καταλίπωσί τι ἀδιάθετον. Ἀφαιροῦντες ὅθεν ἐκ τοῦ ὅλου τῶν

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΕΩΣ 1914

ΕΞΟΔΑ

Θέτοντες τὰς βάσεις νέου προϋπολογισμοῦ τῆς μείζονος Ἑλλάδος, πρέπει νὰ καθορίσωμεν ἐπακριβῶς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Ἐν τῷ καταρτισμῷ αὐτοῦ πρέπει νὰ ὁρμηθῶμεν ἀπὸ τοῦ στοιχείου τῶν δαπανῶν ἐκείνων, δι’ ὧν θ’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς πολυσυνθέτους ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ νέον Κράτος. Τὰς δαπάνας ὅμως ταύτας δέον νὰ διακρίνωμεν εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας, κεχωρισμένας ἀπ’ ἀλλήλων λόγῳ τοῦ τρόπου τῆς καλύψεως αὐτῶν. Ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς τὰς τακτικὰς δαπάνας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰς ἐκτάκτους τοιαύτας. —Τακτικαὶ δαπάναι. Χαρακτηρίζομεν ὡς τακτικὰς δαπάνας τὰς κανονικῶς ἐπαναλαμβανομένας κατ’ ἔτος, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ὀργανικὸν μέρος τῶν συνήθων δημοσίων ὑπηρεσιῶν, χωρὶς οὐσιαστικῶς νὰ μεταβάλλωνται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Ἡ δὲ τυχὸν παρατηρουμένη αὐξομοίωσις τούτων εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐν τῇ φύσει ἑκάστης δαπάνης κειμένης τάσεως πρὸς αὔξησιν. Αἱ δαπάναι αὗται εἶναι κατὰ τὰ ὁμαλὰ ἔτη αἱ πλεῖσται τῶν δημοσίων δαπανῶν, ἐπιβαλλόμεναι ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ διοικητικοῦ τοῦ Κράτους καὶ τῶν διαφόρων αὐτοῦ ὑπηρεσιῶν καὶ ὑποχρεώσεων, ὡς καὶ αἱ δαπάναι τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, δι’ ὧν πραγματοποιοῦνται αἱ ἔκτακτοι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους. Ἅπασαι αἱ δαπάναι αὗται εἶναι εὐκόλως ὑπολογίσιμοι ἐκ τῶν προτέρων· οὐδὲ παρουσιάζουσιν ἐκπλήξεις. Ἀρκεῖ ὁ ὑπολογισμὸς αὐτῶν νὰ γίνῃ μετὰ τινος εὐρύτητος, νὰ περιλαμβάνηται δ’ ἐν αὐταῖς καὶ ὅ τι ἀπαιτεῖται διὰ τὴν συνήθη συντήρησιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἐπιβαλλομένων ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς καλῆς διαχειρίσεως. Κατὰ κανόνα ἀπαρεγκλίτως τηρητέον, πρὸς ἐξασφάλισιν πραγματικῆς τάξεως ἰσορροπίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, αἱ τακτικαὶ αὗται δαπάναι ἐν τῇ εὐρείᾳ ἐκδοχῇ δέον ἀποκλειστικῶς νὰ καλύπτωνται ἐκ τῶν περιοδικῶς ἐπανερχομένων τακτικῶν ἐσόδων τῶν προερχομένων ἐκ τῶν συνήθων πηγῶν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Τὰ τακτικὰ ταῦτα ἔσοδα πρέπει νὰ ἐπαρκῶσι διὰ τὴν κάλυψιν τῶν τακτικῶν δαπανῶν, ἡ δ’ ἑκάστοτε ἀνάπτυξις αὐτῶν ν’ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὴν ὀργανικὴν ἐξέλιξιν τῶν δαπανῶν. Ἐν ἀνάγκῃ δὲ τὰ ἔσοδα ταῦτα πρέπει αὐτὰ νὰ προσαρμοσθῶσι πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν δαπανῶν. Μόνον διὰ τῆς αὐστηρᾶς τηρήσεως τῶν κανόνων τούτων, πρὸ πολλοῦ εἰσαχθέντων καὶ τηρουμένων ὑπὸ τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα διακρίνονται διὰ τὴν ἐν τοῖς δημοσίοις αὐτῶν οἰκονομικοῖς τάξιν, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀληθῆ στοιχεῖα πρὸς ἐκτίμησιν τῆς καταστάσεως. Πρέπει νῦν νὰ ἐξετάσωμεν τίνες εἶναι αἱ τακτικαὶ αὗται δαπάναι τοῦ Κράτους, ὡς διεμορφώθη τοῦτο κατόπιν τῶν νικηφόρων πολέμων, ὁποῖα ποσὰ θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ τακτικὴ αὐτοῦ διοίκησις, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας Κράτους, ἀξιοῦντος νὰ πραγματοποιῇ τὴν ἀληθῆ αὐτοῦ ἀποστολήν. Δὲν δυνάμεθα δέ, διότι δὲν συμφέρει εἰς ἡμᾶς, ν’ ἀπορρίπτωμεν πᾶσαν δαπάνην ἢ ν’ ἀναβάλλωμεν αὐτήν, ἐπὶ τῷ λόγῳ μόνον ὅτι ἀποτελεῖ αὕτη ἐπιβάρυνσιν ἀσύμφορον εἰς τὴν χώραν, χωρὶς ἐξ ἀντιθέτου νὰ σταθμίζωμεν καὶ τὸν σκοπόν, εἰς ὃν ἀποβλέπει. Πρέπει τοὐναντίον ν’ ἀποβλέψωμεν μετὰ θάρρους εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Κράτους, συμφώνως πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς νέας κοινωνίας καὶ τὰς ἀξιώσεις ἃς αὕτη ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος αἱ τακτικαὶ δαπάναι τῆς διοικήσεως δὲν θὰ εἶναι αἱ ὁριστικῶς καὶ μονίμως καθορισθησόμεναι, διότι αἱ ὑπηρεσίαι ἀτελέστατα ἕνεκα ἀνεπαρκείας ποσοτικῆς λειτουργοῦσαι δὲν δύνανται νὰ λάβωσι πλήρη τὴν ἀνάπτυξίν των, εἰμὴ μόνον κατὰ τὰ ἐπιόντα ἔτη, ὁπότε καὶ οἱ διάφοροι ὀργανικοὶ νόμοι θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐν τῇ πληρότητι αὐτῶν. Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ τακτικαὶ δαπάναι αὗται καὶ ἀνταποκρίνονται πρὸς ταύτας τὰ τακτικὰ καὶ κανονικὰ ἡμῶν ἔσοδα; Κατὰ τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν τὰ τακτικὰ ἡμῶν ἔξοδα τῆς χρήσεως 1914, δι’ ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον, ἀνέρχονται εἰς 220.035.000 ἀπέναντι τακτικῶν ἐσόδων 224.198.000· ἤτοι ἔχομεν πλεόνασμα 4.162.000. — Δημόσιον χρέος. Ἡ κατάταξις τοῦ Δημοσίου χρέους ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχήν, ἥτις διέπει τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἐνῷ δηλαδὴ ἄλλοτε ὁλόκληρος ἡ τοκοχρεωλυτικὴ ὑπηρεσία κατετάσσετο μηχανικῶς ὑπὸ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, σήμερον διεκρίναμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόκου ἀπὸ τὴν τοῦ χρεωλυσίου, τὴν δευτέραν ταύτην μετενεγκόντες εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, τὴν τοῦ Μετασχηματισμοῦ Κεφαλαίων, διότι ἀκριβῶς πρόκειται περὶ μεταμορφώσεως τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀποσβέσεως μέρους τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ. Ἀναγράφονται δ’ ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, αἵτινες ἔχουσιν ἐπίσης χαρακτῆρα δανείου, ἀλλ’ αἵτινες ἄλλοτε περιελαμβάνοντο εἰς τὸ καλούμενον κεφάλαιον τῶν Ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ὡς λ. χ. τὸ δάνειον τῶν ναυτικῶν νήσων καὶ τὰ δάνεια πρὸς ἀνέγερσιν δημοσίων κτιρίων. Ἐπίσης, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ προσωρινὰ δάνεια τὰ συναφθέντα κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ πολέμου, ταῦτα ὡς ἔκτακτος ὅλως ἐπιβάρυνσις κατατάττονται εἰς τὸ τμῆμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ σχέσιν ἔχον πρὸς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Κράτους, τὰ μὴ ὀφειλόμενα εἰς διηνεκῆ αἴτια, καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦτο παραμένει ἕως οὗ τὰ δάνεια ταῦτα εἴτε παγιωθῶσιν, εἴτε ἐξοφλούμενα περιληφθῶσιν εἰς δάνειον πάγιον, χαρακτῆρος χρεωλυτικοῦ τύπου. Κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον ἡμῶν καὶ συνεπείᾳ ταύτης ἔκτοτε συνήφθησαν, ὡς γνωστόν, τὰ ἀκόλουθα προσωρινὰ δάνεια. 1) 9.000.000 5–6% ἔντοκα γραμμάτια. 2) 40.000.000 6% Δεκεμβρίου 1912 δι’ ἑξαμηνιαίων συν)κῶν ἀνανεωτέων. 3) 50.000.000 6% Μαρτίου 1913 διὰ συν)κῶν. 4) 40.000.000 6% Ἰουνίου 1913 δι’ ὁμολογιῶν πενταετοῦς λήξεως. 5) 50.000.000 6% Ἰουνίου 1913 δι’ ὁμολογιῶν πενταετοῦς λήξεως. 6) 30.000.000 6–6½% Νοεμβρίου 1912 διὰ συν)κῶν ἑξαμήνου λήξεως. Ἤτοι ἐν συνόλῳ τὰ συνομολογηθέντα προσωρινὰ δάνεια ἀνέρχονται εἰς δρ. 219.000.000. Ἀλλὰ πάντα τὰ δάνεια ταῦτα εἶχον προσωρινὸν μόνον χαρακτῆρα, ὄντα βραχυπρόθεσμα μεταξὺ ἓξ μηνῶν καὶ πέντε ἐτῶν, δάνεια τῶν περιστάσεων πρὸς προορισμὸν τῶν ἀναγκαίων χρηματικῶν ἐφοδίων, πρὸς κάλυψιν ἀμέσων πολεμικῶν δαπανῶν ἢ δαπανῶν κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ πολέμου γεννηθεισῶν. Ἡ προσωρινότης δικαιολογεῖ τὸν ὑψηλὸν σχετικὸν τόκον καὶ τὴν προμήθειαν, ἡ ἐξ ὧν ἐπιβάρυνσις τοῦ Κράτους εἶναι κατὰ μέσον ὅρον 7%. Ἀλλὰ τὰ δάνεια ταῦτα εἶναι προωρισμένα νὰ παγιωθῶσιν εἰς μεῖζον δάνειον, περιλαμβάνον ὅλα ἤ τινα μόνον αὐτῶν. Ἐκ τούτων θὰ παραμείνῃ ἀνεξόφλητον ἐπὶ τοῦ παρόντος μέχρι τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας τὸ δάνειον τῶν 50 ἑκατομ. τὸ λεγόμενον τῆς ἐπιτάξεως, διότι καὶ οἱ ὅροι αὐτοῦ ἀποβλέπουσιν εἰς μείζονα διάρκεια, καὶ ταμιακῶς δὲν συμφέρει ἡ διάθεσις χρήματος σήμερον πρὸς ἐξόφλησιν αὐτοῦ, δεδομένου ὅτι αἱ ἄμεσοι ἀνάγκαι τοῦ ταμείου πρέπει νὰ καλυφθῶσιν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ νέου δανείου. Διὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ μεγάλου δανείου ἐκ 500.000.000, τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ ὁποίου ἐπραγματοποιήθη μέχρι σήμερον, πρόκειται νὰ ἐξοφληθῶσι συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν 130.000.000 ἀπαρτίζοντα τὸ βʹ, γʹ καὶ δʹ προσωρινὸν δάνειον. Πρὸς δὲ θὰ ἐξοφληθῶσι καὶ τὰ 30.000.000 τὰ διὰ συναλλαγματικῶν περιελθόντα εἰς ἡμᾶς, πρὸς πληρωμὴν διαφόρων ἀπαιτήσεων κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ πολέμου. Ἤτοι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου παραμένει ἐλεύθερον ποσὸν 55 ἑκατομμυρίων. Οἱ ὅροι τοῦ δανείου τούτου κατεκρίθησαν σφοδρῶς, ὅτε ἐγένετο ἡ περὶ τοῦ σχετικοῦ νόμου συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ἐλέχθη τότε καὶ ἐγράφη ἐπανειλημμένως, ὅτι οἱ ὅροι του εἶναι δυσβάστακτοι, ἐντελῶς δυσανάλογοι πρὸς τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα προσπορίζεται τὸ Κράτος. Κατεκρίθη δὲ ἰδιαιτέρως τὸ σημεῖον τῆς καταβολῆς προμηθείας, μὴ ἀναγραφομένου ὁρίου τινός, πέρα τοῦ ὁποίου θὰ ἐδεσμεύετο εἰς τὴν παραχώρησιν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἔλεγον ὅτι διὰ τῆς ἀνοικτῆς ταύτης θύρας θὰ ἠδύνατο ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως, ἥτις εἶχεν ὁρισθῆ κατ’ ἐλάχιστον εἰς τὰ 87¾, νὰ ὑποβιβασθῇ εἰς τὰ 85 ἢ καὶ 84, ἕνεκα ποσοστοῦ προμηθείας δυναμένου ν’ ἀνέλθῃ καὶ εἰς 3%. Πάντα ταῦτα ἀπεδείχθησαν ὅλως φανταστικά, διότι ἀκριβῶς περὶ τούτου ἐπρόκειτο, πῶς οὐδεμία νὰ καταβληθῇ προμήθεια, τοῦ κέρδους τῶν ἐκδοτικῶν Τραπεζῶν ἐξαρτωμένου ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς, ἥτις προήρχετο εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ τῆς τιμῆς τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς, ἣν θὰ κατέβαλλε τὸ κοινόν. Καὶ ἡ διαφορὰ αὕτη, ἡ ἀποτελοῦσα τὸ κέρδος τῶν ἀναλαβόντων τραπεζιτικῶν καταστημάτων, εἶναι ἡ διαφορὰ ἡ μεταξὺ τοῦ 87, 75% καὶ τῆς τιμῆς τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς 98,25% ὑπάρχουσα τῶν 5,50% ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ κέρδους κατέρχεται εἰς τὰ 4,70% ἕνεκα τῶν ἐξόδων κατασκευῆς προσωρινῶν καὶ ὁριστικῶν τίτλων, βαρυνόντων κατὰ τὴν σύμβασιν τοὺς δανειστάς. Ἀλλὰ τὸ κέρδος τοῦτο τῶν δανειστῶν δὲν εἶναι εἰς πάντας ἴσον, διότι ἐν Ἀγγλίᾳ μὲν ἡ τιμὴ τῆς ἐγγραφῆς ὡρίσθη εἰς 92,25%, ἐν Ἑλλάδι δὲ εἰς 92. Καὶ ἐν τῷ τιμήματι τούτῳ τῆς προμηθείας περιλαμβάνονται διάφορα ἄλλα ἔξοδα ποικίλης μορφῆς, τὰ ὁποῖα συνήθως ἀμέσως ἢ ἐμμέσως βαρύνουσιν εἰς πολὺ μείζονα βαθμὸν τὰ συνάπτοντα δάνεια κράτη. Καὶ ἡ κάλυψις τοῦ δανείου ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ ἀπολύτως ἱκανοποιητικὴ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν πίστιν, ἐν μέσῳ πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν καὶ τὴν ἐπιοῦσαν μακρῶν πολέμων, διότι ὑπερεκαλύφθη ἡ ἔκδοσις καὶ ἐγένετο ἀνάλογος περιορισμὸς τῶν ἐγγραφῶν, οὐδὲν δ’ ἕτερον δάνειον, οὔτε τὸ πρὸ ἡμῶν συναφθὲν Σερβικὸν οὔτε τὸ μεθ’ ἡμᾶς Τουρκικόν, παρὰ τὰ πολλαπλᾶ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα συνδέουσι τὴν Γαλλικὴν ἀγορὰν πρὸς τὰ Τουρκικὰ πράγματα, δύνανται νὰ ἐπιδείξωσι μείζονα ἐπιτυχίαν. Ἐσημειώθη μάλιστα καί τις ὑπερτίμησις ἤδη μικρὰ εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ Χρηματιστήρια. Εὐφρόσυνον δὲ σημεῖον ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι 17 ἑκατομμύρια τοῦ δανείου τούτου ἐκαλύφθησαν ἐν Ἑλλάδι ἐκ τῶν ἀποταμιευμάτων τοῦ λαοῦ, ἀρξαμένου νὰ κατανοῇ καὶ προσφεύγῃ εἰς τοποθετήσεις εἰς δημόσια χρεώγραφα. Καὶ ἔλεγον ὅτι τὸ ἐκ τῶν 250.000.000 ποσὸν τὸ ὁποῖον ἤθελε περιέλθει ἐν τέλει εἰς ἡμᾶς, θὰ κατήρχετο εἰς 205 ἑκατομμύρια μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν διαφόρων προμηθειῶν ἐξόδων κλπ. ἀντὶ τῶν ὁποίων θὰ κατεβάλλομεν τόκον 5% ἐπὶ 250 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἡ τιμή, εἰς ἣν ἔλαβε τὸ δάνειον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἶναι ἡ τοῦ 87,75 ἄνευ ἄλλης τινὸς προμηθείας ἢ ἐξόδου, πλὴν τῆς τοῦ χαρτοσήμου, ἀνερχομένης κατὰ μέσον ὅρον εἰς 1,60% ἕνεκα τῆς ὑποβιβάσεως τοῦ Γαλλικοῦ χαρτοσήμου ἀπὸ 3% εἰς 2%. Ἤτοι τὸ καθαρὸν προϊὸν τὸ περιεχόμενον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, πρὸς 86.15% εἶναι 215.375.000, ἐφ’ οὗ ἀναλογεῖ τόκος πραγματικὸς 5.80%. Θὰ ἠδύνατό τις ἴσως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὁ τύπος τοῦ δανείου τούτου 5% εἶναι βαρύς, ὅτι δέ, ἐὰν ἐξελέγομεν τύπον δανείου 4% ὡς τὸν τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατομμυρίων τοῦ 1910, θὰ εἴχομεν μικροτέραν ἐπιβάρυνσιν διὰ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ εἰς ταῦτα ἀντιτάσσω τὰ ἑξῆς ἰσχυρότατα ἐπιχειρήματα, ἅτινα καὶ τελικῶς ἐδέσποσαν τῆς κρίσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πρώτοις ὅτι ὁ τύπος 4% θὰ εἰσῆγεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον μικρότερον ποσόν, διότι θὰ εἴχομεν τιμὴν ἐκδόσεως ἀσφαλῶς πολὺ μικροτέραν. Ἐὰν δὲ λάβωμεν τὴν τιμὴν τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατομμυρίων, ἥτις εἶναι: 84,25%−(2,50% προμήθ.+1,60% χαρτ.+080 ἔξοδα) ἤτοι 84,25%−4.90%=79.35%, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς ταύτης θὰ ἔχωμεν ἐπὶ τῶν 500 ἑκατομμυρίων 34 ἑκατ. ἐπὶ ἔλαττον καθαρὰν εἴσπραξιν ἐκείνης, ἣν ἔχομεν σήμερον. Ἀλλ’ ἐπίσης, ἐὰν ἠθέλομεν, ὅπως καὶ συμφέρει εἰς ἡμᾶς νὰ θέλωμεν, βραδύτερον, ὅταν οἱ ὅροι τῆς ἀγορᾶς βελτιωθῶσι, νὰ τρέψωμεν τὸ δάνειον ἡμῶν, καθ’ ὃ ἔχομεν δικαίωμα ἐκ τῆς συμβάσεως, θὰ εἴχομεν νὰ καταβάλωμεν κεφάλαιον πολὺ μεῖζον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καὶ πράγματι εἰσεπράξαμεν’ θὰ εἴχομεν δηλ. νὰ ὑποστῶμεν πραγματικὴν ζημίαν. Νέον κεφάλαιον εἰς τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος εἶναι ἡ ὑποχρέωσις ἐκ τῆς χιλιομετρικῆς ἐγγυήσεως τοῦ σιδηροδρόμου Jonction Salonique—Constantinople. Καὶ κατὰ τὴν συνθήκην ἡμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας καὶ κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, εἴμεθα ὑποκατάστατοι εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ δικαιώματα τῆς πρώην κυριάρχου ἐξουσίας. Αὕτη διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐν λόγῳ σιδηροδρόμου ἠγγυήθη χιλιομετρικὴν ἐγγύησιν εἰσπράξεων ἀκαθαρίστων minimun 15,500 κατὰ χιλιόμετρον. Ἡ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἡμῶν πίπτουσα γραμμή, ἀπὸ Θεσσαλονίκης μέχρι Θρακικῶν συνόρων πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, ἐκτείνεται ἐπὶ 350 περίπου χιλιομέτρων, ἀποτελοῦσα ὡς ἔγγιστα τὰ ⅔ τῆς γραμμῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς κειμένης ἡμῶν, κατ’ ἀρχὴν ὑποχρεώσεως, ὅπως συμπληρώνωμεν τὸ ποσὸν 15.500 εἰσπράξεως κατὰ χιλιόμετρον μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν εἰσπράξεων τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὡρίσαμεν ὅτι τὸ πληρωτέον κατὰ τὸ 1914 ποσὸν θέλει ἀνέλθει εἰς 3.800.000. Τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ προσέγγισιν ἔχει ὁρισθῆ, δυνατὸν δὲ νὰ ὑποστῇ μείωσιν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τυχὸν τῆς κυκλοφορίας. Ἀληθῶς ὅμως ὁ τύπος τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου εἶναι ὀλέθριος, διότι, ἀσφαλίσασα ἡ Ἑταιρία ὑπὲρ αὑτῆς κατώτατον ὅριον ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων, οὐδένα ἔχει λόγον ὅπως ἐπιτείνῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, αὐξάνουσα τὰ ἔξοδά της ἄνευ οἱασδήποτε δι’ αὐτὴν ὠφελείας. Ἡ Κυβέρνησις ἀδιστάκτως φρονοῦσα ὅτι ἀπάδει πρὸς τὸ συμφέρον καὶ αὑτῆς καὶ τῆς Χώρας, δι’ ἧς διέρχεται ἡ γραμμή, ἡ διατήρησις τοῦ καθεστῶτος, ἔχει ἤδη προβῆ εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς ῥιζικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος διὰ τῆς ἀμέσου ἀγορᾶς τῶν μετοχῶν τῆς Ἑταιρίας τῆς ἐκμεταλλεύσεως, κατὰ τὸ ἀφορῶν αὐτὴν τμῆμα τῆς γραμμῆς, καὶ τῆς διαφόρου ὀργανώσεως τῆς ἀσφαλείας τῶν ὁμολογιούχων τοῦ δανείου κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. — Σύγκρισις Δημοσίου χρέους πρὸ τοῦ πολέμου (1912) καὶ μετὰ τὸν πόλεμον (1914). Πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ μετὰ τὸν πόλεμον βάρους τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τοῦ Δημοσίου χρέους, δέον νὰ συγκρίνωμεν πῶς εἶχε τοῦτο πρὸ τοῦ πολέμου καὶ μετ’ αὐτόν· δηλ. τὸ ἔτος 1912 καὶ τὸ 1914 καὶ ὡς τοῦτο θὰ ἐξελιχθῇ κατὰ τὸ 1915, μετὰ δηλ. τὴν πλήρη ἀνάπτυξιν τοῦ κεφαλαίου τούτου διὰ τῆς πραγματοποιήσεως ὁλοκλήρου τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων καὶ τῆς πλήρους αὐτοῦ τοκοχρεωλυτικῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὸ 1912 ἔχομεν·

Κατὰ τὸ 1914 ἔχομεν ἔξοδα δημοσίου χρέους·

Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1914 ἡ ὑπηρεσία τῶν παλαιῶν εἰς χρυσὸν δανείων ὑστέρει τῆς τοῦ 1912, ἕνεκα τῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦ πολέμου 1913 σημαντικῆς μειώσεως τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων τῶν ὑποκειμένων εἰς διανομήν, ὑποληφθεισῶν τῶν τοῦ 1912·

Συνέπεια τῆς μειώσεως ταύτης ὑπῆρξεν ἡ ἐπὶ ἔλαττον καταβολὴ τόκου καὶ χρεωλυσίου εἰς τὰ παλαιὰ εἰς χρυσὸν δάνεια κατὰ δραχμὰς 2.014.881. Ὅπως ἑπομένως ἐξεύρωμεν τὶς θὰ εἶναι ἡ κατὰ προσέγγισιν εἰκὼν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου ἡμῶν χρέους μετὰ τὴν ὁλικὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου δαπανῶν εἰκών, ἥτις θὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τὸ 1915, δέον·

Ἤτοι κατὰ τὸ 1915 τὸ βάρος τοῦ Δημοσίου χρέους θὰ ἀνέλθῃ εἰς 52.777.467+17.882.088=70.659.555 δηλ. περίπου 70.660.000. Τὸ κεφάλαιον δὲ τοῦ βαρύνοντος ἡμᾶς Δημοσίου χρέους πρὸ τοῦ πολέμου καὶ μετ’ αὐτὸν ἔχει ὡς ἀκολούθως·

Διὰ τὸ ἔτος 1915 προβλέπεται αὔξησις τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου κατὰ 230.900.000, τοῦ πραγματικοῦ δὲ κατὰ 210.000.000 περίπου. Ἑπομένως κατὰ τὸ 1915 τὸ Δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος προβλέπεται εἰς ὀνομαστικὸν 1.571.600.000 καὶ 1.235.123.500 πραγματικόν. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ μέχρι τέλους τοῦ 1915 ἀπόσβεσις, θὰ ἔχωμεν εἰς στρογγύλον ἀριθμόν.

— Συντάξεις. Αἱ στρατιωτικαὶ συντάξεις παρουσιάζουσι τὴν οὐσιωδεστέραν μεταβολήν. Μέχρι σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδωκε διπλώματα 490, ἀντιπροσωπεύοντα ποσὸν 280.932, ἐξεκαθάρισε δὲ ἤδη τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἀποστεῖλαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπερ καὶ προεκάλεσε τὰ ἀναγκαῖα Β. Διατάγματα, περίπου 1.200. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειοῦται δι’ ἐφέτος ποσὸν 1.500,000 ὅσον ὑποτίθεται ὅτι θὰ καταστῇ ἀπαιτητὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως. Τὸ σύνολον ὅμως τῶν ἐπὶ πλέον τοῦ παρελθόντος ἀπαιτηθησομένων πιστώσεων ὑπολογίζεται εἰς 4.000.000 περίπου, ἅμα ὡς ἐκκαθαρισθῶσιν ὅλαι αἱ συντάξεις αἱ κατ’ ἀκολουθίαν τῶν δύο πολέμων καὶ τῶν περὶ αὐτῶν ψηφισθέντων νόμων ἀπαιτηταὶ κατασταθησόμεναι. — Οἰκονομικὴ διοίκησις. Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τῆς οἰκονομικῆς διοικήσεως ἐμφανίζει ἐφέτος δαπάνας. Διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα δρ. 12.671.000 ἔναντι δραχ. 11.751.000 κατὰ τὸ 1913 δηλ. + 920.000. Ἡ διαφορά δ’ αὕτη προκύπτει διότι ἐγγράφονται ἐφέτος πιστώσεις κατὰ 350.000 ἐπὶ πλέον διὰ προμήθειαν εἰδῶν μονοπωλίου καὶ ἐνσήμων προωρισμένων δι’ ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον, διότι τὰ ποσοστὰ τῆς εἰσπράξεως λόγῳ τῶν προσδοκωμένων ὁμαλῶν ἀποδόσεων τῶν φόρων εἶναι μείζονα, ὡς καὶ δι’ ἄλλα τινὰ κονδύλια, κατ’ ἀκολουθίαν τῆς νέας καταστάσεως προκύψαντα καὶ ἀναφερόμενα εἰς τὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Συγκεφαλαιοῦντες δὲ τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τῆς οἰκονομικῆς διοικήσεως τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ τῶν νέων Χωρῶν, ἔχομεν τὸν ἀκόλουθον πίνακα·

Αἱ πιστώσεις αὐταὶ ζητοῦνται διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν οἰκονομικὴν διοίκησιν τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Ἐπειδὴ δ’ οἱ ὑπολογισμοὶ ἡμῶν ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν, ὡς αὗται δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσιν, εἶναι πιθανώτατον ὅτι θὰ μείνωσιν ἀδιάθετα ὑπόλοιπα, διότι θ’ ἀποβῇ ἴσως καὶ ἀδύνατος ἡ πλήρωσις ὅλων τῶν κενῶν θέσεων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως, ὑπὲρ τὰς ζητουμένας ταύτας πιστώσεις, αἱ δημιουργηθησόμεναι ἐπὶ πλέον ἀνάγκαι, μετὰ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τῶν ὀργανικῶν νόμων καὶ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀφομοίωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, θ’ ἀπαιτήσωσι μείζονας πιστώσεις. Ἀλλὰ μείζονας ἐπίσης δαπάνας θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νέων ὀργανικῶν νόμων περὶ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μελετᾶται τὸ ἔργον τοῦτο, ὑπεβλήθη δὲ καὶ ἄλλοτε ἐνώπιον ἡμῶν σοβαρώτατον περὶ τούτου νομοσχέδιον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γούναρη. Ἐὰν δὲ μέχρι σήμερον, καίτοι ἀνεπαρκῶς, καθίστατο οὐχ ἧττον δυνατὴ ἡ ὁπωσδήποτε διεξαγωγὴ τῆς ὑπηρεσίας, σήμερον μὲ τὴν νέαν ἔκτασιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὸ καθ’ ἡμέραν πολυσυνθετώτερον αὐτῶν, ἡ ἀνάγκη αὕτη καθίσταται ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπείγουσα. Οὕτω δὲ θὰ κατορθωθῇ μόνον ν’ ἀποκτήσωμεν καὶ ὄργανα ἀληθῶς πολύτιμα τοῦ Κράτους, καὶ ὑπηρεσίας, αἵτινες θὰ κληθῶσι νὰ συμβάλωσι σπουδαίως εἰς τὴν ἀναχώνευσιν τῆς νομοθεσίας ἡμῶν καὶ ἑδραίωσιν αὐτῆς ἐπὶ ἐκείνων τῶν βάσεων, αἵτινες θὰ ἀσφαλίσωσιν ἐν τῇ νέᾳ πλέον Ἑλλάδι τὴν πραγματοποίησιν συστήματος φορολογίας ἑνιαίου καὶ ἐπιστημονικῶς ὀρθοῦ. — Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἔξοδα ἀνέρχονται, μετὰ τὰς συνεπεία τῆς τελευταίας νομοθεσίας γενομένας μεταβολάς, εἰς δραχ. 4.937.051, παρουσιάζοντα ἔναντι τοῦ παρελθόντος ἔτους μείωσιν κατὰ ἓν ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύριον. Βεβαίως δὲ βραδύτερον ἡ μείωσις αὕτη θὰ καταστῇ ἔτι μείζων. — Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης.

Τὰ Ἔξοδα ταῦτα ἀσημάντως θ’ αὐξήσωσι, δυνάμενα νὰ θεωρηθῶσιν ὡς περιστρεφόμενα περὶ τὰ πάγια ἔξοδα τῆς διοικήσεως τῆς Δικαιοσύνης. — Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαιτεῖ διὰ τὰς τακτικὰς ἀνάγκας του δραχ. 37.865.000, ἀναλυόμενα ὡς ἀκολούθως.

Εἴμεθα μακρὰν τῶν 17.760.000, τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο διὰ τὸ πρὸ τοῦ πολέμου καθεστώς. Ὁ Προϋπολογισμὸς δέ, ὡς ὑποβάλλεται, προνοεῖ μετ’ ἀκριβείας καὶ εὐρύτητός τινος ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, διότι, καὶ ἡ δαπάνη τῆς Χωροφυλακῆς ὑπολογίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου καθεστῶτος καὶ ὡς θ’ ἀναπτυχθῇ αὕτη, καὶ διὰ τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν προβλέπονται πιστώσεις πλέον ἢ ἐπαρκεῖς· τέλος δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως δημοσίων ἔργων, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐν ταῖς τακτικαῖς δαπάναις, ἀναγράφονται πιστώσεις, ἀρκοῦσαι, ἀναβιβασθείσης καὶ τῆς ἀρωγῆς τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ 1 ἑκατ. εἰς 3.500.000. Οὕτω δι’ ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν τοῦ Βασιλείου ἀναγράφονται ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ πιστώσεις 7.716.000 δραχ. διὰ τακτικὰς δαπάνας δημοσίων ἔργων. Αἱ πιστώσεις αὗται τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ὁλόκληροι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως, χρησιμεύουσιν ὅμως ὡς ἐνδόσιμον τῶν ἀπαιτηθησομένων εἰς τὸ μέλλον δαπανῶν καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νέου Ὑπουργείου. — Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ζητοῦνται πιστώσεις ἐν συνόλῳ διὰ τὴν παλαιὰν καὶ νέαν Ἑλλάδα δρ. 4.149.684, ἐξ ὧν·

Ἀλλ’ αἱ πιστώσεις αὗται, καὶ συνεπείᾳ τῶν ψηφισθέντων νόμων καὶ συνεπείᾳ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὀργανώσεως αὐτῶν, θ’ ἀπαιτήσῃ ν’ αὐξηθῶσι κατὰ 2.000.000 περίπου, ὅπως ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς σταθερὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου καθεστῶτος. — Ὑπουργεῖον Παιδείας. Αἱ αἰτούμεναι πιστώσεις τούτου ἀνέρχονται εἰς δραχ. 8.791.366, ἐξ ὧν· διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, 6.748.442 διὰ τὰς νέας δὲ Χώρας 2.042.924. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι ὁ μᾶλλον μεταμορφωθησόμενος ἐξ ὅλων τῶν λοιπῶν προϋπολογισμῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, διότι ὁ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, συνεπείᾳ τῆς μελλούσης ῥυθμίσεως τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, θὰ ἀλλοιωθῇ, καὶ ὁ τῶν νέων Χωρῶν θ’ ἀναπτυχθῇ, ἐν τῷ μεταξὺ παραμένοντος εἰς ταύτας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καθεστῶτος, ὡς εἶχε καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. — Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ καθορίζων τὰς μονίμους καὶ κανονικὰς δαπάνας διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ, εἶναι κατηρτισμένος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὡς προσωρινῶς διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος ἔχει τεθῆ ἐν ἰσχύϊ. Ὁ ὀργανισμὸς οὗτος ἐρρυθμίσθη συμφώνως πρὸς τὸν νέον νόμον περὶ στρατολογίας, ὅστις ἐμείωσεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰς ἀπαλλαγὰς καὶ ὥρισεν ὑποχρεωτικὴν τὴν πραγματικὴν διετῆ θητείαν, ἄνευ δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ ν’ ἀποστέλῃ τοὺς κληρωτοὺς εἰς ὑποχρεωτικὴν ἄδειαν μετὰ 18μηνον ἢ 20μηνον ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὸν παλαιὸν Ὀργανισμὸν ὁ ἐν εἰρήνῃ στρατὸς ὡρίζετο διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 27.805 ἄνδρας ἐν γένει, ἀξιωματικοὺς δηλ. ὑπαξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας καὶ 4.621 κτήνη, προέβλεπε δὲ τακτικὴν δαπάνην 21.500.000 δραχ. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ἦσαν ἀριθμοὶ προβλέψεων, διότι καὶ ὁ ἀριθμὸς τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ, τοῦ ἐκ κληρωτῶν ἀποτελουμένου, δὲν ἔφθανε τὰς 27.805, διότι ἀπεστέλλετο ἱκανὸς ἀριθμὸς τούτων πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς διετίας εἰς ἄδειαν, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν κτηνῶν ὑστέρει κατὰ πολύ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ ζητοῦνται σήμερον πιστώσεις διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 37.734.036 δραχ., ὁρίζεται δ’ ἡ δύναμις δι’ ἐφέτος τοῦ ἐν εἰρήνῃ ἐκ κληρωτῶν στρατοῦ εἰς 60.000 ἀνδρῶν ἐν συνόλῳ, ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν μονάδων ἀπαρτίζεται ἐκ 5 Σωμάτων στρατοῦ, περιλαμβανόντων ἐν συνόλῳ 14 Μεραρχίας μὲ 42 συντάγματα πεζικοῦ καὶ εὐζώνων, ἀντὶ τῶν 4 μόνον Μεραρχιῶν, ἃς εἴχομεν πρότερον, μὲ 12 συντάγματα πεζικοῦ καὶ 6 τάγματα εὐζώνων. Ἀντὶ δὲ τῶν 24 πεδινῶν πυροβολαρχιῶν καὶ 6 ὀρειβατικῶν, προβλέπονται σήμερον 57 πεδιναὶ πυροβολαρχίαι καὶ 42 ὀρειβατικαί. Ἀντὶ τῶν 12 ἰλῶν ἱππικοῦ ὁρίζονται 30 ἴλαι, ὁ ἀριθμὸς δὲ τῶν κτηνῶν ἀπὸ 4.621, ὅσα ὥριζεν ὁ ἄλλοτε προϋπολογισμός, προβλέπεται σήμερον εἰς 14.755. Ὁμοίως ἐπῆλθεν ἀνάλογος αὔξησις τῶν τεχνικῶν στρατευμάτων, ἐπὶ πλέον δ’ ἐδημιουργήθησαν καὶ 2 Διοικήσεις φρουρίων μετὰ τῶν συναφῶν φρουριακῶν στρατευμάτων. Ἀλλ’ ἡ παγία δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἅμα ὡς ἀναπτυχθῇ ὁ Ὀργανισμός, δηλ. αἱ μονάδες τοῦ στρατοῦ ἀποκτήσωσι πλήρη τὴν ὀργανικὴν αὐτῶν δύναμιν καὶ πλήρη τὸν σχηματισμὸν αὐτῶν, ἡ δαπάνη ἡ ὁριστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐκγυμνάζηται ἐν εἰρήνῃ ὁλόκληρος ἡ ἐκ κληρωτῶν δύναμις, θ’ ἀνέλθῃ κατ’ ἔτος εἰς 52.000.000 δραχ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου τῆς ἐτησίας δαπάνης πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐφέτος καὶ διά τινα ἔτη εἰσέτι δὲν θ’ ἀπαιτηθῇ διάθεσις ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τούτου, διὰ τὰς κανονικὰς δαπάνας τῆς ὁλοκληρωτικῆς πραγματοποιήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, μόνον δὲ βαθμιαίως θ’ ἀνέρχηται τοῦτο καθ’ ὅσον καὶ θὰ προβαίνῃ ἡ συμπλήρωσις τῶν κενῶν, ἔχομεν ἐξ ἀντιθέτου δι’ ἐφέτος καί τινα εἰσέτι ἔτη ἑτέραν δαπάνην, μὴ ἐν τῷ Ὀργανισμῷ φερομένην, τακτικὴν ὅμως καὶ μέλλουσαν νὰ ἐπιβαρύνῃ κατ’ ἔτος τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἡ διὰ τὴν κατ’ ἔτος ἐκπαίδευσιν τῶν τριῶν κλάσεων ἐφέδρων τῶν νέων Χωρῶν, ὡς καὶ ἡ μιᾶς ἡλικίας κληρωτῶν τῆς τοῦ 20οῦ ἔτους, ἥτις τὸ πρῶτον ἐμφανίζεται ἐφέτος. Ἡ δαπάνη αὕτη ἀνέρχεται ἐφέτος εἰς 8.586.700 δρχ. Μέχρι δὲ τῆς ἐκγυμνάσεως ὅλων τῶν ἐφεδρικῶν ἡλικιῶν τῶν νέων Χωρῶν, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ δαπάνη αὕτη βαρύνουσα τὸν προϋπολογισμόν, θὰ βαίνῃ ὅμως κατ’ ἔτος μειουμένη, διότι ἐλλαττοῦται ἑκάστοτε ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατευσίμων τῶν μεγαλειτέρων ἀπογραφῶν, καὶ διότι τὰ ἔξοδα ἱματισμοῦ καὶ ὁπλισμοῦ μειοῦνται ἐπίσης. Οὕτω δέ, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς θὰ αὐξάνῃ ἡ δαπάνη τοῦ παγίου Ὀργανισμοῦ, θὰ μειῶται ἐξ ἄλλου ἡ παροδικὴ δαπάνη τῆς ἐκγυμνάσεως τῶν ἐφεδρικῶν ἡλικιῶν. Μία τῶν ἀνέκαθεν πληγῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὑπῆρξεν ὁ πειρασμός, ὃν ἐγέννων αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις, αἵτινες ἐνεφανίζοντο ὡς οἰκονομίαι πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ τυχὸν παραπαίοντος προϋπολογισμοῦ. Ὁ στρατολογικὸς δὲ νόμος ἐπέτρεπε τοῦτο καὶ ὁ καταρτισμὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, μὴ γενόμενος μετ’ ἀκριβοῦς πάντοτε ἐκτιμήσεως ὅλων τῶν λεπτομερειῶν, ἔδιδε λαβὴν εἰς τὴν κατάχρησιν ταύτην. Ὁ προϋπολογισμὸς ὅστις δι’ ἐφέτος παρουσιάζει δαπάνην 37.734.000, θ’ ἀπαιτήσῃ βραδύτερον δαπάνην παγίαν 52.000.000. Ἡ δαπάνη αὕτη θὰ εἶναι παγία, δηλ. κατ’ ἔτος θὰ διατίθηται ὁπωσδήποτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ οὐδὲν θὰ ἐκπίπτηται πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς δυνάμεως τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αἱ τυχὸν ἐκ τῶν πιστώσεων αὐτοῦ ἀδιάθετοι παραμένουσαι, παρὰ τὸν ἐξηκριβωμένον καταρτισμὸν αὐτοῦ, δὲν θὰ χάνωσι τὸν ἀρχικὸν προορισμόν των, ὅστις εἶναι ἡ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν διάθεσις αὐτῶν, ἀλλ’ θ’ ἀποδίδωνται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτοῦ, ἀποτελοῦσαι ἕνα τῶν πόρων του, ἐκ τούτων πάλιν ἀφ’ ἑτέρου καταβαλλομένων τῶν τυχὸν ἀναγκαίων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, διὰ τὸ τακτικὸν μέρος, ἐννοεῖται, τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Οὕτως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν γνωρίζομεν ὅτι διὰ τὰς παγίας τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἀνάγκας θὰ καταβάλλωμεν σταθερῶς 52 ἑκατομ. ἐτησίως, ὅ τι δ’ ἐκ τούτων θὰ περισσεύῃ τυχόν, θ’ ἀποδίδηται πάλιν ὑπὲρ στρατιωτικῶν ἀναγκῶν, χωρὶς ἐμμέσως νὰ δυνάμεθα ν’ ἀντλῶμεν ἐκ τούτου πόρους διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν λοιπῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. — Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν. Ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀπαιτεῖ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐπίσης πιστώσεις κατὰ πολὺ ὑπερτέρας τῶν πρὸ τοῦ πολέμου χορηγουμένων, διότι ἔχομεν ἐφέτος·

Ἀλλ’ ἡ ναυτικὴ ἡμῶν ἐμφάνισις εἶναι ὅλως διάφορος σήμερον καὶ ἡ ἐν εἰρήνῃ παρασκευὴ ἡμῶν συντελεῖται κατὰ διάφορον ἐντελῶς τρόπον καὶ μέτρον. Ἡ δύναμις τοῦ ναυτικοῦ εἰς ἄνδρας ὑπερεδιπλασιάσθη, ἀνελθοῦσα ἀπὸ 4.061, ὅσοι ἦσαν κατὰ τὸ 1912, εἰς 8.473. Ἡ αὔξησις δὲ αὕτη δὲν εἶναι μηχανικὴ μόνον, διότι σήμερον δὲν περιορίζεται τὸ ναυτικὸν εἰς τὴν κατὰ κανόνα διὰ κληρωτῶν ναυτολογίαν, ἀλλὰ προστρέχει εἰς τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν, ἥτις μόνη δύναται νὰ ἀσφαλίσῃ μόνιμον προσωπικόν, τεχνικῶς δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς πολυσχιδεῖς ἀπαιτήσεις τῆς νέας ναυτικῆς τέχνης. Οἱ οὕτως ὅμως ὑπηρετοῦντες καὶ μείζονα λαμβάνουσιν ἀποζημίωσιν καὶ ἀλλοία εἶναι ἡ συντήρησίς των. Ἡ τοιαύτη δὲ αὔξησις προσωπικοῦ συνδυαζομένη πρὸς τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς ναυτολογίας, ἐπάγεται δαπάνην διὰ μισθόν, τροφὴν καὶ ἱματισμὸν κατὰ δραχμὰς 4.569.000 μείζονα ἢ κατὰ τὸ 1912. Ἐπίσης ὅμως ἡ αὔξησις τῶν μονάδων τοῦ στόλου, ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1912, κατὰ 4 ἀνιχνευτικά, 2 ἀντιτορπιλλικά, 6 μεγάλα τορπιλλοβόλα, 2 καταδυόμενα καὶ τὸ ὁσονούπω καταφθάνον εὔδρομον, ἐπάγεται νέαν δαπάνην ὑπερβαίνουσαν τὸ 1 ἑκατομμύριον ἐτησίως. Ἡ ναυπήγησις δὲ τῶν νέων ἡμῶν σκαφῶν, ἡ ἵδρυσις σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεγραφίας, ἡ ἵδρυσις νέων πολεμικῶν ὑπηρεσιῶν, ὡς τῆς ἀεροδρομίας, ἡ συντήρησις καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῶν κατὰ τὸν πόλεμον καταπονηθέντων πλοίων ἡμῶν, ἡ ἐκτέλεσις τακτικῶν γυμνασίων, ἐπάγονται νέας δαπάνας, μὴ ἐμφανιζομένας κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ὡς παρουσιάζεται σήμερον, δὲν εἶναι ὁ πάγιος προϋπολογισμὸς διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, Θὰ ὑποστῇ δέ, ταχέως ἐξελισσόμενος, οὐσιώδεις μεταβολάς, αἵτινες διάφορον ὅλως θὰ παρουσιάσωσι τὴν μορφὴν αὐτοῦ, σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις, ἃς ἡ Ἑλλὰς δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ναυτικὴν αὐτῆς δύναμιν. Προστιθεμένων τῶν τακτικῶν δαπανῶν τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων θὰ ἔχωμεν τακτικὰς πιστώσεις κατ’ ἔτος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα 74– 75 ἑκατομμυρίων δηλ. περὶ τὸ ⅓ τοῦ ὅλου ἡμῶν προϋπολογισμοῦ ἐπὶ ἐσόδων 250 ἑκατομμυρίων ἀντὶ τοῦ ⅕, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἄλλοτε. Ἀληθῶς ἡ δαπάνη εἶναι μεγάλη, αὐξάνει δ’ ἔτι πλέον αὕτη ἂν ἀναλογισθῶμεν ὅτι σπουδαία μερὶς καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ὀφείλεται εἰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δαπάνας. Ἀλλὰ τὴν δαπάνην ταύτην, ὁσονδήποτε βαρεῖαν, ὀφείλομεν νὰ ὑποστῶμεν, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔχων ἐπίγνωσιν βαθεῖαν τῆς ἱερότητος τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ ἀνεπιδέκτου οἱασδήποτε γλισχρότητος ἐν τούτῳ, μὲ ἤρεμον συνείδησιν ἀποδέχεται τὸ βάρος, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι οὕτω, γενόμενος ἐπίφοβος εἰς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Γένους καὶ σεβαστὸς εἰς τοὺς φίλους, ἀσφαλίζει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν διατήρησιν τῶν δι’ ἁγίου αἵματος ἀνακτηθεισῶν ἐπαρχιῶν, συντελεῖ δὲ εἰς τὴν παγίωσιν τῆς εἰρήνης ἐν τῇ Χερσονήσῳ τοῦ Αἵμου, ἥτις μόνη θέλει ἐπιτρέψει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δαιμόνιον νὰ δρέψῃ καὶ ἐν τῷ πεδίῳ τοῦ εἰρηνικοῦ συναγωνισμοῦ τὰς δάφνας, τὰς ὁποίας ὁ στρατευθεὶς ἡρωϊκὸς λαὸς ἔδρεψεν ἐπὶ τῶν αἱματοβρέκτων πεδίων τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου καὶ ἐπὶ τῶν ἐνδόξων θαλασσῶν τοῦ Αἰγαίου. Οὕτω, συγκεφαλαιούμεναι αἱ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1914 ζητούμεναι πιστώσεις διὰ τὰς τακτικὰς δαπάνας, ἀνέρχονται εἰς 220.035.000, ἐξ ὧν 196.028.000 διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ Βασιλείου, καὶ 24.007.000 διὰ τὰς νέας Χώρας.

ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ

—Τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος

Ἀλλὰ τὰ ἔσοδα ταῦτα, τὰ σημειούμενα ἐφέτος, εἶναι τὰ καθαρὰ τακτικὰ ἔσοδα τὰ περιερχόμενα εἰς τὸ δημόσιον, ἄνευ δηλ. τῶν κονδυλίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξ ὁλοκλήρου ἀνήκοντα εἰς εἰδικὰ Ταμεῖα ἀπεδίδοντο εἰς αὐτά, ὡς ἐπίσης καὶ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ τῶν ἐκ μετασχηματισμοῦ κεφαλαίου προερχομένων τοιούτων, δηλ. ἐξ ἐκποιήσεως ἀκινήτου περιουσίας, δανείων κτλ. τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἐνεφανίζοντο εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀναβιβάζοντα τεχνικῶς τὰ ἔσοδα διὰ στοιχείων ξένων πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔτους. Τὰ ἔσοδα ταῦτα κατατασσόμενα νῦν εἰς ἄλλην κατηγορίαν ἀφήνουσιν ἀνεπηρέαστον ἐντελῶς τὴν εἰκόνα τῶν τακτικῶν καὶ κανονικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὧν καὶ μόνον προσήκει νὰ στηρίζωνται οἱ ὑπολογισμοὶ τῶν τακτικῶν δαπανῶν αὐτοῦ. Ἐπίσης δ’ εἰς τὰ ἔσοδα ταῦτα δὲν ἀναγράφονται πλέον τὰ ἐκ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης ἐπιστρεφόμενα δεκατημόρια τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, παραμένοντα τοῦ λοιποῦ κατὰ τὸν νόμον εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τοῦ Ταμείου τούτου. Τὰ ἔσοδα ταῦτα ἐν συνόλῳ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 ἀνέρχονται εἰς 7½ ἑκ., τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀνεγράφοντο καὶ ἐφέτος, θὰ παρίστων τὸν προϋπολογισμὸν ἐξωγκωμένον κατὰ μὴ πραγματικὰ ἔσοδα ἴσου ποσοῦ, ἀναβιβαζομένων δ’ οὕτω ψευδῶς τῶν ἐσόδων εἰς 146 ἑκατομμύρια. Ἀναλύοντες δὲ τὰ ἔσοδα παρατηροῦμεν ὅτι: Οἱ ἄμεσοι φόροι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος παρουσιάζονται καὶ ἐφέτος ἠλαττωμένοι κατὰ 1.821.700, ἔναντι τῶν προϋπολογισθέντων τοῦ ἐξ ὁλοκλήρου ὁμαλοῦ ἔτους 1911, ὡς ἐκ τῆς κατ’ ἀνάγκην ἐξακολουθούσης ἐπιδράσεως τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως ἐπὶ τῆς μορφῆς ταύτης τῶν φόρων, θιγομένων ἰδίως ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ, ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν ἐπανῆλθον εἰς τὸ πρώην αὐτῶν ἐπίπεδον, ἀλλ’ ἐπίσης παρουσιάζονται ἠλαττωμένοι ὡς ἐκ τῆς φυσικῆς ἐναλλαγῆς τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐλαίου. Τοὐναντίον οἱ ἔμμεσοι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως φόροι παρουσιάζονται μὲ αὔξησιν, διότι οἱ πλεῖστοι τούτων ἐπιτρέπουσιν ὅπως ὁ ὑπολογισμὸς αὐτῶν γίνῃ συμφώνως πρὸς τὰς πρώην ἐξ αὐτῶν εἰσπράξεις, ὡς ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, ὁ φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τὰ διάφορα μονοπώλια. Τοῦτο δ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ἀποτελεσμάτων τοῦ ἀρξαμένου ἔτους καὶ τῆς πρὸς τὰ ἄνω ῥοπῆς αὐτῶν, ἥτις παρατηρεῖται ἀπὸ τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ λήξαντος ἔτους. Σημαντικὴν ὅμως αὔξησιν δικαιολογοῦσιν αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν, παρὰ τὰς εἰσαχθείσας δασμολογικὰς μειώσεις. Ἐπὶ τούτων γενικώτερον παρατηρῶ τ’ ἀκόλουθα: Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1913 ὑπελογίζοντο ταῦτα εἰς 42.000.000, εἰσεπράχθησαν δὲ παρὰ τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν δραχ. 41.600.000. Ἐτηρήθη δηλ. σχεδὸν τὸ ἐπίπεδον τοῦ ἀρχικοῦ ὑπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ ὀφείληται τοῦτο εἰς ἐξαιρετικὴν εἰσαγωγὴν σιτηρῶν, ἥτις ὑπῆρξεν ὁμαλωτάτη, χάρις εἰς τὴν καλὴν ἐσοδείαν. Αἱ μειώσεις τῶν εἰσπράξεων συνεπείᾳ τοῦ ὑποβιβασμοῦ ἐπὶ τῶν τριῶν κυριωτέρων εἰδῶν, καφέ, ζακχάρεως καὶ ὀρύζης, ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: Ἐπὶ εἰσαγωγῆς καφὲ (1911) ὀκ. 1.445.000 + 1,45 ἔχομεν εἴσπραξιν 2.095.250. Ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 1,45 εἰς 80, δηλαδὴ κατὰ 65 λεπτά, δηλ. κατὰ 55,17%, φέρει μηχανικὴν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ 939.250 δρ. Ἐπὶ εἰσαγωγῆς ὀρύζης (1911) 4.749.405 ὀκ. Χ 0.24.65 ἔχομεν εἴσπραξιν δρ. 1.170.728, ὁ ὑποβιβασμὸς δὲ τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 24,6 εἰς 15, ἤτοι κατὰ 60.85%, φέρει μείωσιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ 458.318 δρ. Ἐπὶ εἰσαγωγῆς ζακχάρεως (1913) 13.527.531 κοιλῶν ἐπὶ 0.45 εἰς 0,35 ἤτοι κατὰ 7,98% θὰ ἔχωμεν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ 1.226.000. Ἀλλ’ ἡ μείωσις αὕτη βεβαίως δὲν θὰ εἶναι τοιαύτη, διότι ἔχομεν τὰ σαφῆ πορίσματα τῶν μέχρι τοῦδε παρατηρήσεων ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε μειώσεων, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουσιν αὔξησιν πάντοτε τῆς καταναλώσεως καὶ ταχεῖαν ἀναπλήρωσιν τῶν κενῶν. Ἐπὶ ζακχάρεως ἔχομεν τὴν ἑξῆς πορείαν. 1911 (δασμὸς 1,07) εἰσ. Κ. 9.553.813. Δ. 8.033.858 κατὰ κεφαλὴν Κ. 3,5 Δ. 3,0. 1912 (δασμὸς 57 ἢ 45 κατὰ χιλ.) εἰσ. Κ. 12.515.156 Δ. 5,586, κατὰ κεφαλὴν Κ. 4, 6, Δ. 2, 1. 1913 (δασμὸς 57 ἢ 45 κατὰ χιλ.) εἰσ. Κ. 33.527.531 Δ. 6.087.388, κατὰ κεφαλὴν Κ. 5. Δ. 2. 2. Παρατηροῦμεν δηλ. ἁλματικὴν αὔξησιν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἀπὸ τοῦ χρόνου τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ δασμοῦ, ἰδίᾳ δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀνώμαλον ἔτος, ὁπότε εἰσήχθη καὶ ἀθρόα ἀτελὴς ζάκχαρις διά τε τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐν πολέμῳ καταστάσει στρατοῦ, τοῦ ἐλλείποντος δηλ. ἄρρενος πληθυσμοῦ, καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς περιθάλψεως. Εἶναι ἑπομένως πολὺ βάσιμον ἐὰν προΐδωμεν εἰσαγωγὴν ἐφέτος 15.000.000 χιλιογράμμων, ἥτις θὰ ὀφείληται καὶ εἰς τὴν φυσικὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως καὶ εἰς τὸν νέον ὑποβιβασμὸν τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 45 λ. εἰς 36 κατὰ χιλ. Ἐντεῦθεν θὰ ἔχωμεν εἴσπραξιν 5.400.000 δρ. ἤτοι ἡ μείωσις ἔναντι τοῦ 1913 ἀντὶ τῆς μηχανικῶς ὑπολογισθείσης ἐξ 1.226.000 δρ. θὰ εἶναι μόνον δρ. 687.000. Δυνάμεθα δὲ νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἡ ὑπολογιζομένη ἐπὶ τῇ βάσει μηχανικῆς μόνον ἐκτιμήσεως μείωσις ἐκ 2.623.000 δρ. ἐκ τοῦ συνόλου τῶν νέων δασμῶν, θὰ κατέλθῃ εἰς τὸ ἥμισυ, καὶ διότι ἤρξατο αὕτη ἐφαρμοζομένη μόνον ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου, καὶ διότι ἡ εἰσαγωγή, ἐπωφελουμένη τοῦ ἥττονος δασμοῦ, θ’ αὐξηθῇ σημαντικῶς. Τὰς μειώσεις τῶν εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν, διότι ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ μεγάλου δασμοῦ ὅστις ἴσχυε, παρηνοχλεῖτο σπουδαίως ἡ εἰσαγωγή, προσδοκῶμεν δ’ ἐκ τῆς μειώσεως ἀκριβῶς αὐξήσεις μᾶλλον. Παρὰ τὰς μειώσεις ὅμως τῶν δασμῶν καὶ τὰς ἐντεῦθεν ἀναμενομένας μειώσεις τῶν εἰσπράξεων, ἐν τούτοις ἀναγράφομεν ἐν τῷ προϋπολογ. 45.000.000 δρ. ἀντὶ 42.000.000 δρ. τῶν περυσινῶν, ὅσαι καὶ εἰσεπράχθησαν περίπου, καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀθρόα ἕως σήμερον γενομένη εἰσαγωγή, ὀφειλομένη καὶ εἰς τὴν ἐξάντλησιν τῶν ἀποθεμάτων τοῦ παρελθόντος, ὁπότε λόγῳ τῶν πολεμικῶν ἀνωμαλιῶν εἶχεν ἀνασταλῆ ἐν μέρει ἡ προμήθεια, καὶ κυριώτατα λόγῳ τῆς παρατηρουμένης ζωηροτάτης ἐμπορικῆς κινήσεως καὶ τῆς μεγάλης καταναλωτικῆς προθυμίας τοῦ λαοῦ, παρουσιάζει κατὰ τὸ πρῶτον τετράμηνον τοῦ ἔτους αὔξησιν ἔναντι τοῦ ἀντιστοίχου τετραμήνου τοῦ 1912 κατὰ δρ. 1.951.198, παρὰ τὴν κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο διαφορὰν τῶν δασμῶν καὶ τὴν μεγίστην τότε ἔντασιν τῆς εἰσαγωγικῆς κινήσεως, ἔναντι δὲ τοῦ ἀντιστοίχου τετραμήνου τοῦ παρελθόντος ἔτους 1913 κατὰ δρ. 3.429. 198. Ἡ αὔξησις δ’ αὕτη ὑπάρχει, μολονότι ἐπὶ τρίμηνον καὶ πλέον σχεδὸν, οὐδεμία ἐγένετο εἰσαγωγὴ τῶν εἰδῶν, ἐφ’ ὧν εἶχον προταθῆ δασμολογικαὶ μειώσεις. Καὶ ἡ αὔξησις αὕτη δὲν ὀφείλεται τυχὸν εἰς σημαντικὴν αὔξησιν εἰσαγωγῆς σιτηρῶν, ἥτις οὐδὲν παρουσιάζει ἐφέτος τὸ ἐξαιρετικόν, διότι ἡ περυσινὴ ἐσοδεία ὑπῆρξε καλὴ καὶ ἐξακολουθεῖ εἰσέτι ἡ ἐπίδρασις αὐτῆς, εἰσάγονται δὲ καὶ ἐκ Μακεδονίας δημητριακοὶ καρποί, ἀλλ’ εἰς αὔξησιν κυριώτατα ἐξ εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων καὶ μάλιστα τῶν εἰς μεταλλικὸν καταβαλόντων τὸν δασμόν, διότι ἔχομεν εἰσπράξεις κατὰ τὸ Αʹ τετράμηνον (Ἰανουαρίου–Ἀπριλίου), ἑκάστου τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν, τὰς ἀκολούθους.

Ἡ Κυβέρνησις ἅμα τῇ ἀνόδῳ αὐτῆς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἐπηγγέλθη ὅτι μέριμνα αὐτῆς θὰ εἶναι ἡ μείωσις τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦντα εἴδη εὐρείας καταναλώσεως, ἔπληττον ἰδίᾳ τὸν λαόν. Καὶ ὅ τι ἄλλοι πολλάκις διεκήρυξαν, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ τολμήσωσι νὰ πραγματοποιήσωσιν, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἤρχισε νὰ πραγματοποιῇ. Διὰ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ δασμοῦ τῆς ζακχάρεως κατὰ τὸ 1912 ἔφερε μειώσεις, αἵτινες ἐλάφρυναν τὸν λαὸν κατὰ 3.500.000 δρ. ὅση θὰ ἦτο ἡ διαφορὰ τῆς εἰσπράξεως ἐκ τοῦ εἴδους τούτου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχικῆς εἰσαγωγῆς. Διὰ τοῦ τελευταίου ψηφισθέντος δασμολογικοῦ νομοσχεδίου αἱ μειώσεις, ἃς θὰ κερδίσῃ ὁ λαός, ὑπολογίζονται εἰς 2.800.000 δρ. Διὰ τῶν μειώσεων δὲ ἃς περιέχει ἡ μετὰ τῆς Αὐστρο– Οὑγγαρίας ἄρτι αἰσίως καταλήξασα διαπραγμάτευσις τῆς ἐμπορικῆς μετ’ αὐτῆς συμβάσεως, ἐπέρχεται καὶ νέα ὠφέλεια τῆς καταναλώσεως. Θὰ ἔχωμεν δηλ. σύνολον 8 περίπου ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἁπτὴν ὠφέλειαν ὑπὲρ τῆς καταναλώσεως τοῦ λαοῦ, ἀφοῦ ἀφηροῦντο τὰ ποσὰ ταῦτα, ὅπως πλουτίσωσι τὸ δημόσιον ταμεῖον. Καὶ τὴν τακτικὴν ταύτην θέλομεν ἐξακολουθήσει, τὸ μὲν ἐπιζητοῦντες μᾶλλον πρὸς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας καὶ βλέψεις ῥύθμισιν τῶν μετὰ τῶν ξένων κρατῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν σχέσεων, τὸ δὲ μεταρρυθμίζοντες συναφῶς τὸ πεπαλαιωμένον ἡμῶν δασμολόγιον κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῶν νεωτέρων ἀναγκῶν τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου. Βαθμιαίως οὕτω βελτιούμενον τὸ δασμολόγιον ἡμῶν καὶ ἀποκαθαιρόμενον τῶν παραλόγων αὐτοῦ διατάξεων, θὰ εἰσάγηται καὶ εἰς τὰς νέας Χώρας, δημιουργοῦν ἑνιαῖον πλέον σύστημα οἰκονομικῆς πολιτικῆς καθ’ ἅπασαν τὴν ἔκτασιν τοῦ Βασιλείου. Ἐπίσης, ὡς εἰκός, σημαντικὴν αὔξησιν θὰ παρουσιάσωσι τὰ τέλη χαρτοσήμου, τὰ ὁποῖα πέρυσι, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀνακοπῆς τῶν συναλλαγῶν καὶ ὡς ἐκ τοῦ δικαιοστασίου, εἶχον ὑπολειφθῆ κατὰ πολὺ ὑστερήσαντα τῶν τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον εἶχεν

Ἐφέτος ὅμως ἔχομεν ἤδη κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τετράμηνον, ἐκ μόνου τοῦ ὑπεγγύου χαρτοσήμου, διαφορὰν ἐπὶ πλέον ἔναντι τοῦ 1913 κατὰ δρ. 1.652.000, σχεδὸν δὲ ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἀντιστοίχους εἰσπράξεις τοῦ 1912 αἵτινες ἦσαν ἀνώτεραι τῶν τοῦ παρελθόντος· ἀποτελέσματα δηλ. ἱκανοποιητικώτατα, παρὰ τὴν μερικὴν εἰσέτι διατήρησιν τοῦ δικαιοστασίου καὶ τὴν ἁπτὴν ἐπίδρασιν τούτου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ἐνσήμου, ἀποδεικνύοντα τὴν σημαντικὴν ἔντασιν τῶν συναλλαγῶν, ὀφειλομένην καὶ εἰς τὸν συνήθη ῥοῦν τῆς ἐργασίας, ἐπαναλαβόντα μετὰ τοὺς πολέμους τὴν κανονικήν του πορείαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς νέας ἐργασίας τὰς δημιουργουμένας ἐκ τῆς συναφείας τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος πρὸς τὰς νέας αὐτῆς ἐπαρχίας. Αἱ κυριώτεραι ἑπομένως αἰτίαι τῆς ἐπὶ πλέον ἀναγραφῆς ἐσόδων ἐφέτος ὀφείλονται εἰς τὴν προσδοκωμένην αὔξησιν τῶν ἀποδόσεων τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ εἰς τὴν μείζονα κατανάλωσιν χαρτοσήμου, γεγονότα ἐπιτρέποντα μετ’ ἀσφαλείας νὰ εἰκάσωμεν ὅτι τὰ ἔσοδα ἡμῶν ἐπανέρχονται εἰς τὸ πρώην των ἐπίπεδον μετὰ σαφοῦς ῥοπῆς πρὸς τὰ ἄνω. —Τῶν νέων Χωρῶν. Τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τῶν νέων Χωρῶν κατὰ τὸ 1914 ἀνέρχεται εἰς 86.388.825. Διακεκριμένως δέ:

Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου ἡ τέως αὐτόνομος πολιτεία τῆς Κρήτης συνεχωνεύθη καὶ ταμιακῶς μετὰ τοῦ λοιποῦ Βασιλείου. Ὁ ἰσολογισμὸς δὲ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ ταμείου αὐτῆς, παρουσιάζει ταμιακὸν περίσσευμα 711.779 δραχμῶν. Οὐδὲν ἑπομένως βάρος προστίθεται ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐπίσης ἡ Κρήτη ἔρχεται σχεδὸν παρθένος παντὸς δημοσίου χρέους, διότι ἡ μὲν ὑπὸ τῶν προστατίδων Δυνάμεων χορηγηθεῖσα προκαταβολὴ ἐκ 4.000.000, σχεδὸν αὐτουσία ὑπάρχει εἰσέτι, δοθεῖσα εἰς τὸ Κοινωφελὲς Ταμεῖον ἐπὶ τόκῳ, ὅπερ ταμεῖον ἀποτελεῖ δημόσιον ἵδρυμα ἔχον ἤδη περιουσίαν ἀνήκουσαν κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ Κράτος, ὑπὲρ τὰ 5.000.000 προοριζομένην ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς νήσου, τὸ δὲ ἀναλογῆσαν εἰς τὴν Κρήτην κεφάλαιον ἐκ τοῦ Ὀθωμανικοῦ δημοσίου χρέους περιωρίσθη σήμερον μετὰ τὰς γενομένας ἤδη ἀποσβέσεις εἰς 511.703 δρ. Τὰ ἔσοδα τῆς Κρήτης ὑπολογίζονται εἰς 9.352.825, ἐξ ὧν οἱ ἄμεσοι φόροι καὶ ἰδιαίτατα οἱ ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς κείμενοι, ἀποδίδουσι 3.194.000 δρ. οἱ ἔμμεσοι δὲ φόροι καὶ τὰ τέλη καὶ δικαιώματα 5.276.000 δρ. Ἡ κειμένη φορολογία ἐν Κρήτῃ δὲν εἶναι βαρεῖα, ἰδίᾳ δὲ ἡ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ἐλαφροτάτη. Ἀλλὰ καὶ τοιαύτη οὖσα ἀποδίδει ὑπὲρ τοῦ Κράτους ποσὰ καλύπτοντα πλήρως, ὄχι μόνον τὰς τακτικὰς δαπάνας ὑπηρεσιῶν ὠργανωμένων ἤδη, ἀλλὰ δύναται ν’ ἀντιμετωπίζῃ καὶ δαπάνας ὑπὲρ συντηρήσεως καὶ κατασκευῆς δημοσίων ἔργων, ὑπερβαινούσας τὰ 2,500,000, νὰ καταλείπῃ δὲ καὶ πλεόνασμα καθαρὸν ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Βασιλείου ἐκ 456,000 δραχ. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα ἀπέδωκεν ἡ Κρήτη παρὰ τὰς συνεχεῖς ἐπαναστάσεις καὶ πολιτικὰς ἀνωμαλίας, αἵτινες τὴν συνεκλόνιζον διηνεκῶς σχεδόν, παρ’ ὅτι εἰσῆλθε σχεδὸν ἔρημος καὶ ἀπεψιλωμένη εἰς τὸν ἐλεύθερον βίον κατὰ τὸ 1898, παρ’ ὅτι ἔκτοτε βραχείας μόνον εἶχε περιόδους διοικητικῆς ἠρεμίας, καθ’ ἃς ἠδύνατο νὰ ὀργανωθῇ καὶ ἐπιδοθῇ εἰς τὰ ἔργα τῆς εἰρήνης. Ἡ Κρήτη θ’ ἀποβῇ πηγὴ ἀφθόνου πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα. Παρατηροῦντες τὴν ἐξέλιξιν αὐτῆς ἀπὸ τῆς καταλύσεως τῆς Τουρκικῆς δεσποτείας, βλέπομεν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὐτῆς κατάστασις προήγετο γοργή, διότι ἐντὸς δεκαετίας τὸ σύνολον τοῦ ἐξαγωγικοῦ καὶ εἰσαγωγικοῦ αὐτῆς ἐμπορίου ἐδιπλασιάσθη, ἀνελθὸν ἀπὸ 19,900,000 τῷ 1902 εἰς 36,961,000 κατὰ τὸ 1911, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων ἐντὸς δωδεκαετίας ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι τοῦ 1911 ὑπερετριπλασιάσθη σχεδόν, ἀνελθὼν ἀπὸ 2,271,608 εἰς τὰ 7,000,000 περίπου κατὰ τὸ 1911, καὶ τοῦτο χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ οὐσιώδης τις μεταβολὴ εἰς τὴν φορολογίαν της, ἥτις καὶ τὴν ἔγγειον παραγωγὴν ἐλαφρότατα ἔπληττεν, ἀφήνουσα τὴν ἐν τῷ τόπῳ ἀνάλωσιν τῆς παραγωγῆς σχεδὸν ἀσύδοτον, κατακυλίσασα τὸ πλεῖστον τῆς φορολογίας εἰς βάρος τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ τοὺς φόρους καταναλώσεως ἥκιστα ἀναπτύξασα, οὕτως ὥστε τὰ πλεῖστα εἴδη, ἐξ ὧν συνήθως ἀντλοῦσιν ἀφθόνους προσόδους τὰ δημόσια ταμεῖα, παρέμειναν ἄνευ τινὸς ἐπιβαρύνσεως διὰ τὸν λαόν. Ἡ βαθμιαία εἰσαγωγὴ τῆς ἡμετέρας φορολογίας, δι’ ἧς θ’ ἀσφαλισθῇ καὶ ἡ φορολογικὴ ἰσότης μεταξὺ τῶν διαφόρων τμημάτων τῆς ἐπικρατείας, θ’ αὐξήσῃ σημαντικώτατα τὰς ἐκ τῆς νήσου προσόδους μέρος τῶν ὁποίων ἀποδιδόμενον ὑπὲρ τοῦ ἐν τῇ νήσῳ ὑφισταμένου ταμείου δημοσίων ἔργων θέλει ἐπιτρέψει ὅπως τέλος ἀποκτήσῃ καὶ ἡ Κρήτη δίκτυον συγκοινωνίας καὶ τὰ νεώτερα ἐφόδια τοῦ οἰκονομικοῦ ὁπλισμοῦ, δι’ ὧν ἡ ἀνεκμετάλλευτος σήμερον εὐφορωτάτη γῆ θὰ ἀποδώσῃ ἄφθονον συγκομιδὴν πλούτου. — Μακεδονίας–Ἠπείρου. Τὸ διακρίνον τὴν φορολογίαν τῶν χωρῶν τούτων εἶναι ἡ πλουσία ἀπόδοσις ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς φόρων, οἵτινες ἐξακολουθοῦσι παραμένοντες ἐν ἰσχύϊ, ὡς εἶχον καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, μὴ θεωρηθείσης ἐνδεικνυομένης σήμερον τῆς θίξεως τούτων. Βεβαίως ἡ φορολογία αὕτη δεῖται ἀναχωνεύσεως καὶ ἡ ἀναχώνευσις αὕτη θὰ γίνῃ ἐν καιρῷ, ὅταν ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις πρὸς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα συντελεσθῇ καὶ καθολικώτερον τότε ἐπιζητηθῇ ἡ δι’ ἑνιαίου συστήματος φορολόγησις τῆς ἐκ τῆς γῆς προσόδου. Τὸ ἐκ τῆς δεκάτης ἔσοδον ἐφ’ ὅλης τῆς παραγωγῆς ἀνέρχεται εἰς 15 ἑκατ. περίπου. Ὑπολογίζομεν δὲ τοῦτο λίαν μεμετρημένως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχετικῶν ἀποδόσεων τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἔτους ὅμως ἐκτάκτως ἀνωμάλου καὶ μὴ ἀποδώσαντος ὅ τι κανονικῶς δύναται νὰ προσδοκᾶται. Οὕτως ἔχομεν πέρυσι βεβαίωσιν ἐκ δεκάτης (πλὴν καπνοῦ καὶ μετάξης) 9,000,000 μὴ ἀφήνουσαν ἢ ἀνεπαίσθητον καθυστέρημα, λόγῳ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ ἐσόδου. Δι’ ἐφέτος δὲ ὑπολογίζομεν εἴσπραξιν 10,000,000 δικαιολογουμένης πλήρως τῆς ἐπὶ πλέον προβλέψεως, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐγκαίρου καὶ κανονικῆς διαθέσεως, καὶ ὡς ἐκ τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐσόδου τούτου καὶ ἐξ ὁλοκλήρου τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἥτις ἐν μέρει μόνον εἶχεν ὑπολογισθῆ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ δεκάτη τοῦ καπνοῦ ὑπολογίζεται ὅτι θ’ ἀποδώσῃ 3.200.000 δραχμῶν. Δεδομένα ἰδίας κρίσεως δὲν ἔχομεν, διότι ἡ πρόσοδος αὕτη ἦτο ἀμέσως ὑπέγγυος εἰς τὸ τουρκικὸν δημόσιον χρέος, ἡ διαχείρισις δ’ αὐτῆς ἐξηκολούθησε καὶ πέρυσι νὰ ἐνεργῆται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὰς ἐπισήμους ὅμως πληροφορίας, ἡ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου πρόσοδος ἀνήρχετο ἐπὶ Τουρκίας ἐκ τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου εἰς 166,000 λ. Τ., ἐκπιπτομένου δὲ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὰ κτήματα τῆς χώρας τὰ μὴ περιελθόντα εἰς ἡμᾶς, ὅπερ ὑπολογίζεται εἰς 24,900 λ. Τ., ἔχομεν ἔσοδον ἐκ τῶν χωρῶν ἡμῶν 141,100 λ. Τ. ἤτοι 3,200,000 δρ. περίπου. Περιοριζόμεθα δὲ εἰς ἀναγραφὴν μόνον τοῦ ποσοῦ τούτου, καίτοι ἔχομεν βασίμους πληροφορίας ὅτι ἡ ἀπόδοσις ἔσεται κατὰ πολὺ μείζων, διότι ἡ ἐκ καπνοῦ μέση παραγωγὴ εἶναι ἀνωτέρα τῆς ἀναλογούσης εἰς τὴν ἀπόδοσιν ταύτην, ὡς καὶ ἡ ἀξία ταύτης εἶναι ἐπίσης μείζων, διότι κατὰ τὰς μᾶλλον ἐξηκριβωμένας πληροφορίας, ἡ παραγωγὴ τῆς Μακεδονίας ἀνέρχεται εἰς ὑπὲρ τὰ 12 ἑκ. ὀκάδας, ὁ μέσος δὲ ὅρος τῆς τιμῆς κατὰ τὴν παραγωγὴν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 3 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, ὁπότε καὶ τὸ ἐντεῦθεν ἔσοδον θὰ ὑπερέβαινε τὰ 4 ἑκατομύρια. Ἐν τούτοις ἐμμένομεν εἰς τὸν ἀρχικὸν ἡμῶν ὑπολογισμόν, ἐπαφιέμενοι εἰς τὸ μέλλον τὸν κατ’ ἀκρίβειαν καθορισμὸν τούτου. Νοεῖται ὅτι ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ, ἡ παραμένουσα ἐν τῷ τόπῳ, δὲν εἶναι αὐτή, ἥτις ἐκπροσωπεῖ μόνον τὴν ἀρχικὴν ἀξίαν τοῦ καπνοῦ, πρὸ οἱασδήποτε ἐπεξεργασίας. Μετὰ ταύτην καὶ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἡ ἀξία ὑπερδιπλασιάζεται, παραμένουσα εἰς τὸν τόπον ὑπὸ μορφὴν βιομηχανικοῦ ἢ ἐμπορικοῦ κέρδους ἢ ἡμερομισθίων. Σπουδαῖον ἔσοδον ἐπίσης ἀποδίδον ἀφθόνους εἰσπράξεις, εἶναι τὸ ἐκ τοῦ φόρου τῶν αἰγοπροβάτων, ἀποδεικνύον ὁπόσον εἶναι κτηνοτροφικῶς ὁ τόπος πλούσιος εἰς φυτὰ καὶ γαίας καταλλήλους διὰ μεγάλην ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου τούτου. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἐπίσης ἐξ ἐκείνων, οἵτινες πρέπει νὰ ὑποστῶσιν ἀναχώνευσιν, ἀφοῦ προηγουμένως καλῶς ἐρευνηθῇ ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ ἐπίδρασις ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Δεδομένου ὅμως ὅτι ἡ ὕπαρξις αὐτοῦ, καίτοι βεβαιουμένου καὶ εἰσπραττομένου ὑπὸ διοικήσεως μὴ ἀναγομένης εἰς σύστημά τι δημοσιονομικὸν καὶ οἰκονομικόν, ἀλλὰ μόνον ταμιευτικόν, δὲν ἐπέδρασε κακῶς ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς κτηνοτροφίας, οὐδεὶς συντρέχει λόγος ὅπως ἀμέσως σήμερον διαταράξωμεν τὸ καθεστὼς ἀφοῦ μάλιστα ὁ φόρος, καίτοι εἰσπραττόμενος διὰ χρηματικῶν καταλόγων καὶ οὐχὶ δι’ ἐνοικιάσεως, ἐν τούτοις δὲν καταλείπει εἰμὴ ἀσήμαντα καθυστερήματα. Μόνον βραδύτερον ἐν συσχετίσει πρὸς τὴν ὅλην φορολογικὴν τακτικήν, ἣν θ’ ἀκολουθήσωμεν ἐν τῇ ὅλῃ Ἑλλάδι, δέον καὶ ὁ φόρος οὗτος νὰ ῥυθμισθῇ ἑνιαίως δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν. Ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου ὑπολογίζομεν εἴσπραξιν 6.000,000 δρ. βασιζόμενοι ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ παρελθόντος καὶ τῶν δεδομένων ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς καταστάσεως. Οὕτως ἐβεβαιώθη πέρυσιν ἔσοδον ἐν Μακεδονίᾳ (πλὴν τῶν μετὰ τὸν Βουλγαρικὸν πόλεμον καταληφθεισῶν ἐπαρχιῶν) δρ. 3.065,000. Ἐκ τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἡ Τουρκία εἰσέπραττε 4,000,000 γροσίων ἐν συνόλῳ, ἤτοι 900.000 δραχ., ἀναλογεῖ δ’ εἰς τὰς περιελθούσας εἰς ἡμᾶς χώρας περίπου 700,000 δρ. Ἐν Ἠπείρῳ ἐβεβαιώθη εἴσπραξις 1.408.000 δραχμῶν, ἤτοι ἐν συνόλῳ εἴχομεν βεβαίωσιν πέρυσι 4.473.000 δραχμάς, καὶ τοῦτο παρὰ τοὺς δύο πολέμους, καθ’ οὓς ἐτράφησαν τέσσαρες στρατοὶ Βαλκανικοί, ἐπενεγκόντες μεγίστας καταστροφάς. Νοεῖται ὅθεν ὅτι τὸ ὑπολογιζόμενον ἔσοδον ἐκ δρ. 6,000,000 εἶναι μᾶλλον κάτω τῆς ἀληθείας, βασίμως δὲ δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐλπίζωμεν ἐπὶ πολὺ μείζονας εἰσπράξεις ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς παραγωγῆς, δεκτικῆς μεγάλης ἀναπτύξεως. Τῶν τελωνειακῶν ἐσόδων ὑπολογίζομεν ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ ἀπόδοσις θ’ ἀνέλθῃ εἰς 22.500.000 δραχμῶν, στηρίζομεν δὲ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ἐπὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ παρελθόντος ἔτους, καθ’ ὃ ἡ δασμολόγησις περιωρίζετο εἰς 11% κατ’ ἀξίαν, εἰσεπράχθησαν δὲ ἐντεῦθεν 12.300.000 δρ. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναφέρεται εἰς περίοδον πολεμικὴν καὶ κλονουμένου ἐμπορίου, ἐπίσης δὲ εἰς περίοδον, καθ’ ἣν ἡ τροφοδοτουμένη χώρα ἦτο μᾶλλον περιωρισμένη ὡς ἐκ τῶν στενωτέρων τότε ὁρίων τῆς Ἑλληνικῆς κατοχῆς. Μόνον ἑπομένως ὡς ἔνδειξις δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ εἴσπραξις αὕτη διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἐφετεινῆς ἀποδόσεως. Αὐτὴ ἐνεργεῖται σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει δασμολογήσεως κατὰ κανόνα πρὸς 15%, πρὸς δὲ ὅμως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε εἰσαχθέντων εἰδικῶν δασμῶν ἐπὶ εἰδῶν εὐρείας καταναλώσεως, ἥτις κατὰ πολὺ συντελεῖ εἰς αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων. Παρὰ δὲ τὰς γενομένας ἀθρόας προμηθείας, δυνάμεθα ν’ ἀναβιβάσωμεν τὸ ποσόν, τὸ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἰσπράξιμον, εἰς δρ. 22.500.000. Σπουδαῖον ἔσοδον ἀποτελοῦσιν οἱ φόροι καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, τοῦ ἅλατος καὶ τῶν πυρείων, συμφώνως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ἰσχύοντες, ἐπεκταθεῖσαν δὲ καὶ εἰς τὰς νέας χώρας ὡς πρὸς τούτους. Ἡ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς ἐκ τῶν κλιματολογικῶν αἰτίων τῶν χωρῶν ἐκείνων, εἶναι πολὺ μείζων ἢ παρ’ ἡμῖν. Ἀπέδιδον δέ, κατὰ πληροφορίας βασίμους, αἱ ἐπαρχίαι ἡμῶν ποσὸν ὡς ἔγγιστα 40 χιλ. λ. Τ. Ἀλλ’ ὁ ἐπὶ Τουρκίας φόρος ἦτο ⅕ τοῦ ἡμετέρου. Παρ’ ὅλην τὴν ἐντεῦθεν μείωσιν τῆς καταναλώσεως πάντως δυνάμεθα νὰ στηριζώμεθα εἰς ἀπόδοσιν δι’ ἐφέτος 2.500.000. Ἐπίσης σημαντικὰς εἰσπράξεις θὰ δώσῃ τὸ ἅλας οὗτινος ἐμειώθη ὁ φόρος ἐν σχέσει πρὸς τὸν Τουρκικόν, ἐπίσης δὲ καὶ τὰ πυρεῖα. Οὕτω δ’ ἐκ φόρων ἐν γένει ἐπὶ τῆς καταναλώσεως θὰ ἔχωμεν ἐφέτος εἴσπραξιν ὑπὲρ τὰ 9 ἑκατομμύρια. Τὸ χαρτόσημον, δ’ ὃ εἰσήχθη ἡ σχετικὴ νομοθεσία, ὑπελογίσαμεν ὅτι θ’ ἀποδώσῃ 4.000.000 δρ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι μηχανικὸς μόνον, ἐγένετο δ’ ἐπὶ τῇ βάσει μετρίας ἐκτιμήσεως, διότι στερούμεθα δεδομένων ἀκριβῶν, τῆς ἐπὶ Τουρκίας ἀντιστοίχου εἰσπράξεως εἰς οὐδὲν δυναμένης νὰ βοηθήσῃ ἡμᾶς. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν προσεχῶν ἐτῶν θὰ μᾶς διδάξωσι μόνον περὶ τῆς μελλούσης βάσεως τοῦ ὑπολογισμοῦ ἡμῶν. Σημαντικὸν ἔσοδον ἀποτελοῦσιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων θ’ ἀποτελέσωσιν αἱ πρόσοδοι αἱ ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους προερχόμεναι. Ἐφέτος ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ ἐμπεριστατωμένης ἐξακριβώσεως τῶν σχετικῶν στοιχείων, ἐπίσης δὲ ἕνεκα τῆς ἀδυναμίας ἡμῶν ὅπως προβῶμεν εἰς τακτικὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς περιουσίας ταύτης, ὁρίζεται ἔσοδον 2.332.000 δρ. κυριώτερον τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἐκ τῆς ὑλοτομίας πρόσοδος, καὶ ἡ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως λιμνῶν καὶ ἰχθυοτροφείων. Ἡ πρόσοδος αὕτη, ἥτις καὶ ὡς ἀτελῶς σήμερον ἔχει, ἀποτελεῖ 3,60% τῶν ὅλων ἐκ τῶν νέων χωρῶν ἐσόδων, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν αἱ ἀντίστοιχοι πρόσοδοι ἀποτελοῦσι μόνον 2,10%, θ’ ἀποβῇ πηγὴ πλουσίας προσόδου διὰ τὸν προϋπολογισμόν. Ἀνάγκη ὅμως πρὸς τοῦτο ἐπιτακτικὴ νὰ ὀργανωθῇ σχετικὴ ὑπηρεσία, ἥτις σήμερον εὑρίσκεται ἀνταποκρινομένη μόνον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, καὶ πρὸς ταύτας δὲ λίαν ἀτελῶς. —Νήσων τοῦ Αἰγαίου. Πηγὴ πλούτου μεγάλου τῶν νήσων εἶναι ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ κυρίως, ἀποδίδουσα κατὰ τὰ ἔτη τῆς εὐφορίας, ὡς πέρυσιν, 1.900.000 δρ. εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον, ἡ δὲ λοιπὴ ἔγγειος παραγωγὴ ὡς ἔγγιστα 700.000 δρ. Ἡ ὕπαρξις ὅμως ἐν Χίῳ προνομίων φορολογικῶν ab antiquo ἠμπόδισε μέχρι τοῦδε τὴν πλήρη ἀνάπτυξιν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Διὰ τὸ τρέχον ἔτος οἱ ἄμεσοι φόροι ἀνέρχονται εἰς 2.200.000 κατώτεροι τοῦ παρελθόντος ἔτους, οὗτινος ἡ βεβαίωσις ἀνῆλθεν εἰς 3.500.000 δρ. λόγῳ τῆς πιπτούσης κατὰ τὸ ἔτος 1914 ἀφορίας τῶν ἐλαιῶν. Ἐκ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν εἰσεπράξαμεν κατὰ τὸ 1913 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογίας 11% δρ. 2.800.000. Ἐπειδὴ ὅμως ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου, ἀφ’ ἧς δηλ. αἱ νῆσοι ἐθεωρήθησαν καὶ νόμῳ προσηρτημέναι, ἤρξατο ἡ νέα δασμολογικὴ φορολογία, ἡ εἰς τὰς λοιπὰς νέας χώρας ἐφαρμοζομένη, ὑπολογίζομεν ὅτι αἱ εἰσπράξεις θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 4.400.000 μόνον, ἐνῷ θὰ ὑπερέβαινον τὰ 5 ἑκατομ. ἐὰν ἐφ’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος ἐφηρμόζετο τὸ νέον καθεστώς. Ἐκ τῶν λοιπῶν ἐμμέσων φόρων καὶ μονοπωλίων ὑπολογίζομεν εἴσπραξιν 1.400.000 δρ. Ἡ νῆσος Σάμος, ἔχουσα κυρίως ἐξαγωγικὰ τέλη, θὰ ἀποδώσῃ ὡς ἔγγιστα 1.500.000 δρ. Ἤτοι ἐξ ὅλων τῶν Νήσων τοῦ Αἰγαίου ὑπολογίζομεν εἴσπραξιν 10.770.000. Συγκεφαλαιοῦντες νῦν τὸ σύνολον τῶν ἐκ τῶν Νέων ἡμῶν Χωρῶν ἐσόδων, ὑπολογίζομεν ταῦτα δι’ ἐφέτος εἰς 86.388.000 δρ. —Ἔξοδα νέων χωρῶν. Ἀπέναντι τῶν ἐσόδων τούτων ἔχομεν δαπάνας διὰ τὴν τακτικὴν μὲν διοίκησιν αὐτῶν 24.007.000 δρ., διὰ τὰς ἐκτάκτους δὲ αὐτῶν δαπάνας, ὀφειλομένας εἰς συντήρησιν προσφύγων καὶ νέα ἔργα, κυρίως ὁδοποιΐας 11.681.000 δρ. ἤτοι σύνολον δαπανῶν ὑπὲρ τῶν Νέων ἡμῶν Χωρῶν δρ. 35.689.000, παραμένοντος καθαροῦ πλεονάσματος ἐκ δρ. 50.699.000. Εἶναι δηλ. σημαντικωτάτη ἡ εἰσφορὰ τῶν νέων Χωρῶν εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Ἀμέσως δὲ γίνεται τοῦτο ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους πρὶν ἢ εἰσέτι τύχωσιν αἱ χῶραι αὗται εὐρύτερον τῶν ἀγαθῶν τῆς νέας πολιτικῆς των καταστάσεως. Περιοριζόμενοι δὲ εἰδικώτερον εἰς μόνον τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἤπειρον, αἱ ἐξ ὧν στατιστικαὶ πληροφορίαι δύνανται νὰ εἶναι ἀκριβέστεραί πως, παρατηροῦμεν ὅτι ἡ ἐφετεινὴ ὑπολογιζομένη ἀπόδοσίς των ὁρίζεται εἰς 66.257.000 δρ. ἐπὶ τῇ βάσει ἐκτιμήσεως λίαν μετριοπαθοῦς, ὡς ἐκ τῆς λεπτομερειακῆς ἀναλύσεως μιᾶς ἑκάστης προσόδου προέκυψεν. Ἡ ἐπὶ Τουρκίας δὲ ἀναλογοῦσα πρόσοδος ἐκ τῶν χωρῶν τούτων δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 46–50 ἑκατομμύρια ἐν συνόλῳ, περιλαμβανομένων εἰς ταῦτα τῶν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰσπραττομένων καὶ τῶν διὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Δημ. Χρέους καὶ τῆς Ἑταιρίας Διαχειρίσεως τῶν καπνῶν. Αʹ) Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Τοιοῦτος παρουσιάζεται σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως τακτικῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων. Ἀλλ’ αἱ πιστώσεις αὐτοῦ βεβαίως δὲν θὰ μείνωσιν ὡς ἐμφανίζονται σήμερον. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ μεταγενεστέρων δηλώσεων θ’ αὐξήσωσιν αὗται, ἐξ ἄλλου ὅμως θὰ καταλίπῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκτελούμενος σημαντικὰς ἴσως ἀδιαθέτους πιστώσεις, ἕνεκα ὑπερβολικοῦ ὑπολογισμοῦ εἴς τινα κεφάλαια, μὴ οὔσης δυνατῆς τῆς πλήρους ἐφαρμογῆς τῶν συναφῶν πρὸς αὐτὰ δαπανῶν. Δέον ὅμως πρὸς τούτοις νὰ σημειωθῇ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι μεταβατικὸς προϋπολογισμός, προϋπολογισμὸς ἐν πλήρει ἐξελίξει εὑρισκόμενος, εἶναι δὲ καὶ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπήρειαν τοῦ πολεμικοῦ παρελθόντος καὶ τῆς προσφάτως μόλις ἀρξαμένης τακτικωτέρας ἐγκαταστάσεως τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως εἰς τὰς ἀνακτηθείσας ἐπαρχίας. Ὁ ὁριστικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους θὰ λάβῃ ἀλλοίαν ὅλως μορφήν, ἅμα ὡς ἐμφανισθῇ πλήρης ἡ οἰκονομικὴ εἰκὼν τοῦ νέου Κράτους ὡς διαμορφοῦται τοῦτο σήμερον. Καὶ αἱ τακτικαὶ δαπάναι αὐτοῦ, αἱ διὰ τὴν κανονικὴν κίνησιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ ἀπαιτούμεναι, βεβαίως θ’ αὐξήσωσι. Καὶ ἔχομεν βεβαίαν μαθηματικῶς τὴν αὔξησιν ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ Δημοσίου χρέους καὶ τῶν συντάξεων κατὰ 20 ἑκατομμύρια. Βεβαίως δὲ μείζονας τακτικὰς πιστώσεις θὰ καταναλώσωσι τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, ἐξελισσομένου τοῦ ὀργανισμοῦ, μείζονας δὲ ἐπίσης πιστώσεις καὶ τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα, ἐφαρμοζομένων βαθμηδὸν τῶν ὀργανικῶν νόμων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ ἀφομοιουμένων πλήρως τῶν νέων τμημάτων τοῦ Βασιλείου πρὸς τὰ παλαιὰ τμήματα αὐτοῦ. Τρία δὲ εἶναι κυρίως τὰ σημεῖα, ἐφ’ ὧν ἡ αὔξησις ἀναμένεται σημαντική. Ἡ χωροφυλακή, ἡ ἐκπαίδευσις καὶ αἱ τακτικαὶ δαπάναι ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Χωροφυλακή. Διὰ τὴν χωροφυλακὴν ἐγγράφονται ἐφέτος δι’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Ἑλλάδος πιστώσεις 12.500.000 δραχ. Καὶ ἡ πίστωσις αὕτη, ἥτις σήμερον μέν, ὡς ὑπολογίζεται, εἶναι ἴσως ὑπερβολικὴ καὶ θὰ καταλίπῃ ἀδιαθέτους πιστώσεις, αὔριον ὅμως θὰ εἶναι ἐπαρκής, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ νέου Ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ὅστις προβλέπει δύναμιν ἀνδρῶν μείζονα τῆς σήμερον ὁριζομένης καὶ δαπάνην πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῆς ἀνωτέραν. Ἀλλὰ κατέστη ποτὲ δυνατὸν κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἡ καθοριζομένη ὑπὸ τοῦ νόμου ὀργανικὴ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς καὶ δὲν κατέλειπε πάντοτε ὀγκώδεις ἀδιαθέτους πιστώσεις τὸ κεφάλαιον τοῦτο; Ἡ δὲ αἰτία ἔκειτο οὐχὶ εἰς τυχὸν προθέσεις τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀδύνατον τῆς συμπληρώσεως ὁλοκλήρων τῶν κενῶν. Βασίμως δὲ σήμερον ὑπολογίζομεν ὅτι, ἂν ἡ ὅλη δαπάνη διὰ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς ἀπαιτῇ δαπάνην μείζονα τῆς σημερινῆς, πρέπει νὰ ἐκπέσωμεν σημαντικὸν ποσὸν ἐκ ταύτης, διότι μόνον μετὰ τὴν βαθμιαίαν συμπλήρωσιν καὶ τῶν στελεχῶν καὶ τῶν ὁπλιτῶν ἀνδρῶν δύναται ν’ ἀπαιτηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Ὅ τι ἀπετέλει ἄλλοτε ἰδίως πληγὴν τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους ἦσαν αἱ δαπάναι τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ αἱ τακτικαὶ δαπάναι δημοσίων ἔργων. Ὁ φόβος δὲ τῶν ἐντεῦθεν κινδύνων ἤγαγε πάντοτε εἰς στενόχωρον ῥύθμισιν τῶν κατ’ αὐτὰ εἰς τοὺς προϋπολογισμούς. Ἐκπαίδευσις. Ἡ ἐκπαίδευσις βεβαίως θέλει ἀπαιτήσει μείζονας πιστώσεις. Τὰ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς κείμενα νομοσχέδια, δι’ ὧν δίδεται ἀνάπτυξις εἰς τὴν ἐν συνόλῳ ἐκπαίδευσιν, ἡ ῥύθμισις τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διατεταγμένων, τέλος δὲ ἡ ἐκπαίδευσις ἐν ταῖς νέαις Χώραις ἡμῶν θ’ ἀπαιτήσωσι σημαντικὰς ὑπὲρ τὰς σημερινὰς πιστώσεις. Οἱοσδήποτε ὅμως ὑπολογισμὸς σήμερον θὰ εἶναι αὐθαίρετος, διότι καὶ ἡ ἀνάληψις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τῶν δαπανῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως θὰ γίνῃ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ὑποβληθησομένην ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μεταρρύθμισιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐσόδων, καὶ τὰ βάρη τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων Χωρῶν, πλὴν τῆς Κρήτης, μεριμνώσης ἤδη ἐν πολλοῖς διὰ τοῦ εἰς αὐτὴν ἀναφερομένου τμήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν δαπανῶν, θὰ αὐξήσωσι βαθμηδὸν μόνον καὶ συντρεχόντων εἰς ταύτας καὶ τῶν διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μέχρι τοῦδε χορηγουμένων βοηθημάτων ἐξ 700,000 δραχ. καὶ τῶν ἐκ κληροδοτημάτων καὶ κοινικῶν περιουσιῶν προσόδων, ἀνερχομένων εἰς σημαντικὸν ποσὸν, δι’ ὧν μέχρι τοῦδε ἀνεπαρκῶς μέν, ἀλλὰ τελεσφόρως ἐλειτούργει ἡ παιδεία ἐν ταῖς ἀνακτηθείσαις ἡμῶν Χώραις. Ἡ συνδρομὴ ὅλων τῶν παραγόντων τούτων θέλει σπουδαίως ἐπηρεάσει τὴν τελικὴν μορφὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Νοεῖται δ’ ὅτι πρὸ τῆς ἐξακριβώσεως αὐτῶν, ὑπολογισμός τις τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας δαπανῶν μὲ ἀξιώσεις πληρότητος, εἶνε ἐντελῶς ἀδύνατος. Δημόσια ἔργα. Ἐπίσης ζήτημα ἠγείρετο κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ τὰς τακτικὰς ἀνάγκας τῶν δημοσίων ἔργων, δι’ ἃ λόγῳ ἀνεπαρκείας τῆς δυνάμεως τῶν προϋπολογισμῶν ἀτελεστάτη ἐλαμβάνετο μέριμνα. Ἡ μέριμνα δ’ αὕτη, ἥτις σήμερον ἐπιβάλλεται τόσον διὰ τὰς παλαιὰς ὅσον καὶ τὰς νέας Χώρας, θ’ ἀπαιτήσῃ ὀγκώδεις πιστώσεις, αἵτινες θὰ βαρύνωσιν ὑπερμέτρως τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τὸ αἴτιον τῆς μὴ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων εἶχε τὴν ῥίζαν του πολὺ βαθύτερον ἢ ὥστε νὰ δύναται νὰ θεραπευθῇ διὰ μόνης τῆς ἐγγραφῆς πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀνελάμβανε τὸ Κράτος ἀπ’ εὐθείας αὐτὸ νὰ ἐκτελέσῃ ἔργα διὰ πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, δι’ ἃ καὶ ἀκατάλληλον ἦτο, ἀλλὰ καὶ ἀναρμόδιον, ἐβαρύνετο δὲ διὰ δαπανῶν χωρὶς νὰ θεραπεύσῃ καὶ ἀποτελεσματικῶς τὰς δεομένας θεραπείας ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ὠφείλετο τοῦτο εἰς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ὀργανώσεως καὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ δῆμος καὶ ἡ κοινότης ἦσαν πολὺ πτωχὸς καὶ πολὺ στενὸς κύκλος δράσεως ὥστε νὰ ἀρκοῦσι δι’ ἔργα ἐκτεινόμενα πέρα τῶν ὁρίων αὐτῶν. Καὶ ἐκεῖθεν τῶν ὁρίων τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος ἤρχιζεν ἀμέσως ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ ἂν προέκειτο περὶ ἔργου καθαρῶς τοπικῆς ἀνάγκης συνόλου τινὸς δήμων ἢ ἐπαρχίας ἢ νομοῦ. Καὶ παρατηροῦμεν ὅτι πλεῖστα ὅσα ἔργα συγκοινωνίας, ἀρδεύσεως, κανονισμοῦ κοίτης ποταμῶν, ὑγείας, ἔργα ὧν προθύμως ἀνελάμβανον οἱ κάτοικοι τὴν δαπάνην ἐξόχως παραγωγικήν, δι’ ἧς ἐνισχύετο ἡ οἰκονομικὴ δύναμις τῶν πληθυσμῶν, ἔργα, ἀφ’ ὧν ἐξηρτᾶτο πολλάκις αὐτὴ ἡ ὕπαρξις καὶ ὑγεία των, οὐδέποτε ἐξετελέσθησαν, τὸ μὲν διότι τὸ Κράτος ἦτο πολὺ μακρὰν καὶ ἡ μέριμνά του ἀπησχολημένη ἀλλαχοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπεκταθῇ ἕως ἐκεῖ, τὸ δὲ διότι οἱ πληθυσμοὶ ἐστεροῦντο τοῦ προσήκοντος ὀργάνου πρὸς ἐπιβολὴν φορολογίας, παρ’ αὐτῶν προθυμότατα εἰσφερομένης, πρὸς εἴσπραξιν αὐτῆς καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ ἐν τῇ συνειδήσει αὐτῶν ἀπολύτως ἐπιβεβλημένου. Διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως ὅμως νομικῆς προσωπικότητος εἰς κύκλους τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὑπὲρ τοὺς σημερινοὺς δήμους, διὰ τῆς ὀργανώσεως δηλ. τῶν νομῶν οὐχὶ μόνον κατὰ τὸν σημερινὸν τύπον τῶν ἁπλῶν διοικητικῶν περιφερειῶν ὀργανώσεως, ἥτις θὰ ὑποβληθῇ ἐν καιρῷ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς δι’ ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον, θὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀποτελεσματικὴν καὶ λυσιτελῆ μέριμναν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων τοπικῆς ἀνάγκης καὶ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν διαφόρων πληθυσμῶν, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως θὰ κατακυλίσωμεν εἰς βάρος αὐτῶν πολλὰς τῶν δαπανῶν τοῦ σημερινοῦ προϋπολογισμοῦ, δαπάνας ἐκπαιδευτικάς, δημοσίων ἔργων, δημοσίας ὑγείας καὶ ἐθνικῆς οἰκονομίας. Οὐδενὸς Κράτους ὁ προϋπολογισμὸς εἰσέρχεται εἰς ὅσας λεπτομερείας ἀναγράφει ὁ ἡμέτερος προϋπολογισμός, διότι οὐδὲν Κράτος φρονεῖ ὅτι αὐτὸ πρέπει ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀμέσως νὰ φροντίζῃ περὶ τούτων. Ἄλλοι ὀργανισμοὶ ὑπ’ αὐτὸ κείμενοι, ἁρμοδιώτεροι δὲ αὐτοῦ ὡς ἐγγύτερον τῶν ἀναγκῶν τούτων κείμενοι, φροντίζουσι περὶ τούτων καὶ ἡ φροντίς των εἶναι λυσιτελεστέρα καὶ οἱ πληθυσμοὶ βλέποντες ἁπτὰ ἐνώπιόν των τ’ ἀποτελέσματα τῶν εἰσφορῶν των προθύμως καταβάλλουσιν ὅ τι γογγύζοντες θὰ κατέβαλλον δι’ ἔργα ὧν θὰ ἔχουσι πολλάκις αἰσθητὴν τὴν συνείδησιν τῆς ἀνάγκης των. Ἀποτέλεσμα ὅμως τῆς διοικητικῆς ταύτης ῥυθμίσεως θὰ εἶναι ἡ πλήρης ἀναχώνευσις τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Θ’ αὐξήσωσι βεβαίως αἱ δαπάναι κατὰ πολὺ ὑπὲρ τὰς σήμερον καθοριζομένας διὰ τῆς βαθμιαίας ἐπεκτάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ διὰ τῆς ἀναλήψεως καὶ νέων ὑποχρεώσεων, ἐν ταὐτῷ ὅμως καὶ θὰ ἐξαφανισθῶσι πλεῖσται δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλυσιτελῶς βαρύνουσαι τοῦτον σήμερον καὶ μέλλουσαι κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ πραγματοποιῶνται εἰς βάρος ἄλλων ἐσόδων. Κατ’ ἀκολουθίαν ὑπολογισμὸς τῶν μελλουσῶν δαπανῶν μας ἀπὸ τῆς σήμερον εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετος, διότι ἡ διάφορος τῆς σημερινῆς ῥύθμισις τῶν τῆς Διοικήσεως θὰ παρουσιάσῃ ἀλλοίαν ὅλως τὴν εἰκόνα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Συγκρίνοντες δὲ σήμερον τὰ τακτικὰ ἡμῶν ἔξοδα πρὸς τὰ τακτικὰ ἔσοδα ἔχομεν·

Βʹ) Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἀκριβὴς ὑπολογισμὸς τῶν τακτικῶν ἐξόδων δὲν δύναται ἐφέτος νὰ ἔχῃ ἀξιώσεις ἀκριβείας, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως εἶναι προϋπολογισμὸς μεταβατικῆς περιόδου, ἐπίσης τὸ αὐτὸ δύναται μετὰ μείζονος ἔτι βαρύτητος νὰ λεχθῇ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων. Ἐνῷ δὲ τὰ ἔξοδα, ἕνεκα τῶν δύο πολέμων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς καταλήψεως, εὑρίσκονται ἐν πολλοῖς ἐξωγκωμένα, τὰ ἔσοδα, ἐκ τῶν αὐτῶν αἰτίων, εὑρίσκονται οὐσιωδῶς μεμειωμένα. Τὰ ἔσοδα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται εἰς δραχ. 138.000.000, ἀμέσως ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους θὰ εἶναι ἀνώτερα, διότι ὁ ἀντίκτυπος τοῦ πολέμου ἔχει, ὡς εἰκός, σπουδαίως ἐπηρεάσει τὴν ἀπόδοσιν αὐτῶν. Καὶ οἱ ἄμεσοι φόροι εὑρίσκονται ἐν μειώσει καὶ οἱ φόροι καταναλώσεως δὲν δίδουσιν ὅ,τι παρ’ αὐτῶν δύναται νὰ προσδοκᾶται, ἀλλ’ οὔτε αἱ συναλλαγαὶ ἀνέκτησαν τὸ κανονικόν των ἐπίπεδον. Βεβαίως δ’ ἐξ ὅλων τῶν πηγῶν τῶν δημοσίων ἐσόδων δικαιούμεθα, μετὰ τὴν πλήρη ἐπάνοδον εἰς τὸν κανονικὸν βίον, ν’ ἀναμένωμεν ἀποδόσεις πολὺ μείζονας τῶν σήμερον ὑπολογιζομένων. Εἰς τὴν αὔξησιν δὲ ταύτην, ἰδίᾳ ὅ τι ἀφορᾷ εἰς φόρους τῆς καταναλώσεως καὶ τὰ ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν τέλη, σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν θέλει ἀσκήσει ἡ νέα ἔκτασις τοῦ Βασιλείου καὶ αἱ πυκναὶ οἰκονομικαὶ σχέσεις, αἵτινες δημιουργοῦνται πλέον μεταξὺ παλαιᾶς καὶ νέας Ἑλλάδος. Βεβαίως τὰ ἔσοδα τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἡμῶν, τὰ ὑπολογιζόμενα δι’ ἐφέτος εἰς 86.388.000 δραχ., δὲν εἶναι ὅσα καὶ αὔριον θὰ ἔχωμεν ἐξ αὐτῶν. Δυνάμεθα δὲ ἀσφαλῶς νὰ προΐδωμεν πολὺ μείζονα ἐκ τούτων ἔσοδα, καὶ ἐκ τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς πληρεστέρας ἐγκαταστάσεως τῶν τακτικῶν καὶ μονίμων ἀρχῶν, ἡ ποσοτικὴ ἀνεπάρκεια τῶν ὁποίων ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα σημαντικωτάτην διαρροὴν πλείστων ἐσόδων καὶ ἰδίως ἐκ τῆς γοργοτέρας κινήσεως τῶν συναλλαγῶν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰσέτι ἐν σχετικῇ ἀκινησίᾳ. Ἀλλ’ ἐπίσης σημαντικὴν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἐκ τῆς ῥυθμίσεως τῆς ἐκεῖ φορολογίας διὰ τῆς βαθμιαίας εἰσαγωγῆς τῆς παρ’ ἡμῖν ἰσχυούσης τοιαύτης, ἐν συνδυασμῷ πάντοτε πρὸς τὴν ἐκεῖ κειμένην. Μόνος ὁ μεταβατικὸς χαρακτήρ, ὃν κατ’ ἀνάγκην ἔχει ἡ περίοδος αὕτη, δικαιολογεῖ τὴν σήμερον παρατηρουμένην ἀνισότητα ἐν τῇ φορολογίᾳ μεταξὺ τῶν διαφόρων τμημάτων τῆς Ἐπικρατείας. Ἐνῷ δ’ ἔχομεν ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ἐπιβάρυνσιν κατὰ κεφαλὴν δραχ. 47, εἰς τὰς νέας ἡμῶν ἐπαρχίας ἔχομεν 27–40. Ἐγγύτερον δὲ βλέποντες παρατηροῦμεν ὅτι ἄνισος εἶναι ἡ φορολογία τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, ἀνίσως πλήττεται ἡ κατανάλωσις. Διὰ τῆς βαθμιαίας δὲ ἀφομοιώσεως, ἀφομοιώσεως ὅμως ἥτις δὲν συμφέρει νὰ γίνῃ ἀπότομος, θ’ ἀποδώσωσι κατ’ ἀναλογίαν πολὺ μείζονα ἔσοδα τῶν σημερινῶν αἱ νέαι ἡμῶν Χῶραι, εἰσφέρουσαι οὕτω καὶ αὐταὶ γενναίως ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ συμβάλλουσαι σπουδαίως εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν δαπανῶν, μέγα μέρος τῶν ὁποίων χάριν αὐτῶν τούτων ἀνελήφθη. Δικαιούμεθα ἑπομένως ἄνευ ἀνησυχίας ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν κατ’ ἀνάγκην αὔξησιν τῶν δαπανῶν ἡμῶν, διότι ἐξ ἑτέρων λόγων ἐπίσης θὰ μειωθῶσι ταῦτα. Κυριώτατα ὅμως δυνάμεθα ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς πολὺ μείζονα τῶν σημερινῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι ν’ ἀντικρύσωμεν τὰ αὐξηθέντα ἡμῶν ἔξοδα.

ΕΚΤΑΚΤΟΙ ΔΑΠΑΝΑΙ

Πρὸς τὰς τακτικὰς ὅμως ταύτας δαπάνας, αἵτινες θεραπεύουσι τὰς ὁμαλὰς καὶ κανονικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, τὰς κειμένας ἐν αὐτῇ τῇ λειτουργίᾳ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τὸ Κράτος τὸ σημερινὸν καὶ μάλιστα ἡ νῦν Ἑλλὰς ἔχει ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην πληρώσεως καὶ ἄλλων ἀναγκῶν μὴ κειμένων ἐν τῇ κανονικῇ ἀνελίξει τῶν ὑπηρεσιῶν, οὐδ’ ἀνηκουσῶν εἰς τὸ σύνηθες περιθώριον τῶν δημοσίων δαπανῶν. Ἡ πρόνοια μάλιστα ἥτις ἀποτελεῖ τὸν ἰδιάζοντα χαρακῆρα τοῦ σημερινοῦ Κράτους, τοῦ ἀποβλέποντος καὶ εἰς τὴν ἐκπολιτιστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ εἰς τὴν φροντίδα τῆς ἀπολύτου ἀσφαλείας αὐτῆς, τὰ δύο ταῦτα ἀποτελοῦντα ὅρον ἐπιτακτικὸν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος, πραγματοποιοῦνται μόνον δι’ ἐκτάκτων δαπανῶν. Ὁποῖαι εἶναι σήμερον αἱ ἔκτακτοι ἡμῶν ἀνάγκαι; Ὁποῖαι προβλέπονται ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ, εὑρισκομένου ἐννοεῖται ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ ἀμέσως παρελθόντος δύο πολέμων, καὶ τίνες δαπάναι γενικώτερον ἐνδείκνυται εἰς τὸ λίαν προσεχὲς μέλλον ἀνεπίδεκτοι οἱασδήποτε ἀορίστου ἀναβολῆς; Πῶς δὲ ἀνταποκρινόμεθα σήμερον εἰς τὰς δαπάνας ταύτας καὶ τίνα μέθοδον ἀκολουθοῦντες θ’ ἀσφαλίσωμεν τὴν κάλυψιν τοῦ συνόλου αὐτῶν εἰς τὸ μέλλον; Αἱ κυριώτεραι ἔκτακτοι ἡμῶν δαπάναι σήμερον εἶναι· αʹ) Αἱ χορηγίαι διὰ τὰς δαπάνας τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων καὶ αἱ προσωριναὶ ἔκτακτοι τούτων δαπάναι. βʹ) Αἱ δαπάναι περιθάλψεως καὶ ἐγκαταστάσεως προσφύγων. γʹ) Αἱ δαπάναι δημοσίων ἔργων, ἰδιαίτατα δ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος σιδηροδρόμων. Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τούτων μετ’ ἄλλων τινῶν δαπανῶν ἀνέρχεται εἰς 184.000.000. Προσωρινοὶ ἔκτακτοι δαπάναι τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων. Διὰ τὴν παρασκευὴν ἐν καιρῷ εἰρήνης τοῦ στρατοῦ ἐκστρατείας μετὰ πλήρων ἐφοδίων, θέλει χρησιμεύσει ὡς ὄργανον καὶ τοῦ λοιποῦ, ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ σύνολον τῶν νέων τούτων ἐφοδιασμῶν, ἱματισμοῦ δηλ. ἐξαρτύσεως, στρατοπεδείας, σαγῆς, ὁπλισμοῦ, ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, σκευῆς μηχανικοῦ, ὀχυρώσεων, κτιρίων κλπ. θέλει πραγματοποιηθῆ ἐντὸς ἐτῶν τινων· οὐδ’ εἶναι δυνατὴ ἡ ἄμεσος καὶ ἀθρόα ἐκτέλεσις πάντων τούτων, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ σκόπιμος, διότι τὸ σύνολον τῶν ἐφοδιασμῶν τούτων ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ παρασκευάσῃ πρὸς πόλεμον ὁλόκληρον τὸν μάχιμον πληθυσμὸν τῆς νέας Ἑλλάδος, ἐν ᾧ μέτρῳ καλεῖται οὗτος νὰ ὑπηρετήσῃ διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ στρατολογίας. Τὸ σύνολον τῶν ὑπὸ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης ἀναληφθεισῶν ἤδη ὑποχρεώσεων καὶ τῶν ἐπικειμένων ν’ ἀναληφθῶσι δυνάμει ἀποφάσεων τῆς διοικούσης αὐτὸ Ἐπιτροπῆς, ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἀνέρχεται σήμερον εἰς 120.000.000. Ἐκ τῶν 120 τούτων ἑκατομμυρίων εἶναι ἀπαιτητὰ ἐντὸς τῆς χρήσεως 1914 δραχ. 87.000.000, ἐξ ὧν τὰ 63 θέλουσι χορηγηθῆ ἀμέσως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Κράτους, τῶν λοιπῶν καλυπτομένων ὑπὸ τῶν ἰδίων πόρων τοῦ Ταμείου ὡς καὶ τῶν ὀφειλομένων αὐτῷ ἐκ τῆς χορηγίας τοῦ παρελθόντος ἔτους. Οἱ ἐφοδιασμοὶ ὅμως τοῦ στρατοῦ ἡμῶν σήμερον δὲν περιορίζονται μόνον εἰς ταῦτα τὰ ὑλικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα προμηθευόμεθα διὰ τῆς δαπάνης ταύτης, οὐδ’ εἴμεθα ἄλλως γυμνοὶ ἐφοδίων. Ὑπάρχουσιν ἤδη σήμερον ὑλικὰ ἐπιστρατεύσεως ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ στρατοῦ, ὑλικὰ ὧν ἡ προμήθεια εἶναι συντετελεσμένη καὶ ἔχει πληρωθῆ ἀξίας ὡς ἔγγιστα 120.000.000 δραχ. κατὰ τοὺς λεπτομερεῖς ὑπολογισμοὺς τῆς ἁρμοδίας ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Εἰς ταῦτα δὲ δέον νὰ προσθέσωμεν καὶ ἐκ τῶν λαφύρων ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουσι πραγματικὴν διὰ τὸν στρατὸν ἀξίαν, δυνάμενα νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς ὑλικὰ ἐπιστρατεύσεως. Εἶναι δὲ ταῦτα· 156 ταχυβόλα πυροβόλα συστήματος νεωτέρου καὶ 135 βραδυβόλα μετὰ τῶν παραρτημάτων αὐτῶν, 47 πολυβόλα μαξίμ, 45.000 ὅπλα Μάουζερ, 93.000 βλήματα καὶ 18.645.000 φυσίγγια, ἅπαντα Τουρκικῆς καὶ Βουλγαρικῆς προελεύσεως, ὧν πάντων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀχρήστων ἡ σημερινὴ σχετικὴ ἀξία ὑπολογίζεται εἰς 21.767.000. Καὶ εἰς τὰ ὑλικὰ ταῦτα ὑπολογίζονται μόνον τὰ ἀπολύτου χρησιμότητος διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐνέργειαν. Μένουσι δ’ ἐκτὸς ὑπολογισμοῦ αἱ χιλιάδες τῶν ὅπλων καὶ τὰ πυροβόλα ἐκεῖνα καὶ λοιπὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα μόνον ἠθικὴν ἀξίαν ἔχουσι δι’ ἡμᾶς. Ἡ διὰ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καταβλητέα κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 67 ἑκατομ., ἐξ ὧν ἡ χορηγία τοῦ Δημοσίου ὁρίζεται εἰς 53 ἑκατομμ. πρὸς καταβολὴν τῶν ἀπαιτήσεων δόσεων τοῦ θωρηκτοῦ «Σαλαμὶς» καὶ πρὸς καταβολὴν τῆς ἀναλογούσης εἰς τὸ τρέχον ἔτος δαπάνης τῆς κατασκευῆς τῶν ἀγορασθέντων καὶ παραγγελθέντων εὐδρόμων, καταδυομένων καὶ ἀνιχνευτικῶν, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν ἀναγκῶν εἰς ἐφοδιασμὸν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐπίσης ὅμως χορηγεῖται καὶ ἑτέρα πίστωσις 10.586.000 δραχ. διὰ δαπάνας ἄλλων προμηθειῶν, ἐνεργουμένων εἰσέτι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἡ δαπάνη ὅμως αὕτη ἐπαρκεῖ μόνον διὰ τὰς ἤδη ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Θ’ ἀπαιτηθῇ ὅμως μείζων ταύτης δαπάνη πρὸς ἀπόκτησιν ἐντὸς τοῦ ἔτους μεγάλων μονάδων καὶ σκαφῶν τοῦ ἐλαφροῦ στόλου, δι’ οὗ θὰ ἐνισχυθῇ κραταιότατα ἡ ἡμετέρα ναυτικὴ δύναμις, δημιουργοῦσα πλήρη ἡμῶν ἀσφάλειαν. Τὸ σύνολον δηλ. ἐφέτος τῶν δαπανῶν ὑπὲρ τῆς πολεμικῆς ἡμῶν παρασκευῆς ἀνέρχεται εἰς 164.000.000 δραχ., δι’ ὧν θὰ πληρωθῶσιν ὑποχρεώσεις ἀνειλημμέναι, μέρος τῶν ὁποίων ἤδη εἶναι ἱκανοποιημένον. — Δαπάναι προσφύγων. Βαρὺ ἐνεφανίσθη τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων, τῆς περιθάλψεως αὐτῶν ἐν πρώτοις καὶ τῆς ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν κατόπιν, ζήτημα μοιραίως ἐπερχόμενον κατόπιν τῶν ἱστορικῶν γεγονότων καὶ ἐπιβαλλόμενον κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁποῖος ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς τούτων δὲν δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ γνωρίζωμεν εἰσέτι, διότι τὸ ῥεῦμα αὐτῶν εὑρίσκεται ἐν συνεχεῖ κινήσει. Σήμερον ὑπολογίζονται οὗτοι εἰς 90 χιλ. περίπου. Οἱ ἀπὸ τοῦ Βουλγαρικοῦ ὅμως πολέμου καὶ ἐντεῦθεν προσφυγόντες ἢ μεταναστεύσαντες ὑπερβαίνουσι κατὰ πολὺ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον. Πλεῖστοι ὅμως τούτων ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἀρχικάς των ἑστίας. Οἱ μέχρι τέλους τοῦ 1913 ἐγκατασταθέντες εἰς διάφορα χωρία καὶ ἄλλα κτήματα, ἀνέρχονται εἰς 3.713 οἰκογενείας ἢ 17.449 ἄτομα. Ἐδαπανήθησαν δὲ διὰ τὴν περίθαλψιν αὐτῶν καὶ ἐγκατάστασιν μέχρι τέλους 1913 δραχμαὶ 845.000. Κατὰ τὸ λῆξαν δὲ τετράμηνον Ἰανουαρίου–Ἀπριλίου ἐδαπανήθησαν 624.826 δραχμῶν. Συγκρίνοντες τοὺς ἀριθμοὺς τούτους πρὸς τὰ ἔξοδα τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας προσφύγων, εὑρίσκομεν διαφορὰν μεγάλην. Τοῦτο δ’ ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν φειδὼ μεθ’ ἧς ἐνεργεῖται ἡ διαχείρισις καὶ εἰς τὴν πεῖραν ἣν ἀπεκτήσαμεν ἐκ τοῦ παρελθόντος, σπουδαίως ὅμως καὶ εἰς τὴν ἐπικουρίαν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις ἠδύνατο νὰ χορηγῇ ἐκ τῶν ἐφοδίων αὐτῆς. Αἱ διὰ τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ προβλεπόμεναι δαπάναι περιθάλψεως καὶ προσωρινῆς ἐγκαταστάσεως, ἀνέρχονται εἰς 7.600.000 δραχ. Ἐνδεχόμενον ὅμως αἱ πιστώσεις αὗται νὰ καταδειχθῶσιν ἀνεπαρκεῖς. Ἀλλ’ αἱ δαπάναι αὗται ἀναφέρονται εἰς τὴν προσωρινὴν κυρίως ἐγκατάστασιν. Ἡ ὁριστικὴ ἐποίκησις θ’ ἀπαιτήσῃ πολὺ πλείονα. Τούτου ἕνεκα δι’ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς διαθέσεως πρὸς τοῦτο τῶν κτημάτων τοῦ Κράτους τῶν περιελθόντων, λόγῳ κατακτήσεως, εἰς τὴν κυριότητα αὐτοῦ, τὸν ἀριθμόν, τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν ποιότητα τῶν ὁποίων ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν. Ἐπειδὴ ὅμως ταῦτα εἶναι ἀνεπαρκῆ, ζητοῦμεν ἐπίσης τὴν ἄδειαν τῆς ἀγορᾶς ἄλλων κτημάτων δι’ ἑκουσίας ἢ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀπολύτως ἐπιβαλλομένης σήμερον τῆς δημοσίας ὠφελείας ταύτης, διὰ συνομολογήσεως δανείου τμηματικῶς μέχρι τριάκοντα ἑκατομμυρίων. — Δαπάναι δημοσίων ἔργων. Δι’ ἔργα, πρὸ πάντων ὁδοποιΐας τῶν νέων Χωρῶν, ἀναγράφονται πιστώσεις 4.800.000, ὅπως τὸ ταχύτερον καὶ ἐν σπουδῇ ἐπιληφθῶμεν ἐκεῖ τῆς κατασκευῆς ὁδῶν καὶ γεφυρῶν χρησίμων καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας τοῦ στερουμένου τοιαύτης πληθυσμοῦ καὶ πρὸς διευκόλυνσιν τῶν μέσων τῆς ἀμύνης ἡμῶν, ἡ μέριμνα, αὕτη ἰδιαίτατα ἐπεβάλλετο ἕνεκα τῆς πλήρους ἐλλείψεως εἰς πολλὰ σημεῖα ὁδῶν συγκοινωνίας. Ἀλλὰ μείζων ταύτης δαπάνη εἶναι ἡ ἀναγραφομένη πίστωσις, ἡ ἀναλογοῦσα δι’ ἐφέτος εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἑνωτικοῦ σιδηροδρόμου, ἥτις γίνεται ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 7.000.000 δραχ., καὶ ἡ διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ Λαρισσαϊκοῦ καὶ τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ ἐκ 10.000.000 δραχ. Ἐν συνόλῳ δηλ., προστιθεμένων καὶ ἑτέρων τινῶν κονδυλίων, αἱ ἀπαιτούμεναι ἐφέτος πιστώσεις δι’ ἐκτάκτους δαπάνας ἀνέρχονται εἰς 184,000,000 δραχ.

ΕΚΤΑΚΤΑ ΕΣΟΔΑ

Πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν τούτων, τί ἔσοδα διαθέτει ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν; Καὶ θὰ εἶναι τὰ τελικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα, παραβαλλομένων τῶν διαφόρων κατηγοριῶν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων του; Πρὸς κάλυψιν τῶν ἐξόδων τούτων ἔχομεν τὰ ἀντίστοιχα ἔκτακτα ἔσοδα καὶ τὰ ἔσοδα τὰ προερχόμενα ἐκ τοῦ λεγομένου Μετασχηματισμοῦ κεφαλαίων (movimento di capitali) δηλ. κυριώτατα τὰ κεφάλαια τὰ ἐκ δανείου. Τὰ ἔσοδα ταῦτα εἶναι ἐφέτος τὰ ἀκόλουθα:

Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 289.267.000 εἶναι βεβαρημένον διὰ τῶν ἑξῆς ὑποχρεώσεων:

Ἀνακεφαλαιοῦντες δὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἔχομεν·

Εἰς τὸ ἔλλειμμα ὅμως τοῦτο τῶν 71.000.000 δέον νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται ὅτι θὰ καταλίπωσιν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1912 καὶ 1913, ἀνερχόμενον εἰς 106.000.000 ὡς ἔγγιστα, ἤτοι ἐν συνόλῳ θὰ ἔχωμεν ἐφέτος καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ προβλέψωμεν περὶ καλύμματος 177.000.000 δραχμῶν. Μὲ τὸ βάρος αὐτὸ τῶν 177.000.000 κλείει σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον καλεῖται νὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ὅπως ἰσορροπίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ καλύψῃ τὸ χάσμα. Ἀλλ’ εἶναι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο μέγα, μετὰ τὰς κολοσσιαίας δαπάνας δύο πολέμων καὶ ἐπιστράτευσιν ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους ἐπὶ ἕν καὶ ἥμισυ σχεδὸν ἔτος, δαπάνας πραγματικὰς συντετελεσμένας ἤδη καὶ ἀνερχομένας κατ’ ἐλάχιστον εἰς 300 ἑκατ. κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε δυνατὰς ἐξακριβώσεις καὶ μὲ αὔξησιν ἐν συνόλῳ τοῦ παθητικοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους κατὰ 310 ἑκατ. μόνον, διότι 160 ἑκατ. τῶν προσωρινῶν δανείων ἀπεσβέσθησαν ἤδη; Εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦτο κατασταλάζει τελικῶς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914, ὅστις δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ κλείσῃ τὴν δημιουργικὴν ἱστορικὴν περίοδον τῶν δύο πολέμων καὶ θ’ ἀνοίξῃ τὴν περίοδον τῆς νέας πλέον ζωῆς διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. — Ὑπάρχον ὑλικὸν εἰς ἀντιστάθμισιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἀλλ’ αἱ δαπάναι τῆς περιόδου ταύτης, αἵτινες τελικῶς καταλήγουσιν εἰς τὴν παθητικὴν αὐτὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου, εἶναι μόνον πολεμικαὶ δαπάναι τοῦ παρελθόντος ἢ περιλαμβάνονται εἰς αὐτὰς καὶ ἄλλαι τυχὸν δαπάναι μέλλοντος ἐφοδιασμοῦ, ἐφοδιασμοῦ ὃν ἐκ προνοίας ἡ Κυβέρνησις καὶ διαρκούντων ἔτι τῶν δύο πολέμων, δὲν ἀνέβαλεν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἐνήργει ὅπως παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ ταχύτερον τὸν προσήκοντα αὐτῷ οἰκονομικὸν καὶ πολεμικὸν ὁπλισμὸν πρὸς ἀντιμετώπισιν ἔγκαιρον καὶ ἤρεμον τῶν προβλημάτων τοῦ μέλλοντος; Καὶ παρουσιάζομεν τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ διαθέσαντες ἤδη ὑπὲρ τῶν ταμείων τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913 διὰ προμηθείας προοριζομένας οὐχὶ διὰ τὴν κατὰ τὸν πόλεμον ἀνάλωσιν, ἀλλὰ προωρισμένας μονίμως νὰ ἐνισχύσωσι τὴν πολεμικὴν ἡμῶν δύναμιν.

Ἀντὶ τούτων ἔχομεν ἰσάξιον ὑλικὸν πολεμικὸν σύγχρονον ἕτοιμον πρὸς πᾶσαν χρησιμοποίησιν. Ἀλλ’ ἐπίσης διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 προβλέπονται ἔκτακτοι δαπάναι ἐνεργούμεναι ἤδη συντόνως, διὰ δημόσια ἔργα 22 ἑκατομ., διὰ στρατιωτικοὺς δὲ ἐξοπλισμοὺς 129 ἑκατ. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῆς δαπάνης, ἀνερχόμενον ἐν συνόλῳ εἰς 211 ἑκατ., περιλαμβανόμενον δ’ εἰς τὴν δαπάνην δι’ ἧς καταλήγομεν εἰς τὸ ἔλλειμμα τῶν 177 ἑκατ., ἀποβλέπει ὄχι τὸ παρελθόν, ἀλλὰ τὸ μέλλον καὶ μόνον ἕνεκα τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ τούτου, δι’ οὗ ἐκ προνοίας τῆς Κυβερνήσεως ἐνισχύεται οὐσιωδῶς τὸ μέλλον, ἐπιρρωνύεται δὲ ἡ οἰκονομικὴ καὶ πολεμικὴ ἐξάρτυσις ἡμῶν, καταλήγομεν εἰς αὐτό. Ἐὰν δὲν εἶχε τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις, ἀμέσως ἀπὸ τοῦδε προβλέπουσα τὰς ἀνάγκας, νὰ προβῇ γοργῶς εἰς τὴν ἀνάληψιν τῶν δαπανῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ προϋπολογισμόν, ὅστις μὲ μόνας τὰς δαπάνας τοῦ παρελθόντος θὰ ἠδύνατο νὰ καταλήξῃ εἰς ἰσορρόπισιν. Ἀλλὰ τοιαύτη ἐνέργεια θὰ ἦτο ἀναξία Κυβερνήσεως ἐχούσης συνείδησιν καὶ τῶν καθηκόντων της καὶ τῶν πρὸς τὴν Χώραν ὑποχρεώσεών της. — Κάλυψις τοῦ ἐλλείμματος. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ὅμως καλύπτεται διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ μήπω ἐκδοθέντος Βʹ τμήματος τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατ. τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἀφήσῃ ὑπόλοιπον 30–35 ἑκατ. ὑπὲρ τοῦ ταμείου διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐνδεχομένων αὐτοῦ ἀναγκῶν τοῦ μέλλοντος. Αἱ ἀνάγκαι τοῦ μέλλοντος ὅμως δὲν πληροῦνται πᾶσαι διὰ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1914. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐξακριβώσωμεν καὶ ὁποῖαι θὰ εἶναι αἱ μέλλουσαι ἡμῶν ἀνάγκαι, αἱ ἀνεπίδεκτοι ἀναβολῆς, τόσον αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν ὀργάνωσιν τὴν οἰκονομικὴν τῆς χώρας ἡμῶν, διὰ τῆς ὁποίας καὶ θὰ ὑψωθῇ τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς ἐπίπεδον, ὅσον καὶ αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀμύνης ἡμῶν, αἱ δαπάναι δηλαδή, δι’ ὧν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συγχρόνου στρατιωτικῆς τέχνης καὶ ἐπιστήμης θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ πατρὶς ἡμῶν τὸ μέλλον, μετὰ πάσης ἀνθρωπίνως δυνατῆς ἠρεμίας καὶ γαλήνης. Αἱ ἀνάγκαι ἡμῶν προβλέπονται ὡς ἑξῆς:

— Πῶς θὰ καλυφθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τοῦ μέλλοντος. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ καλύψωμεν τὰς ἀνάγκας ἡμῶν ταύτας; Αʹ) Ὡς πρὸς τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας. Οἱ πόροι τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης βεβαίως ὡς ἔχουσι σήμερον δὲν ἐπαρκοῦσι πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν διαφόρων αὐτοῦ ἀναγκῶν ἐκ προμηθειῶν. Ἐὰν δ’ αἱ μέχρι σήμερον ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ἀνέρχωνται εἰς 120 ἑκ. ἐξ ὧν τὰ 89 ἑκ. ἐξοφλοῦνται διὰ τῶν ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ προϋπολογισμῷ πιστώσεων, αἱ ἀπαιτήσεις ὅμως αὐτοῦ θ’ αὐξήσωσι μέχρι τῆς συντελέσεως ὅλων τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸν στρατὸν ἐφοδιασμῶν. Θὰ ἦτο ἑπομένως ἀνάγκη ἐν τῷ κατ’ ἔτος προϋπολογισμῷ ν’ ἀναγράφηται ἑκάστοτε ἡ ἀναλογοῦσα διὰ τὰς καταβλητέας ἐντὸς τῆς χρήσεως πληρωμὰς πίστωσις. Θὰ ἐξηρτᾶτο δ’ οὕτω ἐν μέρει ἐκ τῆς ἐπαρκείας τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ πραγματοποίησις τῶν πιστώσεων τούτων. Ἀλλὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης πρέπει νὰ καταστῇ αὔταρκες, ὅπως δύναται μόνον του διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ, ἄνευ προσφυγῆς εἰς τὰς χορηγίας τοῦ Δημοσίου. Οἱ πόροι τοῦ Ταμείου Ἀμύνης ἀνέρχονται σήμερον εἰς 5.500.000 δρ. Μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν διαφόρων αὐτοῦ, ἐκ παραγγελιῶν, ὑποχρεώσεων, παραμένει ἐλεύθερον πρὸς διάθεσιν ποσὸν ὡς ἔγγιστα 4.000.000 δρ. Ὁ κυριώτερος τῶν πόρων αὐτοῦ εἶναι τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Δι’ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου προτείνεται ὅπως ὁ καθορισμὸς τοῦ δεκατημορίου τούτου ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς τελωνειακὰς εἰσπράξεις ἐκ τῶν νέων χωρῶν ἄνευ περιορισμοῦ τινος. Οὕτω θέλει ἀποτελεσθῆ σήμερον μὲν ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου κεφάλαιον 7.500.000 δρ. ἀμέσως ὅμως μέλλον ν’ αὐξήσῃ διὰ τῶν βεβαίως προσδοκωμένων ἐπὶ πλέον εἰσπράξεων, ἕνεκα καὶ τῆς βαθμιαίας ἐπεκτάσεως τῆς δασμολογικῆς νομοθεσίας ἡμῶν. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, μετὰ καὶ τῶν λοιπῶν διαθεσίμων πόρων τοῦ Ταμείου, θέλει ἀποτελεῖσθαι ἐτησίως κεφάλαιον ὑπὲρ τὰ 10 ἑκατομμύρια, τὸ ὁποῖον θὰ δύναται νὰ διατεθῇ ὑπὲρ εἰδικοῦ δανείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δι’ οὗ καὶ θὰ καταβληθῶσι τὰ ὑπὸ τοῦ Ταμείου ὀφειλόμενα ποσά, διὰ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ ἀναληφθησομένας ὑποχρεώσεις ἐκ προμηθειῶν. Διὰ τοῦ προτεινομένου τρόπου ὄχι μόνον καθίσταται τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης αὔταρκες καὶ ἀνεξάρτητον ἀπὸ τῆς λοιπῆς ἐπαρκείας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως παύει καὶ ὁ γενικὸς προϋπολογισμὸς νὰ βαρύνηται ἑκάστοτε διὰ χορηγιῶν, τὸ ποσὸν τῶν ὁποίων θὰ ἤντλει ἐκ δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπῄτουν καὶ αὐτὰ τοκοχρεωλυτικὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦ ποσοῦ δέ, ὅπερ τακτικῶς ἐγγράφεται κατ’ ἔτος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς ἔσοδον ἀποδιδόμενον, θὰ ἐνεργῆται ἡ ὑπηρεσία τοῦ εἰδικοῦ τούτου δανείου, ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης τὴν δημιουργίαν ὁμοίας ἐπαρκείας πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν καὶ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Αἱ δαπάναι τούτου εἶναι μεγάλαι, διότι μεγάλαι εἶναι καὶ αἱ ἀξιώσεις τῆς χώρας εἰς τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν, καλούμενον ν’ ἀσφαλίσῃ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος τὴν κυριαρχίαν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας. Ἐὰν δὲ προβλέπωμεν διὰ μὲν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 δαπάνην ἔκτακτον ὑπὲρ αὐτοῦ 67 ἑκ. δαπάνην ὅμως ἐντὸς τοῦ 1915 πληρωτέαν ἑτέρων, 85–90 ἑκ. ἐν συνόλῳ δηλαδὴ 160 ἑκ. πλὴν τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων ὑπὲρ τοῦ νέου ἡμῶν ἐφοδιασμοῦ, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πᾶσαι ἡμῶν αἱ τοῦ μέλλοντος δαπάναι ἐπληρώθησαν καὶ οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχομεν νὰ προΐδωμεν καὶ δημιουργήσωμεν ἐπάρκειαν εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μέν, οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητον γενόμενον τοῦτο, δυνηθῇ διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις, ἔλθῃ δὲ ἐξ ἑτέρου ἐπίκουρον εἰς τὰς χορηγίας, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος θὰ ἐνεργῇ ὑπὲρ αὐτοῦ. Σήμερον οἱ πόροι αὐτοῦ ἐκ δημοσίων προσόδων ἀνέρχονται εἰς 2.500.000 δρ. Καὶ οἱ πόροι οὗτοι βεβαίως συνεπείᾳ τῆς διοικήσεως ἡμῶν ἐν ταῖς νέαις Χώραις θ’ αὐξήσωσι, δὲν ἀρκοῦσιν ὅμως, ὅπως καταστήσωσι τὸ Ταμεῖον οὕτως ἰσχυρόν, ὥστε ἀποτελεσματικὴ ἀληθῶς νὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ. Πρὸς τοῦτο δι’ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου προικίζομεν αὐτὸ διὰ νέων πόρων. Καὶ οἱ νέοι οὗτοι πόροι προέρχονται ἐκ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν, ὡς οὗτος ῥυθμίζεται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ἐπεκτείνοντος τὴν φορολογίαν ταύτην καὶ εἰς τοὺς κατιόντας πρώτου βαθμοῦ. Οἱ μέχρι τοῦδε ἀδικαιολογήτως ἀπαλλασσόμενοι πάσης εἰσφορᾶς κατιόντες καλοῦνται καὶ οὗτοι ἐπίσης, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς εἰς αὐτοὺς μεταβιβάσεως τῆς τῶν ἀμέσως ἀνιόντων περιουσίας, ἥτις καὶ ἐν αὐτῇ τῇ περιστάσει ἀποτελεῖ πλουτισμὸν τοῦ κληρονομοῦντος, νὰ εἰσφέρωσι ποσοστόν τι προοδευτικῶς ὁριζόμενον ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἡ κλίμαξ εἶναι ἀρχικῶς ἠπία, ἀρχομένη ἀπὸ 50% διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὑψηλότερον ἐπίπεδον ἐπὶ κληρονομικῶν μερίδων ἄνω τοῦ 1.000.000 δρ. Καθ’ ὃν χρόνον ὅλα τὰ κράτη, μὴ θεωροῦντα ἐπαρκῆ οὐδὲ πάντοτε δικαίαν τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν φορολογίαν τῆς καταναλώσεως, καλοῦσιν εἰς γενναίας ὑπὲρ τοῦ ὅλου εἰσφορὰς τὴν λεγομένην κεκτημένην περιουσίαν, θὰ ἦτο ὅλως ἀδικαιολόγητον ἂν ἡ Ἑλλὰς εἰς ἐποχήν, καθ’ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπιρρώσῃ τὰ δημόσια αὑτῆς οἰκονομικά, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα προβλήματα τοῦ μέλλοντος, κατέλειπεν ἀφορολόγητον κατηγορίαν μεγάλην προσώπων, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς ταῦτα περιέρχεται περιουσία, ἧς γίνονται κύριοι μὲ ἀπεριόριστον καὶ ἐλευθέραν διάθεσιν αὐτῆς. Καὶ ἡ εἰσφορὰ αὕτη γίνεται ὑπὲρ ἐξασφαλίσεως τῆς πραγματοποιήσεως σκοποῦ, ὑπὲρ οὗ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προθύμως θὰ ὑπεβάλλετο καὶ εἰς μείζονα ἐπιβάρυνσιν, διότι διὰ ταύτης ἀσφαλίζει τὴν ἐν εἰρήνῃ πρόοδον αὐτοῦ. Διὰ τῆς ῥυθμίσεως ταύτης τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου θὰ ἀποκτήσῃ ἐπάρκειαν, ἥτις θὰ ἐπιτρέψῃ αὐτῷ ἄνευ νέας ἐπιβαρύνσεως τοῦ Κράτους νὰ προβῇ εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Στόλου. Παρὰ ταύτας ὅμως τὰς ῥυθμίσεις αἵτινες ἀφορῶσι τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἐξασφάλισιν τῆς ἐπαρκείας τῶν Ταμείων, αἱ σήμερον προβλεπόμεναι δαπάναι ἡμῶν διά τε τὰς ἀμέσους στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δαπάνας καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι ἐκτάσεως τοιαύτης ὥστε δὲν δύνανται βεβαίως νὰ καλυφθῶσιν ὑπὸ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Δαπάναι τοιαῦται ὅμως, προωρισμέναι διὰ μονίμους ἐγκαταστάσεις, διὰ κατασκευὰς δημοσίων ἔργων ἐν εὐρείᾳ κλίμακι διὰ τὴν παρασκευὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας καὶ τὴν πρόσκτησιν ἀναγκαίων οἰκονομικῶν ἀξιῶν. Εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν τοιαῦται δαπάναι νὰ γίνωσι διὰ τῆς προεξοφλήσεως μελλουσῶν εἰσπράξεων ὑπὸ μορφὴν δανείων, κατανεμομένων τῶν βαρῶν εἰς μακροτέραν περίοδον χρόνου. Διάθεσις κεφαλαίων πρὸς τοιούτους σκοποὺς εἶναι ὁ συντελεστὴς τῆς ἐθνικῆς ἀναπτύξεως, εἶναι ὁ τρόπος δι’ οὗ θὰ ἐπιτευχθῇ ὅπως ἡ ὅλη ἡμῶν ἐθνικὴ οἰκονομία, ἔχουσα εἰς διάθεσίν της τὰ σύγχρονα μέσα ζωῆς καὶ προόδου, δυνηθῇ ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ προαχθῇ εἰς πλοῦτον καὶ γενικὴν εὐημερίαν. Δημόσιον χρέος αὐξανόμενον μὲ σκοπὸν τοιοῦτον, δὲν ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν βάρος διὰ τὴν χώραν. Τὸ ἰσάξιον αὐτοῦ εὑρίσκεται τοποθετημένον ὑπὸ ποικίλας μορφὰς ἀξιῶν ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ, ἀξιῶν αὐξανουσῶν σταθερῶς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῆς χώρας καὶ προωρισμένων ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ν’ ἀποδώσωσι σὺν τῷ χρόνῳ πλείονα τῶν ὅσων ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν. Οὐδὲ δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ἡμᾶς τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ δημόσιον τοῦτο χρέος θὰ ἐπιβάλλῃ τὴν κατ’ ἀνάγκην ἐτησίαν ἔξοδον χρυσοῦ ἐκ τῆς χώρας πρὸς πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Ἡ ἐξαγωγὴ δ’ αὕτη θὰ ἔχῃ δυσμενῆ ἀποτελέσματα ἐπὶ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς ἡμῶν χρηματικῆς δοσοληψίας, διότι μόνον χάρις εἰς τὰ προσκομισθέντα ταῦτα νέα κεφάλαια παρήχθη καὶ τὸ ἐξαγόμενον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν χρῆμα. Σὺν τῷ χρόνῳ δὲ ἡ αὔξησις τῆς ὅλης ἐθνικῆς προσόδου, αὐξάνουσα τὰ περισσεύματα τοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀποταμίευσιν αὐτοῦ, θὰ φέρῃ εἰς τὸ καὶ τελευταίως ἀκόμη παρατηρηθὲν φαινόμενον τῆς παλινοστήσεως τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους καὶ τῆς ἐντεῦθεν παραμονῆς ἐν τῷ τόπῳ ὅλων τῶν ἐκ τοῦ δανεισμοῦ ξένων κεφαλαίων κερδῶν. Δημόσιον χρέος ὑπὸ τοιαύτας συναπτόμενον συνθήκας καὶ τοποθετούμενον εἰς ἓν τῷ ἐσωτερικῷ ἀξίας δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά, ἔργον δὲ συνετῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ περίφροντις ἐξασφάλισις τοῦ ἐν τῷ τακτικῷ προϋπολογισμῷ ἰσοζυγίου, ὅπως μὴ αἱ τακτικαὶ καὶ ὁμαλαὶ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους, αἵτινες πρέπει διὰ τῶν κανονικῶς ἐπαναλαμβανομένων ἐτησίων αὐτοῦ προσόδων νὰ καλύπτωνται, ὅπως μή, λέγω, ὑπερβαίνωσιν αὗται τὰ ὅρια τῶν προβλέψεων, καταναλίσκωσι δὲ μονίμως καὶ σταθερῶς ἔκτακτα ἔσοδα, ἐξερχόμενα οὕτω τοῦ προορισμοῦ των καὶ βαρύνοντα ἐπαχθῶς καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ λαοῦ. Τὸ ἀναγκαῖον κατὰ ταῦτα εἰς ἡμᾶς νέον δάνειον πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τούτων, θ’ ἀνέλθῃ ἴσως εἰς 400 ἑκ. Διὰ δανείου τοιούτου, τμηματικῶς συνομολογουμένου, θὰ καλύψωμεν πάσας ἡμῶν τὰς ἀνάγκας, ἐν μέρει ἤδη καλυφθείσας ἢ καλυφθησομένας ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 500.000.000. Διὰ τῆς σκοπίμου διαθέσεως τῶν κεφαλαίων τούτων θ’ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς τὸν σύγχρονον οἰκονομικὸν καὶ πολεμικὸν ἐφοδιασμόν. Ἔχουσα διαθέσει καὶ διαθέτουσα ὑπὲρ τῆς νομίμου αὐτῆς πολεμικῆς ἐξαρτύσεως 600.000.000 δρ. διαρκοῦντος τοῦ πολέμου·

οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοί, παρὰ τὴν ἀρχικὴν πληγήν, ἀποτελοῦσιν ὕστερον νόμιμον αὔξησιν τῶν ἐν τῷ τόπῳ οἰκονομικῶν ἀξιῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀποτελοῦντος ἕνα τῶν πολυτιμοτέρων παραγόντων τῆς δημιουργίας πλούτου· Ἔχουσα διαθέσει νομίμως τὰ κεφάλαια ταῦτα ἡ νέα Ἑλλάς, δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι πάνοπλος εἰσέρχεται εἰς τὴν εὐρεῖαν λεωφόρον τῆς νέας αὐτῆς ζωῆς, εἰς ἣν τὰ μεγάλα ἱστορικὰ γεγονότα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν ὁδηγοῦσιν αὐτήν. Καὶ προσκτᾶται ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς διαθέσεως τῶν 600 περίπου αὐτῶν ἑκατομμυρίων ἀξίας οἰκονομικὰς ἐν τῷ τύπῳ, αἵτινες καλοῦνται ν’ αὐξήσωσι τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς δύναμιν καὶ ν’ ἀποδώσωσι μετά τινα ἔτη πλείονα τῶν ἀντιστοίχως ἀναλαμβανομένων βαρῶν, διὰ τῆς αὐξήσεως ἐν συνόλῳ τοῦ δημοσίου αὐτῆς χρέους, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν κολοσσιαίων δαπανῶν τῶν δύο πολέμων ἀπὸ δρ. 774.500.000 πραγματικοῦ κεφαλαίου ἢ 1.000.000.000 ὀνομαστικοῦ, εἰς δρ. 1.580.000.000 πραγματικοῦ ἢ ὀνομαστικοῦ 1.900.000.000. Καὶ ἡ ἔννοια τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου ἔχει παρ’ ἡμῖν οὐσιώδη ἀξίαν ἕνεκα τῶν παλαιῶν εἰς χρυσὸν δανείων. Θὰ ἔχωμεν δηλ. ἀναλογίαν κατὰ κάτοικον δημόσιον χρέος δραχ. 395, ὅσην δηλαδὴ περίπου εἴχομεν καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, ἀνερχομένην τότε εἰς 300 δρ. κατὰ κεφαλήν, ἀναλογία οὐχὶ βαρεῖα ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλα κράτη, δεδομένου μάλιστα ὅτι εἰς ἄλλα κράτη ὑπάρχει καὶ σημαντικὸν ποσὸν δανείων ὑπὲρ τῶν λοιπῶν ἐντὸς τοῦ κράτους κειμένων αὐτονόμων ὀργανισμῶν. Ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων πρέπει νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ τακτικοὶ πόροι τοῦ Κράτους, ὅτι δὲ πρωτίστη μέριμνα πάσης συνετῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, δι’ ἧς ἀσφαλίζεται τάξις εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἰσοζύγισις τῶν τακτικῶν δαπανῶν πρὸς τὰ τακτικὰ ἔσοδα, τὰ κανονικῶς δηλ. ἐπανερχόμενα κατ’ ἔτος καὶ ὀφειλόμενα εἰς τὰς ἐκ τῶν ὀργανικῶν νόμων συνήθεις πηγὰς τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἡ ὑπηρεσία δὲ τοῦ νέου τούτου δανείου θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην ὑπὲρ τὰ 20.000.000 ἐτησίως, δηλαδὴ κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ αὐξήσωσιν αἱ ἐτήσιοι τακτικαὶ δαπάναι τοῦ Κράτους. Ἀντοχὴ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Δύναται ὁ τακτικὸς ἡμῶν προϋπολογισμὸς νὰ φέρῃ τοιοῦτον βάρος καὶ ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου τοιαύτην, ὥστε κατ’ ἔτος νὰ δύνηται ν’ ἀφαιρῆται τοιοῦτον ποσὸν ἐκ τῆς ὅλης ἐθνικῆς ἡμῶν προσόδου, ἐπαρκοῦν πρὸς κάλυψιν τῶν τακτικῶν μας δαπανῶν; Σήμερον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ ὑπολογίζομεν τὰ πραγματικὰ τακτικὰ ἡμῶν ἔσοδα ἐν συνόλῳ εἰς 224.000.000 δρ. Ἀλλὰ τὰ ἔσοδα ταῦτα δὲν θὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦτο, διότι ὁ ἀντίκτυπος τῶν πολεμικῶν γεγονότων εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα εἶναι σαφὴς εἰσέτι, οὔτε δὲ οἱ ἄμεσοι φόροι οὔτε αἱ συναλλαγαὶ συνῆλθον ἀκόμη ἐκ τοῦ κλονισμοῦ τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, οὔτε ἡ κατανάλωσις ἔφθασεν εἰς τὸ κανονικὸν ὅριον αὐτῆς. Δικαιούμεθα νὰ προσδοκῶμεν ὅτι ἐξ ὅλων τῶν κεφαλαίων τούτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων θὰ ἔχωμεν μείζονας ἀποδόσεις, αἵτινες δὲν θὰ παρουσιάσωσί τι τὸ ἐκπληκτικόν. Ἐπίσης δ’ αἱ νέαι Χῶραι δὲν ἀποδίδουσι σήμερον ὅ τι εἰκότως πρέπει ἐξ αὐτῶν νὰ προσδοκᾶται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀντοχῆς. Ἡ φορολογία αὐτῶν ἀπέχει εἰσέτι πολὺ τῆς ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ ἀναλογούσης, ἥτις ἀνέρχεται εἰς 46 δραχμὰς κατὰ κάτοικον, ἐνῷ ἡ τῶν νέων Χωρῶν κυμαίνεται μεταξὺ 27–40, δὲν ἔχομεν δ’ ἐντεῦθεν σήμερον καὶ φορολογικὴν ἰσότητα μεταξὺ διαφόρων τμημάτων τῆς Ἐπικρατείας, κατὰ διάφορα ποσοστὰ φορολογουμένων τῶν ἐξ αὐτῶν προσόδων καὶ ἧττον πληττομένης τῆς καταναλώσεως. Διὰ τῆς βαθμιαίας δ’ εἰσαγωγῆς τῆς ἡμετέρας φορολογίας, εἰσαγωγῆς ἥτις δὲν θὰ βραδύνῃ, ἡ ἀπόδοσις ἐκ τῶν χωρῶν τούτων θ’ αὐξήσῃ σημαντικώτατα, δυνάμεθα δ’ ἀπὸ τοῦδε νὰ ὑπολογίζωμεν εἰς ποσὸν ἐν συνόλῳ ἐσόδων μὴ ἀπέχον πολὺ τῶν ἀναγκῶν ἡμῶν. Ἀκριβῆ τούτου ὑπολογισμὸν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἕνεκεν ἐλλείψεως παντὸς σταθεροῦ κριτηρίου. Ἐπὶ εἰκασιῶν δὲ μόνον στηριζόμεναι αἱ προβλέψεις θὰ ἐνεῖχον πολλὴν ἀβεβαιότητα. Ἀλλὰ πρωτίστως αἱ δαπάναι αὗται δὲν θὰ εἶναι ἀθρόαι, διότι μόνον τμηματικῶς καὶ εἰς μικρὸν διάστημα δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν· ἑπομένως καὶ βαθμιαία θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ μέλλοντος δανείου. Ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι θέλει ἐπηρεάσει τὸν προϋπολογισμόν. Ἀκριβῶς διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δαπανῶν τούτων δι’ ὧν θεραπεύονται ἀνάγκαι ἀτελῶς σήμερον ἱκανοποιούμεναι, πλεῖσται δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλουσιν ἐκλίπῃ, θὰ παρουσιάζῃ δὲ ὁ προϋπολογισμὸς νέαν ὄψιν, μὴ δυναμένην νὰ παραλληλισθῇ ἀπολύτως πρὸς τὴν σημερινὴν, διότι πολλαὶ μὲν δαπάναι θὰ ἐξαφανισθῶσιν ἐντελῶς ἐκλειπούσης τῆς αἰτίας των, ἄλλαι δὲ πάλιν κατόπιν τῆς ὀργανώσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ ἐνεργῶνται ὑπὸ ταύτης καὶ δι’ ἐσόδων ἀσχέτως πρὸς τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὅμως δέον ν’ ἀποδεχθῶμεν ὅτι ἐπί τινα χρόνον, ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς δὲν θὰ δυνηθῇ ἴσως νὰ φέρῃ ὅλα τὰ βάρη αὐτοῦ καὶ θὰ καταλίπῃ κατ’ ἀνάγκην ἔλλειμμα, καλυπτόμενον δι’ ἐκτάκτων ἐσόδων, ἐν οἷς καὶ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομ. Καὶ τὴν ἄποψιν ταύτην ἀπεκδεχόμεθα ἄνευ ἐκπλήξεως, ἀλλὰ καὶ ἄνευ συγκινήσεως. Μετὰ δύο μακροὺς πολέμους, συγκλονίσαντας βαθύτατα τὴν χώραν ἡμῶν, συνέπεια τῶν ὁποίων ὅμως ὑπῆρξεν ὁ διπλασιασμὸς σχεδὸν τοῦ Κράτους κατ’ ἔκτασιν καὶ πληθυσμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναμένῃ τις ἀμέσως ἰσορρόπισιν τῶν δαπανῶν πρὸς τὰ ἔσοδα. Τὰ γεγονότα τοῦ πολέμου θὰ ἐξακολουθήσωσιν εἰσέτι ἐπί τινα χρόνον ἐπηρεάζοντα τοὺς προϋπολογισμούς, ἕως οὗ πλήρως ἐκκαθαρισθῶσιν οὗτοι ἀπὸ τὰ βάρη τοῦ παρελθόντος. Ἀλλ’ ἐπίσης αἱ νέαι στρατιωτικαὶ δαπάναι, ἡ ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς ὀργανώσεως καὶ ἡ ἐκτέλεσις δημοσίων ἔργων καὶ ἡ ἐγκατάστασις χιλιάδων προσφύγων, πάντα ταῦτα ταὐτοχρόνως ἐπερχόμενα, ἐπάγονται ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐπιτακτικῶς ὀφείλομεν νὰ ἐκτελέσωμεν, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν αὐτὰς εἰς βραδύτερον χρόνον. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀθρόας προσφυγῆς εἰς κεφάλαια ὅπως προικίσωμεν τὴν χώραν ἡμῶν, δι’ ὅλων τῶν ἐφοδίων τοῦ νεωτέρου Κράτους, τοῦ ἔχοντος συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς του, ἄγει κατ’ ἀνάγκην κατ’ ἀρχὰς εἰς ἐπιβάρυνσιν, διότι ἡ εἰς πρόσοδον ἀπόδοσις τῶν κεφαλαίων τούτων, δὲν εἶναι ἀμέσως δυνατή. Θὰ παρέλθῃ χρόνος τις ἕως οὗ ἡ χώρα γονιμοποιήσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ καὶ ἀποδώσῃ πλουσίαν συγκομιδὴν χρυσοῦ, ἐξ ἧς θ’ ἀντλήσῃ καὶ τὸ Κράτος τὸ αὐτῷ προσῆκον, ὅπως ἀνταποκρίνηται πλήρως εἰς τὰς ἀπαιτήσεις του. — Ἐνδείξεις οἰκονομικῆς εὐρωστίας τῆς χώρας. Καὶ ἔχομεν πάντα λόγον νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι αἱ προσδοκίαι ἡμῶν εἶναι βάσιμοι. Ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι εὑρίσκομεν ἐνδείξεις σπουδαιοτάτας τῆς κινήσεως καὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ πλούτου, ἐνδείξεις σαφεῖς, ἐξ ὧν συνάγεται ὅτι ἡ κοινωνία ἐργάζεται παραγωγικῶς μετ’ ἀποτελεσμάτων ἀπολύτως ἱκανοποιητικῶν. Καὶ ἀναφέρω ἐνδείξεις τινὰς σημαντικὰς πρὸς ἀπεικόνισιν τῆς καταστάσεως. Κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τετράμηνον τοῦ παρόντος ἔτους ἔχομεν σιδηροδρομικὰς εἰσπράξεις κατὰ τὸν προσαρτώμενον κατωτέρω πίνακα ἐπὶ πλέον τοῦ ἔτους 1912, τοῦ πρὸ τοῦ πολέμου δηλαδὴ ἔτους, ἔτους δ’ εὐτυχοῦς δρ. 1.244.709 καὶ δρ. 852.130 ἐπὶ πλέον τοῦ 1913 τὸ ὁποῖον παρουσίαζεν ἐξαιρετικὴν λόγῳ τοῦ πολέμου κίνησιν. Αἱ σιδηροδρομικαὶ δὲ εἰσπράξεις εἶναι στοιχεῖον ἀσφαλέστατον κρίσεως τῆς κινήσεως καὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ πλούτου. Ἐξαίρω δὲ ἰδιαιτέρως ὅλας τὰς παρουσιαζομένας αὐξήσεις ἐν τῷ παρ’ ἡμῶν ἐξαγορασθέντι σιδηροδρόμῳ Λαρίσσης, ἐξ ὧν ἐμφαίνεται καὶ ἡ ἀπολύτως ἐπωφελὴς διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον πρᾶξις αὕτη. Διότι ἔχομεν κατὰ τὸ τετράμηνον 1914 ἐπὶ πλέον τοῦ 1912 εἰσπράξεις 330.000 δρ. καὶ ἐπὶ πλέον τοῦ 1913 δρ. 332.000. Κατὰ χιλιόμετρον δὲ εἴσπραξιν 8.600 ἀντὶ τῶν 5 χιλ. ἄλλοτε. Θὰ εἰσπράξῃ δὲ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος περὶ τὸ 1.200.000 δρ. θὰ πληρώσῃ δὲ τόκον κεφαλαίων 780.000 δρ. θὰ ἔχῃ δηλαδὴ καθαρὸν κέρδος ὑπὲρ τὰς 400.000. Ἡ κίνησις ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ τούτῳ ἔχει οὕτως αὐξηθῆ, ὥστε τὸ τροχαῖον αὐτοῦ ὑλικὸν εἶναι πάντῃ ἀνεπαρκές. Μετεφέραμεν δ’ ἐκ Θεσσαλονίκης τὰ ὀχήματα ἐκεῖνα τῶν Βουλγαρικῶν σιδηροδρόμων, τὰ ὁποῖα ὡς λάφυρα περιῆλθον εἰς ἡμᾶς. Εἰσπράξεις σιδηροδρομικῶν ἑταιριῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου–30 Ἀπριλίου.

Ἔχομεν ὅμως καὶ ἕτερόν τι σημεῖον λίαν ἐνδεικτικὸν καὶ ἐκπλῆττον τὸν προσεκτικὸν παρατηρητήν. Ἡ ἀποταμίευσις τοῦ λαοῦ, ἡ ἐμφανιζομένη εἰς τὰς καταθέσεις παρὰ Τραπέζαις, παρουσιάζει μεγάλην διαφορὰν μεταξὺ τῶν πρὸ τοῦ πολέμου καταθέσεων καὶ μετ’ αὐτόν.

Καὶ ἡ διαφορὰ αὕτη ὑπάρχει μολονότι ἐκ τῶν καταθέσεων ἐτοποθετήθησαν εἰς ὁμολογίας τοῦ νέου ἡμῶν δανείου ὑπὲρ τὰ 17.000.000 δραχμῶν. Καὶ τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι λίαν ἱκανοποιητικά, διότι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολεμικῶν περιόδων βεβαίως ἐγένετο κατανάλωσις ἀποταμιευμάτων τοῦ λαοῦ πρὸς ζωάρκειαν, ἀφοῦ πολλοὶ κλάδοι ἐργασίας εἶχον ἀνακόψει τὴν παραγωγικότητά των καὶ πλέον τῶν 200 χιλ. ἐκ τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ ὑπηρέτουν ὑπὸ τὰς σημαίας, καταλιπόντες τὰ ἔργα των. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐπίσης καὶ ἄλλην σαφῆ ἔνδειξιν τῆς ζωηρᾶς κινήσεως καὶ τῆς αὐξηθείσης καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ λαοῦ, διότι τῶν κυριωτέρων ἐμμέσων φόρων κατὰ τὸ αʹ τρίμηνον τοῦ 1914 αἱ ἀποδόσεις εἶναι κατὰ 1.108.425 δρ. ἀνώτεραι τῶν τοῦ ἔτους 1912, ἔναντι δὲ τοῦ 1913 ἔχομεν αὔξησιν κατὰ δρ. 1.766.000, τὸ δὲ ἔτος 1912 ἦτο τὸ ἐπιδεῖξαν τὰς ἀνωτάτας μέχρι τοῦδε εἰσπράξεις ἔναντι ὅλων τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Καὶ ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη εἴσπραξις δὲν πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ἐκ τῆς τυχὸν μὴ καταναλώσεως κατὰ τὸν πόλεμον, διότι ἕνεκα εἰδικῶν συνθηκῶν, καὶ αὐτὸ τὸ 1913 εἶχε σχετικῶς καλὰς ἀποδόσεις καὶ ἡ τάσις αὕτη δὲν ἀνεκόπη ἀλλὰ βαίνει προοδευτικῶς ἔχουσα σαφῆ ῥοπὴν πρὸς τὰ ἄνω, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ λήξαντος μηνός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, αἱ νέαι ἡμῶν Χῶραι ἔρχονται εἰς ἡμᾶς πλούσιαι εἰς παραγωγὴν πολυτίμων προϊόντων, πλούσιαι εἰς κίνησιν εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς. Τὸ σύνολον τοῦ εἰσαγωγικοῦ αὐτῶν ἐμπορίου δύναται νὰ ὑπολογισθῇ σήμερον εἰς δραχ. 170.000.000 καὶ τὸ τοῦ ἐξαγωγικοῦ εἰς δρ. 150.000.000. Θὰ ἔχωμεν δηλ. τοῦ λοιποῦ ὑπὲρ τὰ 600.000.000 δρ. ἐτησίαν δοσοληψίαν μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ Βασιλείου. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ Χῶραι αὗται κατώρθωσαν ὑπὸ πολιτικὸν καθεστὼς δυσμενές, χάρις μόνον εἰς τὸν φυσικὸν πλοῦτον τοῦ ἐδάφους καὶ τὴν ἐργατικότητα τῶν κατοίκων, ν’ ἀναπτύξωσι τὴν γεωργίαν καὶ κτηνοτροφίαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε μόνη ἡ ἔγγειος παραγωγὴ ν’ ἀποδίδῃ ἐν συνόλῳ καὶ ὑπὸ αὐτὸ τὸ πρώην καθεστὼς ὑπὲρ τὰ 20 ἑκατ. ἐτησίως, χωρὶς ἐντεῦθεν νὰ προέρχηται κάματός τις αὐτῆς, διότι κατ’ ἔτος ηὔξανεν ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ ἐντεῦθεν ἀπόδοσις, δυνάμεθα εὐλόγως νὰ προσδοκῶμεν ὅτι ὑπὸ διοικητικὸν καθεστὼς ἤρεμον καὶ τὴν μέριμναν Πολιτείας, ἐχούσης ἐπίγνωσιν τῶν καθηκόντων της, ἡ παραγωγὴ αὕτη θὰ πολλαπλασιασθῇ, ὅτι δ’ ἐπανερχομένης τῆς ὑγείας καὶ διδομένων εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν εὐρυτάτων ἐκείνων σήμερον ἀγόνων, ἀλλ’ αὔριον γονιμωτάτων ἐκτάσεων γῆς, ὁ πλοῦτος καὶ ἡ γενικὴ εὐημερία τῆς χώρας θ’ αὐξήσῃ ἁλματωδῶς, ἀποδίδων καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους ὅ τι θ’ ἀναγκαιοῖ εἰς αὐτὸ διὰ τὰς δαπάνας ἀκριβῶς, τὰς ὁποίας ὑπὲρ τῶν χωρῶν τούτων ἀναλαμβάνει. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ βιομηχανία, ἥτις δὲν αὐτοπαράγεται ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην εἰδικῆς οἰκονομικῆς ἀτμοσφαίρας, ἣν δημιουργεῖ εὐσυνείδητος τοῦ Κράτους ἐνέργεια, ἀνεπτύχθη οὐχ ἧττον ἐν ταῖς νέαις Χώραις. Παρὰ τὴν ἔλλειψιν δασμολογικῆς προστασίας, διότι τὸ 8% ἀρχικῶς καὶ τὸ 11% βραδύτερον βεβαίως εἶναι ἀνεπαρκῆ, παρὰ τὴν μὴ ἀτελῆ εἰσαγωγὴν πρώτων ὑλῶν, παρὰ τὴν ἔλλειψιν πάσης σχεδὸν ὀργανώσεως τῆς πίστεως, ἀνεπτύχθη οὐχ ἧττον βιομηχανία. Καὶ ἔχομεν ἄξια πολλοῦ λόγου κλωστήρια καὶ ἐριουργεῖα καὶ βυρσοδεψίαν ἀνθοῦσαν. Ἀλλ’ ἡ Μακεδονικὴ χώρα, μὲ τὸ πλούσιον εἰς ποικίλην φυτείαν ἔδαφός της, μὲ τὰς μεγάλας πτώσεις τῶν ὑδάτων εἰς τὸ Βλάδοβον, τὰ Βοδενά, τήν Βέρροιαν, καὶ τὴν Νιάουσαν, ὧν ἡ δύναμις ὑπερβαίνει τὰς 20.000 ἵππων, δύναται καὶ ὀφείλει νὰ γίνῃ ὄχι μόνον γεωργικὴ χώρα ἀλλὰ κέντρον ἀνθούσης βιομηχανίας, ἡ ἐθνικὴ δ’ ἐργασία, ὠθουμένη πρὸς τὰ ἐκεῖ, θὰ εὕρῃ στάδιον εὐεργετικῆς δράσεως διά τε τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὸ κράτος. Τὸ ἐμπόριον τῶν νέων Χωρῶν, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται παροδικὴν μόνον σύγχυσιν, ἕως οὗ προσαρμοσθῇ εἰς τὴν νέαν τῶν πραγμάτων ῥύθμισιν, θὰ χωρήσῃ πάλιν εἰς νέαν ἄνθησιν, προσλαμβάνον τὴν νέαν μορφὴν αὐτοῦ, πρὸ πάντων τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου. Τὴν παγίωσιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ κλάδου τῆς δράσεως θέλει ἐπιδιώξει νὰ βοηθήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς σπουδαιότητος αὐτοῦ διά τε τὸ σύνολον τοῦ κράτους καὶ διὰ τὰ τμήματα αὐτοῦ. Διὰ τοῦ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰσαγομένου νομοσχεδίου περὶ ἐλευθέρας ζώνης ἐν Θεσσαλονίκῃ γίνεται τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τοῦτο. Ἡ πόλις δ’ αὕτη, ἥτις ἀπ’ αἰώνων ὑπῆρξε κέντρον ἐμπορικόν, ἀναπτύξασα τοῦτο διὰ τῆς ἰδιοφυΐας τῶν κατοίκων της, θὰ χωρήσῃ καὶ πάλιν εἰς νέαν ἀνάπτυξιν μεγαλειτέραν καὶ σταθερωτέραν τῆς πρώτης. Βραχεῖα θὰ εἶναι ἡ στενόχωρος περίοδος τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Δὲν ὑπῆρξε παροδικὸν φαινόμενον ἡ ἐξέγερσις τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς καὶ ἡ ἐπιτέλεσις παρ’ αὐτῆς τῶν θαυμαστῶν κατορθωμάτων ὑπὲρ τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν. Ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἰσῆλθεν ἐνθουσιώδης εἰς δρόμον προόδου καὶ ἀναπτύξεως δι’ ἐντάσεως ὅλων του τῶν δυνάμεων. Ἔκρυπτεν ἐν ἑαυτῷ θησαυροὺς θελήσεως καὶ δράσεως μεγαλουργοῦ, ἀνακτήσας δὲ διὰ τοῦ τιμίου του αἵματος τὰς χώρας ἐκείνας, αἵτινες ἀπ’ αἰώνων ἐστέναζον ὑπὸ βαρὺν ζυγόν, ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ἄξιος τῆς ἐν τῇ ἱστορίᾳ φήμης του. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ διακόψωμεν Κύριοι;

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, καὶ εἰς τὰς 10½ παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὰς 10 καὶ 30′.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· Αὔριον, αὔριον.

§89ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι, διότι ἔχομεν πολλὴν ἐργασίαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 10 καὶ ½. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις τὴν 9ην μ.μ.). Μετὰ τὴν διακοπὴν (ὥρα 10 καὶ 40′ μ.μ.)

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§92Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου· 1) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΤΗʹ τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1856 περὶ μεταγραφῆς τῆς κυριότητος τῶν ἀκινήτων καὶ τῶν ἄλλων ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων»· 2) «περὶ χορηγίας πιστώσεως πρὸς μετάφρασιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τῶν χρησιμωτέρων ἐκ τῶν Ὀθωμανικῶν νόμων». 3) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 147 καὶ 252 περὶ τῆς ἐν ταῖς νέαις Χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως». Διὰ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον δέον νὰ ταχθῇ προθεσμία τριῶν ἡμερῶν μέχρι τοῦ Σαββάτου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ σχηματισθῇ ἄλλη ἐπιτροπὴ διότι ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ ἀρκετὰ ἔχει ἐπιβαρυνθῆ, καὶ καταρτίζεται αὕτη ἐκ τῶν κ. Π. Μερλοπούλου, Ἀ. Μαλασπίνα καὶ Δ. Κανελοπούλου, εἰς ἣν τάσσεται προθεσμία μέχρι τοῦ Σαββάτου πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁρκοδοσίας τοῦ Διοικητοῦ καὶ συνδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν Νικόλαον Μ. Βῆχον κάτοικον Ἀθηνῶν».

§95Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διατί μόνον εἰς τὸν Βῆχον καὶ ὄχι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, ἀφοῦ καὶ ἄλλοι ὑπέβαλον ἴδια συστήματα;

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι μόνον δι’ αὐτὸν ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας».

§98ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχουσι πολλαί. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἀποσταλῶσι πᾶσαι τετυπωμέναι, δηλῶ δ’ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ἐξ αὐτῶν ὅσας εἶναι δυνατὸν ὥστε κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν νὰ ὑποβάλω μετ’ αὐτῶν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας θὰ ἔλθωσι πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς θὰ ἴδωμεν τότε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· στέργει νὰ ψηφισθῶσιν αἱ τροπολογίαι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν καὶ οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ὑποστηρίξωσιν αὐτὰς νὰ λάβωσι τότε τὸν λόγον κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ὑποβολῆς των;

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–11 τοῦ νομοσχεδίου μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12). Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὁ κ. Μ. Στελλάκης.

§102Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν βοηθῶν. Δὲν ἔχουσι μείνει παρὰ μόνον πέντε, ἔπειτα ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προαχθῶσιν.

§103ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶδον τὴν τροποποίησίν σας καὶ θὰ προαχθῶσι. Θὰ λάβωμεν αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 13–45 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σωματείων». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). Γίνεται δεκτόν τὸ ἄρθρον 1ον εἶτα δὲ δι’ ἀναστάσεως καὶ τὰ ἄρθρα 2–11, τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 13, 14, 15, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 16, 17, 18, 19, 20 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 21, 22 διαγραφείσης τῆς λέξεως «διοικητικῆς», 23, 24 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 25, 26, 27, 28 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 37, 38, 39, 40, 42, 42, 53, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 καὶ 56. Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπεβλήθησαν αἱ κάτωθι τροπολογίαι. Τοῦ κ. Μ. Στελλάκη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Τοῦ κ. Π. Λαγοπάτη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Τοῦ κ. Σπ. Θεοδωροπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου, ΓΦΜΒʹ καὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων». Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ παροχῆς προσθέτου συνδρομῆς πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Λευκάδι Γυμνασίου». Ἡ πρότασις αὕτη παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. Γ. Γαϊτάνου, Λ. Παππαποστόλου, Κ. Κοσονάκου, Ν. Συριοπούλου καὶ Δ. Γκλαβᾶ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11 μ. μ.).