1913.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 21ης Δεκεμβρίου 1913.

(Σάββατον, ὥρα 4,40′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Παρακαλῶ νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Οἱ Κύπριοι φοιτηταὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως καὶ αὐτοὶ συμπεριληφθῶσιν εἰς τοὺς ψηφιζομένους νόμους «περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς τῶν ἀπόρων φοιτητῶν». Ὁ Ἰω. Ἀρβανιτόπουλος ἐκ Πατρῶν, κάτοχος κινηματογραφικῶν ταινιῶν τοῦ πολέμου, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ γνωστοποιηθῇ ποῦ νὰ τὰς καταθέσῃ, ὅπως πληρωθῇ κατὰ τὴν συμφωνηθεῖσαν τιμήν. Οἱ κ. Γιαννιός, Ν. Καστρίστιος, Α. Ἀσημινάρης καὶ Δ. Ζωγράφος ἐκ Μακεδονίας, πτυχιοῦχοι τῆς κατωτέρας Γεωργικῆς Σχολῆς Θεσσαλονίκης, παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ καὶ ὑπὲρ αὐτῶν πρόνοια κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν γεωργικῶν νομοσχεδίων· Οἱ ἔμποροι Ἀμαλιάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ νόμος περὶ Κυριακῆς ἀργίας ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Κοζάνης διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ μελετωμένου ἀδικήματος τοῦ σφαγιασμοῦ τῶν Ἠπειρωτικῶν δικαίων. Ἡ Φωτεινή, σύζυγος Σ. Παράσχου, ἐνωμοτάρχου αʹ τάξεως, παραπονεῖται διὰ τὴν παράλειψιν τοῦ συζύγου της ἀπὸ τοὺς προβιβασμοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Γιουσοὺφ Σαδήκ, διευθυντὴς τοῦ Μουσουλμανικοῦ αὐτόθι ὀρφανοτροφείου, παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ ὀρφανοτροφεῖον κτήματα ἀπαλλαγῶσι τοῦ κτηματικοῦ φόρου. Οἱ διπλωματούχοι φαρμακοποιοὶ καὶ φοιτηταὶ τῆς φαρμακευτικῆς διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἀποκλείοντος τούτους τῶν χημικῶν νομοθέσεων. Ὁ Σύλλογος τῶν Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν παρακαλεῖ, ὅπως γίνῃ ἐκπεσμὸς τῶν ναύλων καὶ τῶν σιδηροδρομικῶν τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικῶν. Ὑποβάλλουσι τροπολογίας· Ὁ κ. Δ. Βρατσάνος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων». Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου περὶ ὑποθηκῶν». Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου «περὶ ὑποθηκῶν». Ἀνακοινῶ προσέτι ὅτι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἀνετέθη προσωρινῶς ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἤθελε διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ῥακτιβάν. Ὁ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς κ. Ι. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει δήλωσιν περὶ προτεινομένης τροποποιήσεως ἐπὶ τοῦ ὑποβεβλημένου εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Κ. Δεμερτζῆς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τοῦ αἰτίᾳ πολέμου προβιβασμοῦ τῶν θερμαστῶν καὶ διόπων μηχανικῶν». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρύσσεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατεπεῖγον γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Ὁ κ. Ἐλ. Βενιζέλος ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν τοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρύσσεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατεπεῖγον γίνεται δὲ δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Ὁ κ. Ρακτιβὰν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὰς προσαρτωμένας χώρας τῶν νόμων ΤΟΔʹ τῆς 27 Φεβρουαρίου 1871, ΥΙΕʹ τῆς 29 Μαΐου 1871 καὶ ͵ΩΖΗʹ τῆς 27 Νοεμβρίου 1880 «περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως αὐτῶν». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρύσσεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατεπεῖγον γίνεται δὲ δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Σπ. Ντολιόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§2Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐκ Κυπαρισσίας συμπολίτης μου Ἰωάννης Χαΐνης μοὶ ἀπέστειλεν ἀναφορὰν δι’ ἧς ζητεῖ νὰ τῷ χορηγηθῇ μηνιαία σύνταξις. Ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν τῆς Πολιτείας, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς διατελέσας ὑπάλληλος ἐπὶ 15ίαν ὁλόκληρον καὶ σχὼν τὴν ἀτυχίαν ν’ ἀπολυθῇ τῆς θέσεώς του καθ’ ἣν ἐποχὴν κατελύθη ἡ Νομαρχία Τριφυλίας, προφανῶς ἀδικεῖται. Ἠδικήθη δέ, διότι, ἐνῷ οἱ ἐκκαθαρισθέντες ὑπάλληλοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 1910, καθ’ ὃν ὅσοι εἶχον συμπληρώσει δεκαοκταετῆ ὑπηρεσίαν δικαιοῦνται συντάξεως, ἔτυχον τοιαύτης, αὐτὸς μολονότι εἶχε δεκαεπταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ὑπέπεσεν εἰς οὐδὲν σφάλμα ἐν τούτοις δὲν λαμβάνει σύνταξιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν ν’ ἀπονείμῃ καὶ εἰς αὐτὸν σύνταξίν τινα. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πράξῃ πᾶν ὅ,τι τὸ δίκαιον ἐπιβάλλει, ὑμᾶς δέ, κ. Πρόεδρε, ὅπως διαβιβάσητε τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ὅπου δεῖ.

§3Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅπως ὑποβάλω μετὰ πολλῶν Συναδέλφων σύστασίν τινα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος θὰ εἶχε λάβει αὐτὸς πρῶτος τὴν πρωτοβουλίαν, ἐὰν ἡ σύστασίς μου αὕτη δὲν ἀφεώρα ἀδελφικὸν αὐτοῦ φίλον. Κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, καθ’ ὃν τόσα γενναῖα τέκνα ἐπλήρωσαν πρὸς τὴν πατρίδα τὸν φόρον τοῦ αἵματος, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ὑστέρησεν εἰς τοῦτο. Ἐκτὸς τῶν τραυματισθέντων, ὧν τινες παρακάθηνται πλησίον ἡμῶν, τινὲς πρώην Συνάδελφοι ἡμῶν διὰ τῆς ζωῆς των ἐπλήρωσαν τὸν φόρον τοῦτον. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω ὀνόματα, διότι αὐτὰ εἶναι βεβαίως κεχαραγμένα ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καὶ ἀποβλέπομεν πάντοτε πρὸς αὐτοὺς μετ’ εὐγνωμοσύνης καὶ τιμῆς. Νομίζω ὅμως ὅτι ἔχομεν καθῆκον χάριν τῆς μνήμης αὐτῶν, ὅπως στήσωμεν αὐτοῖς μνημεῖον. Ὅθεν ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν εἰσαγάγῃ πρότασιν ἵνα ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς ἔκτακτος πίστωσις, ὅπως κατασκευασθῶσιν αἱ εἰκόνες τῶν ἡρώων τούτων καὶ ἀναρτηθῶσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§4Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησιν τοῦ Π. Καραπατέα. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: ὁ στρατιώτης αὐτὸς ἦτο κληρωτὸς τοῦ 1897 καὶ ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐκστρατείαν ἐν Κρήτῃ ὅπου καὶ ἐπληγώθη. Ἀποτέλεσμα δὲ τοῦ τραύματος ἦτο νὰ στερηθῇ τῆς δεξιᾶς του χειρός, ὑπέβαλεν αἴτησιν καὶ τοῦ ἀπενεμήθη σύνταξις ἕνδεκα δραχ. κατὰ μῆνα. Νομίζω ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἐκανόνισε τὴν σύνταξιν ταύτην, εὑρίσκεται ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο ἐν πλάνῃ, διότι ἐθεώρησεν ὅτι ἡ ἐκστρατεία ἐν Κρήτῃ δὲν ἦτο ἐκστρατεία πολεμικὴ καὶ συνεπῶς ὅτι αὐτὸς δὲν ἐπληγώθη ἐν πολέμῳ· νομίζω ὅτι δίκαιον εἶναι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὅστις ἐστερήθη τῆς χειρός του, τώρα ὅπου λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, νὰ ληφθῇ καὶ αὐτὸς ὑπ’ ὄψιν.

§5Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν αἴτησιν ταύτην, διότι εἶναι δίκαιον τώρα, ὅτε συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων, νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ κατηγορία αὕτη καὶ νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις, ἀφομοιουμένων πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν λοιπῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Μπασιᾶς. Ἀπών. Διαγράφεται.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ δεχθῶσιν ὅπως εἰς τὰς σημερινὰς ἐρωτήσεις, τὰς ἀπευθυνομένας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντήσω διὰ τῶν κατατεθειμένων ἐγγράφων ἀπαντήσεων, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ λάβωσι γνῶσιν, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ καὶ οὕτως εἰσέλθωμεν ταχύτερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἐράνης.

§9Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα, κύριε Πρόεδρε, διερμηνεύει τὴν γνώμην τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἐράνης. Καὶ δὲν εἶναι μὲν τῆς παρούσης ὥρας τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἡ Βουλὴ λίαν προσεχῶς κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλει ἐπιληφθῇ γενικωτέρας ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἐξ ἀφετηρίας καὶ γενικῆς μεταρρυθμίσεως τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως καὶ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο μαζὶ μὲ ὅλα τὰ λοιπὰ παραπεμφθῇ εἴτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἴτε εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις θέλει καταρτισθῇ πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ κατὰ τόπους διάφοροι τρόποι ἀντιλήψεως τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ μελετηθῶσι, καθὼς καὶ τὸ προτεινόμενον μέσον πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπομνήματος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἐράνης ὑποδεικνύονται διάφορα μέσα πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ εἴτε νὰ παραπεμφθῇ τοῦτο εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν εἴτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἐράνης.

§10Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι μεγάλης σπουδαιότητος.

§11ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Μερλόπουλος, διότι τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ εἶναι ἄξιον μεγάλης συστάσεως.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἀραβαντινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τηλεφωνητριῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§13Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ προσωρινῶς διευθύνοντος τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, διότι εἶναι κατὰ πάντα δικαία. Αἱ τηλεφωνήτριαι παραπονοῦνται διότι, ἐνῷ ἐλήφθη πρόνοια νὰ αὐξηθῶσι γενικῶς οἱ μισθοὶ πάντων τῶν ἄλλων τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, μόνον περὶ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν, ἴσως διότι ἀνήκουσιν εἰς τὸ ἀδύνατον φῦλον, δὲν ἐλήφθη τοιαύτη πρόνοια, δεδομένου μάλιστα ὅτι λαμβάνουσιν 90 δραχμὰς κατὰ μῆνα δι’ ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐξόχως ἐξυπηρετεῖ τὴν κοινωνίαν, ὅπως εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ τηλεφώνου. Εἶναι ἡ μισθοδοσία γλισχροτάτη καὶ εἶναι δικαιότατον, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διορθώσῃ τὴν παράλειψιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, προτείνων τὴν σχετικὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας. Τὴν παράκλησιν ταύτην θὰ κάμω εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει συστηθῆ διὰ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, εἷς δὲ ἀκόμη λόγος ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως εἶναι ὅτι αἱ τηλεφωνήτριαι, ἐνῷ κρατεῖται ποσοστὸν ἐκ τοῦ μισθοῦ των, δὲν λαμβάνουσι σύνταξιν.

§14Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν καὶ νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθός.

§15ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. Καλὸν θὰ ἦτο, κύριε Ὑπουργέ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν τῶν τηλεφωνητριῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Πύλῳ κρατουμένων καταδίκων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Μερλόπουλος.

§17Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι ὑποβάλλουσι παράπονα καὶ αἰτιάσεις κατὰ τῆς ἐφορείας τοῦ δεσμωτηρίου Πύλου. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας διὰ νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον τὰ παράπονα εἶναι βάσιμα· ἐν τούτοις, ἐπειδὴ καὶ ἡ ἐκ φυλακῶν προερχομένη φωνὴ πρέπει νὰ συγκινήσῃ τὴν Βουλήν, νομίζω ὅτι ἀναγκαῖον θὰ ἦτο νὰ διαταχθῇ ἀνάκρισις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Οἱ ἐγκαθειργμένοι ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ Πύλου, γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, πόσον οἰκτρῶς διάγουσι. Ζῶσιν ἐντὸς τρώγλης, εἰς τὴν ὁποίαν δύσκολον εἶναι νὰ διατηρηθῇ ἡ ὑγεία καὶ ἡ ζωὴ ἀνθρώπων. Ἀρκεῖ λοιπὸν ἡ ἐπιβεβλημένη αὐτοῖς τιμωρία ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀδικαιολογήτως νὰ λαμβάνωνται μέτρα αὐστηρὰ παρὰ τῆς ἐφορείας, καθ’ ὧν ὡς ὑπεράγαν αὐστηρῶν παραπονοῦνται οἱ ἀναφερόμενοι. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον προσοχῆς τὸ ζήτημα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως παραγγείλῃ τὸν Εἰσαγγελέα Καλαμῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν, ἵνα ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον τὰ παράπονα καὶ αἱ αἰτιάσεις αἱ περιλαμβανόμεναι ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἔχουσιν ὑπόστασίν τινα καὶ ἵνα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§19Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἔχωσι τὰ παράπονα αὐτὰ βάσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε παραπονοῦνται, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν. Ἐὰν ἔχωσι βάσιν τινὰ τὰ παράπονα, νὰ θεραπευθῶσι, διότι εἶναι ἄδικον, ἐνῷ τιμωροῦνται διὰ τῆς τιμωρίας τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος, νὰ τιμωρῶνται καὶ ἀπὸ τοὺς ἐπιστάτας.

§20Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως. Οὐδέποτε παρέλειψα νὰ διατάξω ἀνάκρισιν, ὁσάκις μοὶ ἐγένετο καταγγελία.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἡρακλείου Κρήτης.

§22Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἀπουσιάζει, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργός. Νὰ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χρυσοχοΐδης, ὅπως ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου.

§24Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου σκοποῦσαν νὰ θεραπεύσῃ ἄμεσον καὶ ἐπιβεβλημένην ἀνάγκην μεγίστης τάξεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, τῆς τάξεως τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Λαμβάνω δὲ ἀφορμὴν ἕνεκα τοῦ ἑξῆς γεγονότος, τὸ ὁποῖον πρὸ δύο ἐτῶν ἔλαβε χώραν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν. Πρὸ δύο ἀκριβῶς ἐτῶν ὁμὰς ἐμποροβιομηχάνων μὴ ἀρκουμένη, φαίνεται, εἰς τὴν δόξαν, τὴν ὁποίαν περιποιεῖ εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐμποροβιομηχανίαν τὸ ἑλληνικὸν ἐμπορικὸν δαιμόνιον, ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ τὰ Ἀμερικανικὰ ἐμπορικὰ δαιμόνια εἰσαγαγοῦσα καὶ ἐν Ἑλλάδι τὸ σύστημα τοῦ ἀθεμίτου «τράστ». Πρὸ δύο ἐτῶν ἔλαβε τὸ φῶς κατὰ πρῶτον ἐν Ἑλλάδι συνασπισμὸς ὡρισμένης ὁμάδος ἐμποροβιομηχάνων, τῶν ἐμποροβιομηχάνων τῆς ἐλαιοπυρηνοπαραγωγῆς. Οὗτοι συνησπίσθησαν ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει κοινῆς συνεννοήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος τούτου, καθορίζωσιν αὐτοὶ αὐθαιρέτως καὶ κατὰ τὴν θέλησίν των τὰς τιμὰς τοῦ προϊόντος τούτου τῆς παραγωγῆς δίχως βεβαίως οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθωσι καὶ ἀμυνθῶσιν ἐναντίον τοῦ συνασπισμοῦ τούτου δι’ ἰδικῶν των μέσων. Συνέπεια τοῦ τοιούτου ἀθεμίτου συνασπισμοῦ ἦτο ἡ κατὰ τὸ ἥμισυ (50–60%) ὑποτίμησις τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ προϊόντος τούτου, διότι ἐνῷ μέχρι τότε ἐκυμαίνετο 5– 6–7 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ὑπεβιβάσθη καὶ καθωρίσθη ὑπ’ αὐτῶν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἰς 3–3½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ 50–60 τὸ ὀλιγώτερον. Εἶναι προφανὴς ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς αὐτῆς ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ 25 βιομηχάνων, μὴ νομίσητε δέ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ὀλίγον, διότι ἡ παραγωγὴ ἐλαιοπυρῆνος ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ὑπερβαίνει τὰ 60–70 ἑκατομμύρια, οὕτως ὥστε αὐτὴ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς ἀποτελεῖ ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέρχηται εἰς τὰ θυλάκια 25 ἐμποροβιομηχάνων διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο τῆς πρώτης ἐξωτερικῆς ἐμφανίσεως ἐν τῇ ἑλληνικῇ ἀγορᾷ τοῦ τοιούτου συστήματος τῶν ἀθεμίτων συνασπισμῶν δέον νὰ προκαλέσῃ σοβαρωτάτην μέριμναν, ὅπως ἡ Πολιτεία ἐκ τῶν προτέρων λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ἵνα μὴ τὸ σύστημα τοῦτο εὕρῃ καὶ ἄλλους μιμητάς, διότι γνωρίζω ὅτι τὸ δέλεαρ τοῦ κέρδους εὐκόλως παρακινεῖ εἰς τὴν μίμησιν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον βεβαίως εἰδικοῦ καὶ μᾶλλον ἐμπεριστατωμένου νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως αὕτη ἐν τῷ μέλλοντι λάβῃ καὶ περὶ τούτου μέριμναν. Τό γε νῦν ὅμως δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν ἀνακούφισιν καὶ νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τὴν καταθλιβομένην ἐλαιοπαραγωγὴν ἀφαιροῦντες ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν ταύτην ἓν ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἔχει αὕτη δυνάμει τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ὑφίσταται ἀπὸ τοῦ 1873 νόμος, ὁ ͵ΥϞΒʹ, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἄρθρου 14 ἐπιβάλλει τέλος ἐξαγωγικὸν 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγομένου ἐλαιοπυρῆνος. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι ταμιευτική, διότι δὲν ἐξάγεται οὔτε ὀκᾶ, ἐπὶ ἐμπορεύματος ὅμως ἔχοντος ἀξίαν 4 ἢ 5 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν εἶναι κλοιός, ὅστις παραμένει ἐν τῷ Κράτει καὶ χρησιμοποιεῖται ὑπὸ τῆς βιομηχανίας τῆς Χώρας.

§25Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Τέσσαρας δραχμὰς εἶχεν εἰσπράξει τὸ Δημόσιον!

§26Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἴσως νὰ μὴ τὰς ἔχῃ εἰσπράξει. Ἡ διάταξις αὕτη εἶνε πρὸ 40ετίας. Ἴσως τότε νὰ εἶχε λόγον τινά· ἴσως νὰ ἐσκόπει τὴν ὑποστήριξιν τῆς βιομηχανίας. Ἤδη ὅμως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ὁπότε παρῆλθε 40ετία, ὁπότε ἠνδρώθη ἢ ἄλλως ὤφειλε νὰ ἀνδρωθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη καὶ κατέστη βιώσιμος ἢ ἄλλως, ἂν δὲν κατέστη πρέπει νὰ λείψῃ, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον τοῦτον καὶ νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸ προϊόν αὐτὸ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀπαλλάξωμεν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ κλοιοῦ τούτου καὶ καταστήσωμεν ἐμπορεύσιμον ἐν τῇ παγκοσμίῳ ἀγορᾷ, ὅπως ἀπολαύσῃ τὴν τιμὴν, ἡ ὁποία τοῦ ἀξίζει συμφώνως μὲ τὰς διεθνεῖς συνθήκας. Δὲν δύναται νὰ ἀντείπῃ τις εἰς τοῦτο, διότι, ἐὰν βιομήχανος ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος προσφέρῃ πλείονα διὰ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν, εἶναι δεδομένον ὅτι θὰ ὑποστῇ δαπάνην ναύλου καὶ ἐξόδων μεταφορᾶς, τοῦτο θὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει συμφέρον ἐπὶ ὀλιγωτέρου κέρδους, δὲν δύνανται δὲ οἱ βιομήχανοι τῆς χώρας ἡμῶν νὰ εἴπωσιν ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν αὐτὸ τὸ προϊὸν διὰ νὰ τὸ κατεργάζωνται αὐτοὶ ἐπ’ ἰδίᾳ ὠφελείᾳ. Αἱ σκέψεις αὗται μοὶ ἔδωκαν ἀφορμήν, ὅπως ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου, δι’ ἧς καταργεῖται ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου ͵ΥϞΒʹ. παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὴν υἱοθετήσῃ.

§27Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Καὶ πρὸ διετίας εἶχεν ὑποβληθῆ τοιαύτη πρότασις.

§28Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ δὲν εἶχε ψηφισθῆ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κ. Ἀποστόλου Μπάρδα.

§30Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ χθὲς παρεκάλεσα νὰ ἀναβληθῇ, καθόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε νὰ διαγραφῇ.

§32Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐγγραφῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν χωρικῶν Μηλογούστας ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Η. Ἀγγελίδης.

§34Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἀναβάλλεται.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ κατατεθέντων ἐγγράφων διὰ τὴν ἐνοικίασιν οἰκήματος χρησιμεύοντος ὡς σχολῆς ἀρρένων Βαρθολομιοῦ, τοῦ δήμου Μυρτουντίων.

§36Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν εὐθύνην ἔχει ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητὴς καὶ τὸ συμβούλιον, διότι ἐστέρησε τὴν κωμόπολιν Βαρθολομιοῦ σχολείου, δὲν ἠδυνήθη δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν τιμωρήσῃ. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης, ἐπὶ κατατεθέντων ἐγγράφων.

§38Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Παραιτοῦμαι διὰ τὴν Δευτέραν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, ὅπως καταθέσῃ διαφόρους ἀναφοράς.

§40Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω διὰ τῆς Βουλῆς διαφόρους ἀναφορὰς πρὸς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Αἱ ἀναφοραὶ αὐταὶ ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν 34. Βεβαίως δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι ὁ καιρὸς εἶναι πολύτιμος καὶ ὁ χρόνος δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ νὰ ἀναπτύξω ταύτας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως θὰ συνίστων μίαν ἀναφορὰν τῶν φοιτητῶν τῶν μαχίμων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ θὰ παρεκάλουν αὐτόν, ὅπως ἐγγραφῶσιν ἀτελῶς διὰ τὸ 1913 καὶ 1914, διότι καὶ ὡς ἀμοιβὴ θὰ χρησιμεύσῃ καὶ ἐξ ἄλλου θὰ ἐπέλθῃ μία ἀνακούφισις εἰς αὐτούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ υἱοθετήσῃ ταύτην. Ἐξ ἄλλου μεταξὺ τῶν ἀναφορῶν ὑπάρχει μία τοιαύτη ἑνὸς Κ. Παπαδοπούλου, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἄρῃ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸν ἀνθυπασπιστὴν τοῦ 12 ἐν Πάτραις συντάγματος Γ. Παπαδόπουλον, θὰ παρακαλέσω δὲ αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι φρονῶ ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπαγγελλόμεθα ὅτι τὸ Κράτος ἀνωρθώθη, δὲν πρέπει νὰ ἀδικῶμεν. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὰς ἀναφορὰς ταύτας καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως τὰς ἀποστείλητε εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Α. Κουτσοπέταλος, Ι. Μπρισιμιτζάκης, Η. Λαγοπάτης, Σ. Θεοδωρόπουλος καὶ Β. Κυρέλλος, «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν σκέπτηται νὰ λάβῃ μέτρον τι πρὸς πρόληψιν τοῦ ἀμέσου κινδύνου, ὅστις ἀπειλεῖ τὴν ὑγείαν τῶν ἐν τῷ ἐνταῦθα Καπνοκοπτηρίῳ ἐργαζομένων ἐργατῶν λόγῳ τῶν οἰκτρῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς ἐργάζονται οὗτοι ἐν οὕτω ἀνεπαρκεῖ, ὑγρῷ καὶ ἀνηλίῳ καταστήματι, ὅπερ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ θ’ ἀπέβαινε ἐπικίνδυνον, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ὅταν καὶ τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἶναι βλαβερὸν εἰς τὴν ὑγείαν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐλήφθη πρόνοια καὶ ὁποία τις περὶ προφυλάξεως τῶν κτημάτων Ἁλέας, Γαλατᾶ, Μπότσικα, Πετρὶ καὶ Ἁγίου Γεωργίου Νεμέας ἀπὸ τοῦ ἐπικειμένου κινδύνου τοῦ νὰ παρασυρθῶσι ταῦτα ὑπὸ τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας καὶ ὑποστῶσιν ἐντελῆ καταστροφὴν μετὰ τὴν γενησομένην προσεχῶς ἀπόφραξιν τῆς σήραγγος Σιούρι, κατόπιν τῶν πρὸς τοῦτο γενομένων ἐργασιῶν, ὅτε ἀθρόα ἐξερχόμενα τὰ ὕδατα θέλουσι καταπλημμυρήσει τὰς πεδιάδας τῶν ἀνωτέρω χωρίων».

§42Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλήν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν νομοθετικήν, διότι, ἐὰν ἐγὼ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐρωτήσεις τῶν κ. Συναδέλφων, δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ οὔτε ἡμίσεια ὥρα.

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῶν μηνῶν Ὀκτωβρίου, Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1913». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως», Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰρηνοδικείων καὶ εἰδικῶν πταισματοδικείων». Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως ἐν μέρει τῆς ἰσχύος καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ᾼΞΗʹ 4068 νόμου περὶ ἀναστροφῆς παραγραφῶν». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος περὶ συγκροτήσεως Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ συμβουλίου καὶ καταρτισμοῦ πινάκων προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§46Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρατηρήσεις τινὰς κατ’ ἐμὲ χρησίμους καὶ ἀναγκαίας. Δὲν πρόκειται νὰ ἐλέγξω τὸ νομοσχέδιον οὔτε κἂν τὸ Διάταγμα τὸ κυρούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε φέρει τὴν ἐμὴν ὑπογραφήν πρόκειται μόνον νὰ συστήσω ὅπως, ἐὰν ἡ Βουλὴ εὕρῃ τοῦτο εὔλογον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου συναινέσῃ, ἀρθῇ ἀνισότης τις, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἀνισότης τις, λέγω, μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, νομίζω δὲ ὅτι τὸ κατάλληλον μέσον, ἵνα ἡ ἀνισότης αὕτη ἀρθῇ εἶναι ἡ συμπλήρωσις τοῦ ὑπὸ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου τούτου. Ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατεύματι ὑπηρετοῦσιν ἀξιωματικοὶ τριῶν κατηγοριῶν· εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐξελθόντες ἐκ τῶν σχολῶν Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν. Οὗτοι ἔχουσι τελείως ἐλεύθερον τὸ στάδιον πρὸς προαγωγὴν μέχρι τοῦ ἀνωτάτου βαθμοῦ· ὑπηρετοῦσιν ἐπίσης ἀξιωματικοὶ προελθόντες ἐκ τῶν τάξεων τῶν ὑπαξιωματικῶν, προβιβασθέντες δὲ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ λόγῳ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ᾼΛΒʹ, νόμου θεσπίσαντος τὸ πρῶτον τὸ ἵδρυμα τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἅμα περιλαβόντος καὶ διάταξιν, καθ’ ἣν καὶ ἄνευ σπουδῆς ἐν τῇ σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνθυπασπιστὰς οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἵτινες ἠνδραγάθησαν εἴτε ἐν συμπλοκῇ μετὰ λῃστῶν ἢ ἔπραξαν στρατιωτικὴν διακεκριμένην πρᾶξιν. Καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί, οἱ δυνάμει τοῦ νόμου τούτου λαμβάνοντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἔχουσιν ἐλεύθερον καὶ ἀκώλυτον τὸ στάδιον τῆς προαγωγῆς μέχρι τοῦ ἀνωτάτου βαθμοῦ τῆς ἱεραρχίας. Τρίτην κατηγορίαν ἀξιωματικῶν ἀποτελοῦσιν οἱ λαβόντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ δυνάμει τοῦ ᾼΛΒʹ νόμου, τοῦ λεγομένου εὐεργετικοῦ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἔφθανον κατὰ τὸ μέχρι τοῦ Μαΐου 1913 καθεστὼς μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ ἐδικαιοῦντο μετ’ ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν, μειωθεῖσαν κατόπιν εἰς πενταετῆ, νὰ ἀπολαύσωσι τῆς συντάξεως τοῦ λοχαγοῦ. Κατὰ Μάϊον ἐψηφίσθη νόμος, ὅστις ἐπέτρεψεν ἵνα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους δοθῇ καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ λοχαγοῦ κατ’ ἀρχαιότητα μετ’ ἐπιλογὴν καὶ καθ’ ὡρισμένας ἀναλογίας λοχαγῶν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους λοχαγοὺς τοὺς προσελθόντας ἐκ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν. Ὑπάρχει πρὸς τούτοις καὶ ἑτέρα κατηγορία ἀξιωματικῶν, ἡ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ, οἵτινες καὶ αὐτοὶ προερχόμενοι ἐπίσης ἐκ τῆς τάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ εἰσερχόμενοι εἰς τὸν στρατὸν καθ’ ὅμοιον τρόπον καθ’ ὃν καὶ οἱ τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου ἔχουσιν ἐπίσης ἀκώλυτον καὶ ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς προαγωγῆς μέχρι τῶν ἀνωτάτων βαθμῶν τοῦ σώματος τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν μίαν κατηγορίαν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν Σχολῶν μὲ πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς, δευτέραν κατηγορίαν τὴν λεγομένην τῶν ἀνδραγαθησάντων μὲ ἐπίσης πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς, καὶ ἑτέραν κατηγορίαν τῶν ἁπλῶς διὰ διαγωνισμοῦ λαμβανόντων τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἐξ ὧν οἱ μὲν ἐν τῷ Ὑλικῷ Πυροβολικῷ ὑπηρετοῦντες ἔχουσιν ἐλεύθερον τὸ στάδιον, τοὐναντίον δὲ οἱ ἐν τῷ πεζικῷ, ἱππικῷ, μηχανικῷ ὑπηρετοῦντες φθάνουσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ καὶ ἐκεῖ πλέον μένουσι στάσιμοι. Οἱ νόμοι οὗτοι εἶχον μέχρι τινὸς ὀρθῶς, καθ’ ὅσον βεβαίως, σκοπουμένης τῆς ὀρθῆς καὶ κατὰ πάντα στρατιωτικὸν κανόνα συγκροτήσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, προσῆκον ἦτο ἵνα ἡ Πολιτεία μεριμνήσῃ, ὅπως τὸ στράτευμα προικισθῇ διὰ στελεχῶν, τὰ ὁποῖα προενόησεν ἡ Πολιτεία ἵνα παρασκευάσῃ διὰ μορφώσεως ὑπὸ τὸ κῦρος καὶ τὰς ὁδηγίας αὑτῆς. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν διεξήχθησαν δύο πόλεμοι, πόλεμοι δοξάσαντες τὸν στρατὸν καὶ ἐξισώσαντες πάντας τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπέναντι τοῦ κινδύνου καὶ τοῦ θανάτου, ἡ ἀνισότης αὕτη νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Δύναμαι νὰ παράσχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτήν, καθὼς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ ἀπασχολεῖ τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὰ συντασσόμενα δὲ νέα νομοσχέδια θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ ζήτημα ὁριστικῶς λύεται ἐν τῇ πλήρει ἐννοίᾳ τῆς ἐξισώσεως, ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι δὲν εἴμεθα μακρὰν τῶν σκέψεων αὐτῶν. Δὲν θὰ δυνηθῶ ὅμως σήμερον νὰ δεχθῶ νὰ συζητήσωμεν κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ζήτημα τοῦτο, ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ μετὰ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν προσεχῶς.

§48Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ μακρηγορήσω....

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως δὲ καὶ εἰς ὑμᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπεκράτησαν τοιαῦται σκέψεις παρὰ τῇ Κυβερνήσει.

§50Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. ἠθέλησα νὰ εἰσηγηθῶ τὸ ζήτημα λαμβάνων τὴν εὐκαιρίαν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου.

§51ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλωμεν ἕτερον νομοσχέδιον.

§52Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δυστυχῶς περιστάσεις ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεώς μου δὲν μοὶ ἐπέτρεψαν ἵνα ὁμιλήσω κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, αἱ αὐταὶ δὲ περιστάσεις μὲ ἐμποδίζουσιν εἰς τὸ νὰ μακρηγορήσω, διότι προσελθὼν ὅπως ἐκπληρώσω πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους ἱερὸν καθῆκον εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπέλθω τῆς Βουλῆς, ἅμα ὡς κατέλθω τοῦ βήματος. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἰσηγηθῶ τὸ πρᾶγμα, ἂν μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή.

§53ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§54Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἂν μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπὶ πέντε λεπτά, θὰ εἴπω ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιρρώσωσι τὰς σκέψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται καὶ νὰ καθησυχάσῃ ἡ συνείδησις τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀδημονίᾳ.

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω ὑποχρέωσιν ὡρισμένην, ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι αἱ ἐπικρατοῦσαι γνῶμαι εἶναι αὐταί, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε.

§56Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δηλαδὴ εὑρίσκεσθε εἰς τὸ στάδιον πρὸς καλὴν λύσιν. Ἵνα μὴ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς τῆς Βουλῆς ἔχω νὰ ἀναφέρω τὰ ἑξῆς γεγονότα σήμερον. Διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν τελούσης στρατιωτικῆς νομοθεσίας, ὀρθῶς προνοούσης περὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, δίδονται αἱ ἑξῆς δύο λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γεννήσωσι περισσοτέραν τὴν ἀνισότητα. Μονιμοποιοῦνται δι’ ἄλλου νομοσχεδίου οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ὀρθῶς καὶ δικαίως, διότι ἔχει ἀνάγκην μεγάλην τὸ στράτευμα στελεχῶν καὶ ἔχομεν ἀνάγκην μεγίστης προνοίας, ὅπως προικισθῇ διὰ στελεχῶν καὶ ὀρθῶς καὶ δικαίως, εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀφήνει ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς βαθμολογίας τῆς ἀνωτέρας. Κατὰ συνέπειαν προστίθεται μία ἄλλη κατηγορία ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς προαγωγῆς. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη διάταξις τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου δίδει δικαίωμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, τοὺς μετασχόντας τῶν δύο πολέμων καὶ ὑπηρετήσαντας εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἐμπολέμου πυροβολικοῦ, νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ ἐν τῷ πυροβολικῷ ἄνευ δεσμεύσεως τῆς περαιτέρω προαγωγῆς. Ὀρθὸν καὶ τοῦτο, διότι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι διῴκησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους οὐλαμοὺς πυροβολικοῦ βεβαίως δύνανται διὰ τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἐκτήσαντο καὶ τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας θὰ προσκτήσωνται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ διοικῶσι πυροβολαρχίαν.

§57Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτοὶ οἱ κ. ἀξιωματικοὶ περὶ τῶν ὁποίων ἐκάμετε λόγον ἐσίγησαν τὰ ἐχθρικὰ πυροβόλα καὶ ἐξετόπισαν τὸν ἐχθρὸν ἐκ τῶν ὀχυρωμάτων.

§58Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι προσβεβαιοῖτε τοὺς λόγους μου· εἴμεθα σύμφωνοι. Κατὰ συνέπειαν τῶν διατάξεων τούτων, τῶν ψηφιζομένων ὀρθῶς καὶ δικαίως, οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ θὰ ἀποτελέσωσι στοιχεῖα πρώτης τάξεως εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τοῦ στρατεύματος, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ τοῦ ὑλικοῦ, οἵτινες τόσον ἐνδόξως ὑπηρέτησαν κατὰ τοὺς πολέμους, δικαίως, λέγω, θὰ τιμηθῶσιν εἰσαγόμενοι εἰς τὸ σῶμα τοῦ μαχίμου πυροβολικοῦ καὶ λαμβάνοντες ἀκωλύτως τοὺς βαθμούς· θὰ παραμένῃ μόνον εἰσέτι ἡ κατηγορία τῶν τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουσι στερηθῆ τῆς περαιτέρω προαγωγῆς των περιοριζόμενοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὀρθῶς ἔπραξεν εἰσαγαγὼν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ὁποία καθορίζει τὴν γενομένην παρερμηνείαν, διότι ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ Μάϊον καὶ ὁρίζοντος ὅτι οἱ εὐεργετικοὶ ἀξιωματικοὶ προβιβάζονται κατ’ ἀρχαιότητα μετ’ ἐπιλογὴν ὑπετέθη παρὰ τῶν ταχθέντων, ὅπως ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον, ὅτι δὲν δύνανται νὰ κατατάξωσι τούτους εἰς τὸν πίνακα τῆς ἐκλογῆς καὶ τῆς ἀνδραγαθίας καὶ συνέβη τὸ ἄτοπον, ὥστε νὰ ταχθῶσιν ἄλλοι εἰς τὸν πίνακα, οἱ δὲ εὐεργετικοὶ ἐθεωρήθησαν πληβεῖοι καὶ ἐτάχθησαν εἰς τὸν πίνακα τῆς ἀρχαιότητος, ὁ ὁποῖος παρέχει δικαίωμα πληρώσεως ὡρισμένων κενῶν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ λοχαγοῦ. Ὀρθῶς λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐτροποποίησε τὴν διάταξιν, ὥστε ἡ παρερμηνεία αὕτη νὰ ἀρθῇ.

§59Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δύνασθε νὰ ἀναφέρητε ὀνόματα τοιούτων;

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα. Γνωρίζω ὅτι εἷς ὑπολοχαγὸς τοῦ Πεζικοῦ, ὁ Κόης, ἠνδραγάθησεν ἐπανειλημμένως τραυματισθεὶς τετράκις.

§61ΣΤ. ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ. Ὁ κ. Βουτσινᾶς, ὁ Καραχρῆστος.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Παπαζακῆς. Προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, εἰς ἃς περιστάσεις τραγικὰς εὑρέθη ὁ στρατὸς μὲ ὅλας τὰς νίκας του, εὑρέθησαν ἐπανειλημμένως διοικήσαντες τάγματα, διότι κατὰ τὰς νικηφόρους μάχας ἐφονεύθησαν ταγματάρχαι, ἐφονεύθησαν λοχαγοὶ ἀρχαιότεροι, ὑπολοχαγοὶ δὲ εὐεργετικοὶ διῴκησαν τάγματα ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ. Καὶ εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἡ Πολιτεία νὰ στερήσῃ ἤδη αὐτοὺς τοῦ βαθμοῦ, οὗτινος τὴν δικαιοδοσίαν ἤσκησαν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἤσκησαν ταύτην ἐπιτυχῶς; Ἀλλὰ δύναμαι νὰ προσθέσω καί τι ἄλλο· κατὰ τί εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιτετραμμένον, ὅπως ὁ λοχίας ὁ ἀνδραγαθήσας δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΛΒʹ λάβῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ στρατηγός, ὁ δὲ ὑπολοχαγὸς ἢ λοχαγὸς ὁ ἀνδραγαθήσας καὶ διοικήσας τὸν λοχίαν νὰ μὴ δύναται νὰ λάβῃ κανένα βαθμὸν παρὰ τῆς Πολιτείας; Διότι, Κύριοι, ἡ ἀντινομία ἡ ὑπάρχουσα ἐν τῇ νομοθεσίᾳ εἰς μὲν τὸν λοχίαν δίδει τὸ δικαίωμα νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ στρατηγοῦ, εἰς δὲ τὸν ἀνδραγαθήσαντα καὶ ὁδηγήσαντα τὸν λοχίαν ἀξιωματικὸν δὲν δίδει τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς. Εἶπον ὅτι ταῦτα εἶναι σφάλματα τῆς κειμένης νομοθεσίας καὶ ζητῶ τὴν διόρθωσιν αὐτῶν. Ἀλλὰ προσθέτω καὶ ἄλλα. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐκτὸς τῆς αὐτοθυσίας καὶ τῶν παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, τῆς ἱκανότητος καὶ δεξιότητος κατὰ τὴν διοίκησιν μονάδων ἀνωτέρων τῶν προσηκουσῶν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτῶν, ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἐκ τῶν ἰδίων τάξεων ἀνωτέρους διοικητὰς τοῦ στρατεύματος. Διότι ὑπάρχουσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἀξιωματικοὶ πρὶν ἢ θεσπισθῇ ὁ εὐεργετικὸς νόμος καὶ πρὶν ἢ ἔτι ἡ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἱδρυθῇ. Οὗτοι εἰσῆλθον εἰς τὸ στράτευμα καθ’ ὅμοιον τρόπον οὐσιαστικῶς καθ’ ὃν καὶ οἱ σημερινοὶ ὑπολοχαγοὶ τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχίου προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ κατόπιν ἐξετάσεων ἁπλῶς, χωρὶς νὰ τύχωσιν οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐκπαιδεύσεως παρὰ τῆς Πολιτείας παρὰ μόνον τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς ἐν τῷ στρατῷ καὶ τῆς ἐν ταῖς ἐφαρμογαῖς. Δύναμαι ν’ ἀναφέρω τὸν ὑποστράτηγον κ. Δελαγραμμάτικαν, τὸν ἐπίσης ὑποστράτηγον Παπούλαν, μὴ ἐξελθόντας ἐκ τῆς σχολῆς.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκ τῆς σχολῆς εἶναι ὁ κ. Παπούλας.

§64Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· τὸ γνωρίζω καλῶς τοῦτο. Ἀναφέρω τὸν συνταγματάρχην Ἀντωνιάδην, ὑπηρετήσαντα ἄριστα καί, ὅτε ἐζήτησε νὰ ἀποστρατευθῇ λόγῳ παθήσεως, τιμηθέντα διὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποστρατήγου διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· τὸν συνταγματάρχην Τσακίρην διοικητὴν τῆς Ι. Μεραρχίας· τὸν συνταγματάρχην Μπαΐραν διοικητὴν τῆς 11ης Μεραρχίας τῆς Θεσσαλονίκης. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπόδειξιν ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἐν τῷ στρατεύματι ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ μόνης τῆς διὰ τῶν ἐφαρμογῶν ἐκπαιδεύσεως ἔφθασαν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν Πολιτείαν ἐπιτυχῶς κατὰ τρόπον ἐξ ἴσου ἔντιμον πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους των, τοὺς ἐκ τῶν σχολῶν προελθόντας, καὶ νὰ τιμηθῶσιν ὑπὸ τῆς Πολιτείας διὰ τῶν ἀνωτάτων στρατιωτικῶν βαθμῶν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις ταύτας, κύριοι Συνάδελφοι, ἵνα, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἐπιρρώσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶδον εὐαγγελιζομένην ἤδη ὄχι ὁριστικῶς μέν, ἀλλ’ εὐαγγελιζομένην ὁπωσδήποτε ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Περατῶν τὰς ὀλίγας μου παρατηρήσεις ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὅτι εἶμαι καὶ ἀνακόλουθος. Ὅτε ἄλλοτε ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἐν εἰρήνῃ οὐχὶ ἐν πολέμῳ προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς κατηγορίας ταύτης, ἐγὼ ἀντετάχθην, μάλιστα δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε καὶ ἐπεισόδια ἐγεννήθησαν. Ἀντετάχθην δέ, διότι ἐφρόνουν καὶ φρονῶ ὅτι, ἂν πρόκειται ἡ Πολιτεία νὰ συντάξῃ στρατόν, ἔχουσα διάστημα χρόνου μακρὸν πρὸ αὐτῆς 15 ἢ 20 ἐτῶν, ὥστε πάντα τὰ στελέχη νὰ παρασκευάσῃ δι’ ὁμογενοῦς ἐκπαιδεύσεως, βεβαίως καθῆκον τῆς Πολιτείας ἦτο νὰ ἀποβλέψῃ εἰς καταρτισμὸν τοιούτων στελεχῶν δι’ ἐκπαιδεύσεως ὁμογενοῦς. Ἀλλὰ προκειμένου κί τέσσαρες μεραρχίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ νὰ γίνωσιν ἀμέσως 12 ἢ 15, δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀναμείνωμεν τὴν τοιαύτην προγωγὴν ἀξιωματικῶν. Κατὰ συνέπειαν, ἀφοῦ εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Πολιτεία μετὰ σπουδῆς νὰ καταρτίσῃ τὰ στελέχη, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἐνσπείρῃ εἰς τὰ στελέχη ταῦτα τὸ ζιζάνιον τῆς διχονοίας καὶ τὴν ἀπογοήτευσιν. Συγχρόνως δὲ ἔχω νὰ εἴπω καί τι ἄλλο· ὅτι ὅλαι αἱ γνῶμαι αὐταὶ αἱ θεωρητικαὶ περὶ τῶν στελεχῶν εἶναι γνῶμαι πρὸ τῶν ἀγώνων ἰσχύουσαι, ἀλλ’ ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου πολλάκις ἀνέτρεψε τὰ δόγματα τὰ ἐν τῇ εἰρήνῃ καθιερωμένα, ἔχομεν δὲ τὸ παράδειγμα τοῦ ἡμετέρου πολέμου, ὅστις πολλὰ δόγματα ἀνέτρεψε. Πρὶν ἢ ὁ πόλεμος κατὰ τῶν Βουλγάρων λάβῃ χώραν ἐπὶ τοσοῦτον ἐθεωρεῖτο τὸ πῦρ δραστικόν, ὥστε ἡ λόγχη νὰ θεωρῆται κατηργημένη καὶ νὰ μειωθῇ εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ εἶναι τὸ ἔμβλημα μᾶλλον λόγχης καὶ οὐχὶ ἡ λόγχη ἡ πραγματική, διότι ἐθεωρεῖτο ὅτι ἦτο ἀδύνατον λόγῳ τοῦ νεωτέρου ὁπλισμοῦ ὁ στρατὸς νὰ πλησιάσῃ τόσον, ὥστε νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῶν ἀγχεμάχων ὅπλων. Τὸ δόγμα τοῦτο τὸ ἀνέτρεψεν ἡ τακτικὴ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Τακτικὴ ἑλληνικὴ ἐδημιουργήθη ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν μαχῶν καὶ δυνάμει τῆς ἑλληνικῆς τακτικῆς, ἡ ὁποία ἀνέτρεψε τὰ θεωρητικὰ δόγματα, καὶ ὁ ἀπόφοιτος τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων καὶ ὁ ἀπόφοιτος τῆς Ἀκαδημίας τοῦ Βερολίνου καὶ ὁ τελευταῖος ἀγρότης ὑπῆρξαν ἴσοι ἀπέναντι τῆς ὁρμῆς τῆς μάχης καὶ τοῦ θανάτου. Τὴν ἰσότητα ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἀνδρεία τοῦ στρατοῦ, τὴν ἰσότητα ταύτην, ἐπικαλοῦμαι νὰ ἀποδώσῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ, νὰ ἀποδώσητε τὸ δίκαιον ἐν καιρῷ, ἂν τὴν στιγμὴν ταύτην θεωρῆτε ὅτι δὲν εἴμεθα παρεσκευασμένοι, ὅπως τὸ δίκαιον ἀποδοθῇ παραχρῆμα. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§65Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολλοὶ τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν ἀπέτυχον, διότι εἶχεν ὁρισθῆ ὁ ἀριθμὸς εἰς 15 ἢ 20, ἀλλ’ αὐτοὶ ὅλοι ἔλαβον τὴν βάσιν. Ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς εἶναι μικρὸς θὰ τοῖς ἐπιτρέψητε νὰ εἰσέλθωσι;

§66Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ διατί, ἀφοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 5ον προβιβάζονται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταί, διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν προτείνετε διαγράφονται;

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς· διότι κρίνω ὅτι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀνθυπασπιστῶν πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ περιοριζόμενος εἰς ἓν ἔτος καὶ μόνον εἶναι τόσον ὀλίγος, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἐλάττωσις τοῦ χρόνου.

§68Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρόκειται ὅμως, κ. Πρόεδρε, σήμερον νὰ μονιμοποιηθῶσιν ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι· ἑπομένως οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ μὴ δυνάμενοι νὰ προβιβασθῶσι θὰ παραμείνωσιν ὀπίσω ἀπὸ τοὺς ἐφέδρους. Πολλοὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν αὐτῶν προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν, διαρκούντων τῶν δύο πολέμων· δι’ αὐτοὺς συνεπῶς τὸ ἥμισυ τῆς ὑπηρεσίας ἀρκεῖ.

§69ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει τὸ Διάταγμα. Ἂς ἀφαιρεθῇ ἡ φράσις «πλὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Σπυράκης.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει των τὸ διανεμηθὲν σήμερον σχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη, διότι περιλαμβάνει ὅλας τὰς τροπολογίας, ἃς ἀπεδέχθην ἤδη.

§72Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω μόνον. Βεβαίως ἀντελήφθην ὅτι ἐγένοντο ἐν μέρει δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 2 νὰ διεσαφηνίζετο ἡ διάταξις.

§73ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδικῆς σας παρατηρήσεως προσετέθη αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι, ὡς εἶχεν ἡ διάταξις, δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ὅτι αὐτοὶ ἀνέκτων τὴν ἀρχαιότητά των, ἀλλ’ ἔμενε μικρὰ ἀμφιβολία, ἂν οἱ ἀνακτῶντες τὴν ἀρχαιότητα ἠδύναντο νὰ ὑπολογίζωσι καὶ τὴν ἔκτοτε ὑπηρεσίαν των διὰ τὸν προβιβασμὸν εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Ὡς ἔχει ἤδη διατυπωθῇ, οὐδεμία ἀμφιβολία γεννᾶται πλέον.

§74Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ προστεθῇ πρὸς μείζονα σαφήνειαν....

§75ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβητήτως βέβαιον ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἄλλως τε θὰ ἀναγραφῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά.

§76Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν τῷ εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ γενομένου σήμερον 2. Εἶναι πιθανὸν ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου νὰ συμβῶσιν ἀδικίαι, διότι, ἐνῷ ἐκ τοῦ πίνακος Λ, τοῦ θεωρουμένου κατὰ βάσιν ἔχοντος προτεραιότητα ἀπέναντι τῶν συμπληρωτικῶν πινάκων, δὲν προεβιβάσθησαν ὅσοι ἀνῆκον εἰς τὸν πίνακα Λ, ἐρωτῶ· τί θὰ γίνῃ ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν πίνακα Α; Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συγχώνευσις ὅπως ἀποφασίσῃ; Διότι θὰ εἶναι ἄδικον νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν πίνακα Α ὅσοι κριθῶσιν ἱκανοὶ δι’ αὐτόν, ὅταν γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις, καὶ νὰ μὴ περιληφθῶσιν εἰς αὐτὸν ὅσοι ἐξ ἀρχῆς εἶχον κριθῇ ὡς ἱκανοί.

§77ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένου προσώπου τὸ ὁποῖον ἐνεγράφη εἰς τὸν πίνακα Λ. Δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τίποτε, διότι πρόκειται νὰ συνταχθῇ καὶ πίναξ Λ.

§78Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ βεβαιωθῶ, ἐὰν τὸ Συμβούλιον δικαιοῦται νὰ συμπεριλάβῃ καὶ αὐτούς.

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπό τινων ἀξιωματικῶν, δὲν στρέφονται μόνον κατὰ τῆς κρίσεως τῶν Ἀντιστρατήγων, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς κρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ δὲ Ὑπουργὸς δὲν θεωρεῖ ἑαυτὸν ἀλάθητον, ὥστε νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ἀναθεώρησιν καὶ τῶν ἰδικῶν του ἀποφάσεων.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἐδάφιον 2 ὁρίζει· «οἱ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οὕτω καταρτισθησομένων συμπληρωματικῶν πινάκων προαχθησόμενοι εἴτε πρὸς συμπλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων εἴτε καθ’ ὑπέρβασιν ἀνακτῶσι καὶ τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτῶν ὅπλῳ καὶ σώματι ἀρχαιότητά των, ἂν προήχθησαν ἤδη νεώτεροι αὐτῶν». Ἀλλὰ δὲν ὁμιλεῖ τὸ ἐδάφιον δεύτερον ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπάρχοντας πίνακας.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἷς θὰ γίνῃ ὁ πίναξ. Ἀφοῦ σχηματισθῶσιν οἱ πίνακες Α, Β, Γ, θὰ συγχωνευθῶσιν εἰς ἕνα πίνακα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνωσιν αἱ προαγωγαί.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε μάλιστα. Ἂς γραφῇ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά.

§83Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ τελευταία δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά;

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐννοήσω αὐτό, διότι βλέπω ὅτι ἐνταῦθα ἀναφέρονται πίνακες συμπληρωματικοί.

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συμπληρωματικοὶ ὀνομάζονται, διότι ἐγένοντο βραδύτερον. Ἀλλὰ καὶ οἱ πρῶτοι συνταχθέντες καὶ οἱ συμπληρωματικοὶ θὰ συγχωνευθῶσι.

§87Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἐτέθη ὅτι διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν πρὸς προβιβασμὸν προσόντων ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ τοῦ κεκανονισμένου χρόνου καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι πολὺ ὀρθή, ὄχι χάριν τῶν ἀτόμων, ἀλλὰ χάριν τῆς ὑπηρεσίας διότι θὰ παρουσιασθῶσι κενὰ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν στελεχῶν. Ἀλλ’ ἐκ συμπτώσεως συμβαίνει, ὥστε εἰς ἕνα βαθμὸν νὰ ἀπαιτῆται διπλάσιος χρόνος ὑπηρεσίας παρ’ ὅ,τι ἀπαιτεῖται εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους. Ὁ λοχαγός, ὅπως συμπληρώσῃ τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν, πρέπει νὰ ἔχῃ τετραετῆ ὑπηρεσίαν, ἐνῷ δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους διετὴς ὑπηρεσία εἶναι ἀρκετή. Δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἡ ὑπηρεσία πρέπει νὰ εἶναι μακροχρονιωτέρα.

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ νέον κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει πάντα λόγον ἡ μακροχρονιωτέρα ὑπηρεσία εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετηρήθη ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον προαχθῆ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ πρὸ τοῦ τελευταίου πολέμου, κατὰ τὸ ἔτος 1912, διακριθέντες καὶ εἰς τὸν πόλεμον, ἐνῷ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἔλαβον καὶ δύο βαθμοὺς διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, αὐτοὶ δὲ δὲν προήχθησαν, ὑπεβλήθη πρότασις, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας διετυπώθη διάταξις ὅτι οἱ εἰς τοὺς πίνακας Β καὶ Γ ἐγγεγραμμένοι λοχαγοὶ δύνανται νὰ προβιβασθῶσι πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων, ἐὰν συνεπλήρωσαν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ὑπηρεσίαν. Ὥστε, ἐὰν δὲν προεβιβάσθη εἰς λοχαγός, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὑπηρεσίας, θὰ προβιβασθῇ. Εἶναι ἐξαιρετικὴ διάταξις αὕτη μόνον διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει τὸ τελευταῖον διανεμηθὲν κείμενον, διότι αἱ πλεῖσται τῶν παρατηρήσεων ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν.

§89Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ λοχαγοί, ἐκτὸς τῆς κατηγορίας περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, δύναται νὰ θεωρηθῶσι — καὶ ὁμιλῶ περὶ ὅλων τῶν λοχαγῶν — ὅτι ἔχουσιν ἀρκοῦσαν ὑπηρεσίαν, καὶ ἂν αὐτὴ εἶναι μικροτέρα, διότι καθὼς γνωρίζομεν ὅλοι οἱ λοχαγοί, οἱ προβιβασθέντες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, οὐ μόνον διῴκησαν λόχους κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ἀλλὰ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν διῴκησαν καὶ τάγματα. Πᾶν ἄλλο λοιπόν, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον παρὰ μακρὰ ὑπηρεσία διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ νὰ ζητηθῇ παρ’ ἀξιωματικῶν διοικησάντων, ὡς εἶπον, οὐχὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀλλ’ ἐν καιρῷ πολέμου οὐ μόνον λόχον ἀλλὰ καὶ τάγμα ὁλόκληρον.

§90Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀφ’ οὗ διεγράψατε εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοὺς ἀνθυπασπιστάς, μήπως ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προσθέσητε τώρα καὶ τοὺς ἀνθυπασπιστάς;

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι καθ’ ὅλου διατεθειμένος νὰ δεχθῶ ὅπως οἱ ἀνθυπασπισταὶ μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ χρόνου προβιβασθῶσι καὶ ἄλλην μίαν φοράν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ἐπίσης τὰ ἄρθρα 4, 5, 6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του μίαν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ὑπάρχει ἓν σῶμα στρατοῦ, οἱ λεγόμενοι ἀρχιτέκτονες, διὰ τοὺς ὁποίους οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλήφθη καὶ δι’ αὐτοὺς πρόνοια, διεξάγεται δὲ ἤδη διαγωνισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου καὶ προάγονται.

§95Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς αὐτοὺς τοὺς τεχνίτας διετάχθη διαγωνισμός, ἐνῷ οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ περιλαμβάνονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Διατάγματος τῆς 14 Ἰουνίου 1913, διότι μετέσχον τοῦ πολέμου καὶ ἔχουσι καὶ ἐκθέσεις ὑπὲρ αὐτῶν.

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁσασδήποτε ἐκθέσεις καὶ ἂν ἔχωσι, διὰ τὴν ἰδικιτέραν αὐτὴν ὑπηρεσίαν πρέπει νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις. Θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ σκέψις νὰ μετατεθῶσιν εἰς τὸ πεζικόν, ἀλλ’ εἰς τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς προαγάγωμεν ἄνευ διαγωνισμοῦ. Πρὸ παντὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, κ. Βουλευτά.

§97Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν παρεκάλεσα, ὅπως μοὶ δώσητε τὴν πληροφορίαν, διατί διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ τίθενται προνομιακαὶ διατάξεις.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ κεναὶ θέσεις αἱ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος ἤδη ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ μεγάλως, εἶναι λοχαγῶν μὲν 40, ὑπολοχαγῶν δὲ 140, οἱ ἔχοντες δὲ τὸν χρόνον πρὸς προβιβασμὸν εἶναι λοχαγοὶ μὲν 4, ὑπολοχαγοὶ δὲ 11. Ὥστε μόνον διὰ τὸ ⅒ τῶν κενῶν θέσεων ἔχομεν πρόσωπα νὰ συμπληρώσωμεν.

§99Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναντιρρήτως τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος πρέπει νὰ πρυτανεύσῃ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν προβιβασμῶν καὶ τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ, ἐπειδὴ ὑπάρχουσι καὶ τεχνῖται ὑπαξιωματικοὶ γηράσαντες ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐπειδὴ κρίνεται ἀναγκαία πλέον ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτῶν —διότι ἀπομάκρυνσις εἶναι τοῦτο διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν νεωτέρων —θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἐλαμβάνετο μέτρον τι δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἵνα ἀπομακρυνόμενοι τῆς ὑπηρεσίας ἱκανοποιηθῶσιν ὁπωσδήποτε. Τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ θὰ τὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ὁριστικὸν ὀργανισμόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11). Τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ αἰτίᾳ πολέμου προβιβασμοῦ τῶν θερμαστῶν καὶ διόπων μηχανικῶν».

§102Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, διότι εἶναι ἀνάγκη ὑπηρεσιακή.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅπως τὸ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§104ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν τοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ ὑπαξιωματικῶν». Ἄν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλή, ἂς τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον. Ὁπωσδήποτε τοῦτο θὰ ἐκτελεσθῇ.

§105Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μέχρι πόσου ἀριθμοῦ;

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὁρίζεται ὁ ἀριθμός. Ὅσους δυνάμεθα περισσοτέρους θὰ εἰσαγάγωμεν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§108ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιφέρονται τροπολογίαι τινὲς εἰς τοὺς κειμένους νόμους «περὶ διανομῆς τοῦ Θεσσαλικοῦ ταμείου καὶ τῶν Ζαππείων κτημάτων». Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ὅπως μελετηθῇ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου 500,000,000 δραχμῶν χρυσῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀθ. Εὐταξίας.

§110ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Χθὲς τὴν ἑσπέραν, Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μεγίστης σπουδαιότητος, νομοσχέδιον, ὁποῖον ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου οὐδέποτε ἄλλοτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, τὸ νομοσχέδιον περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐκ 500.000.000 δραχμῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνώδευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ὀλίγων προφορικῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἀναμένομεν νὰ ἴδωμεν συμπληρουμένας διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἥτις θὰ συνώδευε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μόλις πρὸ μικροῦ τὴν ἑσπέραν ταύτην διενεμήθη εἰς ἡμᾶς ἐν τῷ μέσῳ τῆς παρούσης συνεδριάσεως. Δυστυχῶς ὅμως, Κύριοι, ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου περιορίζεται εἰς τοῦτο καὶ μόνον, εἰς τὸ νὰ ἀναγγείλῃ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἔγκλειστον σχέδιον νόμου περὶ χορηγίας ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου δραχμῶν χρυσῶν 500.000.000 ὑπὸ τοὺς ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένους ὅρους». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Βουλὴ ἐψήφισε χθὲς κατ’ ἀρχήν, σήμερον δὲ καλεῖται νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ εἰς αʹ. ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον. Κύριοι, δὲν ἐλήφθη φροντὶς νὰ διανεμηθῇ τοὐλάχιστον ἐγκαίρως τὸ νομοσχέδιον, ἵν’ ἀναγνώσωμεν αὐτὸ ἐπισταμένως καὶ κανονίσωμεν οὕτω τί μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν. Ἐγὼ ἀπὸ πρωΐας σήμερον τὸ ἀνεζήτησα ἐπανειλημμένως, ἀλλὰ μοὶ εἶπον ὅτι δὲν εἶχε κατορθωθῆ νὰ τυπωθῇ παρὰ μόλις πρὸ ὀλίγης ὥρας, ὅτε καὶ μᾶς διενεμήθη ἐνταῦθα.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀναγνωρίσω ὅτι ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις θὰ ἦτο ἀνευλάβεια πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ προσέλθωμεν ζητοῦντες ἓν κολοσσιαῖον δάνειον ἄνευ περαιτέρω ἐξηγήσεων. Παρέχω ὅμως τὴν ἑξῆς πληροφορίαν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι μόλις χθὲς ἠδυνήθημεν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι πρὸ ὀλίγης ὥρας εἴχομεν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπέτρεπε νὰ τὸ ὑποβάλωμεν. Εἶναι λοιπὸν φυσικὸν ὅτι προσερχόμεθα ὑπὸ τοιοῦτον τύπον καὶ ζητοῦμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§112ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συνετάξατε τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει συμφωνιῶν;

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πιθανῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου.

§114ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι, καθὼς βλέπετε, ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου αἱ πλεῖσται εἶναι εἰλημμέναι ἐκ τοῦ νόμου τοῦ χορηγήσαντος τὴν ἄδειαν τῆς συνάψεως δανείου 240 ἑκατομμυρίων κατὰ τὸ 1910, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπραγματοποιήθησαν μόνον τὰ 110,000,000, τὸ ὁποῖον νομίζω ὑμεῖς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγήθητε.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι! Ἐγὼ ἐφρόντισα μόνον νὰ ἐξεύρω τὰ μέσα πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου ἐκείνου, δὲν εἶχον ὅμως τὴν εὐτυχίαν νὰ συνομολογήσω ἐγὼ αὐτό. Τοὐναντίον μάλιστα ἤμην ὁ μόνος, ὅστις ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἠγόρευσα διὰ μακρῶν κατακρίνων ἐν πολλοῖς τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐζητεῖτο ἡ ἄδεια τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου ἐκείνου. Τοῦτο θὰ ἐγινώσκετε καὶ ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν ἦσθε τότε μέλος τῆς Βουλῆς ἢ παρηκολουθεῖτε τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Βεβαίως, Κύριοι, ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἀφοῦ μόλις πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τὸ νομοσχέδιον ἀνὰ χεῖρας, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ συζητήσω νῦν ἐπ’ αὐτοῦ. Παρῆλθον ὅμως ἐπὶ τὸ βῆμα, ὅπως ζητήσω ἐξηγήσεις τινὰς παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπεθύμουν ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 2 νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν ὁ κ. Ὑπουργός. Τί ἐννοεῖ ἀναγράφον ὅτι τὸ δάνειον θὰ συνομολογηθῇ πρὸς κάλυψιν ἐκτάκτων δαπανῶν τῶν προσαρτηθεισῶν χωρῶν; Ἐννοεῖ τὰς πολεμικὰς δαπάνας καθόλου;

§116ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι.

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τίνος εἶναι τότε αὐταὶ αἱ δαπάναι;

§118ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§119ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν ἄρθρῳ 3 γίνεται λόγος περὶ τῶν προσόδων ὡρισμένων τελωνείων τοῦ Κράτους ὁρισθησομένων ἐν τῇ περὶ δανείου συμβάσει. Ἀφοῦ προηγήθησαν συνεννοήσεις καὶ συμφωνίαι, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποδείξῃ ποῖα εἶναι τὰ τελωνεῖα, τῶν ὁποίων αἱ πρόσοδοι πρόκειται νὰ διατεθῶσιν ὡς ὑπέγγυοι. Πρόκειται δὲ νὰ ἐκδοθῇ τὸ δάνειον κατὰ κατώτατον ὅρον εἰς τὰ 87 καὶ ¾ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου. Εἶναι βεβαίως δυνατόν, ἀφοῦ ἀναγράφεται αὐτὸ ὡς κατώτατον ὅριον, ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ συνομολογηθῇ σύμβασις καὶ ν’ ἀναλάβωσιν οἱ κεφαλαιοῦχοι ferme τὸ δάνειον αὐτό. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὅμως παρατηροῦντες αὐτοὶ ὅτι βελτιοῦται ἡ κατάστασις καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐκδώσουν εἰς ἀνωτέραν τιμήν, εἰς τὰ 90, 92, 94 καὶ 95%, —διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι εὐοίωνος καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων χωρῶν, χωρῶν γονιμωτάτων, θὰ παρουσιάσῃ οἰκονομικὰ τόσον εὔρωστα, ὥστε ἡ πίστις της νὰ βελτιωθῇ καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ τὸ δάνειον εἰς ἀνωτέραν τιμὴν τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ — ἐν τοιαύτῃ, λέγω, περιπτώσει ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ θ’ ἀνήκῃ εἰς τοὺς κεφαλαιούχους, οἱ ὁποῖοι θὰ συνομολογήσουν τὸ δάνειον, ἢ εἰς τὸ Κράτος; Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, διότι, ἂν ἀναλάβωσιν οἱ κεφαλαιοῦχοι ferme τὸ δάνειον εἰς τὰ 87 καὶ ¾ καὶ τὸ ἐκδώσωσιν εἰς τὰ 95, ἔχομεν 7 καὶ ¼ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν διαφοράν, ἥτις ἐπὶ 500.000.000 θὰ ἀνέλθῃ εἰς 36,750,000 δραχ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διαβεβαιοῦντα τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτὴ θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὸ πολύ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀξιώσωσιν οἱ κεφαλαιοῦχοι εἶναι νὰ λάβωσιν αὐτοὶ μίαν προμήθειαν, ἔστω καὶ γενναίαν, δι’ αὐτὴν τὴν ἐπὶ πλέον διαφοράν. Πρὸς τούτοις, Κύριοι, ἔχω τὰς ἑξῆς ἀπορίας κατὰ τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν βαρύνει (ἀναγινώσκει) «ἡ καταβλητέα τοῖς ἀναδεχθησομένοις τὸ δάνειον προμήθεια, ἐν ᾗ περιληφθήσονται καὶ τὰ οἱαδήποτε ἔξοδα διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου ἐν οἷς καὶ ἡ δαπάνη διὰ τὰς ἀποδείξεις τῆς ἐγγραφῆς πρὸς τοὺς τυχὸν ἐκδοθησομένους προσωρινοὺς τίτλους». Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει) «αἱ δαπάναι τῆς κατασκευῆς τῶν ὁριστικῶν τίτλων τῶν ὁμολογιῶν, τῆς χαρτοσημάνσεως αὐτῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, τὰ τυχὸν ἔξοδα εἰσαγωγῆς ἐν τοῖς ἀλλοδαποῖς χρηματιστηρίοις συμφώνως τοῖς ὅροις τῆς συμβάσεως, βαρύνουσι τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν». Ἐλπίζω ὅτι ἔχει ὑπολογίσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πάσας τὰς δαπάνας ταύτας καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου, δι’ ὧν ἐπιβαρύνεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δι’ ὃ θὰ παρεκάλουν αὐτὸν ν’ ἀνακοινώσῃ τὸ ποσὸν αὐτῶν καὶ εἰς ἡμᾶς. Περιμένω, Κύριοι, νὰ ἀκούσω τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου κατ’ ἄρθρον νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον περὶ αὐτοῦ.

§120ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκομικῶν). Θὰ ἀπαντήσω πρῶτον ἐπί τινων λεπτομερειῶν.

§121ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσητε καὶ ἐπὶ τῆς ἑξῆς λεπτομερείας. Λέγετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· «οἱ ὅροι καὶ αἱ λεπτομέρειαι τῆς παραχωρήσεως τῶν προσόδων τούτων πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου κανονισθήσονται ἐν τῇ περὶ τούτου συμβάσει συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 42 τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΒΨΝΔʹ τῆς 8 Ἀπριλίου 1900 κυρωθείσης συμβάσεως εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον». Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν φράσιν «εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον» τί ἐννοεῖτε; Ὁποῖον τινα ἄλλον τρόπον; Μὲ ἄλλον ἔλεγχον, μὲ ἄλλην διαχείρισιν;

§122ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω πρῶτον εἰς τὰ ἐρωτήματα ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται καὶ κατόπιν θὰ ἔλθω εἰς τὸ γενικώτερον ζήτημα τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος· ποίας «προσόδους ὡρισμένων τελωνείων τοῦ Κράτους ὁρισθησομένων ἐν τῇ συμβάσει περὶ τοῦ δανείου» ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔχω ὡρισμένον τι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ νὰ ἀπαντήσω, διότι τίνων τελωνείων αἱ πρόσοδοι θέλουσι κατασταθῆ ἐν τέλει ὑπέγγυοι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ἀκόμη, καθόσον αἱ περὶ τούτου διαπραγματεύσεις δὲν ἔληξαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας τῆς κατασκευῆς τῶν ὁριστικῶν τίτλων, δαπάνας χαρτοσήμου κ.τ.λ. καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ ἐρωτήματος ἐπίσης εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἀπαντήσω πλήρως, διότι δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ γνῶσιν καὶ πρὸ πάντων δὲν δυνάμεθα ἀκριβῶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ ποσόν, ἐπειδὴ τὸ δάνειον εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον ὅτι δὲν θέλει ἐκδοθῆ μόνον εἰς ἓν Κράτος, ἀλλ’ εἰς πλείονας ἀγοράς, ἡ χαρτοσήμανσις δὲ ποικίλλει ἀναλόγως τοῦ τόπου τῆς ἐκδόσεως. Κατ’ ἀκολουθίαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὰ ἔξοδα τῆς χαρτοσημάνσεως, περὶ ὧν κυρίως πρόκειται ἀποτελούντων καὶ τὴν κυριωτέραν δαπάνην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίσωμεν ἀπὸ τοῦδε κατ’ ἀκρίβειαν. Ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ χαρτόσημον εἶναι 1% ἐν δὲ Γαλλίᾳ 3%, κατ’ ἀκολουθίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν τὸ ὅλον τοῦ ἀπαιτηθησομένου ποσοῦ.

§123Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν 15.000.000 θὰ πληρώσωμεν χαρτόσημον;

§124ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Βεβαίως, ἂν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον μόνον ἐν Γαλλίᾳ. Ὁπωσδήποτε ὁ ὑπολογισμὸς ὁ ἀκριβὴς εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἕνεκα τῆς ἀγνοίας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα τῆς ἀναλογίας, ἥτις θὰ γίνῃ εἰς τὰς διαφόρους ἀγορὰς εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ τὸ δάνειον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, βεβαίως οἱ ὅροι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἰδεώδεις· τὸ εἶπον καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου. Εἶναι 87 καὶ ¾. Τὸ ποσὸν τοῦτο βεβαρημένον διὰ τῶν ἐξόδων τοῦ δανείου θὰ εἰσπράξῃ τὸ Κράτος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιθώριον μεταξὺ τοῦ 87¾ καὶ τῆς τιμῆς, ἣν θὰ πληρώσῃ τὸ κοινὸν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, δὲν δυνάμεθα, ὡς εἰκός, νὰ ἔχωμεν ἀκόμη ἀκριβῆ γνῶσιν. Ὁπωσδήποτε θέλομεν προσπαθήσει νὰ ἐπιτύχωμεν, ὅπως ἐν ᾗ περιπτώσει τυχὸν γίνῃ ὑπὲρ ὡρισμένον τι ὅριον διάθεσις εἰς τὸ κοινὸν τὸ ἐκ ταύτης κέρδος νὰ περιέρχηται, εἰ δυνατόν, ἐν μέρει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Μόνον τὸν περιορισμὸν τοῦτον τῆς ὠφελείας τῶν κεφαλαιούχων δυνάμεθα ἐνδεχομένως νὰ ἐλπίζωμεν, οὕτως ὥστε ἐὰν ἡ ἔκδοσις τύχῃ πραγματικῆς ἐπιτυχίας—τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδεικνύῃ, ὅτι τὸ διαθέτον τὰ ἀποταμιεύματά του κοινὸν ἔχει πεποίθησιν ἐπὶ τὴν Ἑλληνικὴν πίστιν—τὸ ἐντεῦθεν κέρδος τουλάχιστον κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀσφαλίσωμεν μερικῶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν.

§125ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ νὰ τελειώσητε μὲ ἐμέ, τὸ «καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον;»

§126ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ «καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον» εἶναι ὁ ὅρος, ὁ ὁποῖος εἶχε τεθῇ ἐπίσης εἰς τὸν νόμον περὶ τοῦ δανείου τοῦ 1910. Ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ ἄρθρον 42 τῆς συμβάσεως τοῦ 1900 εἰς ὃ καὶ παραπέμπει ἡ παρέμβασις οὕτως γινομένη εἶναι ἡ τακτική, ἡ κανονική. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρξῃ ὅμως διαφωνία τις ἐν τῷ θέματι τῆς παρεμβάσεως, τότε τηρουμένης τῆς βάσεως τοῦ νόμου περὶ ἐλέγχου καὶ τῶν ἐντεῦθεν πηγαζουσῶν ὑποχρεώσεων καὶ δικαιωμάτων, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καθορισμὸς λεπτομερειακὸς κατ’ ἄλλον τρόπον.

§127ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν προήλθετε διόλου εἰς συνεννοήσεις περὶ τούτου;

§128ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν προήλθομεν εἰσέτι εἰς οὐδεμίαν συνεννόησιν. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ εὐρύνσεως δικαιοδοσίας τοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς αὐτῆς δικαιοδοσίας τῆς σήμερον κειμένης, δηλαδὴ τῶν αὐτῶν νομικῶν ὁρίων τῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἐνδεχομένης κατ’ ἄλλον τρόπον.

§129ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑποθέσατε ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαθέτητε ὑπὲρ τοῦ νέου δανείου ὡς ὑπεγγύους προσόδους τὰς τελωνιακὰς εἰσπράξεις τῆς Καβάλλας, καὶ τίθενται αὐταὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὕτω πως ἐπέκτασις τῆς δικαιοδοσίας διεθνοῦς ἐπιτροπῆς;

§130ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον—διότι καὶ τοῦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ γίνῃ—σημαίνει τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπέκτασις οὐσιαστικὴ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἐλέγχου δὲν ὑπάρχει.

§131ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Ὅταν πρόκειται αἱ πρόσοδοι τοῦ νέου δανείου νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς διεθνοῦς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο ἐννοεῖ. Λέγει «Συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 42 τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΒΨΝΔʹ τῆς 8 Ἀπριλίου 1900 κυρωθείσης συμβάσεως».

§132ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα.

§133ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι;

§134ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα.

§135ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λοιπόν, ἐὰν πρόκειται νὰ τεθῶσιν αἱ πρόσοδοι αἱ προνομιοῦχοι τοῦ νέου δανείου καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουσι καὶ αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις Θεσσαλονίκης, Καβάλλας, τότε βεβαίως ἐπεκτείνεται ἡ δικαιοδοσία τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς.

§136ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ὅροι βεβαίως, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον τοῦτο, εἶναι ὅροι βαρεῖς, οἱ βαρύτεροι ὅροι τοὺς ὁποίους εἴχομεν δι’ ὅλα τὰ δάνεια τὰ συνομολογηθέντα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου τοῦ 1897 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλ’ ἀμέσως μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897 συνομολογήσαμεν δάνειον τοῦ ὁποίου οἱ ὅροι εἶναι βεβαίως οἱ καλλίτεροι τοὺς ὁποίους ἐπέτυχεν ὄχι ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἰσχυρότερα κράτη τὰ ἔχοντα τὴν παγιωτέραν πίστιν. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς εἰδικὰς περιστάσεις γενικωτέρας ἀπόψεως. Ἐπίσης καὶ τὸ δάνειον τὸ συνομολογηθὲν τὸ 1900 διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης καὶ αὐτὸ εἶναι ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους. Ἐπίσης δὲ ὅλα τὰ λοιπά, ὡς καὶ τὸ δάνειον τοῦ 1910 4%. Ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς διάφοροι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνομολογεῖται τὸ παρὸν δάνειον· εἶναι διάφοροι οἱ ὅροι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς χρηματιστικῆς ἀγορᾶς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς καθολικῆς τιμῆς τοῦ τόκου καὶ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἐν γένει ἐν Εὐρώπῃ καταστάσεως. Κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὅν συνωμολογήθησαν τὸ δάνειον τοῦ 1898 τὸ λεγόμενον ἠγγυημένον καὶ τὸ δάνειον τοῦ 1900 διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, εὑρισκόμεθα εἰς περίοδον γενικῆς πτώσεως τοῦ τόκου μὲ τάσεις μείζονος ἔτι ὑποβιβασμοῦ. Τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην οὐδεμιᾶς περαιτέρω ἀναπτύξεως. Ἁπλῆ παρατήρησις τῶν τιμῶν τῶν χρεωγράφων τῶν Κρατῶν ὅλων κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς σημερινὰς τιμὰς πείθει περὶ τῆς ἀξίας τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ ἐνοίκιον τοῦ χρήματος κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον. Τὰ ἴδια δάνεια, ἐὰν συνωμολογοῦντο σήμερον ὑπὸ τῶν αὐτῶν Κρατῶν, βεβαίως θὰ παρουσίαζον τύπον δανείου πολὺ βαρύτερον ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἔφερον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, βλέπομεν δὲ τοῦτο εἰς τὰς τιμὰς τῶν τελευταίως ἐκδοθέντων δανείων καὶ αὐτῶν τῶν ἰσχυροτέρων Κρατῶν. Ἀλλὰ θὰ προσθέσω καί τι ἄλλο. Τὸ δάνειον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης ἐγένετο διὰ σκοπὸν εἰδικόν, σκοπὸν κατασκευῆς δημοσίου ἔργου, ἔργου δηλαδὴ παραγωγικοῦ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὅλα τὰ δάνεια, τῶν ὁποίων σκοπὸς εἶναι οὐχὶ ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος αὐτῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν κάλυψιν ἐκτάκτων δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μὴ ἀμέσως παραγωγικῶν, ὅτι ὅλα τὰ δάνεια αὐτὰ τὰ ἐρχόμενα ὅπως ἐνισχύσωσι τὴν ἀδυναμίαν τῆς ταμιακῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους εἶναι δάνεια τὰ ὁποῖα γίνονται ὑπὸ βαρυτέρους ὅρους, ἐνῷ τὰ δάνεια τὰ γινόμενα δι’ ὡρισμένους παραγωγικοὺς σκοποὺς κατασκευῆς ἔργων, ἐν οἷς ὑπάρχει καὶ τὸ στοιχεῖον τῆς κερδοσκοπίας, συνομολογοῦνται ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους, τοῦτο δὲ καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ἴδιοι κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι τὰ χρήματα αὐτῶν διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ, οἱ ἴδιοι συχνότατα ἔχουσι καὶ τὰς ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου τούτου ὠφελείας.

§137Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς πόσον τοῖς ἑκατὸν συνωμολογήθησαν ὅλα τὰ δάνεια, ἐὰν ἔχητε πρόχειρον σημείωσιν ἐνταῦθα;

§138ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω παρὰ μόνον τῶν παλαιῶν δανείων. Σᾶς φέρω ὅμως τὴν προσεχῆ ἡμέραν.

§139Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὸν πόλεμον;

§140ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐπεκαλέσθην χθὲς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὅρους καλλιτέρους καὶ ὅτι οἱ ὅροι αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἐπετύχομεν εἶνε καὶ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους καὶ ἄλλο κράτος ἐπέτυχε.

§141ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῖον ἄλλο;

§142ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἄλλο κράτος ἐπίσης ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας εὑρισκόμενον, ἐπίσης εἰς τὸ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐπίπεδον πίστεως μὲ ἡμᾶς.

§143ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ὄνομα;

§144ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ Σερβία. Καὶ ἐπέτυχε τοὺς ὅρους τούτους καὶ δι’ ἰσχυροτάτης ἀρωγῆς ἠθικῆς, δοθείσης εἰς αὐτό. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς τὸ λεγόμενον ὅτι, ἐπειδὴ ἡμεῖς παρέχομεν ὡς ἐπὶ πλέον ἐνίσχυσιν, τὴν ἐνίσχυσιν ἥτις προέρχεται ἐκ τῆς παρεμβάσεως τῆς Δ. Ο. Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις αὕτη ἐλλείπει εἰς τοὺς ἄλλους, διότι ὑπὸ ἄλλην μορφὴν, μορφὴν νομικῶς μὲν ἠπίαν, οὐσιαστικῶς ὅμως οὐχὶ ἠπιωτέραν τῆς ἡμετέρας, ἡ ἐγγύησις αὕτη ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἐκεῖνο κράτος. Δὲν ἐμφανίζεται ἐκεῖ διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν ἐπισήμων ἀντιπροσώπων Κρατῶν, ἐμφανίζεται ὅμως ὑπὸ ἄλλην τινὰ μορφὴν ἠπιωτέραν, ἡ ὁποία ὅμως ἀποτελεσματικῶς βεβαίως εἰς τὰ αὐτὰ ἄγει ἀποτελέσματα, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν δηλαδὴ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων διὰ τῆς παρεμβάσεως τρίτων ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι θέλησιν ἐντελῶς ἀνεξάρτητον τῆς θελήσεως τοῦ Κράτους, τοῦ ὀφειλέτου. Κατ’ ἀκολουθίαν τούτου νομίζω ὅτι τὸ λεγόμενον ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διεθνοῦς ὤφειλε νὰ ἔχῃ ὡς ἀντίκτυπον ἠπιώτερον τύπον δανείου, τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιχείρημα ἰσχυρόν. Ἔρχομαι εἰς τὸ κυριώτερον θέμα, εἰς τὸ θέμα τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 2 ἀληθῶς ἴσως εἶναί πως πλημμελής, θὰ ὑποβάλω δὲ διατύπωσιν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἀκριβεστέρα. Τὸ προϊὸν τοῦ δανείου τούτου θὰ χρησιμοποιήσωμεν κατὰ πρῶτον, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον καὶ χθὲς ἀνέφερα, διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ κυμαινομένου χρέους τοῦ δημοσίου ταμείου· λέγοντες δὲ κυμαινόμενον χρέος ἐννοοῦμεν τὴν πληρωμὴν τῶν ἐντελῶς προσωρινοῦ τύπου δανείων, τὰ ὁποῖα συνάπτει τὸ Κράτος προσωρινῶς διὰ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ τὰς ἀμέσους μὲ τὴν πρόθεσιν τῆς ταχείας ἐξοφλήσεως. Καὶ ὡς τοιαῦτα δάνεια εἶναι τὰ προσωρινὰ δάνεια τὰ ἐνιαύσιον ἔχοντα τὴν προθεσμίαν τῆς λήξεως. Τὸ πρῶτον δάνειον εἶναι τῶν 40 ἑκατομμυρίων τοῦ 1912, τὸ δεύτερον εἶναι τῶν 50 ἑκατομμυρίων τοῦ 1913 καὶ τὰ ἔντοκα γραμμάτια τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ 10 ἑκατομμυρίων. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν δανείων θὰ ἐξοφλήσωμεν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου. Θὰ καλύψωμεν ἐπίσης καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1913, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζομεν ὡς ἔγγιστα εἰς 100 ἑκατομμύρια· ἄμεσος ἑπομένως διάθεσις θὰ γίνῃ διὰ ποσοῦ 200 ἑκατομμυρίων πρὸς κάλυψιν ὑποχρεώσεων, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀνειλημμένων ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου. Τὸ ὑπόλοιπον δὲ τμῆμα τοῦ δανείου θέλει διατεθῆ τὸ μὲν πρὸς κάλυψιν ἐνδεχομένων ἐκτάκτων δαπανῶν ἢ καὶ τακτικῶν ἀκόμη δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1914, διότι ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦδε ὅτι δὲν φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὸν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 νὰ παρουσιάσῃ εἰκόνα, ἡ ὁποία νὰ ἀσφαλίζῃ βεβαίως ἀπὸ σήμερον ἰσορρόπησιν μεταξὺ δαπανῶν καὶ ἐσόδων τοῦ νέου Κράτους. Ἡ ἀπήχησις ἡ οἰκονομικὴ τοῦ πολέμου ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ εἶναι αἰσθητὴ καὶ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι κατὰ τὸ 1914 ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένος καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν, δαπανῶν μὴ ἐχουσῶν σκοπὸν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, ἀλλ’ ἐκτάκτων δαπανῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ἧς ὁ ἀντίκτυπος ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ εἶναι αἰσθητὸς εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας. Ἐπίσης, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔσοδα, παρὰ τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, προσδοκίας οὐχὶ ἀμελετήτους ἀλλὰ στηριζομένας ἐπὶ ἀσφαλῶν κριτηρίων, παρὰ τὰς προσδοκίας ταύτας, αἵτινες ἐπιτρέπουσιν εἰς αὐτὴν νὰ προσβλέπῃ μετὰ θάρρους εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ μέλλοντος, οὐχ ἧττον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐσόδων, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 θὰ παρουσιάσῃ οὐχὶ τὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιάσῃ κατὰ τὰ ἀμέσως ἑπόμενα ἔτη, ἅμα ἐπικρατήσῃ ἡ γαλήνη καὶ ἀρχίσῃ ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τῆς διοικήσεως. Κατ’ ἀκολουθίαν τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ προΐδωμεν ἀπὸ σήμερον, ὅπως ἔχωμεν προχείρους τοὺς πόρους ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καλύψωμεν τὰς ἐκτάκτους δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914. Θέλει διατεθῆ ὅμως ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου καὶ ποσὸν ὑπὲρ δημοσίων ἔργων ἔν τε τῇ Παλαιᾷ καὶ τῇ Νέᾳ Ἑλλάδι. Καὶ μοὶ ἀντιτάσσεται εἰς τοῦτο πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὰς δαπάνας τῆς στρατιωτικῆς ἐν συνόλῳ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν ἐνισχύσεως ἡμῶν διὰ τῶν μεγάλων συνδρομῶν τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν εἰς τὰ ταμεῖα Ἀμύνης καὶ Ἐθνικοῦ στόλου καὶ νὰ ἀντικρύσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς ὑποχρεώσεις εἴτε τὰς ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνειλημμένας εἴτε τὰς μελλούσας ν’ ἀναληφθῶσι; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἔχοντες ταῦτα ἀπέναντι ἡμῶν νὰ νομίσωμεν ὅτι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου θὰ καλύψωμεν καὶ τὰς δαπάνας τὰς ἀναγκαίας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν στρατιωτικὴν καὶ θὰ προβῶμεν εἰς δαπάνας ἔργων παραγωγικῶν; Εἰς ταῦτα θὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ποσῶς δὲν φρονεῖ ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ μόνον διὰ τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου καὶ τὴν στρατιωτικὴν ἐνίσχυσιν τῆς χώρας, ἧς ἡ ἄμεσος πραγματοποίησις εἶναι ἐπιτακτικὸν καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ συγχρόνως καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀναγκαιότατα δημόσια ἔργα ἐν ταῖς νέαις ἰδίᾳ ἐπαρχίαις, εἰδικῶς δὲ τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, τὰ ἔργα τὰ λιμενικὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀπολύτως ἐπιβάλλεται νὰ συντελεσθῶσι καὶ πρὸς ἐκμετάλλευσιν οἰκονομικὴν τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας. Καὶ προσθέτω τονίζων ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φρονεῖ διόλου ὅτι εἶναι δυνατὸν μόνον ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων νὰ πραγματοποιηθῶσι πάντα ταῦτα, ὅθεν ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα μετὰ θάρρους. Βεβαίως, Κύριοι, τὸ δάνειον τῶν 500 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνομολογήσῃ ἡ Ἑλλάς, τὸ μεγαλείτερον ἀπὸ τῆς ἀναγεννήσεως αὐτῆς, τὸ δάνειον αὐτὸ βεβαίως θὰ εἶναι ἀνεπαρκές, διὰ νὰ θεραπεύσῃ ὅλας ἐκείνας ὄχι τὰς πολυτελεῖς οὔτε κἂν τὰς χρησίμους, ἀλλὰ τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὴν σήμερον ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ νεωτέρου Κράτους, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀσφαλισθῇ ὅτι θὰ διατηρήσῃ καὶ θὰ ἀναπτύξῃ ἐκείνας τὰς εὐρείας χώρας, τὰς ὁποίας διὰ τῆς νίκης καὶ τοῦ αἵματος ἀνέκτησε. Βεβαίως ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου θέλουσι διατεθῆ πρωτίστως τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐν γένει ἡμῶν ἐπάρκειαν καὶ ὑπὲρ τῶν χορηγιῶν εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Στόλου. Ἀλλ’ αἱ ἀπαιτήσεις, αἵτινες θὰ ὑπάρξωσι καὶ ὑπάρχουσι σήμερον παρὰ τῶν δύο τούτων ταμείων διὰ τὰς διαφόρους προμηθείας, δὲν εἶναι ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀμέσως σήμερον ληξιπρόθεσμοι οὔτε εἶναι δυνατὸν αἱ δαπάναι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰ ταμεῖα ταῦτα νὰ εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν δαπανῶν, αἵτινες κλιμακηδὸν θὰ πραγματοποιηθῶσιν ἐν διαστήματι ἐτῶν τινων ἀπαιτουμένων καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν προμηθειῶν. Καθότι δὲ ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ἔργων, ἐπὶ τούτου δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ δημόσια ἔργα καὶ ἰδίᾳ τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται σήμερον ἐπιτακτικῶς. Τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, δηλαδὴ τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἐφ’ ὧν τὴν συζήτησιν δὲν ἔφερεν εἰσέτι ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὰ σιδηροδρομικὰ ταῦτα ἔργα ἐν τῷ συνόλῳ των δὲν δύνανται νὰ πραγματοποιηθῶσι διὰ τοῦ δανείου τούτου· ἀλλὰ θὰ προσθέσω ὅτι οὔτε εἶναι συμφέρον νὰ πραγματοποιηθῶσιν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, διότι τὸ δάνειον τοῦτο εἶναι δάνειον μὲ ὅρους βαρεῖς, εἶναι δάνειον ὅμοιον τοῦ ὁποίου ἠναγκάσθησαν, ὡς καὶ χθὲς εἶπον, νὰ συνομολογήσωσιν ὅλα τὰ Κράτη τὰ ἐξελθόντα ἐκ πολεμικῆς καταστάσεως μακρᾶς καὶ ἐπωδύνου καὶ αὐτὰ ἐπίσης τὰ ἐξελθόντα ἐκ νικηφόρων πολέμων καὶ αὐτὰ τὰ μεγάλα Κράτη, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετηρίδας περιεπλάκησαν εἰς πολέμους μεγάλους εἰς τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθησαν νὰ κινητοποιήσωσιν ὅλας τὰς δυνάμεις των εἰς ἀνθρώπους καὶ εἰς οἰκονομικὰ μέσα. Δάνεια τοιαῦτα, εἰς ἀνωμάλους καιροὺς συναπτόμενα, διὰ τῶν ὁποίων θεραπεύονται αἱ πρῶται καὶ ἄμεσοι ἀνάγκαι αἱ ἐκ τῆς πολεμικῆς καταστάσεως πηγάζουσαι, διὰ τῶν ὁποίων ἐπουλώνονται τὰ χάσματα τοῦ ταμείου τὰ ὁποῖα ἤνοιξεν ἡ ἄφθονος καὶ ταχεῖα ἐκροὴ τοῦ χρήματος, εἶναι δάνεια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ εἶναι συμφέροντα γενικῶς, δὲν δύνανται νὰ εἶναι ὑπὸ ὅρους εὐνοϊκούς, διότι ἀκριβῶς ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις τῆς ἀγορᾶς εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὸ κεφάλαιον γνωρίζον, ἔχον πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης ἣν καλεῖται νὰ πληρώσῃ, θέτει καὶ ὅρους τοὺς ὁποίους αὐτὸ σχεδὸν μονομερῶς ῥυθμίζει διὰ νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην αὐτοῦ, τοὺς ὅρους δὲ τούτους ἀνεξαρτήτως τῆς ποιότητος αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ἀποκρούσῃ τις μὲ ἐλαφρὰν συνείδησιν. Καὶ δι’ αὐτό, εἶπον, ὅτι κεφάλαιον προερχόμενον ἐκ δανείων τοιούτων οὕτω συνομολογημένων δὲν εἶναι οὔτε σκόπιμον οὔτε ἐνδεδειγμένον νὰ διατεθῇ ὑπὲρ ἔργων παραγωγικῶν, ἔργων δημοσίων ἐν μεγάλῃ κλίμακι. Βεβαίως μέρος τι θὰ διατεθῇ κατ’ ἀνάγκην ὑπὲρ δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ τὸ μέρος τοῦτο ἀναφέρεται εἰς δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένα ἀμέσως σήμερον νὰ γίνωσι καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τρόπον τινὰ ὅρον ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐπικοινωνίας μετὰ τῶν νέων ἡμῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ δάνειον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τῶν δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ τὰς νέας ἰδίᾳ ἐπαρχίας, τὰς στερηθείσας τῆς τοιαύτης μερίμνης ὑπὸ τὸ πρώην καθεστώς. Τὸ προκείμενον δάνειον, διὰ τοὺς σκοποὺς οὓς ἀνωτέρω ἀνέφερα συναφθὲν καὶ πρὸς κάλυψιν τοιούτων ἀναγκῶν προωρισμένον, δὲν ἠδύνατο βεβαίως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας νὰ παρουσιάζῃ ὅρους οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι καλλίτεροι. Βραδύτερον ἐλπίζομεν ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἄλλας ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀφορῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα καὶ ἐλπίζω ὅτι τότε μόνον ἡ κατάστασις ἡ χρηματιστικὴ τῆς ἀλλοδαπῆς θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται συνομολόγησις δανείου ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους, ἀλλ’ ἐλπίζω ἢ μᾶλλον προσδοκῶ ὅτι καὶ ἡ πεποίθησις τοῦ ἀλλοδαποῦ κεφαλαίου θὰ ἔχῃ ἐπὶ τοσοῦτον ἑδραιωθῇ ὡς ἐκ τῆς συντελουμένης εἰς τὰ ὄμματα πάντων ἀκμῆς τῆς νέας Ἑλλάδος, ὥστε οἱ ὅροι αὐτοῦ θ’ ἀποδεικνύωσι τὴν ἰσχυροποιηθεῖσαν πλέον δημοσίαν πίστιν τῆς νέας μεγαλυνθείσης Ἑλλάδος.

§145ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω, Κύριοι, εἰς ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι, ὡς προεδήλωσα δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦδε γνώμην περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δανείου τῶν 500,000,000. Ἐνόμισα ὅμως ἐπάναγκες νὰ ἐπανορθώσω εὐθὺς ἀμέσως μίαν ἀνακρίβειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἴσως διότι, ἀπησχολημένος εἰς τὰς πολλὰς καὶ παντοίας ἐργασίας του, δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ πράγματος. Δὲν εἶναι ἀκριβές, Κύριοι, ὅτι ὅλα τὰ Κράτη τὰ ἐξελθόντα ἐκ πολέμων, ἔστω καὶ νικηφόρων, συνομολόγησαν ὑπὸ τοιούτους βαρεῖς ὅρους δάνεια. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζονται νὰ συνομολογήσωσι δάνεια διὰ νὰ καλύψωσιν ἐλλείμματα καὶ μάλιστα ἐν πολέμῳ, ὅτι ὑποβάλλονται εἰς τοιούτους ὅρους. Καὶ εἰς ἀπόδειξιν ἐπικαλοῦμαι τὸ δάνειον, τὸ συνομολογηθὲν ὑπὸ τῆς Ρωμουνίας τελευταῖον ἐν Γερμανίᾳ. Ἡ Ρωμουνία, ἐξελθοῦσα καὶ αὐτὴ νικηφόρος ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου, ὅπως καὶ ἡ Ἑλλάς, ἵνα καλύψῃ ἐν μέρει δαπάνας τοῦ πολέμου, συνομωλόγησεν ἐν Γερμανίᾳ δάνειον 250.000.000. Ἔχω πρόχειρον τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τούτου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔγινεν αὐτὸ εἰς τὴν τιμὴν 91% καὶ μὲ τόκον 4½%. Θὰ συνομολογήσητε, Κύριοι, μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ὑπάρχει ἀρκετὰ σπουδαία διαφορά...

§146ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μεγίστη.

§147ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὸ δάνειον, τὸ συνομολογηθὲν ὑπὸ τῆς Ρωμουνίας ἐν Γερμανίᾳ, τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον συνομολογοῦμεν ἡμεῖς σήμερον παρουσιάζει ζημίαν 21,250,000 δραχμῶν. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν πρὸς τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλῃ ἡ Ρωμουνία, ἡμεῖς θὰ πληρώνωμεν ἐτησίως 2,500,000 δραχ. ἐπὶ πλέον. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἱκανὴ αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις νὰ πείσῃ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πάντα ἄλλον ὅτι ὑπάρχουσι Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐξελθόντα ἐκ τοῦ πολέμου, ὅπως ἡμεῖς νικηφόρα, κατώρθωσαν νὰ συνομολογήσωσι δάνειον ὑπὸ ὅρους πολὺ καλλιτέρους ἡμῶν. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θὰ ἐξαγάγω τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου.

§148ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ ἡ Ρωμουνία ἐξῆλθεν ἐκ πολέμου· εἶναι δὲ ἐπίσης ἀληθέστατον ὅτι ἡ Ρωμουνία συνομολόγησε δάνειον ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ἐξαιρέτους τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἠκούσαμεν καὶ τοὺς ὁποίους ἐγνωρίζομεν. Θὰ ὑπενθυμίσω ὅμως τοῦτο, ὅτι τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, δὲν ἐξῆλθεν οἰκονομικῶς κουρασμένον ἐξ ἀγῶνος πολεμικοῦ διαρκέσαντος ὑπὲρ τὸ ἔτος. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1913 τῆς Ρουμανίας ἔκλεισε μὲ περίσσευμα περὶ τὰ 100,000,000. Νομίζω ὅτι, ὅταν ἔχωμεν κράτος, τὸ ὁποῖον μετὰ πόλεμον παρουσιάζει περίσσευμα τόσον ὀγκῶδες, βεβαίως δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπὸ ἄλλας εὐμενεστέρας συνθήκας θὰ εὕρισκε δάνειον τὸ κράτος ὡς ἡ Ἑλλὰς ἐξελθὸν ἄρτι μακροῦ ἀγῶνος. Δὲν ἔχω προχείρους ἐνταῦθα τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους εἶχον καταρτίσει περὶ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνωμολόγησαν τὰ διάφορα Κράτη, τὰ εὑρεθέντα ὑπὸ παρομοίας περιστάσεις, ὡς ἡμεῖς, ἀλλ’ ἐὰν δὲν με παραπλανᾷ ἡ μνήμη, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ μεγάλη αὐτοκρατορία τῆς Ἰαπωνίας ἡ ἐξελθοῦσα πρό τινων ἐτῶν πολέμου ἐπίσης νικηφόρου, ἀλλὰ καὶ μακροτάτου, ἡ Ἰαπωνία, ἥτις εἶχεν εὐρωστότατα οἰκονομικά, ἥτις εἶχεν ἐμπόριον καὶ συναλλαγὰς εὐρυτάτας καὶ διαδεδομένας καθ’ ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι τὸ Κράτος ἐκεῖνο ἀμέσως ἐξελθὸν τοῦ πολέμου ἠναγκάσθη ἐν Ἀμερικῇ, νομίζω, καὶ Ἀγγλίᾳ νὰ προσέλθῃ εἰς συνομολόγησιν δανείου, διὰ τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθησαν νὰ παραδεχθῶσι πραγματικὸν τόκον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ καταβληθέντος 7% ὡς ἔγγιστα. Καὶ συνωμολόγησε τὸ δάνειον αὐτὸ τὸ κράτος ἐκεῖνο, εἰς ἐποχὰς καθ’ ἃς ἡ στενότης τῆς χρηματιστικῆς ἀγορᾶς δὲν ἦτο τόσον ἐντετοπισμένη ὅσον εἶναι σήμερον. Συνωμολόγησε τὸ δάνειον ἐκεῖνο εἰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ὑπῆρχε τὸ κυμαινόμενον χρέος, τὸ ὁποῖον βαρύνει σήμερον τὴν ἀγοράν. Τὰ διάφορα κράτη τῆς Εὐρώπης βαρύνονται σήμερον ὡς ἐκ τῆς ταραχώδους περιόδου ἣν διῆλθεν ἡ Εὐρώπη, διὰ προσωρινῶν δανείων, τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς ὑπὸ τῶν ἁρμοδιωτάτων κύκλων τῶν μεγάλων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων τοῦ κόσμου ὑπερβαίνουσι τὰ ἑπτὰ δισεκατομμύρια φράγκων. Καὶ ὁ ὄγκος οὗτος τοῦ κυμαίνοντος χρέους, ὁ ἔχων ἐν κινητοποιήσει τεράστια κεφάλαια ὅλων τῶν τραπεζῶν, ζητεῖ σήμερον ἐπειγόντως νὰ παγιωθῇ εἰς δάνειον σύνηθες χρεωλυτικόν, κυκλοφοροῦν εὐκόλως. Ἐὰν νομίζῃ τις ὅτι κατὰ χρόνον, καθ’ ὃν ὑπάρχει τοιαύτη ἀφθονία ζητήσεως ἐπειγούσης πρὸς κάλυψιν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων διαφόρων κρατῶν καὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξετελέσθησαν ἤδη, διὰ τὰς ὁποίας τὰ κράτη εὑρίσκονται ἀνοικτὰ διὰ προσωρινῶν δανείων ὑπὸ τὰς διαφόρους τούτων μορφάς, ἐάν τις, λέγω, νομίζῃ ὅτι κατὰ χρόνους τοιούτους ἦτο δυνατὴ ἐπιτυχία ὅρων καλλιτέρων, βεβαίως, ὁ ἔχων τὴν γνώμην ταύτην, δύναται νὰ ἐλπίζῃ πολλὰ καὶ νὰ ἔχῃ μεγάλην πεποίθησιν ἐπὶ τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῆς χώρας ἡμῶν, βεβαίως ὅμως εὑρίσκεται ἐν ἀγνοίᾳ τῆς τελευταίας οἰκονομικῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου.

§149Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί· συζήτησις ἐπὶ τοῦ δανείου καὶ περὶ τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι οὐχὶ μόνον γνωστὸν κατὰ τίνα τρόπον θέλει διατεθῆ τὸ δάνειον, ἀλλ’ οὔτε ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ κατὰ τίνα τρόπον σκοπεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ αὐτό. Ἐκ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἐκ τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξήχθη ἡ γνώμη ὅτι ἐκ τῶν 355.000.000 τὰ ὁποῖα θὰ τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, 211.000.000 πρέπει νὰ πληρωθῶσιν, ἑπομένως τὸ ὑπόλοιπον θὰ εἶναι 224.000.000. Ἐὰν βεβαίως ἤθελέ τις νὰ συζητήσῃ κατὰ πόσον τὸ ποσὸν τοῦτο ἤθελεν ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρίστανται ἐπιτακτικώταται, βεβαίως θὰ ἔφθανεν εἰς συμπεράσματα δυσάρεστα, ὡς ἔφθασε καὶ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτής, Ἀλλ’ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς ὁμιλῶν περὶ τῶν δαπανῶν ἐμνημόνευσε στρατιωτικὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἀνεβίβασε καὶ εἰς 140.000.000 διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ δὲν γνωρίζει καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἴσως οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ λόγος.

§150ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἐδόθη σημείωσις τῶν δαπανῶν.

§151Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο λόγος ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ περὶ τοῦ ποσοῦ εἰς ὃ ἀνέρχονται αἱ ἀναληφθεῖσαι δαπάναι διὰ τὸν στρατόν.

§152ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἦσαν ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, ἐὰν τῷ ὄντι τοσαῦτα πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν περιεῖχε μομφὴν ἐκ μέρους μου ἡ παρατήρησις ὅτι δὲν ἔδωκα εἰς τὴν Βουλὴν ἀριθμούς. Δὲν νομίζω ὅτι δύνανται νὰ βλάψωσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα οἱ ἀριθμοί. Εἶπον ὅτι ἐγὼ οὐδένα ἀριθμὸν ἔδωκα ὑπευθύνως εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δαπανῶν, θὰ ἔδιδον ἀριθμοὺς πολὺ μεγαλειτέρους παρὰ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν εἰς τὴν ἀρχήν. Πρόκειται περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ ἔτους 1914. Ἐξήγησεν ὁ συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δὲν ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναμίξωμεν τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο μὲ πολὺ μεγαλείτερον ποσόν, ὄχι διότι τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα θὰ συντελεσθῶσι δι’ εἰδικοῦ δανείου, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ κατάστασις τῆς ἀγορᾶς εἶναι τοιαύτη ὥστε ὑπὸ τοιούτους ὅρους δανειζόμενοι θεωρεῖται βέβαιον ὅτι δυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐπρονοήσαμεν μόνον περὶ τοῦ ἔτους 1914.

§154Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς ἔφθασε καὶ εἰς συμπέρασμα ἀξιοσύστατον, διότι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευεν ἦσαν πραγματικά, βεβαίως αἱ συστάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε περὶ ἀπαλείψεως διατάξεών τινων τοῦ ἄρθρου 1 εἶχον πρακτικὸν σκοπόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὰ δεδομένα δὲν ὑπάρχουσι, παρέλκει βεβαίως διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 καὶ προτιμότερον θὰ εἶναι νὰ μείνῃ, ὡς ἔχει αὕτη.

§155ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ διατυπωθῇ ἄλλως.

§156Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὴ ὑπαρχούσης οὐδεμιᾶς δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεὶς βεβαίως εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ τὸ ποσὸν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ ποσόν. Προκειμένου περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, περὶ τῶν ἀμέσων αὐτοῦ ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις σχετικῶς μὲ τὰς ναυτικὰς παρασκευάς, ἠδύνατο νὰ φθάσῃ τις εἰς ἓν συμπέρασμα κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως ἀφοῦ τὰ λεχθέντα αὐτὰ εἶναι πλέον κοινὸν κτῆμα. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι ἐννοεῖ νὰ τηρήσῃ τὴν ὑπεροπλίαν καὶ ἐφ’ ὅσον προέβη καὶ εἰς τὰς ἄλλας δηλώσεις, πᾶς τις ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν ἀξίαν τῶν πλοίων δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ εἰς πόσον ποσὸν θέλουσι φθάσει αἱ ναυτικαὶ δαπάναι. Ἀναμφιβόλως ὑπάρχουσι καὶ δεδομένα δυνάμει τῶν ὁποίων δύναται νὰ ὑπολογίσῃ τις καὶ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας θεωρῶν ὡρισμένας τούτων ὡς ἐπιτακτικάς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁποῖαί τινες εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως οὔτε εἶναι γνωσταὶ οὔτε ἦσαν οὔτε πρέπει βεβαίως ἡ Βουλὴ νὰ θελήσῃ νὰ γίνωσι γνωσταί. Σχετικῶς μὲ τὴν διάθεσιν τοῦ δανείου διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι αἱ δαπάναι, αἵτινες εἶναι ἐπιτακτικαί, θὰ καλυφθῶσι καὶ ὑπὸ τοῦ δανείου τούτου ἐξάπαντος, διότι εἶναι μὲν δυνατὸν προμήθειαί τινες νὰ δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος, ἀλλ’ ὅσον δήποτε ποσὸν καὶ ἂν καταβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύναται νὰ τὰς ἀποκτήσῃ ταχέως. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλε πολλὰ πυροβόλα, ὅσον δήποτε ποσὸν καὶ ἂν κατέβαλε δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκτήσῃ αὐτὰ εἰς τόσον βραχὺ χρονικὸν διάστημα ὥστε μόνον διὰ τοῦ παρόντος δανείου νὰ εἶναι ἐπιτακτικὸν νὰ καλυφθῶσιν. Αἱ διάφοροι προμήθειαι τῆς Κυβερνήσεως δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδιαιτέρας συμφωνίας καὶ νὰ καλυφθῶσιν, ἐκ τοῦ δανείου δὲ τούτου νὰ διατεθῇ μόνον μέρος ἀπαραίτητον ὡς προκαταβολή. Ἐὰν βεβαίως ἤθελέ τις ὁμιλήσει περὶ τῆς σμικρότητος τοῦ δανείου θὰ εἶχε πλεῖστα ὅσα ἐπιχειρήματα νὰ εὕρῃ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὀλιγίστου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μένει διὰ τὰς πλείστας ἀνάγκας ἔχει τὸ δάνειον καὶ ἕνα βαρύτατον ὅρον· πρέπει νὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς 50 ἐτῶν. Ἑπομένως κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη θὰ βαρύνῃ μὲ τοκοχρεωλύσια βαρύτατα τὸν Προϋπολογισμόν, τὰ ὁποῖα θὰ αἰσθανθῇ οὗτος μέχρι τοιούτου βαθμοῦ, ὥστε εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ βαστάσῃ. Διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν αἱ ὑποχρεώσεις ἀνερχόμεναι εἰς 90.000.000 δὲν θὰ καλυφθῶσι διὰ τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον συνάπτεται, διότι δὲν φαίνονται ἀπαιτηταί. Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι δυνατὸν οἱ δανεισταὶ νὰ ἀπαιτήσωσι τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φόβος, διότι οἱ δανεισταὶ οὐδεμίαν σπουδὴν θὰ ἔχωσι νὰ ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον, ἀφοῦ λαμβάνουσι τόκον ἐκ τοῦ νέου δανείου ἀνερχόμενον ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου εἰς 5.65%, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ προσωρινὰ ἐκεῖνα δάνεια συνήφθησαν μὲ τόκον πρὸς 6% καὶ μὲ προμηθείας τοιαύτας αἱ ὁποῖαι ἀναβιβάζουσι τὸν τόκον εἰς 7%. Ὥστε οὐδεὶς φόβος ὑπάρχει μὴ οἱ δανεισταὶ ζητήσωσι τὴν ἐξόφλησιν. Μᾶλλον δύναται νὰ συμβῇ νὰ θέσωσι τὴν μὴ ἐξόφλησιν ὡς ὅρον τοῦ συναφθησομένου δανείου. Ἐὰν ἑπομένως ἔχῃ πρακτικόν τινα σκοπὸν ἡ συζήτησις γινομένη ἄνευ τῶν στοιχείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ καταθέσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ πόσον τὸ δάνειον εἶναι ἐπωφελὲς ἢ οἱ ὅροι αὐτοῦ βαρύτατοι, θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἡ πρώτη διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 θὰ ἠδύνατο νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 3, μεταξὺ τῶν ἐγγυήσεων τὰς ὁποίας προσφέρει ἡ Κυβέρνησις εἶναι τὰ πλεονάσματα καὶ αἱ εἰσπράξεις τῶν τελωνείων, τὰ ὁποῖα δὲν καταργεῖ. Ἐν πρώτοις θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον, ἐὰν δὲν ἐγίνετο μνεία τῶν τελωνείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ θέσῃ ὑπὸ ἐγγύησιν ἢ μᾶλλον ὄχι τὸ ποσὸν τῶν τελωνείων, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων. Ὡς γνωρίζομεν αἱ ὑπέγγυοι πρόσοδοι ἦταν ἀρκεταί, ὅπως ἱκανοποιηθῶσιν οἱ δανεισταὶ τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἀπαιτήσεων τὰς ὁποίας ἔχουσιν. Ἐν τούτοις ὡς ἓν εὐρύτατον περιθώριον ἐτέθησαν καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς. Καὶ φαινομενικῶς μὲν ἡ τοιαύτη ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους δὲν φαίνεται δυσάρεστος, διότι, ἐπειδὴ περισσεύουσιν αἱ εἰσπράξεις αἱ τεθειμέναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐλέγχου, δὲν ὑφίστανται μείωσίν τινα, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἐγγυήσεως αὐτῆς ἡ Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει δικαιώματα ἐπεμβάσεως πολλάκις εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν τελωνείων τοῦ Κράτους.

§157ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τοῦ Πειραιῶς μόνον τὸ τελωνεῖον εἶναι ὑπέγγυον καὶ ἐπικουρικῶς τὰ τοῦ Λαυρίου, τῶν Πατρῶν, τῆς Κερκύρας καὶ τοῦ Βόλου.

§158Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ θέσῃ ὑπὸ ἐγγύησιν οἱονδήποτε ἀριθμὸν τελωνείων, βεβαίως θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἦτο μικρότατος ὁ ἀριθμὸς τῶν τιθεμένων εἰς ἐγγύησιν τελωνείων, ὥστε νὰ ἱκανοποιῶνται μὲν οἱ δανεισταί, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ μὴ τεθῶσι τόσον πολλὰ τελωνεῖα ὑπέγγυα, ὥστε νὰ ὑποκατασταθῇ εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους εἰς μέγαν ἀριθμὸν τελωνείων ἡ Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἥτις, ὡς γνωρίζομεν, πολλάκις προεκάλεσε δυσάρεστα εἰς τὴν Πολιτείαν. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τὸ ζήτημα ἀντικαταστάσεως τελωνιακοῦ τινος ὑπαλλήλου, τὸ ὁποῖον ἐλύθη διὰ τῆς διπλωματίας ὑπὸ τῶν Δυνάμεων (ἀναγινώσκει) Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὰς ἀνωτέρω προσόδους δι’ ἑτέρων ἐπαρκῶν τοιούτων τῇ συναινέσει τῶν ἀναδόχων τοῦ δανείου. Ἐὰν τοιαύτην ἀξίωσιν δὲν διετύπουν οἱ δανεισταί, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι δύναται ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 3 νὰ ἐμβάλῃ εἰς πειρασμὸν τοὺς δανειστάς, τῆς Κυβερνήσεως ἐχούσης τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ πράγματι τὴν ἀντικατάστασιν τῶν τελωνείων δι’ ἄλλων φόρων. Ἡ διαφορὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν τελωνείων καὶ τοῦ ἐσόδου ἄλλων φόρων εἶναι σπουδαία, διότι εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπράττονται τὰ ἔσοδα διὰ τοῦ δασμολογίου καὶ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τροποποιήσῃ τὸ δασμολόγιον καὶ νὰ μεταβάλῃ αὐτὸ ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ Ἐλέγχου. Ἀλλὰ τοὺς ἄλλους φόρους δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ Ἐλέγχου, ἐνθυμεῖσθε δὲ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ κατὰ 2 δραχμάς, ὅτε ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις, ὅπως λάβῃ τὴν συγκατάθεσιν τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ προέλθῃ εἰς μίαν σύμβασιν ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἐγένετο ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Κράτους.

§159ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης οὐδεμία ἐπῆλθε ζημία εἰς τὸ Κράτος. Τουναντίον μάλιστα αὐτὴ ὑπῆρξε τιμητική, τιμητικωτάτη διὰ τὴν συνομολογήσασαν αὐτὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐνῷ μία προηγουμένη σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεζητήθη ἐπίσης αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ἐπέτρεπε νὰ εἰσπράττῃ ἡ διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ τὸν πρόσθετον φόρον καὶ ἐκ τῶν πλεονασμάτων τούτου νὰ λαμβάνῃ αὐτὴ τὴν ἀναλογίαν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1909 κατώρθωσεν ὥστε αἱ 2 δραχμαὶ νὰ εἰσπράττωνται ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ οὐχὶ παρὰ τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο ἐχαρακτήρισα τὴν σύμβασιν τοῦ 1909 ὡς τιμητικὴν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν συνομολογήσασαν αὐτήν, ἀφοῦ τὸ πρῶτον τότε καθιερώθη τὸ δυαδικὸν σύστημα ἐπὶ τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν.

§160Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν βεβαιώσεων τοῦ κ. Συναδέλφου· εἶχον μάλιστα πάντοτε τὴν ἰδέαν ὅτι ἦτο εὐνοϊκὴ διὰ τὸ Κράτος ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἦτο μᾶλλον εὐχάριστον εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἐὰν δὲν εἶχε νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀξιέπαινος.

§161ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως εὐχάριστον θὰ ἦτο νὰ μὴ ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις νὰ γίνῃ τοιαύτη σύμβασις.

§162Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς, ἵνα μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ προέλθῃ εἰς σύμβασιν πρὸς τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν εὐκολιῶν, νομίζω ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ λείψῃ ἡ διάταξις αὕτη, διότι θὰ προκαλέσῃ ἴσως ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ εἶναι δυσάρεστοι βραδύτερον διὰ τὸ Κράτος.

§163Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὅταν, Κύριοι, τὸ κεφάλαιον ἐμφανίζηται εἰς σωρούς, οἱ ὁποῖοι συνήθως ἐξέρχονται τῶν κοινωνικῶν συναλλαγῶν, ὁσονδήποτε μέγα καὶ ἂν εἶναι τοῦτο, ἐπωφελεῖται πάντοτε λεπτομερειῶν τινων, αἵτινες προκειμένου περὶ ποσῶν ὁπωσδήποτε οὐχὶ ὑπερβολικῶν ἔχουσι μᾶλλον θεωρητικὴν παρὰ πραγματικὴν σημασίαν. Προκειμένου ὅμως περὶ μεγάλων ὄγκων, οἷος ὁ προκείμενος τῶν 500.000.000, πρέπει, φρονῶ, νὰ δοθῇ μεγάλη προσοχή, τὴν ὁποίαν οὐδαμῶς ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ κατέβαλε καὶ ὄχι θὰ καταβάλῃ, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι γνωρίζει καὶ θὰ προσέξῃ ἓν ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ χαρτοσήμου, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑπόκειται τὸ δάνειον αὐτὸ εἰς τὰ διάφορα Κράτη, ἐν οἷς ἡ φορολογία αὕτη ποικίλλει, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀναλόγως. Ἐν Γαλλίᾳ ἡ φορολογία εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, διότι ἀνέρχεται εἰς 3%, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας αὐτῆς, ὥστε νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ σχέσεις πάντοτε πρὸς τὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ δάνειον θὰ τοποθετηθῇ. Δὲν φρονῶ ὅτι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου θὰ ἐγγραφῇ ἐν Γαλλίᾳ, καίτοι ἡ σύμβασις ὁμιλεῖ περὶ φράγκων. Ἀλλά, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν θὰ διατεθῇ ἐν Γαλλίᾳ, πάλιν ὁ φόρος τοῦ 3% δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ κεφαλαίου διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι αἱ Τράπεζαι, αἵτινες θὰ ἀναλάβωσι τὴν τοποθέτησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ θὰ τοποθετήσωσι κεφάλαια καὶ ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, ἐκτὸς δὲ τῆς Γαλλίας δὲν θὰ πληρωθῇ ὁ φόρος τοῦ 3%. Ἑπομένως εἶναι πιθανὸν νὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις 3% διὰ τοποθέτησιν ἐν Γαλλίᾳ, ἥτις πράγματι δὲν θὰ γίνῃ ἐν Γαλλίᾳ, εἰμὴ μόνον ἐν μέρει, διότι τὸ ἄλλο ποσὸν θὰ τοποθετηθῇ ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, ὅτε ἔχομεν νὰ κερδήσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν κατὰ τὸ πολλοστημόριον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διαφέρῃ ὁ ἐν Γαλλίᾳ κείμενος φόρος. Συνήθως εἰς τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας μέχρι σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἔκαμε, τοιαύτη διάταξις δὲν ἀναφέρεται· ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἀντίληψιν δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὑπάρχει ἡ παρατήρησις αὕτη, ὅτι θὰ φροντίσῃ, ἂν ὄχι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τοὐλάχιστον ἐν τῇ εἰδικῇ συμβάσει νὰ τεθῇ αὐτὸς ὁ ὅρος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, νὰ μὴ πληρώσῃ τὸν φόρον τὸν Γαλλικόν, τοῦ ὁποίου τὴν διαφορὰν θὰ κερδήσῃ τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὴν ὁποίαν πράγματι τὸ ποσὸν τοῦ δανείου θέλει διατεθῆ.

§164ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§166Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ᾧ εἰσφέρονται τὰ ἑξῆς· «Ἡ καταβλητέα τοῖς ἀναδεχθησομένοις τὸ δάνειον προμήθεια, ἐν ᾗ περιληφθήσονται καὶ τὰ οἱαδήποτε ἔξοδα διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου, ἐν οἷς καὶ ἡ δαπάνη διὰ τὰς ἀποδείξεις ἐγγραφῆς καὶ τοὺς τυχὸν ἐκδοθησομένους προσωρινοὺς τίτλους κλπ.». Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, μολονότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς τὴν σύναψιν τοῦ δανείου, νὰ εἴπω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ ὅρος αὐτὸς μέλλει νὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος, οὐδένα λόγον ἔχει ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, διότι δίδεται εἰς τὰ ἀνοικτά. Ὁ ὅρος ὁ κυριώτερος τοῦ δανείου εἶναι ὅτι τοῦτο συνάπτεται εἰς τὰ 87¾, καὶ ἡ πρώτη μου ἐντύπωσις ἦτο ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐμνημόνευσεν ὅτι ἡ προμήθεια θὰ εἶναι ½ τοῖς ἑκατόν.

§167ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§168Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὕτως ἐνόμισα, καὶ τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ ½% τὴν εὑρίσκω εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τοκοχρεωλυτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ τοῦ δανείου· ἀπομένει ἑπομένως τὸ ποσὸν τῆς προμηθείας ἀόριστον. Εἰς περίπτωσιν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τῆς προμηθείας ἀπομένει ἀόριστον, εἶναι ὡς νὰ δίδωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν νὰ συνάψῃ δάνειον ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους, διότι εἰς αὐτὸ καταλήγομεν. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν ἐν παραδείγματι ἡ προμήθεια αὕτη ἤθελεν ὁρισθῆ εἰς 5% ἢ καὶ περισσότερον, τότε καὶ ὁ τόκος ὁ ὁριζόμενος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι εἶναι 5%, καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἐκδόσεως τῶν 87¾ οὐδεμίαν ἔχουσι σημασίαν, καθ’ ὅσον διὰ τοῦ ἰδιαιτέρου αὐτοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀπομένει νὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος, ἀνατρέπονται οἱ δύο αὐτοὶ σπουδαιότατοι ὅροι τοῦ δανείου ὅσον ἀφορᾷ τὸν τόκον καὶ τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως. Ἐὰν ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε δυσκολίαν τινὰ ἢ ἔχει πληροφορίας εἰς πόσον περίπου ποσὸν θέλει ἀνέλθῃ ἡ προμήθεια αὕτη, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐγνώριζεν ἡ Βουλή, ἵνα ἔχῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι ψηφίσασα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως συνάψῃ δάνειον ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν ἐσημειοῦντο, θὰ ἐκρίνοντο ὅτι ἦσαν πολὺ δυσάρεστοι.

§169ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς ταῦτα ἀπαντῶν λέγω ὅτι πολὺ ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς προμηθείας, δὲν νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι σκόπιμον τοῦτο ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, διότι καὶ ἐν περιπτώσει ὁρισμοῦ ἀνωτάτου ὁρίου πολλάκις ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο διατίθεται. Ἐνῷ ἀφηνομένης ἐλευθερίας, ἡ Κυβέρνησις δύναται εἰς τὰς διαπραγματεύσεις νὰ ἐπιτύχῃ οἰκονομίαν.

§170Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἤθελον νὰ μάθω, ἂν αἱ προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς προμηθείας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν.

§171ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὁ μὴ καθορισμὸς ἑρμηνεύεται μᾶλλον ὡς καλὸν παρὰ ὡς κακόν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5–8 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης μέχρι δραχ. 100,000 πρὸς κατασκευὴν ἀποθηκῶν ἐν τῷ Τελωνείῳ Πειραιῶς». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως κατὰ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν».

§175Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐλάβομεν τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἔχομεν γνῶσιν αὐτοῦ.

§176ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· χθὲς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον δι’ ἧς τροπολογία κατ’ ἀρχὰς τοῦ περὶ δικαιοστασίου νομοσχεδίου. Κατόπιν παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι θέλει ἀκόμη ἐπιμείνει νὰ ψηφισθῇ ὡς ἴδιον, μολονότι οὐσιαστικῶς ἀποτελεῖ παράρτημα τοῦ περὶ δικαιοστασίου νόμου, νὰ συζητηθῇ σήμερον. Κατόπιν τοιαύτης συνεννοήσεως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον καὶ οὐχὶ νὰ ζητῆται ἡ ἀναβολή.

§177Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τότε θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§178Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§179ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρὸν, βεβαίως εἶναι σοβαρώτατον, κύριοι Βουλευταί, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ῥυθμίζει τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα· οὐδὲ κἂν ἔναρξιν λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἀποτελεῖ οὔτε ῥύθμισιν τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ καλλιεργητοῦ πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ. Τὸ νομοσχέδιον ἁπλῶς τοῦτο ἐπιδιώκει· νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν ὅπως πλείστους ἐκ τῶν καλλιεργητῶν τῆς γῆς, ἡ ὁποία δὲν τοῖς ἀνήκει κατὰ κυριότητα, εἰς τὴν ὁποίαν ἴσως καὶ δὲν ἔχουν δικαίωμα ἐμπράγματον, τὴν ὁποίαν ὅμως ἐκαλλιέργησαν αὐτοὶ καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν καὶ οἱ πάπποι αὐτῶν καὶ ὅλαι αἱ πρὸ αὐτῶν γενεαὶ (χειροκροτήματα) καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μόλις τοῖς ἐπιτρέπεται νὰ θάπτωνται, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 14 ὅλους μῆνας περιήγαγον ὑπερήφανον τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν χύνοντες τὸ αἷμά των διὰ νὰ μεγαλυνθῇ ἡ Ἑλλὰς (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων) νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως τούτους κατὰ τὸ τρέχον γεωργικὸν ἔτος καὶ κατὰ τὸ ἀμέσως προσεχὲς γεωργικὸν ἔτος, ἁρπάζῃ ἰδιοκτήτης σκληρὸς — καὶ ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, δὲν λέγω, ὅτι εἶναι οἱ πολλοί, ἀλλ’ ὑπάρχουσι τοιοῦτοι — ἁρπάζει, λέγω, ἰδιοκτήτης σκληρὸς καὶ ἀποβάλλει αὐτοὺς ἀπὸ τὸν τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει ποτισθῇ ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα αὐτῶν καὶ τῶν προγόνων αὐτῶν, ὅπως εἶπον, διὰ νὰ τοὺς στείλῃ νὰ εὕρωσιν ἀλλοῦ τόπον ζωῆς. (Εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα) Ποτέ, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τῶν μεγάλων κτημάτων, τῶν τσιφλικίων λεγομένων, ἔχει χαρακτῆρα ἱκανῶς διάφορον ἀπὸ τὴν συνήθη ἰδιοκτησίαν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης μιᾶς μεγάλης ἐκτάσεως, ὅπως εἶναι τὸ τσιφλίκιον, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτὸς παρίσταται ἔχων τὸ μονοπώλιον τῆς κτήσεως, οὐδέποτε εἰμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης ἑνὸς τσιφλικίου ὁμοιάζει μὲ τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν μέρος γῆς εἴτε εἰς πόλιν εἴτε εἰς ἀγροτικὴν περιφέρειαν, ὅπου γῆ εἶναι κατατετμημένη εἴτε εἰς μικρὰ τεμάχια εἴτε εἰς μεγαλείτερα. Ἀλλ’ ὅπου δὲν ἀνήκει ἡ γῆ εἰς ἕνα καὶ μόνον ἄνθρωπον, ἐκεῖ ἐννοεῖ κανεὶς ὅλην τὴν ἔκτασιν καὶ ὅλον τὸν ἀπεριόριστον σεβασμὸν πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἀλλ’ ὅπου ὑπάρχει μονοπώλιον γῆς, ἐκεῖ ὁ ἀσκῶν τὸ μονοπώλιον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὰς ἰδίας ἀξιώσεις τὰς ὁποίας ἔχει συνήθης ἰδιοκτήτης. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, πῶς θὰ μὲ χαρακτηρίσητε ὁμιλοῦντα οὕτως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ ὅτι αὔριον θὰ ἴδω εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι σοσιαλιστὴς (χειροκροτήματα). Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον πῶς θὰ χαρακτηρισθῶ. Ὁμιλῶ καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἐκ βαθείας πεποιθήσεως καὶ ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀποκρύψω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην μου (χειροκροτήματα). Ὅταν, Κύριοι, εἰς μίαν χώραν, ὅπου ἡ ἰδιοκτησία, εἶναι κατανενεμημένη, ὁ ἰδιοκτήτης ἁρπάσῃ ἀπὸ τὸ αὐτὶ τὸν καλλιεργητὴν καὶ τὸν ἀποβάλῃ, ὁ καλλιεργητὴς αὐτὸς δὲν εἶναι κατεστραμμένος· ἔχει νὰ προσφύγῃ εἰς ἄλλο κτῆμα, εἰς αὐτὸ χωρίον· ἔχει νὰ προσφύγῃ εἰς ἄλλον ἰδιοκτήτην καὶ ζητήσῃ νὰ εὕρῃ τρόπον, ὅπως χρησιμοποιήσῃ τοὺς βραχίονάς του διὰ νὰ ζήσῃ τὴν οἰκογένειάν του. Ἀλλ’ ὅταν ἔχῃ τὸν μοναδικὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ ἀποβάλῃ τὸν καλλιεργητὴν καὶ ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ἀποβολὴν αὐτὴν δὲν ἐκβάλλει ἁπλῶς τὸν καλλιεργητὴν ἀπὸ ἓν κτῆμα, ἀλλὰ σχεδὸν τὸν καθιστᾷ ἀπάτριδα καὶ τὸν ἀποβάλλει ἀπὸ τὸ χωρίον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔζησεν αὐτὸς καὶ οἱ πρόγονοί του, θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι εἶναι βαρὺ νὰ ἐρχώμεθα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ζητῶμεν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν κανὲν μέτρον ῥιζικώτερον, ὅπως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των ἐπὶ δεκατέσσαρας μῆνας, ἔχωσι τοὐλάχιστον ἥσυχον τὴν κεφαλήν των καὶ μὴ δικαιοῦται ἰδιοκτήτης σκληρὸς νὰ ἀποβάλῃ αὐτοὺς κατὰ τὸ τρέχον γεωργικὸν ἔτος καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον; Αὐτὸς εἶναι, Κύριοι, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Οὔτε δημευτικὰς τάσεις ἔχει οὔτε ἀνατρεπτικὰς τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ὅλη συμπεριφορὰ τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος ἀνέπτυξε μετὰ τῆς αὐτῆς ἐλευθεροστομίας τὰς ἰδέας της ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ ὅλη συμπεριφορὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύει ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δημεύσωμεν τὰς περιουσίας τῶν μεγάλων τσιφλικιούχων. Ἀλλ’ ἂν δὲν πρόκειται νὰ δημεύσωμεν τὰς περιουσίας, ἂν εἰς ἀναγκαστικὰς ἀπαλλοτριώσεις δὲν προβῶμεν καὶ δὲν θὰ προβῶμεν ἄνευ ὑπερτάτης ἀνάγκης, ὅπως εἶπον καὶ τότε, εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν, ὅπως ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, μετὰ τοιοῦτον πόλεμον, παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἀρχῆς, ὅλα τὰ ὄργανα, τὰ δικαστήρια αὐτῆς, τὴν δημοσίαν δύναμιν αὐτῆς διὰ νὰ κάμῃ κατάχρησιν αὐτῆς τόσον σκληρὰν εἰς ἰδιοκτήτης ἄνευ καρδίας καὶ ἄνευ αἰσθήματος. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ ἄνευ ἀντιρρήσεως. (Χειροκροτήματα).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀθανασάκης.

§181Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, διότι παρεξηγήθην. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀντιστῶ εἰς μέτρα προσωρινά, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσι πρὸς προστασίαν τῶν ἐκ τῶν συνεπειῶν τοῦ πολέμου πασχόντων γεωργῶν.

§182Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ εἰς μόνιμον καὶ διαρκῆ.

§183Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Καὶ εἰς μόνιμον καὶ διαρκῆ, ἀλλὰ μεμελετημένην καὶ συνεζητημένην. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν εἰς συνεδρίασιν μεταμεσονύκτιον, κατὰ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἔλειπε χωρὶς νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ σήμερον πρὸ ὀλίγου μᾶς ἐδόθη. Ἐζήτησα λοιπὸν μικρὰν ἀναβολὴν διὰ νὰ μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§184Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην μελέτης τὸ θέμα· τὸ κατέχομεν πληρέστατα ὅλοι.

§185Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Εἶμαι συμφωνότατος· ἀρκεῖ νὰ ἀφαιρεθῶσι μερικὰ λεξίδια περὶ περαιτέρω διεκδικήσεως, τὰ ὁποῖα δίδουν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν πρόκειται νὰ δημιουργηθῶσιν ἐμπράγματα δικαιώματα ὑπὲρ τῶν γεωργῶν οὐδὲ νὰ ῥυθμισθῶσιν αἱ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν σχέσεις. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τούτων δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§186ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καθόλου· οὔτε πόρρωθεν. Τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τὴν ὑπάρχουσαν πρόκειται νὰ διατηρήσῃ, ὥστε νὰ μὴ δύνανται οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ἀποβάλωσιν αὐτοὺς οὔτε ἐφέτος οὔτε τοῦ χρόνου καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ αἱ περιστάσεις θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ῥυθμίσωμεν τὸ ζήτημα ῥιζικώτερον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τὸ προτεινόμενον μέτρον.

§187Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Νὰ διευκρινισθῇ λοιπὸν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ῥυθμίσῃ ἐμπράγματα δικαιώματα· ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τρίτων κατόχων, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦσιν ἴδια δικαιώματα. Οὐδεμία εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὑπάρχει, ὥστε νὰ ἴδωμεν περὶ τίνος ἀκριβῶς πρόκειται.

§188Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ ἔχω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ὤν κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ συμμεριζόμενος πληρέστατα τὸν πόνον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§189Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἴσως θ’ ἀπορήσωσί τινες ὅτι ἀνέρχομαι τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ὅτι τάσσομαι μὲ τὴν μερίδα τῶν τσιφλικιούχων χωρὶς δυστυχῶς καὶ νὰ εἶμαι τσιφλικιοῦχος. Φρονῶ ὅμως ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Κορινθίας δὲν ἀντελήφθη ὅτι πρόκειται περὶ τῆς ψηφίσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐπιβάλλεται ἑπομένως ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ κατὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ διὰ νὰ παρατηρήσωμεν μήπως ἐν τῇ σπουδῇ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου παρεμβάλλονται φράσεις τινές, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ῥιζικώτερον ῥυθμίσει τὰς σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Εἶναι πολὺ δίκαιον καὶ πολὺ ὀρθόν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε, νὰ προστατευθῶσιν οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ εἰς τὰς σχέσεις αὑτῶν πρὸς τοὺς τσιφλικιούχους κατόπιν τοῦ πολέμου καὶ τῶν θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν καὶ αὐτοί, καὶ εἶναι ἀληθές, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπὸ μέρους ἰδιοκτητῶν τινων γίνεται κατάχρησις τοῦ δικαιώματος αὐτῶν, γίνεται πίεσις καὶ χρῆσις βιαίων μέτρων ἐναντίον τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τοῦτο, μήπως ἐν τῇ δικαίᾳ μερίμνῃ, ὅπως προστατεύσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, μήπως, λέγω, ἀδικήσωμεν καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρονται ὅπως πρέπει πρὸς τοὺς καλλιεργητάς, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Ὑπάρχουσιν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι περὶ πολλοῦ ποιοῦνται τὰς σχέσεις αὑτῶν τὰς ἀγαθὰς πρὸς τοὺς καλλιεργητάς, ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τοῦ πράγματος, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐφρόντισαν, πάντοτε ἐμερίμνησαν διὰ τοὺς καλλιεργητάς, ἰδιοκτῆται, ἐναντίον τῶν ὁποίων οὐδέποτε ἠκούσθη παράπονον, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταί, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λάβῃ ἄλλον χαρακτῆρα καὶ τὸν τύπον μᾶλλον τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων.

§190ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ τρέχον καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἐξώνουν τοὺς καλλιεργητάς, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐργάζωνται.

§191Ν. ΞΗΡΟΣ. Ναί· ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων τσιφλικιούχων μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν μικρῶν.

§192Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νὰ διευκρινισθῇ ὅτι πρόκειται διὰ τὰ τσιφλίκια.

§193Ν. ΞΗΡΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ 1 ἄρθρον ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀποφάσεων κατ’ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν τῶν τσιφλικίων ἀφορᾷ μόνον αὐτούς, διότι ἄλλως κινδυνεύουσι τὰ συμφέροντα τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο.

§195Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ λέξις αὐτὴ τσιφλίκιον δὲν ἐφαρμόζεται εἰς ἄλλα κτήματα τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο νὰ τεθῇ ἄλλος ὅρος, ὁ ὁποῖος νὰ περιλαμβάνῃ μεγάλα κτήματα ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§196Ν. ΞΗΡΟΣ. Διότι, ἂν ὑποθέσητε ὅτι εἷς ἔχει 100 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἔχει δώσει εἴς τινα ὑπὸ τύπον καλλιεργείας ἐπίμορτον, ἐκεῖνος δὲν θὰ δύναται νὰ προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ διάκρισις.

§197Λ. ΝΑΚΟΣ. Διατί νὰ γίνῃ αὐτό; Καὶ ἐκεῖνος δὲν ἐφονεύθη; Καὶ ἐκείνου δὲν ἐπέταξε τὸ κράτος του τὸ κάρρο του τὸ ἄλογόν του; Διατί νὰ τὸν ἐξώνωσιν ἐκεῖνον;

§198Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ διάταξις τῆς γʹ παραγράφου, ὀφείλει δὲ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τί ἐννοεῖ διὰ τῆς διατάξεως ὅτι εἰς τὴν ἀναστολὴν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀποφάσεων καὶ ἐξώσεων κατὰ τῶν καλλιεργητῶν ὡς τρίτων διακατόχων;

§199ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ διὰ τίνα λόγον ἐτέθη τοῦτο. Ὑπάρχουσι τσιφλίκια, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ ἰδιοκτῆται ἔρχονται εἰς συνάφειαν μὲ τοὺς καλλιεργητὰς ἀπ’ εὐθείας, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλα εἰς τὰ ὁποῖα μεσολαβοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ αὐτῶν. Εἰς τὰ δεύτερα ἡ σχέσις τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ τσιφλικίου καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἶναι ἡ καθαρὰ σχέσις τῆς μισθώσεως. Τί λοιπὸν ἐμηχανεύθησαν πολλοὶ ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν; Κάμνουσιν ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεως κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἐπειδὴ δὲ ὁ νόμος περὶ ἐξώσεως τῶν δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν λέγει ὅτι αἱ κατ’ αὐτῶν ἀποφάσεις ἐκτελοῦνται ὄχι μόνον κατὰ τοῦ διαδίκου, ἀλλὰ καὶ κατὰ παντὸς τρίτου ἕλκοντος τὰ δικαιώματα αὐτοῦ ἐκ τοῦ μισθωτοῦ ἢ κατέχοντος ὡς τρίτου, κατώρθωσαν νὰ κάμνωσιν ἔξωσιν κατὰ τῶν καλλιεργητῶν ὡς ἑλκόντων τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἐκ τοῦ μισθωτοῦ τοῦ τσιφλικίου ἢ ὡς κατεχόντων ὡς τρίτων.

§200Ν. ΞΗΡΟΣ. Βεβαίως αἱ ὁδηγίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ἐπαρκεῖς, ἔχω ὅμως τὴν γνώμην ὅτι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δὲν ἔχουσιν ἰσχὺν αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἰσχὺν νόμου ἔχει ὅτι τίθεται ἐν τῷ νόμῳ καθαρῶς. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον ἤθελον ὑπερθεματίσει, εἶναι τὸ ἀκατάσχετον τοῦ ποσοῦ τῶν κοιλῶν τοῦ ἐπιμόρτου καλλιεργητοῦ, ὅπως ἀναβιβασθῇ τοῦτο εἰς 100 κοιλὰ σίτου καὶ 40 ἀραβοσίτου, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ προσωρινοῦ μέτρου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας.

§202Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ θέλω ψηφίσει τοῦτο, ὡς ἔχει. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο καιρὸς πλέον νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἀρχὴ λύσεως τοῦ μεγάλου ἐκείνου ζητήματος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὁλόκληρος λαὸς καταδυναστεύεται. Θέλω ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι οἱ κολλῆγαι οἱ ὁποῖοι εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὁσάκις ἔτυχεν οἱ ἰδιοκτῆται νὰ εἶναι κακοί, εὑρίσκονται συνεχῶς καὶ διηνεκῶς εἰς ἡμέρας δουλείας μὲ τὸ κολληγικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον κρατεῖ, καὶ διότι ἦτο καιρὸς πλέον, ὅτε τοιαῦται ἡμέραι ἀνέτειλαν διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν Ἑλλάδα τὴν μεγάλην πλέον, εἰς τὸ μεγαλεῖον τῆς ὁποίας καὶ οὗτοι διὰ τοῦ αἵματός των συνέτειναν, νὰ ἀφεθῇ καὶ εἰς τοὺς κολλήγας καιρὸς ν’ ἀπολαύσωσι τοὺς καρποὺς τῶν ἀγώνων των καὶ τῶν ἐκ τῆς ἐκστρατείας κόπων των ἐλεύθεροι ἀπὸ πάσης ἐνοχλήσεως, ἣν εἶχον ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας οἱ ὁποῖοι καὶ πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ κατ’ αὐτὴν καὶ ἤδη ἠπείλουν καὶ ἀπειλοῦσιν αὐτοὺς δι’ ἐξώσεων ἀπὸ τὰ σπίτια των καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγρούς των, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰργάσθησαν. Κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι Θεσσαλικὸν ἀλλὰ γενικόν, διότι τὸ κολληγικὸν σύστημα κρατεῖ καὶ ἐν Φθιώτιδι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ ἀλλαχοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἐν Φθιώτιδι δὲν παρουσιάσθησαν σημεῖα τοιαύτης διαιρέσεως μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, οἷα παρουσιάσθησαν ἐν Θεσσαλίᾳ, οὐχ ἧττον ὅμως ἀφ’ ὅτου τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα ἔλαβε τοιαύτας διαστάσεις καὶ ἠγέρθησαν διαφοραὶ μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν, ὑπῆρξαν καὶ ἐν Φθιώτιδι ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ μιμηθῶσι τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ μεταχειριζόμενοι πιεστικὰ μέτρα κατὰ τῶν κολληγῶν καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα ἄλλοτε καὶ ὑποστηρίζω καὶ νῦν ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὸ ζήτημα τὸ Θεσσαλικόν, ἔστω καὶ προσωρινή, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὁ νόμος ὁ ψηφισθησόμενος νὰ εἶναι γενικός.

§203ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Γενικὸς εἶναι.

§204Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τμῆμα τῆς Θεσσαλικῆς γῆς εἶναι καὶ ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ, ἡ ὁποία τόσον κατεδυναστεύθη ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ πόσα ὑπέστησαν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅταν δὲ τὸ κολληγικὸν σύστημα κρατῇ καὶ ἐν Φθιώτιδι, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπερ ἐγὼ τουλάχιστον θεωρῶ ὡς ἀπαρχὴν τῆς λύσεως τοῦ μεγάλου ἀγροτικοῦ ζητήματος.

§205ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν λέξιν «ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν» νὰ τεθῇ ἡ λέξις «τσιφλικίων», ἐπίσης ἀντὶ «μετὰ τὴν 2 Νοεμβρίου 1912» νὰ τεθῇ «1913». Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§206Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τσιφλίκια δὲν ἔχομεν ἡμεῖς εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§207Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι γενικόν.

§208ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι γενικώτατον· ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§209Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι οὐσιωδέστατον ζήτημα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας προέβη εἰς μίαν δήλωσιν, ἐνόμισα καλὸν νὰ κάμω τὴν διασάφισιν αὐτήν· ἡμεῖς δὲν λέγομεν τσιφλίκια.

§210ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅποιος ἔχει τὸ μονοπώλιον τῆς γῆς. Θὰ εἶναι πολὺ καλλίτερον νὰ διατυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι ἀπὸ ἀπόψε, ἵνα τὰς ἔχωμεν αὔριον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης.

§212Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί· δὲν θὰ παραξενευθῆτε ὅτι ἐγώ, ὁ κατοικῶν ἐπὶ τῶν βράχων τῆς Μάνης, ἔρχομαι νὰ συμμετάσχω εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Χαίρω πολύ, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐφιστᾷ τὴν προσοχήν του ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν κολληγῶν καὶ τῶν παρακεντέδων, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσιν ἐν Ἑλλάδι εἰς κτήματα μεγάλα. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, οὗτινος δέον νὰ ὁρισθῇ ἡ ἔκτασις, ἀλλ’ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου πρέπει νὰ ἐκτείνηται ἐπὶ ὅλου τοῦ Βασιλείου. Ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἀπαρχὴ τῆς καταργήσεως τῆς δουλοπαροικίας ἐν Ἑλλάδι. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπαρχὴν ταύτην νὰ τὴν συμπληρώσῃ διὰ ῥιζικωτέρων μέτρων, ὥστε νὰ ἀπελευθερωθῇ τελείως καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐπρωταγωνίστησε καὶ τὰ μέγιστα συνέβαλεν ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλεται τροπολογία ὑπὸ τῶν ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτῶν κ. κ. Δ. Μπούσδρα, Ἀγ. Σχλῆμαν, Ν. Γαρδικιώτη, Π. Ἀγγελίδου, Δ. Κ. Μαλλιοπούλου, Στ. Ἀναστασιάδη, Γ. Βλάχου, Δ. Χατζηγιάννη, Κ. Σταμούλη, Γ. Σπυροπούλου, Θ. Φίλιου, Κ. Δημοκωστούλα, Α. Παπαποστόλου, Ἀλ. Θανοπούλου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦνται τὰ ἑξῆς: «Ἐν τῷ ἄρθρῳ μόνῳ καὶ μετὰ τὰς λέξεις «κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ΓΨΣΖʹ Νόμου τῇ 20 Ἰουλίου 1911» δέον νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς § «Ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ ἰσχύει ἡ πρὸ διετίας ὑφισταμένη πραγματικὴ κατάστασις» καὶ νὰ προστεθῇ ἐπίσης μετὰ τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2 ἄρθρον ἔχον οὕτως. Ἄρθρον 2. «Ἐν τοῖς τσιφλικίοις οἱ ἀγροφύλακες ἐκλέγονται ἀναλόγως τῆς διανομῆς τῶν προϊόντων ὑπὸ τοῦ ἀγροδότου καὶ τῶν ἀγροληπτῶν. Ἐὰν ὅμως ὁ ἀγροφύλαξ εἶναι εἷς, οὗτος ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ ἀγροδότου».

§214ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτάς, τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν, νὰ ἀποσύρωσι τὸ δεύτερον μέρος τῆς τροπολογίας των. Νομίζω ὅτι θὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον πάντες ἔχομεν περὶ αὐτῶν τῶν ζητημάτων καὶ τῆς λύσεως αὐτῶν.

§215ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι.

§216ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ δεύτερον μέρος περὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἀποσύρεται. Τὸ πρῶτον μένει.

§218Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τὴν πρώτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§220ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποίαν πρώτην; Νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ τὰς ἴδωμεν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· καὶ ἡ συζήτησις ἀναβάλλεται διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§222Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ τὸ ἴδωμεν πῶς ἐτροπολογήθη.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν συζητεῖται τώρα, κύριε Σακελλαριάδη, ἡ τροπολογία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ «ἄρθρον μόνον», ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποτρόφων πρὸς εἰδικὰς σπουδὰς διὰ τὴν κατάληψιν θέσεων ἐν τῇ σχολῇ ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν καὶ ταῖς σχολαῖς τῆς μέσης Ἐμπορικῆς ἐκπαιδεύσεως».

§224ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβωμεν νὰ τὰ συζητήσωμεν μέχρι τῆς Δευτέρας, παρακαλῶ νὰ μείνωσι.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀναβάλλονται. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 11 ἤδη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰδῶν τινων ἀπὸ τῶν δημοτικῶν καὶ ἄλλων φόρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§226ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου, κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στ. Ἀναστασιάδου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμένει.

§228ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν τὴν ἔχω.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἔχετε. Ἔχει οὕτως· (ἀναγινώσκει) Εἰς τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τὰς λέξεις «προϊόντα ἐν Ἑλλάδι παραγόμενα» τὰ ἑπόμενα νὰ διατυπωθῶσιν ὡς ἑξῆς· «Γεωργικὰ ἐργαλεῖα καὶ μηχανήματα ὁθενδήποτε εἰσαγόμενα, ὡς καὶ τὰ διὰ τὴν λειτουργίαν τούτων ὑλικὰ (οἷον ὀρυκτέλαια, βενζίνη κτλ.) ἢ ἄλλα ἀντικείμενα ἀμέσως χρήσιμα διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς γεωργίας».

§230ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. Εἶναι ἀόριστα. Καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῶσιν.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα δὲν ὑπόκεινται ἤδη εἰς φορολογίαν; Διατί νὰ τεθῇ τοῦτο καὶ εἰς τὸν νέον νόμον;

§232Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ὑλῶν τῶν διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν.

§233ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὕλη ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται εἶναι γνωστή· εἶναι τὸ ἀκάθαρτον λεγόμενον πετρέλαιον.

§234ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ ἡ βενζίνη.

§235ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀκάθαρτον πετρέλαιον συνεπείᾳ ἐγγράφου ἡμῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐκηρύχθη καὶ τοῦτο ἀτελὲς δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου εἰσαγόμενον διὰ τὴν χρῆσιν τῆς γεωργίας, διότι τὸ ἀκάθαρτον πετρέλαιον δὲν εἶναι κἂν πετρέλαιον. Ζητεῖτε τώρα νὰ προσθέσωμεν τὴν βενζίνην· ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέλετε νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸ δασμολόγιον; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ, κύριε Πρόεδρε.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχει τροπολογία παρὰ τοῦ κ. Ἀναστασιάδου, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ.

§237ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Τὸ ἄρθρον 4 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· «Τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα δημοσιεύονται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως τὸ βραδύτερον μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἡ δὲ ἀπαλλαγὴ ἄρχεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους».

§238Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὸν νόμον ὑποχρεοῦται ὁ Δήμαρχος νὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου· ὅταν ὁρίζῃ ὁ νόμος ὅτι τὰ Διατάγματα δημοσιεύονται ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου δὲν δύναται ὁ Δήμαρχος νὰ κανονίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ δήμου. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ μέλλοντι ὑπάρχει ἀνάγκη ἡ προθεσμία νὰ ἐκταθῇ διὰ νὰ προλάβῃ ὁ Δήμαρχος.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον μερίμνης τῆς ὑπηρεσίας, κύριε Συνάδελφε. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων».

§240ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μείνῃ αὐτὸ μετὰ τὸ δεῖπνον διὰ νὰ λάβωσι καιρὸν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ τὸ μελετήσωσι.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ γίνῃ αὐτὸ τὴν Δευτέραν.

§242ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ γίνωσι τροποποιήσεις, ὥστε μετὰ τὸ φαγητόν.

§243Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμός, ὡς γνωρίζετε, δὲν μένει ἀμετάβλητος ὥστε οἱ δήμαρχοι νὰ προχωρήσωσι πάντως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος, ἐπιφυλάσσονται δὲ νὰ μεταβάλλωσιν αὐτὸν κατόπιν. Κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ψηφίσωμεν αὐτὸ ἀπόψε κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἔλθωμεν τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντικείμενον.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πηγαίνομεν εἰς τὸ 15ον.

§247Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 12 τί ἔγινε;

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸ φαγητόν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας ἀνανεώσεως τῶν συμβάσεων τῶν συναλλαγματικῶν τοῦ δυνάμει τῆς ἀπὸ 6)19 Δ)βρίου 1914 συμβάσεως συναφθέντος δανείου τῶν 40 ἑκατομμυρίων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§249Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ ἐξαιρετικαὶ συνθῆκαι, ὑφ’ ἃς διατελοῦσιν αἱ χῶραι, ἐπιβάλλουσι μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου τὴν λῆψιν μέτρων δραστηρίων ἀναλόγων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνοντο ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι. Ὑποβάλλω διὰ τοῦτο σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὰς προσαρτωμένας χώρας τῶν νόμων ΤΟΔʹ τῆς 27 Φεβρουαρίου 1871, ΥΙΕʹ τῆς 29 Μαΐου 1871 καὶ ΩΖΗʹ τῆς 28 Ν)βρίου 1880, περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως αὐτῶν» καὶ παρακαλῶ ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως κατ’ ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικῶν».

§251Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὄχι τῆς ἐφέσεως, νὰ μὴ γίνῃ (θόρυβος).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις δὲν γίνεται. Εἶναι περιττὸν νὰ φωνάζητε.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ περὶ πιστοποιητικῶν νὰ ψηφίσωμεν ὑπ’ ἀριθμὸν 20. Δʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 23 Ἰουλίου 1913 «περὶ ἐκδόσεως πιστοποιητικῶν καὶ ἀντιγράφων ἀπαιτουμένων δι’ ἀπονομὴν συντάξεων εἰς τοὺς τραυματίας τοῦ πολέμου, τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τοῦ σήματος καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 10ην μ. μ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8½ μ. μ.). (Μετὰ τὴν διακοπὴν) (ὥρᾳ 11. 20′ μ. μ.)

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνέχεια τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς Ἐφεδρείας τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ Ἀνθυπασπιστῶν». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§255Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μετ’ ἄλλου συναδέλφου ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ νομοσχεδίου προνοοῦσαν περὶ ἐξαιρετικῆς τινος περιπτώσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παράσχω ἐξηγήσεις. Διὰ νομοσχεδίου λαμβάνεται κοινὸν μέτρον, καθ’ ὃ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἐκ τῶν νεαρωτάτων στοιχείων τῆς ἐφεδρικῆς δυνάμεως μὴ ὑπολειφθέντες τῶν μονίμων συναδέλφων των εἰς τοὺς πολέμους μεταφέρονται εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Εἶναι φανερόν, Κύριοι, ὅτι διὰ μέτρου τοιούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι περιπτώσεις ἐντελῶς ἐξαιρετικαί. Ὑπάρχουσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας αὑτῶν οὐχὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους, εἰς ἐποχὴν ἑνὸς Πανελληνίου ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, ἀλλὰ καὶ προγενεστέρως, ὅτε δὲν ὑπῆρχε νόμιμος ὑποχρέωσις. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὁμιλῶ ἀορίστως, ἀφοῦ ἔχω ὡρισμένην περίστασιν, σᾶς ἀναφέρω τὸν Καρασεβδᾶν. Εἶναι πασίγνωστος ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξάρω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν πατρίδα καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους καὶ πρότερον, ὅπου πανταχοῦ τοῦ ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ, ὁσάκις παρέστη ἀνάγκη, συνέδραμε καὶ συμμετέσχεν. Εἰς τοὺς δύο τελευταίους πολέμους ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἠγωνίσθη πρῶτος μεταξὺ τῶν πρώτων, διέτρεξε τὴν Μακεδονίαν, ἔδραμεν εἰς τὴν Ἤπειρον, μετέσχε τῆς Βουλγαρικῆς ἐκστρατείας, καίτοι εἶχεν ἀκόμη χαίνουσαν πληγὴν ἐκ διαμπεροῦς τραύματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν εἰς τὰ Ἠπειρωτικὰ ὄρη. Ἀλλ’ εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἡ δρᾶσις ἡ πολεμικὴ τοῦ ἀξιωματικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, συνδέεται ἀδιαρρήκτως πρὸς ὅλην τὴν σύγχρονον πολεμικὴν ἡμῶν ἱστορίαν, διότι καὶ εἰς τοὺς Μακεδονικοὺς ἀγῶνας μετέσχε προγενεστέρως καὶ εἰς τοὺς Κρητικοὺς καὶ εἰς τοὺς Σαμιακοὺς μεταξὺ τῶν πρωταθλητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ πρῶτος ἐθυσιάζετο. Ἡ μέριμνα ὅμως ἡ γενική, ἡ λαμβανομένη διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δὲν εἶναι νὰ κρατήσῃ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοῦ μονίμου. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ὀρθόν, ὄχι ἐκ φυσικῶν λόγων, διότι νομίζομεν ὅτι ἔχομεν ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἀπώλεια διὰ τὸν στρατὸν νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ ἀπόκτημα, ἐὰν παραμείνῃ εἰς τὸν στρατόν, ἐθεωρήσαμεν, λέγω, ὀρθὸν νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίαν δικαιολογοῦσαν τὴν παραμονὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου εἰς τὸν στρατόν. Οὐδαμόθεν πιστεύω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις κατὰ ἀνδρὸς ὁ ὁποῖος ἐπέδειξε τοιαύτην διαγωγήν.

§256ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§257Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἀνὴρ χαρακτῆρος ἀρίστου.

§258Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐπιστήμων λαμπρός.

§259Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ εἶναι ζῶν παράδειγμα διὰ τὸν στρατόν.

§260Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς· εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ προστεθῇ· «δύναται νὰ ἀπονεμηθῇ λόγῳ στρατιωτικῆς ἀρετῆς κλπ».

§261Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἀνθυπολοχαγοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπερβῆ τὸ 31ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἐὰν προβιβάσωμεν αὐτοὺς εἰς ὑπολοχαγούς, συμπεριλαμβάνονται καὶ αὐτοί;

§262ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μονιμοποιηθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν ὃν θὰ λάβωσι μετὰ τὴν προαγωγήν. Ἐπιτρέπεται μετὰ τὸ 35ον ἔτος, ἐὰν ἔχωσι τοὺς ὅρους αὐτούς. Λέγεται σαφῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§263Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὥστε συμπεριλαμβάνονται ἅμα προβιβασθῶσιν;

§264ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαιότατα.

§265Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§266Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγὼ τὴν λύσιν ἀπορίας τινὸς ἐπιζητῶ ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁρίζεται: «ἔφεδροι ἀνθυπασπισταί, ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ ἢ ἔφεδροι ἀνθυπίατροι καὶ ὑπίατροι κλπ. δύνανται νὰ γίνωσιν, ἐφ’ ὅσον συγκατατίθενται, μόνιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ κλπ.». Ἐρωτῶ λοιπόν: ἐν τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ συμπεριλαμβάνονται καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφοίτησαν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἐξελθόντες ἐκεῖθεν μετ’ ἐξετάσεις μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου, ὑπηρετήσαντες δὲ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εὑρισκόμενοι ἐν ὑπηρεσίᾳ κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον προαχθέντες κατὰ τὸν πόλεμον εἰς ἀνθυπασπιστάς, ἐρωτῶ συμπεριλαμβάνονται καὶ αὐτοί;

§267ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως.

§268Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει νὰ δοθῶσιν ἐξηγήσεις τινές. Ἐν πρώτοις ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 προστίθεται καὶ μία ἄλλη τάξις διὰ τῆς σημερινῆς τροπολογίας: «ὡς καὶ οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ λοχαγοί». Ἐκ τοῦ σχολείου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν δὲν ὑπάρχουσι λοχαγοί.

§269ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ὑπολοχαγοὶ καί, ἂν προαχθῶσιν οὗτοι ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων, θὰ ὑπάρχωσι καὶ λοχαγοί.

§270Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ περὶ ἄλλου τινὸς θὰ ἐρωτήσω. Ἐδῶ πρόκειται βεβαίως περὶ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ διάταξις εἶναι ὀλίγον ἀόριστος, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καθορισθῇ ὅτι πρόκειται μόνον περὶ τῶν μαχίμων.

§271ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τεθῇ «τῶν τεσσάρων ὅπλων».

§272Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 1, ἐν τῇ ὁποίᾳ προβλέπεται ἡ μονιμοποίησις διακριθέντων ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν ἢ ἐφέδρων ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες προϋπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν ὡς ὑπαξιωματικοί, αὐξηθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν 40 ἐτῶν κατά τι, ἐπειδὴ πρόκειται μὲ τὸ ὅριον ἡλικίας μέχρι 40 ἐτῶν ἕνεκα τῆς ὑπερβάσεως 2 μηνῶν, 3 μηνῶν καὶ 5 μηνῶν νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν ἐκεῖνοι, χάριν τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ἀνεγράφη ἡ διάταξις.

§273ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ δεχθῶ δι’ αὐτοὺς νὰ ἀνέλθῃ τὸ ὅριον μέχρι τοῦ 43 ἔτους.

§274Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ 1 ἄρθρου ἀναγράφεται «ἔφεδροι ἀνθυπασπισταί, ἀνθυπολοχαγοὶ κλπ. ἐπιδείξαντες ὅμως κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους ὑπέροχον ἀνδρείαν καὶ σπανίαν στρατιωτικὴν ἀντίληψιν κλπ. δύνανται νὰ γίνωσι μόνιμοι». Τί ἐννοεῖ αὐτὴ ἡ διάταξις τοὺς ἀνδραγαθήσαντας ἢ τοὺς διακριθέντας;

§275ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐννοεῖ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ νόμος. Τὸ Συμβούλιον τῶν Στρατηγῶν θὰ διακρίνῃ αὐτούς.

§276Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις διὰ νὰ σχηματισθῇ ὁ πίναξ Α;

§277ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχωσι.

§278Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Θὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἑξῆς γνώμην. Ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον· «ἔφεδροι ἀνθυπασπισταὶ κλπ. ἄγοντες δὲ ἡλικίαν κατ’ ἀνώτατον ὅρον οἱ ἀνθυπασπισταὶ 30 ἐτῶν καὶ οἱ λοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ οἵτινες ὑπερέβησαν τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των κλπ.». Νὰ τεθῇ μέχρις ἑνὸς ἀνωτάτου ὁρίου, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίσητε, κ. Ὑπουργέ. Βλέπω ὅτι διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἀνθυπολοχαγούς, οἱ ὁποῖοι καίτοι ἔχουσι τὰ προσόντα τῆς αὐτῆς ὑπερόχου ἀνδρείας, εἶναι πολὺ περιωρισμένον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ κατωτάτων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεδείκνυον τὰ αὐτὰ προσόντα, ἐπειδὴ θὰ παρεῖχον ὑλικὸν χρησιμώτερον διὰ τὸ στράτευμα, δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν, ὅπως καὶ διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς καὶ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς τοὺς ἔχοντας ἐξαιρετικῶς τὰ αὐτὰ προσόντα, ὅτι ἐπιτρέπεται μέχρι τοῦ 35 ἔτους νὰ μονιμοποιηθῶσι. Νομίζω ὅτι ἐξεταζομένη ἐξ ἀναλογίας ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι συντελεστικωτάτη, διότι παρέχει καὶ τὸ νεαρώτερον ὑλικόν, δεδομένου ὅτι εἶναι ἡ ἀνωτέρα ἡλικία εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς, ἥτις θὰ ἔχῃ νέον αἷμα νὰ δώσῃ εἰς τὸ στράτευμα. Προτείνω δηλαδὴ νὰ τεθῇ «ἀνθυπασπισταὶ ἢ ἀνθυπολοχαγοὶ ὑπερβάντες τὸ 30, οὐχὶ δὲ τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ὑπολοχαγοὶ καὶ λοχαγοὶ ὑπερβάντες τὸ 35, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ...» τοῦτο θὰ ὁρίσητε ὑμεῖς.

§279ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ διατυπώσω.

§280Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὴν πρώτην παράγραφον ὁρίζεται ὡς ἀνώτατον ὅριον τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των, εἰς τὴν γʹ δὲ παράγραφον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ ὁρίζεται ὡς ἀνώτατον ὅριον δι’ ὅλους τοὺς βαθμοὺς τὸ 35 ἔτος. Δὲν θὰ ἦτο δίκαιον ν’ ἀφεθῇ καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τὸ 35 ἔτος διὰ τὸν βαθμὸν τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν καὶ νὰ τεθῇ διὰ τὸν βαθμὸν τῶν ὑπολοχαγῶν τοῦ Οἰκονομικοῦ ἀνώτατον ὅριον τὸ 37 ἢ 38;

§281ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§282Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Πρὸς πρόληψιν ἐνδεχομένων δυσχερειῶν περὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καθὼς διατυποῦται, ἤθελον νὰ προκαλέσω τὴν ἀπάντησίν σας, κ. Πρόεδρε, τί ἐννοεῖτε μὲ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τοῦτο θὰ ὁρισθῇ κατὰ στρατολογικὸν ἔτος ἢ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν;

§283ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως ὑπολογίζεται ἡ ἡλικία ὅλων τῶν στρατιωτικῶν.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§285ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεχθέντων δύναται νὰ διατυπωθῇ ὁριστικῶς τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἔφεδροι ἀνθυπασπισταί, ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ ἢ ἔφεδροι ἀνθυπίατροι καὶ ὑπίατροι ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ στέλεχος τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ μετασχόντες ἐκστρατείας καὶ διακριθέντες, ἄγοντες δὲ ἡλικίαν κατ’ ἀνώτατον ὅρον οἱ ἀνθυπασπισταὶ τριάκοντα ἐτῶν, οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπίατροι τριάκοντα τριῶν ἐτῶν καὶ οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ ὑπίατροι τριάκοντα πέντε συμπεπληρωμένων, ἅπαντες ἐπίσης ὑπολοχαγοὶ καὶ λοχαγοὶ τῶν τεσσάρων ὅπλων, ὑπερβάντες τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὸ 43, ὡς καὶ ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ μὴ ὑπερβάντες τὸ 35 ἔτος, ἐπιδειξάμενοι δὲ καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους ὑπέροχον ἀνδρείαν καὶ σπανίαν στρατιωτικὴν ἀντίληψιν, ἱκανοὶ πάντες σωματικῶς κατὰ γνωμοδότησιν τῆς Ἀνωτάτης τοῦ Στρατοῦ Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ γίνωσιν, ἐφ’ ὅσον συγκατατίθενται, μόνιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἂν ἐγγραφῶσι παρὰ τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου εἰς τοὺς πίνακας Α καὶ Β κατὰ τὸ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Β. Διάταγμα καὶ κριθῶσι παρ’ αὐτοῦ ἱκανοὶ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν κατὰ τὰ κατωτέρω ὁριζόμενα».

§286Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι ἡλικίας 35 καὶ ½ ἐτῶν.

§287ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί νὰ κάμω;

§288Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς λέγετε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας οἱ ὑπερβάντες τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§289ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λέγω ὅμως οὐχὶ καὶ τὸ 43 ἔτος.

§290Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ ἑρμηνεύσητε τὸ πρᾶγμα.

§291ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας ὑπὸ τῶν κ. κ. Καφαντάρη καὶ Π. Ἀραβαντινοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐνδείξεως, τὴν ὁποίαν εἴχομεν κατὰ τὰς προετοιμασίας τῆς Βουλῆς εἰς τὴν σχετικὴν πρότασιν...

§292ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§293ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, λέγω, ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ προσθήκη ὄχι εἰς τὸ δ’ ἐδάφιον, ἀλλ’ εἰς τοῦτο ὅτι «οἱ εἰς τὸν πίνακα Α ἀναγραφησόμενοι, ἐὰν ἐπανειλημμένως πρὸ τοῦ πολέμου μετέσχον ἐθνικῶν ἀγώνων καὶ παρουσιάσουν ὅλως ἰδιαίτερα προσόντα καὶ στρατιωτικὰς ἀρετάς, δύνανται ἀποφάσει τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων νὰ λάβωσι καὶ τὸν ἀνώτερον βαθμόν». Νομίζω ὅτι κίνδυνος δὲν ὑφίσταται, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ κρίσις ἀνήκει εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων. Τὰ ἄλλα ἐδάφια πρέπει νὰ μείνωσιν, ὡς ἔχουσι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον, ὡς διετυπώθη.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι.

§295ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀποσύρονται.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ἀποσύρονται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (Ἀναγινώσκεται).

§297Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μήπως πρέπει νὰ προστεθῇ ἐδῶ καὶ λοχαγῶν;

§298ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Προστίθεται ἡ λέξις «λοχαγοί».

§299Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, ἰατρὸς ὑπηρετῶν ἤδη εἰς τὸ στράτευμα ὡς ἀνθυπίατρος, περὶ τοῦ ὁποίου αἱ ἑξῆς ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις. Τοῦ ἀρχιάτρου κ. Λέκα, ὅτι (ἀναγινώσκει) «κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του ἐπεδείξατο ζῆλον καὶ ἀφοσίωσιν πρωτοφανῆ εἰς τὰ χρονικὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, ἐπίδοσιν δὲ εἰς τὴν χειρουργικὴν ἔκτακτον προδίδουσαν ἀσφαλῶς διακεκριμένον χειρουργὸν τοῦ μέλλοντος». Ἔκθεσις τοῦ κ. Μανούσου ἐπίσης ἀρχιάτρου, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησεν, ὅτι (ἀναγινώσκει) «μετὰ μεγάλου ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως ἐξετέλεσε τὴν ὑπηρεσίαν του ἐπιδειξάμενος δεξιότητα ἔκτακτον περὶ τὴν χειρουργίαν τῶν τραυματιῶν, κέκτηται δὲ ἰδιάζουσαν δεξιότητα περὶ τὴν χειρουργικὴν ἐγχείρησιν κ.τ.λ.

§300Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται αὐτός;

§301Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Σμπαρούνης.

§302Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἶναι γνωστός.

§303Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τοῦ ἀρχιάτρου κ. Ἀγγελίδου, ὅτι (ἀναγινώσκει) «χρηματίσας τμηματάρχης ἑνὸς τῶν σπουδαιοτέρων χειρουργικῶν τμημάτων τοῦ Νοσοκομείου, ἐξετέλεσε σοβαρὰς ἐγχειρήσεις καταδείξας ἔτι μᾶλλον τὴν χειρουργικὴν αὑτοῦ δεξιότητα, οὐ μόνον δὲ τυγχάνει ἀρτίας ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ καὶ σπανίας στρατιωτικῆς τοιαύτης, θὰ ἦτο δὲ ἀληθὲς ἀπόκτημα διὰ τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον ἡ μονιμοποίησίς του. Καὶ ἐπίσης τοῦ κ. Χωματιανοῦ, ὅτι (ἀναγινώσκει) «εἶναι ἀρτίας μορφώσεως συνδυαζομένης μετ’ ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως, εἰλικρινοῦς χαρακτῆρος, ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν πρωτοφανοῦς, ἐκτάκτου δ’ ἐπιδόσεως εἰς τὴν χειρουργικήν. Ὁ ἀνθυπίατρος αὐτὸς εἶχε δώσει ἐξετάσεις ἀρχικῶς καὶ ἐπέτυχεν ὡς ἀκόλουθος κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1911, ἀλλὰ κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1912 ἐξ οἰκογενειακῶν του περιστάσεων παρῃτήθη, σημειώσατε δὲ ὅτι κατὰ Σεπτέμβριον ἐκλήθη ὡς ἔφεδρος. Πρόκειται περὶ τούτου μονιμοποιούμενος, διότι ἀσφαλῶς θὰ μονιμοποιηθῇ, καθόσον διακρίνεται καὶ δύναται ἡ ὑπηρεσία, ἂν θελήσῃ νὰ λάβῃ καὶ τὰς πλέον προχείρους πληροφορίας περὶ αὐτοῦ, νὰ τὸ ἐξακριβώσῃ, μονιμοποιούμενος, λέγω, θέλει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς χρόνος ὑπηρεσίας του, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθεν ὡς ἀκόλουθος ἀνθυπίατρος. Εἶναι εὔλογος ἡ ἀξίωσίς του καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ τροπολογία.

§304Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἶναι ὁ μοναδικὸς χειρουργὸς εἰς τὴν Λάρισαν.

§305Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἴσως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅταν διῆλθεν ἐκ Θεσσαλονίκης, ἔμαθε περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ ὑπηρετοῦντος τότε ἐκεῖ.

§306ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοχοΐδης.

§308Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἑξῆς διασάφησιν. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀποστέλλει πρὸς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον πίνακα τῶν μετασχόντων ἐκστρατείας ἐφέδρων ἀνθυπασπιστῶν, ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν καὶ ἐφέδρων ἀνθυπιάτρων καὶ ὑπιάτρων, περὶ ὧν ὑπεβλήθη πρότασις μονιμοποιήσεως κλ.». Ἂν καλῶς ἐνόησα, διὰ τῆς φράσεως ταύτης θὰ προσκληθῶσιν οἱ διάφοροι σωματάρχαι νὰ ὑποβάλωσι προτάσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§309ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχουσιν ἤδη προσαχθῆ.

§310Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Καὶ δεύτερον (ἀναγινώσκει)· «ὑποβάλλει τὸ συμβούλιον πίνακας ἐντὸς δύο μηνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον συντεταγμένους καθ’ ὅπλον καὶ σῶμα καὶ κατὰ τάξιν ἀρχαιότητος κλπ.». Δηλαδὴ ἂν προτείνῃ ἑκατὸν τὸ συμβούλιον τῶν Μεράρχων ὡς μονιμοποιητέους — ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Γόντικας — ἂν μὲν ὅλοι οἱ μονιμοποιητέοι προαχθῶσι, δὲν θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Γόντικας, οὕτως ὥστε νὰ ὑπηρετήσωσιν οὗτοι ὡς ὑφιστάμενοι λοχιῶν ἢ ἐπιλοχιῶν μονίμων, τοὺς ὁποίους διῴκησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους, ἂν ὅμως δὲν προαχθῶσί τινες, ὅπως εἶναι καὶ φυσικόν, διότι πιθανὸν νὰ μὴ ὑπάρχωσι κεναὶ θέσεις τόσαι ὑπολοχαγῶν καὶ λοχαγῶν, τότε νομίζω ὅτι ἐκεῖ δύναται νὰ γίνῃ μία τροπολογία, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ πρᾶγμα, ἂν κριθῇ ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ γίνῃ, τιθεμένου ὅτι δι’ αὐτοὺς ἡ ἀρχαιότης θὰ λογίζεται ἐνωρίτερον ἀπὸ τῆς ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ. Ἐπίσης μοὶ γεννᾶται ἡ ἑξῆς ἀπορία. Ἐν ἐνδεχομένῃ περιπτώσει ἂν τὸ συμβούλιον τῶν Μεράρχων προτείνῃ 150 ἀνθυπολοχαγοὺς μονιμοποιητέους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21ου ἔτους μέχρι τοῦ 35ου, ἡ δὲ ὑπηρεσία θέλει ἢ ἔχει ἀνάγκην νὰ μονιμοποιήσῃ μόνον 100, τότε, ἀφ’ οὗ ὁ πίναξ οὗτος θὰ εἶναι συντεταγμένος κατ’ ἀρχαιότητα, φυσικὰ οἱ μεγαλείτεροι τὴν ἡλικίαν θὰ κατέχωσι καὶ σειρὰν ἀρχαιότητος μεγαλειτέραν, διότι οὗτοι κληθέντες εἰς ἐπανειλημμένα γυμνάσια θὰ ἔχωσι μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν καὶ συνεπῶς οἱ νεαρώτεροι οἱ ἔχοντες ἡλικίαν 21 καὶ 22 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι φυσικῶς θὰ εἶναι οἱ χρησιμώτεροι εἰς τὸ στράτευμα ὡς ἔχοντες νὰ διαθέσωσι πλειοτέραν ζωὴν καὶ πλειότερα ἔτη ὑπηρεσίας χάριν τοῦ στρατοῦ, θὰ ἀποκλεισθῶσι καὶ δὲν θὰ γίνωσι μόνιμοι. Αὐτὰ ἤθελον νὰ μάθω.

§311ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὰς ἐθεωρήθη ὅτι δυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας· καὶ ἀφοῦ τὸ ἐπροτείναμεν καὶ τὸ ἐδέχθημεν ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν· τί ἐπάθαμεν! Ἐβάλαμεν τὸ 35, ἀλλὰ οἱ καλλίτεροι εἶναι οἱ νεώτεροι. Τότε ἔπρεπε νὰ βάλωμεν τὸ 25. Ἀφοῦ ὅμως ἐδέχθημεν αὐτό, τώρα θέλομεν εἰς τὴν σειρὰν τῆς μονιμότητος νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοὺς νεωτέρους.

§312Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν σας.

§313ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν δὲν δυνάμεθα νὰ θίξωμεν αὐτά. Ἀληθῶς νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Λιδωρίκη δύναται νὰ γίνῃ δεκτή. Ἡ περίπτωσις εἶναι, ὅπως τὴν ἐξέθηκα. Βεβαίως δὲν θὰ ὁρίσωμεν πρόσωπον, ἀλλὰ θὰ δείξωμεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ ὑπολογισθῇ, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἦτο ἀκόλουθος. Ἄν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλος τις θὰ ἐπωφεληθῇ καὶ αὐτός.

§314Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος.

§315ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδήλωσα ἐπίσης ἤδη ὅτι προστίθεται ἡ λέξις λοχαγοί.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§317Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑποβληθῶσι νέαι ἐκθέσεις;

§318ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἄλλην τροπολογίαν δέχομαι.

§319Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐρωτῶ μόνον, ἐὰν δὲν ὑποβληθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, δὲν θὰ ληφθῶσιν αἱ πρῶται ὑπ’ ὄψιν;

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Π. Μερλοπούλου ἀπορρίπτεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3ον).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σακελλαριάδου, ἡ ὁποία ἀποσύρεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4ον).

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σ. Κροκιδᾶ, ἡ ὁποία ἀποσύρεται.

§323Δ. ΚΡΙΕΚΟΥΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Γόντικας λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ μονιμοποιούμενοι νὰ ταχθῶσιν ὡς πρὸς τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος εἰς τὸ ἀριστερὸν καὶ τῶν ὁμοιοβάθμων των ἐκείνων, οἵτινες ἐν ἀρχῇ τοῦ πολέμου ἦσαν ὑπαξιωματικοὶ διατελοῦντες ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Καὶ ἀπήντησε μὲν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν θὰ συμβῇ τοῦτο, διότι πάντες σχεδὸν οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ θὰ προαχθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου. Ἀλλὰ καὶ ἂν προαχθῶσιν ἀπὸ τοῦδε οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν κατάταξίς των πρὸ τῆς παρελεύσεως τοὐλάχιστον ὁλοκλήρου ἑξαμήνου. Ἕως τότε ὅμως εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον νὰ προαχθῶσιν εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ οἱ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ πολέμου ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν διατελοῦντες ὑπαξιωματικοί, οἵτινες σήμερον εἶναι ἀνθυπολοχαγοί. Ἑπομένως θὰ εἶναι οἱ σήμερον ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ οἱ εἰς ὑπολοχαγοὺς προαγόμενοι κατὰ τὴν κατάταξίν των ὁμοιόβαθμοι τῶν πρώην ὑφισταμένων των, ἑπομένως κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ ταχθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερὸν τούτων. Τὸ ἄτοπον τοῦτο δύναται, νομίζω, νὰ μὴ ἐπέλθῃ διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὑπέβαλον. «Οἱ εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν καταταχθέντες ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τάσσονται ὡς πρὸς τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν ὁμοιοβάθμων των τῶν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν προερχομένων, καὶ καθ’ ἣν τάξιν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 2». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4ον, ἀποσυρθεισῶν τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Σ. Σακελλαριάδου καὶ Δ. Κριεκούκη) Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5ου ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, ἐν αἷς καὶ ἡ τοῦ κ. Ἀλέξ. Ῥώμα, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχει πρότασις δέκα Βουλευτῶν ὅπως ἡ ψηφοφορία διεξαχθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§325ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἰσθάνομαι ἰδιαιτέραν λύπην, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου. Νομίζω ὅτι ἡ διάκρισις τῶν δύο πινάκων εἶναι προφανής, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ τὴν ὑπερβῶμεν. Ἔχομεν δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἄποψιν τοῦ ζητήματος καὶ δὲν θέλομεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν. Αὐτοὶ ἐπανέρχονται σήμερον· θὰ προαχθῶσιν ἐφάπαξ καὶ θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις των. Ὅλαι αἱ ἄλλαι τροπολογίαι ἀποκρούονται.

§326Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῆτε τὴν τροποποίησιν τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ 5ου ἐδαφίου, διότι γίνεται διάκρισις μεταξὺ ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων.

§327ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐνόησα τὴν πρότασίν σας· εἶναι νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον καὶ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί.

§328Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅπως οἱ ἀνώτεροι περιληφθῶσιν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀποκλείει αὐτό, λέγω ὅτι ὑπάρχει χάσμα ἐν τῷ νόμῳ, διότι δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν ἀνωτέρων.

§329ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐξήτασα τὸ πρᾶγμα, εὑρῆκα δὲ ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀνεκτὸν τοῦτο ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ. Ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι παρῃτήθησαν ἀπὸ τὸν στρατόν, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέσχον ὅλης τῆς τελευταίας κινήσεως τοῦ στρατοῦ, δὲν δύνανται σήμερον νὰ ἔλθουν νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τὰς ὁποίας εἶχον ἄλλοι καὶ πρὸς τὰς ὁποίας ἀποβλέπουν. Σημειωτέον δ’ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν ἐξαιρετικῶς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις εἶναι ἐπίσης καλοί. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν ἐνδείκνυται νὰ ἔλθουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἠνδραγάθησαν, ἵνα μειώσουν ἐν συνόλῳ τὸν ἀριθμὸν τῶν προβιβαστέων.

§330Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε ματαιοῦται ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε.

§331Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν ὁμοιοβάθμων των;

§332ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπιδιώκω κἂν νὰ ἐπανέλθουν, αὐτοὶ δὲν εἶναι χαμένοι ἀξιωματικοί· θὰ χρησιμεύσουν καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι λόγον νὰ ἐπανέλθουν, διότι εἶναι οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ προβιβασθοῦν.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλ. Ῥώμα.

§334ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητοῦσιν ὀνομαστικὴν κλῆσιν 15 ἐν συνόλῳ Βουλευταί. Θὰ γίνῃ ἐν τοιαύτῃ περιστάσει ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. — ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία ἔχω καθῆκον νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν μὲ ὅλην τὴν θλίψιν καὶ λύπην τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Βελλιανίτης καὶ Γ. Τσακανίκας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἄρχεται ἐνταῦθα ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; Ἔληξεν ἡ ψηφοφορία. Κατὰ ταύτην ἐψήφισαν 78. Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη, καθ’ ὅσον ὑπὲρ αὐτῆς ἐψήφισαν 20, κατ’ αὐτῆς ἐψήφισαν 52 καὶ 6 ἠρνήθησαν ψῆφον.

§338Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 49.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 49 ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑπὲρ τῆς προτάσεως, διὰ νὰ γίνῃ δεκτή, ὄχι διὰ νὰ ἀπορριφθῇ. Αἱ λοιπαὶ τροπολογίαι ἀποσύρονται.

§340Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου.

§342Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐάν, Κύριοι Βουλευταί, σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου εἶναι ἡ συμπλήρωσις τῶν πολλῶν κενῶν τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, ὀρθῶς ἐπιδιώκεται δι’ αὐτοῦ ἡ μονιμοποίησις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξόχους ὑπηρεσίας προσέφερον κατὰ τὸν πόλεμον μετὰ προηγουμένην περὶ τὴν ὑπηρεσίαν τούτων γνωμάτευσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων. Ἐὰν δὲ ἐπὶ πλέον σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος ἡ ἐπαναφορὰ τῶν παρητημένων ἢ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι καὶ πρὶν ἢ παραιτηθῶσιν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ στράτευμα, πολλοὺς δὲ βαθμοὺς ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατεύματος ἔλαβον ἀσχέτως πρὸς τοὺς λόγους δι’ οὓς παρῃτήθησαν, καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀνακληθέντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων ἐξόχους ὑπηρεσίας προσέφερον εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ἔξοχα ἀληθῶς ἀνδραγαθήματα ἐπετέλεσαν καλῶς καὶ τοῦτο γίνεται. Διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν ὅμως οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἰς τὸ στράτευμα βεβαίως πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ ὁ βαθμὸς καὶ ἡ ἀρχαιότης, τὴν ὁποίαν ἐκέκτηντο, ὅταν παρῃτήθησαν ἢ ἀπεχώρησαν τοῦ στρατεύματος, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν οὗτοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα μὲ τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἶχον ὅτε παρῃτήθησαν, διότι δὲν θὰ δεχθῶσι νὰ ἔχωσι πρὸ αὐτῶν συναδέλφους μετὰ τῶν ὁποίων ὑπηρέτησαν ἔχοντας δύο βαθμοὺς ἀνωτέρους τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι ἤδη δυνάμει τοῦ ψηφισθησομένου νόμου θὰ φέρωσιν.

§343ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς ἀπορριφθείσης τροπολογίας.

§344Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου.

§345ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶχε λήξει ἡ συζήτησις, ὅτε ἐλάβετε τὸν λόγον.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§347Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὄχι.

§348ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, ἐφ’ οὗ ἡ συζήτησις ἐπερατώθη.

§349Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ καταλήξω εἰς τὸ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν μου, ἥτις ἀκόμη δὲν συνεζητήθη καὶ δὲν ἀπερρίφθη.

§350ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἀσφαλῶς.

§352Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Σεῖς αὐτός, κ. Πρόεδρε, προεκαλέσατε τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον νὰ ὁμιλήσῃ.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Μὲ συγχωρεῖτε.

§354Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἴπατε ὁ κ. Ἰατρίδης.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, παρακαλῶ.

§356Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἡ πρώτη σας ἀντίληψις εἶναι καὶ ἡ πραγματική.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Σπυράκη, ἀφ’ ἧς ἤρχισαν αἱ ψηφοφορίαι διὰ τὰς τροπολογίας, ἔληξεν ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου. Κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ αἱ ψηφοφορίαι ἐνεργοῦνται συγχρόνως, ἀφοῦ δὲ λήξῃ ἡ συζήτησις, ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ πρῶτον ἐπὶ τῶν ὑποτροπολογιῶν, εἶτα ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου κατόπιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἔλθῃ ἡ ψήφισις τῶν τροπολογιῶν εἶναι κατάφωρον ὅτι ἔληξεν ἡ συζήτησις. Οὐδεὶς εἶχε ζητήσει τὸν λόγον.

§358Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀπερρίφθησαν ὅλαι αἱ τροπολογίαι;

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ὅτι ἔληξεν ἡ συζήτησις εἶναι καταφανέστατον.

§360Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀφοῦ ἔληξεν ἡ συζήτησις, τότε βεβαίως δὲν ἔχω τὸν λόγον.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–8). Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τροπολογία τοῦ κ. Γ. Τσακανίκα.

§362Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Τὴν ἀποσύρω, κ. Πρόεδρε.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται. Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10ου ὑπάρχουσι τροπολογίαι τῶν κ. κ. Μ. Στελλάκη καὶ Σ. Τσακοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς τροπολογίας ταύτας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11ον (ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Κουτούπης.

§364Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 11ου ὑπάρχει «συμμετέσχον τοῦ πολέμου 1912 καὶ 1913 ἐπὶ ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν κλπ». Ὑποθέτω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξομοιοῦται, διότι κατ’ οὐδένα λόγον διέφερε τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας. Καλῶς ἔχει τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ διατυπωθῇ καλλίτερον.

§365ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι προσέφερον ὑπηρεσίας πολυτιμοτάτας· νὰ τεθῇ «συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, ἐὰν ὑπηρέτησαν ἐπὶ ἑξάμηνον».

§366Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐν τῷ νόμῳ προενοήσαμεν καὶ περὶ τῶν ἰατρῶν καθ’ ὅμοιον δὲ τρόπον εἶναι διατετυπωμένον καὶ τὸ ἄρθρον, πρέπει νὰ δοθῇ καὶ ἡ ἑρμηνεία ὅτι πρόκειται καὶ περὶ τῶν ἰατρῶν. Ἂς γίνῃ λοιπὸν ἡ δήλωσις.

§367ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἤθελον παρακαλέσει ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἄρθρου τούτου τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν λαμβάνηται πρόνοια καὶ διὰ τοὺς νῦν διαγωνισθέντας ἀνθυπιάτρους καὶ ἐπιτυχόντας. Εἶναι δίκαιον νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοί, ἀφοῦ μετέσχον καὶ τῶν δύο πολέμων.

§368ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Βεβαίως.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11ον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§370Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐδῶ ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι ὡς χρόνος ὑπηρεσίας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ λογίζεται ὁ χρόνος, ἀφ’ ὅτου προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὸ εἰς τὸ τέλος.

§371ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ δέχομαι.

§372Α. ΚΟΚΕΒΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάνω καὶ ἐγώ.

§373ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ τέλος νὰ τεθῇ ὅτι «ἡ ἀρχαιότης ὑπολογίζεται ἀπὸ τῆς προαγωγῆς των εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ».

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 12ον ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ἰατρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§375Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν ἀποτελοῦσαν ἴδιον ἄρθρον λαμβάνον τὸν ἀριθμὸν 14 ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ τοῦ 14ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνοντος τὸν ἀριθμὸν 15 καὶ ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει) «Ἐπίσης ἐπιτρέπεται ἡ ἐφάπαξ ἀναγραφὴ εἰς τοὺς πίνακας κλπ». Τὸ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5, ὡς ἐψηφίσθη, προνοεῖ περὶ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀποστράτων ἢ παραιτουμένων, ὅσοι ἦσαν ἀναγεγραμμένοι εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας, οἱ ὁποῖοι ἀνεκλήθησαν κατὰ τὸν πόλεμον εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ προσέφερον κληθέντες τὰς ὑπηρεσίας των. Εἰδικὴ τροπολογία ὑπογεγραμμένη καὶ ὑπό τινων ἄλλων συναδέλφων, ὑποβληθεῖσα δὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἐπεδίωκε τὸν αὐτὸν σκοπόν, εἰς ὃν ἀποβλέπει καὶ ἡ πρότασίς μου, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ συζητηθῇ, προκληθείσης προώρως τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ ἄλλης τροπολογίας τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, λόγῳ δὲ τῆς μεσολαβησάσης ψηφοφορίας ἐκηρύχθη συμφώνως πρὸς τὸν κανονισμὸν ἀπαράδεκτος ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἡ κατ’ οὐσίαν διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο κατηγοριῶν τῶν παρῃτημένων ἢ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τῆς μιᾶς, περὶ ἧς προβλέπει τὸ ψηφισθὲν 5ον ἄρθρον, καὶ τῆς ἄλλης, εἰς ἣν ἀποβλέπει ἡ ἐμὴ πρότασις, ἔγκειται ἐν τούτῳ, ὅτι ἐκεῖνοι μὲν ὑπηρέτησαν καθ’ ὑποχρέωσιν κληθέντες, οὗτοι δὲ ὑπηρέτησαν ἐθελουσίως μὴ κληθέντες. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συστήσας εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας, ἐφ’ ἧς προεκλήθη ἡ ψηφοφορία, ἀντέταξε κατηγορηματικὴν ἄρνησιν εἰς ἀποδοχὴν τῶν ἄλλων τροπολογιῶν, αἵτινες εἶχον ὑποβληθῆ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 καὶ συνεπῶς καὶ τῆς ταυτοσήμου πρὸς τὴν πρότασίν μου. Καὶ εἶναι βεβαίως ἄχαρι τὸ ἔργον Βουλευτοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ὑποστηρίζοντος πρότασιν νόμου ἔχοντος ἐξόχως κυβερνητικὸν χαρακτῆρα ἐκ προοιμίων χαρακτηρισθεῖσαν ὡς ἀπαράδεκτον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρωθοπουργός, ὅταν ἀκούσῃ ἐκθέσεις περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ τὸν ὁποῖον ἔχων ὑπ’ ὄψει διετύπωσα τὴν τροπολογίαν μου ὡς ἰδίαν πρότασιν, ἐκθέσεις τοιαύτας ἐκ τῶν ὁποίων καὶ ἂν ἐχόρτασεν ἡ Βουλή, ὁ κόρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ — τόσον εἶναι εὐχάριστοι —, ἐλπίζω ὅτι θὰ καμφθῇ καὶ θὰ στέρξῃ εἰς τὴν δικαίαν παραδοχὴν τῆς προτάσεώς μου, διότι συμβιβάζεται πρὸς ὅλον τὸ πνεῦμα τὸ δίκαιον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ πνεῦμα τῆς ἐνισχύσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, συμβιβάζεται πρὸς τοὺς κανόνας τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐκάλεσε καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, περὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ ὁμιλῶ, βεβαίως δὲν ἐνήργησεν εὐστόχως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν ἐκθέσεων θὰ πεισθῇ περὶ τῆς παραλείψεως ταύτης ἢ μᾶλλον περὶ τῆς ἀστοχίας αὐτῆς καὶ θέλει συνομολογήσει ὅτι διὰ τὴν παράλειψιν ἑνὸς τύπου δὲν εἶναι δίκαιον οἱ μὴ κληθέντες, ἀλλ’ ὑπηρετήσαντες, ὡς οὗτοι ὑπηρέτησαν, νὰ κριθῶσι μὲ ἄλλον πῆχυν κατόπιν τῆς ἀνακλήσεώς των (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ Μηχανικοῦ κλπ.». Εἶναι ἡ περίληψις αὕτη τῆς ἐκθέσεως, Ἡ ὅλη ἔκθεσις εἶναι πολὺ ζωηροτέρα. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐπὶ πλέον ἔλαβε τὸ παράσημον τοῦ Σωτῆρος, ὡς ὁ λοχίας τῶν εὐζώνων, κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897. Κατὰ τὸν πόλεμον δὲ ἐκεῖνον μόνον αὐτὸς καὶ τρεῖς ἄλλοι ὑπαξιωματικοὶ ἠξιώθησαν τοιαύτης τιμητικῆς διακρίσεως. Ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις δι’ αὐτὸν καὶ τοῦ ἀειμνήστου Διαλέτη, τοῦ Δελαγραμμάτικα καὶ τοῦ ταγματάρχου Γουβέλη, ὁ ὁποῖος ἐξαίρει καὶ ἐγκωμιάζει αὐτούς. Μὴ εὑρίσκων λόγον διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς αὐτὰς διατάξεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπήχθησαν οἱ ἄλλοι οἱ κληθέντες, ἀντιλαμβανόμενος δὲ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ εὐνοίας ἢ ἐπιτακτικωτέρας κρίσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον πρόκειται περὶ μέτρου ἰσότητος, θὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ πρότασίς μου αὕτη γίνῃ δεκτή. Καταθέτω ταύτην εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ τὴν τροπολογίαν. (Μὴ γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει, καὶ εἶτα τὸ ἄρθρον 14). Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται ἕνεκα τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸ νομοσχέδιον. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κροκιδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§377Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ μετὰ τὰς ἐπενεχθείσας διορθώσεις ὑπελείφθησαν ἐλαττώματά τινα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἔχει καλῶς τὸ 1 ἐδάφιον, ἔχει καλῶς καὶ τὸ 2. Ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου προσετέθη ἡ παρατήρησις περὶ ἐπιστρατεύσεως, ἀλλ’ εἰς τὴν τετάρτην σειρὰν ἀναφέρεται «ἢ ἐκ λοιμωδῶν ἐπιδημικῶν ἢ ἐνδημικῶν νόσων, εἰς ἃς ὡς ἐκ τοῦ πολέμου ἐξετέθησαν». Ἡ φράσις «εἰς ἃς ὡς ἐκ τοῦ πολέμου ἐξετέθησαν» νομίζω ὅτι περιττεύει.

§378ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδόλως.

§379Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τότε ἀποκλείεται ἡ περίστασις τῆς ἐπιστρατεύσεως. Θέλετε νὰ περιορίσητε τὴν σύνταξιν μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ πολέμου;

§380ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μόνον τοῦ πολέμου. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τοῦτο. Ὑποθέσατε ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς διαρκοῦντος τοῦ πολέμου εὑρίσκετο ἐν Ἀθήναις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπηρετῶν καὶ αἴφνης προσεβλήθη ὑπὸ τυφοειδοῦς πυρετοῦ καὶ ἀπέθανε. Σᾶς ἐρωτῶ· εἶναι ὀρθὸν νὰ δοθῶσιν αἱ συντάξεις εἰς τὴν οἰκογένειάν του, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις;

§381ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ὄχι.

§382ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν ἦτο εἰς τὴν ἐκστρατείαν, πρέπει νὰ δοθῇ.

§383Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Σημειώσατε ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν εἶχεν ἀρχικῶς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§384Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν εἶχε λήξει ὁ πόλεμος καὶ ὅμως αὐτὸς ἐκ τῆς ἐκστρατείας ἔπαθεν;

§385ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον. Λέγει καὶ μετὰ ἓν καὶ δύο ἔτη.

§386Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ βεβαίωσις ὑπὸ στρατιωτικῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι δύσκολος.

§387ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, ἡ ὁποία ἐλπίζω νὰ εἶναι ἱκανοποιητικὴ καὶ διὰ τὴν Βουλήν. Δὲν θὰ ζητήσωμεν ὅπως τοὺς τραυματισθέντας ἢ τοὺς παθόντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι κλινήρεις εἰς ἓν χωρίον, νὰ τοὺς σηκώσουν νὰ τοὺς φέρουν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἵνα τοὺς ἐξετάσουν. Ὑπάρχουν ὑγειονομικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἀλλαχοῦ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ λάβω τὸ μέτρον, ὥστε δι’ ἐγκυκλίου νὰ ἀνακοινώσω εἰς τοὺς Δημάρχους ὅτι, ἐὰν ἔχῃ τις ἀνάγκην νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς λόγῳ τραύματος, νὰ δηλώσῃ τοῦτο, καὶ τότε θέλει διαταχθῆ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ἡ ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ νὰ τὸν ἐπισκεφθῇ. Ὅλα ταῦτα τὰ μέτρα θὰ τὰ λάβω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ στηριχθῶ εἰς ἐκθέσεις ἰδιωτῶν ἰατρῶν.

§388Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν.

§389ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χθὲς εἷς συμπολίτης μου πληγωμένος διὰ σφαίρας εἰς τὸ περικάρπιον μετέβη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τῷ ἐπέτρεψε νὰ λάβῃ σύνταξιν.

§390ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λ! Τί νὰ κάμω ἐγώ; Ἔχομεν τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν· ἅμα θέλει καὶ αὐτὴ νὰ ὑπάγῃ τοῦ βάθου τί νὰ κάμω ἐγώ;

§391Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὰ περὶ ἀγάμων ὅλη αὐτὴ ἡ πολυλογία ἠδύνατο νὰ λείψῃ, διότι προκειμένου περὶ συντάξεως λόγῳ υἱοῦ ἀποθανόντος ἀγάμου ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ ποσόν τι, τὸ ἥμισυ, τὰ ⅔, καὶ νὰ λείψουν αὐτοὶ οἱ λ)σμοί, οἱ ὁποῖοι πάντοτε εἶναι εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν. Πρόκειται περὶ μητρὸς ἢ πατρὸς πλέον· δὲν πρόκειται περὶ χήρας. Νὰ ἁπλοποιηθῇ.

§392ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον του.

§393Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι λ)σμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καμμίαν ἔννοιαν.

§394ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἡ οἰκογένεια ἡ ἄμεσος τοῦ φονευθέντος στρατιωτικοῦ λαμβάνει τριπλασίαν σύνταξιν τῆς ἐν εἰρήνῃ, ἐνῷ, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς οἰκογενείας τῆς ἐμμέσου, δηλαδὴ περὶ πατρός, δίδεται ἡ διπλασία μόνον σύνταξις.

§395Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ λείψῃ, ἐννοῶ νὰ ἁπλοποιηθῇ. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν παρέχετε πρὸς τὸν πατέρα, δὲν συμφωνῶ ἐντελῶς ὡς πρὸς τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς παρέχετε αὐτὴν καὶ ἰδίως ὅταν ὁ πατὴρ αὐτὸς δὲν ἔχῃ ἄλλα τέκνα, διότι ἔχω δύο παραδείγματα γονέων, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν καὶ τοὺς δύο υἱούς των. Λέγετε λοιπὸν εἰς αὐτοὺς «ἐὰν εἶσθε ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν ἢ ἂν ὑπερέβητε τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας σας καὶ εἶσθε ἀνίκανοι, τότε θὰ λάβητε σύνταξιν». Ἀλλ’ οὐδεὶς ἐκ τῶν χειρωνακτῶν πλέον τῶν 55 ἐτῶν εἶναι ἱκανὸς πρὸς ἐργασίαν.

§396ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε θὰ εἶναι ἀνίκανος.

§397Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τῷ λέγετε νὰ εἶναι καὶ ἑβδομήκοντα ἐτῶν.

§398ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Ἡ 70 ἐτῶν ἢ ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν. Δὲν λέγομεν δὲ ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἀνίκανος νὰ προσπορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ καὶ ἄλλην ἐλαφροτέραν ἐργασίαν.

§399Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εὑρίσκω τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἄνευ σκοποῦ. Εὑρισκόμεθα εἰς τοὺς ἀγάμους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέλιπον χήραν. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθότερον νὰ δώσωμεν σύνταξιν εἰς τὸν πατέρα μεθ’ ὡρισμένην ἡλικίαν, ἔστω 55 ἐτῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἱκανότητος ἢ ἀνικανότητος;

§400ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§401Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὅταν τις εἶναι 55 ἐτῶν, εἶναι ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν.

§402ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι πάντοτε ἀνίκανος. Ἐγὼ πλησιάζω τὸ 55 ἔτος τῆς ἡλικίας μου. Θὰ μοὶ εἴπητε ἀνίκανον πρὸς ἐργασίαν; (γέλωτες).

§403Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Οἱ πνευματικῶς ἐργαζόμενοι δύνανται νὰ εἶναι ἱκανοὶ πρὸς ἐργασίαν καὶ ἂν εἶναι 60 καὶ 70 ἐτῶν. Οἱ χειρώνακτες ὅμως εἶναι ἀνίκανοι. Τί θὰ εἴπητε π. χ. δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε δύο υἱοὺς καὶ ἐφονεύθησαν καὶ οἱ δύο! Πρέπει αὐτὸς διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ εἶναι σωματικῶς ἀνίκανος, ὅπως προσπορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἢ νὰ εἶναι 70 ἐτῶν ἡλικίας καὶ νὰ εἶναι ἐπίσης σωματικῶς ἀνίκανος. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ μειώσητε. Ὡς πρὸς τὴν τροποποίησιν τοῦ κατόπιν εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος. Βλέπω ὅμως ὅτι πολὺ χαριζόμεθα εἰς τὰς χήρας (ἱλαρότης). Τουλάχιστον νὰ ἀφήσωμεν διὰ τὸν πατέρα, ὁ ὁποῖος ἔχασε δύο τέκνα, 55 ἐτῶν ἡλικίαν.

§404ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν τοιαύτην βάσιν παρ’ ἡμῖν ἡ χορηγία τῆς συντάξεως. Αὕτη εἶναι θεωρία κρατοῦσα παρὰ τοῖς Μουσουλμάνοις τοῦ ἱεροῦ δικαίου, ὡς τιμὴ αἵματος.

§405Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τὴν ἑξῆς σύστασιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 1. Λέγεται ἐν αὐτῷ «εἴτε 4 μῆνας τὸ πολὺ μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου». Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως;

§406ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§407Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Πότε θεωρεῖτε λήξαντα τὸν πόλεμον;

§408ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν 1 Νοεμβρίου, διότι ἡ ἀποστράτευσις ἐγένετο τὴν 30 Νοεμβρίου.

§409Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐννοεῖτε ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συνθήκης;

§410ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§411Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου λέγεται: «ἢ ἐὰν ὑπερέβησαν τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας αὑτῶν καταστάντες ἕνεκα γήρως ἐπίσης σωματικῶς ἀνίκανοι». Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ φράσις «καταστάντες ἕνεκα γήρως ἐπίσης σωματικῶς ἀνίκανοι» νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας ὅτι θὰ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον δεικνύει τὴν σωματικὴν ἀνικανότητα;

§412ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ· νὰ δεχθῶμεν τὸ 70 ἔτος ὡς ἀμάχητον τεκμήριον τῆς ἀνικανότητος τοῦ πατρός. Κάτω τῆς ἡλικίας αὐτῆς νὰ ἀπαιτῆται ἀπόδειξις.

§413Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπίσης, Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἄλλην μίαν παράκλησιν νὰ κάμω. Δὲν θὰ ἦτο δίκαιον, ἵνα σὺν τοῖς ἄλλοις δικαιουμένοις συντάξεως καὶ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀνάπηροι ἐκ τραυμάτων καὶ δὲν προήχθησαν, νὰ λαμβάνωσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ;

§414ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§415Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ συντάξεως δὲν ἀπονέμεται σύνταξις εἰς τὴν χήραν τοῦ στρατιωτικοῦ τοῦ ἀποβιώσαντος ἐν στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἂν ὁ γάμος αὐτῆς μετὰ τοῦ ἀποβιώσαντος στρατιωτικοῦ δὲν εἶχε τελεσθῆ τοὐλάχιστον ἓν ἔτος πρὸ τοῦ θανάτου του. Καὶ εὐλόγως ὁ νόμος περιέλαβε τοιαύτην διάταξιν, διὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν στρατιωτικός τις μέλλων νὰ ἀποθάνῃ, ἐκ προνοίας, ὅπως καταλίπῃ σύνταξιν εἰς γυναῖκα εὐνοουμένην, ἤθελε τελέσει γάμον, ἡ δὲ οὕτω πως δι’ ὀλίγον χρόνον γενομένη σύζυγος ἀξιωματικοῦ εὑρίσκετο μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ χήρα δικαιουμένη εἰς ἀπολαβὴν συντάξεως. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος ὥρισεν ὅτι ὁ γάμος πρέπει νὰ ἔχῃ γίνει ἓν ἔτος πρὸ τοῦ θανάτου τοῦ συζύγου, διότι τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὁ γάμος ἔγινεν ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ ἀληθεῖ προθέσει συζυγίας καὶ ὄχι ὅπως εὐνοηθῇ γυνή τις καὶ γίνῃ συνταξιοῦχος. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅτε νομοθετοῦμεν διὰ τὰς συντάξεις τῶν χηρῶν τῶν γενομένων τοιούτων κατόπιν τοῦ πολέμου, εὐλόγως ἐτροπολογήθη ὁ πάγιος νόμος περὶ συντάξεως καὶ ὡρίσθη (ἀναγινώσκεται) «αἱ χῆραι τῶν στρατιωτικῶν... (... βʹ!) τῶν ἀποθανόντων ἕνεκα τραυμάτων ἐπενεχθέντων ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν, δικαιοῦνται εἰς ἀπόληψιν συντάξεως, ἐὰν ὁ γάμος αὐτῶν ἐτελέσθη πρὸ τῶν τραυμάτων». Δὲν κάμνει καμμίαν διάκρισιν, ἂν ἐτελέσθη ὁ γάμος ἓν ἔτος πρὸ τοῦ θανάτου, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐτελέσθη πρὸ τῶν τραυμάτων, ὅτε εὐλόγως ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἀπονέμει σύνταξιν εἰς τὴν τοιαύτην χήραν. Ἀλλ’ ὅπως διὰ τὴν χήραν ταύτην νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ὁμοία ἡ περίστασις καὶ διὰ τὴν χήραν τοῦ ἀξιωματικοῦ «τοῦ ἀποβιώσαντος ἐκ συμβεβηκότων τοῦ πολέμου ἢ τῶν κακουχιῶν ἢ ἐπιδημικῶν καὶ λοιμωδῶν νόσων κλ.», δὲν βλέπω δὲ διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἀρθῇ καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ κώλυμα τὸ προκύπτον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1852 πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως, ἂν ὁ γάμος δὲν ἐτελέσθη ἓν ἔτος πρὸ τοῦ θανάτου. Διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, καθ’ ἣν τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 ἔχον ὡς ἑξῆς, «ἂν ὁ θάνατος ἐπῆλθε μετὰ τὴν ἐπιστράτευσιν καὶ διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἢ ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς λήξεως αὐτοῦ», συμπληροῦται προστιθεμένων τῶν λέξεων «ἐφ’ ὅσον ὁ γάμος τοῦ ἀποθανόντος ἀξιωματικοῦ ἐτελέσθη πρὸ τοῦ νομίμου». Τουτέστιν ἐπαναλαμβάνεται κατ’ οὐσίαν ἡ αὐτὴ διάταξις τοῦ βʹ ἐδαφίου, καὶ αἱ δύο αὗται περιπτώσεις τείνουσι νὰ ἐξομοιωθῶσι. Νομίζω ὅτι δικαιοτέρα τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Τώρα ἀληθῶς ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἄλλοι τινὲς Συνάδελφοι ὑπέδειξαν, διάταξις προνοοῦσα περὶ ἀναλόγου περιπτώσεως, ἡ τοῦ ἄρθρου 2, καθ’ ἣν (ἀναγινώσκει) «αἱ κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν δικαιοῦνται εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου κανονιζομένην σύνταξιν, ἐὰν ὁ γάμος αὐτῶν τελεσθεὶς πρὸς τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐγένετο ἄνευ τῆς προτέρας ἐγκρίσεως αὐτοῦ ὑπὸ τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς». Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 ἀφορᾷ ἀνάλογον μέν, ἀλλ’ εὐτυχῶς ἄλλην περίστασιν.

§416ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ δεχθῶ τὴν τροποποίησιν αὐτήν· ἄν ἔχητε ἄλλο τι νὰ ὑποβάλητε...

§417Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἄλλο τι· τὸ ζήτημα τῆς διατυπώσεως ἀνήκει εἰς ὑμᾶς καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε ὑμεῖς, ὅπως νομίζετε εὐλογώτερον, τὴν ἔννοιαν ταύτην.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιδωρίκης.

§419Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐφρόνουν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἔχωμεν πλήρη σημείωσιν τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ στοιχείων περὶ τῆς ἀναλογίας κατ’ ἐπάγγελμα τῶν φονευθέντων ἢ ἀποθανόντων ἐν πολέμῳ. Περὶ τούτου μάλιστα ὑπέβαλον πρὸ δύο ἡμερῶν σχετικὴν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκ τούτου θὰ ἀπεδεικνύετο κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν ὅτι κατὰ 80% οἱ φονευθέντες ἦσαν ἢ ἐργάται ἢ ποιμένες ἢ γεωργοὶ καὶ περὶ τῶν πατέρων καὶ τῶν μητέρων αὐτῶν ἐρχόμεθα σήμερον νὰ προνοήσωμεν, πρέπει δὲ πάντοτε νὰ θέσωμεν ὡς βάσιν ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ γεωργοῦ, τοῦ ποιμένος τοῦ ἐργάτου δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ εἶναι εὔπορος. Ἄν εἴχομεν ἀσφαλῆ τοιαύτην στατιστικήν, βεβαίως ἄλλως θὰ ἐσκεπτόμεθα, προκειμένου περὶ τῆς ἀπονομῆς συντάξεως, καὶ ἄλλως θὰ ἐσκέπτετο καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ ἔλλειψις τοιαύτης στατιστικῆς φρονῶ ὅτι σπουδαίως δύναται νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ εἰς τὰς σκέψεις μας περὶ ἀπονομῆς συντάξεως. Καὶ πῶς θέλετε, Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ αἴφνης νὰ δικαιολογήσω τὴν Πολιτείαν τὴν Ἑλληνικήν, ὅταν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας μεταβαίνων εἰς τὴν ὀρεινὴν Δωρίδα συναντήσω ποιμένα καρηκομόωντα ἐκ τοῦ πένθους, πιναρὸν ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος, γυμνητεύοντα καὶ ἀνυπόδητον σχεδόν, ἄγοντα δὲ τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, ὅστις ἀπώλεσε τὸν εὔζωνον υἱόν του εἰς τὸν πόλεμον; Τί νὰ τῷ εἴπω; Πῶς ἐσκέφθη ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ δὲν τῷ ἀπένειμε σύνταξιν; Τίνας δικαιολογητικοὺς λόγους θὰ φέρω ὑπὲρ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Βουλῆς, διότι τὸν ἐστέρησε στοιχειώδους περιθάλψεως, τῆς μόνης ὑπὲρ αὐτοῦ ἀντιλήψεως τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ λέγει τὸ νομοσχέδιον «καὶ ζητεῖ 40 ἐτῶν νὰ πάρῃ σύνταξιν»; Οἱ ποιμένες ὅμως καὶ οἱ γεωργοὶ σπανίως φθάνουσιν εἰς τὴν ἡλικίαν ταύτην. Καὶ δὲν εἶναι ἑπόμενον ὅτι μετὰ τοιοῦτον τραῦμα θὰ συντομεύηται καὶ αὐτὸς ὁ χρόνος τῆς ζωῆς του; Τότε δὲν θὰ φανῇ ἡ Πολιτεία ἀδικοῦσα πολίτην, τοῦ ὁποίου ὁ μόνος υἱὸς ἐφονεύθη εἰς τὸν πόλεμον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῆς τοιαύτης ἀντιλήψεως τοῦ νομοσχεδίου; Ἀλλὰ καὶ τί θὰ εἴπωμεν καὶ εἰς τὴν μητέρα ἐκείνην, καὶ γνωρίζω τοιαύτας μητέρας, διότι ἐφρόντισα νὰ ταῖς ἀπονεμηθῇ περίθαλψις ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς περιθάλψεως, τί θὰ εἴπωμεν εἰς τὴν μητέρα, ἡ ὁποία ἔχασε δύο καὶ τρία τέκνα εἰς τοὺς δύο πολέμους, ὅταν λάβῃ σύνταξιν μικράν, δὲν ἔχει δὲ ἄλλον τινὰ πόρον ζωῆς, ἔχει δὲ καὶ ἀγάμους θυγατέρας; Βεβαίως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὸ αἰώνιον ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσι μεγαλειτέρας συντάξεις! Κατ’ ἐμὲ τουλάχιστον τοιαύτη φειδὼ ἂς λείψῃ, διότι δὲν ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀνάγκη τῆς περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν φονευθέντων στρατιωτῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, Κύριοι Βουλευταί. Δὲν εἶναι ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶσιν αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐν πολέμῳ ἀποθανόντων. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ πιθανὸν ταχέως νὰ καλέσωμεν καὶ πάλιν ὑπὸ τὰς σημαίας τὰ τέκνα τῶν ἐργατῶν ἐκείνων καὶ τῶν ποιμένων καὶ γεωργῶν, καὶ εἶναι συμφέρον ἐθνικὸν ὅπως σχηματισθῇ πεποίθησις εἰς αὐτοὺς ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν θὰ τοὺς ἐγκαταλείψῃ, φονευομένων τῶν τέκνων των. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὡς μοῦ ἔλεγον οἱ εὔζωνοί μας, ὅσους συνήντησα ἀνὰ τὴν Μακεδονίαν, «θὰ ἀποθάνωμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ φροντίσητε διὰ τὰς οἰκογενείας μας». Καὶ πῶς θὰ δικαιολογηθῶμεν ἐρχόμενοι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐνώπιον τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ τέκνα ἔπεσαν εἴτε εἰς τὸ Μπιζάνι εἴτε εἰς τὸ Κιλκὶς εἴτε ἀλλαχοῦ; Δὲν εἶσθε 70 ἐτῶν; Θὰ ὑποψιθυρίζωμεν εἰς τοὺς πατέρας, δὲν ἔχετε ἀνήλικα εἰς τὰς μητέρας ἢ τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ φροντίσῃ περισσότερον, διότι ἔχει ἄλλας ἀνάγκας μεγαλειτέρας!! Καὶ τότε; Φοβοῦμαι ὅτι θὰ γογγύσωσι κατὰ τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τούτων καὶ ἔλθωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, νομίζω ὅτι τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἔχει πλείστας ἀτελείας (ἀναγινώσκει). «Ἐὰν μὲν ἔχωσιν ἓν ἢ πλείονα ἀνήλικα ἢ ἀνίκανα πρὸς πορισμὸν τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἄρρενα τέκνα κτλ.». Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει· ἐὰν μεταξὺ τῶν ἀνηλίκων ἢ ἀνικάνων εἶναι καὶ ἐνήλικοι, δὲν θὰ λάβωσι σύνταξιν ἆρά γε αἱ μητέρες αὐτῶν; Διότι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§420ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διευκρινισθῇ· ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ἀνήλικα. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα.

§421Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς παρατηρεῖται καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἐδάφιον, ἔνθα λέγεται «ἡ χήρα μήτηρ μετὰ ἢ ἄνευ ἀνηλίκων ἢ ἀνικάνων ἀρρένων τέκνων». Ἀλλ’ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἄλλην διατύπωσιν (ἀναγινώσκει). «Ἡ αὐτὴ σύνταξις ἀπονέμεται κατὰ τὰς αὐτὰς διακρίσεις καὶ εἰς τοὺς πατέρας κτλ. ἐὰν τυγχάνωσιν ἕνεκεν ὀργανικῆς βλάβης κτλ. ἀνίκανοι ἢ ἐὰν ὑπερέβησαν τὸ 70ὸν ἔτος». Ἐὰν δὲν τύχῃ νὰ εἶναι σήμερον ἀνίκανοι, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα;

§422ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ γεννηθῇ τὸ δικαίωμά των ἀπὸ τότε. Δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις καὶ δι’ αὐτό;

§423Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐπίσης ἐὰν σήμερον εἶναι 69 ἐτῶν;

§424ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν γίνῃ 70 ἐτῶν, τότε, ὅπως ὁ ἱκανὸς σήμερον, ἀλλὰ μετὰ πενταετίαν ἀνίκανος, θὰ λάβῃ σύνταξιν, τὸ ἴδιον καὶ δι’ ἐκεῖνον ἀπὸ τότε θὰ γεννηθῇ τὸ δικαίωμά του.

§425Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἦτο ἀναγκαῖον νὰ γίνωσιν αὐταὶ αἱ διασαφήσεις.

§426ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀρχῆς δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ οὐδεμία ἀμφιβολία.

§427Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ προστεθῇ μία παράγραφος, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι καὶ ἂν ἐπέλθωσιν οἱ ὅροι μεταγενεστέρως εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν λαμβάνουσι τὴν ἀνάλογον σύνταξιν.

§428ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι αὐτονόητον.

§429Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων περιπτώσεων θὰ ὁμιλήσω, κύριοι Βουλευταί. Ὁ ἀποθανὼν ἀφῆκε χήραν ἄνευ τέκνων. Τὸ νομοσχέδιον ἀπονέμει εἰς τοιαύτην περίπτωσιν εἰς τὰ τέκνα ἢ τὴν μητέρα νομίζω τὸ ⅓. Ἐγὼ τοῦτο δὲν νομίζω ὀρθόν. Φρονῶ ὅτι, τὸ ἥμισυ ἂν ἀπονεμηθῇ, θὰ εἶναι δίκαιον, καθόσον εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι ἡ χήρα ἢ θὰ ἔλθῃ εἰς δεύτερον γάμον ταχέως ἢ θὰ τραπῇ πρὸς τοὺς ἰδίους γονεῖς· οὔτε δὲ ἡ μήτηρ ἢ ὁ πατὴρ θὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ⅓· ἑπομένως θὰ εἴμεθα ἐν τῷ δικαίῳ νὰ ὁρίσωμεν τὸ ἥμισυ.

§430ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἕνεκα τούτου ἐγκαταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα (ἱλαρότης).

§431Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔστω, ἀλλ’ ἂς μὴ ἐγκαταλείψωμεν αὐτοὺς καὶ ἡμεῖς.

§432ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς μὴ ἀνατρέψωμεν ὅμως τὸν νόμον τὸν πάγιον περὶ συντάξεων.

§433Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κάμετε εἰδικὸν αὐτὸν τὸν νόμον διὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912 καὶ 1913.

§434Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν νέαν ἀρχήν, ἀλλὰ νὰ αὐξήσωμεν τὸ ⅓ εἰς τὸ ἥμισυ.

§435Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Συνεπείᾳ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἀρχὴν τοὺς γέροντας πατέρας. Ὡς διετυπώθη ὅμως τὸ ἐδάφιον 7 τοῦ ἄρθρου τούτου, οὐδεμία σύνταξις ἀπονέμεται εἰς τοὺς γέροντας πατέρας, καθόσον εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 70 ἐτῶν δὲν ὑπάρχουσιν ἐργατικοὶ ἢ ἐλάχιστοι. Ἴσως εἰς τὰ δάκτυλα μετροῦνται οἱ ἄγοντες τὸ 70ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας· συνεπῶς εἶναι ὡς νὰ μὴ ἐτέθη ἡ διάταξις. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔθετεν ὡς ὅριον συντάξεως τὸ 65ον. Ἐκτὸς τούτου τὸ ἐδάφιον αὐτὸ προβλέπει μόνον διὰ τοὺς ἔχοντας ἕνα μόνον υἱόν, καὶ τὸ τοιοῦτον νομίζω ὅτι παρέλκει, διότι ἐκ τῶν δύο υἱῶν ἑνὸς πατρὸς ὁ δεύτερος πιθανώτατα νὰ ἀποτελῇ ἰδίαν οἰκογένειαν, οὕτω δὲ ὁ πατὴρ παραμένει ἄνευ οὐδεμιᾶς προστασίας, ἂν δὲν τύχῃ ἀρωγῆς ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας. Θὰ παρακαλέσω, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιβαρύνεται κατὰ πολὺ ὁ Προϋπολογισμός, νὰ τεθῇ ὡς ὅριον πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας.

§436Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἔσπευσα νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ ἀναφορᾶς μιᾶς χήρας ἀνθυπασπιστοῦ τῆς χωροφυλακῆς.

§437ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἐν ἐκστρατείᾳ ὁ περὶ οὗ πρόκειται. Μάλιστα θέλετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν; Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ηὐτοκτόνησε.

§438Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ εἶναι ἴσως ἄλλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ὑπάγονται...

§439ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναμφιβόλως.

§440Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἀποτελέσαντας τὸν λεγεῶνα τῶν ἐρυθροχιτώνων; Πρόκειται περὶ τοῦ συναδέλφου ἡμῶν ἀοιδίμου Βραχνοῦ, ὁ ὁποῖος κατετάχθη εἰς τὸν λεγεῶνα τῶν ἐρυθροχιτώνων ὡς ἀνθυπολοχαγὸς καὶ προσῆλθεν εἰς τὸ πεδίον τῆς τιμῆς.

§441ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ἀγωνισθέντες εἰς τὸν λεγεῶνα τῶν Γαριβαλδινῶν, ὡς καὶ εἰς τὰ ἄλλα ἐθελοντικὰ σώματα, οἱ ὁποῖοι εἶχον δώσει τὸν ὅρκον τοῦ στρατιώτου, βεβαίως θὰ λάβωσι συντάξεις, ἀλλὰ δὲν ὑποθέτω νὰ ἀξιοῖτε ὅτι εἰμποροῦμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν βαθμοὺς διδομένους εἰς τὰ σώματα αὐτά, τὰ μὴ τακτικά. Ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρετε εἰς τὴν Βουλήν, βεβαίως δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ κινῇ τὸ ἐνδιαφέρον, διότι ὁμιλεῖτε περὶ ἑνὸς δικηγόρου, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτήν, ὅπως καὶ τὴν Βουλήν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι εἶναι ἀδύνατον διὰ τοῦ νόμου τοῦ γενικοῦ περὶ συντάξεων νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας τὰς δημιουργηθείσας ἐκ τῶν δύο πολέμων. Εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει καὶ δι’ ἄλλου τινὸς ὀργανισμοῦ νὰ προσπαθήσωμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς καθ’ ἕκαστον δημιουργηθείσας. Προχθὲς ἦλθεν ἐδῶ τὸ παράδειγμα τοῦ Μητροπολίτου Καβάλλας, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν περιλαμβάνεται ἐνταῦθα. Ἀνεφέρθησαν ἐπίσης καὶ ἄλλα παραδείγματα καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι δι’ ἰδίου ὀργανισμοῦ θέλομεν μεριμνήσει περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ἵνα δὲ ἡ Βουλὴ μὴ ἀνησυχῇ νομίζουσα ὅτι τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν θὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ τραφῇ ἀπὸ τὰς συνδρομὰς τῶν πολιτῶν, ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὅτι ἀνεξαρτήτως πάσης ἄλλης προικοδοτήσεως τοῦ ταμείου αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προικοδοτήσῃ αὐτὸ καὶ διὰ τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων, καθισταμένου γενικοῦ, μὴ δεχομένου οὐδεμίαν ἀπαλλαγήν, αὐξανομένου δὲ ἀναλόγως διὰ τὰς κινηματογραφικὰς ταινίας. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς μόνος θέλει ἀποδώσει 500,000 δραχ. ἐτησίως, Δὲν λέγω ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀρκετόν· λέγω μόνον τοῦτο διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι σοβαρῶς μελετᾷ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τῆς προικοδοτήσεως τοῦ ἰδίου ὀργανισμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῶσιν αἱ καθ’ ἕκαστον ἀνάγκαι. Διὰ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος τῆς ἀφορώσης τοὺς πατέρας θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὅταν ἠρχίσαμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς συντάξεως ἔξω ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τοῦ παθόντος, ἠρχίσαμεν ἀπὸ πρότασίν τινα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας καὶ ἐφύγαμεν ἀπὸ τὴν χήραν τῶν ἀπόρων καὶ ἐπήγαμεν εἰς τὸν πατέρα. Ἀλλ’ ἡ μέχρι τοῦδε παρ’ ἡμῖν κειμένη νομοθεσία ἡ ἀνταποκρινομένη πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν δὲν ἐθεώρει ὅτι ὁ πατὴρ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ δικαίωμα συντάξεως. Μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ παραφορτώσωμεν τὸ νομοσχέδιον· ἂς ἀφήσωμεν, καὶ δυνατὸν οἱ πόροι νὰ εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥστε νὰ ἔλθωμεν βραδύτερον νὰ αὐξήσωμεν τὰς σκέψεις. Θὰ ἀναγνωρίσῃ δὲ ἡ Βουλὴ ὅτι κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια νὰ ἀνταποκριθῶμεν διὰ τοῦ τροπολογηθέντος νομοσχεδίου πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν.

§442Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατὰ τὸ ἐδάφιον 35 ὁρίζεται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Αἱ χῆραι λαμβάνουσι σύνταξιν κλπ». Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὸν στρατὸν ὑπῆρξαν πολλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπαθον τὴν νόσον καθ’ ὃν χρόνον ἐπολέμουν, ἀλλὰ τὴν εἶχον πρότερον, ἦτο δ’ αὕτη ὅλως ἀκίνδυνος, ἐφ’ ὅσον διῆγον βίον εἰρηνικόν. Ἐν τῷ στρατῷ ὅμως κατὰ τὸν πόλεμον ἐπεδεινώθη ἡ νόσος των ὥστε νὰ καταστῇ ἐπικίνδυνος. Ἤθελον λοιπὸν νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἦσαν πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν φυματιῶντες, καὶ τὰ στρατιωτικὰ Συμβούλια καὶ ἡ ἀνωτέρα ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπή, ὡς εἶναι πασίγνωστον, ἐξ ἐπιπολαιότητος εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων οἱωνδήποτε τοὺς κατατάσσουσι χωρὶς νὰ δώσωσι προσοχήν. Αὐτοὶ λοιπὸν θὰ δυστυχήσωσιν· ὁμιλῶ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, ὄχι μόνον τοὺς στρατιώτας, διότι ἦτο βέβαιος ὁ θάνατός των, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἐξ ἄλλων νόσων πάσχοντας, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἠδύναντο νὰ ἐπιφέρωσι τὸν θάνατον, ἐὰν δὲν ὑφίσταντο τὰς κακουχίας ἐκείνας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐν τῷ πολέμῳ. Νομίζετε ὅτι κί χῆραι αὐτῶν δὲν δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν;

§443ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι γίνεται κἄποια κατάχρησις τῆς ἰδανικῆς ἐρωτήσεως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχω διὰ πᾶν ζήτημα· καὶ ἴσως ὄχι μόνον γίνεται κατάχρησις, ἀλλὰ καὶ θὰ ἀπαντήσω ἐκ μέρους μου ὡς ἄτομον, ὄχι ὡς Ὑπουργός, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν θὰ εἴπω ἔχει τὴν ἀξίαν τῆς γνώμης κάθε ἄλλου Βουλευτοῦ. Εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου θὰ ἔλεγον τοῦτο, ὅτι δὲν ἔχουσι δικαίωμα συντάξεως μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον θαυμάσιον ὀργανισμὸν καὶ ἔτυχε νὰ ἀποθάνωσιν. Ἐὰν ἀξιωματικός τις ὑποτεθῇ ὅτι ἔπασχε καὶ μετέβη εἰς τὸν πόλεμον, ἐξετέθη εἰς τὸ ψῦχος καὶ τοῦ ἐγεννήθη περιπνευμονία, βεβαίως δὲν θὰ τῷ ἀντιταχθῇ ὅτι εἶχεν ἀπὸ εἰκοσαετίας ἓν νόσημα, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἀπέθανε.

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§445Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§446Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ ἐπέκτασίν τινα. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι γενικὸς καὶ πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς τὰς γενικωτέρας περιστάσεις, μάλιστα μετὰ τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἰδικὴ θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν διαφόρων μερικωτέρων περιπτώσεων. Ἀναγκαίας ὅμως θεωρῶ τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Καὶ πρῶτον εἰς τὴν γενικὴν περίπτωσιν τῆς χήρας μητρὸς δέον νὰ ἐννοηθῇ καὶ περιληφθῇ ὄχι μόνον ἡ φυσικὴ μήτηρ, ἀλλὰ καὶ ἡ θετή, ἡ ὁποία κατὰ τὸν ἀστικὸν νόμον καὶ ἐξομοιοῦται πρὸς τὴν φυσικήν. Ἔπειτα εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον ὁρίζεται ὅτι· «Ἡ αὐτὴ σύνταξις ἀπονέμεται κατὰ τὰς αὐτὰς διακρίσεις καὶ εἰς τοὺς πατέρας τῶν ὑπὸ τοὺς ἀνωτέρω διαγραφομένους ὅρους φονευθέντων ἢ ἀποβιωσάντων μόνων υἱῶν». Ὑποθέτω ὅτι εἶναι αὐτονόητον ὅτι, ἐὰν εἶχον δύο τέκνα καὶ ἀπέθανον καὶ τὰ δύο εἰς τὸν πόλεμον, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δικαιοῦνται ὡσαύτως.

§447ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαιότατα.

§448Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ μεταβολή, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἴπετε· «ἐὰν οὗτοι τυγχάνωσιν ἕνεκα ὀργανικῆς τινος βλάβης σωματικῶς ἀνίκανοι νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἢ ἐὰν ὑπερέβησαν τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν καταστάντες ἕνεκα γήρως ἐπίσης σωματικῶς ἀνίκανοι», φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· «ἐὰν οὗτοι τυγχάνωσι σωματικῶς ἀνίκανοι» καὶ νὰ παραληφθῇ τὸ ἕνεκεν ὀργανικῆς βλάβης.

§449ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά, πολὺ καλά. Δέχομαι αὐτὸ εὐχαρίστως. Λοιπὸν αὐτὸ θὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «ἐὰν οὗτοι τυγχάνωσι σωματικῶς ἀνίκανοι νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἢ ἐὰν ὑπερέβησαν τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν».

§450Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐὰν τυγχάνωσιν ἀνίκανοι· ὄχι σωματικῶς.

§451Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ λείψῃ τὸ «σωματικῶς ἀνίκανοι» ἀφοῦ λέγει «ἀνίκανοι».

§452Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἀκόμη εἰς τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁρίζεται· «Ἀποβιώσαντος τοῦ πατρός, εἰς τὴν σύνταξιν δικαιοῦται ἡ μετὰ τέκνων καὶ ἄνευ τέκνων, ὡς ὁρίζεται ἀνωτέρω, χήρα μήτηρ, ἐκλιπούσης δὲ καὶ ταύτης εἰς τὴν σύνταξιν δικαιοῦνται οἱ ἄνευ πατρὸς ἀνήλικοι ἢ ἀνίκανοι ἀδελφοὶ ἢ ἄγαμοι ἀδελφαί». Ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ «ἐκλιπούσης δὲ καὶ ταύτης ἢ μὴ ὑπαρχούσης τοιαύτης».

§453ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου. Προσέξατε, λέγει· «Εἰς τὰς ἀνωτέρω συντάξεις ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 18 καὶ 20 τοῦ ΣΕʹ νόμου περὶ συντάξεων τοῦ στρατοῦ», ὅπου κανονίζονται αἱ περιπτώσεις τῆς μητρὸς καὶ τοῦ τέκνου.

§454Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δυνατὸν ὁ νόμος νὰ τὰ μεταβάλῃ αὐτά.

§455ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον.

§456Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ εἶδον. Ἀλλὰ τίνα σημασίαν ἔχει αὐτὸ ἐδῶ «ἐκλιπούσης δὲ καὶ ταύτης»;

§457ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ λέγει παραπάνω εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον· «ἢ τοιαύτης μὴ ὑπαρχούσης τ’ ἀνήλικα ἢ ἀνίκανα ἄρρενα». Δὲν ἠξεύρω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί ἠμπορεῖ νὰ βγῇ, ἐὰν τὸ διορθώσωμεν. Τὸ εὑρίσκω ὅτι τὸ ἔχει παραπάνω.

§458Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἐπάνω δὲν ἔχει. Ὁμιλεῖ περὶ τῆς χήρας μητρὸς ἡ ὁποία ἔχει ἢ δὲν ἔχει τέκνα. Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ πρὸ αὐτῆς καλεῖται ὁ πατήρ. Ἐὰν λείψῃ ὁ πατήρ, ἡ μήτηρ δὲν ἔχει σύνταξιν;

§459ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ πατὴρ θὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει καὶ μήτηρ. Λέγεται παραπάνω· «Ἀγάμου ὄντος τοῦ κατὰ τὰ ἀνωτέρω φονευθέντος ἢ ἀποθανόντος στρατιωτικοῦ, ἢ ἐν χηρείᾳ ἄνευ τέκνων εἰς σύνταξιν δικαιοῦται ἡ χήρα μήτηρ μετὰ ἢ ἄνευ τοιούτων τέκνων ἀνηλίκων ἢ ἀνικάνων ἀρρένων τέκνων ἢ θυγατέρων, ἢ τοιαύτης μὴ ὑπαρχούσης τ’ ἀνήλικα ἢ ἄρρενα τέκνα ἢ αἱ ἄγαμοι θυγατέρες». Ὥστε, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ μήτηρ, θὰ λάβωσι τὰ παιδιὰ σύνταξιν.

§460Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολὺ καλά. Ἔρχεται τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ὅπερ λέγει· «Ἀποβιώσαντος τοῦ πατρὸς εἰς τὴν σύνταξιν δικαιοῦται ἡ μετὰ τέκνων ἢ ἄνευ τέκνων, ὡς ὁρίζεται ἀνωτέρω, χήρα μήτηρ, ἐκλιπούσης δὲ καὶ ταύτης, εἰς τὴν σύνταξιν δικαιοῦνται οἱ ἄνευ πατρὸς ἀνήλικοι ἢ ἀνίκανοι ἀδελφοὶ ἢ ἄγαμοι ἀδελφαί».

§461ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παραπάνω ἐμπεριέχεται ἡ περίστασις ἡ ὁποία σᾶς ἀνησυχεῖ. Δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ παρακολουθήσω τὴν περαιτέρω συζήτησιν. Πρέπει νὰ τελειώσωμεν, διότι ὅστις εἶχε νὰ προτείνῃ τροπολογίας τὰς ἐπρότεινε. Τὸ ἄρθρον ἐδιπλασιάσθη μὲ τὰς τροπολογίας. Ἐὰν θέλητε εἰς κάθε ἄρθρον νὰ συζητῶμεν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀργά.

§462ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στ. Ἀναστασιάδης παραιτεῖται. Ὁ κ. Παπαποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§463Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐζήτησα μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἐτυπώθη εἰς τροπολογίαν.

§464ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δύνασθε, ἂν θέλητε νὰ καταψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον.

§465Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, κ. Πρόεδρε, διότι πρόκειται περὶ δικαιοτάτης παρατηρήσεως, ἥτις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν σας. Δίδομεν σύνταξιν εἰς οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ χήραν μητέρα ἔχουσαν τέκνα ἄρρενα ἀνήλικα καὶ τέκνα θήλεα, καὶ τοῦτο συμβαίνει, ὅταν ἀφήνῃ ὁ ἀποθανὼν ἀδελφοὺς ἀνηλίκους ἢ ἀδελφὰς καὶ χήραν μητέρα. Ἡ μήτηρ τοῦ φονευθέντας ἢ ἀποθανόντος εἶναι οἱονεὶ χήρα.

§466Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ πατὴρ λαμβάνει σύνταξιν;

§467Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν λαμβάνει, διότι δέον νὰ ἔχῃ μόνον ἕνα ἢ δύο φονευθέντας ἢ κινδυνεύοντας υἱούς, ἀλλ’ ὅταν ἀφήνῃ ἕνα ἀνήλικον ἀδελφὸν ὁ ἀποθανὼν ὁ φονευθεὶς καὶ πέντε ἀδελφὰς καὶ μητέρα, ἐπὶ πλέον δὲ ἔχει πατέρα παράλυτον, εἶναι εἰς καλλιτέραν μοῖραν ἡ οἰκογένεια αὕτη μὲ παράλυτον πατέρα καὶ δίδομεν σύνταξιν; Εἶναι παρατήρησις λογικωτάτη, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὑπάρχει ὁ πατὴρ ἐν τῇ οἰκογενείᾳ γέρων παράλυτος ἔχων τέκνα ἄρρενα ἀνήλικα καὶ θήλεα ἀνήλικα ἢ ἐνήλικα, δὲν θὰ λάβῃ σύνταξιν δι’ ἕνα υἱὸν φονευθέντα ἢ δύο φονευθέντας;

§468Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ μαζί σας.

§469Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀκόμη ἐὰν ἔχῃ μητέρα ὁ φονευθεὶς καὶ ἀδελφὰς ἀγάμους ἀνηλίκους ἢ ἀδελφοὺς ἀνηλίκους, λαμβάνουσι σύνταξιν. Ὅταν λοιπὸν προστεθῇ εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν ἕνας παράλυτος πατήρ, δὲν πρέπει νὰ λάβῃ σύνταξιν;

§470Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ὁρίζεται τίνα σύνταξιν λαμβάνουσι τὰ τέκνα τῆς ἐν χηρείᾳ διατελούσης, ἀλλ’ ἐκλιπούσης μητρός. Λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ μήτηρ ἐν χηρείᾳ, ὅταν ἔχῃ τέκνα, ἢ τὴν σύνταξιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ μήτηρ ἐν χηρείᾳ, ὅταν δὲν ἔχῃ τέκνα; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὁρίζεται τίνα σύνταξιν λαμβάνουσι καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ποίαν θὰ λαμβάνωσιν οἱ ἀδελφοὶ ἢ αἱ ἀδελφαὶ τοῦ φονευθέντος οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνήλικοι ἀκόμη φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς ἀνικάνους καὶ ἀπόρους γονεῖς εἴτε ἔχουσιν εἴτε δὲν ἔχουσιν ἄλλα τέκνα ἐκτὸς τοῦ φονευθέντος.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἰατρίδης παραιτεῖται.

§472ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω ἡ φράσις «ἐφ’ ὅσον ὁ γάμος τοῦ στρατιωτικοῦ ἐτελέσθη πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως».

§473Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρὸ τοῦ πολέμου.

§474ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὸ τοῦ πολέμου. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «ἕνεκα ὀργανικῆς τινος νόσου». Ἐπίσης ἐν τέλει τῆς παραγράφου «οἱ ἀποκαταστάντες σωματικῶς ἀνίκανοι».

§475ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔχετε γράψει;

§476ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§477ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ὑπάρχουσι τροπολογίαι, αἵτινες ὑποθέτω ὅτι ἀποσύρονται.

§478Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποσύρεται καὶ ἡ ἰδική μου.

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§480Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ κατώτεροι, κ. Πρόεδρε, εἰς τοὺς ὁποίους συμβαίνει ἡ περίπτωσις ἡ προβλεπομένη ἀπὸ τὸ βʹ ἐδάφιον, δηλαδὴ ἐτέλεσαν γάμον καὶ δὲν ἔχουσι νὰ καταθέσωσι τὰς 1000 δρχ. τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος καὶ ἑπομένως δὲν ἔτυχον τῆς ἀδείας τῆς διοικητικῆς, δὲν ἔχει δὲ ὁ γάμος αὐτῶν ἀναγνωρισθῆ. Ὑποθέτω ὅτι δύναται νὰ περιληφθῇ διάταξις, ὥστε νὰ δοθῇ προθεσμία τριῶν ἕως ἓξ μηνῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ δυνηθῶσι καταβάλλοντες τὰς 1000 δρχ. νὰ τύχωσι τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ νόμος, ὅταν ὁ γάμος τελῆται τῇ διοικητικῇ ἀδείᾳ.

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στ. Ἀναστασιάδου.

§482ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στ. Ἀναστασιάδου ἡ ὁποία ἀποσύρεται.

§484Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ, ὅτι ὁ μὴ συμπληρώσας τὸ 70 ἔτος δὲν θὰ λάβῃ σύνταξιν κλπ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἡ ἔννοια αὐτή. Παρατηρήσατε τί λέγει· «ἡ αὐτὴ σύνταξις ἀπονέμεται κατὰ τὰς αὐτὰς διακρίσεις καὶ εἰς τοὺς πατέρας τῶν ὑπὸ τοὺς ἀνωτέρω διαγραφομένους ὅρους φονευθέντων ἢ ἀποβιωσάντων μόνων υἱῶν τῶν στρατιωτικῶν, ἐὰν οὗτοι τυγχάνωσιν ἕνεκεν ὀργανικῆς τινος βλάβης σωματικῶς ἀνίκανοι νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἢ ἐὰν ὑπερέβησαν τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν καταστάντες ἕνεκα γήρως ἐπίσης σωματικῶς ἀνίκανοι». Παρατηρήσατε καὶ τὸ τέταρτον τί λέγει· «τὰ μετὰ τὸν θάνατον τῶν γονέων αὐτῶν ἀνίκανα πρὸς πορισμὸν τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἕνεκα ἀνιάτου σωματικῆς βλάβης ἄρρενα τέκνα θεωροῦνται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὡς ἀνήλικα καὶ δικαιοῦνται καὶ ταῦτα εἰς σύνταξιν». Φαίνεται λοιπὸν ὅτι ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ ἤδη ἔχων συμπληρώσει τὸ 70 εἶναι ἀνίκανος. Ὅστις ἀναγνώσῃ ταῦτα τὰ ἄρθρα, τὸ 4ον καὶ τὸ 1ον, μὲ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἐννοήσῃ τίποτε.

§485Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νὰ τεθῇ· «ἐὰν τύχωσιν ἢ καταστῶσιν».

§486ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῦ θέλετε νὰ θέσωμεν τὴν φράσιν, διότι αὐτὰ τὰ παιδιὰ ἦσαν ἀπὸ πρότερον ἀνήλικα. Ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν, ὅτι μόνον ἀπ’ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θὰ θεωρῶνται ἀνήλικα, διότι μέχρι τοῦδε αὐτὰ δὲν ἐθεωροῦντο...

§487ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ τὸ καταστῶσιν ἢ τυγχάνωσιν.

§488ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μήπως αὐτὸς ὁ νόμος δίδει σύνταξιν μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται σήμερον; Μήπως δίδει τὸ δικαίωμα καὶ εἰς ἄλλους ἵνα συντρέξωσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου;

§489ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ξηροῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἀποσύρεται.

§490Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ τεθῇ, κύριε Πρόεδρε, «ἢ πατέρων».

§491ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§492ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§493ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 εἶχεν ὑποβληθῇ μία παρατήρησις, ἡ ὁποία δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἐκ παραδρομῆς ἢ διότι ἦτο ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐναντία;

§494ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν εἶχον ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ δὲν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ τὴν περιλάβω.

§495ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι αὐξάνεται ὁ χρόνος. Ἄλλως τε εἶναι δύο κατηγορίαι ἐφέδρων οἱ μονιμοποιηθησόμενοι καὶ οἱ ἄλλοι. Διὰ τοὺς μονιμοποιηθησομένους ἔπρεπε νὰ προστεθῇ, διότι εἶναι στρατιωτικὴ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία.

§496ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθὴ ὡς πρὸς τοὺς ἐφέδρους τοὺς μονιμοποιηθησομένους, ἀφοῦ πρόκειται νὰ λάβωσι σύνταξιν κατὰ τὸν παρόντα νόμον. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου διὰ νὰ διατυπωθῇ καλλίτερον.

§497Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ διπλασιασμοῦ αὐτοῦ δὲν παρέχεται δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς τοῦ πολέμου τοῦ 97;

§498ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται διὰ τοὺς μέλλοντας. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8).

§499ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 6. Θὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «ὁ χρόνος τοῦ πολέμου διπλασιάζεται δι’ ἅπαντας ἐν γένει τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ἐξ ἀποστρατείας ἢ ἐκ παραιτήσεως ἀνακληθέντας εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν στρατιωτικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, ὡς καὶ διὰ τοὺς μονιμοποιηθησομένους ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς καὶ δι’ ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς περιπτώσεις τοῦ διπλασιασμοῦ χωροῦντος ἀναλόγως καὶ ὑπὲρ τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν των διὰ τὰ ἐκ τοῦ Δημοσίου καὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ δικαιώματα αὐτῶν». Ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται ἐν τῷ μέλλοντι καὶ διὰ πάντας τοὺς πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου πολέμου.

§500ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κουτούπης.

§501Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ οἱ ὁποῖοι καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατεύονται. Συνέβη ὅμως ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ συνεδρίου καὶ οὐχὶ τῆς ὑπηρεσίας νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως ἀπεδείχθη ὅτι κακῶς ἀπελύθησαν. Ἐπανερχομένων τούτων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα τὸ μεσολαβῆσαν μεταξὺ τῆς πρώτης ἀποφάσεως περὶ ἀπολύσεώς των καὶ τῆς κατόπιν ἀποφάσεως θὰ θεωρηθῇ χρόνος ὑπηρεσίας, θὰ λάβωσι τὴν αὐτὴν σύνταξιν;

§502ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος; ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ ἐγκαίρως ἡ ἐρώτησίς σας.

§503Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει διάφορον γνώμην, ἀλλὰ δὲν συνεφώνησε τὸ Συνέδριον.

§504Ν. ΞΗΡΟΣ. Διατί οἱ δυστυχεῖς ὑπαξιωματικοὶ οἱ ἔχοντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς τὴν εὐεργετικὴν αὐτὴν διάταξιν;

§505ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§506Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Τὴν ἰδίαν παράκλησιν ἤθελον νὰ κάμω, διότι ὑπάρχουσιν ὑπαξιωματικοὶ ἔχοντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν.

§507ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τροπολογίαν αὐτὴν τὴν ὥραν.

§508ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11).

§509ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ «πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται».

§510ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταργεῖται μόνη της.

§511ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 12ον ἄρθρον γίνεται 11ον.

§512ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12ον γινόμενον 11ον (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 13ον γινόμενον 12ον).

§513Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐάν τις τραυματισθῇ καὶ ἀποθάνῃ μετὰ πέντε μῆνας, δὲν θὰ λάβῃ σύνταξιν;

§514ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· διότι θὰ ζητήσουν νὰ λάβουν σύνταξιν αἱ οἰκογένειαι ὅλων τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καμμίαν ἐγγύησιν.

§515Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἂς ζητηθῶσιν ὅλα τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα.

§516ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Ἐκ τῶν ὑστέρων οὐδὲν μέσον ἀσφαλείας ὑπάρχει.

§517ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 5ον κανονίζει πότε ἄρχεται ἡ πληρωμὴ τῶν συντάξεων τῶν ἀποθανόντων κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον, ἀλλὰ τῶν πρὸ δεκκετίας παθόντων, τῶν ἀποδυθέντων εἰς τὸν ἀγῶνα πρὸς ἀπελευθέρωσιν ὑποδούλων ἀδελφῶν ἀπὸ πότε ἄρχεται ἡ σύνταξις;

§518ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦδε. Παρακαλῶ δὲ ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κ. Δηλιγιάννη νὰ διευκρινισθῇ, νὰ προστεθῇ «ἀπὸ τοῦδε». Εἰς τὸ τέλος θὰ προστεθῇ 2ον ἐδάφιον «Τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα τῶν προσώπων τούτων ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13ον γενόμενον 12ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14ον γενόμενον 13ον (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ 13ον ἄρθρον).

§520ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς 14ον ἄρθρον δύναται νὰ τεθῇ τὸ ἀποσβεσθὲν 11ον τροποποιημένον ὡς ἑξῆς: «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον ἰσχύοντα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ καταργεῖται».

§521ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 14ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται.

§522ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων περὶ Κυριακῆς ἀργίας ͵ΓΩΝΕʹ τῆς 3 Δεκεμβρίου 1909, ͵ΓΦΜΔʹ τῆς 22 Ἰανουαρίου 1910 καὶ ͵ΓΧΙΣΤʹ τῆς 11 Μαρτίου 1910».

§523Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν τὴν Δευτέραν ἀξιόλογα.

§524ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ ὅπως ὁρισθῇ συνεδρίασις καὶ δι’ αὔριον μετὰ μεσημβρίαν, διότι ὑπάρχει ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ αὔριον. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ ληστείας εἰς τὰς νέας χώρας» μέ τινας τροποποιήσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ αὔριον, ὅπως τὴν Δευτέραν καὶ Τρίτην ψηφισθῇ καὶ κατὰ τὰς λοιπὰς ἀναγνώσεις.

§525ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον τὴν πρωΐαν.

§526ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Καλλίτερα τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 6 μ. μ.

§527ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§528Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν τὸ πρωΐ;

§529ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Τὸ ἀπόγευμα κατὰ τὰς ἕξ.

§530ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Α. Διομήδης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἐν τοῖς νόμοις ͵ΒΨΑʹ τῆς 27 Μαρτίου 1900 καὶ ͵ΓΣΟʹ τῆς 3 Ἀπριλίου 1908, ͵ΓΣΒʹ τῆς 7 Ἀπριλίου 1907, ͵ΓΤΘʹ τῆς 14 Μαΐου 1908, ͵ΓΦϞΗʹ τῆς 6 Μαρτίου 1910, ͵ΓΩΠΓʹ τῆς 4 Αὐγούστου 1911, ͵ΔΜΔʹ τῆς 31 Ἰανουαρίου 1912, καὶ ͵ΔΙΘʹ τῆς 22 Ἰανουαρίου 1912 περὶ ἐκποιήσεως καὶ διανομῆς κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας, περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου, περὶ ἀδείας συνομολογήσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου καὶ ἀγορᾶς καὶ διανομῆς χωρίων καὶ περὶ τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ τοῦ τιμήματος τοῦ χωρίου Σοφάδων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. κ. Ὄθ. Τετένε, Γαρδικιώτη, Καρᾶ, Σταμούλη, Χατζηγιάννη, Θ. Κουτούπη, Κ. Γόντικα, Σ. Σπυρίδου, Π. Λαγοπάτη καὶ Λ. Μπούσδρα. Οἱ κ. κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος, Γ. Κατσιμπίρης, Μ. Στελλάκης, Συριόπουλος, Πετμεζᾶς καὶ Πετροπουλάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ Κυριακῆς ἀργίας νόμου κλπ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 30′ μ. μ.)