1914.02.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38

Τῆς 20ης Φεβρουαρίου 1914.

(Πέμπτη, ὥρᾳ 4,30′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ ἐν Βοστώνῃ ἐγκατεστημένοι Ἕλληνες ἐκφράζουσι τὴν λύπην των διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Προξένου κ. Αὐγουστίνου Συναδινοῦ. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Λητοχωρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἱδρυθῇ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον. Οἱ ἐν Τρικάλοις ἐγκατεστημένοι Ἰσραηλῖται παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας ὡς ζημιούμενοι λόγῳ τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου. Οἱ ἔμποροι Ἀραχώβης παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς δοθῇ προθεσμία διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν παλαιῶν χρεῶν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κρατούμενος κατάδικος Χρῆστος Καραλῆς παρακαλεῖ, ὅπως μεταφερθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ καὶ ὑποστῇ ἐγχείρησιν. Οἱ κάτοικοι Κύμης καταγγέλλουσι τὸν Τελώνην Παρίσην ὡς ὑβρίζοντα σκανδαλωδῶς τοὺς Βουλευτὰς Εὐβοίας. Ὁ λαὸς Κότρωνος παρακαλεῖ, ὅπως συσταθῇ εἰς τὸν δῆμον Τευθρώνης Παρθεναγωγεῖον, διότι στερεῖται παντελῶς τοιούτου. Ὁ ἐν Θεσσαλονίκῃ Παπαπέτρος Π. Ἀθανασίου ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην του ἐξ ὀνόματος τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Πατέλη καὶ Βοεμίτσα διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν αὐτῶν. Ὁ ἐκ Καστορίας Ἠλ. Μπουζιώτης παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιστραφῇ ὁ ὁπλισμός του, τὸν ὁποῖον κατέσχεν ἡ ἀστυνομία Θεσσαλονίκης. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἐμπόρων τῆς Κοζάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς καταβληθῇ τὸ ποσόν, τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν τροφίμων, ἅτινα ἐχορήγησαν εἰς τὸν διερχόμενον κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν Ἑλλην. Στρατόν. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Κρήτης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπεκταθῇ ὡς πρὸς τὴν μισθοδοσίαν ὁ νόμος ὁ ἰσχύων εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Λιβανωτῶν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις ἡ ἐμποδίζουσα τὸν ἁλωνισμὸν πλησίον τῶν οἰκιῶν τῶν κατοίκων Λιβανωτῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ὀσμανλῆ τῆς Ἐπαρχίας Σερρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῆς δεκάτης. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ὑπαλλήλων τῶν Σιδηροδρόμων τῆς Ἑλλάδος παρακαλεῖ, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος οἱ ἐν Ἑλλάδι σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι. Οἱ ἐν Μασσαχουσέτῃ ἐγκατεστημένοι Ἕλληνες ἐκφράζουσι τὴν λύπην των διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐν Βοστώνῃ Προξένου τῆς Ἑλλάδος κ. Αὐγουστίνου Συναδινοῦ. Ὁ Γεωργικὸς Σύνδεσμος Κείων παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως διαθέσῃ χρηματικὸν βοήθημα πρὸς συντήρησιν ἑνὸς ἐπιβήτορος ὄνου καὶ ἑνὸς ταύρου. Οἱ Τελωνοφύλακες τοῦ Κράτους παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιφέρῃ τὰς δεούσας μεταρρυθμίσεις ἐπὶ τοῦ σώματος τῆς Τελωνοφυλακῆς. Ὁ ἐκ Μιτυλήνης ξενοδόχος Ξενοφῶν Μπέλλος καταγγέλλει τὸν ἀστυνομικὸν διευθυντὴν Ζάκαν, ὅτι τὸν ἐτραυμάτισε διὰ γρόνθου σοβαρῶς. Οἱ κάτοικοι Τσοτυλίου καὶ διαφόρων χωρίων τῆς Ἐπαρχίας Ἀνασελίτσης διὰ μακρᾶς ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ Τσοτύλιον ὁρισθῇ ὡς ἕδρα τῆς ἐπαρχίας Ἀνασελίτσης. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης ἄρθρων τοῦ νόμου ΧΜΑʹ τοῦ 1861 περὶ τοῦ λιμένος Καρύστου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀλκ. Θανόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Μὴ ὑπαρχούσης εἶτα ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἄδεια 15 ἡμερῶν εἰς τὸν βουλευτὴν Μεσσηνίας κ. Χ. Δικαῖον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰς τῶν κατοίκων Κότρωνος καὶ τῶν κατοίκων Λογκανίκων τῆς Λακεδαίμονος.

§2Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αἱ ἀναφοραὶ ἀφορῶσι τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ μία εἶναι τῆς κοινότητος Λογκανίκων τῆς Λακεδαίμονος καὶ παρακαλοῦσι δι’ αὐτῆς οἱ κάτοικοι, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον συσταθῇ τηλεφωνεῖον, διότι ἡ κοινότης ἀπέχει ἱκανὰς ὥρας τῆς Σπάρτης καὶ τῆς πρωτευούσης Γεωργιτσίου. Ἐν Λογκανίκῳ μετέβη εἰς ἐπιθεωρητὴς καὶ ἔκαμε μελέτην σχετικήν. Παρακαλοῦσιν ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς λειτουργίας τοῦ τηλεφώνου. Ἡ ἑτέρα ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Καίτοι ἔχει ἐκπεφρασμένην γνώμην ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθῇ ἐκεῖ Παρθεναγωγεῖον, διότι ὁ Δῆμος εἶναι ἄπορος καὶ δὲν δύναται νὰ συντηρήσῃ τοιοῦτον, ἐν τούτοις πάντες οἱ κάτοικοι συνελθόντες εἰς συλλαλητήριον προέβησαν εἰς ψήφισμα, τὸ ὁποῖον διετυπώθη τηλεγραφικῶς καὶ ἀπεστάλη εἰς τοὺς συμπολίτας Συναδέλφους καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς καὶ εἰς ἐμέ.

§3Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§4Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, κ. Ὑπουργέ, διότι εἶναι ἀνάγκη ἐπείγουσα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τῶν μελῶν τῆς κοινότητος Γούρας.

§6Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κ. Συνάδελφοι· ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου. Φαίνεται ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει διὰ τὴν Γούραν, διότι ἐκεῖ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ Ὄρθρυος ἐπέβαλε φορολογίαν ἐπὶ τῶν βοσκόντων κτηνῶν διὰ συμβολαιογραφικῆς πράξεως, ἣν ὑπέγραψαν κάτοικοί τινες τῆς Γούρας, ὡς ἐκπροσωποῦντες δῆθεν τὴν κοινότητα Γούρας.

§7Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ προσωρινῶς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰσφοράν;

§8Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι εἰσφοράν, ἀλλὰ φόρον κεφαλικὸν ἐπὶ τῶν κτηνῶν. Καὶ τὴν πρᾶξιν ταύτην ἐνέκρινεν ἀτυχῶς καὶ ὁ οἰκεῖος Νομάρχης. Ἤδη μάλιστα ἔχουσιν ἐκδοθῇ ἐντάλματα κατὰ τῶν μελῶν τῆς κοινότητος Γούρας καὶ κινδυνεύουσι νὰ ὁδηγηθῶσιν εἰς τὰς φυλακάς. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ κοινότης Γούρας ἔχει εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν τῆς ἔκτασιν βοσκησίμων γαιῶν, ἐν αἷς βόσκουσιν ἀνέκαθεν δωρεὰν κατὰ τὸν νόμον τὰ ζῷα, τὰ ἀνήκοντα εἰς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος. Ἐὰν δὲ καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον πλεονάζουσαι γαῖαι, ἐδικαιοῦτο ἡ κοινότης νὰ ἐνοικιάζῃ αὐτὰς πρὸς βοσκὴν κτηνῶν ξένων χωρίων. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος Ὄρθρυος ἐθεώρησε τὴν κοινότητα Γούρας συγχωνευθεῖσαν μετὰ τοῦ δήμου καὶ ἑπομένως ἐνόμισεν ὅτι αὐτὸς ἐδικαιοῦτο εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Ἀλλὰ καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ἀντίκεινται εἰς τὸν νόμον ΔΡΠʹ τοῦ 1884, καθ’ ὃν αἱ κοινότητες τῶν νομῶν Λαρίσης, εἰς ὃν ὑπάγεται ἡ Γούρα, καὶ Ἄρτης, ὡς καὶ τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμπάκας καὶ Ξηροχωρίου διατηροῦνται καὶ ἔχουσι τὴν ἀποκλειστικὴν κυριότητα καὶ κάρπωσιν τῆς περιουσίας των. Καλεῖ λοιπὸν ὁ Δήμαρχος Ὄρθρυος εἰς τὴν Γούραν τὸν γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἁλμυροῦ, καθόσον ὅ τε Συμβολαιογράφος καὶ ὁ Εἰρηνοδίκης ἐδίστασαν νὰ συντελέσωσιν εἰς τοιοῦτον τερατούργημα, καὶ ὑποχρεοῖ μερικὰ μέλη τῆς κοινότητος, ἀθῷα θύματα τῆς ἀγραμματοσύνης των, νὰ δηλώσωσιν ἐκ μέρους τῆς κοινότητος Γούρας ὅτι ἀναλαμβάνει ἡ κοινότης νὰ πληρώνῃ ἐτησίως εἰς τὸν δῆμον Ὄρθρυος κεφαλικὸν φόρον ἐπὶ τῶν βοσκόντων κτηνῶν τῶν κατοίκων τῆς Γούρας, ἀντὶ τοῦ μισθώματος, ὅπερ θὰ εἰσέπραττε τὸ δημοτικὸν ταμεῖον ἐκ τῶν ζώων τῶν ξένων χωρίων, ἅτινα θὰ εἰσήγοντο πρὸς βόσκησιν εἰς ἐνοικιαζόμενον κοινοτικὸν λειβάδιον Διότι ὁ Δήμαρχος ἐθεώρει ἑαυτὸν ὡς διαχειριστὴν τῆς κοινοτικῆς περιουσίας καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὡς τοιοῦτος ἠδύνατο νὰ ἐνοικιάζῃ κοινοτικὸν μέρος πρὸς ὠφέλειαν ὄχι τῆς κοινότητος, ἀλλὰ τοῦ δήμου. Ἐπεβλήθη λοιπὸν κεφαλικὸς φόρος τριῶν περίπου δραχμῶν δι’ ἕκαστον μικρὸν καὶ ὀκτὼ δραχμῶν δι’ ἕκαστον μέγα ζῷον ἐπὶ τῶν κτηνῶν τῶν μελῶν τῆς κοινότητος, καίτοι κατὰ τοὺς γραπτοὺς καὶ ἀγράφους νόμους εἰς τὰ κοινοτικὰ λειβάδια βόσκουσι δωρεὰν τὰ ζῷα τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος. Ἀλλὰ περιέργως διὰ τοῦ αὐτοῦ συμβολαίου ἐπιτρέπεται ἡ βοσκὴ ἐντὸς τῆς κοινοτικῆς περιφερείας εἰς ξένα πρόβατα ἐπὶ πληρωμῇ 4½ δραχμῶν κατὰ κεφαλήν. Τὰ δὲ χρήματα ταῦτα νὰ μὴ περιέρχωνται εἰς τὴν κοινότητα, ἀλλὰ πάλιν εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Ἀκόμη καὶ ἄλλο παράδοξον ἀναγράφεται εἰς τὸ συμβόλαιον αὐτό. Ἀναγράφεται ὅτι, ἐὰν μέλος τι τῆς κοινότητος Γούρας ἀγοράσῃ πρόβατα καὶ πωλήσῃ αὐτὰ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον δραχμὰς δέκα πέντε κατὰ κεφαλήν, ὅσον δηλαδὴ εἶναι ἡ ἀξία τοῦ προβάτου, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐβόσκησαν ἐν τῇ κοινοτικῇ περιφερείᾳ, ἐν ᾗ ἐδικαιοῦντο κατὰ τὸν νόμον νὰ βοσκήσωσι δωρεάν! Ἔχω ἀντίγραφον τοῦ συμβολαίου, ὅπερ καταθέτω μετὰ τῆς ἀναφορᾶς, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως πράξεως τερατωδῶς ἀντισυνταγματικῆς. Ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἁθρόας φυλακίσεις πρὸς ἐκτέλεσιν ἐνταλμάτων διὰ τὴν κεφαλικὸν αὐτὸν φόρον, ἀνθρώπων ἀθώων, οἵτινες ἔπεσαν θύματα τῆς παρανομίας τοῦ δημάρχου Ὄρθρυος.

§9Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μάλιστα· θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποφάσει τῆς Βουλῆς παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως εἰσαγάγῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν καταδίκων τῶν φυλακῶν Πύλου.

§11Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν καταδίκων κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν εἰμὴ ὅ,τι ἐπιβάλλει ἡ φιλανθρωπία καὶ ἀπαιτεῖ ὁ ἀνθρωπισμός. Οἱ κατάδικοι οὗτοι πρὸ τοῦ πολέμου μετεφέρθησαν ἀπὸ τὰς φυλακὰς Ἰθάκης εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου, ἀλλ’ ἐκεῖ μεταφερθέντες ὡδηγήθησαν εἰς ἓν ἀληθινὸν μπουντροῦμι, ἀνθυγιεινὸν καὶ ὑγρόν, παραπονοῦνται δὲ καὶ ζητοῦσι νὰ διαταχθῇ ἡ μεταφορά των ἐκεῖθεν εἰς ἄλλας φυλακὰς τοῦ Κράτους, ὅπου ἡ ὑπηρεσία ἤθελε κρίνει· τὴν ἀναφορὰν ταύτην εὑρίσκω δικαιοτάτην, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ, ὅπως διαβιβάσητε αὐτὴν ταχέως πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ ἐπίσης νὰ λάβῃ ταχέως μέτρα οἷα ἀπαιτεῖ ἡ φιλανθρωπία, διότι τῶν πλείστων ἀναφερομένων ἔχει βλαβῇ ἡ ὑγεία.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ παραπέμπεται εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, «διατί παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας συστάσεις τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πύργου καὶ τῶν ἄλλων τῆς πόλεως Σωματείων δὲν ἀπεφασίσθη ἡ προέκτασις τῆς τηλεφωνικῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Πατρῶν μέχρι Πύργου, ἂν καὶ ἡ πρὸς τοῦτο δαπάνη δὲν τυγχάνῃ μεγάλη, ἐνῷ πρόκειται διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης νὰ ἐξυπηρετηθῶσι καὶ ἐμπορικὰ συμφέροντα δύο ἐπαρχιῶν, τῆς Ἠλείας καὶ Ὀλυμπίας».

§13Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ ὑπηρεσία, εἶναι ὅτι διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας ἀπ’ Ἀθηνῶν–Πατρῶν μέχρι Πύργου ἀπαιτεῖται δεύτερον σύρμα, ἀπαιτεῖται δὲ καὶ χρόνος καὶ δαπάνη, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐφικτὴ μέχρι σήμερον ἕνεκα τῶν περιστάσεων ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν.

§14Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκταθῇ, ἡ προέκτασις αὐτὴ καθ’ ἣν ἐποχὴν μελετᾶται ἡ ἵδρυσις τηλεφωνικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καλαμῶν εἰς ἄλλα κέντρα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Σ. Σακελλαριάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί δὲν ἀνεγνωρίσθη ὡς ἰδιαιτέρα κοινότης τὸ χωρίον Κιοσσὲ τοῦ δήμου Μεγαλουπόλεως καὶ ζητεῖ νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελος».

§16Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν ἀνεγνωρίσθη ὡς κοινότης, διότι δὲν ἔχει τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ νόμος οὔτε σχολεῖον. Καταθέτω δὲ πρὸς πίστωσιν καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§17Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐζήτησα τὰς πληροφορίας αὐτάς, διότι ἡ ὑπηρεσία ἠρνεῖτο νὰ μοὶ δώσῃ ταύτας· ὄχι ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης, ἀλλ’ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι βαρύνονται φαίνεται νὰ ἐξυπηρετῶσι τὸν κόσμον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαριάδης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν 1) διὰ τίνα λόγον παρατείνεται ἡ προφυλάκισις τοῦ στρατιώτου τοῦ 9ου πεζ. συντάγματος Κατρίτση Πυθαγόρου, ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένη ἡ παραφροσύνη του, καὶ ἕνεκα ταύτης κρατεῖται εἰς τὸ 6ον Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον Θεσσαλονίκης· 2) ἐὰν ἔλαβε πρόνοιαν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ, ὅπως οἱ κληρωτοὶ τῆς ἀπογραφῆς 1911, ὧν οἱ ἀδελφοὶ ἐφονεύθησαν εἰς τὸν Βουλγαρικὸν πόλεμον, μεταφερθῶσιν εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τοὺς κληρωτοὺς 1912 καὶ 1913· ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἐν ταῖς Στρατιωτικαῖς φυλακαῖς ὑποδικοκαταδίκων Θεσσαλονίκης γενομένου φόνου τριῶν στρατιωτῶν, ὑπὸ τίνος ἐγένοντο οὗτοι, διὰ ποίαν αἰτίαν καὶ τίς ἡ σχετικὴ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου· παρακαλεῖ δὲ αὐτόν, ὅπως προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχετικὸν φάκελον· 4) ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν Ἀθήναις ἀπεβίωσεν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ ὁ στρατιώτης Δ. Δούκας τοῦ Ζʹ ἐμπέδου πεζικοῦ καὶ ἐκ τίνος αἰτίας· ἂν ἐγένετο μήνυσις ἢ ἀναφορὰ πρὸς τὴν Διοίκησιν τοῦ συντάγματος ὑπὸ τοῦ λόχου καὶ τί ἐνηργήθη σχετικῶς παρ’ ὅλων τῶν ποικιλωνύμων ἁρμοδίων· νὰ προσκομισθῇ δὲ ὁλόκληρος ὁ φάκελος μὲ τὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Συντάγματος καὶ λόχου, τὰς ἐνδείξεις τῆς ἀσθενείας τοῦ στρατιώτου καὶ τὰ φύλλα νοσηλείας αὐτοῦ, ὡς καὶ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τῆς νεκροψίας τοῦ στρατιώτου τούτου.»

§19ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης ἐρωτήσεως ἀπαντῶ ὅτι ὁ στρατιώτης Κατρίτσης Πυθαγόρας κατηγορεῖται ἐπὶ λιποταξίᾳ ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, δὲν κατωρθώθη δὲ νὰ ἐκδικασθῇ ἡ ὑπόθεσίς του, διότι δὲν ἤρχισεν ἡ κανονικὴ λειτουργία τῶν Στρατοδικείων ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν περὶ τῶν κληρωτῶν τοῦ 1914, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1914 ἔχουσιν ἐκ τοῦ νόμου τὴν ἀπαλλαγήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον ἐρώτημα ἀνακοινῶ εἰς ἀπάντησιν ὅτι κατὰ τηλεγράφημα τοῦ Διοικητοῦ Σώματος στρατοῦ τὴν νύκτα τῆς 9ης πρὸς τὴν 10ην Δεκεμβρίου π. ἔ. ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τὰς φυλακὰς τῶν ὑποδικοκαταδίκων στασιάσαντες οὗτοι ἐπυροβολήθησαν ὑπὸ τῆς φρουρᾶς, κατάδικος δέ τις τραυματισθεὶς ἀπέθανεν, ἕτεροι δὲ δύο τραυματισθέντες ἐλαφρῶς ἰάθησαν. Ἡ περὶ τούτου δικογραφία θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θέλω δὲ τὴν προσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν συμφώνως πρὸς τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ τέταρτον ἐρώτημα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι διετάχθη ἡ ἐνέργεια προανακρίσεων κατὰ τῶν ἰατρῶν Καντᾶ, Κολιαλέξη καὶ Σοφιανοῦ, μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὁποίων διετάχθη τακτικὴ ἀνάκρισις ὡς ἐνόχων ἀνθρωποκτονίας ἐξ ἀμελείας τοῦ στρατιώτου Δούκα. Ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται εἰς τακτικὴν ἀνάκρισιν, δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ προσκομίσω τὰ ἔγγραφα παρὰ μετὰ τὸ πέρας τῆς σχετικῆς δίκης.

§20Α. ΚΟΚΕΒΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἐρώτημα, κ. Πρόεδρε, προσθέτω τοῦτο μόνον, ὅτι αὐτὸς ἀπηλλάγη τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, βεβαιωθείσης τῆς παραφροσύνης, φρονῶ ἑπομένως ὅτι οὐδεμίαν νομικὴν ἀξίαν ἔχει ἡ κατηγορία. Ἤδη ἡ μήτηρ του ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν αἴτησιν καὶ ζητεῖ νὰ τῇ παραδοθῇ ὁ υἱός της, ὅπως ἐγκλείσῃ αὐτὸν εἰς τὸ φρενοκομεῖον ἰδίαις δαπάναις, διότι ἡ παραμονή του εἰς τὸ 3ον νοσοκομεῖον θὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὸν θάνατον. Εἶναι ἐγκεκλεισμένος ἐκεῖ εἰς μίαν τρώγλην καὶ ἀπὸ φιλανθρωπίαν ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν μητέρα του.

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω τὴν ἀναφορὰν καὶ θέλω ἀποφανθῆ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ εἴδησις ὅτι ἐν Τουρκίᾳ καὶ δὴ ἐν Περγάμῳ, Φρένελι καὶ Ἀδραμυττίῳ κήρυκες διατρέχουσι τὰς ὁδοὺς συνιστῶντες εἰς τοὺς Μωαμεθανοὺς νὰ κηρύξωσιν ἐμπορικὸν ἀποκλεισμὸν (μποϋκοτάζ) ἐναντίον τῶν Χριστιανῶν, καὶ ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ εἴδησις, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκοπεῖ νὰ λάβῃ πρὸς κατάπαυσιν τῶν ἐνεργειῶν τούτων».

§23Γ. ΣΤΡΕΪΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἴδησιν δὲν ἔχω ὅτι κήρυκες περιέρχονται προτρέποντες εἰς ἀποκλεισμὸν ἐν ταῖς πόλεσι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἔχω ὅμως πολλαχόθεν εἰδήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ τέως χαλαρωθεὶς ἐμπορικὸς ἀποκλεισμὸς ἐνετάθη καὶ ἐπεξετάθη λίαν εἴς τινα σημεῖα τῆς παραλίας τῆς Μ. Ἀσίας, ἰδίᾳ ἐν Περγάμῳ. Ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος προέβη ἤδη εἰς διαβήματα παρὰ τῇ Τουρκικῇ Κυβερνήσει καὶ θὰ ἐπαναλάβῃ τὰ διαβήματα ταῦτα. Ἐλπίζω δὲ ὅτι καὶ πάλιν ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ἐν τῇ κοινῇ ἐπιθυμίᾳ ἐπιρρώσεως τῶν μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν σχέσεων θὰ πράξῃ πᾶν τὸ ἐφ’ ἑαυτῇ, ὅπως ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου καὶ παύσῃ ὁ ἀποκλεισμός.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§25Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως θὰ μοὶ ἐπιτραπῶσι δύο λέξεις. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων περιλαμβάνει πολλὰς καὶ ποικίλας τοιαύτας καὶ ἀναμφισβητήτως πᾶς ὅστις γνωρίζει τί συμβαίνει παρ’ ἡμῖν θὰ ἐκπλαγῇ, διότι εἰς τοιαύτας ἐπερωτήσεις, οἷαι αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, καταναλίσκει τὸν χρόνον της ἡ Βουλή. Φρονῶ ὅτι προκύπτει ἐκ τῶν περιστάσεων, ἃς διερχόμεθα, καὶ τῶν περιστάσεων, ἃς διέρχεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός, μία ἐπερώτησις ἀφορῶσα εἰς τὴν διάσωσιν αὐτοῦ, εἰς τὴν διάσωσιν τῶν Ἠπειρωτικῶν πληθυσμῶν, οὓς φαίνεται ὅτι ἐγκατελείψαμεν εἰς τὴν τύχην των. Τὴν ἐπερώτησιν ταύτην θέλω διατυπώσει καὶ ἐγγράφως, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν ὅπως συναινέσῃ ἵνα ἡ συζήτησις αὐτῆς γίνῃ αὔριον. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως ταύτης ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα καθησυχάσῃ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως συγκινεῖται ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δέχεται προθύμως τὴν ἐπερώτησιν, εἶναι δὲ ἑτοίμη καὶ σήμερον ἀκόμη, ἂν θέλῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας, νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ συζήτησις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν ὅπως συζητηθῇ σήμερον ἡ ἐπερώτησις;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§29Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως προτρέχω. Κατ’ ἐμὲ ἦτο ἐνδεδειγμένον ἀνεξαρτήτως πάσης ἐπερωτήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ ἅμα τῇ πρώτῃ συνεδριάσει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὰς δηλώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας μετὰ παλμῶν καρδίας ἀναμένει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός.

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐξήγησιν πρὸς λύσιν τῆς ἀπορίας σας; Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν οὐδὲν πρὶν ἢ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν τῶν Δυνάμεων ἐπὶ τῆς διακοινώσεώς της· ἐν τούτοις ἡ ἀπάντησις δυστυχῶς βραδύνει νὰ ἔλθῃ καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι οὐδένα ἔχει λόγον νὰ ἐπικαλεσθῇ τοῦτο τὸ γεγονὸς διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν· τοὐναντίον δέχεται τὴν συζήτησιν καὶ νομίζει ὅτι εἶναι χρήσιμος. Ἠθέλησα νὰ ἐξηγήσω, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν...

§31Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅ,τι εἶναι χρήσιμος ἡ συζήτησις, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐναπόκειται νὰ καθορίσῃ τὰ σημεῖα, ἐφ’ ὧν θὰ περιστραφῇ αὕτη.

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔρχεται ἐκ πρωτοβουλίας ὑμῶν καὶ τὴν δέχομαι. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὁρίσητε τί ἐπιθυμεῖτε νὰ μάθητε.

§33Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν δὲν μετανοῶ· τοὐναντίον φρονῶ ὅτι ἡ πρωτοβουλία αὕτη ἀνταποκρίνεται εἰς πόθον ὁλόκληρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἀποχωρεῖ ἐκ τῶν αἱματοβρέκτων ἐκείνων χωμάτων, τὰ ὁποῖα διὰ πάσης θυσίας κατελάβομεν καὶ ἀνεκτήσαμεν, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ συγκινῆται διὰ τὸ πάθημα, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐκ τῆς τοιαύτης ἀποχωρήσεως τοῦ στρατοῦ ἐγκαταλείποντος ὄπισθεν αὐτοῦ εἰς τὴν τύχην των πληθυσμοὺς ἀκραιφνῶς ἑλληνικοὺς ὑπὲρ τὰς 200,000. Ἐμείωσαν τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς κατ’ ἀριθμὸν καὶ ἔφερον πρὸς τοῦτο καὶ στατιστικὰς ἐκ Τουρκίας, αἱ ὁποῖαι περιορίζουσι τοὺς πληθυσμοὺς εἰς 130,000, ἀλλ’ οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι κατὰ τὰς μᾶλλον ἀτελεῖς πληροφορίας, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ὑπερβαίνουσι τὰς 200,000. Αὐτοβούλως ἢ κατόπιν πιέσεως— διότι τοῦτο θὰ τὸ κρίνωμεν μόνον μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως — ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρεχώρησεν ἢ ὑπεχώρησεν; Ἐὰν δὲν παρεχώρησε τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, ὑπεχώρησεν ὅμως εἰς τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἀποχωρήσῃ ἐκεῖθεν ὁ Ἑλληνικὸς στρατός. Ἀποχωρεῖ δὲ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἐξ ὅλων ἐκείνων τῶν ἀνακτηθέντων τμημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀφήνων αὐτὰ εἰς τὴν τύχην των. Λέγω δ’ ὅτι ἀφήνομεν εἰς τὴν τύχην των, ἀφήνει ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὴν τύχην των, διότι μόνον μετὰ τὴν ἀποχώρησιν αὐτοῦ, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀποχωρήσεως αὐτοῦ ἤρξαντο αἱ διαπραγματεύσεις περὶ τῶν ἐγγυήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν ἀσφαλισθῆ ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων. Ἤρξατο συζήτησις περὶ σχολικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ δὲν ἐτολμήσαμεν κἂν τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτὴν νὰ θέσωμεν ὡς ὅρον τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Μέχρι τῆς ὥρας, καθ’ ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων οἵτινες ἐξηνάγκασαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλείψῃ ὅλους τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὴν τύχην των, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην περὶ τῶν εὐθυνῶν αἵτινες βαρύνουσι τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν παντός, εἶναι ὅτι ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῶν Δυνάμεων ἐτηρήθησαν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Ἡ πολιτεία ἡμῶν ὑπῆρξεν ἄμεμπτος ἀπέναντι καὶ τῶν ἐχθίστων πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν στοιχείων ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Βαλκανικῆς κρίσεως· οὐ μόνον ἐπροστατεύσαμεν τὰς μειονοψηφίας, οὐ μόνον ἠσφαλίσαμεν ὑπὲρ αὐτῶν αὐθυπαρξίαν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἀλλὰ κατεστήσαμεν καὶ τὴν θέσιν αὐτῶν ὑπερτέραν τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν, τῶν ὁμογενῶν Ἑλλήνων. Διότι ἀναμφισβητήτως ἡ Πολιτεία ἡμῶν ὑπῆρξε τοιαύτη. Ἀντὶ ἰσοπολιτείας ἔχομεν τὸ ἀντίθετον. Εἰς τὴν φωνὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπεδείχθησαν ἐχθροὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὑπήκουσαν καὶ αἱ ἀρχαί, ὑπήκουσαν καὶ οἱ ἑλληνικοὶ πληθυσμοί. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ Πολιτεία ἡμῶν, ἐνῷ ἀνεγνωρίσαμεν αὐτονομίαν εἰς ἀσημάντους σχετικῶς μειονοψηφίας, ἔρχεται ἡ Εὐρωπαϊκὴ ἀπόφασις καὶ ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν μειονοψηφίαν ἐν ταῖς νήσοις, ἐπιβάλλει δὲ εἰς ἡμᾶς νὰ ἐγκαταλείψωμεν ὅλους ἐκείνους τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ἀκραιφνεῖς Ἑλληνικοὺς ὄχι εἰς τὴν τύχην των, ἀλλ’ εἰς τὴν προβεβουλευμένην ἐξόντωσιν ἐκ μέρους ἀγρίων φυλῶν, αἱ ὁποῖαι οὔτε τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν ἐσεβάσθησαν. Διότι εἶναι πρόσφατον τὸ γεγονὸς τῆς σφαγῆς τῆς στρατιωτικῆς περιπόλου ἀπὸ χωρικοὺς Ἀλβανούς. Οὐδεμία ἐγγύησις ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν ἐλήφθη· ἐζητήθησαν ἴσως, ἐξ ὥρας ὅμως πάντοτε, ἐγγυήσεις, ἀλλὰ καὶ περὶ τούτων δὲν γνωρίζομέν τι θετικόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον προκύπτει εἶναι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ στρατοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀπὸ ὅλας ἐκείνας τὰς χώρας, τὰς ὁποίας ἀνεκτήσαμεν διὰ τοῦ αἵματος τῶν ἡρώων ἡμῶν, χωρὶς οὐδεμία ἐγγύησις νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὲρ αὐτῶν, ὑπὲρ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν, ὑπὲρ τῆς γλώσσης αὐτῶν, ὑπὲρ τοῦ ἐθνισμοῦ των, ὑπὲρ τῆς θρησκείας των. Καὶ δικαίως ἐρωτᾷ πᾶς τις ἀπέναντι μιᾶς τόσον ἀδίκου ἀποφάσεως τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ἀπέναντι τῆς τοιαύτης πολιτείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν τὴν ἀλληλεγγύην τοῦ Ἑλληνισμοῦ, νὰ πράξωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττουσι σήμερον; Ἀλλ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διαβλέπει τις ἤδη ἐν ταῖς διπλωματικαῖς ἐνεργείαις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένον ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ τολμήσῃ τέλος πάντων καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον αὐτῇ τὴν φοβερὰν ἀληθῶς καταδίκην νὰ ἐγκαταλείψῃ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὴν τύχην των, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς θὰ μείνῃ ἐκεῖ καὶ ὀφείλει νὰ μείνῃ μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον παραχωρηθῆ ἐγγυήσεις ἀσφαλεῖς καὶ βέβαιαι περὶ τοῦ ὅτι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ δὲν ἔχουσι καταδικασθῆ εἰς ἐξόντωσιν ὑπὸ τῶν ἀγρίων φυλῶν, εἰς τὸν ζυγὸν τῶν ὁποίων τοὺς ὑπέβαλον. Ἡ ἐπερώτησίς μου, τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης εὐμενείας εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ἀποβλέπει εἰς ἓν καὶ μόνον· ἀποβλέπει εἰς τὸ ν’ ἀποστείλω τὸν ἀδελφικὸν ἀσπασμὸν εἰς ἀγωνιζομένους ἀδελφοὺς ὑπὲρ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐλευθερίας, ὑπὲρ τῆς ἰδίας των ὑπάρξεως, νὰ βεβαιώσω δ’ αὐτούς, καθ’ ὅσον δύναται ἡ φωνή μου νὰ ἔχῃ τοσοῦτο κῦρος, ὅτι μετὰ παλμῶν καρδίας ἀποβλέπομεν εἰς τὴν ἐξέγερσιν αὐτῶν κατὰ μιᾶς ἀδίκου, ἀλλὰ καὶ ἀγρίας καταδίκης, ἣν αἱ πεπολιτισμέναι Μ. Δυνάμεις ἐξήνεγκον κατ’ αὐτῶν.

§34ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησε νὰ μάθῃ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ αὐτοβούλως ἢ κατόπιν πιέσεων ἐδέχθη, ὅπως ἀποσύρῃ τὸν στρατόν της ἀπὸ τὰ παραχωρηθέντα εἰς τὴν Ἀλβανίαν μέρη τῆς Β. Ἠπείρου. Ἐλησμόνησεν ἴσως ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας ὅτι κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς Συνθήκης τοῦ Λονδίνου ἀνετέθη ὑπὸ τῶν τότε ἐμπολέμων τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ὁρίων τῆς Ἀλβανίας, τὴν ὁποίαν αἱ Μ. Δυνάμεις ἀπεφάσισαν νὰ ἱδρύσωσιν εἰς Κράτος, εἰς αὐτὰς ταύτας τὰς Μ. Δυνάμεις. Αἱ Μ. Δυνάμεις μάλιστα ἠρνήθησαν νὰ δεχθῶσι δικαίωμα κἂν συζητήσεως ἐκ μέρους αὐτῶν τούτων τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐνδιέφερεν ὁ διακανονισμὸς τῶν ὁρίων τοῦ νέου Ἀλβανικοῦ Κράτους, τῶν ἀποφάσεων εἰς ἃς αὗται θὰ κατέληγον. Καὶ ὅταν ἐγίνοντο αἱ διαπραγματεύσεις τῆς Συνθήκης τοῦ Λονδίνου καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ μέρους τῆς Σερβίας προεβάλλοντο ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ σχεδίου τῆς εἰρήνης, τὸ ὁποῖον προεβλήθη εἰς αὐτάς, προεβάλλοντο ἀντιρρήσεις μεταξὺ ἄλλων καὶ ὅπως διατηρηθῇ τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τῶν δύο τούτων Κρατῶν νὰ συζητήσωσι τὴν περὶ τῶν Ἀλβανικῶν ὁρίων ἀπόφασιν τῶν Δυνάμεων. Ἀλλ’ αἱ Δυνάμεις ἠρνήθησαν ἀπολύτως καὶ κατηγορηματικῶς νὰ δεχθῶσι τοιαύτην συζήτησιν καὶ ἐπέβαλον τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συνθήκης, οἵα εἶχε διατυπωθῆ, ἄνευ τοιούτου δικαιώματος ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων Κρατῶν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μοὶ ζητήσῃ καὶ σήμερον λόγον, διατί ὑπέκυψα εἰς τοιαύτην πίεσιν τῶν Μ. Δυνάμεων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀλλὰ καὶ ἂν θὰ πρόκειται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως λόγον, διατί ὑπέκυψε πρὸ τῆς βίας τῶν Μ. Δυνάμεων, νομίζω ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ὑφ’ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως καὶ ἂν ἀντεπροσωπεύετο σήμερον, ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ δεχθῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Δυνάμεων, εἰς τὰς ὁποίας ἀνέθηκε διὰ τῆς Συνθήκης τοῦ Λονδίνου τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ Ἑλλὰς κατόπιν τῶν δύο νικηφόρων πολέμων της ἔπαυσε νὰ εἶναι τὸ μικρὸν καὶ ἀνήλικον κρατίδιον, ὅσον δὲ μᾶλλον ὑψώθη εἰς δύναμιν καὶ περιωπήν, τόσον μεγαλείτεραι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ἀπέναντι τῆς οἰκογενείας τῆς Διεθνοῦς. Ἐὰν ἄλλοτε μικροὶ καὶ ἀνήλικοι ὄντες ἠδυνάμεθα νὰ ἀδιαφορῶμεν περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς πολιτείας ἡμῶν, διότι οἱ κίνδυνοι δὲν ἐπεκρέμαντο μεγάλοι καὶ ἀπέναντι ἀτυχιῶν ἴσως, σήμερον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐνήλικοι γενόμενοι καὶ εἰς περιωπὴν προαχθέντες καὶ συναίσθησιν ἔχοντες καὶ τῶν μειζόνων δικαιωμάτων καὶ τῶν μεγαλειτέρων ὑποχρεώσεών μας, ἔχομεν καθῆκον, λέγω, νὰ συμπεριφερώμεθα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συμπεριφέρονται ὅλα τὰ Κράτη τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν· πρῶτον δὲ ἐκ τῶν καθηκόντων τῆς συμπεριφορᾶς ταύτης εἶναι, ὅπως τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, δεχθὲν νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὰς Μ. Δυνάμεις ὡς εἰς διαιτητρίας τὸν διακανονισμὸν τῶν ὁρίων τῆς Ἀλβανίας, ὑποταχθῇ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Δυνάμεων τούτων. Οὐχὶ λοιπὸν αὐτοβούλως οὐδὲ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον ἐδέχθημεν νὰ ἐκκενώσωμεν τὰ μέρη ταῦτα τὰ κατακυρούμενα εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ἀλλὰ διότι ἐκπληροῦμεν ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν διὰ τῆς Συνθήκης τοῦ Λονδίνου, διότι δὲν ἠδυνάμεθα παρὰ νὰ σεβασθῶμεν τὰς ἀποφάσεις τὰς ληφθείσας δυνάμει διεθνοῦς πράξεως ἥτις φέρει καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Ἑλλάδος. Ὅ,τι ἐπεδιώξαμεν ἦτο τοῦτο· ἀφοῦ διὰ τῆς Συνθήκης τοῦ Λονδίνου ἀνετέθη εἰς τὰς Μ. Δυνάμεις ὄχι μόνον ὁ διακανονισμὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἀλβανίας, ἀλλὰ καὶ ὁ διακανονισμὸς τῆς τύχης τῶν Νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους, ἐπεζητήσαμεν ὅπως τὰ δύο ταῦτα ζητήματα κανονισθῶσιν, εἰ δυνατόν, συγχρόνως, καὶ τὸν κανονισμὸν τῶν δύο τούτων ζητημάτων φέρει ἡ ἀνακοίνωσις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἔχει γνῶσιν ἡ Βουλή, ἡ ἀνακοίνωσις τῶν Μ. Δυνάμεων. Ἀλλ’ ἐρωτώμενος διατί ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἤρχισε τὴν ἐκκένωσιν τῶν παραχωρηθέντων εἰς τὴν Ἀλβανίαν διαμερισμάτων, πρὶν ἢ λάβω τὴν ἀπάντησιν τῶν Δυνάμεων ἐπὶ τῆς ἀπαντητικῆς διακοινώσεως, δι’ ἧς ζητοῦνται ἐγγυήσεις περὶ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, θὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβεν ὅπως ἀρχίσῃ τὴν ἐκκένωσιν ἐντὸς τοῦ χρόνου τοῦ κανονισθέντος διὰ τῆς διακοινώσεως τῶν Δυνάμεων. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ὑπέρτατον ἔχει συμφέρον, ὅπως συμμορφωθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τὴν διακοίνωσιν τῶν Δυνάμεων, τόσον μᾶλλον τοῦτο, καθ’ ὅσον δὲν ἀμφέβαλε, καὶ ἐξακολουθεῖ μὴ ἀμφιβάλλουσα ἀκόμη ὅτι δὲν θέλουσι διαψευσθῆ αἱ προσδοκίαι της καὶ ὅτι μόλις γίνει δυνατὸν ὅπως αἱ Δυνάμεις ἀπαντήσωσιν εἰς τὴν διακοίνωσίν της ὅτι τὰ αἰτήματα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν παρ’ αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ γίνωσι δεκτὰ κατὰ μέγα τουλάχιστον μέρος. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας προτοῦ κατέλθῃ τοῦ βήματος διεβεβαίωσε τοὺς ἀγωνιζομένους ἐν Ἠπείρῳ περὶ τῆς συμπαθείας τῆς Βουλῆς καὶ ἔπεμψε πρὸς αὐτοὺς ἀδελφικὸν ἀσπασμόν. Ὅτι οἱ ἀγωνιζόμενοι ἐν Ἠπείρῳ ἔχουσι μὲ τὸ μέρος των τὰς συμπαθείας, ὄχι μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς εἶναι βεβαίως ἀπολύτως ἀσφαλές. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι ν’ ἀρκεσθῶ, ὅπως διαβεβαιώσω τοὺς ἀγωνιζομένους περὶ τῶν αἰσθημάτων τῆς συμπαθείας πρὸς τὸν ἀγῶνά των. Ἐὰν κατεῖχον τὴν θέσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀρκαδίας, θὰ ἠδυνάμην νὰ περιορισθῶ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλὰ κατέχων ἄλλην θέσιν, πολλῷ μᾶλλον ὑπεύθυνον τῆς τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀρκαδίας, κατέχων τὴν θέσιν τοῦ ὑπευθύνου Κυβερνήτου, ἔχω καθῆκον, ἀφοῦ διαβεβαιώσω τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους περὶ τῆς συμπαθείας ὄχι μόνον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, νὰ ἀπευθύνω πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐντεῦθεν, προκληθεὶς ἤδη καὶ δυνάμενος νὰ ὁμιλήσω, νὰ ἀπευθύνω, λέγω, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετὰ τοῦ κύρους, τὸ ὁποῖον μοὶ παρέχει ἡ θέσις μου, ν’ ἀπευθύνω καὶ συμβουλάς, αἱ ὁποῖαι θὰ εὐχηθῶ, ὅπως ἀκουσθῶσι σήμερον τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν ἠκούσθησαν μέχρι τοῦδε. Καὶ αἱ συμβουλαί μου αὗται εἶναι, ὅτι οἱ ὁμογενεῖς πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Εὐρώπης περιελήφθησαν εἰς τὸ Ἀλβανικὸν Κράτος, ὀφείλουσι νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Δυνάμεων, ὀφείλουσι δὲ νὰ ὑποκύψωσιν εἰς αὐτάς, ὅταν μάλιστα ἔρχηται ἤδη ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ εἰς αὐτοὺς ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συμμόρφωσις αὕτη πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῶν Δυνάμεων. Καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ πάλιν, Κύριοι, τὴν προαγωγὴν τῆς Ἑλλάδος κατόπιν τῶν δύο εὐτυχῶν πολέμων, τὴν προαγωγὴν αὐτῆς εἰς τὴν διεθνῆ ἐκτίμησιν. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι μετὰ τὴν μεγέθυνσιν τῆς Ἑλλάδος εἶναι δυνατὸν καὶ πάλιν νὰ διεξάγηται ἐθνικὴ πολιτικὴ διπλῆ, μία παρὰ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως καὶ ἄλλη παρὰ τῶν ἀνευθύνων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω, Κύριοι, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι καὶ μὲ τὴν μεγαλυνθεῖσαν Ἑλλάδα τὴν δυναμένην καὶ ὀφείλουσαν νὰ ἡγηθῇ εἰς κάθε ἐθνικὸν ἀγῶνα, τὴν διαθέτουσαν ἐθνικὰς δυνάμεις ἐπαρκεῖς ἵνα προστατεύῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ προάγῃ αὐτὰ ἑκάστοτε, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι ὑπὸ τοιαύτην Ἑλλάδα, ὑπὸ τοιούτους σήμερον ὅρους εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ εὐροήσουν τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν πράγματα, ὅταν ἀφεθῇ ἐλευθερία εἰς ἕκαστον τμῆμα Ἑλληνισμοῦ νὰ διευθύνῃ τὴν τύχην αὐτοῦ κατὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἐμπνεύσεις καὶ ὑπαγορεύσεις τῶν ἐθνικῶν αὐτοῦ ὁρμῶν. Ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὰ καθ’ ἕκαστον τμήματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἄν ἐν τῷ παρελθόντι, ὅτε τὸ Κράτος ἦτο μικρὸν καὶ ἀνίσχυρον ἐπετρέποντο τοιοῦτοι ἀγῶνες, ἀρνοῦμαι ὅτι εἰς τὸ μέλλον δύνανται τοιοῦτοι ἀγῶνες νὰ ἐπιτραπῶσι. Καὶ ὅταν στρέφω τὸ βλέμμα μου εἰς κάθε ἀληθῶς συγκεκροτημένον κράτος, δὲν δύναμαι νὰ εὕρω πουθενὰ ὅτι ὑπάρχει παράδειγμα κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει ἄλλην ἐθνικὴν πολιτικὴν ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις καὶ ἄλλην συγχρόνως πολιτικὴν ἄτομά τινα ἀνήκοντα εἰς τὸ αὐτὸ Ἔθνος. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχῃ διάφορος ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἰς τὰ διάφορα πολιτικὰ κόμματα ἑκάστου Ἔθνους, ἀλλ’ ἑκάστοτε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διευθύνει ἀκωλύτως μετὰ πλήρους πειθαρχίας ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων τὴν ἐθνικὴν πολιτικήν, εἶναι ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις. Νομίζετε ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον δύνανται νὰ εὐροήσουν τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν πράγματα παρὰ καθ’ ὃν τρόπον εὐροοῦν τὰ πράγματα ὅλων τῶν καλῶς συγκεκροτημένων πολιτειῶν; Εἶχον τὸ καθῆκον, Κύριοι, ὅτε ἐγνώριζον ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κινήσεως ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ πρόσωπον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἔτρεφον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ τρέφω πολὺν σεβασμόν, εἶχον καθῆκον νὰ ἔλθω εἰς ἐπαφὴν πρὸς αὐτό. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ κ. Ζωγράφου. Ἐζήτησα νὰ ἀποτρέψω αὐτὸν ἀπὸ διαβήματος τὸ ὁποῖον ἐθεώρουν ἐπικίνδυνον ὄχι ἁπλῶς εἰς τὰ γενικώτερα ἐθνικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν καὶ πρωτίστως εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ μέρους τούτου, εἰς τὸ ὁποῖον διεξάγεται σήμερον ὁ ἀγών. Ἐζήτησα νὰ πείσω αὐτὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποστῇ τῆς ἀποφάσεώς του ὅπως τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κινήματος τούτου καὶ ὅπως ἐνθαρρύνῃ αὐτὸ διὰ τῆς προσωπικότητός του. Καὶ ὅτε ἐν τῇ συζητήσει ἡ ὁποία διεξήγετο εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ τοῦ κ. Ζωγράφου ἔθηκα πρὸς αὐτὸν τὸ ἐρώτημα σαφῶς καὶ καθαρῶς: πιστεύετε, κύριε Ζωγράφε, ὅτι διὰ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ δὲν δύναται οὔτε ἀμέσως οὔτε ἐμμέσως νὰ ὑποστηρίξῃ, τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι ἑπομένως διατεθειμένη οὔτε ἀμέσως οὔτε ἐμμέσως νὰ ὑποστηρίξῃ, πιστεύετε ὅτι διὰ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀξιώσεών σας καὶ δὲν συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἐγκαταλελειμμένος ὡς εἶναι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι προωρισμένος εἰς ἀποτυχίαν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρόκειται νὰ φέρητε καταστροφὴν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους; Καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν κάμνω καμμίαν ἀδιακρισίαν, ἂν βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ κ. Ζωγράφος ἀνεγνώρισε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὅτι βεβαίως ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις οὔτε ὑποστηρίζει οὔτε εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἀγῶνα εἶναι προωρισμένος νὰ συγκομίσῃ συμφοράς.

§35Δ. ΚΑΛΕΡΓΗΣ. Οὐδεὶς τὸ πιστεύει αὐτό, κύριε Πρόεδρε. Ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι ὁ ἀγὼν θὰ ἐπικρατήσῃ.

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας εἶχεν ἀλλοῦ ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του καὶ παρήκουσε τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ. Εἶπον περὶ τῶν διαλέξεών μου μετὰ τοῦ κ. Ζωγράφου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὀνομάζεται Καλέργης· εἶναι ἄλλο τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Καλέργη καὶ ἄλλο τοῦ κ. Ζωγράφου. Ὡμίλησα περὶ τοῦ κ. Ζωγράφου καὶ ἐβεβαίωσα τὴν Βουλὴν ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπου ἔφθασα ἀπρόσκλητος καὶ εὗρον τὸν κ. Ὑπουργὸν προσπαθοῦντα νὰ πείσῃ τὸν κ. Ζωγράφον ὅπως ἀποστῇ τοῦ ἀγῶνος, ἤκουσα τὸν κύριον Ζωγράφον ἀνομολογοῦντα ὅτι δὲν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ ὁ ἀγὼν αὐτός. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς ἀναχωρήσεώς του ὁ κ. Ζωγράφος ἦλθε καὶ πάλιν νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ, ὅτε δὲ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐζήτησα καὶ πάλιν νὰ ἀποτρέψω αὐτὸν καὶ τῷ εἶπον ὡς ἐπιχείρημα ἀκαταμάχητον· πῶς, κύριε Ζωγράφε, μεταβαίνετε νὰ τεθῆτε ἐπὶ κεφαλῆς ἑνὸς κινήματος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶσθε βέβαιος ὅτι φέρει εἰς ἀποτυχίαν; Τότε μοι εἶπεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συναντήσεώς μας τῆς προηγουμένης, πρὸ πέντε ἡμερῶν, μετέβαλε γνώμην, διότι ἔλαβε δύο ἐπιστολὰς ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι τὸν πείθουσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἀγών. Καὶ τότε εἶπον εἰς τὸν κ. Ζωγράφον νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν δι’ ἄνθρωπον τῆς περιωπῆς του καὶ διὰ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει νὰ μεταβάλῃ γνώμην τόσον εὐκόλως, διότι ἔλαβεν ἐπιστολὰς δύο προσώπων ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων ἐν αἷς τῷ ἔγραφον ὅτι ὁ ἀγὼν θὰ ἐπιτύχῃ. Ἂν λοιπόν, ὅπως εἶπον, δὲν δύναμαι ν’ ἀρκεσθῶ ἁπλῶς ἐντεῦθεν νὰ πέμψω ἀδελφικὸν ἀσπασμόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀντιθέτως νὰ ἀπευθύνω πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους καὶ πάλιν τὴν συμβουλὴν τὴν ἐπίμονον, ὅπως προσαρμοσθῶσι πρὸς τὰς ὑπευθύνους συμβουλὰς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἔθνους. Ἡ ἀντίστασις τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν μὴ δυναμένη νὰ ἐπικουρηθῇ παρὰ τοῦ Κράτους κατ’ οὐδένα τρόπον κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καταδικασμένη εἰς ἀποτυχίαν· καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι καταδικασμένη εἰς ἀποτυχίαν, ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι τοιαύτη ἀντίστασις δὲν δύναται ἢ νὰ συγκομίσῃ μεγάλας συμφορὰς εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν κατάστασιν τὴν πολεμικὴν θὰ εἶναι πολὺ δύσκολον δυστυχῶς νὰ μείνωσι πάλιν καὶ νὰ ζήσωσιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔζησαν αὐτοὶ καὶ οἱ πρόγονοι αὐτῶν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἀντιστάσεως ὡς φυσικὸν ἐπακολούθημα εἶναι νὰ ἔλθῃ ἡ ἀνάγκη τῆς μετοικεσίας τῶν πληθυσμῶν τούτων πρὸς τὸ ἐλεύθερον τμῆμα τῆς Ἠπείρου. Ἀποβλέπετε, Κύριοι, πρὸς τοιαύτην περιπέτειαν ἄνευ ἀγωνίας τῆς ψυχῆς; Εἶναι δυνατὸν καὶ αὐτὸς ὁ κ. ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτὴς ν’ ἀποβλέπῃ ἄνευ ἀνησυχίας τρομερᾶς πρὸς τὴν περιπέτειαν τῆς μετοικεσίας ἑκατοντάδος χιλιάδων πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐρχόμενος ἐδῶ ἔχει νὰ ὑποστῇ ὅλην τὴν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀθρόας μετοικεσίας προκληθησομένην ἀθλιότητα; Ἐγώ, Κύριοι, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν δύναμαι νὰ ἀφήσω ὅπως οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ ἀνθρώπους τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι νὰ ἀμφισβητήσω τὴν χρηστότητα τῆς προαιρέσεως, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἀμφισβητῶ ἀπολύτως τὴν πολιτικὴν ἀντίληψιν, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς ὅπως παρασυρόμενοι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους καὶ ἀπὸ τὸ εὐγενέστατον αἴσθημα τῆς θλίψεως τῆς ἀπεριορίστου, διότι μετὰ ἑνὸς ὁλοκλήρου ἔτους ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἀπήλαυσαν πρόκειται νὰ ἀποσπασθῶσι καὶ πάλιν τῆς ἀγκάλης τῆς Μητρός, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους χωρὶς καὶ πάλιν νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἐπιτακτικὴν αὐτὴν συμβουλήν· ὑποταχθῆτε εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων πρὸς τὰς ὁποίας τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ συμμορφωθῇ, διότι ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ συμμορφωθῇ πρὸς ταύτας καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχῃ οὐδενὸς εἴδους συνδρομήν, ὁ ἀγὼν ὑμῶν δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἀγὼν θὰ συγκομίσητε πρωτίστως συμφορὰς διὰ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, κατ’ ἀντανάκλασιν δὲ καὶ εἰς τὰ γενικώτερα ἐθνικὰ συμφέροντα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ κάμω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἀρκαδίας.

§37Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, μετὰ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν ἀνέθηκαν εἰς τὰς Δυνάμεις ὅπως ἀποφασίσωσι περὶ τῶν ὁρίων τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Ἀλβανίας. Ἀνέθηκαν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὰς Δυνάμεις καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο ν’ ἀναμιχθῇ πλέον εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὤφειλε κατ’ ἀνάγκην νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν τῶν Δυνάμεων ἀπόφασιν. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ἀκριβές, Κύριοι; Δυστυχῶς, ὁσάκις ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν σπουδαιοτάτων τούτων ζητημάτων, λέγω, διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον, ὁμιλοῦμεν ἄνευ στοιχείων, εἴμεθα δὲ ἠναγκασμένοι τὰς πληροφορίας ἡμῶν ν’ ἀρυώμεθα ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Βουλῆς. Μετεβλήθη ἡ Βουλὴ δὲν ἐξεύρω εἰς ὁποῖόν τι σῶμα τυπικῆς τῶν πάντων ἐγκρίσεως, ἀλλὰ βεβαίως ἡ Βουλὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀξιώσῃ ὅτι ἐπιτελεῖ ὅπως πρέπει τὰ καθήκοντά της πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν. Ἐὰν λοιπόν, Κύριοι, ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι ἐκεῖθεν μόνον, ἐπαναλαμβάνω, τὰς πληροφορίας ἡμῶν ἀρυόμεθα, εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἴδομεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν συζητοῦντα περὶ τῆς παραλίας τῆς ἀπέναντι τῆς Κερκύρας καὶ ὁτὲ μὲν παραχωροῦντα τὴν παραλίαν μέχρι τοῦ ἀκρωτηρίου Στύλου ἄνευ ἀνάγκης, ἄνευ ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης, ὁτὲ δὲ προβαίνοντα καὶ περαιτέρω καὶ παραχωροῦντα τὴν παραλίαν μέχρι Παγανιᾶς. Καὶ ἐρωτῶ: ἐὰν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσῃ, διατί προέβαινεν εἰς τὰς παραχωρήσεις ταύτας; Διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τί, παρακαλῶ; Παρεχώρησε τὴν παραλίαν ὅλην λησμονῶν ὅτι ἐπὶ τῆς παραλίας γεννᾶται ζήτημα Μεγάλων Δυνάμεων καὶ ὅτι θὰ ἦτο εὐκολώτερον ἴσως εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀνακτήσητε δύο, τρία χωρία εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῆτέ ποτε νὰ ἀνακτήσητε τὴν παραλίαν, διότι ἐπ’ αὐτῆς ἔχουσι συμφέροντα αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις. Καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν παρατεινομένης τῆς διαπραγματεύσεως ἡμέραν τινὰ θὰ εὑρεθῶμεν ὄχι εἰς τὴν Παγανιάν, ἀλλ’ εἰς τὸν Μοῦρτον καὶ μήπως τότε γεννηθῇ τὸ ζήτημα ὅτι εἶναι ἀνάγκη πρὸς διατήρησιν τῆς Ἀλβανίας νὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὴν Κέρκυραν, ἐφαρμοζομένης ἐπὶ ταύτης τῆς θεωρίας τῆς Τουρκίας, ἥτις ὑποστηρίζει ὅτι δέον νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς αὐτὴν αἱ νῆσοι ἵνα ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ κτήσεις αὐτῆς. Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ εἶναι περιττὸν νὰ πειρώμεθα μὲ μεγάλας φράσεις νὰ διαβουκολῶμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νομίζοντες ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀγνοῇ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι θέλει νὰ ἀγνοῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καὶ διατί ἐγένοντο αἱ παραχωρήσεις αὗται; Ποῖα ἀνταλλάγματα ἐλάβετε; Ἀλλὰ λέγετε· ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ταυτόχρονος λύσις τῶν δύο ζητημάτων, τοῦ ἠπειρωτικοῦ καὶ τοῦ νησιωτικοῦ. Καὶ ἐρωτῶ· ὑπάρχει τις ὁ ἀμφιβάλλων ὅτι ἀπὸ τῆς ἐν Λονδίνῳ διασκέψεως τὰ δύο ζητήματα ἐπρόκειτο νὰ λυθῶσιν ὁμοῦ; Λησμονεῖτε, τί εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας; Αὐτὸς ἀπῄτησε τὴν σύγχρονον λύσιν καὶ τὴν ἀπῄτησεν ὄχι διότι ἐπρόκειτο περὶ νήσων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν θέλησιν τῶν Δυνάμεων ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ διότι ἐπρόκειτο περὶ τῶν δωδεκανήσων τῶν ὁποίων ἡ παρὰ τῆς Ἰταλίας κατοχὴ προσέκρουε πρὸς συμφέροντα Μ. Δυνάμεων, αἵτινες ἦσαν πρόθυμοι νὰ παραχωρήσωσιν εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ Ἰταλίαν τὰ παρ’ αὐτῶν ζητούμενα ἐν Ἠπείρῳ, ἀπῄτουν ὅμως νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις αὐτῶν περὶ τῶν νήσων. Οὐδὲν λοιπὸν διὰ τῆς παραχωρήσεως ἐπετεύχθη, διότι ταυτόχρονος λύσις τῶν ζητημάτων τούτων ἦτο ἤδη ἀποφασισμένη. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ νησιωτικοῦ. Τί κατωρθώσατε νὰ ἐπιτύχητε; Ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι τρεῖς νῆσοι ἐκ τῶν καταληφθεισῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι αἱ ἕτεραι νῆσοι, αἱ κατεχόμεναι ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, αἱ διὰ τῶν ὅπλων κτηθεῖσαι, δέον νὰ μείνωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἀλλ’ ἆρά γε θὰ διατηρήσῃ ταύτας ἡ Ἑλλάς; Ἐλάβετε ὡς ἀντάλλαγμα τῶν παραχωρήσεων ἐν Ἠπείρῳ ἐγγύησιν τῶν Μ. Δυνάμεων ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ διατηρήσῃ ταύτας; Οὔτε τοῦτο κατωρθώσατε καὶ θὰ γεννηθῇ ἡμέραν τινὰ τὸ ζήτημα ἀπέναντι τῆς Τουρκίας καὶ ἂν ἔχητε τὴν ὑπεροπλίαν θὰ διατηρήσητε τὰς νήσους, ἀλλὰ μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον θὰ διατηρήσητε αὐτάς. Ἀπέναντι τῶν ἀληθειῶν τούτων ἠκούσαμεν φράσεις ὡραίας, ἐπαγγελίας καλῆς, ἀλλ’ αἱ ἐπαγγελίαι καὶ αἱ φράσεις δὲν μεταβάλλουσι τὰ γεγονότα. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός: ἐξετάθη ἡ Ἑλλάς, ἔγινε μέγα κράτος ἡ Ἑλλὰς καὶ δὲν πρέπει νὰ συμβαίνωσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰς τὸ παρελθὸν συνέβαινον, ὅτε ἡ πολιτικὴ ἐπεβάλλετο παρ’ ἀτόμων ἢ κομμάτων καὶ ὅτε αἱ Κυβερνήσεις ὑπεχώρουν εἰς ἀπαιτήσεις ἀτόμων καὶ κομμάτων. Κύριε Πρωθυπουργέ, ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠσχολεῖσθε περὶ ἄλλα, περὶ ἐθνικοῦ ζητήματος μεγάλου, ἀλλὰ μακρὰν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἐὰν εἶσθε κατὰ τὸ παρελθὸν ἐν Ἑλλάδι ἠθέλετε ἀναγνωρίσει ὅτι καὶ τότε ὑπῆρξε Κυβερνήτης ὁ ὁποῖος ἀντέστη κατὰ τῶν ἰδεῶν κατὰ τῶν ὁποίων σήμερον ὑμεῖς πολεμεῖτε, ἀλλὰ τότε ἡ Βουλή, δὲν ἦτο ἡ σημερινὴ τῶν εὐκόλων χειροκροτημάτων καὶ γνωρίζομεν οἱ ἐν Ἑλλάδι ζήσαντες τί ἔπαθεν ὁ Κυβερνήτης ἐκεῖνος, ὅταν ἦλθεν ἐδῶ ὑποστηρίζων ὅτι οὐδεὶς εἶχε δικαίωμα ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῆς νὰ ἐπαναστατήσῃ ἑλληνικὰς χώρας. Τότε ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο εὔκολος εἰς χειροκροτήματα, ἀλλ’ ἦτο πολὺ εὔκολος εἰς ἀποδοκιμασίας· ἀλλὰ παρὰ τὰς ἀποδοκιμασίας ὁ τότε Κυβερνήτης ἐπέμεινεν εἰς τὰς ἰδέας του. Λοιπὸν δὲν εἶναί τι νέον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ δὲν δύναται νὰ καυχᾶται ὅτι εἰσήγαγεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νέα ἤθη καὶ νέας ἀρχάς. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ πρέπει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ κανονίζηται, διαφωνῶ ὅμως πρὸς ὑμᾶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὅλην διαπραγμάτευσιν τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος καὶ γνωρίζετε τίνες εἶναι οἱ λόγοι τῆς διαφωνίας τῆς ὑπαρχούσης μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἐμοῦ. Ἀλλὰ παρὰ τὴν διαφωνίαν παραδέχομαι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία δικαιοῦται νὰ κανονίζῃ τὴν πολιτικὴν τὴν ἐξωτερικήν, ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἡ ὁποία νὰ μὴ μεταβάλληται κατὰ τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας περιστάσεις· ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν παρ’ αὐτῆς ὅπως προβλέπῃ τὰ γεγονότα καὶ κανονίζῃ τὴν πολιτικὴν αὐτῆς συμφώνως πρὸς τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θέλουσιν ἐπέλθει. Καὶ ἐρωτῶ· ἡ πολιτικὴ ὑμῶν ἐν Ἠπείρῳ ἐνεπνεύσθη ὑπὸ τοιούτων ἀρχῶν; Ἠκολουθήσατε πάντοτε τὴν αὐτὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀκολουθεῖτε; Ἐγνωρίζετε ὅτι πρὸ μηνῶν πολλῶν εἴχετε ἀναθέσει εἰς τὰς Δυνάμεις τὴν λύσιν τοῦ Ἠπειρωτικοῦ ζητήματος, εἴχετε δὲ καθῆκον νὰ γνωρίζητε ποῖαι ἦσαν αἱ διαθέσεις τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Αὐστρίας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ βασιζόμενος ἠδυνήθητε νὰ ἐξέλθητε εὐχαριστημένος ἐκ τῆς ὁμιλίας μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας, δὲν γνωρίζω πῶς ἠδυνήθητε νὰ ἐξέλθητε ἐκ τῆς μετ’ αὐτοῦ συνεντεύξεως εὐχαριστημένος, διότι, νομίζω, τῆς Ἰταλίας αἱ προθέσεις ἦσαν πρὸ πολλοῦ γνωσταὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησιν. Καὶ ἐρωτῶ· ἐὰν αἱ διαθέσεις τῆς Ἰταλίας καὶ Αὐστρίας ἦσαν γνωσταὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησιν, πῶς αὕτη δὲν ἐκανόνισε τὴν διαγωγὴν αὑτῆς καὶ τὰς ἀποφάσεις αὑτῆς περὶ τῆς Ἠπείρου συμφώνως πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὑπὸ τῶν δύο τούτων Δυνάμεων ἐπιβαλλομένην; Δὲν προέβλεπεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Ἰταλία ἀπέναντι τῆς ἀδιαφορίας τῆς Τριπλῆς Συνεννοήσεως ἤθελον ἐπιτύχει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελον; Καὶ ἐρωτῶ· ἐὰν προέβλεπε ταῦτα, διατί δὲν ἀπέτρεψε τοὺς Ἠπειρώτας ἀπὸ τοῦ νὰ προετοιμάσωσι τὸν ἀγῶνα εἰς τὸν ὁποῖον σήμερον προέβησαν; Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς· εἶναι ἐντελῶς ἀνεύθυνος ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ ἔποψιν τοὐλάχιστον συμβουλῶν, τῶν γεγονότων πρὸ τῶν ὁποίων παριστάμεθα σήμερον; Ποῦ ἐμορφώθησαν οἱ λόχοι οἱ ἱεροὶ ἐν Ἠπείρῳ; Πῶς καὶ παρὰ τίνων ἐμορφώθησαν οὗτοι, παρὰ τίνων ὡπλίσθησαν οὗτοι καὶ παρὰ τίνων ἔλαβον ἐνθαρρύνσεις; Καὶ ἐρωτῶ· μετὰ τοιαύτην διαγωγὴν εἶναι πρέπον νὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὴν τύχην των, χωρὶς νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν, τὴν διατήρησιν τῆς θρησκείας των, τῶν σχολείων των, τῆς γλώσσης των; Καὶ ᾐσθάνθητε, Κύριοι, τὴν ἀνάγκην τούτου· ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἀπαντήσει ὑμῶν πρὸς τὰς Δυνάμεις ὁμιλεῖτε ὄχι κατὰ τρόπον θετικόν, ἀλλ’ ὑποδεικνύετε τὴν ἀνάγκην παραχωρήσεων πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ὑπάρξεως τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ παραχωρουμένου εἰς τὴν Ἀλβανίαν Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ὡς ὅρον τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς παραχωρουμένης ζώνης τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ζωῆς τῶν κατοίκων αὐτῆς, τῆς θρησκευτικῆς ἀνεξαρτησίας αὐτῶν, τὸν σεβασμὸν τῶν σχολείων καὶ τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων; Διατί ἡ σπουδὴ πρὸς ἀποχώρησιν τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ἐγνωρίζετε ὅτι ἡ ἀποχώρησις τῶν στρατευμάτων ἔπρεπε νὰ γίνῃ μέχρι τέλους Μαρτίου; Τίς ἡ ἀνάγκη τῆς ἀμέσου ἀποχωρήσεως, ὅταν ὁμολογεῖτε ὅτι δὲν ἐλάβετε ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς αἰτήσεις ὑμῶν, ἀπάντησιν ἣν κατὰ τὰς δηλώσεις ὑμῶν προσδοκᾶτε εὐνοϊκήν; Διατί δὲν περιεμένετε τὴν εὐνοϊκὴν ταύτην ἀπάντησιν, ἡ ὁποία θὰ καθίστα εὐκολωτέραν τὴν ὑπακοὴν ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῶν παραχωρουμένων χωρῶν εἰς τὰ κελεύσματα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Εὑρίσκω λοιπόν, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι, ἐνῷ εἶναι δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀξιοῖ ὅπως ἐπιβάλλῃ τὴν θέλησίν της προκειμένου περὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐσφάλη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι μὴ προβλέπουσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πᾶς τις γνωρίζων τὰς διαθέσεις τῶν διαφόρων Μ. Δυνάμεων ἠδύνατο εὐκόλως νὰ προΐδῃ, δὲν ἠκολούθησε τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ σήμερον, ἀπ’ ἀρχῆς καὶ δὲν ἀπέτρεψε τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους κατοίκους ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἡ ὁποία κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Ἐὰν παρασκευὴ πρὸς ἀγῶνα δὲν ἤθελε γίνει καὶ ἐὰν αὐστηρὰ γλῶσσα ἤθελεν ἀποτρέψει τὴν παρασκευὴν ταύτην, νομίζετε ὅτι ἠθέλετε εὑρεθῆ σήμερον εἰς ἣν εὑρίσκεσθε θέσιν; Ἀλλ’ ὅταν τὰ πράγματα ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν, δὲν νομίζετε ὅτι ὁ ἀγὼν τῶν ἀγωνιζομένων σήμερον, ἀγὼν οὐ μόνον ἐλευθερίας, ἀλλ’ ἀγὼν ὑπάρξεως, δὲν νομίζετε, λέγω, ὅτι ὁ ἀγὼν οὗτος δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης των ἐν τῷ μέλλοντι; Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ ἀγὼν οὗτος ἐπιτρέπει εἰς ὑμᾶς ὅπως ἐντείνητε τὰς προσπαθείας ὑμῶν καὶ ἐπιτύχητε, ἵνα ἡ ἀπάντησις τῶν Μ. Δυνάμεων εἶναι εὐνοϊκή, ὅσον ἀφορᾷ τὰ παρ’ ὑμῶν ζητηθέντα;

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι ἐντείνονται αἱ προσπάθειαι;

§39Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν· ἐγὼ μίαν μόνον ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι μεθ’ ὅλον τὸν πατριωτισμόν, ὁ ὁποῖος ἐμπνέει τὰς πράξεις ὑμῶν, ἐν τῷ χαρακτῆρι ὑμῶν ὑπάρχουσι διαθέσεις πρὸς ὑποχώρησιν, τὰς ὁποίας δὲν δύνασθε νὰ κατανικήσητε, καὶ παρασύρουσιν ὑμᾶς αὗται εἰς ἐπιβλαβεῖς παραχωρήσεις.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀληθῶς ὅλος μου ὁ πολιτικὸς βίος ἀποδεικνύει ὅτι ὑπῆρξα διαρκῶς ἄνθρωπος τῶν ὑποχωρήσεων!

§41Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ· ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὰ ζητήματα ταῦτα εὐρέως, θέλομεν ἐξετάσει τὴν πολιτικὴν ὑμῶν καὶ θέλομεν ὁρίσει καὶ ἐξετάσει διατί ἐσταμάτησεν ἡ πρὸς τὸν Αὐλῶνα κάθοδος τῶν ἑλληνικῶν στρατευμάτων. Δὲν εἶναι ὑποχώρησις αὐτή; Καὶ νομίζετε ὅτι, ἐὰν ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἤθελε καταλάβει τὸν Αὐλῶνα, χωρὶς βεβαίως νὰ εἴχομεν ἐλπίδα καμμίαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρήσωμεν τοῦτον, νομίζετε ὅτι θὰ ἐγεννᾶτο τὸ ζήτημα τῶν Ἁγίων Σαράντα;

§42ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶχον πάντα λόγον νὰ φοβῶμαι καὶ ξενικὴν ἐπέμβασιν ἀμέσως!

§43Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα λόγον ὅπως συμμερισθῶ τὸν φόβον τοῦτον.

§44ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι δικαίωμα σας!

§45Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ ὑποχώρησις ἤρχισεν ἀπὸ τὸν Αὐλῶνα καὶ ἔφθασε καὶ εἰς τοὺς Ἁγίους Σαράντα.

§46ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μᾶς τὰ ἐπῆραν, κύριε Βουλευτά· δὲν τὰ παρεχωρήσαμεν!

§47Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐδῶ δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ὑπάρχει ἔγγραφον παραχωρήσεως.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν τὸ κατέθηκα, οὐδὲ κἂν τὸ συνεζητήσατε τότε!

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ συζητήσω, ὅταν κατεθέσατε τὸ ἔγγραφων. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἀπεφύγετε νὰ καταθέσητε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὸ ἔγγραφον τὸ κατατεθέν, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ μόνου συζήτησις δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου ἀκόμη προκύπτει ὅτι ὑμεῖς παρεχωρήσατε τὴν παραλίαν μέχρι τοῦ ἀκρωτηρίου Στύλου.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἴχνος ἀκριβείας εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§51Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐν τοῖς παρ’ ἐμοῦ λεγομένοις ὄχι μόνον ὑπάρχει ἴχνος ἀκριβείας, ἀλλὰ ταῦτα ἀποτελοῦσι τὴν ἀκρίβειαν. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ὑμεῖς ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ λέγετε (ἀναγινώσκει)· «Ἐπειδὴ αἱ Δυνάμεις αἱ φίλα φρονοῦσαι πρὸς τὴν Ἑλλάδα νομίζουσιν ὅτι πρέπει ἡ Ἑλλὰς νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν παραχώρησιν τῆς παραλίας Στύλου, δι’ αὐτὸ ἡ Ἑλλὰς συναινεῖ».

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου;

§53Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἔχω τὸ ἔγγραφον.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον λέγει· «Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν τις εἶναι ἡ τελευταία παραχώρησις, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κάμῃ, ἵνα κανονίσῃ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις τὴν πορείαν της, εἴπομεν ὅτι θὰ ἐδέχετο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις σύμφωνα μὲ τὰς ἀξιώσεις τῆς Αὐστρίας καὶ τῆς Ἰταλίας ὅπως ἡ γραμμὴ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ ἀκρωτηρίου Στύλου ὑπὸ τὸν ὅρον...

§55Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι· ὄχι ὑπὸ τὸν ὅρον!

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπὸ τὸν ὅρον...

§57Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι· ὄχι.

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν δὲν θέλητε τὰς λέξεις ὑπὸ τὸν ὅρον, τότε «ἐννοουμένου καλῶς»....

§59Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ φράσις τοῦ ἐγγράφου.

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον λέγει ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀρχίσῃ ἡ γραμμὴ ἀπὸ τοῦ ἀκρωτηρίου Στύλου ὑπὸ τὸν ὅρον, ἢ ἂν ἡ λέξις δὲν ὑπάρχῃ, ὅμως ὑπάρχει ἡ ἔννοια ἡ αὐτή, ὅπως ἡ Κορυτσὰ περιληφθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὡς καὶ πᾶσαι αἱ νῆσοι περιέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§61Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν λέγει τοῦτο. Λέγει ὅτι ἐκφράζει τὴν ἐλπίδα ὅτι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, αἱ φίλα φρονοῦσαι, μετὰ τὴν παραχώρησιν ταύτην θέλουσιν ἐξασφαλίσει τὴν Κορυτσὰν καὶ τὸ Ἀργυρόκαστρον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Αὐτὸ λέγει τὸ ἔγγραφον, ἀλλ’ ἡ παραχώρησις ἐγένετο.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο τοῦτο πρὸς τὰς Δυνάμεις τὰς δυσμενῶς ἐν τῷ ζητήματι τοῦτο διακειμένας.

§63Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε! Ἐγένετο εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Γαλλίας ἢ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἀνεκοίνωσε ταῦτα εἰς τὴν Ἰταλίαν. Φοβοῦμαι δὲ καὶ πολὺ φοβοῦμαι μάλιστα ὅτι ἡ παραχώρησις αὕτη ἐγένετο ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἰταλίας.

§64Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως!

§65Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πολὺ φοβοῦμαι τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἔγγραφα, ὅπως τὸ ἀποδείξω· πολὺ φοβοῦμαι ὅτι τὸ δεύτερον ἔγγραφον ἐγράφη ὅπως μεταβάλῃ κατὰ τι τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπολύτου παραχωρήσεως τῆς γενομένης εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἰταλίας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· μήπως κατὰ τὴν μετάβασίν σας εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν παρεχωρήσατε τὴν γραμμὴν ἀπὸ Στύλου μέχρι Παγανιᾶς; Καὶ ἐρωτῶ· ποία ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ ἀκρωτηρίου Στύλου καὶ Παγανιᾶς; Τὴν γνωρίζετε, κύριε Πρωθυπουργέ; Καὶ παραχωρεῖτε τοῦτο, ὅπως σώσητε, ὡς λέγετε, ἓξ χωρία Ἑλληνικὰ μὲ πληθυσμὸν 6.000, καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως καταβάλητε ποσὸν 2.500.000 φράγκων! Δὲν εἶναι ὑποχώρησις αὐτή; Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἐλάβετε; Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὰς νήσους. Ἐξησφαλίσατε τουλάχιστον τὰς νήσους διὰ τῶν παραχωρήσεων τούτων; Ἐγένετο ἡ παραχώρησις τῶν νήσων· καὶ ἐντεῦθεν ἀναφαίνεται ἡ κακὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῶν Μ. Δυνάμεων. Διότι ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην ὅτι, ἐὰν δὲν ἐπετεύχθη ἄλλο τι ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐπετεύχθη τουλάχιστον τοῦτο· ἡ συμπάθεια τῆς Εὐρώπης πρὸς τὴν μεγαλυνθεῖσαν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ εἶναι ἀκριβὲς καὶ τοῦτο; Ἐπετύχομεν πράγματι τὰς συμπαθείας τῆς Εὐρώπης; Καὶ ἐρωτῶ· Δύνασθε νὰ παραβάλητε τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν θέσιν τῆς Τουρκίας: Παραχωροῦνται τρεῖς νῆσοι κατοικούμεναι ὑπὸ Ἑλλήνων καὶ οὐδεμία ἐν τῇ ἀποφάσει τῶν Δυνάμεων λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν Ἑλλήνων κατοίκων τῶν τριῶν τούτων νήσων. Παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἑλλάδα νῆσοί τινες κατοικούμεναι κατὰ μεγίστην πλειονοψηφίαν ὑπὸ Ἑλλήνων κατοίκων καὶ παρὰ μικρᾶς μειονοψηφίας Μουσουλμάνων. Αἱ Δυνάμεις ὅλαι λαμβάνουσι μέτρα ὑπὲρ τῆς μικρᾶς μειονοψηφίας τῶν Μουσουλμάνων. Δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε τοῦτο, κ. Πρωθυπουργέ; Παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἀλβανίαν 150,000 Ἑλλήνων· λαμβάνετε καμμίαν πρόνοιαν περὶ τῶν Ἑλλήνων τούτων; Ἄρα ποῦ εἶναι αἱ συμπάθειαι αὗται τῶν Δυνάμεων ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου; Αἱ συμπάθειαι εἶναι ὑπὲρ τῆς Τουρκίας καὶ τοῦ Τουρκικοῦ στοιχείου, συμπάθειαι ἐπιβαλλόμεναι ἐκ μεγάλων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα αἱ Μ. Δυνάμεις δυστυχῶς ἔχουσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, καὶ ἡ ἐκδήλωσις τῶν συμπαθειῶν τούτων πρέπει νὰ ἐμβάλλῃ ἡμᾶς εἰς μεγίστην ἀνησυχίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ νησιωτικὸν ζήτημα· καὶ ἐδῶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, διότι, ἂν τουλάχιστον οἱ Ἠπειρῶται δέον νὰ θυσιασθῶσιν ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν κατοχὴν τῶν νήσων, θὰ ἠδύναντο νὰ εἴπωσιν ὅτι ἐθυσιάσθησαν χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλ’ ἐξησφαλίσατε τὰς νήσους; Σᾶς ἔδειξαν τίνες αἱ συμπάθειαι τῆς Εὐρώπης πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον καὶ ὁποῖαί τινες συμπάθειαι αἱ ἐκ τῶν συμφερόντων ἐπιβαλλόμεναι πρὸς τὸ Τουρκικὸν στοιχεῖον; Καὶ πάλιν ἐρωτῶ· ἂν δὲν ἔχητε ὑπεροπλίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη μὲ τοὺς Βουλγάρους εἰς τὴν Ἀδριανούπολιν; Καὶ ἐκεῖ αἱ ἓξ Μ. Δυνάμεις ἦσαν σύμφωνοι, ὅπως ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν Τουρκίαν ἡ Ἀδριανούπολις καὶ δοθῇ εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ὅταν ὅμως ἐπῆλθεν ἡ Τουρκικὴ προέλασις, ἐσιώπησαν αἱ ἓξ Μ. Δυνάμεις καὶ ἀφῆκαν τὴν Τουρκίαν νὰ ἀνακαταλάβῃ τὴν Ἀδριανούπολιν. Ἐξασφαλίσατε λοιπόν, κ. Πρωθυπουργέ, τὴν ὑπεροπλίαν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἄλλως διατρέχομεν μέγιστον κίνδυνον νὰ πάθῃ ἡ Ἑλλὰς ὅ,τι ἔπαθεν ἡ Βουλγαρία καὶ νὰ ἀπολέσωμεν τὰς νήσους ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας ἐθυσιάσαμεν τὸν Ἠπειρωτικὸν πληθυσμόν. Αὐτὰ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, κ. Πρωθυπουργέ· καὶ χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δύνασθε νὰ ἐμψυχώσητε τὸν Ἠπειρωτικὸν ἀγῶνα· νομίζω ὅτι μετὰ συμπαθείας πρέπει νὰ προσβλέψητε πρὸς τὸν ἀγῶνα αὐτόν, διότι ἐκ τούτου δύναται ἴσως νὰ προέλθῃ ἡ βελτίωσις τῆς τύχης τῶν ὑπὸ τῆς Εὐρώπης καταδικασθέντων Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον...

§67Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας κ. Δ. Ῥάλλης ἔχει τὸν λόγον.

§69Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εὐηρεστήθη καταστρέφων τὸν λόγον νὰ δώσῃ ἡμῖν ἓν μάθημα, τὸ ὁποῖον ἤντλησεν ἐκ τοῦ ὅτι ἐμεγεθύνθη ἡ Ἑλλάς, κατὰ λόγον δὲ τῆς μεγεθύνσεως αὐτῆς θὰ ἠδύνατό τις νὰ συμπεράνῃ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μᾶλλον ἐνδοτικὴ καὶ μᾶλλον ὑποχωρητική. Οὐδεὶς ἀρνεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ τὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν διεθνῆ πολιτικὴν ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχει πλέον τὸ δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν τροπήν, ἣν ἔδωκεν εἰς τὴν διεθνῆ πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων τῆς Βορείου Ἠπείρου, δὲν ἔχει, λέγω, τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῶν, ὅπως αὐτοκτονήσωσιν. Ἀνέφερε τὰς διαλέξεις αὐτοῦ μετὰ τοῦ ἤδη ἀρχηγοῦ τοῦ εὐτυχοῦς ἀγῶνος ὑπὲρ τῆς Βορείου Ἠπείρου κ. Ζωγράφου καὶ ὅτι ἤλεγξεν αὐτόν, διότι ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει τεθεὶς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ ἐκθέτει εἰς κίνδυνον τοὺς πληθυσμοὺς τῶν μερῶν ἐκείνων παρακούων εἰς τὰς συμβουλὰς τῆς ἐπισήμου Ἑλλάδος. Διὰ τῆς προκηρύξεως τῆς νῦν αὐτονόμου ἀτυχῶς Ἠπείρου, τῆς τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀποχωρισθείσης ἀπὸ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἀπήντησεν ἤδη ὁ κ. Ζωγράφος καὶ δικαίως εἶπεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει πλέον δικαίωμα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς μᾶς ἐγκατέλιψεν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς διέταξε τὸν στρατὸν αὐτῆς ν’ ἀποχωρήσῃ ἐκεῖθεν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναμιγνύηται εἰς τὰ καθ’ ἡμᾶς. Τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐξεπροσώπει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τὰ ἀπεμπόλησε διατάξασα τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ πρὶν ἢ ἐπιτύχῃ οἱασδήποτε ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων. Καὶ ἡ φωνὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσακουσθῇ παρὰ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐγκατελείψαμεν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας διὰ τῶν ὀλίγων τὰ ὁποῖα εἶπε περὶ τῶν διαπραχθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἠπείρῳ φρονῶ ὅτι σᾶς ἔπεισεν ὅτι ἡ πολιτικὴ ὑμῶν, ἂν ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς πρὸς τὰς ἐχθίστας πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν Δυνάμεις, βεβαίως δὲν ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους. Διὰ τῆς πολιτείας ὑμῶν ἐπράξατε καί τι πλέον. Ἐξεθέσατε καὶ αὐτὴν τὴν Δυναστείαν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἀναμφισβητήτως τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, μετέβη εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου καὶ ἐπηγγέλθη πρὸς πάντας ἐκείνους τοὺς πληθυσμοὺς τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἕνωσιν, ἐν Ἀργυροκάστρῳ δὲ μάλιστα ἔθηκε καὶ τὸν θεμέλιον λίθον τοῦ ἀνακτόρου τῆς Ἑλληνικῆς Δυναστείας. Καὶ θέλετε μεθ’ ὅσα διεπράξατε καὶ ἀφοῦ ἐδώκατε διαταγάς, ὅπως συλληφθῇ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Χειμάρρας, θέλετε νὰ εἰσακουσθῇ ἡ φωνὴ ὑμῶν παρὰ τοῖς πληθυσμοῖς ἐκείνοις, τοὺς ὁποίους ἐθυσιάσατε εἰς τὴν ἀβουλίαν τῆς Ἑλληνικῆς Διπλωματίας! Καὶ ἔχετε τὴν ἀξίωσιν ἡ φωνὴ ὑμῶν νὰ ἔχῃ κῦρός τι ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων; Εἴτε δι’ ἕνα εἴτε δι’ ἕτερον λόγον, καὶ δὲν ἤκουσα διὰ τίνα λόγον, οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι οἱ Ἑλληνικοὶ ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των καὶ εἰς τὴν φιλανθρωπίαν τῆς Ἀλβανικῆς χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία σύγκειται, ἂν ὄχι ἀπὸ ἀρχιληστάς, τοὐλάχιστον ἀπὸ τοὺς φυλάρχους τοὺς ὁποίους συνήθροισε περὶ ἑαυτὸν ὁ Κεμὰλ καὶ τοὺς ὁποίους οἱ ἀξιωματικοὶ Ὁλλανδοὶ εὗρον ἑτοίμους ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὴν τιμήν, τὴν περιουσίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἐκείνην παραδίδετε τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς διατάξαντες τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐκεῖθεν. Καὶ ἐνομίσατε ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσακουσθῇ ἡ ἐπιτακτικὴ συμβουλὴ ὑμῶν, ὅπως οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ αὐτοκτονήσωσιν, ὅπως τείνωσι τὸν τράχηλον ὑπὸ τὴν μάχαιραν τῶν λῃστῶν τῆς Ἀλβανίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπικαλεῖται πρὸς δικαιολογίαν ὅτι ἠναγκάσθη τὰς τύχας καὶ τῶν Νήσων καὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Μ. Δυνάμεων. Εἶπε μάλιστα καί τι πλέον· εἶπεν ὅτι δὲν ἠθέλησαν κἂν αἱ Μ. Δυνάμεις νὰ συζητήσωσι μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων περὶ τῶν συνόρων τῆς Ἀλβανίας. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἔχει ἀσθενῆ τὴν μνήμην, διότι ἐλησμόνησεν ὅτι ἀπὸ τῆς τελευταίας πολιτικῆς συζητήσεως ἐδημοσιεύθη ἡ Ῥωμουνικὴ Βίβλος, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται νὰ διαψεύσωσι τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὰς διαθέσεις τῶν Μ. Δυνάμεων. Ἐν τῇ Ῥωμουνικῇ Βίβλῳ ἐδημοσιεύθη ἓν ἔγγραφον τοῦ Πρέσβεως τῆς Ῥωμουνίας ἐν Λονδίνῳ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ῥωμουνίας, φέρει δὲ τὸν ἀριθμὸν 121. Διὰ νὰ μὴ ἀναγινώσκω Γαλλιστὶ προσφεύγω εἰς τὴν δημοσιευθεῖσαν μετάφρασιν ἡ ὁποία ἐγένετο λίαν ἐπικαίρως. Τὸ πρῶτον σχετικὸν ἔγγραφον εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 120, τὸ ὁποῖον εἶναι τοῦ κ. Μαγιορέσκο Πρωθυπουργοῦ τῆς Ῥωμουνίας πρὸς τὸν Πρέσβυν τῆς Ῥωμουνίας ἐν Λονδίνῳ καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ζητήσατε, ὅπως αἱ πολυάριθμοι Μακεδονορρωμουνικαὶ κοινότητες τῆς Πίνδου μεταξὺ Σαμαρίνης καὶ Μετσόβου «περιληφθῶσιν εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Ἐπιμείνατε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅπως εἰς ὅλους τοὺς τόπους, ἔνθα οἱ Ῥωμοῦνοι πλειονοψηφοῦσιν ἀναγνωρισθῇ ὡς γλῶσσα τῆς διοικήσεως ἡ Ῥωμουνική, καθὼς καὶ εἰς τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰ Ῥωμουνικὰ σχολεῖα. Ἡ γενικὴ αὕτη ἀρχὴ πρέπει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸ Σύνταγμα τῆς Ἀλβανίας». Τοιαῦτα ἐπέστελλεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Ῥωμουνίας πρὸς τὸν πρέσβυν τῆς Ῥωμουνίας ἐν Λονδίνῳ, ὅτε ἡ Ῥωμουνία ἦτο ξένη ἐντελῶς πρὸς τὰς διεξαγομένας ἐκεῖ διαπραγματεύσεις, διότι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι τῆς 9)22 Μαρτίου 1913. Καὶ ἀπαντᾷ ὁ πρέσβυς διὰ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἐγγράφου τῆς 12 Μαρτίου. «Σήμερον ἐν τῇ συνεδριάσει τῶν πρεσβευτῶν ἐζήτησα ὅπως αἱ χῶραι μεταξὺ Ἰωαννίνων, Μετσόβου, Γρεβενῶν καὶ τοῦ ὄρους Γράμμου μέχρι Κορυτσᾶς, περιλαμβάνουσαι 36 κωμοπόλεις καὶ κώμας Ῥωμουνικὰς μετὰ πληθυσμοῦ πλέον τῶν 80.000 κατοίκων, περιληφθῶσιν εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Πρὸς διάσωσιν τῆς ἐθνικότητος τῶν Ῥωμούνων τούτων αἱ Μ. Δυνάμεις δέον νὰ ἐγγυηθῶσι διὰ τῆς συνθήκης, ἥτις θὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, καὶ διὰ τοῦ Ἀλβανικοῦ Συντάγματος διοικητικήν, κοινοτικὴν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν πολιτικὴν αὐτονομίαν τῶν Ῥωμούνων, τὴν χρῆσιν τῆς Ῥωμουνικῆς γλώσσης ἐν τῇ διοικήσει, ἐν τοῖς σχολείοις καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς πνευματικοῦ ἀρχηγοῦ μετὰ τοῦ δικαιώματος διὰ τὴν Ῥωμουνικὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρῇ, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, τὰ Ῥωμουνικὰ ἱδρύματα ἄνευ περιορισμοῦ. Ἡ ὑποδοχὴ ἡ γενομένη εἰς τὰς προτάσεις μου καὶ τὰς ὑποδείξεις μου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ χάρτου ἦτο λίαν εὐχάριστος καὶ ἔσπευσα καὶ ηὐχαρίστησα ἐν ὀνόματι τῆς Ῥωμουνικῆς Κυβερνήσεως». Τοὺς Κουτσοβλάχους ἀναβιβάζει ὁ πρέσβυς τῆς Ῥωμουνίας εἰς 80,000, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ προηγουμένην συζήτησιν μοὶ ἔλεγεν ἐν ὀργῇ· «τέλος πάντων πρόκειται περὶ 5.000 ῥωμουνιζόντων». Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὅτι ἀπηγόρευσαν ἐν τῇ διασκέψει τοῦ Λονδίνου καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἐνδιαφερομένους νὰ ὁμιλήσωσι περὶ τῶν ὁρίων τῆς Ἀλβανίας. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἐπίσημον βεβαίωσιν ἐδῶ ὅτι ἠκούσθη λίαν εὐχαρίστως ἡ φωνὴ τῆς Ῥωμουνίας, καίπερ ἀλλοτρίως ἔχουσα πρὸς τὴν Βαλκανικὴν κρίσιν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Εἶναι δυσάρεστον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τοιαῦτα ἔγγραφα. Πρὸ ὀλίγου ἐγενόμην ἀντικείμενον ἐπιθέσεως ἐκ μέρους ὑψηλοῦ προσώπου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ κεραυνοὶ ἐκεῖνοι μοῦ ἔκαμαν τὴν ἐντύπωσιν τῶν κεραυνῶν τοῦ Papa Piter εἰς τὴν Belle Hélène. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν ἐπιθυμῶ αἱ τόσον στεναὶ σχέσεις, τὰς ὁποίας δὴ ἔχομεν πρὸς τὸ Ῥωμουνικὸν Κράτος, ἕνεκα τῆς διαμαρτυρίας μου νὰ ψυχρανθῶσιν, ἂν δὲ ἐμνημόνευσα τὸ ἔγγραφον αὐτό, τοῦτο ἔπραξα διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι ἄλλοι μὴ ἔχοντες τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἑκάστοτε ἐπιδεικνύετε, τῆς μεγεθύνσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν περιφανῶν νικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἠκούσθησαν μετ’ εὐμενείας. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν κατὰ τὴν ἐποχήν, ἐκείνην, καθ’ ἣν συνεδέεσθε τόσον στενῶς μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ῥωμουνίας ἐλάβετε γνῶσιν τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς Ῥωμουνίας ἢ ἂν τοὐλάχιστον προέβητε εἰς οἱονδήποτε διάβημα ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύεται ὅτι προέβη ἡ Ῥωμουνία, καίπερ ἀλλοτρία πρὸς τὴν κρίσιν τῆς Βαλκανικῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ἔγγραφον τοῦτο. Ἔχομεν καὶ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἐπηκολούθησε διὰ τὸν λόρδον Γκρέϋ καὶ τὸ ὁποῖον ἐχάραξε περίπου τὰ σημερινὰ σύνορα τῆς βορείου Ἠπείρου ἢ μᾶλλον τὰ σημερινὰ νότια σύνορα τῆς Ἀλβανίας. Τὸ ὑπόμνημα αὐτό, τὸ promemorandum, τὸ sur le demande de Lord Grey, χρονολογεῖται ἀπὸ 14)27 Μαρτίου 1913. Πρέπει τέλος αὐτὰ νὰ γνωσθῶσι, διότι, ἐφ’ ὅσον μόνον εἰς ἐφημερίδας καὶ δὴ ἐφημερίδας ἀντιπολιτευομένας δημοσιεύονται, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποσιωπῶνται. Πρέπει τέλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ νοῆμον αὐτὸ κοινόν, νὰ γνωρίσῃ πρὸ ποίας πλεκτάνης εὑρέθημεν καὶ πρὸ ποίας πλεκτάνης θὰ εὑρεθῶμεν. Αὐτὸ τὸ promemorandum, τὸ ὑπόμνημα, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «Ἡ Ῥωμουνικὴ Κυβέρνησις εὐχαρίστως βλέπει τὴν δημιουργίαν ἀνεξαρτήτου Ἀλβανικοῦ κράτους καὶ τόσον μᾶλλον, ὅσον ἐλπίζει ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα αἱ ἐγγυήτριαι Μεγάλαι Δυνάμεις θὰ θελήσωσι νὰ λάβωσιν, ἡ ἐθνικότης τῶν πολυαρίθμων Ῥωμούνων, οἵτινες θὰ περιληφθῶσιν ἐν αὐτῷ, θὰ διασωθῇ. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὰ ὅρια τῆς μελλούσης Ἀλβανίας δέον νὰ χαραχθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὄχι μόνον τὸ κράτος τοῦτο νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ παντὸς εἰς τὸ μέλλον κινδύνου ἐκ μέρους τῶν γειτόνων του, ἀλλ’ ὅπως καὶ ὁ Ῥωμουνικὸς πληθυσμός, ὅστις εἶναι ὁ πλέον συμπαγὴς πρὸς τὰ νοτιανατολικὰ τῆς Ἀλβανίας, διατηρηθῇ ἄθικτος ἐν τοῖς ὁρίοις τοῦ Ἀλβανικοῦ Κράτους. Ἡ χώρα ἡ συμπεριλαμβανομένη μεταξὺ τῶν πόλεων τῶν Ἰωαννίνων, Μετσόβου, Γρεβενῶν καὶ τοῦ ὄρους Γράμμου, κατοικεῖται ὑπὸ πληθυσμοῦ κατὰ πλειονοψηφίαν Ῥωμουνικοῦ, ὅστις δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ εἰς 80.000 καὶ πλέον κατοίκων καὶ ὅστις εἶναι ἐγκατεστημένος εἰς 36 κωμοπόλεις καὶ χωρία, τῶν ὁποίων αἱ κυριώτεραι εἶναι αἱ ἑξῆς· Σαμαρίνα, Ἀβδέλα, Περιβόλι, Κράνια, Λαμπανίτζα, Συρράκον, Λάϊτσα, Λεσνίτσα, Βρέδα, Τουρία, Μεντζητιὲ κτλ. Δέον ἀκόμη νὰ σημειωθῇ ὅτι αἱ δύο πλευραὶ τῆς Πίνδου ἀπὸ τοῦ ὄρους Γράμμου μέχρι τῶν Ἀγράφων κατοικοῦνται κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπὸ Ῥωμούνων. Μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τούτου προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου. Οἱ Ῥωμοῦνοι διεμαρτυρήθησαν τότε κατὰ τῆς προσαρτήσεως ταύτης. Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἐπιτραπῇ ἐκ νέου ὁ διαχωρισμὸς τοῦ συμπαγοῦς κορμοῦ τῶν Ῥωμούνων καὶ νὰ προσαρτηθῶσιν οὗτοι εἰς ἄλλο πλὴν τῆς Ἀλβανίας Κράτος. Ἡ Ῥωμουνία εἶναι τῆς γνώμης ὅτι ἡ ἐθνικότης αὐτῶν θὰ διατηρηθῇ καλλίτερον ἐν κράτει Ἀλβανικῷ ἀνεξαρτήτῳ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν Δυνάμεων, τοῦ ὁποίου κράτους τὰ ὅρια δέον νὰ ὁρισθῶσι κατὰ τρόπον τόσον ἀναμφισβήτητον κατὰ τὸ δυνατόν, ὥστε ν’ ἀποφύγῃ εἰς τὸ μέλλον ταραχὰς ἐν ταῖς χώραις του. Ἡ Ῥωμουνικὴ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι τὰ καλλίτερα φυσικὰ ὅρια διὰ τὴν Νότιον Ἀλβανίαν θὰ ἦσαν τὰ ὄρη τοῦ Ζαγορίου (Μιτσικέλι καὶ Πάπιγκον), ἡ πεδιὰς τοῦ Ἰνάχου μέχρι τῆς συμβολῆς αὐτοῦ μετὰ τοῦ ποταμοῦ Ἀράχθου καὶ τῶν πηγῶν αὐτοῦ εἰς τὸ ὄρος Ζυγόν, ἐντεῦθεν μέχρι τοῦ Μετσόβου καὶ τὰ σημερινὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος μέχρι τοῦ ποταμοῦ Βενέτικου, ἐκεῖθεν δὲ μέχρι τῆς συμβολῆς τοῦ ποταμοῦ Βίστριτζα (Ἀλιάκμονος), ἀκολουθοῦντα τὸ ῥεῦμα τοῦ ποταμοῦ τούτου μέχρι Δάρδας, Γράμμου, Κορυτσᾶς καὶ ἐκεῖθεν μέχρι Πρέσπας νὰ φθάσωσιν. Ὁ πληθυσμὸς τῶν χωρῶν τούτων εἶναι κατὰ μέγα μέρος Ῥωμουνικός, Μουσουλμανικός (Ῥωμοῦνοι–Μωαμεθανοὶ Βαλαάδες) καὶ Ἀλβανικὸς μετὰ μιᾶς μειονότητος Ἑλληνικῆς. Διὰ τὴν διάσωσιν τῆς ἐθνικῆς ὑποστάσεως τῶν Ῥωμούνων τῶν μερῶν τούτων, οἵτινες θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν Ἀλβανίαν, αἱ Μ. Δυνάμεις θὰ θελήσωσιν εὐμενῶς νὰ ἀναγράψωσιν ὄχι μόνον ἐν τῇ διεθνεῖ συνθήκῃ, ἥτις θὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ συντάγματι ἢ ἐν τῷ ὀργανικῷ χάρτῃ τῆς Ἀλβανίας τὴν ἀρχήν, ὅτι ἐν τῇ διοικήσει ὅλων τῶν μερῶν, ἐν οἷς ἡ πλειονοψηφία θὰ εἶναι Ῥωμουνική, ὡς καὶ ἐν ὅλαις ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ταῖς σχολαῖς τῶν Ῥωμούνων ἡ ἐν χρήσει γλῶσσα θὰ εἶναι ἡ Ῥωμουνική. Τὸ νέον Ἀλβανικὸν Κράτος δέον νὰ ἐγγυηθῇ διοικητικήν, κοινοτικὴν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν πολιτικὴν αὐτονομίαν εἰς τοὺς Ῥωμούνους τῆς Ἀλβανίας οὐδὲν παρεμβάλλον ἐμπόδιον εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ῥωμούνου θρησκευτικοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ὑπὸ Ῥωμούνων κατοικουμένων καντονίων. Τὸ Ῥωμουνικὸν Κράτος θὰ δύναται, ὅπως ἐν τῷ παρελθόντι, νὰ παρέχῃ ἐπιχορηγήσεις εἰς τὰ Ῥωμουνικὰ πνευματικὰ ἱδρύματα τῆς Ἀλβανίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς πα-

ρεμποδίσεως ἐκ μέρους τοῦ Ἀλβανικοῦ Κράτους.»

ΜΙΣΙΟΥ

Νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἅτε εὑρέθη ἐν ἀποστολῇ, ἔσχε τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν περὶ τῶν διαθέσεων τῆς Ῥωμουνίας.

§70ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη τὰ ἐπήραμεν ἡμεῖς.

§71Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί· ἀλλὰ μήπως ἠθέλετε νὰ τὰ δώσητε καὶ αὐτά;

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐζήτει τὸ ἔγγραφον τὰ ἐπήραμεν ἡμεῖς.

§73Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐχάσατε ὁλόκληρον τὸν Καζὰν τοῦ Ἀργυροκάστρου, Δελβίνου, Πρεμετῆς, Ἁγίων Σαράντα, Κορυτσᾶς κλπ.;

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐχάσαμεν πολλά, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκετε τὰ ἐπήραμεν καὶ δὲν γνωρίζω διατί τὰ ἀναγινώσκετε.

§75Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἀναγινώσκω διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον δὲν εἰσηκούσθησαν αἱ εὐχαὶ τῆς Ῥωμουνίας.

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἰσηκούσθησαν, ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ μέρος, ἴσως καὶ διότι μετὰ τὴν συνθήκην τοῦ Βουκουρεστίου ἔπαυσε νὰ τὰς ὑποστηρίζῃ.

§77Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί· ἀλλ’ εἰσηκούσθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Πρεμετήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἀργυρόκαστρον, τὸ Δέλβινον, τοὺς Ἁγίους Σαράντα, τὴν Κορυτσάν.

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖ περὶ Ἁγίων Σαράντα ἡ Ῥωμουνικὴ Κυβέρνησις· ὁμιλεῖ διὰ τὴν χώραν μεταξὺ Ἰωαννίνων καὶ Γρεβενῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει τοὺς Ῥωμουνικοὺς πληθυσμούς.

§79Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι εἴχετε νὰ εὐχαριστήσητε ὄχι μόνον τὴν Ῥωμουνικὴν προπαγάνδαν, εἰς ἣν ἀναγνωρίζετε Ῥωμουνικοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἰταλικήν· οὕτως ἀπὸ τὸν Αὐλῶνα καὶ τὸν Σάσωνα κατήλθετε εἰς τὴν Χειμάρραν, κατόπιν εἰς τοὺς Ἁγίους Σαράντα, εἰς τὸν Στῦλον, καὶ τώρα εἰς τὴν Κονισόπολιν χωρὶς κανεὶς νὰ σᾶς τὸ ζητήσῃ. Ὅσα πρὸ ὀλίγου ἐλέγετε περὶ τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε προσεκομίσατε ἐδῶ, εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ. Ἐὰν ἠθέλετε νὰ δώσητε ἀσφαλῆ πληροφορίαν, ἐὰν ἠθέλετε νὰ διαφωτίσητε τὴν Βουλὴν περὶ τῶν διαπραγματεύσεων, ἔπρεπε νὰ φέρητε τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ ὁποίου ἀπαντᾶτε. Τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ἔλεγεν ὅτι ὁ Καμπὼν ἔτιλε τὴν κόμην του, ὅταν ἤκουσεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διεπράξατε ἐν Ῥώμῃ.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ λυποῦμαι διότι τὰ ἀναφέρετε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§81Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγράφησαν καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπαντᾶτε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν προσεκομίσατε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι ὅτι παρεδώκατε ὅλην τὴν παραλιακὴν θάλασσαν τῆς Κερκύρας καταστήσαντες κίνδυνον διαρκῆ καὶ αἰώνιον κατὰ τῆς μεγαλονήσου. Δείξατέ μας τέλος μίαν περίοδον τῶν μακρῶν αὐτῶν διαπραγματεύσεων κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπεδείξατε τὸ ἐλάχιστον σθένος. Σήμερον πράττετε ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου ὅ,τι ἐπράξατε εἰς τὸ Δεδεαγάτς. Τί ἀπέμεινεν ἐκεῖ ἐκ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τοῦ Δεδεαγάτς, τῆς Γκιουμουλτζίνας, τῆς Ξάνθης; Δὲν σᾶς τύπτει ἡ συνείδησις δι’ ἐκείνους καὶ θέλετε νὰ ἐπαναρχίσητε τὸ ἴδιον ἔργον ἀπέναντι τοῦ Ἠπειρωτικοῦ πληθυσμοῦ; Ἠξεύρετε τί πληθυσμὸς εἶναι ὁ τῆς Πρεμετῆς, τοῦ Ἀργυροκάστρου, τοῦ Δελβίνου, τῆς Δρυϊνουπόλεως, τῆς Μούτζινας; Ὁμιλοῦν τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν δὲν ὁμιλεῖτε σεῖς τόσον ἀκραιφνῶς.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποθέτετε ὅτι εἶνε μικροτέρα ἡ λύπη ἡ ἰδική μου ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας;

§83Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ τοὺς ἐγνώρισα τοὺς πληθυσμούς ἐκείνους καὶ ἡ δεξίωσις αὐτῶν ὑπῆρξε τοιαύτη ὄχι διὰ τὸ πρόσωπόν μου, ἀλλὰ διὰ τὸν Ἕλληνα πολιτευτήν, ὅστις πρῶτος μετέβη πρὸς ἐπίσκεψιν αὐτῶν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ῥήξω κραυγὴν ὑπὲρ αὐτῶν σήμερον ἀγωνιζομένων ὑπὲρ τῆς ἰδίας των ὑπάρξεως. Κατωρθώσατε νὰ κρατήσητε τὰ Ἰωάννινα καὶ τὸ Μέτσοβον, ἀλλ’ ἐδώκατε τὴν αὐτονομίαν καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν καὶ τὴν σχολικήν, καὶ ἐδημιουργήσατε Ἐπισκοπὴν Ῥωμουνικήν. Αὐτὸ τὸ σχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεπέσατε μετὰ τόσης προθυμίας, εἶχε πλασθῆ, ὡς ἐξ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων προκύπτει, μεταξὺ Βουλγαρίας καὶ Ῥωμουνίας κατὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Σεῖς δὲ μεταβαίνοντες εἰς Λονδῖνον ἐλέγετε, ὁσάκις συνέπιπτε νὰ συναντᾶσθε μετὰ Ρωμούνων, ὅτι ἀναγνωρίζετε τὰ μεγάλα σφάλματα τὰ ὁποῖα διέπραττον οἱ Ἕλληνες πολιτευόμενοι ἀπέναντι τοιούτων φίλων. Κύριοι, φρονῶ ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων τούτων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε ν’ ἀνοίξῃ τὸν φάκελον τὸν ὁποῖον ἔχει πρὸ αὐτοῦ καὶ νὰ μᾶς ἐπιδείξῃ πῶς ἠμύνθη ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν τῆς Β. Ἠπείρου. Ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον οἱονδήποτε, μία λέξις, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ προκύπτῃ ὅτι τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ὁποίους ἐξεθέσατε σεῖς εἰς τὰς ἀντεκδικήσεις καὶ βιαιοπραγίας τῆς μελλούσης Ἀλβανίας, ἠθελήσατε νὰ τοὺς ἐξασφαλίσητε; Ἔχετε κανὲν τοιοῦτον ἔγγραφον; Δύνασθε νὰ τὸ καταθέσητε; Ἀλλὰ βεβαίως δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ἔγγραφον. Αὐτὸ εἶναι τὸ κατόρθωμά σας· ὅτι παντοῦ ἐξήρθη ἡ εἰλικρίνεια ὑμῶν ἐπὶ ζημίᾳ ὅμως τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Καὶ ἐμεγεθύνθη, ὡς λέγετε, ἡ Ἑλλάς, ἀλλ’ ἐσμυκρύνθη καὶ ἐξουθενώθη τὸ Ἔθνος καὶ ὁ Ἑλληνισμός, διότι ἀναμφισβητήτως ἐχάθη ὁλόκληρος ὁ Θρακικὸς Ἑλληνισμός, διότι ἀναμφισβητήτως σήμερον θυσιάζομεν καὶ αὐτοὺς τοὺς Ἠπειρωτικοὺς πληθυσμούς.

§84ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν τοὺς θυσιάζομεν.

§85Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τοὺς θυσιάζομεν, λέγετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ὅταν τοῖς λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τὰς ἐπιταγὰς τῶν Μ. Δυνάμεων διὰ νὰ μὴ ἐκθέσωσι τὴν ὑπόληψίν μας, διὰ νὰ μὴ ἐκθέσωσι τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως...

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι διὰ νὰ μὴ ἐκθέσωσι τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ καταστραφῶσι.

§87Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ καταστραφῶσιν;

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§89Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ μόνη σωτηρία αὐτῶν εἶναι τὸ κίνημα αὐτῶν τὸ ἄπελπι...

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ἀποτελέσματα θὰ δείξωσι ποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον.

§91Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν καλλίτερα, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπεδείκνυε τὸ σθένος, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ δείξῃ, συνεπὴς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸς ὅλους αὐτοὺς τοὺς πληθυσμούς. Καὶ βεβαίως ὁ κ. Ζωγράφος σᾶς ἔλεγεν ὅτι πρόκειται περὶ ἀπέλπιδος ἀγῶνος — καὶ περὶ τοιούτου πρόκειται — ἀλλὰ δὲν δύνασθε ν’ ἀμφισβητήσητε ὅτι ὁ ἀγὼν ὅσον ἄπελπις καὶ ἂν ὑπῆρξεν, ὅσον ἄπελπις καὶ ἂν θεωρῆται, ὅσον ἄπελπις καὶ ἂν εἶναι, συνεκινήθητε τέλος ἐξ αὐτοῦ· σήμερον ἐὰν ἔχωμεν μίαν ἐλπίδα τροπῆς εὐνοϊκῆς τῆς Εὐρωπαϊκῆς διπλωματίας, τοῦτο ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὸ κίνημα τὸ ἄπελπι. Ἀλλ’ ἐφοβήθητε τὸν Αὐλῶνα καὶ ἐφοβήθητε νὰ συζητήσητε περὶ τῶν νοτίων συνόρων τῆς Ἀλβανίας καὶ ἐφοβήθητε νὰ ζητήσητε ὑπὲρ τῶν θυσιαζομένων αὐτῶν πληθυσμῶν τοὐλάχιστον τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ζωῆς καὶ τῆς ὑπάρξεώς των, ἂν ὄχι τῆς ἐθνικότητός των, καὶ παραδίδετε αὐτοὺς ἀμαχητὶ εἰς τὴν εὐσπλαγχνίαν τῶν φυλάρχων τῆς Ἀλβανίας, διότι σᾶς ἠπείλησεν ἡ Ἰταλία διὰ πολέμου — αὐτὸ τοὐλάχιστον ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι τοῦτο ἀληθὲς — ἀμφιβάλλω ὅτι εἶναι ἀληθὲς — μὲ τὰς δηλώσεις δ’ ὑμῶν ἔπρεπε τοὐλάχιστον πρὸς δικαιολογίαν τῆς πολιτείας σας νὰ προσαγάγητε τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, ἐκ τοῦ ὁποίου ἤθελε προκύψει ὅτι τοιαύτη ἀπειλὴ ἐγένετο ὑμῖν. Λαμβάνω οὐχ ἧττον ὡς θετικὴν τὴν τότε δημοσιευθεῖσαν δικαιολογίαν ὅτι ὑπεχωρήσατε ἀπέναντι τῆς ἀπειλῆς· ἀλλ’ ἐνῷ πρὸ τοιαύτης ἀπειλῆς εὑρέθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τῆς μεγεθυνθείσης Ἑλλάδος, καὶ ἀπέναντι τοιαύτης ἀπειλῆς ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρήσῃ, σήμερον ὁ κ. Ζωγράφος καὶ — ὀφείλω νὰ μνημονεύσω καὶ τὸ ὄνομα τοῦ συναδέλφου κ. Σπυρομήλιου — διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ των καὶ διὰ τῶν κινδύνων καὶ τῆς εὐθύνης, ἣν συνεκόμισαν, κατώρθωσαν, νὰ σταματήσωσι τὴν Ἰταλίαν θέλουσαν νὰ ἐπέμβῃ διὰ νὰ καταστείλῃ τὸ κίνημα. Δηλώσεις ἐπισήμους δὲν ἔχω, Κύριοι· ὡς ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου, ἡμεῖς τὰς πληροφορίας μας τὰς ἀντλοῦμεν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὄχι μάλιστα ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἐφημερίδων, τὰς ἀντλοῦμεν ἐκ τῶν ἀνταποκριτῶν τῶν ξένων ἐφημερίδων, οἱ ὁποῖοι κατὰ χάριν διοχετεύουσι τὰς εἰδήσεις των καὶ εἰς τὰς ὑπουργικὰς ἐφημερίδας. Αὐτὰ δὲ τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἔλεγον περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ κινήματος, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πολιτείας, τῆς ἀληθῶς πατριωτικῆς πολιτείας τοῦ Ζωγράφου καὶ τοῦ Σπυρομήλιου, ἀνεγράφησαν εἰς τὰς ἡμετέρας ἐφημερίδας, τὰς ἀγωνιζομένας ὑπὲρ τῆς πολιτείας ὑμῶν· ἡμεῖς δὲν διαθέτομεν τοιαῦτα μέσα, ἀλλὰ καθόσον γράφεται ἐφημερίς τις ὑπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτευτικόν, ἀμέσως ἀποδίδουσιν εἰς ἡμᾶς τὴν τοιαύτην ἀρθρογραφίαν. Καὶ χθὲς ἐλάλησε πάλιν ἡ «Πατρίς», διὰ νὰ μὴ μνημονεύσω τὸν ἐδῶ συνάδελφον, περὶ τῆς φαυλοκρατίας, ὅτι θέλει νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό! Ἀποτελεῖ ὄνειδος ἡ τοιαύτη γλῶσσα ἣν μετέρχονται, ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων ἐθνικῶν. Ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτου ζητήματος μία εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη ὁδὸς καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Βουλήν, σύσσωμος νὰ ἐγερθῇ καὶ τὸν χαιρετισμόν, τὸν ὁποῖον ἀπέστελλον πρὸς τὸν ἀγωνιζόμενον Ἠπειρωτικὸν Ἑλληνισμόν, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ τὸν υἱοθετήσῃ ἀναφωνοῦσα· «Ζήτω ἡ Ἤπειρος ἡ Ἑλληνική. (Χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. «Γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν συμβάσεων τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ἑταιρειῶν». Ὁ κ. Στ. Ἀναστασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§93ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§94ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρουσίασεν ὁλόκληρον τὸν φάκελον τὸν περιέχοντα τὰς συμβάσεις αὐτάς, ἐδήλωσε δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐντὸς δύο τὸ πολὺ ἑβδομάδων θὰ εἶχεν ἐκτυπωθῆ αὐτὸς εἰς ἓν τεῦχος, τὸ ὁποῖον θὰ διενέμετο εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων αὐτῶν γίνῃ ἡ συζήτησις. Τώρα μᾶς καλεῖτε νὰ κάμωμεν μίαν γενικὴν συζήτησιν χωρὶς τὸ τεῦχος αὐτό.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἀνεγράφη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει συνεπείᾳ ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Βουλή. Ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἴσως εἶναι λόγος ἀναβολῆς. Ἐὰν θέλητε, ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναβάλλει.

§96ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἠρώτησα, ἐὰν τὸ τεῦχος αὐτὸ ἔχῃ ἤδη ἐκτυπωθῆ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί δὲν διενεμήθη αὐτό, διότι ἀκριβῶς τότε ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῷ ὅρῳ τούτῳ, ὅπως ἐκτυπωθῶσιν αἱ συμβάσεις καὶ διανεμηθῇ τὸ τεῦχος.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξετυπώθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§98Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ. Ἐὰν οἱ κ. Βουλευταὶ ἤθελον νὰ ἐκθέσωσι τὰς αἰτιάσεις των καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσω, δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν καὶ σήμερον, ἀλλὰ τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν εἶμαι ἕτοιμος διὰ τὴν συζήτησιν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναβάλλεται ἡ σχετικὴ συζήτησις μέχρι τῆς ἐκτυπώσεως τῶν σχετικῶν συμβάσεων.

§100Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεριμνήσῃ νὰ ἐκτυπωθῶσιν αἱ συμβάσεις.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§102Γ. ΣΤΡΕΪΤ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ προκάτοχός μου, Κύριοι, ἔσχε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δύο νομοσχέδια, ἓν μὲν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν συμπληροῦν τὰ τοῦ τέως ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, ἕτερον δὲ περὶ τῶν Πρεσβειῶν. Εἰς τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ἐμελέτησα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔσχον καὶ συνεννόησίν τινα μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ὑποκαθιστῶ δύο ἕτερα νομοσχέδια ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἅτινα δέχονται μὲν ἐπὶ ἀμφοτέρων τὰς βάσεις τὰς ὁποίας ἔθηκεν ὁ προκάτοχός μου, ἐπιφέρουσιν ὅμως τροποποιήσεις τινάς, ἃς θεωρῶ χρησίμους καὶ ἃς ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν κρίσιν. Τὸ πρῶτον ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παραμένει ἐν ταῖς κυρίαις γραμμαῖς, ὅπως ἔχῃ κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ κ. Πανᾶ, ἐπωφελεῖται δ’ ὅμως τὸ νομοσχέδιον πληρέστερον τῶν ἀγαθῶν ἅτινα εἰσήγαγεν ὁ σήμερον ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὃν εἰσηγήσατο τῇ Βουλῇ ὁ προκάτοχός μου ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτής, ἐπερχομένων πάντως εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον τῶν τροποποιήσεων αἵτινες κατεδείχθησαν ἀναγκαῖαι ἐκ τῆς πείρας τῆς κτηθείσης κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα. Κατ’ ἐμὴν γνώμην ἔδει νὰ δοθῇ μείζων τις ἐλαστικότης κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν διευθύνσεων καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὗται νὰ καταργηθῶσιν, ὡς προέτεινεν ὁ κ. Πανᾶς. Τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νῦν ὑπὸ τὴν ὑμετέραν κρίσιν. Ἐπέρχεται ὡς μείζων τις ἐνίσχυσις τοῦ γραφείου τοῦ τύπου, ὅπερ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἀπαραίτητον διὰ τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον. Περαιτέρω προστίθεται ὁ θεσμὸς τῆς διαθεσιμότητος, ὅστις τὸ πρῶτον ἤδη εἰσάγεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ παράδειγμα τὸ κρατοῦν ἐν πάσαις ταῖς ἄλλαις Πολιτείαις, εἰσάγεται ὅμως μετά τινος δειλίας σήμερον καὶ ἐν περιωρισμένῳ ὁπωσδήποτε μέτρῳ ὡς νέος θεσμός, ἐκ δὲ τῶν ἀποτελεσμάτων θὰ καταδειχθῇ, ἐὰν ὁ θεσμὸς οὗτος δύναται νὰ λάβῃ καὶ παρ’ ἡμῖν τὴν εὐρύτητα, ἣν ἀλλαχοῦ κέκτηται. Ἡ διάταξις περὶ ἐκκαθαρίσεως παρέμεινε κατ’ ἀρχήν· ἡ λέξις δεικνύει τι πέραν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ κατ’ ἐμὴν κρίσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ καὶ τὴν καθόλου ἔννοιαν τῆς ἐκκαθαρίσεως θεωρῶ ἐν πολλοῖς ἀντικειμένην τῇ ἐνδεδειγμένῃ ἐν τῇ διοικήσει ὁμαλῇ προόδῳ, τῶν βιαίων ἐκκαθαρίσεων ἐπαγομένων πολλάκις ἐπικινδύνους κλονισμούς. Ἐγὼ μείζονα σημασίαν ἀποδίδω εἰς τὴν βαθμιαίαν, κανονικὴν καὶ καθημερινὴν ἐπιτήρησιν καὶ εἰς τὸν κατὰ ταύτην ἐξοβελισμὸν ἐκείνων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ καθήκοντα αὐτῶν. Πάντως ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Πανᾶ περιέχεται καὶ ἐν τῷ ἐμῷ νομοσχεδίῳ, ἐτροποποιήθη δὲ κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀφῃρέθη παράγραφος, ἡ ὁποία ἀφορᾶ εἰς ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν των καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς ὡρισμένας θέσεις προσωρινῶς ἵνα ὑποστῶσιν ἐκεῖ τὴν βάσανον τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ἡ τελευταία αὕτη διάταξις νομίζω ὅτι καθ’ ἑαυτὴν δὲν εἶναι ἐντελῶς σκόπιμος, διότι διὰ νὰ ὑποστῇ τις τὴν βάσανον τῆς ἐκκαθαρίσεως πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἕδραν αὐτοῦ ἐν τῷ τόπῳ ὡς προξενικὸς ὑπάλληλος, οὐχὶ δὲ νὰ σταλῇ ἐπί τινας ἡμέρας εἴς τινα τόπον ὅπως ἐκεῖ ὑποστῇ τὸν ἔλεγχον. Νομίζω, ἡ τοιαύτη διάταξις, ἥτις ἴσως εἶχε μείζονα λόγον ὑπάρξεως, ὅτε αἱ μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεις δὲν εἶχον ἀναληφθῆ οὔτε ἡ σύστασις προξενείων ἐν Ἀλβανίᾳ καὶ ἐν Βουλγαρία ἦτο ἐπικειμένη, σήμερον ἀκινδύνως δύναται ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι ταχέως θὰ εἶναι δυνατὸν πάντες οἱ ὑπάλληλοι οἱ προξενικοὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των καὶ νὰ ὑποστῶσιν ἐκεῖ τὸν δέοντα ἔλεγχον τοῦ ἡμετέρου ἐπιθεωρητοῦ. Τέλος τὸ νομοσχέδιον περιέχει προσωρινὰς διατάξεις, αἵτινες ἐκρίθησαν ἀναγκαῖαι λόγῳ τῆς εὐρύνσεως σήμερον τοῦ κύκλου τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκ τῶν δημιουργουμένων νέων γενικῶν Προξενείων καὶ δημιουργηθησομένων Πρεσβειῶν καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης, ὅπως μετά τινα προσωρινότητα, ἣν κατ’ ἀνάγκην εἶχον τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη λόγῳ τοῦ πολέμου, καθορισθῶσιν ὁριστικώτερον καὶ τοποθετηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι προαγόμενοι ἅμα, ἐφ’ ὅσον ἔδωκαν δείγματα εὐδοκιμήσεως καὶ ἀναλόγως τῶν ὑπηρεσιῶν ἃς προσήνεγκον. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον. Τὸ δεύτερον τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς Πρεσβείας συνεπληρώθη ἐπίσης κατὰ τρόπον κρίνοντα σκόπιμον ὅπως πληρώσῃ εὐρύτερον ὑφισταμένας ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας. Ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ἐνοικίων ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν Πρεσβειῶν παραμένει, προστίθεται δὲ ἄλλη, ἡ ὁποία δύναται νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀπόκτησιν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἰδίων κτιρίων Πρεσβειῶν, ὅπερ ὄντως εἶναι ἀπαραίτητον καὶ οὗ ἡ ἀνάγκη νομίζω ὅτι εἶναι σήμερον αἰσθητὴ εἰς πάντας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται ἡ ἀπόκτησις τοιούτων κτιρίων χωρὶς νὰ ἐξογκωθῇ πολὺ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐπιβαρυνόμενος προσωρινῶς κατὰ 20% τὸ πολὺ πέρα τοῦ ποσοῦ δι’ οὗ ἐπεβαρύνετο οὗτος μέχρι τοῦδε λόγῳ ἐνοικίων. Περαιτέρω εἰσάγεται εἰς τὴν ἡμετέραν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ὁ θεσμὸς τῶν συμβούλων τῶν Πρεσβειῶν, θεσμὸς ὑπάρχων ἐν πάσαις ταῖς ἄλλαις νομοθεσίαις, θεσμὸς ὁ ὁποῖος καθ’ ἑαυτὸν εἶναι χρήσιμος, δύναται δὲ τὰ μάλα νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Προστίθεται τέλος ἐν τῷ δευτέρῳ τούτῳ νομοσχεδίῳ ἀρχειοφύλαξ εἰς τὰς Πρεσβείας. Καὶ ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, ἣν ἀπέκτησα ἐν τῷ διπλωματικῷ σταδίῳ, καὶ ἐκ τῆς γενικωτέρας ἀντιλήψεως τοῦ πράγματος νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως ἐν ἑκάστῃ Πρεσβείᾳ ὑπάρχει ἀρχειοφύλαξ ἐπιτετραμμένος τὴν τήρησιν, τὴν φύλαξιν καὶ κατάταξιν τοῦ ἀρχείου, ἓν ὄργανον μόνιμον ἐν ταῖς Πρεσβείαις, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ἀποτελῇ τὴν παράδοσιν ἐν ἑκάστῃ Πρεσβείᾳ καὶ νὰ καθιστᾷ ἐνήμερον τὸν διευθύνοντα τὴν Πρεσβείαν τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ προηγουμένων ἐξασφαλίζων καὶ τὴν τάξιν τῶν ἐγγράφων. Νομίζω ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη δαπάνη διὰ τῆς ὁποίας προτείνω νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι ἀναγκαία, διότι κατὰ τρόπον ἀπαραίτητον ἀπεδείχθη σήμερον ἡ ἀνάγκη τῆς κατὰ τὴν ἔννοιαν ταύτην συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν πρεσβειῶν κατὰ τὰ καὶ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα. Τέλος, Κύριοι, προστίθημι εἰς τὰ δύο νομοσχέδια, τροποποιημένα, ὡς εἶπον, καὶ τρίτον νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν ἡμετέραν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διττὸν ἔχει σκοπόν, τὸ μὲν τὴν προσαρμογὴν τινων προξενικῶν διατάξεων εἰς τὰς διατάξεις ἃς ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν ἡμετέραν κρίσιν εἰς τὰ ἄλλα δύο νομοσχέδια, τὸ δὲ εἰς τὴν ἵδρυσιν νέων προξενείων καὶ εἰς τὴν προαγωγὴν προξένων, οἵτινες ἀπαραίτητοι ἐκρίθησαν κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἡ δαπάνη ἣν θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ προσθήκη τῶν γενικῶν τούτων προξενείων καὶ ἡ προαγωγὴ τινων προξένων δὲν εἶναι μεγάλη, ἐπειδὴ δὲ ἐπιτυχῶς κατηργήθησαν πλεῖστα γενικὰ καὶ ἄλλα προξενεῖα καὶ ὑποπροξενεῖα, τὸ ἀντιστάθμισμα εἶναι ἱκανὸν οὕτως ὥστε ὑποθέτω θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς παραδοχῆς τῆς μικρᾶς ταύτης καὶ διὰ τῶν κονδυλίων τοιούτων ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἡμετέρου προϋπολογισμοῦ. Διὰ τὰ Γενικὰ Προξενεῖα παραπέμπω εἰς ὅσα λεπτομερέστερον ἀναγράφει ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Γενικὰ Προξενεῖα προστίθενται τὸ τοῦ Ῥίου Ἰανείρου καὶ Βουένος Ἄϋρες. Αἱ σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς ἀπέβησαν τοιαῦται, καὶ σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς ὁ ἐκεῖ εἶναι τοσοῦτος ἰδίᾳ μετὰ τὴν μεγέθυνσιν τοῦ Κράτους, ὥστε νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ὑπάρξῃ ἐκεῖ μόνιμος ἀντιπρόσωπος ἔμμισθος, ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις νὰ μεριμνᾷ περὶ τῶν ἐκεῖ ἡμετέρων συμφερόντων, θὰ ηὐχόμην δὲ καὶ Πρεσβείαν νὰ εἴχομεν ἐκεῖ. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἂς ἐπιφυλάξωμεν εἰς τὸ μέλλον· νομίζω ὅτι τὸ παρὸν ἐνδεικνύει τὴν ἵδρυσιν τοὐλάχιστον τῶν δύο τούτων Γενικῶν Προξενείων. Περαιτέρω προτείνω διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν προσθήκην Γενικοῦ Προξενείου ἐν Βουδαπέστῃ, συμφώνως πρὸς τὰς ἐκθέσεις τὰς ἀνέκαθεν ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν ὑποβαλλομένας ἑκάστοτε ὑπὸ τῶν Πρεσβευτῶν, εἰς οὓς καὶ ἐγὼ καταλέγομαι ὑποβαλὼν ὁμοίαν ἔκθεσιν. Τέλος προστίθενται δύο Γενικὰ Προξενεῖα ἐν Βέρνῃ ἕνεκα τῆς μεγάλως αὐξηθείσης ἐπικοινωνίας μετὰ τῆς Ἑλβετίας, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς διεξάγει ἐμπόριον ἐν εὐρείᾳ κλίμακι, καὶ ἐν Αἰκατερινοδὰρ λόγῳ τοῦ ἐν Καυκάσῳ Ἑλληνισμοῦ.

§103Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Διὰ τὸ Λονδῖνον δὲν λαμβάνεται πρόνοια;

§104Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Δὲν λαμβάνεται.

§105Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Σεῖς γνωρίζετε πόσα συμφέροντα εἶναι ἐκτεθειμένα ἐκεῖ.

§106Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασις αὕτη. Προστίθενται δύο ὑποπροξενεῖα ἐν Αἴνῳ καὶ Πόρτο Λαγό, τὰ δὲ Ὑποπροξενεῖα Ξάνθης καὶ Δεδεαγὰτς προάγονται εἰς Προξενεῖα. Τὸ μέτρον τῆς αὐξήσεως ταύτης εἶναι μικρόν, οὐχὶ διότι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας δὲν θὰ ἐνεδείκνυε μείζονα τὴν αὔξησιν ἢ τὴν ἐν μείζονι εὐρύτητι προαγωγὴν Προξενείων, ἀλλὰ διότι ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε σκόπιμον τό γε νῦν ἔχον νὰ μὴ ζητήσῃ μείζονα ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἀποστέλλονται εἰς τὴν τακτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνισχυομένην καὶ διὰ τῆς προσθήκης τῶν κ. κ. Γ. Καφαντάρη, Λ. Ἀλεξανδρῆ, Ἀγ. Σλῆμαν καὶ Μ. Νεγροπόντη. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς, Π. Ἀραβαντινὸς καὶ λοιποὶ παρακαλοῦνται ὅπως λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων περὶ τῆς ἀποτάξεως τοῦ ὑπενωμοτάρχου Γ. Οἰκονομοπούλου.

§108Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Α. Τ. Μπασιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατί δὲν προενόησε μέχρις ὥρας περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πρὸ τριετίας τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ ψηφισθέντος ͵ΓΦΛΒʹ νόμου περὶ συγκοινωνίας Ταχ. καὶ Τηλ. τῆς νήσου Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἀφοῦ μάλιστα κατέστησε γνωστὰς τῷ Ὑπουργῷ πρὸ ἔτους τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ παρὰ τῷ Αὐστριακῷ Λόϋδ, ὅπερ θ’ ἀνελάμβανε τὴν ἑβδομαδιαίαν προσέγγισιν ἀνόδου καὶ καθόδου διὰ τῆς Ἑλληνοανατολικῆς αὐτοῦ γραμμῆς εἰς τὸν λιμένα Ἀργοστολίου. Ἐπίσης διατί δὲν παρενέβαλε προσέγγισιν εἰς Σάμην τῶν ὑπὸ ἐπιχορήγησιν γραμμῶν Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Βρινδησίου, ὁ λιμὴν τῆς ὁποίας εὕρηται ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς γραμμῆς· διότι ἡ ταχυδρομικὴ συγκοινωνία τῆς Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίᾳ τῆς Κερκύρας καθίσταται προβληματική, ὡς καὶ ἡ τηλεγραφική, ἀφοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον τὸ ἓν μόνον καλώδιον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν συγκοινωνίαν ὅλων τῶν γραφείων Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Ἰθάκης, Λευκάδος, Παξῶν καὶ Κερκύρας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος».

§110Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Καταθέτω ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν, κύριε Πρόεδρε.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Θ. Φίλιος καὶ Λ. Παπαποστόλου «ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν εἶναι ἐν γνώσει ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς πειραματικῆς φαρμακολογίας ἐν τῷ Ἐθν. Πανεπιστημίῳ κ. Νικόλαος Καλικούνης ἀρνεῖται νὰ ὑπογράψῃ ἀποδείξεις ἀκροάσεων μαθημάτων καὶ ἀσκήσεων ἐξαναγκάζων τοὺς φοιτητὰς νὰ ἀγοράζωσι τὰ βιβλία του;».

§112Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως ἀναθέσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑποδημάτων (τσαρουχίων) τοῦ ἐν Λαμίᾳ εὐζωνικοῦ τάγματος εἰς τοὺς τσαρουχοποιοὺς Λαμίας, τηρουμένων ὅλων τῶν νομίμων διατυπώσεων».

§114Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ ἐπαγγελματίαι τῆς Λαμίας ἐπεσκέφθησαν καὶ ἐμὲ καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, συμπολίτην των, διατρίβοντα κατ’ αὐτὰς ἐν Λαμίᾳ καὶ ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν ἥτις, παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, διότι εἶναι πολὺ δικαία. Παρακαλοῦσι τουτέστι ν’ ἀνατεθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ κατασκευὴ τῶν τσαρουχίων τοῦ ἐν Λαμίᾳ εὐζωνικοῦ συντάγματος. Εἶναι μία δικαία ἀξίωσις τῶν ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι πολυπληθεῖς καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῶν περιστάσεων δὲν ἔχουσιν ἐργασίαν. Καὶ τὰ ὑποδήματα ταῦτα τοῦ στρατοῦ καὶ στερεώτερα θὰ γίνωνται, κ. Πρωθυπουργέ, καὶ μικροτέρα δαπάνη θὰ ἀπαιτῆται. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ λάβητε ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «Ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· 1) ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκοπεῖ νὰ λάβῃ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος εὑρισκομένην εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν καὶ ἰδίᾳ ἂν σκοπῇ νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ μεταξὺ Βαρυμπόπης–Ἀγᾶ, 2) πρὸς κατασκευὴν γεφύρας ἔξωθι τοῦ χωρίου Μπουσδρόβου, καὶ 3) ἂν σκοπῇ νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς διαρρύθμισιν τῆς κοίτης τοῦ χειμάρρου Ξυριᾶς τῆς Λαμίας, ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ ὁποίου κατεστράφησαν πολλαὶ ἐκτάσεις γαιῶν τοῦ χωρίου Καραμουσακλῆ».

§116Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν ἐν γένει τῆς Φθιώτιδος ἐλήφθησαν τὰ δυνατὰ μέτρα, ὑπεβλήθησαν προϋπολογισμοὶ καὶ ἐνεκρίθησαν, πρόκειται δὲ νὰ συντελεσθῶσι τὰ ἐγκριθέντα ἔργα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ, δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον, διότι πρόκειται περὶ ἔργου ἀπαιτοῦντος ὑπέρογκον δαπάνην· πρόκειται περὶ γεφύρας ἐχούσης ἄνοιγμα πλέον τῶν 300 μέτρων. Περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς ἑτέρας γεφύρας ἔξωθεν τοῦ χωρίου Μπουσδρόβου δὲν γνωρίζει τι τὸ Ὑπουργεῖον διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐζητήθη τι παρ’ οὐδενός. Διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς κοίτης τοῦ χειμάρρου Ξυριᾶς κατηρτίσθη μελέτη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ διαταχθῇ ἡ διαρρύθμισις τῆς κοίτης αὐτοῦ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκοπεῖ νὰ λάβῃ πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀδίκου τοῦ προσγενομένου εἰς τὴν πόλιν τῆς Λαμίας καὶ εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος διὰ τῆς ἐκ Λαμίας εἰς Χαλκίδα μετασταθμεύσεως τοῦ 2ου Πεζικοῦ Συντάγματος, ἀφοῦ καὶ κτίρια ἐπαρκῆ πρὸς στρατωνισμὸν τῶν ἀνδρῶν ὑπῆρχον οὔτε δὲ καὶ ἄλλη τις στρατιωτικὴ ἀνάγκη ἐπέβαλε τὴν τοιαύτην μεταστάθμευσιν».

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλήφθη τὸ μέτρον ὅπως τὸ Σύνταγμα τοῦ Πεζικοῦ ἀντικατασταθῇ δι’ Εὐζωνικοῦ, δὲν πιστεύω δὲ νὰ πειράζῃ τοὺς Λαμιεῖς νὰ βλέπωσι φουστανέλλαν. Ἐλήφθη δὲ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι πλεῖστοι τῶν μερῶν ἐκείνων στρατολογοῦνται εἰς τὸ Εὐζωνικόν.

§119Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς σύλλογος Λαμίας ἐκπροσωπῶν ὅλας τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις τῆς πόλεως Λαμίας ἀπηύθυνε πρὸς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖ, δι’ οὓς λόγους ἐκθέτει ἐν τῷ ψηφίσματι αὐτῷ, νὰ διαταχθῇ ἡ μεταστάθμευσις τοῦ 2ου πεζικοῦ συντάγματος ἐκ Χαλκίδος εἰς Λαμίαν καὶ οὐ μόνον τοῦτο ἀλλὰ καὶ νὰ ὁρισθῇ καὶ ἕδρα Μεραρχίας ἐν Λαμίᾳ. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ἀπεστάλη καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀξιοτίμους Βουλευτὰς ἐκ Φθιώτιδος. Ἡ πόλις τῆς Λαμίας ἀείποτε ἦτο ἕδρα συντάγματος, δηλαδὴ στρατιωτικῆς μονάδος μεγάλης, ἐνῷ ἡ πόλις τῆς Χαλκίδος ἐγένετο ἕδρα Μεραρχίας ἐσχάτως, συνεκεντρώθησαν δηλ. ἐκεῖ δύο συντάγματα Πυροβολικοῦ καὶ Μηχανικοῦ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον μετεστάθμευσε τὸ 2ον Πεζ. Σύνταγμα καὶ ὡρίσθη ἕδρα Μεραρχίας ἡ Χαλκὶς ἐλέχθη ὅτι ἦτο ἔλλειψις στρατωνισμοῦ· ἀλλὰ τοιοῦτος λόγος δὲν συντρέχει, διότι ἔλλειψις στρατωνισμοῦ ὑπάρχει ἐν Χαλκίδι ὅπου ὑπάρχει τόση συσσώρευσις στρατοῦ, τὰ δὲ ὡς στρατῶνες χρησιμεύοντα ξύλινα παραπήγματα οὐ μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι διὰ νὰ περιλάβωσιν ὅλην τὴν στρατιωτικὴν ἐκεῖ συγκέντρωσιν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνθυγιεινά, ἂν δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ Λαμία ὡς ἕδρα Μεραρχίας ἐκτὸς τοῦ Εὐζωνικοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Λαμίαν τὸ 2ον Σύνταγμα, διότι ἐν Λαμίᾳ ὑπάρχουσι στρατῶνες ἐπαρκεῖς, ὡς δύναται νὰ πληροφορηθῇ ἁρμοδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν δ’ ἐκ λόγων στρατιωτικῆς ἀνάγκης πρέπῃ νὰ ὁρίζωνται αἱ ἕδραι τῶν σωμάτων, βεβαίως εἰδικὴ περίπτωσις συντρέχει διὰ τὴν Λαμίαν ἥτις καὶ πεδίον ἀσκήσεως ἔχει καὶ στρατῶνας πολλοὺς κέκτηται καὶ τόπος συγκεντρώσεως στρατευμάτων εἶναι καὶ σταθμὸς μεταφορᾶς τοῦ στρατοῦ καὶ ἐγγύτερον παρὰ ἡ Χαλκὶς εἰς τὰ νέα Μακεδονικὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὅπως λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ διατάξητε τὴν ἐπαναφορὰν καὶ τοῦ δευτέρου τάγματος ἐκτὸς τοῦ εὐζωνικοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, ἂν δὲν ὁρίσητε τὴν πόλιν τῆς Λαμίας ὡς ἕδραν Μεραρχίας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Μαλλιόπουλος καὶ Κ. Σταμούλης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ «Καράμπαλη» γεφύρας τῆς κειμένης εἰς τὸ ἄκρον τῆς πόλεως Καρδίτσης· ἐπίσης τὴν ἐπισκευὴν τῆς ἑτέρας γεφύρας τῆς κειμένης ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ «Καλέντζι», ἀμφοτέρων κειμένων ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης εἰς Λάρισαν, καθ’ ὅσον ὑφίσταται κίνδυνος δυστυχημάτων ἐκ καταστροφῆς ἀμφοτέρων τῶν γεφυρῶν τούτων».

§121Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν σύστασίν μας ταύτην, διότι ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν καὶ τῶν γεφυρῶν περὶ ὧν ἡ ἐπερώτησις, εἶναι ἀναγκαιοτάτη καθ’ ὅσον ἀποβαίνει ἀδύνατος ἡ συγκοινωνία ἄνευ αὐτῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου διὰ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς ἐπισκευῆς θὰ προληφθῶσι μεγαλείτεραι δαπάναι τοῦ δημοσίου.

§122Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Διετάχθη ἡ ἐπισκευή.

§123Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλως τε καμμίαν ἄλλην ὁδόν. Τῆς ἀρτηρίας ταύτης ἀποκοπτομένης παύει πᾶσα συγκοινωνία.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου ἀντικειμένου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§125ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ προσθέτου ταχυδρομικοῦ τέλους εἰσπραττομένου ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς περιθάλψεως». Συνέστη διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐπιτροπὴ περιθάλψεως, εἷς δὲ τῶν πόρων τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλει εἶναι τὸ πρόσθετον ταχυδρομικὸν τέλος, τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰσαγόμενον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττηται ὑποχρεωτικῶς ἐπὶ δώδεκα ἡμέρας κατ’ ἔτος. Ὁ τρόπος οὗτος εἰσπράξεως προσόδου ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς περιθάλψεως, ἐλήφθη κατὰ τὰ καὶ ἀλλαχοῦ, προκειμένου περὶ ὁμοίων ὀργανισμῶν, ἰσχύοντα. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως τῆς ὑποχρεωτικῆς εἰσπράξεως 5 λεπτῶν κατ’ ἐπιστολὴν καὶ 2 διὰ τὰ ἐσωτερικὰ δελτάρια καὶ ἐπισκεπτήρια ν’ ἀρχίσῃ κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ συγχρόνως ὑπάρχει ἀνάγκη ὅπως προβῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ὡρισμένας προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ κηρύξῃ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο κατ’ ἀρχήν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσθέτου ταχυδρομικοῦ τέλους διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς περιθάλψεως» κηρυχθῇ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§127Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν διαφόρων ἔργων ἐκτελεσθησομένων ἐν Ναυστάθμῳ, Λέρῳ καὶ Ἐλευσῖνι. Ἐπίσης σχέδιον νόμου περὶ ἐγκρίσεως διαφόρων δαπανῶν διὰ κατασκευὴν ἔργων ἐν Ναυστάθμῳ, Λέρῳ καὶ Ἐλευσῖνι πέριξ τοῦ Βασ. Ναυστάθμου. Ἐπίσης σχέδιον νόμου περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος τῶν ναυτικῶν ἔργων. Ἐπίσης σχέδιον νόμου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν διαφόρων ἔργων ἐν Ἁγ. Βασιλείῳ κλ. Ὡσαύτως ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Αὐγούστου 1913 Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ καταρτισμοῦ δικαστικῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων καὶ προσθήκην συναφῶν διατάξεων.» Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιέχονται διατάξεις αἱ ὁποῖαι τροποποιοῦσι τὰς διατάξεις τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος, καθ’ ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς τὰ πειθαρχικὰ συμβούλια ὡς συνίσταντο ὑπὸ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσιν ἐν ἐλλείψει προσηκόντων μελῶν. Ἐπίσης σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων. Τὸ νομοσχέδιον μένει ὡς ἦτο καὶ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα. Τέλος ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Λονδίνῳ συνομολογηθείσης ῥαδιοτηλεγραφικῆς συμβάσεως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν, διότι ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσι τοῦτο.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης δευτέρας παραγράφου εἰς τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νόμου 131 περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Ὑπαξιωματικῶν».

§129ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι κατὰ λάθος ἀναγεγραμμένον. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν ἔξοδον ὄχι τὴν εἰσαγωγήν.

§130Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀντὶ «νομοσχέδιον» ἔπρεπε νὰ γραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει «πρότασις νόμου».

§132Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὴν ὁποίαν ἐδέχθητε.

§133Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ὑποβληθεῖσα ὑπὸ ἐντίμων συναδέλφων πρόκειται νὰ εὐεργετήσῃ ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι συμπληρώσει τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, καὶ ἀφορᾷ τὴν δωρεὰν εἰς τὴν σχολὴν εἰσαγωγὴν τριῶν ὑπαξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος καὶ εἰς τοὺς δύο πολέμους. Ἀλλὰ διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως νόμου δὲν ἐπεκτείνεται τὸ εὐεργέτημα καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου ὑπηρεσίαν μικροτέραν τοῦ ἔτους, οὕτως ἅπαντες οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἰσάγονται δωρεὰν εἰς τὴν σχολὴν πλὴν ἑνός, ὅστις καίτοι ἔλαβε μέρος εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους στερεῖται τοῦ εὐεργετήματος ὡς μὴ ἔχων ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους ὡς λοχίας. Τὴν διάκρισιν ταύτην εὑρίσκω ἄδικον καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ συναδέλφου κ. Θανοπούλου, δι’ ἧς αἴρεται ἡ ἀδικία.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει ὑποβληθῇ. Δὲν γνωρίζω τὴν τροπολογίαν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζονται εἶτα κατ’ ἀρχὴν συναινέσει τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια, 1) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓϠΟΗʹ τοῦ 1912 περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου», καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου περὶ ὁπλοφορίας». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς δημοσιεύσεως εἰδήσεων καὶ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς στρατιωτικὰς κινήσεις, ἔργα ὀχυρώσεως καὶ παραγγελίας.» Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Ἀραβαντινός.

§136Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα παρεπέμφθησαν εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐζητεῖτο ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἔχω ἐνδοιασμοὺς ἢ μᾶλλον ἔχω πεποίθησιν ὅτι, ὡς εἶναι κατηρτισμένον τὸ νομοσχέδιον καὶ δὴ τὸ ἄρθρον 2, ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Καὶ ὄχι μόνον τὸ ἄρθρον 2, ἀλλὰ καὶ ἡ ὅλη ὑφὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ναυτικῶν, οἵτινες ὑπῆρξαν καὶ μέλη τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐπιτροπῆς...

§137Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§138Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἔχει τὴν ὑπογραφήν του. Ἐγένετο μακροτάτη συζήτησις κατὰ τὴν Διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, συζητουμένου τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν συμφώνως πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν μελετῶντα τὴν ἱστορίαν τῆς νομοθετήσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος καὶ ἰδίᾳ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡς γραμματέως τότε τῆς ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ τὰς διεξαχθείσας ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ πλασθῇ εἰς ἰδιώνυμον ἀδίκημα ἡ ἀναγραφὴ ἄλλων εἰδήσεων, ἐκτὸς ἐκείνων τὰς ὁποίας ἀναγράφει περιοριστικῶς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν διὰ τῆς ἀναγραφῆς ἄλλων εἰδήσεων παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, τότε ὄχι ἡ δημοσίευσις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ τῶν εἰδήσεων, ἀλλ’ ἡ διὰ τῆς δημοσιεύσεως βλάβη τῶν συμφερόντων τῆς Ἐπικρατείας δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀδίκημα καὶ ὑπάρχει περίπτωσις προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Ἐὰν αἱ διατάξεις αὗται τοῦ Ποινικοῦ νόμου δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ νὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, τότε θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μεταβληθῶσιν αἱ διατάξεις ἐκεῖναι τοῦ Ποινικοῦ νόμου, ἀλλ’ οὐδέποτε εἶναι δυνατόν, ἔχοντες τὴν πρόθεσιν νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, νὰ θεσμοθετήσωμεν νόμον ἄντικρυς ἀντισυνταγματικὸν μεταβάλλοντες εἰς ἀδίκημα τὴν χρῆσιν τῆς ἐλευθεροτυπίας, ἐνῷ θέλομεν νὰ πατάξωμεν τὴν κατάχρησιν αὐτῆς. Αἱ ἀπαγορεύσεις τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως προκειμένου περὶ ἀναγραφῆς εἰδήσεων ἀναγομένων εἰς τὴν προμήθειαν πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἢ τὴν μὴ προμήθειαν, αἱ ἀπαγορεύσεις, λέγω, αὐταὶ τῆς δημοσιεύσεως τοιούτων εἰδήσεων εἶναι περιορισμὸς ἀντιβαίνων εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ πρωτίστως εἰς τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ τὸ Σύνταγμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ περὶ προμηθειῶν τῆς Κυβερνήσεως εἰδήσεις νὰ μὴ ἀνακοινῶνται εἰς τὸν τύπον, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἡ ἀνακοίνωσις αὐτὴ νὰ θεωρηθῇ ἀδίκημα. Ἡ μὴ προμήθεια ὑλικοῦ πολέμου, ἡ προπαρασκευὴ διὰ πόλεμον ἢ ἡ μὴ προπαρασκευὴ εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς πολιτικοῦ προγράμματος. Πρέπει νὰ καταργήσητε καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τότε, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς χώρας, ἐὰν ζητήσητε τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐγένετο εἰδικὴ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὡς Διπλῆ Ἀναθεωρητικῇ καὶ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Κουτούπη ὑπεστηρίχθη τοῦτο ἀκριβῶς, ὅτι ὑπάρχει ὕπατον συμφέρον ὅπως μὴ ἀποσιωπῶνται αἱ προμήθειαι ὑλικοῦ πολέμου, διότι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῶσι καὶ καταχρήσεις, καὶ εἶναι εὐκταῖον ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας τὸ καθαρὸν νὰ διεξάγωνται αἱ προμήθειαι, ὅπως ἀποφεύγωνται ἐκεῖναι. Καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας ἐπέφερε τὴν μεταβολὴν τοῦ σχεδίου τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος, συμφωνήσαντος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτῆς. Ὅταν ἔχωμεν τοιαύτην ἱστορίαν νωποτάτην, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὡς διετυπώθη, ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος, καὶ θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀφοῦ δὲν ἠκούσθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ παρεπέμπετο εἰς αὐτὴν τασσομένης βραχυτάτης προθεσμίας, ὅπως ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της, ἥτις δὲν πιστεύω νὰ εἶναι διάφορος ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀνέφερα.

§139Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν, δεδομένου ὄντος ὅτι παρεσχέθη ἀρκετὸς χρόνος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὅτι οὐδεμία ἀντίρρησις δύναται νὰ ὑπάρχῃ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως ῥητῆς ἐπιταγῆς τοῦ Συντάγματος. Πᾶσαι αἱ προβληθεῖσαι ἀντιρρήσεις στρέφονται εἰς τὸ ἄρθρον 2ον, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς εἰσάγει νέαν διάταξιν ἐπὶ πλέον τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 14 τοῦ Συντάγματος προβλεπομένης, ἀλλ’ οὐδαμῶς ἀντιτιθεμένης εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος· «Δύναται καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ἤθελεν ὁρίσει ν’ ἀπαγορευθῇ ἐπὶ ἀπειλῇ κατασχέσεως καὶ ποινικῆς καταδιώξεως ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἢ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς στρατιωτικὰς κινήσεις ἢ εἰς ἔργα ὀχυρώσεως τῆς χώρας. Εἰς τὴν κατάσχεσιν ἐφαρμόζονται αἱ ἀνωτέρω διατάξεις.» Τὸ ὅλον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἀφορᾷ τὰ προληπτικὰ τοῦ τύπου μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα τίθενται φραγμοί, ἐξαιρέσεις δ’ ἀναγράφονται ἐπὶ συγκεκριμένων περιπτώσεων, ἐν αἷς καὶ ἡ παροῦσα, ὡς πρὸς τὸ ἐπιτρεπτὸν τοῦ μέτρου τῆς κατασχέσεως, οὐδόλως ὅμως τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει ἵνα θεσπίσωμεν νέας ποινικὰς διατάξεις τοῦ κοινοῦ δικαίου, ἐφόσον πειθόμεθα ὅτι πρᾶξίς τις δέον νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀξιόποινος. Τὸ 2ον δὲ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχει τὸ ἐπακολούθημα τῆς κατασχέσεως, ὅπερ καὶ μόνον ῥυθμίζει τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος. Κυρίαρχος λοιπὸν εἶναι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίσῃ τὴν προτεινομένην διάταξιν, ἐὰν κρίνῃ αὐτὴν σκόπιμον. Ἐὰν κατ’ οὐσίαν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις καὶ θεωρεῖται ὅτι διὰ τούτου αἴρεται ἢ μειοῦται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, εἶναι ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως τῆς διατάξεως κατ’ οὐσίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§140Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Αἱ ἀντιρρήσεις μου δὲ στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἱστορίας τῆς διατάξεως.

§141Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατὰ τὴν θεωρίαν ὑμῶν οἱαιδήποτε ἄλλαι διατάξεις θὰ ἦσαν ἀντισυνταγματικαί.

§142Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰδικῶς περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14 εἶχε διατυπωθῆ ὡς ἑξῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 8ης Μαρτίου 1911. «Δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἢ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς στρατιωτικὰς ἐργασίας κλπ.». Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν μὴ δεχθεὶς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εὕρισκε καὶ τὴν διατύπωσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπικίνδυνον· «Ἐν περιπτώσει ἀπειλουμένου πολέμου δύναται καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ἤθελεν ὁρίσει ν’ ἀπαγορευθῇ ἐπὶ ἀπειλῇ κατασχέσεως καὶ ποινικῆς καταδιώξεως ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἢ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς κινήσεις στρατοῦ ἢ εἰς μέσα ἀμύνης ἢ εἰς τὰ μυστικὰ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους». Ἀλλὰ καὶ ἡ τροπολογία αὕτη δὲν ἐθεωρήθη ἐπιτυχής. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 9 Μαρτίου 1911 ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Κουτούπης παρετήρησεν ὅτι ἡ φράσις αὕτη εἶναι γενικὴ καὶ ἀόριστος· «Δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ ἐπὶ ἀπειλῇ κατασχέσεως καὶ ποινικῆς καταδιώξεως ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἀναγομένων εἰς κινήσεις στρατοῦ ἢ εἰς ἔργα ἀμύνης τῆς χώρας». Ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν δὲ τῶν ἀγορεύσεων αὐτῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνοψίζων τὸ πόρισμα τῆς ὅλης συζητήσεως ὑπέβαλε νέαν τροπολογίαν, δι’ ἧς ἀντικατέστησε τὰς λέξεις «μέσα ἀμύνης» διὰ τῶν λέξεων «ἔργα ὀχυρώσεως τῆς χώρας». Ἡ διάταξις λοιπὸν αὕτη ἐνοήθη ὡς ἐξαιρετικὸν μέτρον, ἐτονίσθη δ’ ὅτι πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ μέτρου καὶ εἰς τὸ ψήφισμα τῆς Βουλῆς τῆς Ἀναθεωρητικῆς, τῆς τὸ πρῶτον συγκληθείσης, καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία κατήρτισε τὸ σχέδιον, περιωρίσθη δὲ καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς.

§143Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν ἀπέκρουεν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κατασχέσεως.

§144Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν ἡ δημοσίευσις μιᾶς εἰδήσεως νὰ εἶναι ἐθνικῶς ἐπιβλαβὴς καὶ τότε ὀφείλετε νὰ τιμωρήσητε τὸν δημοσιογράφον ὡς προδότην τῆς Πατρίδος καὶ ἔνοχον ἐσχάτης προδοσίας, ἀλλ’ οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ παρακωλύσητε τὴν δημοσίευσιν εἰδήσεων περὶ πολεμικῶν προμηθειῶν. Τοῦτο ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἡ ὁποία ἐνόησε νὰ περιορίσῃ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα καὶ εἰς τὰ ἔργα ἀμύνης.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§146Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐν πρώτοις θὰ παρακαλέσω, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, καθόσον ἀπουσιάζουσι δύο τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ συζήτησις, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου τὴν γνώμην ἑνὸς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων κ. κ. Ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ἐξέφερεν ἐντελῶς ἀντίθετον γνώμην ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας περιωρίσθη εἰς τὸ Συνταγματικὸν μέρος τοῦ θέματος, ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Εἰς τοῦτο θὰ παρετήρουν ὅτι δὲν θὰ εἶχε δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος.

§147Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τουναντίον· ῥητῶς ἀναφέρεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὅτι προτείνεται ἡ τοιαύτη πρᾶξις νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ποινικῶς κολάσιμος τιμωρουμένη κατὰ τὸ αὐτὸ μέτρον ἀνεξαρτήτως τῆς συνταγματικῆς διατάξεως.

§148Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ συνταγματικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι τὸ σπουδαιότερον. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἔμειναν σύμφωνοι ὅτι τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας δὲν πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν παντὸς ἐλέγχου τοῦ τύπου· οὗτος δέον νὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὅτι ὁ ὑπογράφων τὸ νομοσχέδιον κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος λυποῦμαι ὅτι ἀρχομένης τῆς συζητήσεως ἀπεχώρησεν, ἐνῷ ἀπουσίαζε καὶ ὁ κ. Συνάδελφός του ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἐξέφερεν εὐτυχῶς ἐναντίαν γνώμην, διότι εἶπεν ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Πᾶσα τοιαύτη πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἀναγομένη κλπ.» Περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσω ἀναγινώσκων τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψε, καὶ νομίζω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ εἶναι τόσον ἀρκετὰ ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα ὁμιλῶν πάντοτε ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ὄχι ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως. Ἡ ζημία ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἀναγραφῆς τοιούτων εἰδήσεων, ἐφ’ ὅσον πρόκειται πάντοτε περὶ τοῦ ἄρθρου 2, εἶναι μόνον ὑποθετική. Δὲν βλέπω κατὰ τίνα λόγον θὰ προκύψῃ ζημία τις, ἐὰν ἀναγγελθῇ προμήθειά τις ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ μυστική. Παραγγελία πολεμικοῦ σκάφους εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ μυστική; Παραγγελία σκάφους ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτήσῃ τόσον χρόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ μυστική. Ἀλλὰ νομίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ εἷς τῶν τριῶν ὑπογραψάντων, ὅτι συμφέρει ἡ μὴ ἀναγραφὴ τοιούτων εἰδήσεων καὶ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς Ὑπουργὸς ἔχων τὴν γνώμην μόνον ἑνὸς ἀνευθύνου τμηματάρχου νὰ προβαίνῃ εἰς παραγγελίας ἑνὸς οἱουδήποτε εἴδους χωρὶς νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν τύπον νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῶν τοιούτων παραγγελιῶν; Ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον συνέβη μέχρι τοῦδε. Ἐὰν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐβλάβησαν, ἐβλάβησαν, διότι δὲν ἐγένετο ἔλεγχος τῶν τοιούτων προμηθειῶν, διότι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διεξάγονται αἱ προμήθειαι ὄχι μόνον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ Κράτους, εἶναι τοιοῦτος ὥστε νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα ἔκτροπα. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν θὰ παρίστανται καὶ οἱ ἕτεροι δύο Ὑπουργοί, νὰ ὁμιλήσω εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, νομίζω ὅμως ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔσπευδε νὰ ἀπαλείψῃ τὸ 2ον ἄρθρον καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ 1ον, τοῦ ὁποίου τὴν σκοπιμότητα καὶ ὠφελιμότητα πάντες ὁμολογοῦσι, διότι βεβαίως αἱ στρατιωτικαὶ κινήσεις καὶ ἔργα ὀχυρώσεως καὶ ἀμύνης τῆς χώρας πρέπει νὰ μείνωσιν ἄγνωστα, διότι καὶ ἂν εἶναι γνωστὸν τὸ εἶδος τῆς ὀχυρώσεως μένουσι πάντοτε ἄγνωσται αἱ λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μεγάλην σημασίαν. Ἀλλὰ νὰ λέγῃ τις ὅτι πρέπει καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μένῃ ἄγνωστος ἡ προμήθεια κριθῆς, ἵππων καὶ λοιπὰ εἶναι πράγματι ἀστεῖον καὶ νὰ λέγηται.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 546 τοῦ Ποιν. Νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν! (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συμβατικοῦ τόκου διατάξεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Δικαστικοῦ Ὀργανισμοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται)

§151Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 δύνανται νὰ συμπτυχθῶσι καὶ νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, διότι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 2 ἀντιτίθεται προδήλως εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 3. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἡ διεύθυνσις τῶν ἐκτὸς τοῦ ἀκροατηρίου διεξαγομένων ἀποδείξεων, παρ’ οἷς πρωτοδικείοις ὑπηρετοῦσιν ἔμμισθοι πάρεδροι δύναται νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα ἢ πλείονας τούτων τῶν τακτικῶν αὐτοῦ μελῶν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 ῥητῶς ὁρίζεται ὅτι ἡ διεύθυνσις τῆς ἀποδεικτικῆς δικαιοδοσίας ἐκτὸς τοῦ ἀκροατηρίου δέον ν’ ἀνατίθηται πάντως εἰς ἓν τῶν μελῶν τοῦ Δικαστηρίου τακτικὸν ἢ πάρεδρον, προϋποτιθεμένης τῆς διεξαγωγῆς ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου. Ἀλλ’ ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ, ὡς τοῦτο διατυποῦται, ἡ περίπτωσις εἶναι δυνητική, ἐνῷ ἐν τῷ 3ῳ ὑποχρεωτική, καίτοι περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος πρόκειται, ἐκ τούτου δὲ καὶ ἡ παρουσιαζομένη ἀντίφασις. Πρὸς ἄρσιν ταύτης καὶ τακτοποίησιν τῆς ἐννοίας θὰ προέτεινον τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο ἄρθρων εἰς ἕν, ἀρτιώτερον διατυπούμενον, προστιθεμένων τουτέστι μετὰ τὰς λέξεις: «ἡ διεύθυνσις τῶν» τῶν λέξεων: «ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου ἀλλὰ....» οὕτως ὥστε τὸ ἄρθρον νὰ ἔχῃ οὕτω πως: «ἡ διεύθυνσις τῶν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ἀκροατηρίου, διεξαγομένων ἀποδείξεων κλπ.» Ἡ προτεινομένη τροποποίησις χωρὶς νὰ μεταβάλῃ τὸ παράπαν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου συντελεῖ, νομίζω, πρὸς βελτίωσιν ταύτης καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§153Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, ὅπου καθορίζεται ἡ ἀμοιβὴ τῶν παρέδρων εἰς δραχμὰς 80 ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ καὶ 60 διὰ τὰ λοιπὰ Εἰρηνοδικεῖα, πρέπει νὰ γίνῃ προσθήκη τις. Μὲ τοιοῦτον γλίσχρον μισθὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀφήσωσι τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν καὶ θὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ παρέδρου Εἰρηνοδικείου. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ τὸ ἐπίδομα αὐτὸ τῶν παρέδρων.

§154Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πλανᾶται ὁ κ. Συνάδελφος φρονῶν ὅτι οἱ δικηγόροι θὰ ἀφήσωσι τὸ ἔργον αὐτῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι πλὴν τοῦ ἔργου τοῦ δικηγόρου θὰ ἀσκῶσι καὶ τοῦτο.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9–11, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§156Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅσα εἶναι κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν νὰ ψηφισθῶσι μόνον, κύριε Πρόεδρε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 9 καὶ 18 τῆς ἡμερησίας διατάξεως νομοσχέδια ἀναβάλλονται, τῆς Βουλῆς ἀποδεχομένης τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσκήσεως ἐνδίκων μέσων ἐν πολιτικαῖς δίκαις». (Γίνεται δεκτὰ τὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 50,000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1913 διὰ δαπάνας μετακλήσεως τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν F. Kummer καὶ W. Cauer πρὸς μελέτην διαρρυθμίσεως τῶν λιμένων Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13 ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 841–844 τοῦ Ποιν. Ἀστ. Κώδικος τύπων περὶ δωρεῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 15, 16 καὶ 17 ἀναβάλλονται.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς § 2 τῶν ἄρθρων 84 τοῦ νόμου περὶ ὑποθηκῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὑπάρχει τροπολογία ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Γ. Καντιάνη.

§159Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ δέχομαι τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· νὰ προστεθῇ εἰς τὴν βʹ § «προτιμωμένου τοῦ ἔχοντος δικηγορικὴν ἄδειαν ἀπὸ τοῦ στερουμένου τοιαύτην».

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπίσης τροπολογία τοῦ κ. Ι. Μπουρνιᾶ.

§161Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἄς μείνῃ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§162Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔπρεπε νὰ καταστῇ συναφὲς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλλετε πρὸ ἡμερῶν, τὸ σχετιζόμενον πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις ἐκείνη δὲν εἶναι καθ’ ἑαυτὸ αὔξησις· εἶναι μία παροχὴ δι’ ἐνοίκιον ὑπὸ ὅρους, ἂν εἶναι εἰς πόλιν, εἰς πρωτεύουσαν νομοῦ κτλ. Ἐὰν θέλητε νὰ ὑπαγάγητε τὰ ἔργα τοῦ ὑποθηκοφύλακος εἰς τὰ συμβολαιογραφεῖα ἀφαιροῦντες πᾶσαν τοιαύτην ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοὺς εἰρηνοδίκας, διαπράττετε ἓν μέγα ἀδίκημα πρὸς τοὺς εἰρηνοδίκας, στραγγαλίζετε τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν πτωχὸν βιοπαλαιστήν. Ἐγὼ ἤλπιζον ἀπὸ σᾶς ν’ αὐξήσητε γενναιότερον τὸν μισθὸν τοῦ εἰρηνοδίκου. Εἶναι ὁ δικαστὴς τοῦ αʹ βαθμοῦ, ἡ ἀπονομὴ δὲ τοσούτου γλίσχρου μισθοῦ καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν νομίμων ἀντισηκωμάτων αὐτοῦ δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν θεσμόν. Γνωρίζω ἐκ πείρας καὶ θὰ τὸ συναντήσητε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ὅτι πρέπει νὰ εἶσθε γενναῖοι εἰς τὴν παροχὴν μισθοῦ, ἀφοῦ ηὐξήσατε τὸν μισθὸν τῶν δικαστῶν, ὁ δὲ εἰρηνοδίκης, ὁ δικαστὴς τοῦ λαοῦ, λαμβάνει 160 δραχ. τὸν μῆνα καὶ τὸν καθορίζουν 131 καὶ μὲ αὐτὰς θέλετε νὰ ζήσῃ! Θὰ τὸν ἀναγκάσητε νὰ σκέπτηται κατ’ ἄλλον τρόπον, διότι θὰ τὸν ὠθεῖ εἰς τοῦτο τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶναι πρᾶξις ἀνορθωτική, μολονότι εἶσθε μέλος Κυβερνήσεως Ἀνορθωτικῆς.

§163Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀφορῶσιν εἰς ὑποστήριξιν καὶ ἐνίσχυσιν ἄλλου νομοσχεδίου, διὰ τὸ ὁποῖον διαβεβαιῶ αὐτὸν ὅτι θὰ ἐπιμείνω ἐπίσης νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Δι’ ἐκείνου ζητοῦμεν νὰ δοθῇ ἐνίσχυσίς τις τῶν ἀποδοχῶν τοῦ εἰρηνοδίκου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προκείμενον, τοῦτο ἔχει λόγον ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι μὴ ὄντες μόνιμοι δὲν δύνανται νὰ διεξάγωσι τόσον καλῶς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου τῶν ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἁρμοδιώτερος εἶναι ὁ συμβολαιογράφος, ὁ μόνιμος ἐν τῷ τόπῳ κατοικῶν. Εἶναι ὀρθὸν βεβαίως ν’ αὐξήσωμεν τὰς ἀποδοχὰς τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ εὐπρεπὲς νὰ λαμβάνωσι καὶ νὰ συζητῶσιν ἐνίοτε διὰ 1 δραχμὴν ἢ διὰ 5 λεπτά, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας διὰ τὰ ἔργα τοῦ ὑποθηκοφύλακος. Ἀλλ’ εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας ὅτι ὁ μισθὸς τῶν εἰρηνοδικῶν ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως καὶ πρὸς τοῦτο ἐν τῳ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ προενόησα ὑποβαλών, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστηρίξω, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, ἀλλὰ περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ σήμερον συζητουμένου νομοσχεδίου νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης.

§165Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὑπέβαλον, κύριε Πρόεδρε, τροπολογίαν ἔχουσαν οὕτω· «ὑπαρχόντων πλειόνων συμβολαιογράφων ἐν τῇ ἕδρᾳ ταύτῃ, ἡ εἰρημένη ὑπηρεσία ἀνατίθεται διὰ Β. Διατάγματος εἰς τὸν ἐκ τούτων κεκτημένον ἄδειαν δικηγόρον. Ἐπὶ πλειόνων δὲ συμβολαιογράφων κεκτημένων τὴν ἄδειαν ταύτην ἢ ἐπὶ πλειόνων συμβολαιογράφων στερουμένων τοιαύτης ἀδείας, ἐν τῇ αὐτῇ ἕδρᾳ ἡ εἰρημένη ὑπηρεσία ἀνατίθεται εἰς ἕνα ἐκ τούτων διὰ Β. Διατάγματος ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τῆς ὁλομελείας τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου». Δηλαδὴ ἂν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου εἶναι δύο συμβολαιογράφοι, ἐξ ὧν ὁ εἷς εἶναι δικηγόρος, ὁ δὲ ἕτερος ἐμπειρικὸς — πρώην γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου ἐπὶ δεκαετίαν ἠδύνατο πρότερον νὰ διορισθῇ συμβολαιογράφος — νὰ ἀνατίθηται κατὰ προτίμησιν καὶ ἄνευ ἄλλης διατυπώσεως διὰ Β. Δ. τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον εἰς τὸν δικηγόρον, ὁ ὁποῖος παρέχει μείζονας ἐγγυήσεις ἀναμφισβητήτως.

§166Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αὐτὸ τὸ ἐδέχθην.

§167Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ προστεθῇ δὲ «ὅπου εἶναι πλείονες δικηγόροι ἢ πλείονες μὴ δικηγόροι συμβολαιογράφοι τότε νὰ ἀποφασίζῃ ἡ ὁλομέλεια τοῦ Πρωτοδικείου».

§168Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Δὲν γνωρίζω, ἂν διὰ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς εἰς τοὺς ἐπιτοπίους συμβολαιογράφους ἀντὶ τῶν εἰρηνοδικῶν θὰ ἐπιτύχωμεν μείζονας ἐγγυήσεις εἰς τοὺς συμβολαιογράφους οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι ἐπιστήμονες καὶ διέπραξαν ὄχι ἀδικήματα, ἀλλ’ ἐγκλήματα εἰς βάρος περιουσιῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἢ ἀνικάνων νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ συμφέροντά των, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ἐπιμένετε νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, λάβετε πρόνοιαν νὰ μὴ ζημιωθῇ τοὐλάχιστον τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Σήμερον διὰ νὰ γίνῃ μεταγραφὴ θὰ συνταχθῇ ἀντίγραφον τοῦ συμβολαίου, τὸ ὁποῖον θὰ προσαχθῇ εἰς τὸν ὑποθηκοφύλακα διὰ νὰ τὸ μεταγράψῃ. Τώρα ἂν ἀναθέσητε εἰς τὸν συμβολαιογράφον καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποθηκοφύλακος, ὁ συμβολαιογράφος θὰ λαμβάνῃ μὲν τὸ ἀντίτιμον ἀπὸ τὸν ἰδιώτην τοῦ ἀντιγράφου, ἀλλὰ δὲν θὰ κάμῃ καὶ τὸ ἀντίγραφον, ἐπίσης θὰ καταργηθῶσι τὰ πιστοποιητικὰ ὑποθηκοφύλακος κλπ. Λάβετε λοιπὸν μίαν πρόνοιαν, ὥστε νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον χωρὶς νὰ ὠφελῶνται οἱ πολῖται.

§169Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ μεταγράφηται τὸ πρωτότυπον, τὸ δὲ ἀντίγραφον νὰ γίνηται ἐκ τοῦ πρωτοτύπου τῆς μεταγραφῆς.

§170Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ μεταγραφὴ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ἀντιγράφων, τὰ ὁποῖα φυλάσσονται εἰς τὰ βιβλία τῶν ἐκθέσεων καὶ ἑπομένως ὁ ἔλεγχος εἶναι πάντοτε δυνατός.

§171Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σήμερον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ἀντίγραφον.

§172Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ τὸ ἐξετάσω καὶ εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τὸ κανονίζομεν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων προκληθέντων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν συμβάσεων περὶ προσωρινῶν δανείων.» (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποτρόφων πρὸς εἰδικὰς σπουδὰς διὰ τὴν κατάληψιν θέσεως ἐν τῇ σχολῇ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν ἢ ἐν ταῖς σχολαῖς τῆς Μέσης ἐμπορικῆς ἐκπαιδεύσεως» Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Παπαβασιλείου ἔχει τὸν λόγον.

§175Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου προτεινόμενον μέσον ἐπιλογῆς τῶν καταλληλοτέρων πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὡς ὑποτρόφων χάριν εἰδικῶν σπουδῶν διὰ τὴν κατάληψιν θέσεως εἰς τὰς ἐμπορικὰς σχολάς, ἤτοι πρὸς τὸ σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ. Τὸ σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ ἐν γένει πρὸς ἐπιλογὴν τῶν καλλιτέρων διὰ τὴν κατάληψιν μιᾶς οἱασδήποτε θέσεως, εἴτε δημοσίας εἴτε ἰδιωτικῆς, ὅπως τὸ ἐννοοῦμεν καὶ τὸ διεξάγομεν σήμερον, εἶναι ἀπαρχαιωμένον, εἶναι μάλιστα ἐπιζήμιον καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ ἐκλείψῃ. Διότι διαγωνισμοὶ σημαίνει ἐξετάσεις, σημαίνει ἅμιλλαν περὶ τοῦ τίς νὰ ἀποστηθίσῃ τὰ περισσότερα πράγματα ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος διὰ νὰ μεταβῇ καὶ τὰ ἐπαναλάβῃ κατόπιν εἰς τὰς ἐξετάσεις ἢ τὸν διαγωνισμόν. Ὅθεν αἱ ἐξετάσεις καὶ οἱ διαγωνισμοὶ εἶναι ζήτημα μνήμης. Δὲν ἀποτείνονται εἰς τὸν νοῦν, ἀλλ’ εἰς τὸ μνημονικόν. Διὰ τῶν ἐξετάσεων καὶ τῶν διαγωνισμῶν δὲν κρίνομεν τὸ ποιὸν τῶν γνώσεων τοῦ ὑποψηφίου, ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς μνημονικῆς αὐτοῦ δυνάμεως τοῦ νὰ συγκρατῇ ὅσον οἷόν τε περισσότερα μέχρι τῶν ἐξετάσεων. Διότι πέραν τῆς προθεσμίας ταύτης λησμονεῖ ὅλας αὐτὰς τὰς μηχανικὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἀπέκτησε χάριν τοῦ σκοποῦ ἐκείνου. Ἐνῷ μᾶς χρειάζεται ἀπὸ τὸν ὑποψήφιον ἀκριβῶς τὸ ἀντίστροφον, τὸ ποιὸν δηλαδὴ καὶ ὄχι τὸ ποσὸν τῶν γνώσεών του. Διὰ τῶν ἐξετάσεων λοιπὸν καὶ τῶν διαγωνισμῶν δὲν κρίνομεν τὸν νοῦν τοῦ ὑποψηφίου, ἀλλὰ τὴν μνήμην αὐτοῦ. Δὲν κρίνομεν τὴν εὐφυΐαν του, ἀλλὰ τὴν μνημονικήν του δύναμιν. Καὶ οὕτως ἐκ δύο συνυποψηφίων ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ Α ὁ ὁποῖος ἔχει καλλιτέραν μνήμην καὶ νὰ ἀποτύχῃ ὁ Β ὁ ὁποῖος εἶναι εὐφυέστερος τοῦ Α, ἐνῷ μᾶς χρειάζεται ἀκριβῶς νὰ ἐπιτύχῃ ὁ εὐφυέστερος. Ἐὰν τώρα προσθέσητε εἰς ταῦτα ὅτι αἱ γνώσεις, αἱ κτώμεναι χάριν τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τῶν ἐξετάσεων, λησμονοῦνται, ὡς προεῖπον, μετ’ οὐ πολὺ θὰ πεισθῆτε ὅτι τὰ μέσα ταῦτα ἐπιλογῆς τῶν καλλιτέρων εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα καὶ ἀπορριπτέα. Ὑποψήφιος κρινόμενος μόνον ἀπὸ τὸν διαγωνισμόν, ὅ ἐστι μόνον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μηχανικῶς ἀπεστήθισεν, ὅπως μηχανικῶς ἐπαναλάβῃ αὐτὰ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐξετάσεων, ἐκεῖνος ἀσφαλῶς δὲν παρέχει κανὲν ἐχέγγυον τῆς ἀξίας του. Καὶ ἡμεῖς ζητοῦμεν ἀκριβῶς τοιαῦτα ἐχέγγυα ἀπὸ τὸν ὑποψήφιον, διότι αἱ γνώσεις αἱ ἀπαιτούμεναι χάριν τῶν ἐξετάσεων καὶ τῶν διαγωνισμῶν λησμονοῦνται, ὡς εἶπον, μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως βέβαιον. Διὰ νὰ πεισθῆτε, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ δοκιμάσητε τοὺς υἱούς σας, νὰ ἐξετάσητε τὸν ἴδιον ἑαυτόν σας. Πόσαι γνώσεις ἀπέμειναν εἰς ἡμᾶς ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐψιττακίσαμεν κατὰ τὰς ἐξετάσεις μας ἐν τῷ σχολείῳ ἢ τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ μᾶς παρηκολούθησαν ἐν τῷ μετέπειτα βίῳ; Ἐλάχισται. Καὶ αὗται προέρχονται ὄχι τόσον ἀπὸ τὴν ἀπομνημόνευσιν διὰ τὰς ἐξετάσεις, ὅσον ἀπὸ τὴν καθημερινὴν καὶ ἤρεμον μελέτην τοῦ σχολείου. Αἱ γνώσεις λοιπόν, μὲ τὰς ὁποίας φορτώνομεν τὴν μνήμην μας διὰ νὰ προσέλθωμεν εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ τοὺς διαγωνισμούς, εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον γνώσεις ἄχρηστοι, καθὸ προωρισμέναι νὰ λησμονηθῶσι μετ’ οὐ πολύ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τότε· τίνα σκοπιμότητα, τίνα πρακτικὴν ὠφέλειαν ἔχουσι τὰ μέσα ταῦτα τῆς ἐπιλογῆς; Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τοῦ σχολείου, τὰ εἰρημένα μέσα δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσί πως δεδικαιολογημένα, διότι ἀποτελοῦσιν ἕν, ἂν καὶ ἀσήμαντον, κριτήριον τῆς ἱκανότητος τοῦ μαθητοῦ. Μολονότι ἐξ ἄλλης ἀπόψεως προξενοῦσι περισσοτέραν βλάβην παρὰ ὠφέλειαν εἰς τὸν μαθητὴν ἕνεκα τῆς ὑπερκοπώσεως, τοῦ μαρτυρίου καὶ τῆς νευροπαθείας, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκθέτουσιν αὐτόν· ἐνῷ ἐξ ἄλλου ὑπάρχει ἄλλο πρακτικώτερον καὶ ἀσφαλέστερον μέσον τοῦ νὰ κρίνωμεν τὴν ἀξίαν τῶν μαθητῶν, καὶ τὸ μέσον τοῦτο εἶναι αἱ συχναὶ δοκιμασίαι, οὕτως ὥστε καὶ ἐν τῷ σχολείῳ εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ λείψωσιν αἱ ἐξετάσεις καὶ οἱ διαγωνισμοί, καὶ νὰ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν ἐπὶ μέρους δοκιμασιῶν ἐκείνων. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ βίου, προκειμένου νὰ ἐκλέξωμεν ἐκ τῆς κοινωνίας τοὺς καταλλήλους πρὸς κατάληψιν δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν θέσεων, οἵα εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, οἱ διαγωνισμοὶ καὶ αἱ ἐξετάσεις εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητοι. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι καὶ αὐτόχρημα ἐπιβλαβεῖς, διότι δὲν ἀποβλέπουσι παρὰ εἰς γνώσεις ξηράς, εἰς γνώσεις μηχανικάς, καὶ ταύτας τὸ πλεῖστον ἀχρήστους, ὡς εἶπον, εἰς γνώσεις ἄνευ τοῦ κύρους τῆς πείρας. Ἐνῷ ἀπὸ τοῦ ὑποψηφίου πρέπει νὰ ἀπαιτῶμέν τι περισσότερον ἀπὸ γνώσεις, καὶ μάλιστα κάτι καλλίτερον· νὰ ἀπαιτῶμεν δηλαδὴ ἱκανότητα, φιλοπονίαν καὶ χρηστότητα, προσόντα τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς παρέχει ὁ διαγωνισμὸς ἐκεῖνος. Καὶ ταῦτα εἶναι ἀκριβῶς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐπιδιώκωμεν ἀπὸ πάντα ὑποψήφιον, διότι μὲ τὰ ἐφόδια ταῦτα ὁ ὑποψήφιος ἀποκτᾷ μόνος του τὰς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγκαιοῦσιν εἰς τὴν θέσιν του, εἰς τὴν ἐργασίαν του, εἰς τὸ ἐπάγγελμά του, γνώσεις συνεπῶς χρησίμους καὶ ὄχι ἀχρήστους, ἐνῷ ἄνευ τῶν ἐφοδίων τούτων θὰ ἦσαν μάταιαι αἱ γνώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀπέκτα διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ, ἔστω καὶ ἂν αὗται δὲν ἦσαν ἄχρηστοι. Ὁ κοινωνικὸς λοιπὸν βίος ζητεῖ διὰ τὰς θέσεις του προσόντα πολὺ ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ παράσχῃ ὁ διαγωνισμός, καὶ τὰ προσόντα ταῦτα ἠμποροῦμεν νὰ τὰ ἀναζητήσωμεν ἐν τῇ κοινωνικῇ καὶ ἐπαγγελματικῇ πείρᾳ τῶν ὑποψηφίων. Ἡ πεῖρα αὕτη εἶναι τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον διαθέτει ὁ κοινωνικὸς βίος διὰ νὰ κρίνωμεν τοὺς ὑποψηφίους τῶν δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν θέσεων αὐτοῦ, διότι δι’ αὐτῆς ἐλέγχομεν τὴν ἱκανότητα, τὴν δραστηριότητα, τὴν χρηστότητα τοῦ ὑποψηφίου. Ἄρα τοὺς ὑποψηφίους δέον νὰ λαμβάνωμεν οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ σχολείου ἢ ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἀμέσως ἐκ τῆς κοινωνίας, ὅ ἐστὶ μετὰ προηγουμένην πεῖραν αὐτῶν, ἐξ ἧς καταφαίνεται ἡ ἱκανότης καὶ τὰ λοιπὰ αὐτῶν προσόντα καὶ ἔνθα διϋλίζεται ἡ ἀξία ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν. Καὶ αὕτη ἀκριβῶς εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέτει ὅριον ἡλικίας τῶν ὑποψηφίων μέχρι τοῦ 40οῦ ἔτους. Καὶ φαντάσθητε τώρα ἕνα ὑποψήφιον 38ετῆ, ὁ ὁποῖος πρὸ πολλοῦ ἔχει σχηματίσει τὸ στάδιόν του ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἕνα ὥριμον οἰκογενειάρχην, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ παλαιά του, ν’ ἀνοίξῃ ἐκ νέου τὰ σκονισμένα βιβλία του, νὰ στρωθῇ εἰς τὴν ἀποστήθισιν, ὡς ἄλλος μαθητὴς ἢ φοιτητής, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἄχαριν καὶ ἀνούσιον αὐτὸν κόπον ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ἄσκοπον αὐτὴν ὑπερκόπωσιν, διὰ νὰ κάμῃ τί; Διὰ νὰ ἀποταμιεύσῃ προσκαίρως εἰς τὸν ἐγκέφαλόν του μερικὰς ἀχρήστους ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γνώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ψιττακίσῃ εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ νὰ τὰς λησμονήσῃ πάλιν τὴν ἐπαύριον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν τῆς πείρας δὲν ἔχομεν νὰ ζητήσωμεν τίποτε ἄλλο καλλίτερον ἀπὸ ξηρὰς γνώσεις; Δὲν ἔχει ἆρά γε ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ μᾶς ἐπιδείξῃ τίποτε σοβαρώτερον ἀπὸ τὰς ἀχρήστους γνώσεις ποῦ τοῦ ἐπιβάλλομεν; Καὶ ἂν ηὐδοκίμησεν ἐντίμως ἐν τῷ βίῳ του, ἐν τῷ ἐπαγγέλματί του, δὲν εἶναι ὠφελιμώτεραι αἱ γνώσεις του, ὅσας ἐκύρωσεν ἡ πεῖρα, καί, ὅπερ ἔτι σπουδαιότερον, αἱ γνώσεις τὰς ὁποίας ἀπέκτησεν ἐν τῇ πείρᾳ διὰ τοῦ ἐπαγγέλματός του καὶ διὰ τὸ ἐπάγγελμά του, διὰ τὸν βίον του; Δὲν εἶναι, λέγω, αἱ γνώσεις αὗται ἀσυγκρίτως ὠφελιμώτεραι διὰ τὴν θέσιν διὰ τὴν ὁποίαν τὸν ζητοῦμεν ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας τοῦ ἐπιβάλλομεν; Καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ πληροφορηθῶμεν διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ περὶ τῆς φιλοπονίας καὶ τῆς χρηστότητος τοῦ ὑποψηφίου — προσόντων καὶ τούτων ἀναγκαίων — ἐνῷ διὰ τὴν πεῖράν του ἠμποροῦμεν νὰ ἐρευνήσωμεν, ἂν ἔχῃ τὰ ἐφόδια ταῦτα; Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία οὐδὲ εἰμπορεῖ, φρονῶ, νὰ ἐγερθῇ ἀντίρρησις ὅτι τὴν πεῖραν πρὸ παντὸς πρέπει νὰ συμβουλευώμεθα τοῦ ὑποψηφίου, ὁπόταν οὗτος ἔχει τοιαύτην ὄπισθέν του, καὶ ὄχι τὰς μηχανικάς του γνώσεις, προκειμένου νὰ κρίνωμεν αὐτὸν διὰ μίαν δημοσίαν ἢ ἰδιωτικὴν θέσιν, διότι μόνη ἡ πεῖρα δύναται νὰ μᾶς διδάξῃ περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ τῶν ὠφελίμων γνώσεων τοῦ ὑποψηφίου, περὶ τῆς δραστηριότητος καὶ τῆς τιμιότητός του. Δὲν θέλω νὰ προβῶ μέχρι τοσούτου, νὰ ἐπιμείνω ὅτι οὐδὲ κἂν διπλώματος ἔχει ἀνάγκην ὁ ὑποψήφιος, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τὴν δέουσαν εὐφυΐαν καὶ ἐπιμέλειαν νὰ προσπορισθῇ μόνος του τὰς εἰς τὴν ἐργασίαν του ἀπαιτουμένας γνώσεις. Διότι τὸ νὰ καταργήσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ διπλώματα, τὰ ὁποῖα στηρίζονται καὶ αὐτά, ὅπως καὶ αἱ ἐξετάσεις καὶ οἱ διαγωνισμοί, εἰς παραφόρτωσιν τῆς μνήμης μὲ ἄχρηστον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὕλην, θὰ ἦτο μία πρόοδος, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἴμεθα ἀκόμη ὥριμοι. Ἄς ἀφήσωμεν λοιπὸν ἐν ἰσχύϊ τὰ διπλώματα, ἀλλ’ ἂς ἀξιώσωμεν συγχρόνως ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους πρὸ παντὸς πεῖραν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νὰ δυνηθῶμεν νὰ τοὺς κρίνωμεν. Διὸ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ὅπως ἀντικαταστήσωμεν τὸν διαγωνισμὸν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου διὰ μιᾶς δοκιμασίας περὶ τῆς ἱκανότητος, τῆς φιλοπονίας καὶ τῆς χρηστότητος τοῦ ὑποψηφίου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δέον νὰ ἀξιώσωμεν πεῖραν δημοσίου ἢ ἰδιωτικῆς καταλλήλου ὑπηρεσίας, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν ἀναγκαίων ἐκείνων προσόντων του. Μία δὲ τοιαύτη δοκιμασία εἶναι βεβαίως ἐφικτή, διότι πάντες ζῶμεν ἐν τῇ αὐτῇ κοινωνίᾳ καὶ δυνάμεθα ἐρευνῶντες νὰ γνωρίσωμεν τί ἀξίζει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ καταρτίσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν καταλλήλων προσώπων, ἡ ὁποία νὰ κρίνῃ τοὺς ἁρμοδίους ὑποψηφίους. Καὶ ἀντὶ οἱ ὑποψήφιοι νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς εἰς διαγωνισμόν, νὰ ὑποβάλωσιν ἁπλῶς τὰς αἰτήσεις των μετὰ τῶν ἀναγκαίων δικαιολογητικῶν εἰς αὐτήν, ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ καὶ νὰ πληροφορηθῇ τὸ ποιόν, τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν φιλοπονίαν ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τούτων νὰ ἐκλέξῃ ἐξ αὐτῶν τοὺς καλλιτέρους. Νὰ εἶναι δὲ ἡ ἐκλογὴ της ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Γίνονται εἶτα δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν τὰ κάτωθι νομοσχέδια: «Περὶ εὐθύνης πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐξ ἀτυχήματος παθόντων ἐργατῶν ἢ ὑπαλλήλων». «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΔΛΘʹ (4039) περὶ πληρωμῆς ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν καὶ μισθῶν τῶν ὑπηρετῶν καὶ ὑπαλλήλων». «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓϠΛΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3932) «περὶ συστάσεως τμήματος Ἐργασίας καὶ Κοινωνικῆς Προνοίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». «Περὶ Σωματείων». «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νόμου ͵ΓΨΚΔʹ, ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τῶν νόμων ͵ΓΨϞΗʹ, ͵ΓϠΛΒʹ καὶ ͵ΓϠΞΓʹ». «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας ͵ΒΥΞΕʹ τοῦ 1897, ͵ΒΩΛϚʹ τοῦ 1901, ͵ΒΩΛΔʹ τοῦ 1901 καὶ ͵ΓϠΚʹ τοῦ 1911». «Περὶ κανονισμοῦ χρονικῶν ὁρίων τῆς ἐργασίας εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ πρατήρια». «Περὶ γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων». «Περὶ συστάσεως κατωτέρων πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων». «Περὶ ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας δι’ ἐξαγορᾶς γεωργικῶν προϊόντων». «Περὶ ὀργανώσεως τῆς Ζωοτεχνικῆς καὶ Κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας». «Περὶ συστάσεως ἀντιφυλλοξηρικῶν συνεταιρισμῶν». «Περὶ μέτρων προστασίας κατὰ τῆς φυλλοξήρας». «Περὶ καταπολεμήσεως τῶν νόσων τῶν φυτῶν καὶ περὶ ὀργανώσεως τῆς φυτοπαθολογικῆς ὑπηρεσίας». «Περὶ ἐκδικάσεως τῶν εἰς τὰς νέας χώρας ὑπαρχόντων δικαιωμάτων κυριότητος καὶ προτιμήσεως ἐπὶ μεταλλείων, ὀρυχείων καὶ λατομείων». «Περὶ ἐξελέγξεως τῶν πρὸ τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ περὶ μεταλλείων ὑποβεβλημένων αἰτήσεων παραχωρήσεως μεταλλείων». «Περὶ πυρκαϊῶν τῶν δασῶν». «Περὶ ἀποστολῆς ὑποτρόφων πρὸς σπουδὴν τῆς Γεωπονίας καὶ τῆς Γεωργικῆς μηχανικῆς καὶ ὑδραυλικῆς». «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν». «Περὶ προαγωγῆς τῆς γεωργίας διὰ τῶν χημικῶν λιπασμάτων». «Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων τοῦ ἐν τοῖς δήμοις Νυμφασίας, Φαλάνθου, Ὀρχομενοῦ, Τρικολώνων, Μυλάοντος καὶ Νάσσων δημοσίων δασῶν». «Περὶ συστάσεως Γεωπονικῶν Χημείων». «Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δασικῶν νομημάτων». «Περὶ παραχωρήσεως φορβάδων τοῦ Κράτους εἰς ἰδιώτας ἐπὶ ἐπιστροφῇ». «Περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν δοκιμαστικῶν διατρήσεων». «Περὶ πρακτικῆς μεταβατικῆς διδασκαλίας καὶ περιοδειῶν τῶν ὑπαλλήλων τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας»).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἶναι ἡ ἐπέτειος τῆς ἁλώσεως τῶν Ἰωαννίνων, ὅθεν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται νὰ μὴ γίνῃ συνεδρίασις;

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 καὶ 40′ μ. μ.).