1911.12.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 194.

Τῆς 16ης Δεκεμβρίου 1911.

(Παρασκευή, ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς 14ης Δεκεμβρίου). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§2ΣΠ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὅτι καὶ ἐγὼ συνηγόρησα, ὅπως ἡ Κυβέρνησις παράσχῃ βοήθημά τι εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Λιβαδᾶ, υἱοῦ τοῦ ῥιζοσπάστου Γερασίμου Λιβαδᾶ, ὁ ὁποῖος παρέσχε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος.

§3Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ σημειοῦται εἰς τὸ ἄρθρον 3 ὅτι «τὰ τέσσαρα τελευταῖα μέλη διορίζονται κατ’ ἔτος διὰ Β. Διατάγματος», ἐνῷ πρόκειται περὶ πέντε. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 19 ὑπάρχει ἡ φράσις «τὰ συνταχθησόμενα». Ἡ λέξις «τὰ» πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι εἶναι περιττή. Ὡσαύτως εἰς τὴν ἄλλην παράγραφον, ἔνθα λέγεται «τὰ ταμεῖα ταῦτα ἀποτελοῦντα ἴδια νομικὰ πρόσωπα ὑπάγονται δὲ εἰς τὰς διατάξεις», τὸ «δὲ» εἶναι περιττόν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§5Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν τῇ σελίδι 11 προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου σημειοῦται ὅτι κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, καθόσον δι’ αὐτοῦ ἐπιβαρύνονται αἱ εὔποροι τάξεις ὡς ἐκ συστήματος τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἄδικον, ἐνῷ τὸ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθὲν εἶναι ὅτι ἐπιβαρύνονται αἱ εὔποροι τάξεις ὡς ἐκ συστήματος, χωρὶς νὰ ἐλαφρύνωνται αἱ ἄποροι, ὅπερ, καὶ ἂν μὴ ἄδικον, πάντως εἶναι ἄτοπον καὶ ἄσκοπον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ θὰ διορθωθῶσι συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν. (Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Τρικκάλων ζητεῖ, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου»· 2) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κορίνθου ζητεῖ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου «περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου· 3) Οἱ δήμαρχοι Πάρου, Ναούσης, Ὑρίας κλπ. αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἰσότητος τῶν διδασκάλων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Κλάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Πολυχρονιάδης καὶ Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων κλπ. καὶ περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΦΞΘʹ τοῦ ἔτους 1910». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Θ. Ψυχαληνός, Π. Πολυχρονιάδης καὶ Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων κλπ.» Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ὕδρᾳ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου». Ὁ βουλευτὴς κ. Πελοπίδας Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.» Ὁ βουλευτὴς κ. Πελοπ. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει εἰδικὴν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως τῶν δήμων κλπ.» Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Δογάνης καὶ Π. Βουρλούμης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.» Ὁ βουλευτὴς κ. Θρ. Πετμεζᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων», ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς»· Ὁ βουλευτὴς κ. Περ. Ἀποστολίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Ὁ βουλευτὴς κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταβολῆς τῆς δικαιοδοσίας τῶν Πρωτοδικείων Μεσολογγίου καὶ Ἄρτης»· Ὁ κ. Ἀ. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει παραλειφθέντα προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ὀχετοῦ πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν μεταξὺ Τζιτζιφιῶν καὶ Παλαιοῦ Φαλήρου λιμναζόντων ὑδάτων καὶ προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἔξωθι τοῦ Ναυπλίου καὶ παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν πρὸς τὴν θάλασσαν ἑλῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δρ.30,000 πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐξ Εὐρώπης μετακληθησομένων τριῶν ἀρχιτεκτόνων διὰ τὴν κρίσιν τῶν μελετῶν πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀθήναις»· Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΣΞʹ νόμου τῆς 23ης Ὀκτωβρίου 1853 περὶ διορύξεως τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου»· Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωτικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης συμπληρωτικῆς δαπάνης ἐκ δρ. 1.171.39 διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν ἔργου ὁδοποιίας, οὗτινος ἡ δαπάνη μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπερέβη τὰς 10 χιλιάδας δραχμῶν»· Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δρ. 90.677 ἐν ὅλῳ πρὸς κατασκευὴν κτιρίων τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρατσᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Βαββανάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου» περὶ διερμηνέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ τοῦ προξενικοῦ αὐτῆς γραφείου». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἐ. Κυταριόλος, Ν. Ρούσης, Ἰ. Μπρισιμιτζάκης καὶ Δ. Ἀνδρέου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Δ. Λούντζης, Γ. Παρασκευόπουλος, Ν. Δελακοβίας, Π. Ἠλιόπουλος, Δ. Καΐρης, Ν. Καμπάνης, Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Ἀ. Σκιαδαρέσης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων καὶ τῶν περιβολίων ἕνεκα θεομηνιῶν κ.λ». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ν. Χαριτᾶτος, Ν. Ῥαφτόπουλος, Σ. Φορέστης, Ἀ. Μονοκροῦσος, Γ. Νοταρᾶς καὶ Ἀ. Βαλσαμάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΒΧΜϚ, «νόμου περὶ ἀρχαιοτήτων»· Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δρχ. 5830 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως προτύπων μοναστηριακῶν ἀγροκηπίων» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων δὲν διενεμήθη εἰσέτι λόγῳ μεταβολῆς τῆς ὥρας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς τὴν πρώτην ὥραν μετὰ τὴν διακοπήν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Πρῶτον ἀντικείμενον. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς». Κεφάλαιον πρῶτον. (Ψηφίζονται τὰ δύο πρῶτα ἄρθρα).

§8Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον λόγῳ τῶν συγκεντρωθεισῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπησχόλει ἐργάτας ἀπὸ τῆς 7ης πρωινῆς μέχρι πέρα τοῦ μεσονυκτίου πολλάκις, οἵτινες τὴν ἑπομένην μετέβαινον ἀπὸ τῆς τεταγμένης ὥρας. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ δὲν ἠμείβοντο ἰδιαιτέρως διὰ τὰς νυκτερινὰς ἐργασίας, ἐνῷ πάντες οἱ ἐργοδόται ἀμείβουσι ἰδιαιτέρως δι’ αὐτὰς τὰς ὥρας. Δίκαιον καὶ πρέπον εἶναι νὰ προστεθῇ μικρὸν κονδύλιον πρὸς ἀμοιβὴν τῶν ἐργασθέντων ὑπὲρ τὰς τεταγμένας ὥρας.

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καλὸν θὰ εἶναι ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ νομοθετήσῃ διατάξεις περὶ ἐργοδοτῶν, νὰ δώσῃ τὸ καλὸν παράδειγμα ὑπὲρ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς ἐργάζονται. Αἱ μακραὶ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἀπησχόλησαν τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικὸν καὶ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Θὰ προέτεινον, ἀφοῦ τοιαύτη γενναιότης μᾶς χαρακτηρίζει διὰ δαπάνας χρησιμότητος προβληματικῆς, νὰ διπλασιασθῇ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον, τὸ ὁποῖον οὔτε ὡς μποναμᾶς τοῦ νέου ἔτους δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδὲ λεπτὸν νέον διέθεσα πρὸς ἔκτακτον ἀποζημίωσιν τοῦ προσωπικοῦ. Ἡ πίστωσις τῶν 2.000 δραχμῶν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῇ 9ῃ Ἰουλίου ἐ.ἔ., δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ διατεθῇ, διότι ἐψηφίσθη μετὰ τὸν γενικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀναγράφεται λοιπόν, διὰ νὰ δοθῇ τὸ ἀποφασισθὲν ἤδη ποσόν.

§11Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Προτείνω, ἵνα δοθῇ πίστωσις 2.000 δρ. ὅπως ἀμειφθῇ τὸ κατώτερον προσωπικόν, οἱ στοιχειοθέται καὶ οἱ ἐργάται διὰ τὰς ἐκτάκτους ὑπηρεσίας των.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πίστωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§13ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τῆς Βουλῆς.

§14Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῆς Βουλῆς θὰ προέτεινον τοὐλάχιστον 3.000 δραχμῶν.

§15Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸν διπλασιασμὸν τῆς πιστώσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν κατανομὴν αὐτῆς εἰς 2.000 διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς καὶ 2.000 τῆς Βιβλιοθήκης.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως προστεθῇ πίστωσις 2,000 δραχμῶν διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§18Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὅπως διατυπώνω ἐγώ;

§19Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διὰ τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῆς Βουλῆς μόνον.

§20Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. 2,000 διὰ τοὺς κλητῆρας τῆς Βουλῆς καὶ 2,000 διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βιβλιοθήκης.

§21Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πῶς ὅμως θὰ γίνῃ ἡ διανομή; Ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ ἢ τοῦ μισθοῦ;

§22Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προσωπικοῦ....

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος πρέπει νὰ διανείμῃ τὸ ποσόν, ὡς κρίνει καταλληλότερον.

§24Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὡμίλησα περὶ τοῦ τρόπου τῆς διανομῆς, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὕτη ὄχι ἀναλόγως τοῦ μισθοῦ. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει τῇ προσκλήσει τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Θ. Παπαϊωάννου).

§25Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Προκειμένου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ καὶ νὰ τὴν ἐκτιμήσῃ εἶναι μόνος ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μέχρι τοῦδε δὲ οὐδέποτε ἐτέθη ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ καλὴ πίστις καὶ ἡ εἰλικρίνεια οἱουδήποτε Προέδρου.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὔτε σήμερον.

§27Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πᾶσα πρότασις τείνουσα νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλὴν πίστιν καὶ εἰλικρίνειαν τοῦ Προέδρου βεβαίως δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ὑπ’ αὐτοῦ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ στέρξῃ, ὅπως διπλασιάσῃ τὸ ποσόν, θ’ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία τῆς διανομῆς αὐτοῦ εἰς τὸν Πρόεδρον. Διὰ τοῦτο ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐφ’ ὅσον ἤρτηται ἀπ’ ἐμοῦ, πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμῶς ἐνεῖχεν ἔνδειξιν δυσπιστίας πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι καὶ οὗτος καὶ ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην της περὶ τοῦ τρόπου, περὶ τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρηθῇ κατὰ τὴν διανομήν. Ὁπωσδήποτε δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γεννηθῇ ἐπεισόδιον καὶ δεχόμεθα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀφεθῇ πᾶσα ἐλευθερία εἰς τὴν διανομήν.

§29Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγήσω τὸ πρᾶγμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μὲ παρενόησεν ἐντελῶς. Ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἐκανονίζετο ἡ διανομή. Οὐδεμίαν ἐξεδήλωσα δυσπιστίαν κατ’ αὐτοῦ. Κακῶς ἀντελήφθη τὸ πρᾶγμα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κανονίσῃ τὴν διανομὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσαγωγῆς, παραγωγῆς καὶ πωλήσεως σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§32Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἡ σάκχαρις ἡ εἰσαγομένη εἰς τὸ Κράτος πρέπει νὰ εἶναι συνεσκευασμένη ἐντὸς ξυλίνων κιβωτίων περιλαμβανόντων ἕκαστον πεντήκοντα ἢ εἰκοσιπέντε ἢ δέκα χιλιόγραμμα καθαροῦ βάρους σακχάρεως. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω διατί ἐτέθη αὐτὴ ἡ βάσις καὶ αὐτὸς ὁ περιορισμός, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ ἔχῃ τὸν λόγον του. Ἀλλὰ διατί κατωτέρω εἰς τὴν παράγραφον 3 τὴν βάσιν αὐτὴν τὴν δεδικαιολογημένην ἀνατρέπει διὰ τῶν ἑξῆς: «Διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ κανονισθῇ ἡ συσκευασία τῆς σακχάρεως εἰς κιβωτίδια ἢ κυτία διάφορα τῆς ἀνωτέρω ὁριζομένης καὶ ἡ ἀνοχὴ τοῦ βάρους αὐτῶν»; Φοβοῦμαι ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι εἶναι δυνατὸν κατὰ ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον, κατὰ μίαν ἢ ἄλλην σκέψιν, νὰ ἐκδίδηται Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου θὰ εὑρίσκῃ δεδικαιολογημένον κατὰ τὴν κρίσιν του, τὸ ὁποῖον αἴφνης νὰ ἐπιβάλλῃ ὄχι πλέον τὴν εἰσαγωγὴν τῶν 50 ἢ 25 ἢ 10 χιλιογράμμων, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ ἐμπόριον νὰ εἰσαγάγῃ ὡρισμένον εἰδικὸν βάρος μεγαλείτερον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι βάρος, διότι τόσον μεγαλείτερα θὰ εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς συσκευῆς καὶ τόσον ἡ κατανάλωσις θὰ ἐπιβαρυνθῇ. Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ παράγραφος.

§33Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δύναται νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἀνάγκη δι’ ἐξαιρετικὴν σάκχαριν καὶ μικροτέρων κιβωτίων. Λείπει ἓν «καὶ» πρὸ τοῦ «διάφορα». Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§34Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ βʹ ἐδάφιον λέγει ὅτι δύναται νὰ κανονισθῇ τὸ εἶδος καὶ τὸ σχῆμα τῆς ἐν τῷ Κράτει εἰσαγομένης σακχάρεως. Δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι δυνατὸν διαταγή τις μεταγενεστέρα νὰ δεσμεύσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ νὰ ἐπιβάλῃ δύσκολον εἶδος καὶ σχῆμα σακχάρεως; Οἱ ζῶντες ἐν Σύρῳ ἔχουσι πικροτάτην πεῖραν τῶν ἰδιοτροπιῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§35Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ τὸ εἶδος καὶ τὸ σχῆμα, διότι μόνον οὕτω μαζὶ μὲ τὰ κιβωτίδια καὶ τὸ σχῆμα θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνακόπτηται τὸ ἐμπόριον.

§36Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προστεθῇ τὸ «καὶ» κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§37Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διασαφήσῃ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Εἰς τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 λέγεται ὅτι ἡ σάκχαρις δέον νὰ ᾖ συνεσκευασμένη ἐντὸς ξυλίνων κιβωτιδίων ὀρθογωνίων ἐχόντων ὡρισμένην περιεκτικότητα, ἀλλὰ δὲν ὁρίζεται τὸ εἶδος τῆς σακχάρεως.

§38Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ κρυσταλλικῆς σακχάρεως, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, εἰσάγεται εἰς ἐλάχιστον ποσὸν ἐν τῷ Κράτει.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν γʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2 προστίθεται ἡ λέξις «καί». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§40Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὴν ἕκτην σειρὰν τῆς γʹ παραγράφου, ἐκεῖ ἔνθα λέγεται «δικαιοῦται ὁ ἐξαγωγεύς νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς», παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἢ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐξαγωγῆς καί».

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§42Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὸ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 5 προνοεῖ περὶ τῆς σακχάρεως τῆς χρησιμοποιουμένης διὰ τὴν λουκουμοποιίαν. Εἰς τὴν γʹ παράγραφον ἀναγράφεται τὸ ἑξῆς: «ἡ προσωρινὴ αὕτη ἀτέλεια χορηγεῖται κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατὰ τὰ διὰ Β. Διατάγματος λεπτομερέστερον κανονισθησόμενα». Δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιφυλάξωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ κανονισμοῦ διὰ Διατάγματος. Σᾶς εἶπον καὶ πάλιν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς σήμερον, ἀλλ’ ἀναλογιζόμενοι τὰ τῆς χθὲς πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῶσι ταῦτα καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§43Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀναλογισάμενος τὰ τῆς χθὲς ἔθηκα αὐτό. Ἔγιναν πολλαὶ καταχρήσεις. Διότι γνωρίζω τὸ παρελθὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἔθηκα τὴν διάταξιν ταύτην.

§44Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι αἱ πληροφορίαι ὑμῶν περὶ καταχρήσεως ἐν σχέσει πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔχουσι βασιμότητα.

§45Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς λουκουμοποιίας ἔχει κανονισθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου.

§46Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναί τινα σημεῖα εἰσέτι, τὰ ὁποῖα δέονται κανονισμοῦ.

§47Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὔτε λόγος ἐγένετό ποτε περὶ καταχρήσεων. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ἂν λάβητε τὸν κόπον καὶ προκαλέσητε ἀνακρίσεις, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἐγένοντο τοιαῦται. Θὰ ἦτο ἴσως τοὐλάχιστον καλὸν νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἐφάπαξ θὰ ἐκδοθῇ τὸ Β. Διάταγμα, ὁπότε ἕκαστος ἔμπορος θὰ γνωρίζῃ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ ἐμπορεύηται.

§48Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὸ ἐφάπαξ. Θὰ λάβω πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως καὶ ἐφάπαξ ληφθῶσι πᾶσαι αἱ σχετικαὶ καὶ ἀναγκαῖαι διατάξεις.

§49Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην ἀντίρρησιν. Περαιτέρω τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν δέον νὰ προσαγάγῃ ὁ ἀπολαύων τῆς προσωρινῆς ἀτελείας.

§50Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν θὰ ἀπαντήσω εἰς τοῦτο. Γνωρίζω τὴν ἀντίρρησίν σας.

§51Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). (Εἶτα γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, καὶ 9). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§53Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αἱ ποιναὶ αἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφερόμεναι εἶναι τόσον βαρεῖαι, ὥστε εἶναι φόβος μὴ δὲν θὰ ἐφαρμόζωνται. Προτείνω ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ 20 καὶ ὄχι ἀπὸ 100.

§54Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ κατέλθῃ τὸ ὅριον τῆς φυλακίσεως ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μηνός. Διατί νὰ μὴ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῶν δύο ἡμερῶν; Νὰ ἐπιβάλλῃται ποινὴ ὀκταήμερος.

§55Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται τὸ «ἑνὸς μηνὸς» καὶ τὸ «100» γίνεται «20».

§57Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐπίσης τὸ «ἐντὸς πλοίου χωρητικότητος κατωτέρας τῶν ἑκατὸν τόννων» νὰ γίνῃ «κατωτέρας τῶν πεντήκοντα τόννων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 οὕτω τροποποιηθέν). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§58Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ ἐκεῖ καταβιβάζω τὰς ποινὰς τοῦ λαθρεμπορίου. Προτείνω ἀντὶ ὀκταπλοῦν νὰ γίνῃ τριπλοῦν. Πλὴν τούτου ὅμως προσθέτω τὸ ἑξῆς εἰς αὐτὴν τὴν παράγραφον, διότι θὰ μείνῃ τι ἀσαφὲς καὶ φοβοῦμαι μήπως δυσκολευθῇ τὸ ἐμπόριον· ὅταν ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἀνοχὴ τοῦ βάρους ὑπερβαίνῃ τὸ ὡρισμένον ποσόν, «καταβάλλεται δασμὸς ἴσος πρὸς τὸ διπλάσιον τοῦ ἀναλογοῦντος εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§59Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀφίεται νὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο νὰ ὁρίζηται ἐντὸς τοῦ νόμου ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος.

§60Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι· διότι ὑπάρχει μεγάλη δυσκολία διὰ τὰ κατεχόμενα νῦν ποσά. Εἶναι φόβος μήπως ὑπάρξῃ καὶ ἔλλειψις σακχάρεως. Ἀφήσατε αὐτὸ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μήπως θέλοντες νὰ κάμωμεν καλὸν κάμωμεν μέγα κακόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1911 δρ. 3, 089, 576, 21). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§62ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁμοιότατα, καθὼς ἐγένετο καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἑκατομμύρια περισσεύματα, ἀλλὰ καὶ ἑκατομμύρια ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Τὸ 1911 κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν θὰ καταλίπῃ μερικὰ ἑκατομμύρια περισσευμάτων, ἀλλὰ διὰ τὸ 1911 μᾶς ζητοῦνται μερικὰ ἄλλα ἑκατομμύρια ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων· ζητοῦνται, ὅταν αἱ ἀναγραφεῖσαι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πιστώσεις δὲν ἐξαρκῶσι καὶ ὅταν ἀπαιτῶνται καὶ ἄλλαι πιστώσεις χωρὶς ἐπέκτασιν τῆς ὑπηρεσίας. Ὑπάρχει νόμος, Κύριοι, τοῦ 1892, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δαπανᾷ κατ’ ἔτος μερικὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν — ἀρκετὰ ἐλέχθησαν περὶ τοῦ «πενομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ», ἀλλ’ εἶναι μία περίστασις δικαιολογοῦσα τὴν ἐπανάληψιν —, μερικὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ πενομένου λαοῦ, χωρὶς ποτε ἡ Βουλὴ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν, χωρὶς ὁ φορολογούμενος αὐτὸς λαὸς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν πῶς διατίθενται καὶ πῶς δαπανῶνται τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα, καθὼς ψιθυρίζεται «πρὸς σκοποὺς ἐθνικοὺς μεγάλους καὶ ἱερούς»! Ἐγὼ ὅμως δὲν ἐδυσκολεύθην πρὸ τριῶν μηνῶν νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ γραφείου του ὅτι ἱκανὰ ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων ἐκείνων διατίθενται εἰς τὰς πρασίνας Τραπέζας τῶν χαρτοπαικτείων ἐν Ἀθήναις! Ἀνεγράψαμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἐκείνου 2.000.000 δραχμῶν καὶ ζητοῦνται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου 200.000 δραχμῶν ἔτι «διὰ τοὺς μεγάλους σκοπούς»! Νομίζω ὅτι, ἐὰν δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν μας, θὰ προσῆκε μία λεπτομερεστέρα ἔρευνα, ἂν μὴ ἐπεβάλλετο ἡ κατάργησις τοῦ νόμου αὐτοῦ. Πολίτης ὑπέροχος ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ὁ τακτικὸς Πρόεδρος τῆς πρώτης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τέως πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, περὶ τῆς χρηστότητος καὶ τοῦ ὑπερηφάνου χαρακτῆρος τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ἔγραφε πρὸ ἡμερῶν, καὶ δὲν διεψεύσθη καὶ δὲν κατηγγέλθη, ὅτι πολλοὶ ἀργόμισθοι μισθοδοτοῦνται ὑπὸ τῆς Ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ψεῦδος, κύριε Βουλευτά, ἀφοῦ θέλετε ἐπίσημον διάψευσιν.

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸν διαψεύσητε καὶ νὰ τὸν καταγγείλητε.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν. Εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀξιώσητε, ὅπως διὰ πάσας τὰς ψευδολογίας, οἱ ὁποῖαι παρελαύνουσιν ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου, ἐκτραπέντος εἰς ὃ σημεῖον ἐξετράπη, γένηται διάψευσις.

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τύπου, μολονότι ἐγὼ δὲν εἶδον εἰς τὰ ὄργανα τοῦ τύπου τὰ ἀντιπολιτευόμενα τὴν ψευδολογίαν — τὴν ψευδολογίαν τὴν εἶδον ἀλλαχοῦ — δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τύπου, πρόκειται περὶ πολίτου, εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ ὁποίου ἐκ τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία δικαιοῦται νὰ πιστεύῃ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ νόμου ἰσχύοντος ἀπὸ εἰκοσαετίας, δυνάμει τοῦ ὁποίου 80.000.000 ἴσως ἔχουσι δαπανηθῆ ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ φορολογουμένου βαρύτατα Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ καὶ ὁ λαὸς ἐκεῖνος δὲν λαμβάνουσι γνῶσιν κατὰ ποῖον τρόπον δαπανῶνται τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα. Ἐχορηγήσαμεν 2.000.000 ὁλόκληρα· ἔπρεπε νὰ τὰ διαχειρισθῶσι μετὰ φειδοῦς, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, προκειμένου περὶ τῆς πιστώσεως ταύτης, νὰ προσέλθῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ζητήσῃ 200.000 ὁλοκλήρους ἀκόμη. Ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ ὑπάρξῃ ὑγιὴς κυρίως διαχειριζόμενος μετὰ φειδοῦς καὶ προσοχῆς. Ὑγιὴς οἰκονομικὴ πολιτικὴ κυριώτατα ἐκεῖ θὰ στηριχθῇ, εἰς τὴν αὐστηράν, ἐπιμελῆ, προσεκτικὴν διαχείρισιν τῶν παρεχομένων ὑπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πιστώσεων, καὶ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἡμῶν κυριώτατα τότε θὰ παύσῃ, ὅταν μετὰ πάσης φειδοῦς καὶ προσοχῆς θὰ διατίθηται ἑκάστη ἀναγραφομένη πίστωσις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ὅταν θὰ παύσῃ αὐτὸς ὁ τεράστιος ὄγκος τῶν κατ’ ἔτος ἀναπληρωματικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων. Ταῦτα προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὑπουργεῖον Παιδείας. Ἐπιστάται καὶ ὑπηρέται τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων δραχμαὶ 27,300, δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως.

§67Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος.

§68ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν μηχανικοῦ δρχ. 14000. Ηὐξήθησαν οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ; Δὲν ἔπρεπε ν’ αὐξηθῶσιν· εἶναι ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας προφανής. Μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν πυροβολικοῦ καὶ μεταγωγικοῦ ἐπὶ πλέον τῆς δοθείσης πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δραχ. 68.000.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, μοὶ ἐπιτρέπετε μικρὰν διακοπήν; Εἰς τὸ διανεμηθὲν σχέδιον νόμου περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων προσαρτᾶται μακροτάτη τις ἔκθεσις δυναμένη νὰ ἄρῃ πάσας τὰς ἀπορίας.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι μακροτάτη· διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν οὐδὲν ἄλλο πράττει παρὰ ν’ ἀναγράφῃ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἀναγεγραμένους εἰς τὸν πίνακα (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τοῦ κεφ. 2 ἄρθρ. 2 μισθ. ὑπαξιωμ. μηχαν. δρ. 14.000. Ἐπὶ τοῦ κεφ. 3 ἄρθρ. 1 ὑπαξιωμ. πυροβολ. 68.000». Λείπει ἡ λέξις «μεταγωγικοῦ»· εἶναι συντομωτέρα ἡ ἔκθεσις καὶ τὸ κείμενον τῆς ἐκθέσεως οὐδὲν ἄλλο λέγει ἢ ὅτι δὲν ἐξήρκεσαν αἱ δοθεῖσαι πιστώσεις· οὐδὲν ἄλλο αἰτιολογεῖ, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς λέγει: ἔχετε τὸ νομοσχέδιον· ἀναγνώσατέ το, ἵνα εὕρητε τὴν αἰτιολογίαν.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Βουλευτά;

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάντοτε ἐπιτρέπω.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Διότι ἐπὶ μὲν τῶν κεφαλαίων 2ου, 3ου, 4ου, 5ου καὶ 7ου ἄρθρων 1–3 τῶν ἀφορώντων τοὺς μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ, ὡς καὶ τῆς ἑκάστοτε συμπληρώσεως ἁπασῶν σχεδὸν τῶν κενουμένων θέσεων ἀξιωματικῶν πρὸς συστηματικὴν βεβαίως καὶ τελειοτέραν ἐκπαίδευσιν καὶ ἄσκησιν τῶν διαφόρων στελεχῶν, ἰδίᾳ δὲ τοῦ πυροβολικοῦ, ἐπιβαρυνθέντος ἐπὶ ἑξάμηνον σχεδὸν διὰ τῶν ἀποδοχῶν 21 ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, τῆς ὑποχρεωτικῆς κατατάξεως ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ τῶν συλλαμβανομένων ἢ καὶ οἰκειοθελῶς προσερχομένων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν παρελθουσῶν ἀπογραφῶν καὶ τῆς παραμονῆς ἐν ταῖς τάξεσι πρὸς διάνυσιν ἐπιπροσθέτου ὑπηρεσίας ἀρκετοῦ ἀριθμοῦ στρατιωτῶν, ὧν αἱ ἀποδοχαὶ ὡς ἐκ τοῦ μὴ ἐφικτοῦ τῆς ἐξακριβώσεως ἐκ τῶν προτέρων τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν δὲν περιελήφθησαν ἐπακριβῶς εἰς τὰς πιστώσεις τῶν φύλλων λεπτομερειῶν τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ». Αὐτὰ ἠδύναντο ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§75Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὴ ἀποφαίνεσθε ἀκόμη, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει ἐγὼ τὰς τοιαύτας δαπάνας, ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐκλήθησαν ἔφεδροί τινες, καὶ εἶναι ἀναγεγραμμέναι δι’ αὐτοὺς αἱ δαπάναι, καὶ περὶ αὐτῶν δὲν θὰ κάμω λόγον. Ἰδοὺ ποίας δαπάνας δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένας· ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶπον, καὶ ταύτας: μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν ἱππικοῦ 45.000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον. Νομίζετε ὅτι ὑπῆρξαν ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἱππικοῦ, δικαιολογήσαντες ἐπὶ πλέον τῆς ἀναγραφείσης εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δαπάνην 45 χιλιάδων ὁλοκλήρων; Ἰδοὺ τί εὑρίσκω ἐγὼ ἀδικαιολόγητον: Ἔξοδα σχολείου ἱππευτικῆς μετὰ σχολῆς πεταλωτῶν ἐπὶ πλέον τῆς δοθείσης πιστώσεως δραχμὰς 16.000. Ἰδοὺ τί εὑρίσκω ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως κυρίως ἀδικαιολόγητον: «Ἱματισμός». Ἐπὶ πλέον τῶν ἀναγραφέντων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 667.000.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν λαμβάνετε τὴν καλωσύνην νὰ περιμένητε νὰ συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός, ὁπότε θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 600 χιλιάδων, τὸ ὁποῖον βλέπετε ἀναγραφόμενον, ἀποτελεῖ ἀληθῆ, πραγματικήν, ἐνιαυσίαν οἰκονομίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ 300 χιλιάδας; Ἀλλὰ θὰ σᾶς τὰ ἀναπτύξω τότε, διότι τώρα εἶναι πρόωρα. Θὰ τὰ συγχύσωμεν τώρα.

§77ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδαμῶς εἶναι πρόωρα, διότι, ὅταν συζητήσωμεν, θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912. Ἐγὼ συζητῶ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911 καὶ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, πόσην ποσότητα ἱματισμοῦ θ’ ἀγοράσητε καὶ πόση δαπάνη σᾶς χρησιμεύει, νὰ τὴν ἀναγράψητε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, ὅτε ὑπεβάλλετο οὗτος καὶ ὅτε συνεζητεῖτο κατὰ Ἰούλιον μῆνα. Ἀλλὰ δὲν ἀναγράφονται τοιαῦτα ποσά, διὰ νὰ περιορίσητε τὸ σκέλος τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀκολούθως δὲ δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ζητοῦμεν τὴν δαπάνην ταύτην, ἰσχυριζόμεθα ὅτι οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ἔχουσι περισσεύματα, συμφύρομεν τοὺς λογαριασμούς, ἐπισκοτίζομεν τὰ πράγματα, οὐδέποτε λαμβάνει γνῶσιν ἡ Βουλὴ ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, καὶ διὰ τοῦτο τόσον ὀγκῶδες ποσόν, χωρὶς οὐδεμίαν ἐπέκτασιν τῆς ὑπηρεσίας —ἀδιάφορον ἂν ἦτο ἀνάγκη νὰ δαπανηθῇ· ἐγὼ τὸ ἐπικρίνω, ἀπὸ πολιτικῆς κυρίως ἀπόψεως—, 667,000 ὁλοκλήρους, ζητεῖτε δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως.

§78Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶχε προσέξει εἰς ὅσα εἶπον κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ εἶχεν ἀναγνωρίσει ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἀκριβῶς θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐπανάληψιν τῶν καταχρήσεων τοῦ παρελθόντος. Κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν θὰ εἶχεν ἀναγραφῆ δαπάνη, ἀλλὰ θὰ ἐβάρυνε τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, χωρὶς οὐδαμοῦ νὰ φαίνηται. Ἐπέμεινα νὰ ζητηθῇ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις διὰ τὴν χρῆσιν 1911, ἵνα παύσῃ τέλος πάντων ἡ μέχρι τοῦδε ἀνωμαλία. Εἴχομεν ἀδιαθέτους πιστώσεις μεγίστας εἰς τὰ ἄρθρα αὐτά, διότι δὲν ἐπληρώνομεν τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Διὰ τοῦτο ἐζητήθη κατὰ τὸ 1911—ἵνα εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἀπολογισμὸς— ἡ πίστωσις αὕτη· εἶναι ἡ ἰδία ἡ ἐμφανισθεῖσα εἰς τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄλλως τὸ 1911 ἔφερε περίσσευμα κατὰ 611.000.

§80Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ συνεννοηθῶμεν.

§81Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βέβαια!

§82Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βέβαια! Αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττετε σήμερον, κύριε Ὑπουργέ, ἠδύνασθε ἐπὶ τέλους νὰ πράξητε τὸν Ἰούλιον μῆνα, σᾶς λέγω. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐκ τοῦ νόμου νὰ πράξητε αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττετε. Ὁ νόμος λέγει ὅτι ζητεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις μόνον ὅταν δὲν ἐπεκτείνηται ἡ ὑπηρεσία. Ἐδῶ εἶναι ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τούτου ἡ ἐπέκτασις τῆς δαπάνης· εἶναι δαπάνη, ἡ ὁποία οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ ὑπηρεσίαν τινά, ἀλλ’ ἔχει σχέσιν μόνον μὲ τὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως.

§83Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἵνα ἐννοήσητε περὶ τίνος πρόκειται, ὑπομιμνήσκω ὅτι κατὰ τὸ 1910 ἐκλήθησαν ἔφεδροι ἄνδρες εἰς τὸν στρατόν.

§84Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι διὰ τοὺς ἄνδρας.

§85Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτοὺς εἶναι. Ἐκενοῦντο αἱ ἀποθῆκαι τῆς ἐπιστρατεύσεως, διότι ἐχρειάζετο ἱματισμός, ἐχρειάζοντο ἄλλα ὑλικά, σαγή, ἐξάρτυσις. Οἱ κληθέντες μετὰ τὸν Ἰούλιον ἔπρεπε νὰ ἐνδυθῶσιν. Ἐνεδύθησαν, ἀλλ’ ἔγινε τοῦτο ἐκ τῶν ἀποθηκῶν ἐπιστρατεύσεως. Ἡ δὲ ἀξία τοῦ οὕτω ληφθέντος ἱματισμοῦ οὐδαμοῦ ἀνεγράφετο. Τώρα ἡμεῖς ἀμέσως ἐζητήσαμεν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν, ἵνα καταβληθῶσι τῷ ταμείῳ τῆς Ἀμύνης ὅσα παρ’ αὐτοῦ ἐλάβομεν.

§86Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ μελετῶ, καὶ ἐπιβάλλεται νὰ μελετῶ, ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς πρέπει νὰ μελετᾶτε τοὐλάχιστον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα προσκομίζετε εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὰ νομοσχέδια· διότι ἐλαλήσατε περὶ σαγῆς καὶ ἐξαρτύσεως, ἀλλὰ διὰ τὴν σαγὴν ἐπιζητεῖτε πίστωσιν δραχμῶν τριάκοντα ὀκτὼ χιλιάδων.

§87Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀκριβῶς.

§88Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν σᾶς ἐλέγχω διὰ τοῦτο. Ἐπιζητεῖτε διὰ τὴν ἐξάρτυσιν 71.000. Καὶ ἐγὼ δὲν σᾶς ἐλέγχω διὰ τοῦτο, διότι ταῦτα βεβαίως δικαιοῦσθε νὰ ζητήσητε διὰ πιστώσεως, διότι καλέσαντες ἐφέδρους βεβαίως ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐδαπανήσατε τὰ ποσὰ ταῦτα. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐλέγχω διὰ τὰ ποσὰ ταῦτα, 110 χιλιάδων ὁλοκλήρων· δὲν σᾶς ἐλέγχω διὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τὴν δαπάνην, 192 χιλιάδων· δὲν σᾶς ἐλέγχω διὰ τὴν δαπάνην τοῦ ἱματισμοῦ, δραχμῶν 97.192. Συμποσοῦνται δραχμαὶ τετρακόσιαι χιλιάδες, δι’ ἃς δὲν σᾶς ἐλέγχω. Ἐγὼ σᾶς ἐλέγχω διὰ τὴν δαπάνην 667 χιλιάδων δραχμῶν, διότι τὴν δαπάνην ταύτην δὲν ἀνεγράψατε τοὐλάχιστον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, καὶ τὴν ζητεῖτε παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καταφώρως παρὰ τὸν νόμον, καταφώρως παράνομον, δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, διὰ νὰ περικαλύψητε τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἐπισκοτίσητε τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς.

§89Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς τοὺς καλύπτω, ἀφοῦ τοὺς ἐκθέτω;

§90Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοὺς ἐκθέτετε, ἀλλὰ ταράττεσθε, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, διότι ἐφέρατε τὸ περὶ αὐτῶν νομοσχέδιον κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, κατὰ τὰς ὁποίας προσπαθεῖτε νὰ ἐμπνεύσητε τὸν τρόμον, ὅτι κινδυνεύουσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐνῷ οὐδὲν ἄλλο κινδυνεύει παρὰ ἡ ὕπαρξίς σας, διότι δὲν τολμᾶτε νὰ προσκομίσητε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, διότι, ἐὰν τὸν φέρητε, θὰ συνταραχθῇ κατὰ τοσοῦτο τὸ ἔθνος, ὥστε βεβαίως δὲν ἠξεύρω κατὰ ποῖον τρόπον θὰ σᾶς ἐκδιώξῃ ἐκ τῶν ὑπουργικῶν θέσεων, καὶ δημιουργοῦντες τὰ ψεύδη ταῦτα καὶ ταράττοντες τὴν κοινωνίαν προσκομίζετε τοιαύτας καὶ τηλικαύτας ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, κατὰ τὰς τελευταίας ὥρας, ἵνα τὰς λάβητε ἀσυζητητί! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. Νομίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐπείγονται νὰ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ τὸ Κρητικὸν ζήτημα; Τὸ Κρητικὸν ζήτημα μὲ τὴν χωροφυλακὴν τῶν Δυνάμεων ἔχει ἐξασφαλισθῆ διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§91Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τῆς Ἀγγλίας μόνον!

§92Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔχει ἐξασφαλισθῆ ἡ Κυβέρνησις ἐκ μέρους τοῦ στρατεύματος, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ δι’ ἀεροπλισμοῦ.

§93Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Μὴ βλασφημεῖτε.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂς φέρῃ λοιπὸν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ τὸν προαγγελθέντα. Τὸν ὑπεσχέθη. Διατί δὲν τὸν φέρει; Ποῦ εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ; Ἄν τολμᾷ, ἂς τὸν φέρῃ.

§95Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ναί, ἀλλὰ φοβεῖται τὸν στρατόν. Δὲν τολμᾷ.

§96Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προχωρῶ εἰς τὴν ἔρευναν, Κύριοι. Ἀποζημιώσεις καὶ ὁδοιπορικὰ ὁδοιπορούντων στρατιωτῶν δρχ. 47,000. Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν; Ἡ αὐτὴ τακτική! Μισθοὶ καὶ ἐπιμίσθια τακτικὰ ὑπαξιωματικῶν 70,000 ἐπὶ πλέον. Μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν. Εἴπομεν πρῶτον μισθοὶ καὶ ἐπιμίσθια τακτικὰ ὑπαξιωματικῶν δρχ. 70,000. Ἀκολούθως μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν δρ. 14,000, τὸ ὅλον 84,000 ἐπὶ πλέον τῶν διαγραφομένων εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τώρα ἀκούσατε καί τι σπουδαιότερον, ἔχον μικρὰν ἱστορίαν, σημαντικὴν ἱστορίαν ἐν τῷ τόπῳ. Ἀποζημιώσεις λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἡμερήσια ἐπιδόματα τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δι’ ἔκτακτον ὑπηρεσίαν ἀποστελλομένων δραχμὰς 100,000 ἐπὶ πλέον τῶν δοθέντων, ἐπὶ πλέον τῶν ἀναγραφέντων εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Εἶναι αὕτη ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι αὕτη μὴ ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας, ἡ δαπάνη αὕτη γίνεται, χωρὶς νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ὑπηρεσία; Ἑκατὸν χιλιάδες δραχμῶν, διὰ ν’ ἀποστέλλωνται εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἡμερήσια ἐπιδόματα. Καὶ τὸ ὅλον τῶν πιστώσεων, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἠκούσατε· ὑπὲρ τὰ 3,000,000 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνόρθωσις, αὐτὴ εἶναι ἡ βελτίωσις τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, αὐτὸς εἶναι ὁ πόνος, τὸ ἐνδιαφέρον, ἡ προσοχή, μετὰ τῆς ὁποίας διαχειρίζονται τὰ δημόσια οἰκονομικά!

§97Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μόνον πληροφορίας τινὰς ἤθελον ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι τὰ ζητήματα αὐτὰ πρέπει νὰ συζητηθῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἂν τὸ κονδύλιον τοῦ ἱματισμοῦ ἀναφέρεται εἰς παρελθοῦσαν χρῆσιν.

§98Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, διὰ νὰ μὴ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβαινε καὶ κατὰ τὸ παρελθόν.

§99Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις εἰς πόσον ἀνέρχονται;

§100Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις εἶναι μεγάλαι. Προχθὲς ὁμιλῶν περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶπον ὅτι ἐν συνόλῳ θὰ ζητηθῶσι 3,600,000 ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, θὰ ἔχωμεν δὲ 5,800,000 ἀδιαθέτους πιστώσεις, εἰς δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχουσιν ἀδιάθετοι πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὀλιγώτεραι τῶν ἀναπληρωματικῶν.

§101Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐκ τῶν 5,800,000 πόσαι εἶναι διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§102Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν αὔριον ἢ μεθαύριον.

§103Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐκ τῶν 5,800,000 πόσα ἀναλογοῦσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§104ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω τώρα.

§105Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οὔτε ὡς ἔγγιστα;

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὔτε ὡς ἔγγιστα.

§107Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λυποῦμαι, διότι πρὸ ἐμοῦ δὲν εὑρίσκοντο πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ὑπεύθυνοι διὰ πάσας ἐκείνας τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται διὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὁ ὀλιγώτερον ὑπεύθυνος, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ δαπάναι συντάσσονται ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουσι νὰ φροντίσωσι περὶ τῶν ἀναλόγων ἐξόδων. Ἐγὼ εὑρίσκω πολλὰς μὴ δεδικαιολογημένας δαπάνας ὀφειλομένας οὐχὶ εἰς τὴν ἀμέλειαν τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὴν ἀμέλειαν τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν Προϋπολογισμῶν, διότι πράγματι εἶναι ἐν μέρει ἀδικαιολόγητοι νὰ ζητῶσι πιστώσεις πραγματοποιηθείσας μεταξὺ Σεπτεμβρίου καὶ Ὀκτωβρίου, ἀλλὰ τοῦτο ἀφορᾷ μόνον ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει ἐν γένει τὰ οἰκονομικά μας, ὅταν ὅμως δὲν συμβαδίζῃ αὕτη καὶ μὲ ἀπώλειαν χρήματος, τὸ κακὸν εἶναι μικρόν. Διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι, καίτοι δὲν ἐγένοντο μεγάλα γυμνάσια, οὐχ ἧττον εἶναι ἑπόμενον δαπάναι τινὲς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῶσι, καὶ πολλὰ κονδύλια ἠδύναντο νὰ παραλειφθῶσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν, εἶναι τὸ κονδύλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκτὸς τῶν 200,000 δρ., περὶ τῶν ὁποίων ὀρθῶς ὡμίλησεν ὁ κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφος. Βεβαίως εἶναι ζήτημα ἐθνικῆς σημασίας, ὥστε νὰ διαφεύγῃ τὴν ἁρμοδιότητά μας, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἶναι μυστικόν, πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ γνωρίζωμεν ἂν δὲν ἐξηγοράσθησαν μεγάλα συμφέροντα ἢ ἂν ἐσπαταλήθη τὸ κονδύλιον αὐτό; Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, εἶναι ὅτι βεβαίως μνεία τοιαύτης δαπάνης δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἀπροϋπολόγιστος, διότι τὸ χρονικὸν διάστημα εἶναι μικρόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἦτο καλὸν νὰ διέφευγε τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν ἄνευ ἐπεμβάσεως τῆς Βουλῆς δαπάνην τώρα μὲν 2,000,000, ἄλλοτε δὲ 3,000,000 δρ., κατὰ τὰ προηγούμενα δ’ ἔτη ὑπῆρχε μεγαλείτερον ποσόν, ποσὸν 4,000,000. Ἐν πάσει περιπτώσει ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς παρουσίασε μικρότερον ποσόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅμως μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν, εἶναι τὰ διάφορα τηλεγραφικὰ τέλη τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας. Πολλοὶ διπλωμάται, διὰ νὰ ἐπιδείξωσι μεγάλην γνῶσιν τῆς Γαλλικῆς γλώσσης, προσπαθοῦσι νὰ παρουσιάζωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τηλεγραφήματα μὲ θαυμάσιον ὕφος. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τηλεγραφήματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατελήφθην ὑπὸ ῥίγους διὰ τὴν ἀπονίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπεστάλησαν ταῦτα, χωρὶς νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἑκάστη λέξις στοιχίζει 40 καὶ 50 λεπτά. Τηλεγραφήματα ἀνόητα στοιχίζουσιν ἑκατοστύας δραχμῶν πρὸς ἐπίδειξιν πάντοτε γαλλομαθείας. Μικρά τις ἀμοιβὴ ἀφορῶσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἀδικαιολόγητος διὰ τὸν δήμιον. Μετὰ τοὺς 14 ἐκαρατομήθησαν καὶ ἄλλοι;

§108Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§109Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ τοῦτο εἶναι οἰκονομία. Εἶμαι συμφωνότατος πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν βλέπω τὸν λόγον· ὑπελόγισεν ἆρά γε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι δὲν θὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου προσωπικόν, ὥστε δὲν θ’ ἀπαρτίσωσι 31,000 διὰ τὸ ὑπηρετικόν προσωπικόν; Εἶναι ἡ μᾶλλον ἀδικαιολόγητος. Μία μόνη δικαιολογία—καὶ θὰ ἤθελον ν’ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργόν—, μία δικαιολογία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐσκέφθη ὅτι δὲν θὰ συνεπλήρωνε τὸ προσωπικόν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἠναγκάσθη νὰ τὸ συμπληρώσῃ· καὶ ἡ δικαιολογία ὅμως αὕτη δὲν δικαιολογεῖ δαπάνην προσωπικοῦ ζητουμένην κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἔρχομαι εἰς τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔρχομαι εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Εἶπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἔπαινοι μέγιστοι ὀφείλονται εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀποφασίσαντα νὰ ἐλαττώσῃ τὸ προσωπικόν, διότι τὸ ἠλάττωσε πράγματι κατὰ ὑπερεκατὸν περιττοὺς κηφῆνας ἐπιβλαβεῖς, ἀλλ’ ἐδῶ βλέπω ὅτι ζητοῦνται διὰ μισθοὺς καὶ ἐπιμίσθια τακτικῶν ὑπαξιωματικῶν κλπ. ἀρκεταὶ χιλιάδες δραχμῶν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπαρκεῖ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα ἀκόμη ν’ ἀπαλλαγῶμεν πάντων τῶν περιττῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, νὰ ἐστέλλετο τοὐλάχιστον τὸ περιττὸν προσωπικὸν εἰς διαθεσιμότητα, ὥστε νὰ ὑποκείμεθα εἰς τὴν δαπάνην τοῦ ἡμίσεος τοῦ μισθοῦ των, διότι ἐπὶ ἐννεακοσίων πεντήκοντα ὑπαξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἀκόμη συντηρεῖ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ εἶναι περιττόν.

§110Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐντελῶς περιττόν;

§111Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Ἐντελῶς περιττόν. Ὡς εἶπον καὶ πάλιν θὰ εἴπω, ὅταν θὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀναπληρωματικὴ πίστωσις δι’ ὑπαξιωματικοὺς δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ζητηθῇ.

§112ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ἐντὸς τοῦ ἔτους ὁλοκλήρου εἰς οὐδένα προβιβασμὸν προέβην ὑπαξιωματικοῦ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ διὰ διαφόρους λόγους ἀπεμακρύνθησαν τῆς ὑπηρεσίας 100 περίπου ὑπαξιωματικοί. Ἦλθε καὶ ὁ «Ἀβέρωφ», τὸ μεγαλείτερον πλοῖόν μας, τὸ σημερινόν λοιπὸν κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν καὶ τὸν «Ἀβέρωφ» ἐν ἐνεργείᾳ καὶ νὰ ἔχωμεν 100 ὑπαξιωματικούς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἀριθμός, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας εἴχομεν στηρίξει εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν προσώπων, ἦσαν πολὺ μεγάλαι καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἴδομεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν, δὲν ἦτο ἐπαρκὴς καὶ ἐχρειάσθη ἡ πίστωσις αὕτη.

§113Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δύο μόνον Ὑπουργοὶ δὲν φέρουσι τὰς εὐθύνας τῆς φοβερᾶς αὐτῆς καταστάσεως· ὁ κ. Ἐμπειρίκος καὶ ὁ νῦν Ὑπουργός, οἱ ὁποῖοι, δὲν προυβίβασαν ὑπαξιωματικούς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὸ Α καὶ τὸ Ω πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διῴκησαν τὸ Ναυτικόν, καὶ ὄχι τόσον τῶν πολιτικῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ μᾶλλον τῶν εἰσηγητῶν αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας τῶν ἀξιωματικῶν τῶν στελλομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἐδῶ θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι μεγάλη εἶναι ἡ δαπάνη. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀξιεπαίνως ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἐφρόντισε νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν ἀμοιβήν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὅταν στέλλωνται εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα ὅτι ὁ ἀξιωματικός, ὅτε ἐστέλλετο εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, τοὐλάχιστον συμπαρέσυρε μαζί του ἀξιοπρέπειαν πρέσβεως, αἱ δὲ ἀμοιβαὶ ἦσαν ἀπὸ 25 ἕως 40 δρ. καθ’ ἡμέραν. Ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς κατεβίβασε ταύτας εἰς 15–20. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἀρκετὰ γενναῖον, διότι ὁ ἀξιωματικὸς μεταβαίνων εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν οὐδενὸς τὴν προσοχὴν ἑλκύει, ὅπως ὑποτίθεται ἐδῶ ὅτι, ὅταν μεταβῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, πρέπει νὰ καθίσῃ εἰς τὸ καλλίτερον ξενοδοχεῖον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πατήσῃ τὸ πόδι του χαμαί. Καλὰ θὰ κάμνῃ νὰ μὴ ἐπιδεικνύηται καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον νὰ φέρῃ τὴν στολήν του, διότι τότε μόνον θὰ ἐκτελῇ καλῶς τὰ καθήκοντά του, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι διπλωματικὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Μεταβαίνων ἵνα ἐπιβλέψῃ κατασκευὴν ἔργων νὰ κάμνῃ ἐργασίαν ἐπιστάτου καὶ ὄχι διπλωμάτου. Παρατηρεῖται ὅμως ἀνισότης τις, ἡ ὁποία, ὅσον καὶ ἂν μετριασθῇ, εἶναι πάντως ἀνισότης περὶ τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἀξιωματικῶν. Παρατηρεῖται μεγάλη τάσις πρὸς ἀποστολὴν πολλῶν ἀξιωματικῶν. Δύο ἀξιωματικοὶ πρὸς ἐπίβλεψιν μιᾶς ὑπηρεσίας εἶναι μεγάλη πολυτέλεια, καὶ περὶ τὴν δαπάνην ταύτην γίνεται ἀρκετὴ κατάχρησις, ὑπάρχουσι δ’ ἐξ ἄλλου καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοί, καλοὶ ἄλλως τε, δυστυχῶς ὅμως πάσχοντες, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦνται ὡς ἐκπαιδευόμενοι. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω.

§114ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ περιστείλῃ αὐτὰ διὰ μιᾶς. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι εἶναι ἀξιωματικοὶ πάσχοντες, εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψῃ ἀμέσως.

§115Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν κατάστασιν τῶν ἄλλων Προϋπολογισμῶν, ὁ σημερινὸς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν τοιούτων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων δὲν εἶναι ἀξιοκατάκριτος. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ διερρυθμίζοντο τακτικώτερον τὰ τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς καὶ ἡ ὑπόσχεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ κατ’ ἄλλον τρόπον χρήσεως δὲν ἐπραγματοποιήθη. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον τὰ τῶν πιστώσεων νὰ κανονισθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ καταπίπτωσιν αἱ πιστώσεις, ὅταν καταπίπτῃ καὶ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ εἶναι δυνατὰ πάντα ἐκεῖνα τὰ παιγνίδια, τὰ ὁποῖα γνωρίζουσιν οἱ διάφοροι Ὑπουργοί, ὅπως ἐπιρρίπτωσι δαπάνας τῆς ἰδικῆς των διαχειρίσεως εἰς δαπάνας προηγουμένης ἢ ἑπομένης διαχειρίσεως, ὥστε εἷς Ὑπουργὸς εἰλικρινὴς ὡς ὁ νῦν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ φέρῃ εἰς βάρος του περυσινὰς δαπάνας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ κακή μας ταμιακὴ ὑπηρεσία θὰ ἦτο ἀφορμὴ μεγάλων δυσκολιῶν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτου μέτρου, λήξεως, ἐπαναλαμβάνω, τῶν πιστώσεων, ὅταν λήγῃ καὶ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου, εἴτε ἀπὸ ἄλλης χρονολογικῆς περιόδου, καὶ τὸ τοιοῦτον θὰ ἐπέφερε μεγάλην βελτίωσιν εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν πιστώσεων. Καὶ δὲν ἀγνοεῖτε πάντες πόσαι παραγγελίαι πραγματοποιοῦνται ἐν σπουδῇ κατὰ τὸν Δεκέμβριον, ἵνα θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἐπιβαρύνουσι δὲ Προϋπολογισμὸν τοῦ προηγουμένου. Ἐκεῖ ὅπου αἱ Κυβερνήσεις ἀλλάσσουσι συχνά, καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἡ χρῆσις ἡ οἰκονομικὴ ἑνὸς ἔτους παρατείνεται εἰς ὁλοκλήρους μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους...

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί ὄχι 10;

§117Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι διὰ πληρωμάς. Αἱ δαπάναι εἶναι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου. ...Ἡ ἐπέκτασις τῆς χρήσεως κατὰ 9 μῆνας εἶναι ἐπιβλαβής. Τὸ τοιοῦτον βεβαίως πρέπει νὰ λείψῃ καὶ τὰ τῆς χρήσεως πρέπει κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ῥυθμισθῶσιν. Ἄν τώρα δὲν μένῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὁ χρόνος πρὸς τοῦτο, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§118Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐδήλωσα καὶ πέρυσιν ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ γίνῃ, καὶ θὰ γίνῃ κατὰ τὸ 1912.

§119Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, ζητεῖται ποσὸν 3,089,576 δρ. καὶ 21 λεπτῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ποῖαι εἶναι αὗται δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, καὶ πρὸ ὀλίγου ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας περὶ αὐτῶν, ὅτι εἶναι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων, ἐνῷ Κυβέρνησις παρουσιάζει περισσεύματα καὶ διαβουκολεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νομίζοντα ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτων οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνακουφίσωσι καὶ αὐτὸν τὸν ἀτυχῆ, πενόμενον, αἴφνης εὑρίσκεται πρὸ ὄγκου τοιούτου, ὅστις εἶναι εἰς κατάστασιν πάντα ἐκεῖνα τὰ φαινομενικὰ περισσεύματα νὰ καλύψῃ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις ἀποτελεῖται ἐξ Ἑλλήνων, μάλιστα μετασχόντων εἰς τὰς διαδηλώσεις καὶ ἐκδηλώσεις πρὸς τὰ παλαιὰ κόμματα, ὅτι αἱ πρώην Κυβερνήσεις οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον ἢ νὰ παρουσιάζωσιν εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς ἑκάστου ἔτους περισσεύματα, καὶ εἰς τὸ τέλος εὑρέθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸ τοῦ βάρους δισεκατομμυρίων. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ αὐτὴ ἱστορία, ἴσως μάλιστα ἐπηυξημένη καὶ βεβελτιωμένη. Ζητεῖται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀναπληρωματικὴ πίστωσις 3,089,576, 21. Διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 275.000· τῆς Δικαιοσύνης 8.000. Ἡμεῖς ἐψέξαμεν τὰς διαθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ προκειμένης τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τὴν δικαστῶν, ἀλλ’ ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ γνωρίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν μικρὰν ταύτην δαπάνην, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ φειδὼ 84.825 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Φειδὼ καὶ δι’ αὐτό. Ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ζητεῖ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις 34.750 δρ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας 26.500. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 1,909,550 χάριν μεγάλων γυμνασίων. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν τὰς λεπτομερείας, διότι εἶπον ἐντεῦθεν ὅτι εἶναι πρόθυμος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἄλλα βάρη νὰ ὑποστῇ, ἀλλὰ διὰ τὸν σκοπὸν ἐκεῖνον, τουτέστι διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαίων αὐτοῦ καὶ ὄχι διὰ τὴν βαράθρωσιν αὐτῶν, ὡς ἀπέδειξαν τὰ τελευταῖα γνωστὰ εἰς ἡμᾶς γεγονότα. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 744.567.57. Ἴσως δὲν εἶναι προστεθειμέναι αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας ὑφίσταται κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ὁ στόλος διὰ τὰς ἀσχολίας τὰς γνωστὰς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἵνα καταδιώκῃ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν!

§120Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὄχι βέβαια ἐχθρικῶς.

§121Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν γνωρίζετε ὅτι προβαίνει εἰς νηοψίαν; Δὲν ἀνεγνώσατε ὅτι χθὲς ἐκαννονιοβολήθη ἡ Ἑλληνικὴ σημαία καὶ ὑπὸ ἑλληνικοῦ καὶ ὑπὸ ξένου πλοίου;

§122Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς.

§123Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως ἐξεγείρεται ἡ συνείδησις τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐκλεγέντων μετὰ μίαν ἐπανάστασιν. Ἀλλὰ τὰ πράγματα εἶναι δυστυχῶς τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀναγκάζωσι πολλοὺς ἐξ ἡμῶν νὰ σκέπτωνται διαφόρως παρ’ ὅ,τι αἰσθάνονται καὶ διανοοῦνται. Αὐτὰ εἶναι τὰ κεφάλαια τὰ ζητούμενα ἐπὶ πλέον δι’ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὰ καθ’ ἕκαστον κονδύλια. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀσχολοῦμαι, διότι τὰ ζητούμενα ἐπιπροσθέτως δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσιν, ἐνῷ τὸ ὅλον ποσὸν εἶναι ἀδικαιολόγητον. Συμφωνῶ πρὸς τὸν κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφον ὅτι πρέπει νὰ προσέχωμεν εἰς τὰ μικρὰ κονδύλια ἢ τὰ μεγάλα· εἰς τὴν θέρμανσιν, φωτισμόν, εἰς τὸν χάρτην τῆς ἀλληλογραφίας κλ., διὰ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ποσὸν 10,000 δραχ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καίτοι δὲν ἀντιλέγει τις ὅτι πρέπει δι’ αὐτὸ νὰ διατίθενται δαπάναι, ἵνα παρίσταται ἀξιοπρεπέστερον τὸ Κράτος. Ἔχομεν λοιπὸν ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ πλέον 6,000 διὰ γραφικὰ ἔξοδα. Νομίζετε ὅτι θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν ἀλληλογραφίαν Ὑπουργείου τινὸς ποσὸν 6.000 δρχ. ἐπὶ πλέον; Πρόκειται περὶ ἀναλήψεως μικρὸν κατὰ μικρὸν δαπανῶν, ἵνα μὴ φανῶσιν ἐξωγκωμέναι, προωρισμέναι δὲ εἰς ὄχι ἐθνικὸν σκοπόν. Φωτισμὸς καὶ θέρμανσις τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ πλέον 5,000. Πρέπει νὰ μὴ προσέχῃ τις δίδων τὴν ψῆφόν του εἰς τοιαῦτα κονδύλια; Νομίζω ὅτι ὄχι μόνον τὸν Δεκέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τὸν Ἰανουάριον, ἀλλὰ δι’ ὅλον τὸ ἔτος ἡ θέρμανσις δὲν θ’ ἀνήρχετο εἰς τοιοῦτο ποσόν. Συνδρομαὶ ἐφημερίδων 1000 δραχ. ἐπὶ πλέον. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω οὐδεμίαν ἐφημερίδα ξένην, διότι δὲν πρόκειται περὶ Εὐρωπαϊκῶν, ἀλλὰ περὶ ἐφημερίδων τῆς Ἀνατολῆς. Διὰ προμήθειαν διασήμων τοῦ Τάγματος τοῦ Σωτῆρος 3.000 ἐπὶ πλέον, ἵνα σταλῶσι καθ’ ὃν τρόπον εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς ὅτι στέλλονται. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω εἰς ὑμᾶς ὅτι εὑρέθησαν ἄνθρωποι νὰ μεριμνήσωσι διὰ τὴν ἀτομικήν των ἀξιοπρέπειαν, διὰ τὴν ἀποδοχὴν παρασήμων καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, διότι ἐσχάτως ἔχει γίνει τοσαύτη κατάχρησις, ὥστε ν’ ἀποτελῇ προσβολὴν ἡ ἀπονομὴ παρασήμου. Διὰ ταχυδρομικὰς ταινίας ἐπὶ πλέον 3,500 δρχ., τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ τέλη τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας 20,000. Ἀλλ’ ἀκόμη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τούτου. Ἐξωτερικαὶ δαπάναι κατὰ τὸν νόμον ΒΚΔʹ τοῦ 1892 δρ. 2,000. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον γεγονός, ὅπως κρίνητε πῶς διατίθενται αἱ χιλιάδες ἐκεῖναι. Δύο ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὧν τὰ ὀνόματα μὲ διαφεύγουσιν, ἔλαβον ἄδειαν ἑνὸς μηνὸς διὰ τὸ Ἐξωτερικὸν κατὰ τὸν Ἰούλιον· ἵνα ἀποζημιωθῶσιν ὅμως μεταβαίνοντες χάριν διασκεδάσεως εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐσοφίσθησαν πῶς θὰ κερδίσωσι τὰς δαπάνας ἐκείνας. Ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς τὰ ἐμπιστευτικὰ βιβλία τῆς ἀλληλογραφίας, διὰ νὰ τὰ μεταφέρωσιν εἰς τὰ διάφορα προξενεῖα, οὕτω δ’ ἔλαβον τὴν δαπάνην τοῦ ταξιδίου τοῦ διασκεδαστικοῦ ἐκ 1,600 δρχ. Οὗτοι ἔρχονται σήμερον καὶ ζητοῦσι παρ’ ἡμῶν νὰ κυρώσωμεν τὴν δαπάνην αὐτήν... Δὲν θὰ θελήσω ὡσαύτως νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὅτι ἐκ τῶν δαπανῶν τούτων ἴσως πληρώνονται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ γνωστοὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις διὰ τοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους διατίθενται.

§124Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αὐτὰ τὰ καλύπτει ὁ πατριωτισμός.

§125Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ λέξις πατριωτισμὸς κατήντησε νὰ σημαίνῃ πᾶν ἄλλο ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἡ λέξις ἡ ἐγκεχαραγμένη ἐν τῇ συνειδήσει καὶ ἐν τῇ διανοίᾳ παντὸς Ἕλληνος. Ἡ λέξις πατριωτισμὸς ἐκ τῶν γεγονότων αὐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν πιστώσεις, κατήντησε νὰ ἰσοδυναμῇ μὲ πατριδοκαπηλίαν. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν αἱ 20,000 δραχμῶν συμφώνως πρὸς τὸν ΒΚΔʹ νόμον τοῦ 1892 διδόμεναι δίδονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ἢ μᾶλλον προκαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς κομίσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δηλῶται πῶς ἐδαπανήθησαν 20,000 δρ., τὰς ὁποίας ἔρχεται σήμερον νὰ ζητήσῃ παρ’ ὑμῶν καὶ οὐχὶ παρ’ ἡμῶν, διότι ἡμεῖς βεβαίως δὲν ψηφίζομεν τοιαῦτα νομοσχέδια, διότι δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοιαύτη, ἀλλ’ ἴσως ὑπάρχει ἀπόφασις Ὑπουργοῦ ἢ Ὑπουργῶν, παραβιασθέντος τοῦ νόμου, ἵνα διατεθῶσι τὰ χρήματα, ὅπου διατίθενται. Ἀλλὰ δὲν εἶχεν ἄδικον, ὅτε τοιαῦτα καταγγέλλονται καὶ δὲν δίδεται ἡ δέουσα ἀπάντησις, δὲν εἶχεν ἄδικον ὁ κ. συνάδελφος νὰ τονίσῃ ὅτι ταῦτα δαπανῶνται ἢ τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ συντηρῆται σῶμα ὁλόκληρον μυστικῆς ἀστυνομίας δῆθεν, ἡ ὁποία νὰ ἐργάζηται διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐνταῦθα, ἀσθενῶν ἴσως. Τὸ ὅλον κονδύλιον, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εἶναι 34,750 ἐπὶ πλέον ἄνευ, σημειωθήτω, ἐπεκτάσεως τῶν σχετικῶν ὑπηρεσιῶν, «ἐπιστάται, ὑποεπιστάται καὶ ὑπηρέται γυμνασίου δραχ. 3,500» ἐπὶ πλέον. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐννοῇ ἐν Ἀθήναις καὶ τὸ παραλείπει, διότι ἔχει ἄλλο κονδύλιον δι’ ἡμᾶς τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πληβείους· κατωτέρω εἰς τὸ 3 ἐδάφιον λέγει «Ἑλληνικὰ σχολεῖα· ἐπιστάται καὶ ὑπηρέται 27,300» ἐπὶ πλέον τῶν ἤδη παραχωρηθεισῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἐντροπὴ δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ νὰ προσάγωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιαῦται ἀξιώσεις μὲ τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ γένωνται ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐνῷ ἔχομεν λοιπὸν 3,500 δραχμ. προκειμένου περὶ ἐπιστατῶν καὶ ὑπηρετῶν ἀορίστως, ἔχει κατόπιν «ἐπιστάται καὶ ὑπηρέται 27,300», ἴσως διότι ὁ στρογγύλος ἀριθμὸς τῶν 30,000 δραχμ. ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ κάμῃ μείζονα ἐντύπωσιν παρὰ ἐὰν εἶναι 27,500 καὶ 3,500. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ εἰσέλθω διὰ πολλοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους δι’ ὀλίγων εἶπον πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν, εἶναι τὰ κεφάλαια: «εἰδικὰ ἔξοδα γραφείων καὶ μικρὰ ἔξοδα ὑπηρεσίας καὶ πλοίων δρ. 5,000». Βλέπετε ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν προσέχει εἰς τὸ ποσὸν καὶ εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ποσοῦ. «Ἰσοπέδωσις τοῦ ἐδάφους, ἀνόρυξις τάφρου καὶ ἀντικατάστασις ἱστοῦ τοῦ σταθμοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου 2,792 καὶ 50 λεπτά». Ἴσως ἔχετε μεταβῆ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει λοφίσκος ἀριστερὰ τῷ εἰσπλέοντι εἰς τὸν Ναύσταθμον· ἰσοπέδωσαν τὸ ἓν μέρος τοῦ πετρώματος, ἔστησαν ἕνα κοντὸν διὰ τὸν ἀσύρματον τηλέγραφον καὶ ζητοῦσι πίστωσιν δρχ. 2,792,50. Αὐτὰ εἶναι τὰ κονδύλια, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν. Εἶπεν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρέπει ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν· θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον ἀπὸ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἐν ἄρθρῳ 4 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀναγράφεται· «ἐπιστάται καὶ ὑπηρέται 27,300». Καὶ τί λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἡ μακροσκελεστάτη, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς παρέπεμψεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; (Ἀναγινώσκει:) «διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκ παραδρομῆς εἶχεν ὑπολογισθῆ ὁ μισθὸς τῶν ἐπιστατῶν πρὸς δραχμὰς 40 μηνιαίως ἀντὶ 45, ὡς ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος». Δὲν ἐγνώριζε δηλαδὴ ὅτι ὁ μισθὸς τῶν ἐπιστατῶν ἦτο 45 δρχ. καὶ ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο 40· ἔκαμε σύγχυσιν, φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς λέξεως ἐπιστάτης καὶ ὑπηρέτης καὶ τῶν ὁμοίων, ἀλλ’ ἐγώ, ὁ ὁποῖος γνωρίζω τὰ κατ’ αὐτούς, δὲν κάμνω σύγχυσιν, διότι βεβαίως δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐπιστάτου καὶ ὑπηρέτου. Κατὰ τοῦτο ὑπάρχει διαφορά, ὅτι ὁ ἐπιστάτης εἶναι ὁ μᾶλλον ἀνάξιος καὶ ἀνίκανος νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ ἐπιστάτου, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ κατέχῃ ὁ ὑπηρέτης, καὶ ὁ μὲν ὑπηρέτης εἶναι τακτικὸς ἐν τῇ θέσει του καὶ ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἐνῷ ὁ ἐπιστάτης οὐδέποτε ἔρχεται εἰς τὸ σχολεῖον. Ἀκριβῶς δὲ αὐτὸ μὲ ἀναγκάζει νὰ τονίσω καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρακατιὼν γράφει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας (ἀναγινώσκει): «χάριν τῆς κανονικωτέρας λειτουργίας τῶν σχολείων κλπ.».Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας—καὶ πᾶς Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρισθῇ τὸ ἐναντίον ἢ ὅτι δὲν τὸ γνωρίζει ἀσφαλῶς δὲν θὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν—ὅτι οἱ ἐπιστάται οὐδέποτε εἰς τὰς ἐπαρχίας μεταβαίνουσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν εἰς τὰ γυμνάσια, παρὰ μόνον εἰς τὸ ⅒ τῶν γυμνασίων τοῦ Κράτους, καὶ ὅταν ἀκριβῶς δὲν θὰ εἶναι ὁ λόγος αὐτός, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ παρίστανται, παρὰ ὁσάκις φοβοῦνται τὸν γυμνασιάρχην ὅτι θὰ κάμῃ λόγον, ἀναγκάζονται καὶ παρίστανται κατὰ τὴν εἴσοδον καὶ ἔξοδον τῶν μαθητῶν. Τοῦτο γνωρίζομεν πάντες, κατὰ μείζονα δὲ λόγον τὸ γνωρίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δικαιολογῶν τὸ εʹ κεφάλαιον λέγει ὅτι αἱ μεταβολαὶ ἦσαν περισσότεραι τῶν προβλεφθεισῶν. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ποῖος λόγος ὑπηγόρευσε νὰ γίνωσιν, ἐνῷ αἱ διδασκαλικαὶ μεταβολαὶ κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος ἀνῆλθον εἰς 220 περίπου, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νὰ γίνωσι 500 συγχρόνως καὶ κατόπιν τμηματικῶς ἐξακολουθοῦσι μέχρι σήμερον παρὰ πάντα νόμον καὶ παρὰ πᾶσαν τυπικὴν ἀρχήν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω. Μεταβολαί, προαγωγαί, ἀπολύσεις. Καὶ ἀπολύσεις μὲν δύνανται νὰ γίνωσιν, ἀλλὰ προαγωγαὶ καὶ μεταθέσεις εἶναι ἀδύνατον βεβαίως, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ἐξ ἡμῶν ὅτι γυμνάσιον τι εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργῇ καλῶς, ὅταν ὁ καθηγητὴς αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔθετο τὴν σειρὰν τῆς ἐργασίας αὐτοῦ, μετατεθῇ; Ἀλλά, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ τονίσω, διότι πρόκειται περὶ παραβιάσεως καταφώρου καὶ ἀσυστόλου τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν ἡμῶν, καὶ ὅτε ταῦτα γίνονται ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς ἀνορθώσεως, δὲν ὀφείλω νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν ὅτι συντελεῖ αὐτὴ αὕτη εἰς τὴν διαφθορὰν τοῦ νόμου ἐκείνου; Αἱ μεταβολαὶ ἐκεῖναι εἶναι ὑποχρεωτικαί, θὰ εἴπῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Εἶναι ὑποχρεωτικαὶ μέχρι τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ πέρα τῆς προθεσμίας ταύτης διατί προβαίνει; Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν διαφόρων κονδυλίων καὶ θὰ εἴπω πῶς ταῦτα διατίθενται.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ ἔτους 1911». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 ἐκ δρ. 43.780». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1912». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΓϞΗʹ νόμου».

§127Α. ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ τὴν ἄρσιν τῆς διαβαθμίσεως. Τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένον καὶ εἶναι ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς. Πλὴν ὅμως ἔχει ταχθῆ ὡς σημεῖον ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς μὴ ἀρχίσωμεν πλειοδοσίας.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΤΛΖʹ νόμου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν φόρου ἐθνωφελῶν, φιλανθρωπικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν τινων καταστημάτων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΛΖʹ (3537 περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετυλίνης καὶ ἄλλων φωτιστικῶν οὐσιῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς Α. Β. Ὑ. τῆς Πριγκιπίσσης Σοφίας διατελοῦν οἰκονομικὸν συσσίτιον». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ δημοσίου εἰς τὸν ἐνταῦθα Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν σύλλογον».

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὸν εἶναι ν’ ἀναμείνωμεν καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν αὕτη πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ μέχρι τῆς τρίτης μ. μ. ὥρας.

§131Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν φέρει ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀπεναντίας προσπαθεῖ νὰ ἐκλαϊκεύσῃ τὴν μουσικὴν καὶ νὰ ἐπιφυλάξῃ καὶ δικαιώματα ἐπεμβάσεως εἰς τὸν μουσικὸν τοῦτον σύλλογον.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν διὰ τὸ ἀπόγευμα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ».

§134Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Πολίτου.

§135Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω λάβει ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἰδικῶς διὰ τὰ παθόντα ἐκ καταστροφῆς χωρία, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι τὴν κατάστασιν καὶ ὑπεσχέθην θεραπείαν.

§137Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ ἔχω τυπωμένην τροπολογίαν. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατε τὰς τροπολογίας· θὰ γίνωσι δεκταὶ εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν. Τώρα θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§139Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία (ἀναγινώσκει): «Νὰ προστεθῇ μετὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου εἰδικὸν ἄρθρον, ὡς ἄρθρον 6: «Οἱ φορολογούμενοι τοῦ δήμου Λιμναίων ἀπαλλάσσονται ὁριστικῶς ἀπὸ τοῦδε τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ ἐγγείου στρεμματικοῦ φόρου τῶν περιβολίων διὰ δύο συνεχεῖς χρήσεις τῶν ἐτῶν 1911 καὶ 1912 ὡς καὶ τοῦ δημοσίου φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911».

§140Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τοῦ 1911 μόνον;

§141Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. Ἔχω καὶ ἄλλας τροπολογίας, ἃς παρακαλῶ ν’ ἀκούσητε. Πρῶτον εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐν τέλει αὐτοῦ προστίθενται αἱ λέξεις: «καὶ περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως 1910 καὶ δήλωσιν τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὴν νέαν πενταετίαν 1912–1916». Θέλω νὰ παράσχω εὐκολίαν εἰς τοὺς φορολογουμένους, ἵνα δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι φόρους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀλλεπαλλήλως. Μέχρι τοῦ ἄρθρου 6, ὅτε θὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πολίτου, ἃς ἀναγνωσθῶσι τὰ ἄρθρα.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης.

§143Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας σημειοῦται ὡς ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσεται ὁ φορολογούμενος, 75%. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἰς τὰ προηγούμενα νομοσχέδια τὸ ὅριον ἦτο μικρότερον.

§144Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. Τὸ 50% ἀπήλλασσε τὸ ἥμισυ. Ἐδῶ ἀρκοῦσιν 75%, ἵνα ἀπαλλαχθῇ τὸ σύνολον. Ἵνα ἀπαλλαχθῇ τὸ ἥμισυ, ἀπαιτοῦνται 40%. Ἡ παλαιὰ ἀπαλλαγὴ ἦτο στενωτέρα.

§145Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Διὰ τὰ καταστραφέντα λεμόνια τῶν ἐμπόρων;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀνεγνώσθη, κύριε Ὑπουργέ.

§147Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ, ὅπως τροπολογήσῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι δύναται τοῦτο νὰ γίνῃ διὰ τροπολογίας· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ πρότασις νόμου. Νομίζω ἄδικον νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οἱ τῶν περιβολίων, νὰ μὴ ἐξαιρεθῶσι δ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου πληρώνουσι τὸν φόρον των οὐδέποτε καθυστερήσαντες.

§148Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ναί. Ἀλλ’ εἶναι μόνον ἐπὶ ἐξαγωγῆς. Ἐὰν δὲν ἐξαγάγῃ, δὲν θὰ πληρώσῃ. Δὲν εἶναι δικαία ἡ αἴτησις.

§149Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι δικαιοτάτη, κύριε Ὑπουργέ.

§150Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Πολλοὶ ἐκ τῶν παθόντων καταδιωχθέντες ἐπλήρωσαν τὸν φόρον. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ καταβαλόντες, ἐνῷ ἐδικαιοῦντο νὰ ἀπαλλαγῶσιν, ἀναλαμβάνουσι τὸν φόρον. Δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο;

§151Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§152Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον βεβαιωθῇ ὅτι εἶναι ἀπαλλακτέοι.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 2–4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§154Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐδῶ δύναται νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις ὅτι οἱ καταβαλόντες, ἐνῷ ἐδικαιοῦντο ν’ ἀπαλλαγῶσιν, ἀναλαμβάνουσι τὸν φόρον. Θὰ δώσω τὴν τροπολογίαν ἔγγραφον εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 5. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§156Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ προστεθῇ: «Οἱ φορολογούμενοι τοῦ δήμου Λιμναίων ἀπαλλάσσονται τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ φόρου τῶν περιβολίων διὰ τὰς χρήσεις 1911 καὶ 1912».

§157Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ τῶν ἀροτριώντων;

§158Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι.

§159Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἰδοὺ διατί ἐζητήσαμεν· ἐπιζητεῖται ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν ἀροτριώντων, διότι μετὰ τὴν τελευταίαν θεομηνίαν κατεστράφη τελείως ἡ σπορά. Δὲν δυνάμεθα δὲ μὲ τὸν νόμον, ὅπως ψηφίζεται, νὰ ζητήσωμεν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν σποράν.

§160Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δέχομαι τὸ ἑξῆς: «Ὡς καὶ τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911». Θὰ δώσω πάντα ταῦτα ἐγγράφως. Τώρα τὰ ἀναγινώσκω. Ἄρθρον 7.—«Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ͵ΓΡΝϚʹ νόμου τῆς 23 Ἰουνίου 1906 «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ φόρου οἰκοδομῶν διὰ τὴν νέαν πενταετίαν 1912–1916 καὶ προκαταβολὴν τοῦ ¼ τοῦ ἀναλογοῦντος ἐτησίου φόρου τοῦ 1912 παρατείνεται μέχρι τέλους Ἰουνίου 1912».

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912». Ὁ κ. Πατσουράκος παραιτεῖται. Ὁ κ. Κουτούπης.

§162Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ προέτεινον μόνον εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ μετέβαλλε γνώμην ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ παρείχετο εἰς αὐτὸν εὐκαιρία νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τῶν σπειρομένων γαιῶν ἀντὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νὰ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενον ποσὸν νὰ δύναται ν’ ἀντικατασταθῇ.

§163Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προχθὲς ἤκουσα ὑμᾶς.

§164Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ εἶναι τὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δυνηθῇ δὲ οὕτω ἡ Κυβέρνησις, εἴτε διότι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ τῶν κοινοτήτων εἴτε διότι ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο ἐν τῷ μεταξὺ νὰ λάβῃ ἄλλα νομοθετικὰ μέτρα, τὸ ἀναγραφὲν ποσὸν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν.

§165Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπε προχθὲς ὁ κ. Βουλευτής, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν.

§166Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ οὕτως ὁ κόσμος μένει μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν θ’ ἀποθάνῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§167Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται ν’ ἀποθάνῃ.

§168Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἤρχισε νὰ μελετᾷ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐκ Λακωνίας.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ κ. Πατσουράκου;

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἐὰν ἡ μελέτη καταλήξῃ καὶ εἰς ἀπόφασιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2–5). Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται).

§172Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ἀντὶ τῆς προθεσμίας 31 Μαρτίου 1912 προθεσμίαν 31 Μαΐου 1912.

§173Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς τὰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον). Τρίτη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1ον.

§175Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκ τοῦ φόβου μήπως γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι θέλω μίαν ἐξήγησιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τὰ συμβολκιογραφεῖα, ὑποθηκοφυλακεῖα, βιβλία μεταγραφῶν, κλητορικὰ γραφεῖα, τὰ δικηγορικὰ γραφεῖα τὰ δίδοντα πιστοποιητικὰ ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ δύνανται νὰ κολλῶσιν ἔνσημον;

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως δὲν ὑπάγονται.

§177Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Θὰ εἶναι βαρεῖα ἡ φορολογία, ἐὰν ἤθελον φορολογηθῇ καὶ 4–5 γραμμαί. Τοὐλάχιστον πρέπει εἰς τὸ δεύτερον φύλλον νὰ φορολογῆται ἑκάστη σελὶς 25 λεπτά, διότι συμβαίνει πολλάκις εἰς τοιούτου εἴδους πράξεις νὰ εἶναι τρεῖς γραμμαὶ καὶ δὲν πρέπει νὰ δίδῃ ὁ πολίτης μίαν δραχμήν. Εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δὲν ὑπάγονται τὰ συμβολαιογραφεῖα, ὑποθηκοφυλακεῖα, βιβλία μεταγραφῶν, κλητορικὰ γραφεῖα καὶ δικηγορικὰ γραφεῖα ἐκδίδοντα πιστοποιητικὰ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον.

§179Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἡ φορολογία θὰ εἶναι καὶ ἐπὶ τῶν ἀντιγράφων; Τοῦτο δὲν διασαφηνίζεται.

§180Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι σαφέστατον. Ἡ διάταξις λέγει «ἐπιβαλλόμεναι κατὰ τὸν ἀνωτέρω τρόπον».

§181Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρωτοτύπου;

§182Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· πάντως ὅμως διὰ μίαν ἀγωγήν.

§183Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἰς τὸ ἄλλο ὅμως δὲν ἐπροσέξατε.

§184Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐπρόσεξα.

§185Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὴν προχθὲς προταθεῖσαν τροποποίησιν· δηλ. τὸ ἄρθρον 2ον νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «ὁσάκις ἡ ἀξία τοῦ ἀντικειμένου τῆς δίκης εἶναι ἀνωτέρα τῶν 100.000 κλπ.».

§186Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσηγούμενος εἶπον ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ εἶναι ἀρχαιότερον καὶ θέλει ἀνακάθαρσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν.

§187Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὸ συμπέρασμά μου μὲ ἄγει τὸ ἑξῆς, ὅτι πολλάκις θὰ τεθῇ τὸ ἔνσημον ἐπὶ τῆς ἀγωγῆς, ἡ δὲ δίκη δὲν θὰ περατωθῇ ἕνεκα συμβιβασμοῦ.

§188Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ μὴ πληρώσῃ, ἀφοῦ θὰ συμβιβασθῇ;

§189Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὴν ἀγωγὴν τίθεται ποσὸν ὑπερβολικόν, ὁσάκις πρόκειται μάλιστα περὶ ἀποζημιώσεως ἐξ ἐπενεχθείσης σωματικῆς βλάβης.

§190Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνω τῶν 10 δραχμῶν δὲν θὰ πληρώσῃ.

§191Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δυνατὸν νὰ εἶναι τὸ ποσὸν ἐν τῇ ἀγωγῇ καὶ ἄνω τῶν 50,000 δραχμῶν, διότι ὁσάκις πρόκειται περὶ σωματικῆς βλάβης ἐπενεχθείσης ὑπ’ ἄλλου πάντοτε τίθεται μέγα ποσὸν ὑπὸ τοῦ βλαφθέντος, ὅστις δικαίως δὲν θεωρεῖ ἑαυτὸν διὰ μικροῦ ποσοῦ ἱκανοποιημένον διὰ τὴν ἣν ὑπέστη βλάβην ἢ στέρησιν.

§192Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν ὅτι τὰ Δικαστήρια δὲν ἐδέχθησαν μεγάλα ποσά.

§193Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ ἀξία, ἥτις ἀποδίδεται ὑπὸ τοῦ βλαφθέντος εἰς τὴν σωματικὴν βλάβην, εἶναι πραγματικὴ ὁριζομένη διὰ τῆς ἀγωγῆς ὑπὸ τοῦ ἰδίου βλαφθέντος, ὅστις δικαίως ἴσως λογίζει ταύτην, προκειμένου περὶ βλάβης ἢ στερήσεως μέλους τοῦ σώματός του, ἐφ’ ᾧ οἱαδήποτε κρίσις του δικαία ἐστίν, ἐν ἀντιθέσει τῆς ὑπὸ τῶν ἄλλων ἐκφερομένης κρίσεως προκειμένου περὶ βλάβης οὐχὶ αὐτῶν τούτων ἀλλ’ ἄλλου, καὶ ἥτις συνήθως εὐτελῶς ὁρίζεται. Ἄλλως τε τὸ Δικαστήριον θέλει σκεφθῇ, διότι ὁ δικαστὴς δὲν ἔχει νὰ πεισθῇ ἐκ τῆς ἀγωγῆς, ἀλλ’ ἐκ τῶν γεγονότων, ἐκ τῶν περιστατικῶν θὰ κρίνῃ, διὰ τῆς ἀποφάσεως του δὲ θὰ κανονίσῃ τὸ ποσόν, καὶ δι’ αὐτὸ δέον νὰ ἐπιβληθῇ ἡ φορολογία εἰς τὴν ἀπόφασιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀγωγήν.

§194Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αἱ ἀγωγαὶ περὶ προσωρινῶν μέτρων.

§195Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξῃρέθησαν.

§196Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ συνιστῶ, ὅπως ὁ φόρος αὐτὸς εἰσπράττηται ὄχι δι’ ἐπικολλήσεως ἐνσήμου, ἀλλὰ διὰ διπλοτύπων, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς τὰς προκαταβολὰς καὶ τὰ παράβολα.

§197Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 7 ἐπέτρεψεν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθῇ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ ἐπικόλλησις· καὶ τοῦτο, διότι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις εἶναι προτιμότερον νὰ γίνηται αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§198Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐκτὸς τούτου θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Μᾶς εἴπετε ὅτι τὸ ἔνσημον θὰ ἐπικολλᾶται ἐπὶ τοῦ δικογράφου τῆς ἀγωγῆς, τὸ ὁποῖον προσάγεται ὑπὸ τοῦ ἐνάγοντος ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλ’ ὅταν ὁ ἐνάγων δικάζηται ἐρήμην καὶ ὁ ἐναγόμενος θέλῃ νὰ ἐξέλθῃ τῆς ἐκκρεμότητος;

§199Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις θὰ δικάζηται ἐπιμελείᾳ τοῦ ἐναγομένου ἄνευ ἐνσήμου βεβαίως· ἀφοῦ θὰ ἀπορριφθῇ ἡ ἀγωγή, οὕτως ἢ ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ ἐπικολληθῇ.

§200Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ προαγορεύσαντος νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος ἐξασφαλίζων τὸν καταβάλλοντα ἀπὸ διπλῆς καταβολῆς ἐν περιπτώσει ἀπωλείας.

§201Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω· θὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ πάντα ταῦτα.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βαλσαμάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§203Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς παραγράφου 4, κύριοι Βουλευταί, τοῦ ἄρθρου 3 ἔχω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται κάποια προτίμησις· ὅστις καταβάλλει διπλοῦν τέλος ἐνσήμου θὰ λαμβάνῃ κατὰ προτίμησιν τὸ ἀντίγραφον. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ λείψῃ αὐτό. Μία προθεσμία τριῶν ἡμερῶν θὰ ἦτο ἀρκετή, διὰ νὰ λείψῃ αὐτό.

§204Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τυγχάνει νὰ εἶναι ἐξαιρετικῶς κατεπεῖγον ὡρισμένον ἀντίγραφον. Διατί νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ἐνδιαφερόμενος νὰ καταβάλῃ διπλοῦν τέλος καὶ νὰ τὸ λάβῃ ταχύτερον;

§205Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ θὰ συμβαίνῃ διὰ τοὺς ἔχοντας τὰ μέσα, ἐνῷ οἱ μὴ ἔχοντες...

§206Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ λάβωσι μετὰ τρεῖς ἡμέρας.

§207Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ. Καὶ ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τῆς 6 παραγράφου· ἡ πρόσληψις ἀμίσθων γραφέων θὰ δώσῃ λαβὴν εἰς καταχρήσεις. Οἱ γραμματεῖς θὰ λαμβάνωσιν ἀμίσθους γραφεῖς.

§208Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει προηγουμένως νὰ ἀποφανθῇ τὸ συμβούλιον.

§209Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ συμβούλιον.....

§210Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτό, ἐὰν ὑπάρχῃ συρροὴ ἐργασίας καὶ εἶναι ἀνάγκη τῶν ἀμίσθων.

§211Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ γίνῃ καταδολίευσις· ἀφοῦ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς τὰ ἔνσημα καὶ αὐξάνομεν τοὺς μισθοὺς μετὰ 5 ἔτη, δίδομεν τώρα τὸ δικαίωμα εἰς τὸν γραμματέα νὰ λαμβάνῃ ἀμίσθους γραφεῖς.

§212Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ ἐμπνευσθῇ εἰς τοὺς ἐμμίσθους ὑπογραμματεῖς ὁ ἔρως πρὸς τὴν ἐργασίαν. Ἐὰν θέλωσι νὰ λάβωσι τὰ δικαιώματα τὰ προωρισμένα δι’ αὐτούς, νὰ ἐργάζωνται, ὥστε ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ των νὰ λάβωσι καὶ τὴν αὔξησιν. Εἰς περίπτωσιν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπαρκοῦσι, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ δικαστικὸν συμβούλιον νὰ προσλαμβάνῃ καὶ ἀμίσθους.

§213Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνά τις, ὅπως μὴ γίνωνται καταχρήσεις εἰς βάρος τῶν ἐμμίσθων. Νομίζω δ’ ὅτι θὰ προληφθῇ τοιαύτη κατάχρησις, ἐὰν προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «τῆς ἐκδόσεως ἀντιγράφου» «βεβαιουμένης δι’ ἠτιολογημένης ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου», δηλ. νὰ βεβαιῶται ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου ἂν ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς προσθήκης ἀμίσθων.

§214Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγει.

§215Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς, εἰς τὸ ἐδάφιον «Προτίμησις μεταγενεστέρας αἰτήσεως» νὰ προστεθῇ· «προτιμωμένων πάντοτε τῶν ἀντιγράφων ἐπὶ τῶν συντηρητικῶν κατασχέσεων τῶν προέδρων», διότι ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι φύσει κατεπείγουσα.

§216Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι λεπτομέρεια καὶ ἐν ἀνάγκῃ θὰ θέσῃ διπλάσιον τέλος, ἵνα τὸ λάβῃ αὐθωρεί.

§217Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καὶ ἡ αἴτησις νὰ γίνηται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐπὶ χάρτου. Προφορικῶς.

§219Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ προτείνω τὸ ἄρθρον 3 νὰ λείψῃ ἐντελῶς. Ἡ Βουλή, ἥτις ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ αἰσχροκέρδεια εἰς τοὺς ἰδιώτας, δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπηται, ὅπως τὸ Κράτος ἐκμεταλλεύηται τὴν ἐργασίαν βιοπαλαιστῶν. Ἐὰν πληρώνωνται πολὺ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τότε νὰ ἐλαφρυνθῇ ὁ λαός. Τὸ τέλος νὰ ὁρισθῇ εἰς 50 λεπτὰ καὶ ὄχι εἰς μίαν δραχμὴν κατὰ φύλλον χαρτοσήμου λόγῳ ἀντιγράφου. Ἐὰν δὲν κερδίζωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πολύ, τότε πρέπει νὰ τοῖς ἀποδοθῇ ὅλον τὸ προϊόν τῆς ἐργασίας, ὅπερ καταβάλλει ὁ λαὸς πολὺ προθύμως, ἀλλὰ τὸ νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος νὰ μετέχῃ ἀναγκαστικῶς ἄνευ λόγου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῆς ἐργασίας πτωχοτάτων βιοπαλαιστῶν, αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἀντικείμενον εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἠθικῆς, ἃς ἠθέλησε νὰ κυρώσῃ ἡ Βουλὴ αὕτη ψηφίζουσα τὸν νόμον κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας τῶν ἰδιωτῶν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§220Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, διὰ ν’ ἀναγνωρίσω τὰς ὑπηρεσίας, ἃς παρέσχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ συστήσω εἰς αὐτὸν νὰ λάβῃ φροντίδα νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον περὶ τῶν ὑπογραμματέων καὶ περὶ τῶν ἄλλων παρανομιῶν, αἵτινες συμβαίνουσιν εἰς βάρος τῶν πολιτῶν καὶ τῶν μαρτύρων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§221Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 5 καὶ ἄλλων συναδέλφων ἤγειρε τὴν περιέργειαν μήπως δὲν εἶναι σαφής.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σᾶς θορυβῇ διόλου.

§223Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Λέγει ὅτι «ὁ ὑποβάλλων προτάσεις πλείονας τοῦ ἑνὸς φύλλου φορολογεῖται ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρ. 1, διὰ 3 μὲν δρ. δι’ ἕκαστον ἐπὶ πλέον τῶν 5 φύλλων, διὰ δρ. δὲ 5 ἐπὶ πλέον τῶν 7 φύλλων».

§224Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· εἶναι φανερόν.

§225Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐξέφρασαν ἀμφιβολίας· ἂς διορθωθῇ.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπεβλήθη τροπολογία τοῦ κ. Ῥακτιβὰν· ν’ ἀναγνωσθῇ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥακτιβὰν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§228Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτῆς ἤθελον νὰ ὁμιλήσω.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§230Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου κατὰ τὴν πρώτην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ παρεκάλεσα καὶ παρακαλῶ καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του κατὰ τὴν ἐν συνόλῳ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὰς τροποποιήσεις τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ Πύργου ὡς καὶ τὰ προταθέντα κατὰ τὴν σημερινὴν ψήφισιν καὶ πιστεύω ὅτι θὰ στέρξῃ νὰ δεχθῇ τὰς τροπολογίας ταύτας. Ἐπὶ πλέον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως στέρξῃ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία: ὡς εἶναι γνωστὸν πολλοὶ δικηγόροι ἀμελοῦσι καὶ δὲν πληρώνουσιν οὔτε τὰ φορόσημα οὔτε τὰ ἔνσημα....

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τί θέλετε; Νὰ γίνωμεν ἡμεῖς συμμέτοχοι αὐτῆς τῆς κλοπῆς;

§232Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ζητῶ ν’ ἀφαιρεθῇ ἐξ αὐτοῦ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται διὰ τοὺς γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον, ὡς ἔχει, εἶτα δὲ τὸ 6ον καὶ τὸ 7ον).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§234Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διασαφηνισθῇ ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον παρετήρησα. Λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι, ἂν δὲν ἐπικολληθῇ τὸ ἔνσημον, εἶναι ἀπαράδεκτα τὰ δικόγραφα ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἢ τῆς δημοσίας Ἀρχῆς. Ἐὰν ὅμως ἐκ παραδρομῆς τὸ δικόγραφον γένηται δεκτὸν καὶ προχωρήσῃ ἡ δίκη καὶ μετ’ οὐ πολὺ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαραδέκτου, τότε τί θὰ γίνῃ;

§235Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πάλιν ἀπαράδεκτον θὰ εἶναι.

§236Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν θὰ εἶναι ἄκυρος ἡ διαδικασία;

§237Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§238Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Αὐτὸ συνέβη εἰς τὰς Καλάμας ἐπὶ παραβάσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου «περὶ τελῶν ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων». Τὸ δὲ Δικαστήριον ἠκύρωσε τὴν διαδικασίαν. Νὰ σημειωθῇ λοιπὸν ὅτι δὲν συνεπάγεται ἀκυρότητα ἡ παράλειψις, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη τοιοῦτον δικόγραφον, τιμωρεῖται.

§239Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Δικαστήριον, πρὶν ἢ φορολογηθῇ· μεταγενεστέρως, ὅπως ἀνεκάλυψε τὴν παραδρομήν, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8ον ὡς ἔχει, εἶτα δὲ τὸ 9ον, τὸ 10ον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις κατ’ ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΕʹ «περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου). (Κηρύσσεται κατεπείγουσα καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή).

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911 καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1911 δραχ. 4.741.439». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησις «περὶ παροχῶν τοῦ δημοσίου εἰς τὰ Ταμεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἐθνικοῦ Στόλου τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911». Ψηφίζεται ἡ πρότασις. (Ἐπίσης ψηφίζεται κηρυσσομένη κατεπείγουσα καὶ ἡ πρότασις «περὶ διαθέσεως ποσοῦ μέχρι δρ. 6394 ἐκ τῶν ὀφειλομένων ἐκ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῇ κωμοπόλει Φουρνᾶ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου»). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 4ην. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κατήρτισα ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΕʹ (3825) περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΓʹ (3823) περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου» ἐκ τῶν κυρίων Ν. Στράτου, Μ. Μπουφίδου, Ε. Κουλουμβάκη, Σ. Σομμαρίπα, Ἰ. Πατσουράκου, Ν. Ξηροῦ καὶ Ν. Γαρδικιώτου. Τὴν πρωίαν εἴπομεν ὅτι μετὰ τὴν διακοπὴν θ’ ἀναγνώσωμεν ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις· ἑπομένως ὑποχρέωσιν ἔχω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Διακόπτω τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας ἐκτὸς ἂν οἱ ἐγγεγραμμένοι στέργωσιν, ὅπως μὴ ἀναγνωσθῶσιν ἀναφοραί.

§244Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ στέργω.

§245Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς γίνωσιν αἱ ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βάρθη.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 108 ἀναφορᾶς.

§248Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς διάφοροι διαδόσεις κυκλοφοροῦσι περὶ εὐρειῶν συνωμοσιῶν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων κατηγγέλθη καὶ ὁ λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ κ. Καραϊσκάκης· ἡ Κυβέρνησις συνεπείᾳ τῶν καταγγελθέντων προέβη εἰς διαφόρους συλλήψεις καὶ καταδιώξεις. Ἐννοεῖται ὅτι ἐγὼ δὲν θὰ ἐλέγξω τὰς πράξεις ταύτας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἐπιζητῶ ἓν καὶ μόνον κυρίως σημεῖον νὰ διαφωτίσω. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν γνωρίζει ὅτι εἰς τὸ ταχυδρομεῖον τὸ κεντρικὸν κατεσχέθησαν τρεῖς ἐπιστολαὶ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν Δημήτριον Ζούλαν δημοσιογράφον παρὰ τοῦ κ. Καραϊσκάκη, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχονται ἀληθείας ταῦτα, καὶ πράγματι κατεσχέθησαν αἱ ἐπιστολαί, τοῦτο νομίζω ὅτι θ’ ἀπετέλει μέγιστον πλῆγμα κατὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, διότι παραβιάζεται τὸ ἀπόρρητον τῶν ἐπιστολῶν ἐναντίον ῥητῆς ῥήτρας τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς αἰῶνας παρελθόντας. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν καταδίωξιν, ἀλλὰ ταῦτα ἠθέλησα νὰ διαλευκάνω.

§249ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τρεῖς ἐπιστολαὶ παραδοθεῖσαι εἰς τὸ ταχυδρομεῖον κατεσχέθησαν ὑπὸ Ἀρχῆς τινος, ἀπαντῶν δίδω ἀρνητικὴν ἀπάντησιν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπιστολαὶ παραδοθεῖσαι εἰς τὸ ταχυδρομεῖον κατεσχέθησαν.

§250Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ὅμως κατεσχέθησαν καὶ δίδω καὶ τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ ὑποστρατήγου κ. Δαγκλῆ, καὶ ὅτι ὁ κ. Δαγκλῆς ἐκάλεσε τὸν Ζούλαν καὶ τῷ ἔδωκε τὰς τρεῖς ἐπιστολάς.

§251Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ σᾶς διευκρινίσω τὴν ἀπορίαν σας. Αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπιστολαὶ προήρχοντο ἐκ μέρους τοῦ κ. Καραϊσκάκη ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν Ζούλαν, εὑρίσκονται δὲ εἰς χεῖρας τοῦ στρατηγοῦ ἐσφραγισμέναι ἀκόμη. Ἀλλ’ αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ δὲν παρεδόθησαν εἰς τὸ ταχυδρομεῖον, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ γράψαντος αὐτὰς παρεδόθησαν εἰς ὄργανον δημοσίας δυνάμεως, ὅπως τὰς παραδώσῃ εἰς τὸν Ζούλαν, τὸ δὲ ὄργανον τῆς δημοσίας δυνάμεως γνωρίζον ὅτι ὁ Καραϊσκάκης εἶχεν ἤδη συλληφθῆ ἐνόμισεν ὅτι καθῆκόν του ἦτο νὰ μὴ τὰς δώσῃ εἰς τὸ ταχυδρομεῖον, ἀλλ’ εἰς τὰς προϊσταμένας του Ἀρχάς, καὶ τὰς παρέδωκεν εἰς τὸν Μέραρχον. Αἱ ἐπιστολαὶ εἶναι ἀκόμη ἐσφραγισμέναι, ἀλλὰ ποία ἡ τύχη των δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ δώσω λόγον. Ἡ Δικαιοσύνη θ’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§252Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, καθόσον βλέπω ὅτι παρεβιάσθη τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν διαμαρτύρομαι. Αἱ ἐπιστολαὶ παρεδόθησαν εἰς τὸν ἀγγελιαφόρον τοῦ Συντάγματος τοῦ ἑδρεύοντος ἐν Ναυπλίῳ, ἵνα τὰς στείλῃ εἰς τὸ ταχυδρομεῖον εἰς τὸ πρόσωπον, πρὸς ὃ ἀπηυθύνοντο. Ὁ Ζούλας μοὶ εἶπεν ὅτι ἐστάλησαν ἐκ Ναυπλίου καὶ ὄχι καθ’ ὃν χρόνον διετέλει ὁ κ. Καραϊσκάκης εἰς τὰς φυλακάς. Ἐν τούτοις ἐπιφυλάσσομαι νὰ ζητήσω πληροφορίας καὶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 120 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§254ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δώσω σήμερον τὴν ἀπαιτουμένην πληροφορίαν· ὅταν θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, θὰ τὴν ἀνακοινώσω πρὸς τὸν Βουλευτὴν Λακωνίας.

§255Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 121 καὶ ἡ ἑπομένη ἀφορῶσι τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ, ἐπειδὴ ἀπουσιάζουσι, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσι.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ὑποβάλλει ἀναφοράς.

§257Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καταθέτω ἀναφοράς, διὰ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Πρώτη ἀναφορὰ περὶ ἱδρύσεως τηλεφώνου εἰς τὸ χωρίον Ῥηγέαν τοῦ δήμου Ζάρακος καὶ ἐπίσης ταχυδρομικοῦ σταθμοῦ εἰς τὴν κωμόπολιν Παπαδιάνικα. Ἐπίσης ἑτέραν ἀναφορὰν περὶ ἱδρύσεως σταθμοῦ ἀστυνομικοῦ εἴς τινα κωμόπολιν τῶν Μολάων. Καίτοι ἔχει ἀποφασισθῆ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἡ ἐκτέλεσις τοῦ σταθμοῦ τούτου, ὅμως δὲν ἐκτελεῖται οὗτος.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 133: «Ποῖον τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων κατὰ τοῦ ταγματάρχου Πολυχρονοπούλου βιαιοπραγήσαντος κατὰ τοῦ πολίτου Δ. Δράκου διδασκάλου σκοπευτικῆς».

§259Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πρὸ 15 ἡμερῶν ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, μοὶ εἴπετε δὲ ὅτι θὰ μοὶ δώσητε ἀπάντησιν. Παρῆλθεν ὅμως τόσος χρόνος καὶ οὐδὲν ἀνεκοινώθη. Μήπως εὑρίσκεται ἐν Γαλλίᾳ;

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀτυχῶς αὐτὰς τὰς ἡμέρας δὲν εἶμαι πολὺ τακτικὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μου. Ἐὰν μεταβῶ αὔριον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐλπίζω νὰ ἔχω ἀπάντησιν. Μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι διετάχθη ἀμέσως ἀνάκρισις. Τὸ πόρισμα ταχέως θὰ μοὶ ἐπιστραφῇ καὶ θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ περὶ μέτρων προστασίας αὐτῆς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΠΑʹ (3481) τῆς 9 Δεκεμβρίου 1909 περὶ ναυτικοῦ ἀκολούθου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχ. 172,000 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ, τῇ νησῖδι Λέρῳ καὶ τῇ πέριξ τοῦ Β. Ναυστάθμου περιοχῇ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως τριῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης ἐκ δρ. 67,400 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν ναυτικῶν κτιρίων καὶ σταθμοῦ καταδυομένων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ καὶ τῇ νησῖδι Λέρῳ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δωματίων πρὸ τῶν ἐν Ναυστάθμῳ συνεργείων καὶ πρὸ τῆς ἀποθήκης τοῦ Πυροβολικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΨΟΔʹ νόμου τῆς 16ης Δεκεμβρίου 1900, περὶ συστάσεως τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου»). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1912». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεγέρσεως στρατώνων, στρατιωτικῶν νοσοκομείων καὶ στρατιωτικῶν ἀποθηκῶν ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναβολῆς ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ 2ου πυροσβεστικοῦ λόχου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΧΛϚʹ νόμου περὶ Ἐλευθερίων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ἐν τῷ μεταξὺ μέχρι τοῦ 37 συμπεριλαμβανομένου παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσι διὰ τὴν μετὰ μεσημβρίαν συνεδρίασιν.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διερμηνέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ τοῦ Προξενικοῦ αὐτῆς γραφείου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1912». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Ἐξακολούθησις τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων κλπ. καὶ περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΦϞΘʹ (3599) τοῦ ἔτους 1910».

§264Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐψηφίσθη μέχρι τοῦ ἄρθρου 4. Παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ 4 τὸν λόγον.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον.

§267Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐδήλωσα ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶμαι κεκηρυγμένος καὶ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ μολονότι ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην καὶ τὴν πρόθεσιν ταύτην, ὑπολαμβάνω ὡς ὑποχρέωσίν μου νῦν νὰ ἐπιστήσω ἐντεταμένην τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μεταβληθῇ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, διότι φαίνεται ὅτι εἶναι δεδικαιολογημέναι αἱ ὑπόνοιαι ὅτι μεροληψίαι θὰ κρατήσωσι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, διότι μεροληψίαι μεγάλαι ἐπεκράτησαν, διὰ νὰ ὁρισθῶσι τὰ ἕλη, τὰ ὁποῖα ὡρίσθησαν ὡς ἀποξηραντέα, καὶ νὰ μὴ ὁρισθῶσιν ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσι. Φαίνεται, Κύριοι, ὅτι πλανώμεθα, πιστεύοντες ὅτι τὰ Δημόσια ἔργα ἐξεκαθαρίσθησαν, ἐξυγιάσθησαν, ἐβελτιώθησαν, ἐμπνέουσι πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Κατὰ τὸ ἄρθρον 74 τοῦ νόμου (περίπτωσιν τετάρτην): Ἀπολύονται οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ Δημόσια ἔργα καὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: «διὰ συμμετοχὴν εἰς κέρδη ἐξαρτώμενα ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας». Συμβόλαιον ὑπ’ ἀριθμὸν 5353 τοῦ 1911, ἔτους ἀνορθωτικοῦ, τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ι. Κ. Μαρουδῆ. (Ἀναγινώσκει): «Ἐκχώρησις δραχμῶν 112,000. Ἐνώπιον ἐμοῦ τοῦ συμβολαιογράφου ἐνεφανίσθησαν οἱ γνωστοὶ καὶ μὴ ἐξαιρετέοι ἀφ’ ἑνὸς ὁ κύριος» (πληρεξούσιος δικηγόρος ἰδιώτου τινὸς) «καὶ ἀφ’ ἑτέρου οἱ κύριοι Κωνσταντῖνος Σκλάβος καὶ Παναγιώτης Μπιτσάνης, ἀμφότεροι ἀνώτεροι μηχανικοὶ τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ συνωμολόγησαν τὰ ἑξῆς».

§268Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ποῖος εἶναι ὁ ἰδιώτης;

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα σημασίαν ἔχει ποῖος εἶναι;

§270Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ πρῶτος τούτων, ὁ πληρεξούσιος δικηγόρος, συμβληθεὶς προσυμβατικῶς μετὰ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων Σπυρ. Μερκούρη ὡς νομίμου ἀντιπροσώπου τοῦ δήμου Ἀθηναίων διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 27,616 τῆς 4 Ἰουνίου ἐ. ἔ. συμβολαίου τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ἠλία Δ. Τσοκᾶ παρεχώρησεν εἰς αὐτὸν πλήρη καὶ πρωτοτύπου βάσεως ἐρειδομένην μελέτην τῆς ἀρδεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κλπ.»... Ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶμαι ὁλοψύχως διατεθειμένος νὰ ψηφίσω καὶ θὰ ψηφίσω μὲ ὅλην μου τὴν ψυχήν, μολονότι ὡς Βουλευτὴς Λακωνίας καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων, διότι δὲν ἔχει περιληφθῆ καὶ τὸ ἕλος Τρινάσου, ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ὁποίου θὰ ἐδίδετο ἡ ὑγίεια εἰς μυριάδας ἀνθρώπων καὶ εἰσόδημα ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως.

§271Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας ὀρθῶς ἐπεράτωσε τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁμολογουμένως τὰ ἀνακοινωθέντα ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν κατόπιν ἀναγνώσεως ἐπισήμου συμβολαίου, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς χεῖράς του, ἄγουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δέον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ νὰ ἐπιληφθῇ ἀκριβῶς τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν προβλεπομένων, καὶ κατὰ τοῦτο ἡ συμβολή, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, εἶναι πολύτιμος. Πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας παρέσχεν ὁ κ. συνάδελφος, θεωρῶ καθῆκόν μου ν’ ἀνακοινώσω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς ἀναλαμβάνων τὴν εὐθύνην τῶν ἀνακοινουμένων. Μετὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἔχει συνομολογηθῆ συμφωνία Ἕλληνος ὑπηκόου εὑρισκομένου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ.

§272Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μήπως εἶναι τοῦ Κουγιτέα;

§273Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦ Κουγιτέα εἶναι. Ὁ κ. Κουγιτέας ἀνέλαβε νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων πηγὰς ὑδάτων γνωστὰς εἰς αὐτὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς μετοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τούτων, ἀπέκτησε δὲ συγχρόνως τὸ δικαίωμα, ἵνα λαμβάνῃ λόγῳ ἀποζημιώσεως 50,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος.

§274Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ὑδάτων Ἀθηνῶν πρόκειται;

§275Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς. Πρόκειται μάλιστα περὶ τῶν ὑδάτων Ἀθηνῶν.

§276Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§277Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπόν. Συνωμολογήθη ἡ συμφωνία αὕτη μεταξὺ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ κ. Κουγιτέα, καὶ ὁ κ. Κουγιτέας ὑπεχρεώθη, ὅπως ὑποδείξῃ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων τὰς γνωστὰς εἰς αὐτὸν πηγὰς ὑδάτων, τηρουμένας ἀγνώστους μέχρι συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως, καὶ παράσχῃ τὴν μελέτην τῆς μετοχετεύσεως τῶν ὑδάτων εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ὁ δὲ δῆμος Ἀθηναίων νὰ καταβάλλῃ 50.000 δρ. ἐτησίως, ἐπὶ 50 ἔτη, καὶ 300.000 ἐφάπαξ. Τὸ προσύμφωνον αὐτὸ εἶχε συνομολογηθῆ τῷ 1907, ὑπεβλήθη δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ οἱ διάφοροι ἀλλεπάλληλοι Ὑπουργοὶ δὲν ἐδέχθησαν νὰ ἐγκρίνωσι τὴν σύμβασιν. Ἡ σύμβασις ἐζητήθη, ὅπως ἐγκριθῇ ἐπιμόνως ὑπὸ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔτυχε δ’ ἐγκρίσεως ὑπ’ ἐμοῦ. Δυστυχῶς ἡ σύμβασις αὕτη, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐνεκρίθη τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1910 ἐπὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μαυρομμάτη, καὶ κατόπιν τῆς ἐγκρίσεως ταύτης ἐπῆλθε τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Κουλουμβάκης. Ταῦτα ἀνακοινῶ, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πράξῃ τὰ δέοντα.

§278Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοὶ ἀποσταλῶσι τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ αἱ σχετικαὶ ἀγορεύσεις.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει τὰ συμβόλαια, τὸ δὲ Προεδρεῖον θ’ ἀποστείλῃ τὰς ἐστενογραφημένας ἀγορεύσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§280Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5353 τῆς 11ης Ἰουνίου τοῦ 1911 συμβόλαιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ἰωάννου Μαρουδῆ.

§281Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἰς τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπηκολούθησεν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι προσωρινῶς ἀποσύρεται τὸ νομοσχέδιον, πλὴν δὲ τούτου καὶ ἔκφρασις αὐτοῦ, γενομένη μετὰ λύπης, ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ γίνηται εὐρεῖα συζήτησις ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦσι τὸ κύριον πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποσύρῃ ταῦτα. Κατὰ τῆς ἐκφράσεως ταύτης διαμαρτύρομαι, διότι ἀποτελεῖ αὕτη δίλημμα, ὅπερ ἐμβάλλει εἰς ἡμᾶς τὸν τρόμον, διότι, ἐὰν εἰς νομοσχέδιον, ὅπερ ἐγκρίνομεν κατ’ ἀρχήν, βλέπωμέν τι, ὅπερ θεωροῦμεν ἀσύμφορον, καὶ θέλωμεν νὰ ζητήσωμεν τὸν λόγον, τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν ἀποσυρόμενον τὸ νομοσχέδιον. Τοῦτο ἀποτελεῖ σφαλερὰν ἀρχήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ ὁ λόγος, ἐπιδιώκεται κυριώτατα ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας, παρέχεται δὲ ὡς δώρημα εἰς τὸ ἔθνος τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη ἀποτελεῖ τοσοῦτον ἀξιέπαινον μέτρον, ὥστε αἱ λέξεις θὰ μὲ ἐπέλειπον, ἐὰν ἐπεχείρουν νὰ ἐπαινέσω τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως. Ὁλοψύχως ἄρα κηρυσσόμεθα ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἐπαινοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἤδη τοῦτο ὁρίζεται, δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος, ὁ σκοπὸς ὁ μέγας καὶ ἱερός, διότι πρῶτον, ὡς εἶπον, αἱ μελέται, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων μέλλει νὰ γίνῃ ἡ διάθεσις τοῦ χρήματος, εἶναι πλημμελεῖς, γενόμεναι ἐπὶ χρόνων παρῳχημένων τῇ συστάσει Βουλευτῶν, ἀνηκόντων εἰς κόμματα παλαιά, οἵτινες ἐπέτυχον νὰ μελετηθῶσιν ἕλη ἀνήκοντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν αὐτῶν γίνῃ ἡ διάθεσις τοῦ χρήματος, ἀσφαλῶς ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ. Δεύτερον διότι ἡ μελέτη τῆς κατανομῆς τῶν χρηματικῶν ποσῶν μὲ ἔπεισεν ὅτι δὲν πλήσσεται ἡ ἑλονοσία ὡς ἔδει νὰ πληγῇ, ὡς ἠδύνατο νὰ πληγῇ διὰ τοῦ χρήματος τούτου, διατιθεμένου δεόντως, καὶ διὰ τοῦτο χωρὶς νὰ ἀντιτίθεμαι εἰς τὸ νομοσχέδιον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν πρῶτον ὅτι ὀφείλουσι νὰ διαγραφῶσι τμήματά τινα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὴν ἑλονοσίαν —ὠνόμασα προχθὲς τὸ τοῦ Ἰλισσοῦ—, καὶ ὅτι πρόκειται περὶ τμημάτων τινῶν τῆς Θεσσαλίας, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὰ γενικὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, ἅτινα ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας νομοθετικῆς μερίμνης. (Διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν) Λυποῦμαι ὅτι προκαλῶ διαμαρτυρίας ἐκ μέρους διαφόρων συναδέλφων, οἵτινες νομίζουσιν ὅτι θίγονται τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν των. Ὁ σκοπὸς ὁ ἅγιος, διὰ τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ ὁποίου συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ πολεμηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἡ ἑλονοσία, ἡ μάστιξ αὕτη τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος σκοπός, οὐχὶ δὲ ἡ ἐξυπηρέτησις τοπικῶν συμφερόντων τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν καὶ δήμων.

§282Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καταθέσατε ἰδικάς σας τροπολογίας.

§283Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ παράκλησίς μου συνοψίζεται εἰς τοῦτο. Ἡμεῖς, ὡς εἶπον καὶ χθές, ἐκφράζομεν πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διαχειρισθῇ τὸ χρῆμα τοῦτο συμφώνως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν θερμῶς, ἵνα, εἰ δυνατόν, ἀπηλείφετο ἡ κατανομὴ αὕτη, ὡς ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 7, καὶ ἵνα περιληφθῇ διάταξις παρέχουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει μελέτης, ἥτις μέλλει νὰ γίνῃ ὑπὸ μηχανικῶν τοῦ Κράτους, ἢ ἀλλοδαποῦ, μετακληθησομένου ἐπὶ τούτῳ, μελέτης ἐχούσης ὡς κύριον σκοπὸν τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας, διαθέσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν της τὴν συχνότητα τῆς ἑλονοσίας. Διότι, ὡς εἶπον, αἱ μελέται αἱ γενόμεναι μέχρι τοῦδε δὲν παρέχουσι τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι ἀνταποκρίνονται εἰς τὸν ἱερὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§284Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διατί;

§285Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὡμολογήθη τοῦτο καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ῥέπουλη καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Βοζίκη. Τμήματα τοῦ Κράτους κατ’ ἐξοχὴν μαστιζόμενα ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας, παρέχοντα ἀναλογίαν....

§286Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂς μὴ εἶναι καὶ καλόν.

§287Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀναλογίαν ἑλονοσίας ὑπὲρ τὰ 70% κατοίκων, δηλ. ὅτι ἐπὶ 100 κατοίκων πάσχουσιν 80 καὶ 90, τοιαῦτα δὲ μέρη τοῦ Κράτους δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Ἐδηλώθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ῥέπουλη ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι πλημμελὴς ἐν πολλοῖς, ὅτι δὲν ἀναφέρεται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὁμοιομερῶς, ἀλλ’ εἰς μέρη, τὰ ὁποῖα κομματικῶς προετιμήθησαν, ἐδηλώθη δὲ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τοῦ ἀναπληροῦντος τὸν Ὑπουργὸν ὅτι κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας. Ἐνῷ τὰ δύο ταῦτα γεγονότα εἶναι βεβαιωμένα, τί λογικώτερον τῆς προτάσεώς μου, δι’ ἧς ζητεῖται, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῶν γενομένων ἀλλὰ καὶ τῶν γενησομένων μελετῶν, δι’ ὧν μέλλει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ συχνότης τῆς ἑλονοσίας, μὴ παρασχεθῇ δ’ οὕτω ἀδίκημα εἰς μεγάλα τμήματα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν μαστίζονται ὑπὸ τῆς πληγῆς ταύτης; Ἐνόμισα ὅτι ὄχι μόνον ὡς Βουλευτής, ἀλλὰ καὶ ὡς γνωρίζων τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ὤφειλον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἡμῶν δεόντως. Τί τὸ κακὸν διαβλέπετε εἰς τὴν πρότασιν ταύτην; Ποίαν ἐχθρότητα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου; Τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον δι’ ἐμέ. Δὲν πρέπει δέ, ὡς εἶπον, ν’ ἀποβλέπητε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἰς μέσον ἐξυπηρετήσεώς τινων ἐπαρχιῶν. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ὀρθὴν ἀντίληψιν τῆς νομοθετικῆς ἡμῶν ἀποστολῆς. Περὶ τούτου πρόκειται. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἡ παράκλησίς μου ὑπ’ ὄψιν.

§288Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος).

§289ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀλλ’ ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§290Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι· ἐνδιαφέρομαι πολὺ ν’ ἀποξηρανθῶσι τὰ ἕλη, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἐφ’ ὅσον δὲν ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ μόνον τῶν ἐπαρχιῶν σας, νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ ἐνδιαφέρον νὰ γίνῃ ἓν ἔργον εἰς ἕνα νομόν, εἰς τὸν ὁποῖον οὐδὲν ἔχει γίνει. Δὲν ἔχω ἄλλο ἢ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θ’ ἀποδεχθῇ, ὡς ἐδήλωσε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός, τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν τῇ ὑποδείξει μου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους Τρινάσου.

§291Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅτε ὡμίλησα πρὸ ἡμερῶν περὶ ἑλῶν, ἐγνώρισα πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπῆρχον προϋπολογισμοί τινες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἕτοιμοι, ἠδύναντο δὲ διὰ μικρᾶς μελέτης νὰ περατωθῶσιν. Ὅτε λοιπὸν ὡμίλουν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅ τε κύριος συνάδελφος καὶ οἱ λοιποὶ ἐκ Λακωνίας εἶπον πρὸς ἐμὲ καὶ περὶ τοῦ ἕλους Τρινάσου, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα καὶ δεῖται ἀποξηράνσεως. Ἐλέχθη δὲ τότε ὅτι ὑπάρχει νόμος εἰδικός, περὶ αὐτοῦ προνοῶν, ὅστις εἶχεν ἀνάγκην κυρώσεως. Ἐγὼ παρεκάλεσα τότε τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὲ συντρέξωσι νὰ παρασκευάσωμεν νομοσχέδιόν τι εἰδικὸν διὰ τὸ ἕλος Τρινάσου καὶ ἐπανειλημμένως καὶ πάλιν δι’ ὑπαινιγμῶν τὸ ἐζήτησα, ἀλλ’ οὐδεὶς παρουσιάσθη μέχρι σήμερον. Τί θέλετε νὰ κάμωμεν τὴν τελευταίαν στιγμήν; Θέλετε νὰ φέρωμεν πρότασιν; Εὐχαρίστως. Ἀλλὰ δὲν ἤλθετε οὔτε διὰ τοῦτο.

§292Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς· λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν σας κατέφυγον εἰς μηχανικόν. Ἐγένετο μελέτη καὶ ἐπεσκέφθην καὶ τὴν ὑπηρεσίαν σας, τὸ ὑδραυλικὸν τμῆμα, καὶ ἦλθον καὶ ἐγὼ πρὸς διαπραγματεύσεις πρὸς σύστασιν ἑταιρείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμον ποτέ. Ὑπάρχει ἑταιρεία, ὑπάρχει μηχανικὸς ἔχων πλήρη μελέτην, καὶ δὲν θὰ ἔλεγον ταῦτα, ἐὰν δὲν προεκαλούμην, διότι εἶμαι ὑπερβέβαιος ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ σύμβασις καὶ νὰ ψηφισθῇ αὕτη ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο. Ἑπομένως τὸ ἕλος αὐτὸ θὰ μείνῃ καὶ πάλιν. Ἐξ ἄλλου ὅμως, ἐὰν ἀπεξηραίνετο καθ’ ὃν τρόπον θέλει ἡ ἑταιρεία, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ βοηθήσω εἰς τὴν σύστασίν της, θὰ ἀπῄτει φορολογίαν καὶ δὴ τοιαύτην, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ κατέβαλλον. Τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἐσπευσμένως ἄνευ οὐδεμιᾶς μελέτης καὶ δὲν ἦτο δυνατόν, καίτοι παρῆλθον ἔτη, νὰ προσέλθωσιν ἑταιρεῖαι δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, ἀλλ’ ἐπὶ 20 ἔτη ἀφήνομεν χῶρον καλλιεργήσιμον νὰ εἶναι κατειλημμένος ὑπὸ τῶν ὑδάτων, διότι δὲν δαπανῶνται διὰ τὴν κοίτην τοῦ Βασιλοποτάμου 30,000 δρ. Ὑπάρχει μελέτη περὶ αὐτοῦ ὑπὸ νομομηχανικοῦ κ. Ῥάβαρη.

§293Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχει μελέτη τοῦ νομομηχανικοῦ κ. Βλαχοπούλου διὰ τὴν Στυμφαλίαν καὶ μᾶς εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει.

§294Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει διὰ τὸ ἕλος αὐτὸ μία μελέτη τοῦ κυρίου Ῥάβαρη καὶ μία ἄλλη ἐκκαθαρισθέντος νομομηχανικοῦ, ἥτις ἦτο προμελέτη 200,000 δρ. περὶ κατασκευῆς γενικωτέρων ἔργων, ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιθυμοῦντες νὰ ἴδωμεν ἀρχομένην τὴν ἀποξήρανσιν παρακαλοῦμεν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προσθέσῃ ποσὸν 90,000 δρ. δυνάμει τῆς ὑπαρχούσης μελέτης διὰ τὴν ῥύθμισιν τῆς κοίτης τοῦ Βασιλοποτάμου, διότι, ἐὰν δὲν ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ νόμον, θ’ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἄλλην Βουλὴν νὰ διατάξῃ ἕνα νομομηχανικόν, ὅπως συμπληρώσῃ τὴν μελέτην. Τοῦτο ἀπαιτοῦμεν, νὰ γραφῇ μεγαλύτερον ποσὸν διὰ προμελέτην 90.000 δρ. διὰ τὴν ῥύθμισιν τῆς κοίτης τοῦ Βασιλοποτάμου, διαταχθῇ δὲ συγχρόνως καὶ ὁ μηχανικὸς νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία δὲν ἀπαιτεῖ παρὰ ἐλάχιστον χρόνον, ἢ ἐὰν θέλῃ νὰ ἀγοράσῃ τὴν μελέτην τοῦ μηχανικοῦ, ἐγὼ δὲν ἀναμιγνύομαι δι’ αὐτό· ἕλος θέλω νὰ ἰδῶ ἀποξηραινόμενον, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ 15.000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε εἶναι ἰδικά του, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐνοικιάσῃ πρὸς 100 ἢ 150 δρ. ἕκαστον στρέμμα κατ’ ἔτος. Ἡ μελέτη ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§295Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, παρά, ἐὰν πράγματι δὲν ὑπάρχει μελέτη, νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον πίστωσις καὶ διαταχθῇ νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον ὡς τάχιστα.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· θὰ γίνῃ.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 7).

§298Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν μεταξὺ τῶν ἄλλων ἑλῶν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸ ἕλος τοῦ χωρίου Τάμπας.

§299Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὸ ἔχει περιληφθῇ εἰς τὴν μεγάλην μελέτην τὴν ὑπάρχουσαν. Πῶς δυνάμεθα ν’ ἀποκόψωμεν τὸ τμῆμα αὐτό;

§300Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπληροφορήθην ὅτι παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις σας ὑπάρχει ἀρτία μελέτη περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας ἐκ μέρους τοῦ νομομηχανικοῦ Βλαχοπούλου, τοῦ 1909. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ μελέτη καὶ ν’ ἀναγραφῇ ποσὸν διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐργασίας ταύτης, διότι πάντες οἱ πληθυσμοὶ οἱ τὰ πέριξ οἰκοῦντες ὑποφέρουσιν.

§301Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν φέρωμεν τὰ ὕδατα, δὲν θὰ μετριασθῇ τὸ κακόν.

§302Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐπίσης πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους Στρέζοβα τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτοῦνται πλείονες τῶν 2,000 δρ., ὑπάρχει δὲ καὶ μελέτη.

§303ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Συνηγορῶ ἐνθέρμως ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μεϊτάνη, τὴν ὁποίαν ἔχω συνυπογράψει. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους τοῦ Μαραθῶνος.

§304ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὅτε ὑπέβαλον τὴν μελέτην ταύτην περὶ ἑλῶν, συμπεριέλαβον μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο ν’ ἀποξηρανθῶσι, καὶ τὸ ἕλος τοῦ Μαραθῶνος, κατέθηκα δὲ καὶ τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται τὸ ἕλος, ἐπωλήθη εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Μπενάκην, ὅστις καὶ ἀνέλαβεν ἰδίαις δαπάναις νὰ τὸ ἀποξηράνῃ.

§305ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τότε μένει τὸ ἄλλο μέρος τῆς παρακλήσεώς μου διὰ τὸ ἕλος τῶν Καλαβρύτων.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριγώνης.

§307ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὑπάρχει μελέτη διὰ τὸν Νεζερὸν καὶ ὑπεβλήθη καὶ σύμβασις ὑπὸ ἑταιρειῶν. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὴν Τριχωνίαν ὑπάρχουσι τὰ μεγαλείτερα, καὶ οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται διὰ μίαν ἐπαρχίαν ὁλόκληρον, ἡ ὁποία συνεισφέρει τὰ μεγαλείτερα ποσὰ εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ γίνῃ ἡ δέουσα μελέτη, ἄν τυχὸν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη.

§308Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Συνηγορῶ διαθέρμως ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τῆς ὑποβληθείσης. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς σχετικῆς τροπολογίας θὰ υἱοθετήσῃ αὐτήν, διότι καὶ ὁ τόπος θὰ ἐξυγιασθῇ καὶ ἡ γεωργία θὰ ὠφεληθῇ.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βούτσης παραιτεῖται· ὁ κ. Γρηγορίου παραιτεῖται· ὁ κ. Πατσουράκος.

§310Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐλέχθη, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι δὲν ὑπάρχει μελέτη διὰ τὸ ἕλος Τρινάσου ὑπάρχει μελέτη εἰδικὴ διὰ τὴν κοίτην τοῦ Βασιλοποτάμου, ἡ ὁποία γίνεται ἀφορμὴ τοῦ περισσοτέρου κακοῦ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου βεβαίως δὲν πρόκειται ν’ ἀποξηρανθῶσιν ἕλη, διότι ὑπάρχει νόμος, ὁ ͵ΓΡΚΖʹ, ἀπὸ τοῦ 1906 εἰδικῶς διὰ τὸ ἕλος αὐτό, ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασίαν, διότι οὐδὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὡς καὶ τὴν μελέτην διὰ τὴν κοίτην τοῦ Βασιλοποτάμου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ περιληφθῇ τὸ ἕλος Ἁλμυροῦ τοῦ δήμου Ἀβίας, τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ 3.000 δραχ.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ μικρὰ θὰ προηγηθῶσιν· αὐτὸ εἶναι φυσικόν.

§312Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ· μετὰ τοιαύτην δήλωσιν παραιτοῦμαι.

§313Ο. ΤΕΤΕΝΕΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀποξηρανθῶσι τὰ ἕλη τῆς ὁδοῦ Κηφισίας, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωμεν.

§314Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶμαι, κύριοι Βουλευταί, ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθόσον κατάγομαι ἐξ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία πάσχει ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων. Ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας εἶδον ὅτι διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, ἡ ὁποία μαστίζεται ἐκ τῆς ἑλονοσίας καὶ ἡ ὁποία ἔπαθεν ἐκ τοῦ ποταμοῦ Σελινοῦντος δεινὴν πλήμμυραν, διὰ τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθη νὰ ἔλθῃ τὸ Δημόσιον ἀρωγόν, οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§315Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει μελέτη.

§316Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει μελέτη γενομένη ὑπὸ τοῦ Μενεΐκου.

§317Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἑκατομμύρια διὰ νὰ γίνῃ.

§318Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δύναται ὅμως ν’ ἀναγραφῇ πίστωσις 100.000 δραχμῶν καὶ νὰ γίνῃ τμηματικῶς.

§319Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τί νὰ τὴν κάμωμεν; Νὰ πετάξωμεν τὰ χρήματα;

§320Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, ὄχι ὅμως καὶ τῶν ἁρμοδίων μηχανικῶν. Πλὴν τούτου ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐντὸς τῆς πόλεως Αἰγίου ἕλος καλούμενον Ἁλυκή, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον ὑπὸ ἑλονοσίας προσβάλλεται ἡ πόλις καὶ ὅλος ὁ δῆμος Αἰγίου, ἀλλὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, συμπολῖταί μου ὑπὲρ τοὺς 100 εἶναι προσβεβλημένοι ἐξ αἱματουρικοῦ πυρετοῦ.

§321Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς ζητοῦμεν ἄδειαν, ἵνα κάμωμεν μελέτην δι’ αὐτὸ τὸ ἕλος.

§322Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἄς γίνῃ τέλος ἔστω καὶ ἀργά. Ὑπάρχει προσέτι τὸ ἕλος τῆς Ἀκράτας, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ δημοπρασία ἔγινε καὶ ἀρχὴ ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἔχει γίνει, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἐσταμάτησε μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις, καὶ διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἀναγραφῇ πίστωσις.

§323Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλαι μελέται, καθ’ ἑκάστην μόλις φθάσῃ μελέτη τὴν ὑποβάλλω. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω δύο, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν ἤδη, μίαν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν μεταξὺ Τζιτζιφιῶν καὶ Παλαιοῦ Φαλήρου λιμναζόντων ὑδάτων καὶ ἑτέραν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἔξωθι τοῦ Ναυπλίου καὶ παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν πρὸς τὴν θάλασσαν ἑλῶν.

§324Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Εὐχὴν ἐκφράζω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὴ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ τέλματα καὶ τὰ ἕλη τῆς ἐπαρχίας Λεβαδίας. Ἂν ὑπάρχῃ, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λεβαδείας, ἑστία ἑλῶν καὶ τελμάτων, αὕτη εἶναι ὁ Κηφισὸς ποταμός, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεστάλη ἐπιτροπὴ πρὸ ἡμερῶν, ἥτις μελετήσασα τὸ μέρος ἐκεῖνο κατέθηκεν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὄντως τιμᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸν ποταμὸν τῆς Ἑρκίνης· τέλματα ὑπάρχουσι πλεῖστα· ὑπάρχει εἰς τὸ χωρίον Μπράμαγα τὸ τέλμα, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Βάκχος· ἐπίσης εἰς τὸ Βελῆ τέλμα, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Τοῦρκος καὶ ἄλλα πολλά. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐκθύμως τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέριμναν, διότι δυστυχῶς περὶ αὐτῶν δὲν ὑπάρχουσι μελέται.

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἅμα ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ γίνωσι μελέται. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§326Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου διὰ 17.000, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν διὰ τὴν Κέρκυραν.

§327Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐμοῦ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω παραλειφθέντα προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ὀχετοῦ πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν μεταξὺ Τζιτζιφιῶν καὶ Παλαιοῦ Φαλήρου λιμναζόντων ὑδάτων καὶ προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἔξωθι τοῦ Ναυπλίου καὶ παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν πρὸς τὴν θάλασσαν ἑλῶν.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ἐνταῦθα Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν σύλλογον». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας συνομολογήσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου χρεολυτικοῦ ἐκ δραχ. εἰς χρυσὸν 2.850.000 πραγματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀγορὰν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης χωρίων Γουργοβίτες, Καπουτσῆ, Κουμάδες, Κουρτέσι, Μύρους, Δελήβελι καὶ τῶν δύο πέμπτων τῶν χωρίων Σοῦπι τῶν κληρονόμων Νεκῆ πασᾶ».

§330Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, προσέθηκα τροπολογίαν, ἡ ὁποία αὐξάνει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαθέσῃ, εἰς 3.905.000 δραχ., διότι προσέθηκα τὸ τίμημα τῆς ἀγορᾶς τοῦ χωρίου Πυργωτοῦ ἐν τῷ νομῷ Λαρίσης καὶ τοῦ χωρίου Βοεβόδα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας. Ταῦτα πάντα προστιθέμενα εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπετρέπετο διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου νὰ δαπανήσωμεν, ἀναβιβάζουσι τὸ ὅλον ποσὸν εἰς 3.905.000. Ἔχω καὶ ἄλλην τροπολογίαν, εἰς ἣν παρακαλῶ νὰ προσέξητε, ὅταν θ’ ἀναγνωσθῇ.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§332Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ παρατηρῶ παράλειψιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄλλο νομοσχέδιον περιεῖχε τὸ δάνειον, πρὸς σύναψιν τοῦ ὁποίου ἐχορηγεῖτο ἡ ἄδεια, ἐπὶ τόκῳ 5%, ἡ δὲ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως δὲν ἦτο ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου.

§333Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ κείμενον λέγει «πραγματικοῦ».

§334Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο τακτικώτερον, ἐὰν ἐτίθετο ἓν κατώτερον ὅριον ποσοῦ. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν τὸ Κράτος κατώρθωσε νὰ συνάψῃ δάνειον εἰς τὰ 84%, καὶ αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ἐπείγεται νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον, ἴσως καὶ καλλιτέρους ὅρους νὰ ἐπιτύχωμεν, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί πρέπει νὰ συναφθῇ δάνειον ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν διὰ τὴν σιδηροδρομικὴν ἑταιρείαν τοῦ σιδηροδρόμου Α.Π.Π.

§335Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχομεν τὸ προηγούμενον δάνειον, τὸ ὁποῖον συνήφθη εἰς τὰ 96% μὲ τόκον 5% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ ἐκδοθῇ ὑπὸ ὅρους οὐσιωδῶς διαφόρους.

§336Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι καὶ μέχρι 85%.

§337Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχομεν τὴν τοῦ προηγουμένου δανείου τιμὴν 96%. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ 2).

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§339Γ. ΖΟΥΚΑΣ. Παρακαλῶ, ὅπως περιληφθῇ διάταξις, καθ’ ἥν, ὅταν κληροῦχός τις ἐγκαταλείψῃ τὸν κλῆρον αὐτοῦ, περιέρχεται μὲν οὗτος εἰς ἄλλον πρόσφυγα ἐκεῖ εὑρισκόμενον, ἀλλά, ὅταν καὶ οὗτος καταλίπῃ τὸν κλῆρον τοῦτον, μὴ περιέρχηται ὁ κλῆρος εἰς τοὺς πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι τώρα ἔρχονται, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἰθαγενεῖς.

§340Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔρχονται πλέον νέοι· φεύγουσι καὶ οἱ ὑπάρχοντες.

§341Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ, ὅπως προστεθῇ ὅτι ἡ ἐξαγορὰ θὰ γίνῃ «τῶν ¾ ἢ τοῦ ὅλου»

§342Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον αἱ διαπραγματεύσεις πρὸς ἀγορὰν τοῦ κτήματος Βοεβόδα ἔχουσι φθάσει εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα. Σχετικῶς ὅμως πρὸς τὸ κτῆμα αὐτὸ ἔχω ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν πολυτίμους πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσι χρήσιμοι καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Αἱ πληροφορίαι αὗται στηρίζονται ἐπὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἴτε ἐκ τύχης εἴτε κατὰ σύμπτωσιν ἔχω ἤδη εἰς τὰς χεῖράς μου. Τὸ κτῆμα Βοεβόδα ἀπὸ τοῦ 1818 ἐδωρήθη διὰ τίτλων ἐπισήμων ἐνώπιον τοῦ ἱεροδικαστοῦ Ἰωαννίνων ὑπὸ τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ εἰς τὴν ἐρωμένην αὐτοῦ Βασιλικήν. Μέχρι τοῦ 1833 ἡ Βασιλικὴ εἶχεν ἐγκατασταθῆ εἰς τὸ κτῆμα Βοεβόδα. Τῷ 1861 οἱ κληρονόμοι τῆς Βασιλικῆς ἐκοινοποίησαν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Τουρκικοῦ Δημοσίου ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὸ κτῆμα τοῦτο ἀνήκει εἰς αὐτοὺς λόγῳ κληρονομίας, καὶ ἐκκρεμὴς παραμένει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰσέτι ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ Σουλτάνος Ἀβδοὺλ Ἀζὶζ ἀφ’ ἑτέρου ἐθεώρει τὸ κτῆμα τοῦτο ὡς ἰδιοκτησίαν του καὶ τὸ ἐδώρησεν εἰς τοὺς εὐνοουμένους του, ἐπί τινα δὲ χρόνον ἀνεγνωρίσθη ὡς ἰδιοκτήτης ὁ τότε γραμματεύς του Ἐμὶν βέης. Οἱ Νεότουρκοι ἤδη ἰσχυρίζονται ὅτι τοῦτο εἶναι περιουσία καὶ κτῆμα τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ πολύπλοκος ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐξαγορᾶς ταύτης καὶ δέον νὰ καταβληθῇ μεγάλη προσοχή.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ διαπραγματεύσεις ἐγένοντο ὑφ’ ἡμῶν μετὰ τοῦ παρ’ ἡμῖν ἐπισήμου ἐπιτετραμμένου τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε οὐδεμίαν φοβούμεθα περιπλοκήν.

§344Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶμαι ὑπόχρεος νὰ δηλώσω ὅτι ὁ πωλητὴς τοῦ κτήματος Βοεβόδα ἀξιοῖ ν’ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς νὰ πληρώσωμεν δραχμὰς 1000 διὰ καθυστερουμένους μισθούς. Ἡ δαπάνη αὕτη συμπεριλαμβάνεται ἐν τῷ ἀναγραφέντι ποσῷ.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνοντσι δεκτὰ εἶτα τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται.

§346Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 33, κύριε Πρόεδρε.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ὅρων ἱδρύσεως βιομηχανικῶν ἐργοστασίων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§348ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἀμέσως ἑπόμενον, κύριε Πρόεδρε.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων» (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§350Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ εἴπετε ὅτι δυσχεραίνεται ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων, θὰ παρεκάλουν νὰ διετυποῦτο οὕτως: «Αἱ κεναὶ θέσεις τῶν ὑπομηχανικῶν Αʹ καὶ Βʹ τάξεως πληροῦνται διὰ κατατάξεως τῶν ὑπομηχανικῶν τῶν ἀμέσως κατωτέρων τάξεων κατὰ σειρὰν τῆς ἀρχαιότητός των, οἱ δὲ ὑπομηχανικοὶ Δʹ τάξεως προάγονται πάντες εἰς Γʹ τάξεως».

§351Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§352Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ δέχεσθε;

§353Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως χημικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ».

§355ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§356ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Εἰς τὸ 4 ἄρθρον εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τις προσθήκη, τὸ μὲν διότι ὑπηρετοῦσιν ἤδη εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ εἶναι ἱκανῶς μεμορφωμένοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν νέοι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ πτυχίου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ προσέλευσις εἰς τὰς ἐξετάσεις· λοιπὸν ζητεῖται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἡ προσθήκη τῆς ἑξῆς διατάξεως: «Δύνανται ἐν τούτοις νὰ συμμετάσχωσιν εἰς διαγωνισμὸν προκηρυχθησόμενον ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου καὶ τελειόφοιτοι τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου τούτου ἀποκτήσωσι τὸ σχετικὸν δίπλωμα τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν»· Προστίθεται ἀκόμη ἡ ἑξῆς διάταξις: «Εἰς τὴν θέσιν τοῦ χημικοῦ ἐπόπτου, ὅταν κενωθῇ, ἢ τὴν τοῦ βοηθοῦ ἐπὶ τῶν πυριτίδων δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἀξιωματικὸς διπλωματοῦχος μηχανικὸς ἢ χημικὸς ἐπὶ τῶν πυριτίδων (Ingénieur des Poudres et Salpêtres κ.λ.π.)». Ἔχομεν τοιοῦτον ἀξιωματικὸν δυνάμενον ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε κενωθῆ ἡ θέσις αὕτη, ἡ ὁποία λίαν ἀξίως κατέχεται σήμερον, νὰ διορισθῇ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Ζητεῖται λοιπόν, ὅτε ἤθελε κενωθῆ ἡ θέσις αὕτη, νὰ ἐπιτραπῇ ὁ διορισμὸς καὶ τούτου τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§357Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἑξάμηνον;

§358ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι τῆς ὑπηρεσίας, Κύριε!

§359Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμὸν πρὶν λάβωσι τὸ δίπλωμα; Διότι ἔχετε ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ λάβῃ τις τὸ δίπλωμα.

§360ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως μοὶ τὸ εἶχε διατυπώσει ἡ ὑπηρεσία, τὸ πρῶτον ἐπρόκειτο νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμὸν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἐλάμβανον πτυχίον ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Εἶχε κάμει μάλιστα αὐτὴν τὴν σημείωσιν. Τώρα μοὶ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα, καὶ ἐξάγεται ἀντιθέτως ἡ ἔννοια «ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου τούτου ἀποκτήσωσι τὸ σχετικὸν δίπλωμα τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν». Εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ διαγωνισμὸς νὰ προσδιορισθῇ μετὰ ἕνα μῆνα, ὁπότε θὰ εἶναι δεκτοί. Ἀλλὰ πρέπει ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου αὐτοῦ νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των, ἄλλως ἐκπίπτουσιν. Ἐὰν δὲν ἤθελεν ἐκπληρωθῆ ὁ ὅρος οὗτος, εἶναι φυσικὸν ὅτι ἐκπίπτουσιν.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλόπουλος ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4.

§362Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ὥρισε διαγωνισμόν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν ὁποῖον προσέρχονται οἱ ἔχοντες πτυχίον τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν. Νομίζω ὅτι δὲν ἀρκεῖ τὸ πτυχίον τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν, ἀφοῦ μάλιστα ἐκτὸς τῆς θέσεως τοῦ ἁπλοῦ βοηθοῦ ἐπὶ τῶν ὑλικῶν πρόκειται οἱ τοιοῦτοι κατὰ διάταξιν ἄλλην, εὐεργετικήν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ἄρθρου 9 νὰ δύνανται νὰ λάβωσιν ἀπ’ εὐθείας τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τῶν ὑλικῶν ναυστάθμου ἢ καὶ αὐτὴν ἔτι τὴν ἀνωτάτην θέσιν τοῦ χημικοῦ ἐπόπτου καὶ διευθυντοῦ τοῦ σπουδαιοτάτου τμήματος τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· διότι οὕτως ὁρίζει κατωτέρω τὸ ἄρθρον 9. Νομίζω διὰ τοῦτο ἀναγκαῖον νὰ προστεθῶσιν ἀνώτερα προσόντα, διὰ τὴν περίπτωσιν ἰδίως, καθ’ ἣν οἱ διαγωνιζόμενοι δὲν πρόκειται νὰ λάβωσι θέσιν βοηθοῦ ἁπλῶς, ἀλλὰ θέσιν διευθυντοῦ τοῦ ἑτέρου ἐκ τῶν δύο διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἱδρυομένων κτημάτων. Ἐὰν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς θέσεως διευθυντοῦ καὶ μάλιστα τοῦ τμήματος τῶν πυριτίδων, ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἔχῃ σπουδάσει ὁ ὑποψήφιος καὶ ἐν Εὐρωπαϊκῷ Πανεπιστημίῳ καὶ δὴ εἰδικώτερον χημείαν τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐξέτασις τῆς βαμβακοπυρίτιδος καὶ τῶν ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἀπαιτεῖ ὅλως εἰδικὴν γνῶσιν καὶ ἄσκησιν. Εἰς τὸ τμῆμα τῶν πυριτίδων ὑπάρχει καὶ βοηθός. Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἐν ἐλλείψει καταλληλοτέρων προσώπων νὰ ἐπετρέπετο καὶ εἰς τὸν ἔχοντα ἤδη δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ χημείῳ τῆς Ναυτικῆς σχολῆς τῶν δοκίμων, ἔνθα νῦν γίνεται ἡ ἐξέτασις τῶν πυριτίδων, νὰ λαμβάνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος θέσιν βοηθοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ δύο τμήματα καὶ ἰδίως τὴν ἐξάρτησιν τοῦ δευτέρου τμήματος ἐκ τοῦ πρώτου κατὰ τὸ ἄρθρον 3, ἠδύνατο, νομίζω, νὰ μεταβληθῇ τοῦτο, ὥστε τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς ἐξετάσεως τῶν ὑλικῶν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας νὰ εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τοῦ ἄλλου τμήματος τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἵνα καὶ ἡ εὐθύνη ἑκατέρου τούτων εἶναι κεχωρισμένη. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 5–11, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων».

§364ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, διότι προβάλλεται τροπολογία αὐτὴν τὴν στιγμήν. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ 7ον...

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓΩΚΒʹ νόμου καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΥΚΖʹ τοιούτου περὶ ὁδοποιίας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΓʹ (3763)».

§366Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖται, ὅπως ἐμπράκτως καθιερωθῇ ἀρχή, ἥτις κατὰ θεωρίαν εἶναι ὀρθοτάτη, ὅπως δηλ. παρασχεθῇ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μεγαλείτερον ἀπὸ ὅ,τι μέχρι τοῦδε εἶχεν. Ὅτι ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐν γένει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ ἔχῃ πλείονα δικαιώματα, προκειμένου περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοιούτων ἔργων, τοῦτο κατὰ θεωρίαν εἶναι ὀρθόν, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐν τῇ πράξει· διότι ἐν Ἑλλάδι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν πᾶσι πεποίθησιν εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξεν ὅτι γίνεται κατάχρησις τῶν δικαιωμάτων τούτων· περὶ τούτου οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλῃ, δι’ αὐτὸ δ’ ἐγένετο καὶ ἡ ἐπανάστασις, διότι οἱ διαχειριζόμενοι τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν περιέπιπτον ἀπὸ καταχρήσεως εἰς κατάχρησιν. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προφυλαχθῶμεν ἀπὸ παντὸς τοιούτου κινδύνου. Ἐπὶ τούτοις θὰ προέτεινον, ὅπως σταθῶμεν ἐν τῷ μέσῳ, ὅπως δηλ. εὐρύνωμεν μὲν τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ μὴ παραλείψωμεν καὶ μέτρα τινὰ ἐξασφαλιστικά, τὰ ὁποῖα δύνανται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ προφυλάξωσιν ἀπὸ τοιούτων καταχρήσεων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖται ἵνα παράσχωμεν δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἄνευ διαγωνισμοῦ προβαίνῃ εἰς μίσθωσιν οἰκημάτων. Ἡ μίσθωσις οἰκημάτων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἀπετέλεσε τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου ἐν τῷ παρελθόντι. Πάντες γνωρίζομεν ποῖα μέσα διετίθεντο, ὅπως καταστρατηγῶνται αἱ διατάξεις τῶν νόμων καὶ χρησιμοποιοῦνται οἰκήματα ὅλως ἀκατάλληλα, πολλάκις παρὰ τὴν προσφορὰν ὅρων εὐνοϊκωτέρων ἐκ μέρους πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι παρεῖχον καλλίτερα οἰκήματα καὶ ὑπὸ μικροτέραν τιμήν. Ταῦτα γνωρίζοντες καὶ ἐνθυμούμενοι κατεχόμεθα ὑπὸ φόβου καὶ ἐκφράζομεν δυσπιστίαν οὐχὶ πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὸς μέλλουσαν ἴσως τινὰ Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ὁ νόμος θὰ ἰσχύῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων Κυβερνήσεων. Καὶ πῶς θὰ δύναται Ὑπουργὸς οἱοσδήποτε νὰ μισθώνῃ οἴκημα ἄνευ διαγωνισμοῦ; Φαντασθῆτε πόσα εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης νὰ συμβῶσιν εἰς τὸ μέλλον.

§367Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§368Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα. Διατί νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὰ δυσάρεστα ταῦτα ἐπακολουθήματα, ἐνῷ δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ περιορίσωμεν τὸν κίνδυνον; Προκειμένου περὶ ἐπιστρατείας ὑπάρχει ἡ δικαιολογία τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, ἀλλὰ προκειμένου περὶ μεγάλων γυμνασίων...

§369ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχομεν τὸν ἰσχύοντα νόμον.

§370Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πρέπει νὰ διορθώσωμεν αὐτό, διότι πρὶν ἢ διαταχθῇ ἡ ἐκτέλεσις μεγάλων γυμνασίων θὰ εἶναι γνωστὸν τὸ μέρος, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ ἐνεργηθῶσι τα· ἑπομένως θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ὁ χρόνος, ὅπως προκηρυχθῇ δημοπρασία. Ἐὰν τοιαύτη μίσθωσις ἐνεργηθῇ ἄνευ διαγωνισμοῦ, βεβαίως θ’ ἀκούωμεν παράπονα, καὶ δίκαια μάλιστα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω, ὅπως εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον ἐπέλθῃ διόρθωσις ἐκεῖ ὅπου ἀναγράφεται «πρὸς μεταστάθμευσιν σωμάτων κλπ.» ἀναγραφῇ ῥητῶς ὅτι πρόκειται μόνον περὶ προσκαίρου βραχυχρονίου μετασταθμεύσεως, ὁπότε καὶ πάλιν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὁρίζηται τὸ διάστημα τοῦ χρόνου, διότι ἄλλως θὰ δύναται ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς νὰ ἐνοικιάζῃ οἰκήματα ἄνευ διαγωνισμοῦ οἷα ἂν θέλῃ καὶ τότε εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῶσι καταχρήσεις πρὸς βλάβην καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἴσως καὶ τῆς ὑγείας τῶν στρατιωτῶν. Τὸ δὲ ἄλλο (ἀναγινώσκει) «διὰ τὰς συνήθεις ἐπειγούσας ἀνάγκας μὴ ἐπιτρεπούσας κλπ.» Ποῖαι εἶναι πάλιν αὐταὶ αἱ συνήθεις ἐπείγουσαι ἀνάγκαι, ἀφοῦ ἤδη ὠνομάσαμεν τὰς δυνατὰς τοιαύτας, ἐπιδημίαν καὶ μεταστάθμευσιν; Τοῦτο εἶναι τόσον γενικόν, ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἠδύνατό τις εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐνοικιάσῃ οἰκήματα ἄνευ διαγωνισμοῦ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὑπάρχει «συνήθης ἀνάγκη»· αὐτὸ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ «ἐπείγουσαι» περιπτώσεις. Ἔχομεν τὰς «ἀπροόπτους» καὶ ὑπὲρ αὐτὰς καὶ τὰς «συνήθεις ἐπειγούσας»; Ἀλλὰ καί τι ἄλλο, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπερ γεννᾷ τὴν ἀνάγκην πολλῆς προσοχῆς, διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «εἰς τὰς διατάξεις ταύτας ὑπάγονται καὶ πᾶσαι αἱ ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο γενόμεναι μισθώσεις ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω λόγων». Παρακαλῶ θερμῶς νὰ προσκομισθῇ πίναξ, δεικνύων μέχρι ποίου ποσοῦ ἔφθασαν αἱ δαπάναι αὗται αἱ γενόμεναι κατὰ παράβασιν τῶν νόμων ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§371Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ἀμνηστίας, μὴ ἐξετάζετε.

§372Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐν τῇ ἐκφράσει τῇ ἐπιεικεῖ φαίνεσθε πολὺ βαρύτερος ἐμοῦ εἰς τὴν κατάκρισιν. Δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστίας.

§373Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ ἀμνηστίας ἀκριβῶς πρόκειται. Ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λακωνίας. Ὅπως ὡμολόγησε καὶ ἐκεῖνος, ἡ μεγάλη δυσκολία εἶναι αὐτή· πῶς δὲν θ’ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν ἐνδεχομένων παραχρήσεων, ἂν ὄχι καταχρήσεων, καὶ πῶς δὲν θὰ δεσμεύσωμεν ἐν ταὐτῷ τὰς χεῖρας τῆς ὑπηρεσίας εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μένωσιν ἀδέσμευτοι. Πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι πέρυσιν ἐψηφίσαμεν διὰ νόμου ὑπὸ τὸ ψηφίον ͵ΓΨΓʹ, ὅτι «ἐπιτρέπεται ἡ μίσθωσις κλπ.». Δυστυχῶς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσιν, ἀπεδείχθη ἀνεπαρκής, διότι ἔδιδε μὲν αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, ἀλλ’ ἐδέσμευε τὴν διοίκησιν νὰ μὴ δαπανήσῃ παρὰ 4000 δρ., διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς πάσας τὰς ποικίλας ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας ἤθελεν εὑρεθῆ. Τί συνέβη λοιπόν; Ἠναγκάσθημεν νὰ ἐπιστρατεύσωμεν ἐν Ἄρτῃ τὰ δύο τάγματα καὶ συνεκεντρώσαμεν 5000 ἄνδρας. Ἐδέησεν ἑπομένως νὰ προβῶμεν εἰς μίσθωσιν οἰκημάτων διὰ τὸν στρατωνισμὸν καὶ οἰκοδομήματος διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νοσοκομείου, τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθημεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἐκεῖ. Ἐννοεῖται ὅτι εὑρέθημεν ἐνώπιον τοῦ ἀπροχωρήτου. Μὲ εἰδοποίησεν ἡ ὑπηρεσία ὅτι ἔδει νὰ ἐκδώσωμεν προκήρυξιν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μετὰ δύο ἕως τρεῖς μῆνας θὰ εἴχομεν τὴν μίσθωσιν τῶν ἀναγκαίων οἰκημάτων. Τὸ Διάταγμα προσεκάλει τοὺς ἐφέδρους ἐντὸς ἓξ ἡμερῶν· δὲν ἠδυνάμεθα νὰ περιμείνωμεν αὐτὰς τὰς διατυπώσεις καὶ εὑρέθημεν εἰς μίαν ἀπὸ τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἐνίοτε ὁ ἀσκῶν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐν γνώσει νὰ ὑπερβῇ τὸν νόμον, διότι εἶναι ἀδύνατον ἄλλως ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ νόμου καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος. Διέταξα λοιπὸν τὴν μίσθωσιν τῶν ἀναγκαίων οἰκημάτων πρὸς στρατωνισμὸν καὶ τοῦ οἰκοδομήματος πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ νοσοκομείου ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἀλλὰ συγχρόνως κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν εὑρέθη τὸ Κράτος εἰς τὰς παραμονὰς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ τότε ἐγὼ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ μεριμνήσω ἐγκαίρως περὶ πάντων τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων, ἐὰν ἐδημοσιεύετο τὸ Διάταγμα τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς πάσας τὰς ὀγκώδεις ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται αἴφνης. Οὕτω μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ φροντίσω διὰ συλλογὴν νομῆς ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπιστράτευσις, ὅπως ἐπαρκέσω εἰς τὴν διατροφὴν 35.000 κτηνῶν, τὰ ὁποῖα θὰ συνεκεντροῦντο ἐκεῖ. Ἠναγκάσθην λοιπὸν νὰ διατάξω νὰ ἀγορασθῇ χόρτον καὶ νὰ μισθωθῶσιν ἀποθῆκαι, διὰ νὰ τοποθετηθῇ τὸ χόρτον· πάντα ταῦτα καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νόμου. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην σήμερον νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν ψῆφον ἀμνηστίας, καὶ τοιοῦτόν τι περιέχει τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, διότι ζητεῖ νὰ ἀμνηστευθῇ ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπερβῇ τὸν νόμον. Ἡ αἴτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λακωνίας ὅπως παρουσιάσω κατάλογον εἶναι δικαιοτάτη καὶ θέλω προσαγάγει αὐτὸν εἰς τὴν προσεχῆ συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§374Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Παραιτοῦμαι τῆς ὑποβολῆς τοῦ πίνακος.

§375ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ προστίθεται σήμερον διάταξις, καθ’ ἣν ἐπεκτείνεται τὸ δικαίωμα τοῦτο ὄχι μόνον εἰς τὴν περίστασιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀποδειχθῇ ἀνεπάρκεια τῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων ἕνεκα μετασταθμεύσεως σώματός τινος εἰς ἄλλον τόπον. Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸν ψηφισθέντα πέρυσι νόμον δικαιοῦται ἡ διοίκησις νὰ διατάσσῃ τὴν μεταστάθμευσιν σώματος δι’ ἀνάγκας ἐπειγούσας. Ἐν τοιαύταις περιπτώσεις δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀξιώσητε ἡ διοίκησις νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς διατυπώσεις τῆς δημοπρασίας, διότι θέλετε μῆνας, ἐνῷ αἱ ἀνάγκαι εἶναι ἐπείγουσαι. Ἀλλὰ συνέβη καὶ ἄλλο τι. Ἐφέτος ὁ ἀριθμὸς τῶν προσελθόντων κληρωτῶν ὑπῆρξε μεγαλείτερος τοῦ προβλεφθέντος· οὕτω λ. χ. εἰς τὰς Πάτρας εὑρέθησαν 300 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ποῦ νὰ μείνωσι. Δὲν ἠδυνάμην πάλιν νὰ περιμένω 3 μῆνας, διὰ νὰ τοποθετήσω αὐτούς, καὶ διέταξα νὰ ἐνοικιασθῇ προσωρινῶς οἴκημα, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§376ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μένουσιν εἰς κάποιας ἀποθήκας.

§377ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅ,τι ἠδυνήθην νὰ εὕρω,ἐκεῖνο ἐχρησιμοποίησα. Ἄλλως τε αὐτό, ἐὰν θέλητε, ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀντικείμενον ἐλέγχου διὰ τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ὄχι τῆς ἀρχῆς τοῦ πράγματος. Ἡ τελευταία παρατήρησις εἶναι ὅτι, ἀφοῦ ἐξηντλήσαμεν πάσας αὐτὰς τὰς δυνατὰς περιπτώσεις, διατί λέγομεν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν; Ἡ παρατήρησις θ’ ἀποσυρθῇ, ὅταν γνωσθῇ ὅτι διὰ τὴν περίστασιν αὐτὴν ὅλον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ δαπανήσῃ 5,000 δρ. Τὰς 5 αὐτὰς χιλιάδας ἃς ἀφήσωμεν δι’ ἓν ἔτος, διότι ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰς ἡ ἐξουσία. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἡ Βουλὴ ἐλπίζω ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§378Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ αὐστηρότης, ἥτις ἐπιβάλλεται ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον δαπάνης οἱασδήποτε, οὐδαμῶς κωλύει ἡμᾶς, ὅπως ἐμμείνωμεν ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἁβρότητος, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐκφράσεως πλήρους ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸν διαχειριζόμενον τὸ δημόσιον χρῆμα τὴν στιγμὴν ταύτην κ. Πρωθυπουργόν.

§379ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐχαριστῶ.

§380Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Παραιτοῦμαι τῆς ὑποβολῆς τοῦ πίνακος· ἐπίσης συμφωνῶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν ὅτι οὔτε πρὸς τὸ ἓν ἄκρον οὔτε πρὸς τὸ ἕτερον ὀφείλομεν νὰ βῶμεν, ἀλλὰ νὰ στῶμεν ἐν τῷ μέσῳ, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ καθ’ ὑπερβολὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅπως χρησιμοποιῇ τὸν δημόσιον πλοῦτον αὐτοπροαιρέτως ἐν ᾗ περιπτώσει δημοσία ἀνάγκη παρέχει σπουδαίαν πρὸς τοῦτο αἰτίαν. Καίτοι δὲ οὕτω συνεφωνήσαμεν ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὰς λεπτομερείας. Ὁ μέχρι τοῦδε ἰσχύων νόμος μνημονεύει: «ἐὰν τὸ ἀκίνητον ἀνήκῃ εἰς τὸ μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ» ἀλλὰ δὲν μνημονεύει καὶ Μονὴν ἢ κοινότητα». Τὴν ἐπέκτασιν ταύτην δὲν θεωρῶ ἀναγκαίαν, διότι δυνατὸν οὕτω νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ συναλλαγὴ μετὰ τῶν διαχειριζομένων τὰ τῆς Μονῆς πρὸς πορισμὸν ἀθεμίτου ὠφελήματος.

§381Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§382Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δεύτερον πρέπει νὰ τεθῇ περιορισμὸς ὡς πρὸς τὰ γενικὰ γυμνάσια, διότι ταῦτα δὲν ἐνεργοῦνται ἐξ ἀπροόπτου οὐδ’ ἐπειγόντως.

§383Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπρόοπτα δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὰ γενικὰ γυμνάσια. Θὰ δεχθῆτε δ’ ὅτι οὔτε αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν. Διότι πολλάκις λόγοι ἐξωτερικοὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπιβάλλουσι τὴν ἀλλαγὴν τοῦ θεάτρου τῶν γυμνασίων καὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν ἀλλαχοῦ.

§384Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὕλη τοιαύτη, ὥστε νὰ θέσωμεν περιορισμούς, οὔτε παρετηρήθησάν ποτε καταχρήσεις.

§385Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς μετασταθμεύσεως στρατιωτικῶν σωμάτων χωρὶς περιορισμούς; Ἐὰν πρόκειται περὶ διαμονῆς ὀλίγων ἡμερῶν, μάλιστα, ἀλλ’ ἐὰν...

§386Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ὀλιγωτέρα ἡ ζημία.

§387Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. .. ἐὰν μετασταθμεύσῃ φέρ’ εἰπεῖν μονίμως ἓν τάγμα ἐκ Καλαμπάκας, θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐνοικιάζῃ οἰκήματα ἄνευ διαγωνισμοῦ!

§388Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπομένει ὁ κυβερνητικὸς ἔλεγχος καὶ τίποτε ἄλλο, ὡς καὶ δι’ ἄλλας καταχρήσεις τῆς ἐξουσίας.

§389Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μὴ θίγετε τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου, ἐκ τοῦ ὁποίου οὐδὲν προσδοκῶ διὰ τὴν οὐσίαν. Ἐφ’ ὅσον αἱ νομικαὶ διατάξεις δὲν ἐμποδίζουσιν, ἡ οὐσία καταπατεῖται εὐχερῶς.

§390Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῶν προβλέψεων τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἀπροβλέπτους περιστάσεις δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀμνηστία. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ θὰ παράσχωσι τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ἐπιδοκιμασίαν καὶ ὄχι τὴν ἀμνηστίαν. Ἀλλ’ ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος γεννᾶται ὅτι δύνανται νὰ γίνωσι καταχρήσεις, εἶναι μάταιος, διότι τοῦτο ἐξασφαλίζουσι τὰ τελευταῖα γεγονότα τοὐλάχιστον διὰ μίαν δεκαετίαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ γεννῶνται ἐνδοιασμοί. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῆς χωροφυλακῆς ἐκ τοῦ στρατεύματος κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας «ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας».

§391Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἑταιρεία «Ἅγιος Ἀνδρέας» ἔχει τόσα ἀτμόπλοια, ὅσα ἀπαιτοῦνται, ἵνα κρατήσωσι τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ σύμβασις; Ἂν ἡ ἑταιρεία δὲν ἔχῃ τόσα ἀτμόπλοια, ἀλλὰ πρόκειται νὰ τ’ ἀποκτήσῃ, μοὶ φαίνεται ὅτι δεσμεύει τοῦτο σύμβασιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ γίνῃ ἀργότερον, ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο.

§392Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἔχει δύο.

§393Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι Ἑλληνικὴ ἑταιρεία, ἡ σύμβασις οὐδένα ἔχει σκοπὸν ἢ νὰ πληρώνῃ ἡ ἑταιρεία ἠλαττωμένα τέλη ἀγκυροβολίας καὶ φαρικά, ὡς γίνεται καὶ ἐγένετο συνήθως. Μοὶ δίδει τὴν εὐκαιρίαν ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως αὐτῆς, διότι κατὰ τὴν ψήφισιν ἄλλων συμβάσεων δὲν ἔτυχε νὰ εἶμαι παρών, νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δισταγμόν τινα, ὅταν πρόκειται περὶ ξένων συμβάσεων, κατ’ εὐφημισμὸν λεγομένων ταχυδρομικῶν συμβάσεων, διότι πρόκειται περὶ φορτωτικῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρῶσι τακτικὰ δρομολόγια, καὶ τὰ ὁποῖα συνάπτουσι τὰς συμβάσεις, ἵνα πληρώνωσιν ἠλαττωμένα τέλη. Προκειμένου περὶ Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων ἡ χαριστικὴ αὕτη πρᾶξις δύναται νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ...

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐκθέσεις τῶν εἰσηγητῶν ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατετέθησαν. Ἐπίσης καὶ ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ νόμου περὶ διοργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπαγωγῆς ἐθελοντῶν εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή). Συζήτησις τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐτησίας πιστώσεως ἐξ 150.000 δραχ. πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων καὶ δι’ ἄλλας ἐξωτερικὰς ἀνάγκας».

§395Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαθέτῃ ἐτησίως δαπάνην ἐξ 150.000 πρὸς περίθαλψιν προσφύγων καὶ δι’ ἄλλας ἐξωτερικὰς ἀνάγκας. Εἶναι γνωστόν, ὡς καὶ ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει, ὅτι διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τροποποιήσαντος τὸν νόμον ΣΒʹ ἀπηγορεύθη οἱαδήποτε διάθεσις δαπάνης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνετέθη δὲ ἡ διάθεσις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ αὐτοῦ δὲ ἤδη μετατίθεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι πρό τινος ἐγένετο συζήτησις κατὰ διαφόρους συνεδριάσεις περὶ διαθέσεως ποσοῦ 200.000 δραχ. Εἶναι ἄλλη δαπάνη αὐτὴ καὶ ἄλλη σήμερον.

§396Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ δαπάνη αὕτη διὰ νόμου ἔχει καθορισθῆ ὅπως καταβάλληται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τοσούτῳ ὅμως διεχειρίζετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ γνωστοὺς λόγους. Θὰ εἶναι καλλιτέρα ἡ λογιστικὴ διαχείρισις, ἐὰν μεταβιβασθῇ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἐκεῖνο εἶναι καὶ ὑπεύθυνον. Δὲν πρόκειται περὶ νέας δαπάνης, ἀλλὰ περὶ καλλιτέρας διαχειρίσεως κατὰ τὴν λογιστικήν.

§397Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μομφῆς κατὰ τοῦ προϊσταμένου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς δαπάνης. Κατὰ τὴν 25 Μαρτίου 1910, καθ’ ὃν χρόνον γνωρίζομεν πῶς ἦσαν τὰ παρ’ ἡμῖν ἐσωτερικὰ πράγματα τῆς χώρας, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐψηφίσθη ὁ ͵ΓΧΟΒʹ νόμος διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ αὐτοῦ κονδυλίου, διὰ τοῦ ὁποίου νόμου ἐπετρέπετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαθέτῃ τὴν δαπάνην ἐξ 150,000 διὰ πρόσφυγας δῆθεν καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας ἐξωτερικάς, ἀλλ’ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ γινομένας. Σήμερον λοιπὸν ἐθέσαμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν 200,000 δρ., διὰ δὲ τῆς μεταθέσεως προτείνονται ἕτεραι 150,000 καὶ γίνονται 350,000.

§398Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε, κ. Βουλευτά, νὰ σᾶς παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι δὲν προστίθεται πίστωσις, ὅπως σᾶς ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ πίστωσις εἶχε μετενεχθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου αὐτοῦ κατεδείχθη ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ μεταφορά, διότι αἱ δαπάναι γίνονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι εἰς θέσιν κρείττονα τοῦ τῶν Ἐτωτερικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ κρίνῃ πῶς πρέπει νὰ γίνωνται, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ δὲ τῶν Ἐξωτερικῶν ἑδρεύει καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία διαθέτει τὰς δαπάνας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν παρὰ περὶ τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ καὶ οὐχὶ περὶ νέας τινὸς δαπάνης.

§399Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐρωτῶ: ἡ δαπάνη αὕτη ἐξ 150,000 δρ. ἦτο μέχρι τοῦδε καὶ εἶναι σήμερον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν;

§400Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἦτο καὶ πρότερον καὶ εἶχε μετενεχθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐτωτερικῶν.

§401Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτό· ἀνέγνωσα μάλιστα καὶ τοὺς σχετικοὺς νόμους, ἀλλὰ σήμερον τὴν πρωΐαν ἐψηφίσαμεν 200,000 δρ. ἐπιπροσθέτως δι’ ἐξωτερικὰς ἀνάγκας καὶ ἤδη ἄλλας 150,000 δρ. Εἶναι ἄλλαι αὐταὶ ἢ δὲν εἶναι;

§402Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Εἶναι ἄλλαι, ἀλλὰ....

§403Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται· ὥστε ἔχομεν 200.000 δρ. δι’ ἐξωτερικὰς ἀνάγκας καὶ ἤδη 150.000 δρ. ἐτησίως δι’ ἐξωτερικὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θὰ δαπανῶμεν ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ. Ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς λεπτομερείας τῆς διαθέσεως τῆς δαπάνης ταύτης εἰς τὸ Ἐσωτερικόν.

§404Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν συμφέρει.

§405Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν συμφέρει, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ δὲν συμφέρει καὶ ν’ ἀποσιωπᾶται καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διατίθεται καὶ τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν πάντες. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταχειρισθῶ λέξεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθην ἐρχόμενος εἰς ἐνίσχυσιν ἑτέρου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος εἶπε περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πᾶν ἄλλο παρὰ καλῶς λαμβάνουσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, ὅπερ εἶναι προωρισμένον δι’ ὡρισμένους σκοποὺς καὶ ὡρισμένας ἀνάγκας ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ. Ἤδη μετατίθενται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ διατίθενται ὡς πάντες γνωρίζομεν πῶς διετίθεντο μέχρι σήμερον.

§406Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε ὅτι ἡ διάθεσις τῶν χρημάτων γίνεται μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς ἐπιμελείας, μερίμνης καὶ φειδοῦς. Δυνατὸν ἔν τισιν οἱ λαμβάνοντες τὰ βοηθήματα αὐτὰ νὰ ἐκτρέπωνται εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας ὑμεῖς κατωνομάσατε, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ πιστεύσητε ὑμεῖς καὶ μεθ’ ὑμῶν ἅπασα ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία διαχειρίζεται ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ χρήματα αὐτά, προσπαθεῖ ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Κράτους νὰ διαθέτῃ αὐτὰ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ γεννῶνται παράπονα.

§407Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ, ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φροντίζουσι διὰ τὴν διάθεσιν τῆς δαπάνης ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πᾶν ἄλλο προσπαθοῦσι νὰ πράττωσι παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον, καὶ παραπλανῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ προβαίνει εἰς πράξεις, τῶν ὁποίων αὐτὸς ὑπέχει τὴν εὐθύνην, καὶ γίνονται συζητήσεις κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐξεγείρει τὴν δημοσίαν γνώμην. Ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο διὰ πᾶν ἄλλο δαπανᾶται παρὰ διὰ σκοποὺς ἐθνικούς· δαπανᾶται διὰ σκοποὺς πατριωτικούς, τοὺς ὁποίους δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ παραδώσω εἰς τὴν δημοσιότητα, διότι ἄλλως θὰ παρέδιδον εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν μισθοδοτουμένων καὶ διὰ τίνα λόγον μισθοδοτοῦνται οὗτοι.

§408ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προσῆκον νὰ τὸ κάμητε ἀντὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαινιγμοῦ.

§409Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἤδη μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ κατατεθῇ ὁ κατάλογος, διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ποῖοι λαμβάνουσι καὶ ποῖοι δὲν λαμβάνουσι καὶ ὤφειλον νὰ λαμβάνωσι, τίνες ἔχουσι προσφέρει ὑπηρεσίαν καὶ τίνες δὲν ἔχουσι.

§410Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον συνηγορήσει εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καταθέσητε τὸν κατάλογον.

§411Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὲ μίαν προσθήκην, ὅτι θὰ σᾶς ὑποβάλω αἴτησιν, δι’ ἧς θὰ σᾶς ζητῶ κατάλογον τῶν μισθοδοτουμένων ἀπὸ τὰ κονδύλια αὐτά, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ἂν διαχειρίζονται ταῦτα καλῶς.

§412ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑμεῖς εἴπετε ὅτι γνωρίζετε εἰς ποῖα πρόσωπα δίδονται καὶ ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ καταθέσητε κατάλογον.

§413Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, νὰ κατατεθῇ δηλαδὴ κατάλογος τῶν προσώπων. Τοῦτο τὸ ἐννοεῖτε καὶ τὸ ἐννοεῖ καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§414Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διατί τότε ζητεῖτε νὰ σᾶς καταθέσω πίνακα, ὅστις θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι εἶναι ψευδής; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐν καλῇ πίστει.

§415ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ λέγοντες ὅτι ἔχετε νὰ καταθέσητε κατάλογον, ἐκ τοῦ ὁποίου θ’ ἀποδεικνύωνται καταχρήσεις καὶ ἔπειτα λέγοντες: δώσατέ μοι ὑμεῖς τὸν κατάλογον.

§416Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐν ἀκριβείᾳ! Ἂν καταθέσω κατάλογον, θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα ὑμεῖς μὴ καταθέτοντες τὸν ἐπίσημον νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι δὲν εἶμαι ἐν ἀκριβείᾳ. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἂν ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐν ἀκριβείᾳ, ὑμεῖς δὲν εἶσθε ἐν καλῇ πίστει.

§417ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπετε νὰ λέγωνται αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Εἴπετε ὅτι θὰ καταθέσητε κατάλογον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταγγείλητε μίαν παρανομίαν καὶ κατόπιν ζητεῖτε τὸν κατάλογον παρ’ ἡμῶν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις σᾶς προτρέπει νὰ τὸν καταθέσητε. Ἓν πρᾶγμα πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ εἶναι κατάλοιπον, τὸ ὁποῖον παρέχει πολλὴν ὄχλησιν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ μὴ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀναγράφωμεν αὐτὴν τὴν δαπάνην. Δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν. Δὲν πρέπει νὰ εἴπω περισσότερα· ἕκαστος ἐννοεῖ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι περισσότερος δὲν ἔπρεπε νὰ γίνεται λόγος. Πληροφορίαι τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς Βουλευτοῦ ὅστις θέλει, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ κατατεθῇ κατάλογος προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωσθῶσι δημοσίᾳ. Εἴπετε ὅτι ἔχετε ὑποψίας ὅτι δίδονται χρήματα ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει· ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχητε ὑπονοίας, ἀλλὰ καλούμενος νὰ φέρητε ἀποδείξεις τῶν ὑπονοιῶν σας ἀρνεῖσθε, διότι δὲν ἔχετε τοιαύτας.

§418Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπισήμους ἀποδείξεις δὲν ἔχω φυσικῶς· ἂν φέρω μὴ ἐπισήμους, θὰ ἔχητε πλήρη ἐλευθερίαν νὰ μοῦ τὰς ἀρνηθῆτε, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ καταθέσητε καὶ ὑμεῖς τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα.

§419ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§420Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ σκανδαλῶδες τοῦ πράγματος, τὸ σκανδαλωδέστατον τοῦ πράγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ μὲ ἐπιχειρήματα. Ἡ κυριωτάτη διάταξις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι καταργεῖται πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον ὡς καὶ ὁ νόμος ͵ΓΩΝΖʹ τῆς 31 Ἰουλίου 1911». Τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως καταργεῖται νόμος τεθεὶς πρὸ ἐλαχίστων μηνῶν τῇ εἰσηγήσει αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νόμος ἐκεῖνος τῆς 31 Ἰουλίου 1911 λέγει ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναγράφεται ἐτησίως ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον πίστωσις μέχρι ποσοῦ δρ. 150.000 πρὸς περίθαλψιν προσφύγων. Ἄρθρον 2. Τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς πιστώσεως ταύτης, ἥτις θὰ γίνεται διὰ τῆς ἐπὶ τῶν εὐαγῶν σκοπῶν ἐπιτροπῆς τῆς ἑδρευούσης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, συμπράττοντος καὶ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, κανονισθήσονται διὰ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου ἐκδοθησομένου Β. Διατάγματος». Τὸ ἄρθρον 3 περιέχει διάταξιν ὁμοίαν πρὸς τὴν περιεχομένην ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνώσω ἀκολούθως. Ἐν τῇ διατάξει ἐκείνῃ παραπεμπόμεθα εἰς τοὺς νόμους ͵ΓΤΟΔʹ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1909 καὶ ͵ΓΧΟΒʹ τῆς 27 Μαρτίου 1910. Πρέπει ν’ ἀνατρέξῃ τις εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Ὁ νόμος τοῦ 1909 θέλων νὰ κανονίσῃ τιμίαν τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τῶν πληρωνομένων κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1892 ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν εὐαγῶν σκοπῶν περιέλαβε διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 20 ἔχουσαν οὕτως (ἀναγινώσκει): «Οἱ λαμβάνοντες ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου χρήματα διὰ χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ ὀφείλουσι νὰ δικαιολογήσωσι τὴν δαπάνην ἐντὸς προθεσμιῶν, ὁριζομένων ἑκάστοτε διὰ πράξεων τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Αἱ πράξεις αὗται συνάπτονται ἐν τοῖς ἐν λόγῳ χρηματικοῖς ἐντάλμασιν, οἱ δὲ δικαιοῦχοι τούτων εἰσὶν ὑπόλογοι ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ καταλογίζονται ὑπ’ αὐτοῦ, ἂν ἐντὸς τῆς διὰ τῶν εἰρημένων πράξεων τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ταχθείσης προθεσμίας μὴ προσαγάγωσι διὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα. Οἱ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ Προξενικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ λαβόντες ἐκ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου συναλλαγματικάς, πρὸς διάθεσιν οἱουδήποτε ποσοῦ ἐκ τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναγεγραμμένης πιστώσεως διὰ δαπάνας ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ὀφείλουσι νὰ δικαιολογήσωσι τὴν διάθεσιν τοῦ ἀντιτίμου τῶν συναλλαγματικῶν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, διαρκούσης τῆς χρήσεως, ἐφ’ ἧς ἐξεδόθη τὸ ἔνταλμα, ἐκδίδοται δὲ εἰδικὴ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου περὶ τῆς διαχειρίσεως ἑκάστου. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διάθεσις οἱουδήποτε ποσοῦ ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης κατ’ ἄλλον παρὰ τὸν ἀνωτέρω διαγεγραμμένον τρόπον». Ὁ νόμος τοῦ 1909 ἐψηφίσθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἦλθε διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ προλάβῃ τὴν σπατάλην καὶ τὴν κακοήθειαν. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου δὲν κατηργήθη ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ Μαρτίου τοῦ 1910, ὅστις ἀνέστελλε πολλὰς ἄλλας διατάξεις, καὶ συνεπῶς μένει αὕτη ἐν ἰσχύϊ. Ἀλλ’ ἐζητήθη ἡ ἔγκρισις τοιούτων δαπανῶν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, χωρὶς νὰ προσαχθῶσι δικαιολογητικά. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἠρνήθη τὴν ἔγκρισιν, καὶ ἔρχεται διὰ τοῦτο ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον εἰσηγήσατο ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις, τῆς 31 Ἰουλίου 1911, καὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρ. 3. Θεωροῦνται ὡς ὀρθῶς διατεθέντα τὰ μέχρι τοῦδε καὶ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῶν νόμων ΓΤΟΔʹ τῆς 10ης Ὀκτωβρίου 1909 καὶ ΓΧΟΒʹ τῆς 27ης Μαρτίου 1910 ἐκ τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπὸ τὸ κεφ. Δʹ. ἄρθρ. 1 ἀναγεγραμμένης πιστώσεως διατεθέντα ποσὰ πρὸς περίθαλψιν προσφύγων». Δὲν ἐγκρίνεις, Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον; Ἀλλ’ ἐγὼ διευθύνω τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τῆς Βουλῆς ἐγκρίνω ἐγὼ νομοθετικῶς! Καὶ πράττει καὶ ἕν ἄλλο ὁ νόμος οὗτος. Διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ περαιτέρω διάθεσις τῶν 150,000 δραχ. παρουσιάζει δυσκολίαν· διατάσσει λοιπόν, ὅπως διατίθενται διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ δοκοῦν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν εὐαγῶν σκοπῶν. Αὐτὰ λέγει ἡ διάταξις τοῦ 1ου καὶ τοῦ 2ου ἄρθρου.

§421Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Δὲν λέγει αὐτά.

§422Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶχε δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει;

§423Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐτωτερικῶν εὑρίσκεται νῦν πρὸ δυσχερειῶν ἀνυπερβλήτων, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐπληροφορήθη κατὰ τρόπον δικαιολογοῦντα τὸ πρᾶγμα ἐν τῇ συνειδήσει του ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Τμηματάρχου, ὅτι δεόντως διετέθη τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, καὶ ἰδοὺ διατί ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα ἐπαναφέρῃ πάλιν ὁλοκλήρως τὴν διαχείρισιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἕνεκα τῆς δυστροπίας καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀναγράφει τὴν αὐτὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου τῆς 31ης Ἰουλίου καὶ λέγει ὅτι ὀρθῶς διετέθησαν τὰ διατεθέντα ποσὰ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1911 καὶ ἐντεῦθεν! Διότι καὶ πάλιν θ’ ἀρνηθῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας ἐκείνας, ἀφοῦ καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠρνήθη νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, κύριοι Βουλευταί. Διατί νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή; Διατὶ δαπάναι γενόμεναι ἀπὸ τοῦ 1909 καὶ ἐντεῦθεν ἐγκρίνονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς; Ἐνῷ δὲ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀρνεῖται νὰ ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας ταύτας, διατί ζητεῖται νομοθετικὴ ἔγκρισις; Ποία ἡ ἀνάγκη νὰ ζητῆται νόμος πρὸς ἔγκρισιν δαπανῶν γενομένων καὶ μόλις πρὸ μηνὸς πληρωθέντων; Αὐταὶ εἶναι αἱ μέθοδοι αἱ εἰσαγόμεναι εἰς τὴν νομοθεσίαν, ὅπως διὰ νόμου ἀμνηστεύωνται οἱ ὑπόλογοι τῆς διαχειρίσεως δημοσίων χρημάτων, χρημάτων τὰ ὁποῖα καταβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸς ἐκπλήρωσιν ἁγίων σκοπῶν.

§424Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας. Ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει πρὸς τὰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς σκάνδαλα, ὅτι οὐδὲν σκάνδαλον ἐγένετο, οὐδὲ γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι αἱ δαπάναι γίνονται μετὰ πάσης φειδοῦς καὶ μετὰ πάσης περισκέψεως καὶ μετὰ πάσης τιμῆς, ὅτι διατίθενται ἀκριβῶς ὑπὲρ τῶν σκοπῶν ἐκείνων, ὑπὲρ ὧν ὁ νόμος ἀποβλέπει. Ἐὰν σήμερον μετηγάγομεν αὖθις τροποποιοῦντες τὸν νόμον τοῦ 1901 ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ μεταβολὴ αὕτη, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἐγένετο διὰ λογιστικοὺς λόγους, διότι ἐκρίθη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐκείνου ὅτι ἡ μεταβολὴ ἐκείνη ἦτο ἥκιστα πρόσφορος διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας. Διαβεβαιῶ καὶ αὖθις τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη διατίθεται μετὰ πάσης περισκέψεως καὶ τιμῆς εἰς τὸν δι’ ὃν προώρισται σκοπόν, ἐπὶ πλέον δὲ ἤθελον νὰ παρατηρήσω ὅτι τοιαῦτα θέματα ἀναγόμενα εἰς ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωνται ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνταῦθα. (Χειροκροτήματα).

§425Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ χειροκροτήματα δὲν καλύπτουσι τὰ πράγματα. Τὰ πράγματα εἶναι ταῦτα, ὅτι ζητεῖται νομοθετικῶς ἡ ἔγκρισις δαπανῶν γενομένων ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου καὶ ἐντεῦθεν δυνάμει νόμου τεθέντος τὸν Ἰούλιον. Ἐὰν μετὰ πάσης φειδοῦς γίνηται ἡ διαχείρισις, ἐὰν μετὰ πάσης ἐντιμότητος καὶ προσοχῆς γίνηται ἡ διαχείρισις, ἐὰν ὑπάρχωσι τὰ δικαιολογητικὰ τῆς διαχειρίσεως, διατί δὲν ἐμπιστεύεσθε εἰς τοὺς νόμους, καὶ νόμους ἔχομεν, εἰς τὰς Ἀρχάς, καὶ Ἀρχὰς ἔχομεν, τὰς Ἀρχὰς τὰς ἁρμοδίας, τὰς Ἀρχὰς τὰς διοικητικάς, ἀλλ’ ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖτε τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς; Διατί δὲν ἐμπιστεύεσθε εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἀλλὰ ζητεῖτε τὴν ἔγκρισιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ προσάγητε εἰς αὐτὴν τοὐλάχιστον καὶ τὰ δικαιολογητικά; Ἐὰν ἡ διαχείρισις γίνηται τιμίως, πρεπόντως, προσηκόντως καὶ οὐχὶ σκανδαλωδῶς, ζητήσατε τὴν ἀναστολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, προσαγάγετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ δικαιολογητικά, ἵνα τὰ ἴδωμεν.

§426Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Κύριε Βουλευτά, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσαχθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δικαιολογητικά;

§427Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τὰ στείλητε εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον.

§428Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἔνοχος πάσης αὐτῆς τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο τὴν ἑσπέραν ταύτην, εἶμαι ἐγώ. Καὶ λέγω ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἀληθῶς ὁ ἔνοχος, διότι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται, δὲν εἶναι συζήτησις, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ γίνῃ ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κοινοβουλίῳ. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἠδυνάμην νὰ πιστεύσω ὅτι θὰ ἠδύνατο εἰς νομοσχέδιον τοιοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔφερον ἐνταῦθα διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ εἴπω ἀμέσως, ὅτι ἠδύνατο ἡ συζήτησις νὰ ἔλθῃ ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου, εἰς τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην κατώρθωσε νὰ καταλήξῃ.

§429Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ ἴδωμεν ἂν θ’ ἀναιρέσητε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν.

§430Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πίστωσις 150,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία διατίθεται διὰ σκοπούς, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὸν νόμον, ὅστις ὑπάρχει ἤδη. Ἐὰν ἡ πίστωσις αὕτη ἐξηκολούθει νὰ διατίθηται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν θὰ εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ὁμιλήσωσι τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησαν. Λέγω τοῦτο, ἵνα εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τίποτε δὲν ζητεῖ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ τὴν Βουλήν, δὲν ζητεῖ χρήματα ἐπὶ πλέον νὰ διαχειρισθῇ, δὲν ζητεῖ ἰδιαίτερον τρόπον διαχειρίσεως, δὲν ζητεῖ τίποτε. Μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λέγει: «ὑπογράφω σήμερον ἐντάλματα διὰ μίαν ὑπόθεσιν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἐκεῖ ἑδρεύει ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία διαχειρίζεται τὰ χρήματα ταῦτα, ἡ ἐπιτροπὴ δ’ αὕτη σύγκειται ἐξ 20 ἀτόμων ἐκ τῶν καλλιτέρων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὸν τόπον, ἐκ τῆς καλλιτέρας κοινωνικῆς τάξεως, ἐκ τῶν καλλιτέρων ὑπαλλήλων, ῥητῶς τεθειμένων καὶ ῥητῶς ὀνομαζομένων εἰς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη. Ἀφοῦ ὑπάρχει τοιαύτη ἐπιτροπή, ἀφοῦ ὑπάρχει Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, διατί ἐγὼ νὰ ὑπογράφω τὰ ἐντάλματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ὑπογράφῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐμπιστοσύνης περιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου; Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος νὰ μεταφέρωνται τὰ ἐντάλματα αὐτὰ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐτωτερικῶν, ἵνα τὰ ὑπογράφω ἐγώ. Εἶπον λοιπὸν ὅτι πρέπει διὰ νόμου νὰ μεταφέρωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου εὑρέθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκτοξευθῶσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως πάντες αὐτοὶ οἱ μύδροι διὰ σκάνδαλα, δὲν ἠξεύρω ἐγὼ ποῖα. Ποῖα εἶναι τὰ σκάνδαλα, κύριοι Βουλευταί; Ὅτι δυστυχῶς εἰς τοὺς ὤμους τῆς Κυβερνήσεως ἔπεσεν ὑπόθεσις γνωστὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ εἰς τοὺς ὤμους αὑτῆς, ὅπως καὶ πᾶσα Κυβέρνησις πρέπει νὰ φέρῃ. Ἀλλ’ ἡ γενομένη συζήτησις οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύει παρὰ ὅτι δὲν δυνάμεθα οὐδὲ τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν ὑποθέσεις νὰ διαχειριζώμεθα, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀντίληψιν τῶν μεγίστων πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ πίστωσις αὕτη πρόκειται ἐν Ἑλλάδι σήμερον νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Καὶ ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουσι: Δὲν ἐφέρατε εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς καταλόγους, ἵνα ἀποδείξητε ὅτι πραγματικῶς διαχειρίζονται καλῶς τὰ χρήματα ταῦτα. Ἀλλά, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν τοὺς καταλόγους εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἵνα ψηφισθῇ νομοσχέδιον, ἵνα μὴ ἔλθωσιν οἱ κατάλογοι οὗτοι, διότι ἐκείνη ἡ Βουλή, ἥτις ἐψήφισε τὸν νόμον ἐκεῖνον, εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν οἱ κατάλογοι οὗτοι εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅτε εὑρέθη Βουλή, ἡ ὁποία εἶπε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους τὴν ἑκάστοτε ὅτι σοὶ δίδω τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζησαι 150,000 δραχ., δὲν ἔπρεπε νὰ εὑρεθῶσι δύο Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔλθωσι καὶ νὰ εἴπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τρώγει τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ τοῦτο ἀποβαίνει σκάνδαλον διὰ τὸ Κράτος.

§431Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε ἐκ τρίτου. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν ἐπιτρέπει. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν· ἐπιτρέπει ὅπως ὁμιλήσῃ ἐκ τρίτου ὁ κ. Κουλουμβάκης;

§433ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§434Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Οὐδαμῶς συμμερίζομαι τὴν ἀντιπολιτευτικὴν τάσιν τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἀλλ’ ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα μοὶ ἀφῆκεν ἀμφιβολίαν τινά, διότι δὲν ἐδικαιολογήθη ἀρκούντως σημεῖόν τι, ὅπερ προέκυψεν ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι δηλαδὴ ζητεῖται σήμερον διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ νὰ ἐγκριθῇ δαπάνη, ἥτις μέχρι τοῦδε πάντοτε ἐνεκρίνετο κατ’ ἄλλον νόμιμον τρόπον.

§435ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, κύριε Μέρμηγκα· εἶναι κακὴ ἡ διατύπωσις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔπρεπεν ἴσως νὰ παρουσιασθῇ ὑπὸ τὴν ἑξῆς μορφήν. Ἡ διάταξις τοῦ δεῖνα νόμου, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸν Ἰούλιον, καθ’ ἣν μεταφέρεται ἡ πίστωσις αὕτη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καταργεῖται, καὶ ἐπαναφέρεται ἡ πίστωσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὕτη θὰ ἦτο ἡ ὀρθὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Δυστυχῶς ὁ ὑπάλληλος ἀντέγραψε πάλιν πάντα ὅσα περιέχει ὁ νόμος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προυκάλεσε τὴν συζήτησιν ταύτην. Δὲν εἶναι λοιπὸν τίποτε ἄλλο παρὰ κακὴ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα μᾶς κατηγοροῦσι διατί ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν μεταφορὰν τὸν Ἰούλιον καὶ τώρα τὴν καταργοῦμεν. Ἂς μᾶς συγχωρήσωσι διὰ τοῦτο.

§436Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὡς ἔθηκε τὸ ζήτημα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρουσιάζεται ὑπὸ ἄλλην ὄψιν ἢ ὡς ἔθηκε τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ εἰπὼν ὅτι πρόκειται περὶ κληρονομίας εἰς βάρος ἄλλων.

§437ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι χρήματα, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται κατ’ ἔτος, καὶ περὶ αὐτῆς τῆς κληρονομίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§438Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὸν νόμον τοῦ 1909.

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς παρακαλεῖται νὰ μὴ παραβαίνῃ τὸν Κανονισμόν, διότι θὰ εὑρεθῶ ἀπέναντι αὐτοῦ εἰς δυσάρεστον θέσιν. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§440ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔθιξε δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν ἐθίξαμεν καθ’ ὁλοκληρίαν, τὸ ζήτημα τῆς προσκομιδῆς καταλόγου παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν μισθοδοτουμένων...

§441ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑμεῖς τὸ ἐθίξατε.

§442ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρακαλῶ. Προκληθεὶς ὑφ’ ὑμῶν... Καὶ δεύτερον ἔθιξεν ὅτι ἡμεῖς κατηγορήσαμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κλέπτει τὰ χρήματα ταῦτα. Οὐδεὶς εἶπεν οὔτε τὸ πρῶτον οὔτε τὸ δεύτερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα ἐγώ, τὸ ἤκουσεν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσέθετο, κατηγορηματικά, σαφῆ, ὁ κύριος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, ὡσαύτως τὰ ἤκουσεν ἡ Βουλή. Λοιπὸν καὶ ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ὄχι ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον καὶ τὴν μεταφορὰν αὐτοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο λόγος καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἄσχετα καὶ τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν συνεζητήθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκεῖνο τὸ ἄρθρον 4: «Θεωροῦνται ὡς ὀρθῶς διατεθέντα τὰ μέχρι τοῦδε καὶ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΩΝΖʹ κ.τ.λ.» αὐτὸ ἀκριβῶς πρόκειται νὰ ἐξηγηθῇ. Ἐκεῖ περιορίζομαι. Νὰ ἐξηγηθῇ τὸ «θεωροῦνται ὡς ὀρθῶς διατεθέντα.»

§443Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1911.

§444ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον δικαιολογητικά, κύριε Ὑπουργέ. Ὑπάρχουσι λοιπὸν τὰ δικαιολογητικά; Αὐτὸ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀπαιτοῦνται ἢ οὐ δικαιολογητικὰ δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1909, ὁ ὁποῖος δὲν ἐτροποποιήθη; Ποῦ εἶναι τὰ δικαιολογητικά; Αὐτὸ ἠθέλομεν νὰ μᾶς ἀπαντήσητε. Τέλος πάντων δὲν ἔχετε. Δικαίωμά σας εἶναι.

§445ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη τὸ τριακοστὸν ἢ τὸ τριακοστὸν πρῶτον;

§446ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ τριακοστὸν πρῶτον.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 31) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§448Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§449ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριοι Βουλευταί, αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι προυτάθησαν ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐτέθησαν ὑπ’ ἐμοῦ κατόπιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἃς ἐγὼ καὶ παρεδέχθην. Ἀπέστειλα τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἔφθασε· θὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ποίας ἐξ αὐτῶν ἀποδέχομαι.

§450Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἰς ἕκαστον ἄρθρον θὰ λέγητε;

§451ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ λέγω εἰς ἕκαστον ἄρθρον ἔχον τροπολογίαν. Τὸ πρῶτον δὲν ἔχει.

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§453Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα, ὅπου ὑπάρχουσι γραφομηχαναί, χειρίζονται τὰς γραφομηχανὰς ὑπάλληλοι οἵτινες πληρώνονται. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προσθέσητε καὶ εἰς τὸ ἰδικόν σας Ὑπουργεῖον δι’ αὐτόν, ὅστις χειρίζεται τὴν γραφομηχανήν, 25 δραχμάς. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διορθωθῇ.

§454ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδέχθη ὁ κύριος Ὑπουργός;

§455ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν.

§457Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς.

§458ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γκλαβᾶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «παρέχεται εἰκοσιπεντάδραχμον μηνιαῖον ἐπιμίσθιον εἰς τὸν χειριστὴν τῆς γραφομηχανῆς».

§459Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὴν υἱοθετῶ καὶ ἐγώ.

§460ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ υἱοθετουμένη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Μεϊτάνην ἐγένετο δεκτή. Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ὅτι: οἱ διὰ διαγωνισμοῦ εἰσαχθέντες γραφεῖς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καλούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅταν ἀπολυθῶσιν ἀπὸ τὰς τάξεις αὐτοῦ καλοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀντικαθιστάμενοι ἐν ἀνάγκῃ ἐν τῷ μεταξὺ διὰ τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων ἐχόντων τὰ νόμιμα προσόντα».

§461Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἔχω τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 2, περίπτωσιν γʹ, ἀντὶ «ἐννέα γραμματεῖς, ἐξ ὧν πέντε αʹ καὶ τέσσαρες βʹ τάξεως» νὰ διορθωθῇ «ἐννέα γραμματεῖς Αʹ ἢ Βʹ τάξεως». Οὕτως εἶναι εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα. Ἐπίσης ἔχω ὑποβάλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Εἰς τὸ τέλος τοῦ 2ου ἄρθρου νὰ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν «Οἱ διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ εἰσαχθέντες γραφεῖς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καλούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των ἐξ αὐτῶν ἐπανέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν μετὰ πάροδον μηνὸς ἀπὸ τῆς ἀπολύσεως αἰτήσωνται τοῦτο δι’ αἰτήσεώς των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντικαθιστάμενοι ἐν ἀνάγκῃ ἐν τῷ μεταξὺ διὰ τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων ἐχόντων τὰ νόμιμα προσόντα».

§462Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς προηγουμένην συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεδέχθη τροπολογίαν μου, ἡ ὁποία κατεχωρίσθη καὶ εἰς τὰ Πρακτικά, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: ἀντὶ «ἐννέα γραμματεῖς, ἐξ ὧν πέντε πρώτης καὶ τέσσαρες δευτέρας τάξεως» νὰ γίνωσι «δέκα γραμματεῖς, ἐξ ὧν ἕξ πρώτης καὶ τέσσαρες δευτέρας τάξεως».

§463ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὄχι, ὄχι.

§464ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§465ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τό: «βʹ. ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας» ἀπαλείφεται. Μένει τὸ «ϛʹ κληροδοτημάτων».

§466ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅπως εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς τρίτης παραγράφου ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις: «ὁ ἔχων δίπλωμα διδάκτορος τῆς νομικῆς».

§467Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὄχι. Δὲν προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ· νὰ προστεθῇ προτείνει.

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ν’ ἀπαλειφθῇ. Τὸ ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§469ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἀποδέχομαι ἐγώ.

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§471Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁποία ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Κατ’ αὐτὴν δύνανται νὰ διορισθῶσιν οἱ ἐπὶ ἑπταετίαν εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες ὡς γραμματεῖς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ.

§472ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§473Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§474ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§475Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον ὑποβληθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ, ὑπὸ τοῦ κ. Κουλουμβάκη καὶ Γαρδικιώτου, ὅπως οἱ προϋπηρετήσαντες...

§476ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§477Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ἐπὶ ἑπταετίαν φαίνεται νὰ εἶναι κἄπως προσωπικόν.

§478ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐπὶ πενταετίαν νὰ γίνῃ.

§479Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐὰν ἦτο τμηματάρχης ὑπηρετήσας ἐπὶ μίαν τριετίαν δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ;

§480ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δύναται νὰ ἐπανέλθῃ.

§481Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τριετίαν νὰ τεθῇ.

§482ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ τεθῇ τριετίαν.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπηρετήσαντες γραμματεῖς αʹ τάξεως ἐπὶ τριετίαν.

§484ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω τινὰς τροπολογίας, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξίσωσις τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων κατηγοριῶν. Ἔχω τροπολογίαν, ὅπως ἐπιτρέπηται νὰ διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου τοῦ πέμπτου τμήματος...

§485ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐδέχθην τροπολογίαν, ἡ ὁποία λέγει «τοῦ πέμπτου τμήματος ὁ διατελέσας γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων».

§486ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἐγνώριζον. Πολὺ καλά. Ἡ προθεσμία τῶν πέντε ἐτῶν εἶναι ὑπερβολική.

§487ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι δά.

§488Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν σχολικὸν ἰατρόν;

§489ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔκαμα τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Σχολικὸς ἰατρὸς διορίζεται κατόπιν διαγωνισμοῦ, τοῦ ὁποίου αἱ λεπτομέρειαι κανονίζονται διὰ Β. Διατάγματος».

§490Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διορίζεται κατόπιν δικγωνισμοῦ κατὰ προτίμησιν; Τοῦτο εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον.

§491ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἀμφότεροι ἡμεῖς ἔχομεν λάβει μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ ἐγὼ ἔχω ἐπιτύχει, καίτοι δὲν ἔχω ἐγκύψει εἰδικῶς· ὑμεῖς ὅμως ἔχετε ἐγκύψει, ἑπομένως ὑμεῖς πρέπει νὰ προτιμηθῆτε. Δυνάμεθα ὅμως νὰ θέσωμεν «προτιμωμένου μεταξὺ ἴσων».

§492Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν θὰ ἦτο ἐπίσης ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ ὡς προσὸν διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν ὅτι ἐπί τινα χρόνον ἤσκησαν τὸ ἔργον των· διότι, ἀφοῦ δὲν ἐξήσκησαν τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα καὶ δὲν γνωρίζουσι λ. χ. τί ἐστιν ὀστρακιά, πῶς θὰ διορισθῶσι σχολικοὶ ἰατροί; Ν’ ἀπαιτηθῇ λοιπὸν ὡς προσὸν ὅτι ἤσκησαν τὸ ἔργον ἐπὶ μίαν πενταετίαν.

§493ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ τεθῇ πενταετίαν.

§494Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον τμῆμα τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως;

§495ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ τεθῇ οὕτω: «Διατελέσας τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου, κάτοχος δὲ μιᾶς ξένης γλώσσης ἢ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς τῆς Νομικῆς ἢ Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, ἢ διδάκτωρ τῆς Νομικῆς ἢ Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἢ ὑφηγητής».

§496Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Νὰ ὁρισθῇ ὅτι πρέπει νὰ ὑπῆρξε καὶ ὑφηγητὴς ἐπί τινα χρόνον· νὰ ἐδίδαξεν ἐπὶ τρία ἔτη.

§497ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ τεθῇ ἐπὶ τρία ἔτη.

§498ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Π. Ἠλιοπούλου λέγει ὅτι «διορίζεται γραμματεὺς αʹ τάξεως ὁ προϋπηρετήσας τοιοῦτος καὶ ἔχων δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου».

§499ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι.

§500Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἤθελον νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν ὁ νόμος προβλέπει περὶ τοῦ μέλλοντος εἰς τὸ πέμπτον ἐδάφιον γενικῶς διὰ τὰς παιδαγωγικὰς σπουδάς.

§501ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§502Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ νὰ ἔχωσι δίπλωμα διδάκτορος.

§503Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὰ προσόντα τοῦ τμηματάρχου τοῦ πέμπτου τμήματος νὰ προστεθῇ ὁ ἔχων τὰ προσόντα καθηγητοῦ ἢ γυμνασιάρχου.

§504Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι· δὲν δέχομαι γυμνασιάρχου εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§505Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὥστε ἀποκλείετε τοὺς καθηγητάς;

§506Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§507Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐδέχθητε νὰ περιληφθῇ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως.

§508Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι, καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν Δροσίνην, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει δίπλωμα.

§509ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν εἶχε γίνει δεκτὸν ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἐτέθησαν τὰ προσόντα τοῦ τρίτου τμήματος εἰς τὸν τμηματάρχην τοῦ 4ου τμήματος. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅπως εἰς τὸ 5ον τμῆμα προστεθῇ «καὶ ὁ προϋπηρετήσας ὡς τμηματάρχης».

§510Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι. (Ἀναγινώσκει): «Πέμπτον τμῆμα· ὁ διατελέσας γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἢ ἐπιθεωρητὴς δημοτικοῦ σχολείου, ἢ διευθυντὴς διδασκαλείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἢ καθηγητὴς τοιούτου μετὰ παιδαγωγικὰς σπουδάς».

§511ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἡ ὁποία βεβαίως ἀπορρίπτεται ὡς καὶ πᾶσαι αἱ λοιπαί. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§512Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται ἐκτὸς τῆς ἀφορώσης τὰ τῶν διδακτηρίων».

§513ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, δεκτῶν γενομένων τροπολογιῶν.

§514ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 42.

§515ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ Συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προλήψεως καὶ καταπολεμήσεως ἐπιβλαβῶν ἐντόμων καὶ νόσων τῶν δένδρων καὶ ἄλλων φυτῶν».

§516ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν).

§517Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον ἔχον σχέσιν στενὴν μὲ τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἰδίως δὲ μὲ τὰ ἔσοδα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τοὺς τόκους, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε χθές, νομίζω, ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Νέγρης, νομοσχέδιον περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ἐπὶ τόκῳ καταθέσεις τῶν διὰ λ)σμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου χρέους εἰς χρυσὸν τραπέντων ποσῶν. Κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ μέχρι τοῦδε τὸ Δημόσιον σπανιώτατα, σχεδὸν οὐδέποτε ἐχρησιμοποίει ἐπωφελῶς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶχε διαθέσιμα. Ἡ Διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ ἐκράτει τὰ περισσεύματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων συμφώνως τῷ νόμῳ μέχρι τέλους τῆς ἑξαμηνίας, ἀπέδιδε δὲ ταῦτα συνήθως μετὰ τὸν Δεκέμβριον ἢ Ἰούνιον, ὅτε μόνον ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ διαθέσιμα ταῦτα κεφάλαια. Πολλάκις συνέβαινε νὰ εἶναι εἰς μεγάλην στενοχωρίαν τὸ Δημόσιον καὶ ἠναγκάζετο ὁ Κεντρικὸς ταμίας νὰ ζητῇ προκαταβολὰς ἀπέναντι τῶν πλεονασμάτων, προκαταβολὰς τὰς ὁποίας ἑκάστοτε ηὐδόκει νὰ παρέχῃ ἡ Διεθνὴς ἐπιτροπή. Ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀνηκόντων ἡμῖν πλεονασμάτων δὲν ἦτο βεβαίως ἀξιοπρεπής. Παρεκάλεσα τὴν Διεθνῆ ἐπιτροπήν, ἵνα συναινέσῃ, ὅπως κανονισθῶσι πρακτικώτερον καὶ ἐπωφελέστερον διὰ τὸ Δημόσιον ταμεῖον αἱ ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἀποδόσεις. Παρεκάλεσα αὐτήν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ παρέλθῃ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν ἡ ἐπιτροπὴ προαφαιρεῖ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, ὅπερ συνήθως συμβαίνει κατὰ τὸν τρίτον ἢ τέταρτον μῆνα τῆς ἑξαμηνίας, νὰ καταθέτῃ τὸ ὑπόλοιπον, ὅσον περισσεύει κατὰ μῆνα, εἰς πίστωσιν τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν μὴ πράττῃ οὕτως ἡ ἐπιτροπή, τὸ Δημόσιον ζημιοῦται ἐκ τόκων, διότι στερούμενον τῶν μεγάλων ποσῶν, εἰς ἃ ἀνέρχεται τὸ ὑπόλοιπον τῶν ὑπεγγύων προσόδων, θὰ εἶναι ἠναγκασμένον νὰ ἐκδώσῃ τρίμηνα ἔντοκα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα στοιχίζουσι 4%. Ἡ Διεθνὴς ἐπιτροπὴ ἐδέχθη ἡμιεπισήμως τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν ἦτο καμμία ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐπίσημος συμφωνία, καὶ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνὸς Ὀκτωβρίου, ὁσάκις ἔχει ὑπὲρ τὰ 2,000,000 διαθέσιμα, τὰ καταθέτει εἰς τὴν Τράπεζαν. Οὕτω τὸ Δημόσιον θὰ κερδίζῃ τὸν τόκον δύο καὶ τριῶν μηνῶν, πρᾶγμα οὐχὶ εὐκαταφρόνητον, ἀφοῦ τὰ περισσεύματα εἶναι τόσον ἀξιόλογα. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔκρινα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω εἰς τὴν Διεθνῆ οἰκονομικὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ὅπως τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ὅτου ἔχει δάνεια ἐξωτερικά, τὰ ὁποῖα αὐτὸ ἀπ’ εὐθείας διαχειρίζεται, καταθέτει ἐπὶ τόκῳ τὰ ποσὰ τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς καταβολῆς τοῦ τοκοχρεολυσίου, οὕτω καὶ ἡ Διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ καταθέτῃ ἐπὶ τόκῳ τὰ μεγάλα ποσά, τὰ ὁποῖα στέλλει πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς δανείων. Ἡ ἐπωφελὴς διάθεσις τῶν κεφαλαίων τοῦ δημοσίου ταμείου θὰ δημιουργήσῃ πόρους διαρκεῖς, οἵτινες ἀποτελοῦσι μέρος ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἐζήτησα, ὅπως τὰ μεγάλα ποσά, τὰ ὁποῖα στέλλονται κατ’ ἔτος δύο ἢ τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν τοκοχρεολυσίων, κατατίθενται ἐπὶ τόκῳ εἰς τὰς Τραπέζας τῆς Εὐρώπης καὶ οὐχὶ ἀτόκως, ὅπως ἐγίνετο μέχρι τοῦδε. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἄλλοτε ἡ Διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ 1898 μέχρι τοῦ 1904 ἔπραττε τοῦτο, ἀλλὰ φοβηθεῖσα μετὰ τὴν χρεοκοπίαν μεγάλου Ἀγγλικοῦ Τραπεζικοῦ καταστήματος καὶ μὴ θέλουσα ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς τυχὸν ἀπωλείας ἀπεφάσισε νὰ μὴ καταθέτῃ ταῦτα ἢ παρὰ ταῖς Ἐθνικαῖς Τραπέζαις τῆς Γαλλίας ἢ τῆς Ἀγγλίας. Ἐν τούτοις πλεῖστα Τραπεζικὰ καταστήματα εἶναι ἄξια πάσης ἐμπιστοσύνης· εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι οἱ ἀνάδοχοι τῶν δανείων ἡμῶν, εἶναι ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων γίνεται ἡ πληρωμὴ τῶν τοκοχρεολυσίων, θὰ ἦτο δὲ παράλογον, ἀφοῦ ἔχομεν τόσην ἐμπιστοσύνην, ὥστε ν’ ἀναθέτωμεν εἰς αὐτὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἡμετέρων δανείων, νὰ μὴ καταθέτωμεν εἰς αὐτὰ ἐντόκως τὰ χρήματα ταῦτα. Προέτεινα εἰς τὴν Διεθνῆ ἐπιτροπὴν ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀκτὼ ἐτῶν εἶχε λάβει, καὶ νὰ δεχθῇ, ὅπως καταθέτῃ ἐπὶ τόκῳ τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τοκοχρεολυσίων κεφάλαια, ἀναλαμβάνοντος τοῦ Δημοσίου πᾶσαν τὴν εὐθύνην τῶν καταθέσεων τούτων. Τὸ Δημόσιον ἔχει μεγάλα ποσὰ κατατεθειμένα ἐν Εὐρώπῃ παρά τισι μεγάλοις Τραπεζικοῖς καταστήμασι. Θὰ ἐπεθύμει δ’ ὅπως παρ’ αὐτοῖς καὶ ἡ Διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ καταθέτῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἡμετέρων δανείων κεφάλαια. Ἡ Διεθνὴς οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη τοῦτο, ἀξιώσασα δικαίως ὅπως τὸ Κράτος ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν τυχὸν ἀπωλειῶν. Τοῦτο τὸ ζήτημα κανονίζεται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, δι’ οὗ τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην ταύτην· ἀρκεῖ τὰ κατατιθέμενα ποσὰ νὰ κατατίθενται παρὰ Τραπέζαις, τῆς ἐγκρίσεως αὐτοῦ. Ἐλπίζω ὅτι οὐδεὶς θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἵνα κηρυχθῇ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω, καὶ νὰ ψηφισθῇ ταχέως. Εἶναι πόρος ἀσφαλὴς τοῦ Δημοσίου ἀνερχόμενος εἰς ὁπωσδήποτε ἀξιόλογον ποσόν, πόρος ὅστις δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε (Χειροκροτήματα).

§518Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Ποία θὰ εἶναι ἡ ὠφέλεια κατ’ ἔτος;

§519Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸς 4%, ὡς εἶναι ὁ τόκος τῶν ἐντόκων γραμματίων, καὶ πρὸς 2%, ὡς πιθανῶς θὰ εἶναι ὁ τόκος τῶν ἐν Εὐρώπῃ καταθέσεων, θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος ἐκ τοῦ διπλοῦ τούτου διακανονισμοῦ περὶ τὰς 200,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. (Χειροκροτήματα)

§520Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Εὖγε, εὖγε!

§521ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πληρωμῆς τῶν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν καὶ περὶ διαδικασίας τῶν ἐξ ἡμερομισθίων ἀξιώσεων». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3, ὡς διετυπώθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς).

§522Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσι.

§523Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ζητῇ ν’ ἀπορριφθῇ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀναγνώσεως τὸ ἄρθρον 4.

§524Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπορρίψεως. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου μεταβάλλονται οὐσιώδεις θεσμοὶ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου· δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τούτου.

§525ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ ἀπορρίψεως τῶν διατάξεων αὐτῶν, ἀλλὰ μόνον περὶ ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεώς των. (Γίνεται δεκτὸν εἶτα τὸ ἄρθρον 6 γενόμενον 4 ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου. Ἐπίσης ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ συνοικισμοῦ Μούχα τοῦ δήμου Δολόπων τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἰς τὸν δῆμον Ἰτάμου τοῦ νομοῦ Τρικκάλων. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ ἄρθρον μόνον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τοῦ ἐν Ὕδρᾳ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου». Ἐπίσης γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν Ἑλλάδι», ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§526ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ τῆς 6 Ἰουνίου 1899 καὶ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1900 νομοθετικοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐχούσης οὕτω: «Ἡ ἔννοια τοῦ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1900 Β. Διατάγματος ἐκδοθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ εἶναι ἡ ἑξῆς: Αἱ ἀφορῶσαι τοὺς δημότας καὶ κατοίκους τοῦ δήμου Γλυππίας ὑποθέσεις ὑπάγονται κατ’ ἔφεσιν ἀποφάσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Πρασιῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τούτων εἶναι ὁ προϊστάμενος τῶν ἐν τῷ δήμῳ Γλυππίας δικαστικῶν καὶ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων».

§527Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τὸ γινόμενον, κύριοι Βουλευταί, ἀσφαλῶς δὲν ἀνταποκρίνεται οὔτε εἰς τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Ἐνώπιον ἡμῶν κεῖται σωρεία προτάσεων νόμων· ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὅτι ἡ πρόταξις οἱασδήποτε προτάσεως ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὀφείλει νὰ ὑποστηριχθῇ εἴτε ὑπό τινος Ὑπουργοῦ εἴτε ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τί συμβαίνει; Οἱ κύριοι Βουλευταὶ περικυκλοῦντες τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐκλιπαροῦσιν αὐτόν, ὅπως ἐγκρίνῃ τὴν πρόταξιν διαφόρων ἐνδιαφερουσῶν αὐτοὺς προτάσεων. Τοῦτο ἔχει τὸ θλιβερὸν ἀποτέλεσμα ὅτι συχνάκις ἐκθάπτονται ἐκ τοῦ βάθους τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως προτάσεις νόμων καὶ ψηφίζονται οὕτως ἐν ἀκαρεῖ, χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν ἡ λοιπὴ Βουλὴ καὶ χωρὶς νὰ προφθάσῃ τις νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο λοιπόν, ἀλλὰ καὶ διότι τὸ θέαμα, ὅπερ τοιουτοτρόπως παρέχεται, εἶναι ἥκιστα ἐποικοδομητικὸν καὶ διὰ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἐκτὸς αὐτῆς, ἀφ’ ὧν καὶ ἠκούσθη ἤδη δικαία δριμεῖα κατάκρισις, θὰ παρεκάλουν, ὅπως ἡ πρόταξις οἱασδήποτε προτάσεως νόμου γίνεται συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ οὐχὶ πλέον κατὰ τὸν ἥκιστα ἀξιοπρεπῆ τρόπον τῆς προσωπικῆς ἐκλιπαρήσεως παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερος λόγος σοβαρός, ὅστις ἐπιβάλλει τὴν τακτοποίησιν ταύτην· διότι καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζονται νῦν αἱ προτάσεις νόμων, δι’ ὑφαρπαγῆς, οὐδεὶς Βουλευτὴς δύναται ν’ ἀπουσιάσῃ ἐκ τῆς συνεδριάσεως οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, — καὶ αἱ συνεδριάσεις ἡμῶν παρατείνονται ἐπὶ δεκαπεντάωρον καθ’ ἑκάστην —, χωρὶς νὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον, ὅπως ἐπιστρέψας εὕρῃ ἐψηφισμένην πρότασιν νόμου, ἣν ἴσως ἐσκόπει νὰ καταπολεμήσῃ. Οὕτως ἐν παραδείγματι σήμερον τὴν μεσημβρίαν, προκειμένου ὅπως ἀπουσιάσω ἐπ’ ὀλίγον, ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἠδυνάμην νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐξηκολούθει ἡ συζήτησις κατὰ τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως· λαβὼν δὲ παρ’ αὐτοῦ τὴν βεβαίωσιν ταύτην ἀπῆλθον, ὅτε μετὰ ½ ὥραν ἐπανελθὼν εὗρον ἐψηφισμένην τὴν ὑπ’ ἀριθ. 7 πρότασιν, ἥτις ἐν τῷ μεταξὺ προυτάχθη ἐν στιγμιαίᾳ ἀπουσίᾳ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἐγκρίνω τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης, ἀλλὰ τὸ λέγω ὡς παράδειγμα, ὅτι τοιουτοτρόπως οὐδεὶς Βουλευτής, καὶ τακτικώτατα ἔτι συμμετέχων εἰς τὰς συνεδριάσεις δύναται νὰ εἶναι ἀσφαλὴς ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξασκήσῃ τὸν νομοθετικὸν αὑτοῦ ἔλεγχον ἐπί τινος προτάσεως νόμου, ἀφοῦ αὕτη δύναται νὰ ψηφισθῇ ἀπροόπτως εἰς ὀλιγόλεπτον διάστημα ἀπουσίας αὐτοῦ ἐκ τῆς αἰθούσης. Ἀνάγκη λοιπὸν καὶ ἀξιοπρεπείας καὶ σκοπιμότητος ἐπιβάλλει, ὅπως κατὰ τὸ ὀλιγοχρόνιον διάστημα, ὅπερ ὑπολείπεται διὰ τὰς ἐργασίας ἡμῶν, ἀκολουθῶμεν τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀφοῦ αὕτη κατὰ τὸν Κανονισμὸν καταρτίζεται ἀπὸ τῆς προτεραίας ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, πρὸς τοὺς ὁποίους δύνανται ἐγκαίρως νὰ ὑποβάλλωσι τὰς αἰτήσεις των οἱ κύριοι Βουλευταί.

§528ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ αἴτησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας εἶναι δικαία καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μάλιστα δύναται νὰ μαρτυρήσῃ ὅτι χθὲς ἑσπέρας παρεκάλεσα τὸ Γραφεῖον νὰ θέσῃ πρώτας ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὰς προτάσεις νόμου, τὰς ὁποίας ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ. Ὅσα ὅμως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξιοπρέπειαν, κατὰ τὴν ὁποίαν διεξάγονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Εἰς τὴν περίοδον ταύτην τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν τελευταίαν, τὰ πράγματα διεξάγονται μετά τινος σπουδῆς, διότι τὰ πράγματα ἔφεραν ἡμᾶς εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας πρέπει νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι ἔρχονται καὶ μὲ περιστοιχίζουσι διάφοροι τῶν κυρίων Βουλευτῶν δὲν ἔχει σημασίαν ἐπὶ τῆς προτάξεως ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ψηφιζομένων νόμων. Δύναται νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι αὐτὸ δὲν κανονίζει διόλου τὴν προτίμησιν, τὴν ὁποίαν περιμένουσιν ἐκ μέρους μου δι’ ὡρισμένην πρότασιν νόμου. Πάντοτε εἶπον πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τοιαύτην αἴτησιν, νὰ συνεννοῶνται πρῶτον μετὰ τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ καὶ νὰ ἔλθωσι νὰ εὕρωσι καὶ ἐμὲ πρὸ τῆς συνεδριάσεως, ἵνα ἴδω καὶ ἐγὼ ἂν πρέπει νὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν. Μετὰ τὰς διδομένας ταύτας ἐξηγήσεις δηλῶ, ὅτι θ’ ἀναγραφῶσι πρῶται αἱ προτάσεις νόμου ἐκεῖναι, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς συζητήσεως αὐτῶν. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις συναινεῖ νὰ προτιμηθῶσιν αἱ ὑπ’ ἀριθ. 47 «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Διατάγματος τῆς 30 Μαρτίου 1835 περὶ πωλήσεως ἰατρικῶν», ἡ ὑπ’ ἀριθ. 71» «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν» καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 126 «περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας».

§529Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὁμιλήσας ὡς ὡμίλησα εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι παρέχω ἀπήχησιν τοῦ συναισθήματος, ὅπερ καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς κατέχει, ὅτι δὲ δὲν ὑπερέβαλον τὸ πρᾶγμα τονίσας τὸ ζήτημα τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤδη ὡμολόγησε τὸ γεγονός, ὡς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Εἰς τοὺς παλαιοτέρους τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐξοικειωθέντας ἐκ τοῦ πρότερον χρόνου, τὸ πρᾶγμα δὲν ἐμποιεῖ ἴσως πολλὴν ἐντύπωσιν, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς, οἵτινες εἰσήλθομεν νῦν τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρίδωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην.

§530ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Διατάγματος τῆς 30 Μαρτίου 1835 περὶ πωλήσεως ἰατρικῶν».

§531Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ εἶχον ἀντίρρησιν κατὰ τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεως ταύτης, τῆς ὁποίας τὸ διηνεκὲς δὲν δύναμαι ν’ ἀναμετρήσω. Δὲν δύναμαι ν’ ἀναμετρήσω μέχρι ποῦ ἐξικνεῖται ἡ πρᾶξις αὕτη καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ εἰς μίαν τάξιν ἐπαγγελματιῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται πολλοὺς περιορισμούς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἀπαιτεῖ πολλὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των. Ἐσχάτως μάλιστα ἀφῃρέθη ἐξ αὐτῶν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς πωλήσεως τῆς κινίνης διὰ λόγους δημοσίας ὑγείας. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ἕνεκα τίνων λόγων τὸ μέτρον τοῦτο λαμβάνεται, διότι δὲν ἔχω καὶ τὴν πρότασιν μὲ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐν ὄψει· πάντως πρέπει νὰ εἶναι λόγοι δημοσίας ὑγείας, ὥστε νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ εἴδη τὰ φαρμακευτικά, τὰ ὁποῖα μνημονεύει ἡ πρότασις, ἐκ τοῦ ἐμπορίου τῶν φαρμακοποιῶν, καὶ νὰ παραδοθῶσιν εἰς ἀνθρώπους, παρὰ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἐγγύησιν ἀπαιτεῖ ἡ Πολιτεία, ὅπως τὰ εἴδη ταῦτα πωλῶνται ἐν καλῇ καταστάσει καὶ ἀβλαβῆ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ὑποβάλλω ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς προτάσεως ταύτης καὶ ψηφίσεως αὐτῆς. Πιθανὸν ἡ πρότασις νὰ εἶναι δικαία, ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν δύναμαι ν’ ἀναμετρήσω τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς νομίζω ὅτι ἔχω δίκαιον νὰ ὑποβάλω τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας.

§532ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις αὕτη νόμου σκοπὸν ἔχει ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ νομιμοποιήσῃ κατάστασιν πραγμάτων οὐχὶ μόνον ὑφισταμένην ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν δημοσίαν συνείδησιν, ἡ ὁποία τὸ λιναρόσπορον, τὸ τσιρότον καὶ τὸ ῥετσινόλαδον δὲν ἐννοεῖ νὰ πωλῶνται μόνον εἰς τὰ φαρμακεῖα. Ἐὰν δ’ ἀνεγνώρισα τὴν ἀνάγκην νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις, τοῦτο ἔπραξα, διότι γνωρίζω ὅτι σήμερον δὲν πωλοῦνται μόνον αὐτά, ἀλλὰ πωλοῦνται καὶ πολλὰ ἄλλα. Ὅτε δὲ ἐζητήθη παρ’ ἐμοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐστηρῶς, εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν φαρμακοποιῶν, ἥτις προσῆλθε παρ’ ἐμοί· «μάλιστα, ἀλλὰ νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἐκεῖνα τὰ εἴδη, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ δικαστής, ὁ ὁποῖος νὰ δεχθῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ πωλῶνται ἀπὸ μὴ φαρμακοποιούς».

§533Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη καὶ ἐπιτραπῇ τὰ εἴδη ταῦτα τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ προτάσει νὰ πωλῶνται ἀπὸ διαφόρους ἐμπόρους· ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία διὰ νόμου εἰδικοῦ ὁρίζει ὅτι φάρμακα πολλὰ δύνανται νὰ πωλῶσι καὶ οἱ εἰδοπῶλαι, διατί δὲν θέλετε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς φαρμακεμπόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιστήμονες φαρμακοποιοί, καὶ ἐπιτρέψωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι θὰ μεριμνήσῃ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι περὶ τῆς λύσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ ζητήματος, διότι εἶναι καὶ τοῦτο ἓν τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἀφοῦ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἀρκετή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου).

§534ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν».

§535ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§536ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐδόθη ὑπὸ τῶν ζητησάντων τὴν πρόταξιν τῆς προτάσεως νόμου ἡ πληροφορία ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις κατ’ αὐτῆς. Εἶπον μάλιστα ἐγὼ ὅτι τὴν ἄλλην φορὰν ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ πληροφορία ὅτι ἤρθησαν αἱ ἀντιρρήσεις. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν βλέπω ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν πλέον τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος ὑπολείπεται δι’ αὐτήν. Λοιπὸν ἀποσύρεται ἡ πρότασις αὕτη.

§537ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν ἀποσύρεται. Συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας».

§538ΝΙΚ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν δημοτικὸν νόμον τοῦ 1833, ὡς πάντες γνωρίζομεν, οἱ ναοὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 144 διῳκοῦντο ἀπὸ τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἀπετελοῦντο ἀπὸ 2–4 πολίτας ἐκλεγομένους ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὸν δήμαρχον καὶ τὸν ἱερέα τῆς ἐνορίας. Ἡ κατάστασις αὕτη ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ 1909, ὅτε ἡ τότε Κυβέρνησις κατήργησε τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἀναθέσασα τοῦτο διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν εἰς τὰς κατὰ τόπους ἐνορίας. Κατὰ τὸν νόμον λοιπὸν περὶ ἐνοριῶν τὸν ἰσχύοντα σήμερον καὶ ἐφαρμοσθέντα εἰς πολλὰς πόλεις, καὶ ἐφαρμοσθησόμενον προσεχῶς γενικῶς, τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια ἀποτελοῦνται ἀπὸ τέσσαρας πολίτας ἐκλεγομένους πλέον ὄχι ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὅπως ἦτο πρότερον, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ἐνορίτας καὶ ἕνα ἱερέα, τὸν ἱερέα τῆς ἐνορίας, ὁ ὁποῖος, μεταξὺ πολλῶν, ὑποδεικνύεται ἀπὸ τὸν κατὰ τόπον Ἐπίσκοπον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ βλέπομεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1909 ἡ Πολιτεία καὶ ἡ Ἐκκλησία ὡς εἰς πάντα τὰ ζητήματα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἱδρυμάτων συνειργάζοντο, καὶ τὴν συνεργασίαν αὐτὴν βλέπομεν ἐπαναλαμβανομένην καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ ἐνοριῶν, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῇ ἀπαιτήσει τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τοῦ κλήρου. Ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἱερέως εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια πάντοτε ἐκρίθη ἀπαραίτητος πρὸς ἀπόδειξιν τῆς συνεργασίας Πολιτείας καὶ Ἐκκλησίας. Τὸ ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐνοριῶν πρὸς τὴν τότε Βουλήν, οὐδεμίαν διάκρισιν ἔκαμνε. Πάντες οἱ ναοὶ θὰ διωκοῦντο καθ’ ὃν τρόπον ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου, καὶ οὐδεμία διάκρισις ἐγίνετο διὰ τὸν ναὸν τῆς Τήνου. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο παρεπέμφθη πρὸς ἐπεξεργασίαν εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν ἀποτελουμένην, οἵτινες ἦσαν οἱ κύριοι Χ. Βοζίκης πρόεδρος, Πετρίδης εἰσηγητὴς καὶ μέλη οἱ κύριοι Θ. Παπαϊωάννου, Ν. Στράτος, Λ. Ῥοῦφος Κανακάρης, Γ. Λ. Πετροπουλάκης, Δ. Τσιτσάρας καὶ ἄλλοι, οἵτινες καὶ ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Κατὰ τὴν μελέτην ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς βεβαιοῦσι τινὰ τῶν μελῶν, οἱ ἐνδιαφερόμενοι τότε βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Τήνου κύριοι Βιτάλης καὶ Μαυρομαρᾶς ὑπέβαλον τροπολογίαν κανονίζουσαν τὴν διοίκησιν τοῦ ἐν Τήνῳ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας διαφοροτρόπως. Τὴν πρότασιν ταύτην, καθὼς ἤκουσα χθὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, συνέταξεν ὁ συνάδελφος κ. Στράτος, διὸ καὶ παρεδόθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Τήνου, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν συμπεριέλαβεν αὐτολεξεί, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ τότε προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς κ. Βοζίκη, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐνοριῶν. Ἡ πρότασις αὕτη εἶχεν ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐν Τήνῳ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας θέλει ἐκλέγεσθαι ὑπὸ τῶν ἐπιτρόπων πάντων τῶν ἄλλων ὀρθοδόξων ἐνοριακῶν ναῶν τῆς νήσου Τήνου συνερχομένων ἔν τινι αἰθούσῃ τοῦ ἱδρύματος ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Ὀκτωβρίου καθ’ ἡμέραν ὁριζομένην ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς. Κατὰ τὰ λοιπὰ περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ Β. Δ. τῆς 19 Δεκεμβρίου 1888». Ψηφισθέντος δὲ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοριῶν ἐψηφίσθη καὶ αὕτη καὶ ἑπομένως ἰσχύει. Ὡς φαίνεται καὶ εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, ἡ Πολιτεία συνεργάζεται μὲ τὴν Ἐκκλησίαν, διότι, ἵνα ἐκλέγωσιν οἱ ἐπίτροποι τοῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας, θὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἄλλων ναῶν τῆς νήσου, εἰς τὰ μέλη δὲ ταῦτα συμπεριλαμβάνεται πάντοτε καὶ εἷς ἱερεύς. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀρέσκει εἰς τὸν ἐκ Τήνου συνάδελφον διὰ λόγους γνωστοὺς ἐμοὶ καὶ αὐτῷ καὶ θέλει νὰ καταργηθῇ· διὸ καὶ ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ἵνα ἀνατεθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπιτρόπων τοῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας οὐχὶ εἰς τοὺς ἐπιτρόπους, ὡς εἶπον ἄνω, κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐνοριῶν, ἀλλ’ ἀρχικῶς μὲν εἰς τὰ διοικητικὰ συμβούλια τῶν κοινοτήτων, ἤδη δέ, συνεπείᾳ τῶν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν μου, εἰς τὰ ὀρθόδοξα μέλη ἑκάστης κοινότητος, ἅτινα συνερχόμενα ἐκλέγουσιν ἀριθμόν τινα μελῶν, ἐξ ὧν διὰ κληρώσεως γινομένης ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Σύρου ἐκλέγεται ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας, καὶ οὕτω παύει ἡ συνεργασία Πολιτείας καὶ Ἐκκλησίας εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ δὲν εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν καὶ παρεξηγεῖται.

§539ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλει νὰ βγάλῃ τὸν Ἐπίσκοπον, ἵνα μὴ ψηφίζωσιν οἱ ἱερεῖς.

§540ΝΙΚ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ ἵδρυμα σήμερον διοικεῖ ἑπταμελὴς ἐπιτροπή, διοριζομένη πάντοτε ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν, κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ φίλου τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπροσώπου τῆς ἐπαρχίας Τήνου. Τὸ σύστημα τοῦτο κατέκριναν πάντες οἱ Τήνιοι, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ ὑποβαλόντος τὴν πρότασιν ἐξαιρουμένου, καὶ ἐζήτουν πάντες, ἵνα τὸ ἵδρυμα τοῦτο φύγῃ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς, ἣν ἐθεώρουν ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν διοίκησίν του. Καὶ ἐνῷ τοῦτο ἐπετεύχθη διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν ζητεῖται ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ πρώην κατακριθέντος καθεστῶτος. Διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεως νόμου καταργεῖται ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν, καταργεῖται ἡ συνεργασία Ἐκκλησίας καὶ Πολιτείας καὶ ἐπέρχεται τὸ κατακριθὲν σύστημα, ἵνα ὁ ναὸς διοικῆται, δι’ ἔτη τινὰ τοὐλάχιστον, ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε ἰσχύοντας πολιτευομένους τῆς ἐπαρχίας Τήνου, οἵτινες θὰ ὑποδεικνύωσι τὰ φιλικῶς πρὸς αὐτοὺς διακείμενα πρόσωπα πρὸς τὸν Ὑπουργόν, καὶ θὰ διορίζωνται ταῦτα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν αἱ διατάξεις αὐτῆς θὰ ἐφαρμοσθῶσι μόλις ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων, ἀφοῦ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια θὰ ἐκλέξωσι τὰ μέλη, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς. Πότε ὅμως θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἐνοριῶν βεβαίως δὲν δύναται νὰ προΐδῃ τις. Εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος θ’ ἀπαιτήσῃ πολλὰ Διατάγματα ἑρμηνευτικὰ καὶ ἀναπτύσσοντα αὐτόν. Ἀλλά, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ νόμος οὗτος θὰ ἐφαρμοσθῇ μετ’ ὀλίγους μῆνας, καὶ δὴ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1913, καὶ κατὰ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν ἐπιτροπὴ θ’ ἀναλάβῃ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τῆς προτάσεως τὰ καθήκοντά της τὴν 1 Ἰανουαρίου 1914. Ἄρα λοιπὸν ὁλόκληρον τὸ 1912 καὶ 1913 τὸ ἵδρυμα θὰ διοικῆται ὑπὸ ἐπιτροπῆς διοριζομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κατέκριναν πάντες οἱ Τήνιοι καὶ αὐτοὶ οἱ πολιτευόμενοι τῆς Τήνου οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ εἰσηγηθέντος τὴν πρότασιν ἐξαιρουμένου καὶ ὑποβαλόντος μακροσκελῆ ὑπομνήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, δι’ ὧν προτείνει ν’ ἀπομακρυνθῇ ἡ πολιτικὴ ἀπὸ τὸ ἵδρυμα.

§541Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἔκαμον τὴν πρότασιν νόμου νὰ βγάλω τὴν πολιτικὴν ἀπὸ μέσα.

§542Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Βλέπετε ὅμως ὅτι ἡ πολιτικὴ διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν ἔφυγε, καὶ ὑμεῖς τὴν ἐπαναφέρετε διὰ τῆς προτάσεώς σας. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς προτάσεως δὲν παρέχεται ἡ βεβαιότης ὅτι θὰ ἐκλεχθῶσι τὰ κατάλληλα ἐκεῖνα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διαχειρισθῶσι τὴν περιουσίαν τοῦ ναοῦ, διότι ἐγὼ δέχομαι ὅτι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῶν κοινοτήτων θὰ ἐκλεχθῶσιν οἱ ἄριστοι τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ πόσοι εἶναι οἱ ἄριστοι εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας, οἷαι αἱ κοινότητες εἰς τὴν νῆσον Τῆνον; Βεβαίως ἐλάχιστοι, καὶ ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ δὲν θὰ γίνῃ μεταξὺ τῶν ἀρίστων.

§543Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Πάντοτε μεγαλείτεραι ἀπὸ τὰς ἐνορίας θὰ εἶναι.

§544Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κοινότης τῆς Τήνου ἔχει 3,000 κατοίκους. Ἔχει ἐπιστήμονας, ἐμπόρους, τεχνίτας.

§545Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ τίς ἀρνεῖται ὅτι ἡ κοινότης Τήνου δὲν ἔχει πλεῖστα ἄριστα πρόσωπα; Ἀλλ’ ὁ Χατζηράδος, Τριπόταμος, Φαλατάδος καὶ δὲν ξέρω ποῖα ἄλλα χωρία βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τὰ ἀπαιτούμενα ἄριστα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διά τε τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἱδρύματος.

§546Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν ἐνοριῶν, αἱ ὁποῖαι διαχειρίζονται τὸν ναόν, τί εἶναι;

§547Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάθετε, ἀφοῦ τὸ ἀγνοεῖτε, κύριε συνάδελφε, ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα πάντοτε ἐξελέγοντο καὶ διωρίζοντο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἱδρύματος πολῖται καταγόμενοι ὄχι ἀπὸ τοὺς ἔξω δήμους, ἀλλὰ ἐκ τοῦ δήμου Τήνου καὶ δὴ τῆς πόλεως Τήνου, καὶ δικαίως, διότι οἱ ἐπίτροποι δέον νὰ ὦσι πλησίον τοῦ ἱδρύματος καὶ νὰ ἐπιλαμβάνωνται ἀμέσως τῶν παρουσιαζομένων ζητημάτων.

§548Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ τὸ ἔκαμον, ἵνα μὴ παραπονῶνται αὐτοὶ καὶ ἔχωμεν διαμάχας καὶ κομματισμούς.

§549Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐὰν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, τότε σφάλλεσθε.

§550Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εἶναι ἅγιος ὁ σκοπός.

§551Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σφάλλεσθε. Ὅτε δ’ ἀντεπροσωπεύετε ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸν πρώην βουλευτὴν κ. Κάρολον Βιτάλην, πάντοτε ὑπεδείξατε καὶ διωρίσθησαν πρόσωπα ἐκ τοῦ δήμου Τήνου καὶ δὴ τῆς πόλεως Τήνου. Οὐδέποτε δ’ ἐγεννήθησαν παράπονα, διότι δὲν διωρίσθησαν ἐκ τῶν ἔξω δήμων.

§552Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εἶμαι Τήνιος καὶ γνωρίζω κάλλιστα τὸν τόπον μου.

§553Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ γνωρίζω καλῶς τὸν τόπον σας. Διὰ τῆς προτάσεως δὲ ταύτης, ὅταν γίνῃ νόμος, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἰσχωρήσωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ναοῦ καὶ Τήνιοι πρεσβεύοντες τὸ δυτικὸν δόγμα.

§554Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Λαμβάνεται πρόνοια ὅπως μὴ συμβῇ τοῦτο.

§555Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δυστυχῶς ὄχι, καὶ ἰδού. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τῆς κοινότητος Χατζηράδου π. χ. ἔλθῃ καὶ προτείνῃ πολίτην ἄριστον, ἀλλὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ δυτικὸν δόγμα....

§556Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὑβρίζετε τὴν ἀντίληψιν τῶν Τηνίων.

§557Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδένα ὑβρίζω, διότι δὲν συνήθισα νὰ ὑβρίζω. Ἡ πρότασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε εἰς πάντα γεννᾶται τὸ ἄνω ἐρώτημα. Φρονεῖτε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ προτεινόμενος σύμβουλος, ἐπίτροπος καὶ διαχειριστὴς τοῦ ναοῦ τῆς Τήνου; Δυνατὸν νὰ εἶναι καθ’ ὅλα ἀξιότιμος, φερέγγυος, εἰς πολὺ ἀνώτερον βαθμὸν ἄλλου πρεσβεύοντος τὸ ἀνατολικὸν δόγμα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν διαχείρισιν. Ὑμεῖς ὁ εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν ταύτην γνωρίζετε καλῶς, ὅτε ἀντεπροσωπεύετε ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸν βουλευτὴν Κάρολον Βιτάλην, δυτικοῦ δόγματος, ὅτι ἐκεῖνος οὐδέποτε ἠθέλησε ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ναοῦ, ἣν ὑμεῖς εἴχετε ὡς ἐκ τούτου.

§558Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Αὐτὰ ἐξυπονοοῦνται, ἀλλὰ δὲν λέγονται. Δυτικὸς δὲν θὰ εἶναι.

§559Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅπως εἶναι συντεταγμένη ἡ πρότασις, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς ἐμὲ νὰ ὑποθέσω τοιοῦτόν τι.

§560Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Προσθέτομεν διάταξιν.

§561Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀναπτύσσω τί δύναται νὰ γίνῃ, ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ πρότασις. Ἐὰν ὁ κύριος συνάδελφος θέλῃ νὰ διευθύνηται τὸ ἵδρυμα καὶ ἀπὸ δυτικοῦ δόγματος συμπολίτας του, ἂς ἀφήσῃ τὴν πρότασιν ὡς ἔχει. Δι’ ἐμὲ ὁ δυτικοῦ δόγματος μεγαλέμπορος κ. Ἐρ. Βαλαρῆς π. χ. εἶναι πολὺ προτιμότερος ὑπὸ πάσας ἐν γένει τὰς ἐπόψεις νὰ διευθύνῃ τὸν ναὸν ἢ ὁ ἤδη διευθύνων αὐτὸν κ. Γραμανδάνης, ὁ ὁποῖος, ἵνα γίνῃ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἔπεισε τὸν μακαρίτην Παντελῆν Δεσύπρην καὶ τῷ μετεβίβασεν εἰκονικῶς περιουσίαν ἀκίνητον, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἀποσπάσματος, τὸ ὁποῖον προσάγω, τῆς ἀπογραφῆς τῆς περιουσίας τοῦ Παντελῆ Δεσύπρη, ἐν ᾗ μνημονεύεται ὅτι εὑρέθη τὸ ἀπὸ 11 Φεβρουαρίου 1911 ἀντίγραφον τοῦ Ν. Γραμανδάνη, δι’ οὗ ὁμολογεῖ οὗτος ὅτι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2618 πωλητήριον συμβόλαιον τοῦ συμβολαιογράφου Π. Ἀφεντάκη εἶναι εἰκονικόν. Βεβαίως λοιπὸν ὁ Βαλαρῆς εἶναι προτιμότερος ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον, ὁ ὁποῖος κατορθώνει δι’ εἰκονικῆς περιουσίας νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἱδρύματος. Ἐκ τούτου δ’ ἀποδεικνύεται ὅτι ὅσα ἔλεγεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὴν περιουσίαν τοῦ κ. Γραμανδάνῃ, ἦσαν ἀληθῆ, διότι καὶ τότε ἔλεγεν ὅτι τὸ πρὸς αὐτὸν πωλητήριον ἦτο εἰκονικόν. Πάντα οὕτω μοὶ ἐπιβάλλουσι νὰ κηρυχθῶ ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ γίνῃ νόμος ἡ πρότασις αὕτη, πρέπει ἐν πολλοῖς νὰ τροποποιηθῇ, καὶ εἰς τὰ ἄρθρα θὰ ὑποβάλω διαφόρους τροπολογίας. Ἰδίᾳ δὲ θὰ παρακαλέσω, ἵνα ἡ ἔναρξις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου μὴ ἀφεθῇ εἰς τὸ ἀόριστον οὔτε ν’ ἀρχίσῃ νὰ ἐφαρμόζηται μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ ν’ ἀρχίσῃ νὰ ἐφαρμόζηται, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἀπὸ ἄλλου χρονικοῦ ὁρίου, ἵνα μὴ μένῃ διοικούμενον τὸ ἵδρυμα ἀπὸ ἀνθρώπους τῆς πολιτικῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§562Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ παραχωρήσεως 1000 στρεμμάτων ἐκ τῶν ἐν Λεστινίῳ ἐθνικῶν γαιῶν πρὸς δοκιμαστικὴν καλλιέργειαν βάμβακος»· παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον.

§563ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§564ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἐπεῖγον καὶ διατάσσεται ἡ ἐκτύπωσις καὶ διανομή του.

§565ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν.

§566ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§567ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τινὲς τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐζήτησαν νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἰσχύος τοῦ πίνακος τῶν ταμιακῶν καὶ εἰδικῶν Γραμματέων τῶν εἰσπράξεων.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως τῶν δήμων.» Ἄρθρον 57.

§568ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§569ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§570ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶπον ὅτι ἠναγκάσθην νὰ διακόψω προχθὲς τὴν ἀγόρευσίν μου, διότι ἡ Βουλὴ καταπεπονημένη ὡς ἦτο ἐξέφρασε τὴν δυσφορίαν της κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐναντίος πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ὅτι ἡ Βουλὴ ἦτο καταπεπονημένη τὸ ἀναγνωρίζομεν· ἀλλὰ μήπως ἡμεῖς δὲν εἴμεθα καταπεπονημένοι; Μήπως ἡμεῖς ἐργασθέντες καὶ ἐπεξεργασθέντες τὸ νομοσχέδιον καὶ ἔχοντες τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τόσων ἄλλων δὲν ἐδικαιούμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν ν’ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην ἡμῶν; Εἶπον κατερχόμενος τοῦ βήματος κατὰ τὴν 4ην πρωινὴν ὥραν ὅτι συνέταμον κατὰ τὰ ¾ τὴν ἀγόρευσίν μου· νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσελθὼν τὰς πρωινὰς ἐκείνας ὥρας εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐτόνισε τὴν λέξιν κωλυσιεργία, ἀλλὰ περὶ τίνος νομοσχεδίου ἐπρόκειτο; Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνατρέπεται ἄρδην τὸ σημερινὸν καθεστώς, ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου περιέχοντος 177 ἄρθρα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ μελέτην μεγάλην, περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τοσαύτας ῥήτρας, ὥστε θὰ χρειασθῇ αἰὼν ὁλόκληρος, ἵνα κατανοηθῇ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, σχετικῶς πρὸς τὴν λέξιν κωλυσιεργία, θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τίς ἐκωλυσιέργησε. Ἐὰν καταμετρηθῇ ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἠγορεύσαμεν, πρὸς τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον κατηνάλωσαν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ συζητήσει τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως θὰ εὑρεθῇ ὅτι ἡμεῖς οὔτε τὸ τεσσαρακοστὸν ἐκείνων κατηναλώσαμεν.

§571ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι καὶ περισσότεροι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως.

§572Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡμεῖς τέσσαρες τὸν ἀριθμὸν ἠγορεύσαμεν, ὁ μὲν κ. Πὼπ ἅπαξ, ὁ κ. Κουλουμβάκης ἅπαξ, ὁ κ. Βάρθης ἅπαξ, ἐγὼ δὲ δίς.

§573ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀλλ’ ἐπὶ πόσας ὥρας;

§574Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀδιάφορον· ὅσον ἐχρειάζετο, ἵνα ἐκθέσῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ ἕκαστος. Ἀλλά, Κύριοι, ἄλλο τι θέλω νὰ παρατηρήσω: πότε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον; Ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου ἔδει νὰ συζητηθῇ, ἀπὸ τότε νὰ διονυχισθῇ, νὰ γίνῃ νόμος καλλίτερος. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον, τὸ προσεκόμισε μετὰ τόσους μῆνας. Ἐν τούτοις, ἐνῷ εἰργάσθημεν ἐπὶ τόσον χρόνον, ἵνα μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἀνατρέπεται ἄρδην τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς προσαγωγῆς σχεδίου νέου ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον πάλιν ἀνατρέπεται ἄρδην διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὥστε τὰ παράπονα τῆς πλειονοψηφίας ἐναντίον ἡμῶν δὲν ἦσαν παντάπασι δίκαια. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ ἐκθέσωμεν τὰς γνώμας μας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι ὁ νόμος οὗτος θὰ προξενήσῃ ἀντὶ ἀγαθοῦ πολλὰ κακά, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἀνατρέπεται θεσμὸς γνήσιος Ἑλληνικός, ὅτι ἀποσπᾶται ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἀπὸ τοῦ κέντρου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ καθίσταται ἐπικίνδυνος εἰς τὴν συνοχὴν τοῦ Κράτους ἡμῶν. Καὶ τοῦτο λέγω καὶ φωνάζω, διότι ἐγὼ φοβοῦμαι περισσότερον τὴν ἀπάθειαν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὸ κέντρον ἀπὸ τὴν κατάχρησιν τοῦ φανατισμοῦ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ τρίτον σπουδαιότερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς θέλομεν ἀποδείξει παρακατιόντες. Λέγω τοῦτο, διότι διαφωνῶ πρὸς τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοῦτο, ὅτι νομίζει ὅτι θὰ ἱδρυθῶσι τόσαι κοινότητες, ὅσα καὶ σχολεῖα· ἀλλὰ τὰ σχολεῖα θὰ εἶναι περισσότερα, ἐκτὸς ἐὰν σκέπτηται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ καταργήσῃ, τὰ δὲ ἐκπαιδευτικὰ ἐκεῖνα νομοσχέδια, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ συσταθῶσιν αἱ κοινότητες, περιέχουσι τοιαύτας διατάξεις, ὥστε νὰ ἐπέρχηται καὶ αὐτή, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ἡ διατάραξις τῆς σεμνότητος ἐν τοῖς χωρίοις. Τοῦτο δὲ στηρίζω εἰς τὰς παραγράφους ἐκείνας τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, ἰδίως εἰς ἐκείνην, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ συνεκπαιδεύσεως ἀρρένων καὶ θηλέων, καὶ δὴ ἐν τῷ 2ῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ συνεκπαιδεύσεως διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀρρένων καὶ θηλέων, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Μόλις προχθὲς εἴχομεν λάβει ἔκθεσιν Συλλόγου δημοτικοῦ σχολείου ἐκ Λακεδαίμονος, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο γράφει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει μέρος τῆς ἐκθέσεως). Καὶ αὐτὸ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον σημεῖον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων ἔχει πολλὰς τὰς βάσεις.

§575ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ συνηθίσωμεν ἀπὸ τῆς μικρᾶς ἡλικίας νὰ συνεκπαιδεύωνται τὰ δύο φῦλα τῶν παιδίων;

§576Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἴσως μὲ χαρακτηρίσητε ὅτι εἶμαι ὀπισθοδρομικός. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι εἰς τὴν σεμνοτυφίαν ἀντιτάσσω τὴν φύσιν. Ἐγὼ θὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι θαῦμα διὰ τὰ τέκνα ἡμῶν, ἂν δὲν παρακολουθήσωσι τὴν φύσιν.

§577Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀγωγὴ δὲν δαμάζει τὴν φύσιν;

§578Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀδύνατον. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι πρόκειται περὶ διδασκαλίας συμφώνως πρὸς τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ἐπιβαλλομένης διὰ τῶν ἑξαετῶν λεγομένων κύκλων. Γνωρίζετε δὲ πόσων ἐτῶν θὰ εἶναι τὸ παιδίον μετὰ ἓξ ἔτη ἀφ’ ὅτου μεταβῇ εἰς τὸ σχολεῖον, ἔστω καὶ ἂν προάγηται ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν. Πάντως λοιπὸν θὰ ἔχωμεν δεκαπενταετεῖς παῖδας ἄρρενας καὶ θέλεις συνδιδασκομένους. Ἔχω ἔκθεσιν ἐπίσημον τοῦ Συλλόγου τῶν δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἐπιφέρουσι τροποποιήσεις. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ σκεφθέντες πολὺ ὀρθῶς καὶ λογικῶς, διότι εἶναι καὶ αὐτοὶ πατέρες καὶ γνωρίζουσι καὶ τὰ προκύψοντα καὶ τὰ συμβησόμενα ἐκ τῆς διδασκαλίας......

§579Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§580Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα, διότι θὰ ἱδρυθῇ κοινότης ὅπου θὰ ὑπάρξῃ σχολεῖον. Ἀλλ’ ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Πρόκειται ὅμως καὶ περὶ τῆς καταστροφῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἰδοὺ πῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὁμιλοῦσιν (ἀναγινώσκει) ....... Ἐνῷ λοιπὸν μέχρι τοῦδε εἴχομεν εἰς τὰ χωρία τέσσαρας τάξεις μὲ ἕνα διδάσκαλον, ἤδη θὰ ἔχωμεν ἓξ τάξεις μὲ ἕνα διδάσκαλον ἐπὶ ἀριθμοῦ μαθητῶν ἐξικνουμένου μέχρις ἑκατόν, παραδέχονται δ’ ὅτι ὁ εἷς διδάσκαλος εἶναι ἀνεπαρκέστατος. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐνόμιζεν ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως ἑξαετῶν σχολείων θὰ ἔχῃ καὶ ἓξ διδασκάλους, διότι τότε χαῖρε βάθος ἀμέτρητον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας, ἔστω καὶ διὰ μακρῶν, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον πρὸ ὀλίγου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπιφυλάξωμεν τὰς παρατηρήσεις μας εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἡμεῖς εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐφέραμεν παρατηρήσεις, διότι ἡ φύσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοιαύτη καὶ οὐχὶ ἡ τάσις ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν συμφέρον πᾶν ἄλλο παρὰ νὰ παρακωλύσωμεν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ αὐτὸς ὁ λαὸς νὰ ψηφισθῇ, ὡς καὶ ἡμεῖς ἐτονίσαμεν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐτόνισεν ὅτι θὰ καταργήσωμεν τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ θὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἰδιαιτέρα διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ πότε; Διότι τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι τὰ τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν κοινοτήτων κανονίζονται δι’ εἰδικοῦ νόμου. Πότε, γνωστοῦ ὄντος ὅτι θὰ ἄρξηται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου κατὰ τὸν Ὀκτώβριον; Πότε λοιπὸν θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου; Πρὸ τοῦ Ὀκτωβρίου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, οὔτε τὸν Νοέμβριον οὔτε τὸν Δεκέμβριον. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ τί θὰ συμβῇ; Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ δαπάναι θὰ εἶναι 6,000,000, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ θὰ ἐπιβληθῇ φορολογία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ πῶς θὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν κοινοτήτων; Θὰ γίνωσι 2500 ζῶναι εἰς διαφόρους κοινότητας, διὰ νὰ εἰσπράττωνται οἱ ἔμμεσοι φόροι; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω οὔτε νὰ φαντασθῶ τοῦτο, ὑποθέτω δ’ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει νὰ ψάλλῃ πολλὰ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, θὰ ἐνθυμῆται δὲ ὅσα λέγω τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἐγὼ νομίζω ὅτι κατὰ τὸ 58ον ἄρθρον δύναται νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φορολογία διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναλάβωσιν αἱ ἴδιαι αἱ κοινότητες. Νομίζω ὅτι αὐτὸ τοὐλάχιστον θὰ προνοῇ τὸ 58ον ἄρθρον. Ἀλλὰ τότε ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος πάντως δὲν προέρχεται ἐντεῦθεν. Ἄλλοι τρεῖς νόμοι ἀπέτυχον, ὁ τῶν ἑξαετῶν κύκλων τῶν σχολείων, τῆς στρεμματικῆς φορολογίας καὶ τῶν κοινοτήτων. Τώρα δύνασθε ν’ ἀντιτάξητε ὅτι συμβαίνει τὸ τοιοῦτο καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτι τοῦτο τὸ σύστημα εἶναι ἐφηρμοσμένον καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν πάσχω ἀπὸ Ἀγγλοπληξίαν, συνεπῶς δὲν θέλω νὰ λάβω τὰ φῶτα ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ἄλλα ἤθη καὶ ἔθιμα ὑφίστανται. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὸ ψήφισμα τοῦ Συντάγματος τὸ τελευταῖον ἀνεγράψαμεν ὅτι «μέχρι τῆς ψηφίσεως νόμου οἰκονομικοῦ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως συμφώνως πρὸς τὸ ἀναθεωρηθὲν ἄρθρον 16 τοῦ Συντάγματος κλπ. ἰσχύουσιν οἱ νόμοι διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν». Ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην τοὐλάχιστον ἐξ ὅσων προσεπάθησα καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ ἐν ἐκείνῳ, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν προχθὲς νὰ συζητήσω, δὲν ἠδυνήθην νὰ συμβιβάσω τὰ δύο ταῦτα. Ἐξ ἄλλου μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἀποτύχῃ ὁ θεσμός. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον τὴν κοινότητα τῆς Βαμβακοῦς, ἡ ὁποία χρησιμεύει ὡς πρότυπον τῶν λοιπῶν κοινοτήτων, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω πόθεν ἀρύεται τὰ εἰσοδήματά της, διὰ τῶν ὁποίων ἔχει προβῆ εἰς ἔργα μέχρι 200,000 δραχμῶν. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τις τὰ ἔσοδα, θὰ ἴδῃ δύο δραχμὰς ἀπ’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κάτοικος τῆς κοινότητος, δύο δραχμὰς ἀπὸ τὸν Ξυδιὰν κλπ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα συνέλεξεν ἡ κοινότης Βαμβακοῦς, καὶ ἔφθασεν εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασεν, ὥστε νὰ δύναται νὰ δαπανήσῃ 200 χιλ. δραχ. Ἀλλὰ πόθεν ἐλάμβανε τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησε διὰ τὰ ἔργα ἐκεῖνα; Οὐχὶ ἐκ τοῦ ἰδίου χωρίου, ὡς βλέπετε.

§581Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν θὰ ἔχωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ αὐτὴ καὶ αἱ ἄλλαι κοινότητες;

§582Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὄχι, διότι ἡ Βερβίτσα θ’ ἀποτελέσῃ ἰδίαν κοινότητα, καὶ συνεπῶς ὁ ἐκ Βερβίτσης θὰ τὰ δώσῃ εἰς τὴν Βερβίτσαν καὶ ὄχι εἰς τὴν Βαμβακοῦν. Αὐτὴ εἶναι γνώμη μου. Πάντα λοιπὸν τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα συλλέγει ἡ κοινότης αὕτη, προέρχονται ὄχι ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς κατοίκων, ἀλλ’ ἰδίως ἐξ Ἀμερικῆς καὶ Ῥωσίας. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι συνεισφέρουσι τὰ ποσὰ ταῦτα, νομίζω ὅτι πᾶν ἄλλο θὰ πράξωσι παρὰ θὰ συνεισφέρωσι διὰ τὴν κοινότητα ἐκείνην ἐφ’ ὅσον ἔχουσιν ἰδίαν κοινότητα. Οἱ δὲ ἐκ Ῥωσίας καὶ Ἀμερικῆς δὲν εἶναι τοῦ ἰδίου χωρίου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πέριξ, καὶ ἔστελλον γνωρίζοντες ὅτι διαχειρίζεται τόσον ἄριστα, τόσον εἰλικρινῶς τὸ συμβούλιον τῆς κοινότητος ἐκείνης τὰ χρήματά των.

§583Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Καὶ πᾶσα ἄλλη κοινότης θὰ ἔχῃ τὰ τέκνα της.

§584Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε ἀνθοῦσαι κοινότητες δὲν ἤντλουν τοὺς πόρους αὐτῶν ἐκ τῆς ἰδίας μόνον κοινότητος, ἐνῷ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θὰ συντελέσωμεν ν’ ἀποβάλωσι τὴν ἀνθηρότητά των καὶ αἱ ἤδη ὑπάρχουσαι κοινότητες. Πιθανὸν νὰ πλανῶμαι, ἀλλ’ αὐτὸ θ’ ἀποδείξῃ ὁ χρόνος. Ἀφήνω κατὰ μέρος τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ συζητήσωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, διότι ταῦτα ἔχουσι τόσα τὰ τρωτά, ὥστε εἶναι σχεδὸν ἀνεφάρμοστα ἐν σχέσει πρὸς τὸ κοινοτικὸν νομοσχέδιον τὸ ἤδη συζητούμενον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τῶν σχολείων ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἐλαχίστων ν’ ἀναφέρω εἰς ὑμᾶς πόσα εἶναι τὰ σχολεῖα ἀκριβῶς. (Ἀναγινώσκει).

§585Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον χρόνον ἐδαπανήσατε, διὰ νὰ συλλέξητε αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς;

§586Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πόσον χρόνον ἐδαπάνησα; Νομίζω ὅτι ὑπηρετήσατε ὡς νομάρχης καὶ δύνασθε νὰ σκεφθῆτε, γνωστοῦ ἄλλως τε ὄντος ὅτι αἱ στατιστικαὶ δὲν εἶναι παρ’ ἡμῖν ὄχι πλήρεις, ἀλλ’ οὔτε καὶ προσεγγίζουσι πρὸς τὸ πλῆρες. Διὰ νὰ ἔχω λοιπὸν τοὺς ἀκριβεῖς αὐτοὺς ἀριθμούς, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε πόσον χρόνον εἰργάσθην. Προκειμένου λοιπόν, λέγω, ὡς ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ ἔχωμεν 2220 κοινότητας καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ σχολεῖον δι’ ἑκάστην κοινότητα, ἐγὼ θ’ ἀποδείξω, ὅτι ἔχομεν 3627 σχολεῖα ἤδη καὶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ γίνωσι 2220, δηλ. θὰ καταργήσωμεν τόσα σχολεῖα, ὅσα μένουσιν, ὅταν ἀπὸ τοῦ 3627 ἀφαιρέσωμεν τὸ 2220.

§587Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὁ νόμος δὲν συνεπάγεται κατάργησιν σχολείων.

§588Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ νόμος προνοεῖ περὶ τῆς ἱδρύσεως τόσων σχολείων, ὅσαι θὰ εἶναι αἱ κοινότητες. Λοιπὸν κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς αἱ κοινότητες θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 2220. Σᾶς ἀποδεικνύω λοιπὸν ἐγὼ ὅτι τώρα ἔχομεν 3627 σχολεῖα, ἐνῷ...

§589Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσα θὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§590Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ ἔχητε 3627 κοινότητας.

§591Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ ὁ πληθυσμός, διὰ νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ σχολεῖα.

§592Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν αὐτό, τὸ ὁποῖον τονίζετε ὑμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. Ἰατρόπουλε, νὰ τὸ ἐτόνιζεν ἡ Κυβέρνησις. Εἴθε νὰ ἦτο ἀληθὲς ὅτι δὲν θὰ καταργηθῶσι τὰ σχολεῖα. Ἔχομεν ἐν ὅλῳ μαθητὰς ἄρρενας 170,500, θήλεις δὲ 71,000, δηλ. ἔχομεν 241,500 μαθητὰς ἐγγεγραμμένους καὶ 222,400 φοιτῶντας, ἤγουν μὴ φοιτῶντας 20 περίπου χιλ. Ὡσαύτως ἔχομεν 311 γραμματεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν φοιτῶσιν ἐκ τῆς ἀδυναμίας νὰ συντηρηθῶσι ταῦτα 10,000 περίπου. Ἔχομεν ἐν ὅλῳ 20,000 μὴ φοιτῶντας καὶ 10,000 ἐκ τῆς μὴ ἱδρύσεως γραμματείων, τὸ ὅλον 30,000 μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ φοιτῶσιν εἰς τὰ σχολεῖα, ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἀπατηθῶ, καὶ μὴ καταργηθῶσι δηλ. τὰ ὑπάρχοντα σχολεῖα, ἀλλὰ θὰ καταργηθῶσιν ἐξ ἀδυναμίας τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὰ συντηρήσῃ, ἀφοῦ ἀναλάβῃ ταῦτα. Συνεπῶς θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σχολείων εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν κοινοτήτων, κατὰ φυσικὸν δὲ λόγον θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν τῶν σχολείων. Ἀφοῦ δὲ ἤδη ἔχομεν 30,000 μαθητὰς μὴ φοιτῶντας ἕνεκα ἀδυναμίας αὐτῶν, φαντασθῆτε, ἂν καταργηθῶσι καὶ τὰ ὑπόλοιπα σχολεῖα, ἀπὸ τὰ 2,200 ἕως τὰ 3627, εἰς ποῖον ἀριθμὸν θ’ ἀνέλθῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν μὴ φοιτώντων, καὶ συνεπῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν μελλόντων ἀγραμμάτων. Ἀλλὰ δι’ ἐλαχίστων θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀγραμμάτων ἐν Ἑλλάδι ἐν παραβολῇ πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη, διὰ νὰ ἴδητε πόσον μέγα κακὸν πρόκειται νὰ προέλθῃ. Ἐν πρώτοις ἡ δαπάνη, εἰς ἣν ὑποβάλλονται τὰ διάφορα Κράτη δι’ ἕκαστον μαθητήν, εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Γερμανία δαπανᾷ 10 φρ. δι’ ἕκαστον, ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Δανία 28, 50 καὶ τὰ λοιπὰ Κράτη κατ’ ἀναλογίαν. Καὶ ἡ Ἑλλάς; Πόσον νομίζετε ὅτι δαπανᾷ ἡ Ἑλλάς; Ἡ Ἑλλὰς δαπανᾷ 2,50. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, προσέξατε. Ἐτόνισα ὅτι ἡ Δανία δαπανᾷ δι’ ἕκαστον μαθητὴν 28, 50 καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχει ἀγραμμάτους, ἡ δὲ Ἑλλὰς 2, 50. Ἰδοὺ ὁ φόβος καὶ ὁ κίνδυνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐτόνισα τι τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ φέρῃ καὶ αὐτὸ τὸ μέγα κακόν, Πρόκειται νὰ καταργήσῃ πλέον τῶν 1500 σχολείων. Ἐὰν δὲ ἤδη ἔχωμεν 30,000 μαθητὰς μὴ φοιτῶντας, φαντασθῆτε πόσους θὰ ἔχωμεν μετὰ τὸ γεγονὸς αὐτό. Αὐτὰ λέγουσιν οἱ ἀριθμοί, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐτόνισα ὅτι φοβοῦμαι καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφίζηται εἰς τοιαύτας ὥρας μετὰ τόσης σπουδῆς, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ ὁ λαὸς τὸ θέλει καὶ ἡμεῖς φυσικὰ ὡς ἐκπροσωποῦντες τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ τὸ θέλομεν, καὶ ἐτόνισα ὅτι ἐγὼ ἴσως περισσότερον παντὸς ἄλλου θέλω τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταπέσῃ ἡ ἀρχὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία οὕτω κατὰ πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν παροῦσαν κακοδαιμονίαν, τὴν ὁποίαν ἐκλήθημεν ἡμεῖς νὰ διορθώσωμεν, εἶχον δὲ τὴν γνώμην ὅτι μᾶς ἀπέστειλεν ὁ λαὸς ἐνταῦθα, διὰ νὰ διορθώσωμεν. Τούτου προκειμένου, ἠκούσατε τί λέγουσιν οἱ ἀριθμοί, ἠκούσατε τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν καὶ πῶς ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν. Εἶναι ἐλευθέρα ἡ πλειονοψηφία ν’ ἀποφασίσῃ τὴν ψήφισιν συμφώνως πρὸς τὴν συνείδησίν της, ἐγὼ δ’ εἶχον τὸ καθῆκον νὰ ἐκθέσω ταῦτα διὰ τόσον συντόμου ἀγορεύσεως.

§593Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Τὸ πιστεύομεν.

§594Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τονίσω ὅτι διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὄχι διότι πρόκειται νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ διότι ψηφίζοντες, ὡς ψηφίζετε, ἐκθέσμως, πρόκειται νὰ συντελέσητε εἰς πολὺ μείζονα καλὰ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπελογίζομεν, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα καὶ τῶν ὁποίων ὁ σπουδαιότερος εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις καταλύεται συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 57, διότι τὰ πράγματα λαλοῦντα καὶ μονονουχὶ φωνὴν ἀφιέντα αὐτὰ λέγουσι.

§595ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως.

§596Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ δὴ τοῦ ἐδαφίου 3 ὑπέβαλον τροπολογίαν σχετιζομένην πρὸς τὸν δημοτικὸν φόρον τῆς σταφίδος. Ἐκ τῆς ἀναλυτικῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπή, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ σύνολον τῶν εἰσπράξεων ἐκ δημοτικοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς πάντας τοὺς σταφιδικοὺς δήμους τοῦ Κράτους ἀνέρχεται εἰς 1,193,000 δραχ., τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἐλήφθη ἐκ τοῦ μέσου ὅρου τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν. Εἰργάσθην, διὰ νὰ εὕρω τὸ φορολογικὸν ὅριον τῶν σταφιδικῶν δήμων τοῦ Κράτους καὶ τὸν μέσον ὅρον τῆς ἐτησίας παραγωγῆς ἑκάστου δήμου, ἔφθασα δ’ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπεν ὁ φόρος οὗτος ν’ ἀποδίδῃ ἐτησίως μεταξὺ 1,500,000 καὶ 1,700,000 δραχμῶν. Ἑπομένως προκύπτει σαφῶς ζημία ἐτησία διὰ τοὺς δήμους 400,000 δραχμῶν. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε, πῶς τοῦτο; Οἱ δημοτικοὶ φόροι τῶν σταφίδων ἐνοικιάζονται καὶ μεταξὺ τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ τοῦ διαχειριστοῦ τῶν δημοτικῶν χρημάτων καὶ ἄλλων διαμέσων προσώπων ἐξαφανίζονται αὐταὶ αἱ 400,000 δραχμῶν. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ πῶς γίνονται αἱ ἐνοικιάσεις τῶν δημοτικῶν φόρων. Πολλάκις ἐνοικιάσθησαν φόροι διὰ ποσὸν ἐνοικίου κατώτερον τοῦ ἤδη εἰσπραχθέντος. Ὑπάρχει μάλιστα παράδειγμα γνωστότατον, καθ’ ὃ νομάρχης τις ἐνέκρινεν ἐνοικίασιν δημοτικοῦ φόρου τῆς σταφίδος δήμου τοῦ νομοῦ μας δι’ 22,000 δραχμῶν, ἐνῷ εἶχον ἤδη εἰσπραχθῆ πρὸ τῆς ἐγκρίσεως 28,000. Προχθὲς ἀκόμη ὑπεβλήθη πρὸς ἔγκρισιν εἰς νομάρχην ἐνοικίασις δημοτικοῦ φόρου διὰ ποσὸν κατὰ δισχιλίας δραχμὰς ἔλαττον τοῦ εἰσπραχθέντος ἤδη μέχρι τέλους Νοεμβρίου. Ὡς γνωστόν, ἡ σταφὶς δύναται νὰ παρακολουθῆται, διότι, δυοῖν θἄτερον, ἢ θὰ ἐξαχθῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἢ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Προνομιούχου ὑπὸ μορφὴν παρακρατήματος ἢ πλεονάσματος ἢ ἐνεχύρου. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ γίνηται ἐνοικίασις, διότι ὁ φόρος αὐτὸς δύναται νὰ εἰσπραχθῇ ἀκριβῶς ἐν τοῖς τελωνείοις, ὁπόθεν ὁ σταφιδόκαρπος ἐξάγεται, ἢ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Προνομιούχου, καὶ νὰ σωθῶσι τοιουτοτρόπως 400–500 χιλιάδες δραχμῶν. Ὑποβάλλω λοιπὸν τροπολογίαν, δι’ ἧς πρῶτον παγιοῦται ὁ φόρος, γίνεται μόνιμος καὶ ἑνιαῖος διὰ πάντας τοὺς δήμους, ἐκτὸς τῆς Ἑπτανήσου, διότι οἱ ἐκεῖθεν ὁρμώμενοι συνάδελφοι δὲν θέλουσι τὴν παγίωσιν, διότι ὁ φόρος ὁ ἐπαρχιακός, τὸν ὁποῖον ἔχουσι, χρησιμοποιεῖται πρὸς ὡρισμένους σκοπούς, καὶ δὲν θέλουσι νὰ τὸν μεταβάλωσι. Λοιπὸν παγιοῦται ὁ φόρος πρὸς 5 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς παραγωγῆς τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, ἐκ 340,000,000 λιτρῶν, θὰ ἔχωμεν ἐτησίως ἔσοδον 1,700,000 ἀπέναντι τῶν 1,193,000, τὰς ὁποίας εἰσεπράξαμεν κατὰ τὰς σημειώσεις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὑπάρχουσι καὶ ἔτη, καθ’ ἃ δὲν εἰσεπράξαμεν οὔτε 1,000,000. Κατὰ τὸ 1907 ἐπὶ τῇ βάσει σημειώσεων, ἃς εὑρῆκα εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προκύψῃ ἔσοδον ἐκ δημοτικοῦ φόρου 1,484,000, ἐβεβαιώθη μόνον 907,000 καὶ εἰσεπράχθη 889,000. Σημειώσατε δ’ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι καὶ ἀσφαλεῖς ἀριθμοί, διότι, ὡς εἶπε καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πολλοὶ τῶν δήμων δὲν ἔχουσιν ὑποβάλει ἀπολογισμοὺς δι’ ὁλόκληρον τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Ὅτε δὲ ἠρώτησα εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον πῶς συμβαίνει νὰ γίνηται τοῦτο, μοὶ ἀπήντησαν ὅτι τοῦτο ἦτο ζήτημα διοικήσεως, δηλαδὴ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ νομάρχαι παρέλειψαν τὸ οὐσιωδέστερον τοῦτο καθῆκόν των. Πολλοὶ τῶν δήμων ἔχουσι συμβάσεις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἔχουσιν ἄλλοτε δανεισθῆ παρ’ αὐτῆς. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι θὰ ἔχωμεν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ μὲ τὰς 5 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, τὰς ὁποίας καθορίζομεν, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὄχι μόνον καλύπτεται, ἀλλ’ ἔχει καὶ περιθώριον 60% — 70%. Ἔχομεν πάσας τὰς χρεολυτικὰς δόσεις, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται ἀπὸ τοὺς σταφιδικοὺς δήμους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημειώσεων αὐτῆς τῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ φέρῃ. Ὄχι μόνον δὲ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ φέρῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀλλὰ θὰ εἶναι εὐγνώμων εἰς ἡμᾶς, διότι θὰ εἰσπράττωμεν τὰ χρήματα ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως, θὰ τὰ καταβάλλωμεν εἰς αὐτὴν πρὶν ἢ δώσωμεν εἰς τοὺς δήμους τὸ περισσεῦον, ἐνῷ σήμερον μὲ πάσας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει, ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν καταβάλλουσι τὰς δόσεις των, καὶ ἔχω πρὸς ἀπόδειξιν δῆμον σταφιδοφόρον, τὸν δῆμον Μυρτουντίων, ὁ ὁποῖος χρεωστεῖ δύο δόσεις, μολονότι ἡ ἐτησία δόσις ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 14,858, ἐνῷ μόνον τὸ ἐκ σταφίδος ἔσοδον ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 72,000, ἔχει δὲ καὶ ἄλλας 20 ἢ 30 χιλιάδας δραχμῶν ἐκ τῶν ὠνίων. Μοὶ ἔλεγε δὲ σήμερον ἀκριβῶς ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὅτι καθίσταται ἀδύνατον νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸν δῆμον αὐτὸν τὰ ὀφειλόμενα, καίτοι πέρυσιν ἐφυλάκισαν καὶ τὸν δήμαρχον. Ὥστε ὁ φόβος περὶ ἀντιρρήσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς σταματήσῃ. Μένει ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος. Ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι φορολογικὸν ὅριον ἀνώτερον τῶν 5 δραχμῶν, ὡς ὁ δῆμος Αἰγίου, ὁ δῆμος Πελλάνης καὶ ἄλλοι τινές.

§597Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁ δῆμος Αἰγίου εἶναι οἰκειοθελῶς, ὄχι ἕνεκα συμβάσεως.

§598Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι φορολογικὰ ὅρια ἀνώτερα τῶν 5 δραχμῶν, διότι ἐλλείψει ἄλλων φόρων ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν σταφιδόκαρπον, δι’ ἐκείνους τοὺς δήμους ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 58, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, λαμβανομένης δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ἐπιτρέπεται νὰ φορολογήσωσι τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τῶν προϊόντων μέχρις 1% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος καὶ μέχρι 10% ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου. Τὴν διετύπωσα δὲ ὡς ἑξῆς: «Προκειμένου δὲ περὶ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ ξηρᾶς ἢ χλωρᾶς σταφίδος μέχρι τριῶν τὸ πολὺ δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν πέρα τοῦ παγίου φόρου τοῦ ὁρισθέντος ἐν τῷ γʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 57. Ὁ πρόσθετος οὗτος φόρος εἰσπράττεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 73». Ἑπομένως οἱ δῆμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰς 5 δραχμὰς ὡς φορολογικὸν ὅριον δὲν θὰ ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀποστολὴν αὑτῶν, θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου ν’ αὐξήσωσι τὸ φορολογικὸν ὅριον μέχρις 8 δραχμῶν. Αὐτοὶ θὰ εἶναι οἰκοκυραῖοι εἰς τὸν οἶκόν των, καί, ἂν ἐπιθυμῶσι ν’ αὐξήσωσι τὴν φορολογίαν, ἂς τὴν αὐξήσωσι. Τὸ ἔργον ἡμῶν εἶναι νὰ ἐξασφαλίσωμεν διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ἀνελλιπῆ εἴσπραξιν τοῦ φόρου, νὰ πατάξωμεν τὴν κατάχρησιν καὶ νὰ δώσωμεν τοῖς δήμοις ἔσοδον 400,000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους Λετρίνων, Ὠλένης καὶ Ὀλυμπίων ὑπάρχει νόμος εἰδικὸς τοῦ 1903, ὁ ὁποῖος ἐγένετο πηγὴ καταχρήσεων εἰς τοὺς τρεῖς δήμους τούτους, διότι ἐπετεύχθη τότε νὰ θεσπισθῇ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ὅτι ἀφίεται εἰς τοὺς δύο δήμους Ὀλυμπίων καὶ Ὠλένης ποσὸν 4,000 δραχμῶν διὰ τὴν διοίκησιν, τὰ δὲ ἄλλα νὰ χρησιμοποιῶνται πρὸς κατασκευὴν ἔργων.

§599Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ἐκτὸς τῶν 7000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι εἰσπράττονται δυνάμει τοῦ νόμου, αἱ 4000 ἀνήκουσιν εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Κατακώλου. Ὥστε δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ φορολογία.

§600Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἠξεύρω αὐτά. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1903 ὁ φόρος οὗτος ἐμερίσθη εἰς δύο, καὶ ὁ μὲν ἀφορῶν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Κατακώλου πληρώνεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κατ’ εὐθεῖαν· ἑπομένως δὲν δύναται ν’ ἀνησυχῇ περὶ αὐτοῦ ὁ κ. συνάδελφος, διότι θὰ πληρωθῇ προκαταβολικῶς τὸ ποσόν, τὸ ἀνῆκον εἰς τὸν λιμένα εἰς τὴν Τράπεζαν.

§601Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ πληρωθῇ, ἀφοῦ ὁ λιμενικὸς φόρος εἶναι 4000;

§602Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ εἰσπράττῃ ἕκαστος δῆμος δραχμὰς πέντε κατὰ χιλιάδα ἀπὸ τὸν πάγιον φόρον. Ἐκ τῶν 5 τούτων δρ. θὰ πληρώνωνται αἱ ὑποχρεώσεις αἱ ὑπάρχουσαι, ὅταν δὲ δὲν ἐπαρκῶσι, δύναται ἕκαστος δῆμος ν’ αὐξήσῃ τὸ φορολογικὸν ὅριον μέχρις 8 δραχμῶν, ὥστε πᾶσαι αἱ ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις νὰ ἱκανοποιῶνται. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἔλαβον πρόνοιαν νὰ δώσω τὸ δικαίωμα εἰς τὰ κοινοτικὰ ἢ δημοτικὰ συμβούλια ν’ αὐξάνωσι τὴν φορολογίαν κατὰ 3 δραχμὰς πέρα τοῦ παγίου, διὰ νὰ μὴ παρουσιασθῇ καμμία ἀπολύτως δυσχέρεια. Ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι ὅτι σήμερον οἱ δῆμοι εἰσπράττουσι τὰς πέντε δραχμὰς ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους, καὶ δὲν εἰσέρχονται εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα, ἐνῷ εἰς τὸ μέλλον θὰ εἰσέρχωνται καὶ θὰ τὰς ἐξοδεύωσι διὰ τὰς ἀνάγκας των, θὰ ἐκπληρῶσι δὲ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἀρτιώτερον.

§603Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ τροπολογία αὕτη, καὶ ἂν εἶναι ὀρθοτάτη, νὰ γίνῃ δεκτὴ αὐτὴν τὴν στιγμήν;

§604Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν διατυπώσω καὶ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν· ἐγὼ ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου καί, ἂν θέλῃ ἡ Βουλή, ἂς κάμῃ τὸ ἰδικόν της. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ κατασταθῇ εἰς ὑμᾶς δῆλον, εἶναι ὅτι διὰ τοῦ μέσου τούτου ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐλαττοῦμεν τὸ φορολογικὸν ὅριον τῆς σταφίδος εἰς 5 δραχ., ἐνῷ ὑπάρχουσι πλεῖστοι ὅσοι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅριον 6, 6½, 7 καὶ 8 δραχμῶν.

§605Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἡμεῖς πληρώνομεν 3 καὶ 4.

§606Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἀντιστοίχως δὲ θὰ εἰσπράττωμεν 400 ἕως 500 χιλιάδας δραχμῶν περισσότερον. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ διανέμωνται αὐτὰ τὰ χρήματα· κατὰ τὴν τροπολογίαν μου τὰ χρήματα πρέπει ν’ ἀποδίδωνται μετὰ τὴν εἴσπραξιν εἰς τοὺς διαφόρους δήμους καὶ κοινότητας ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς των. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δυσχερές, διότι ἐγένετο τοῦτο ἤδη διὰ τοὺς δήμους Λετρίνων, Ὠλένης καὶ Ὀλυμπίων ἀπὸ τοῦ 1903. Οὐδεμία λοιπὸν δυσχέρεια ὑπάρχει κατανομῆς τοῦ φόρου· καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅμως ὅτι θὰ λάβῃ 100 ἢ 200 δραχ. περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον τῆς ἄλλης, τοῦτο δὲν εἶναι πρὸς θάνατον. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι νὰ μὴ ἐκφεύγωσι τοῦ προορισμοῦ των τὰ χρήματα καὶ νὰ περιέρχωνται εἰς τοὺς δήμους. Σημειώσατε ὅτι ἔχομεν ἀσφαλεστάτας πληροφορίας, ἐπὶ τῆς λειτουργίας τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας καὶ ἐντεῦθεν, περὶ τῆς παραγωγῆς εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν δήμων, ἀλλὰ καὶ αὐταὶ αὗται αἱ κοινότητες θὰ μεριμνήσωσι νὰ συντάττωσι πληρεστάτην ἀπογραφὴν τῆς παραγωγῆς των ἅμα ἔχωσιν ἐνδιαφέρον, καὶ ἐὰν τοῦτο εἶναι δυσχερὲς διὰ τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἔτος, θὰ εἶναι ὅμως εὐχερὴς ἡ ἀπογραφὴ μετὰ ταῦτα καὶ θὰ ἐξακριβοῦται μέχρι λίτρας ἡ παραγωγὴ πάντων τῶν δήμων καὶ πασῶν τῶν κοινοτήτων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς καταπονήσω περισσότερον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιμένω. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ παραδοχὴ τῆς τροπολογίας ταύτης, διότι, ἐὰν ἀναμείνωμεν νὰ γίνῃ νόμος, δὲν θὰ τὸν ἴδωμεν ποτέ, καὶ θὰ εἴχομεν τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αὐτὸ τὸ θετικὸν κέρδος, ἐὰν δὲν εἴχομεν τίποτε ἄλλο, ὅτι θὰ σώσωμεν ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ ὑπὲρ τῶν δήμων 400–500,000 δραχ. ἐτησίως. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν φοβῆται μὴ τυχὸν ἀδικηθῇ δῆμός τις ἢ κοινότης ἐκ τῆς κακῆς διανομῆς τῶν χρημάτων, ὁ φόβος οὗτος δὲν εἶναι ἄξιος προσοχῆς. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι πῶς θὰ εἰσπράξωμεν τὸν φόρον ἀκέραιον καὶ οὐχὶ πῶς θὰ τὸν διανέμωμεν· ἄλλως τε οἱ περισσότεροι τῶν δήμων εἶναι ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ μέγα μέρος τῶν ὑπ’ αὐτῶν καθυστερουμένων, ἀσφαλέστατα.

§607Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ ἐξηγήσω μίαν ἀπορίαν, ἡ ὁποία μοὶ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, ἀπορίαν ἀφορῶσαν καθαρῶς τὸ οἰκονομικὸν μέρος αὐτοῦ. Μεταξὺ τῶν πόρων τῶν δήμων βλέπω ἐν ἐδαφίῳ 4 ὅτι τοιούτους πόρους ἀποτελοῦσι καὶ οἱ ἄμεσοι φόροι. Κατωτέρω ὅμως βλέπω ὅτι αἱ ἐκ τῶν πόρων τούτων πρόσοδοι διατίθενται κατὰ προτίμησιν ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως καὶ ἄλλων ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν. Καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων σκέπτομαι οὕτως. Ἐὰν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, ὅπως εἶναι βέβαιον, χρειάζηται 7,500,000 δραχ. ἐτησίως καὶ ἐνῷ θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος κατὰ τὸ 1912 κατὰ 1,200,000, ὅπως εἶδον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ ὑπόλοιπα 6,000,000, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀφοῦ ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων πρὸ παντὸς θὰ ἐξυπηρετῆται ἡ διοίκησις τῶν δήμων, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα, Κύριοι, ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις βαρύνει τὸ Κράτος καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὰ τὰ 6,000,000 θὰ βαρύνωσι τὸ Κράτος; Ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ληφθῶσι μέτρα νομοθετικὰ μεταγενεστέρως, ὅπως προβλέπει τὸ ἐδάφιον αὐτὸ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν κοινοτήτων κανονισθήσονται δι’ ἰδίου νόμου, θὰ εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων νὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ 6,000,000 ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, μέχρις ὅτου διὰ νόμου ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, ὥστε νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις διὰ τὸ 1912. Δὲν θὰ διαταραχθῇ ἆρά γε οὐσιωδῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912, ὁ ὁποῖος ἀναγράφει ὡς ἔξοδα δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως 1,000,000 μόνον; Αὐταὶ αἱ ἀπορίαι μοὶ ἐγεννήθησαν.

§608ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι αἰσθάνομαι ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζω ἐπὶ ἡμέρας ἤδη ἀκούων λόγον πολὺν γινόμενον περὶ τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, αἵτινες θὰ βαρύνωσι τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἡ ἔκπληξίς μου δ’ αὕτη εἶναι, φρονῶ, δεδικαιολογημένη, ὄχι μόνον διότι νομίζω ὅτι ἀρκούντως διεσαφηνίσθησαν τὰ κατὰ τὸ θέμα τοῦτο εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἀλλ’ εἶναι ἔτι μᾶλλον δεδικαιολογημένη, διότι τὸ πρᾶγμα καταφαίνεται ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἰδιαίτατα δὲ ἐκ τῶν τροπολογιῶν τῶν ὑποβληθεισῶν, ἐξ ὧν κατανοεῖται ὅτι ὁ νόμος τίθεται εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ 1912· πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὅλη ἡ διαδικασία ἡ προπαρασκευαστικὴ τῶν ἐκλογῶν θὰ μᾶς φέρῃ μέχρι τοῦ ὁρίου, ἴσως ἐγγύτατα τοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῶμεν ἐκ τοῦ νόμου, τοῦ περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν, νὰ ὑπερβῶμεν. Δεδομένου δ’ ὅτι ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ἡμέρα ἐκλογῆς ἡ πρώτη Κυριακὴ τοῦ Ἰουλίου, ἡμέρα δ’ ἐγκαταστάσεως τῶν νέων δημοτικῶν Ἀρχῶν ἡ πρώτη Ὀκτωβρίου, δὲν κινδυνεύει νὰ πάθῃ τίποτε ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912.

§609ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Νοέμβριος καὶ ὁ Δεκέμβριος.

§610ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἀναφέρει ῥητῶς ὄχι μόνον διὰ τὰς ἀμέσους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐμμέσους ἐκλογάς. Θὰ εἶναι ἔργον ἀπρονοησίας ἐν προκειμένῳ, ἐὰν ἐγκατασταθῶσιν αἱ νέαι δημοτικαὶ Ἀρχαὶ τὴν 1 Ὀκτωβρίου. Δέον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀρχίσῃ τότε ἡ διανομὴ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1912 τῶν δήμων, ἐκ τῶν ὁποίων θ’ ἀποσπασθῶσιν αἱ κοινότητες.

§611Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πῶς θὰ συντηρηθῶσι τοὺς μῆνας αὐτούς;

§612ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα· διότι πᾶσαι αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, θὰ ἦσαν μάταιαι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀδίκως ἐπαναληφθεὶς φόβος ὑπὸ συναδέλφου, διότι, ἐνόσῳ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ καθαρῶς οἰκονομικόν, ἔχω τὸ θάρρος νὰ διαδηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐὰν δὲν κανονισθῇ τοῦτο ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν ἵδρυσιν τῶν νέων δήμων καὶ κοινοτήτων, ἡ εὐθύνη ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν τῶν ἀναλαβόντων τὸ ἔργον, δυστυχῶς ὅμως μὴ δυνηθέντων νὰ φέρωσιν αὐτὸ εἰς πέρας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ αὕτη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὅπως δὲν εἶναι ἀναγκαία οὔτε ἡ ψήφισις τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐξ ὑπερβολικῆς προνοίας ψηφίζομεν ἀπόψε, διότι ἡ Βουλὴ δὲν πρόκειται νὰ λείψῃ μέχρι τοῦ 1913. Ποία δὲ ἡ πρόνοια ἡ λαμβανομένη; Ὅταν ἐξ οἱουδήποτε ἀπροόπτου γεγονότος δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μέλλουσαν νὰ ἐργασθῇ, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ἐν ἀδιεξόδῳ, ἐν ἀπροχωρήτῳ, ἡ διοίκησις τῶν δήμων, διότι καὶ τὸ Κράτος θὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον ν’ ἀναλάβῃ τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, δεδομένου ὅτι θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργῶσιν οἱ ἔμμεσοι φόροι, διὰ νέας διατάξεως προὐνοήσαμεν ὄχι διὰ τὸ 1912, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι περιττὴ πᾶσα πρόνοια, ἀλλὰ διὰ τὸ 1913, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῇ παντάπασιν ἡ Βουλή· ἀλλ’ οὔτε καὶ τότε δὲν θ’ ἀνελάμβανε τὸ Κράτος τὰ ἔξοδα. Ὅτε διεμαρτύρετο ὁ κ. Νέγρης, εἶχε δίκαιον λέγων· δὲν γνωρίζω τί θὰ κάμητε καὶ πῶς θὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ τοῦ 1912, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐλαμβάνετο ἡ πρόνοια ἡ νομοθετική. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Βουρλούμη, ἡ πρότασις αὕτη βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι κατ’ ἀρχὴν εὐπρόσδεκτος εἰς πάντα Ὑπουργὸν ἀκούοντα ὅτι πρόκειται δι’ αὐτῆς νὰ ἐξοικονομηθῇ ποσὸν ἄνω τῶν 400.000 δραχμῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέφρασεν ἀπορίαν μήπως φοβοῦμαι νὰ τὴν ἀποδεχθῶ διὰ τὸ ἄγνωστον τοῦ ἀποτελέσματος. Ὁμολογῶ ὅτι φοβοῦμαι νὰ τὴν ἀποδεχθῶ διὰ τὸ ἄγνωστον τοῦ θέματος δι’ ἐμέ, διότι πρότασις φορολογικὴ φερομένη τὴν τελευταίαν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑφ’ οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι οὗτος παρεσκευασμένος νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ἴσως δέ, προκειμένου περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν σταφίδα, ὁμολογῶ ὅτι δέον ἑκάστῃ Κυβέρνησις νὰ προβαίνῃ εἰς πᾶν μέτρον καὶ δὴ φορολογικὸν κατόπιν μελέτης ἐπαρκοῦς τοῦ πράγματος, διότι τὰ ζητήματα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν σταφίδα εἶναι ζητήματα εὐαίσθητα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ· μάλιστα δὲ κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὥραν, καθ’ ἣν ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλει, εἶχον ἀλλεπαλλήλους ἐρωτήσεις ἐξ ἄλλων συναδέλφων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, καθόσον τὰ συμφέροντα ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις ἀντιτίθενται, διότι εἰς ἄλλας μὲν ἐπαρχίας λειτουργεῖ ἐπὶ τῆς σταφίδος φορολογικὸν ὅριον 3% καὶ εἰς ἄλλας 5% καὶ ἐπέκεινα, καὶ ὡς ἐκ τούτου διά τινας τῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἦτο ἀρεστὴ ἡ πρότασις, διά τινας δὲ θ’ ἀπήρεσκεν.

§613Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ πρότασίς μου ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ τροπολογία μου εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸ 25 ἡμερῶν, ὅτι ἐπανειλημμένως τὴν κατέστησα γνωστὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ διορίσῃ καὶ ἐπιτροπήν, εἰς ἣν ἀνέλαβον νὰ παρουσιασθῶ καὶ ν’ ἀναπτύξω τὸ θέμα, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου καὶ πάντας τοὺς νόμους τοὺς συναφεῖς καὶ πάσας τὰς συμβάσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τῆς ἀποδοχῆς δὲ τῆς τροπολογίας μου ταύτης θὰ ἐξοικονομηθῇ ποσὸν ἄνω τῶν 400.000 δραχμῶν. Νομίζω ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπεβάλλετο νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἀλλὰ περὶ 400.000 δραχ. καθ’ ἣν στιγμὴν ζητοῦμεν μὲ φακὸν νὰ εὕρωμεν πόρους διὰ τοὺς δήμους.

§614ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι ἡ πρότασις ὑπεβλήθη πρὸ 25 ἡμερῶν. Εἶχον ἀκούσει ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ὑπὸ ταύτης ἀπεκρούσθη. Πρέπει δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἐὰν ὁ χρόνος αὐτὸς δὲν φαίνηται εἰς ἄλλους κυρίους συναδέλφους μικρός, καίτοι δὲν εἶχον ν’ ἀσχοληθῶσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι μὲ θέματα ὡς τὸ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἐμέ, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐνεγράφη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἀλλά, ἂν δὲν φαίνεται μικρὸς ὁ χρόνος οὔτε εἰς τὸν συνάδελφον κ. Βουρλούμην, ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι μοὶ φαίνεται ἐλάχιστος προκειμένου νὰ λάβω ἀπόφασιν φορολογικὴν ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος.

§615ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶχον δώσει ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδείξω δύο πράγματα, πρῶτον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνεφάρμοστον, καὶ δεύτερον ὅτι οὔτε αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Τὸ πρῶτον ἐπιτρέψατέ μοι νὰ νομίζω ὅτι τὸ ἀπέδειξα· τὸ δεύτερον προτίθεμαι ν’ ἀποδείξω τώρα. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος ἐψηφίσαμεν τῇ 27 Μαΐου καὶ ἓν ψήφισμα, τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 2 ἔχει οὕτω: «Μέχρι τῆς ψηφίσεως νόμου οἰκονομικοῦ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, συμφώνως πρὸς τὸ ἀναθεωρηθὲν ἄρθρον 16 τοῦ Συντάγματος, ἰσχύουσιν οἱ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγενεστέρου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ὑφιστάμενοι ἐπὶ τούτου νόμοι». Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι κατὰ τὸ ψήφισμα τοῦτο, μέχρις ὅτου καταρτισθῇ ὁ οἰκονομικὸς νόμος, ἔχουσιν ἰσχὺν συνταγματικῆς διατάξεως, ἀναμφιβολώτατα. Καί, ὅταν λέγωμεν νόμον φορολογικόν, ἐννοοῦμεν τὴν πηγὴν τοῦ φόρου, τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Δὲν ὑποθέτω ὅτι μέχρι τοσούτου θὰ φθάσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀναλαμβάνουσα αὐτὴ πλέον καὶ μόνη τὴν εὐθύνην νὰ ἐφαρμόσῃ νόμον, ὅστις ἀντίκειται εἰς συνταγματικὴν διάταξιν, διότι τὸ ἄρθρον τὸ συζητούμενον καταδήλως ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν 2 τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου. Λέγω ταῦτα, διότι θὰ ἤμην περίεργος νὰ ἀκούσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πῶς καταλύοντες τοὺς δήμους, καὶ ἐν τούτοις ἀναγνωρίζοντες ζώνας ἴσας πρὸς τοὺς καταλυομένους δήμους, καταλύοντες τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων ἐκείνων, καταρτίζοντες ἄλλο σύστημα εἰσπράξεως, καταρτίζοντες καὶ προχείρως πως κατὰ ἕνα τρόπον τοὐλάχιστον παράξενον κατανομῆς τῶν εἰσπραττομένων εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῆς διατάξεως τοῦ ψηφίσματος. Θὰ ἤμην πολὺ περίεργος νὰ τὸ ἀκούσω. Λέγω κατὰ τρόπον τοὐλάχιστον παράξενον, διότι ἡ κατανομὴ θὰ γίνεται λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ πληθυσμοῦ κυριώτατα, ἀλλὰ καὶ ἄλλων τεκμηρίων ἐνδεικτικῶν τῆς κατὰ κοινότητα καταναλώσεως τῶν φορολογουμένων εἰδῶν ἐκ τῆς ὅλης ἐμπορικῆς κινήσεως. Ἀλλὰ μήπως δὲν εἶναι κατὰ μέγα μέρος ὄνειρα τὰ ἐλπιζόμενα ἀπὸ τοιαύτης διατάξεως; Ὅταν πλέον θ’ ἀποσυντεθῶσιν οἱ δῆμοι, ὅταν ἑκάστη κοινότης, τουτέστιν ἕκαστον χωρίον, θ’ ἀφοσιωθῇ εἰς ἑαυτήν, ὅταν ἀποσυντεθῇ ἡ ἐμπορικὴ κίνησις καὶ ἡ ἐν γένει συναλλακτικὴ κίνησις, ἥτις κυριώτατα εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων σήμερον διεξάγεται, νομίζετε πλέον ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνηται σοβαρὸς λόγος περὶ ἰσοδυνάμων εἰσπράξεων τῶν φόρων ἀπὸ τὰς ζώνας ἐκείνας πρὸς τοὺς ὑφισταμένους δήμους; Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, κύριοι Βουλευταί, πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ παραξενεύει εἶναι, διατί νομίζει ὅτι τέλος πάντων πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν ὑπόσχεσίν της. Μήπως δὲν ὑπεσχέθη ῥητότατα, κατηγορηματικώτατα πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαὸν ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αἱ δημοτικαὶ θὰ ἐνεργηθῶσιν ἀσφαλῶς καὶ ἀναποφεύκτως πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῶν βουλευτικῶν;

§616ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπεβάλλετο.

§617ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως πρὸ τῶν βουλευτικῶν, ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐλέγετε ὅτι θὰ ἐνεργηθῶσιν.

§618ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἤλπιζον ὅτι θὰ ἐψηφίζετο ἢ μᾶλλον ἐφοβούμην ὅτι θὰ ἐβραδύνετο ἡ ψήφισις.

§619ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἦτο εὔκολον νὰ φέρω καὶ ἀναγνώσω τὴν ἀγόρευσιν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, θὰ ἐπείθετο πᾶς τις. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι πεπεισμένη ἡ Βουλή, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἀνάμνησιν τῶν λόγων ἐκείνων.

§620ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον;

§621ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη δὲν ἦτο δυνατόν. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἡ πρώτη ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τηρήσητε, δὲν θὰ εἶναι ἡ πρώτη διάψευσις, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός· νομίζω μάλιστα ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὑψωθῇ, ἂν ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρὰ ἐὰν τὸ ψηφίσῃ, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ.

§622Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Φαντάζομαι, Κύριοι, πόσον ὀχληρὸς εἶμαι εἰς τὴν Βουλήν, συζητῶν τοιαῦτα ζητήματα κατόπιν μακρᾶς καταπονήσεως μεσονυκτίας, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ νέοι ἄνθρωποι, νέαι ἰδέαι, νέαι μέθοδοι! Τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπόθησα ὅπως ἐφαρμοσθῇ, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἴτε ἐν τῷ ἐνθουσιασμῷ εἴτε ἐν τῇ ἀγνοίᾳ μου ἄλλως πως ἐφαντάσθην αὐτό, τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, περὶ κοινοτήτων ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει, μίαν καὶ μόνην πρόθεσιν, πῶς καὶ τίνι τρόπῳ καὶ διὰ τίνος μέσου νὰ ὑποτάξῃ τὰς παλαιὰς μεθόδους, νὰ ὑποτάξῃ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἐμφυσήσῃ παρὰ τῷ λαῷ νέας ἰδέας καὶ ν’ ἀναγεννήσῃ καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ τὸ ἔθνος καὶ τὸ Κράτος. Πάντως, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ δώσω γνώμην ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον τελειότερον τοῦ παρόντος· ἀλλὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον οὐδόλως ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς πόθους μου καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν μου. Τὸ ἄρθρον 57, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἔχει κενὰς λέξεις, ἀλλὰ σημασίαν ἢ μᾶλλον πραγματικότητα οὐδεμίαν. Ἐγὼ παραδέχομαι ὡς μόνον φόρον καὶ ὡς μόνον εἰσόδημα τοὺς ἀμέσους φόρους, ἀλλὰ διὰ μίαν κοινότητα, ἡ ὁποία παραδέχομαι ὅτι ἀπαρτίζεται ἀπὸ 300 κατοίκους, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν παρὰ 30 ὄντα ἄλογα· φορολογούμενα ταῦτα πρὸς 5–6 δρ. θὰ μᾶς δίδωσι τὸ ποσὸν τῶν 170–180 δρ. Ἀλλ’ ἐνῷ, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει τὴν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ αὑτοῦ πλήσσει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρῄζει περιποιήσεως καὶ μεγίστης μερίμνης, καὶ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλήν· «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζεις περὶ πολλά, ἑνὸς δὲ ἔστι χρεία». Εἶπον δὲ τὴν φράσιν ταύτην τοῦ Θεανθρώπου, διότι ἐκεῖ κρέμανται οἱ νόμοι καὶ οἱ προφῆται. Οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν ἔλθῃ, οἱαδήποτε Βουλή, οἱοσδήποτε πόθος εἰς τοὺς πολίτας, δὲν θὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκουσιν, ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ παρὰ τῷ λαῷ ἡ στοιχειώδης παιδεία. Μάτην δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης συντάσσει νομοθετήματα περὶ δικαιοσύνης, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι πολῖται ἔχοντες τὴν στοιχειώδη μόρφωσιν, τὴν στοιχειώδη παιδείαν, διότι ἄνευ τῆς στοιχειώδους μορφώσεως καὶ τὰ ἄριστα τῶν νομοθετημάτων εἶναι καταδεδικασμένα ν’ ἀποτύχωσιν. Ὅτι δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, δύναταί τις νὰ πεισθῇ συμβουλευόμενος τὴν παγκόσμιον ἱστορίαν, τὴν ἀρχαίαν καὶ τὴν νέαν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει στοιχειώδης παιδεία παρὰ τῷ λαῷ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ παιδεία αὐτόχρημα καταλύεται, διότι μόνον διὰ τοῦ χρυσίου, τῆς ἀσυλλήπτου καὶ παντοδυνάμου ταύτης δυνάμεως, δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσι τὰ πάντα καὶ αὐτοὶ οἱ πόθοι. Δὲν εἶναι βέβαια, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νέον τι, τὸ ὁποῖον λέγω. Ἀλλὰ δυστυχῶς καθ’ ἡμέραν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ταῦτα καθὼς εἰς τὰ ἄτομα ἐπίσης καὶ εἰς τὰ Κράτη. Ἂν ὄχι πᾶσαι αἱ κοινότητες, τὸ πλεῖστον ὅμως αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωσιν ἑκάστη πρόσοδον 150–180 δραχμῶν. Μὲ τοιαύτην πρόσοδον, σᾶς παρακαλῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ κρηπὶς πάσης προόδου, πάσης ἀναπτύξεως, παντὸς μεγαλείου, πάσης ἀκμῆς; Ὄχι. Παραλλήλως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τῶν κοινοτήτων ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ καὶ ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις ὅπως ἐπικαλουμένη τὰ φῶτα τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἔχῃ παράλληλον νομοσχέδιον οἰκονομικόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐνισχύῃ ὑλικῶς τὸ τῶν κοινοτήτων νομοσχέδιον. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τοιοῦτο νομοσχέδιον δὲν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταναλίσκωμεν χρόνον πολύτιμον, ὡς τοὐλάχιστον πάντες συνομολογοῦσιν, ἐνῷ ὁ χρόνος ἐπείγει, καὶ τοῦτο, διότι, ὡς λέγεται, ζητήματα σπουδαῖα καὶ σοβαρὰ ἐπιβάλλουσιν. Ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ κατάγωμαι ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος οὐ μόνον πτωχοῦ ἀσφαλῶς, ἀλλ’ ἐχομένου στερρῶς εἰς τὰ πάτρια, τὰ ὁποῖα πάτρια καλῶς ἢ κακῶς παραβλάπτουσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ συνεισφέρουσι τὰ μέγιστα εἰς τὸ ἔθνος, εἰς τὴν ἰδέαν. Ἐὰν ἤθελεν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀναμφισβητήτως ὁ λαὸς ἐκεῖνος ὁ σκιαζόμενος εἰς τὴν σκιὰν ξηρῶν μὲν ἀλλ’ ὑπερηφάνων ὀρέων παρὰ πᾶσαν προσπάθειαν, παρὰ πᾶσαν ἐπιθυμίαν θὰ μείνῃ εἰς τὸ σκότος τῆς ἀμαθείας. Γνωρίζετε δὲ πάντες ὅτι ἡ λαμπροτέρα, ἡ ἀρτιωτέρα, ἡ εὐγενεστέρα φύσις ἄνευ τῆς στοιχειώδους μαθήσεως εἶναί τι, ἂν μὴ ἐπιβλαβές, ἐντελῶς ἄχρηστον. Ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος, καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου, ἵνα μὴ καταναλίσκωμεν αὐτόν· ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω χάριν τῆς ἱστορίας τῆς σημερινῆς ὅτι, ἐὰν δὲν τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀσφαλῶς θέλει κατασταθῆ πρόξενον βλάβης ἀντὶ ὠφελείας, ὁ δὲ χρόνος ὁ ἐπιὼν θέλει μὲ ἀποδείξει εὑρισκόμενον ἐν τῇ ἀληθείᾳ.

§623Γ. ΠΩΠ. Ὅτε συνεζητήσαμεν, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ 14 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ τὴν πρωίαν τῆς προχθές, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐσκέφθη ὅτι ἦτο σκοπιμώτερον νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 57, διότι ἐκεῖ ἀναφέρεται περὶ ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων τῶν δήμων. Ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις ἔδειξεν ὅτι καὶ οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι συνεμερίσθησαν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τὴν γνώμην ὅτι οὕτως ἔπρεπε νὰ γίνῃ, εἶχον ἄδικον, καὶ ἀπόδειξις ὅτι ὁ κ. Βουρλούμης, ὅστις εἰς παρατήρησίν μου περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐξ αὐτοῦ ἔσοδα τῶν δήμων ἀπεφήνατο τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὅτι καὶ τοῦτο εἶχε καθορισθῆ, τὴν στιγμὴν ταύτην ἄλλως σκεπτόμενος ἄλλα ἐπρότεινε καὶ διεφώνησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τῆς ὁποίας ἐπίστευεν ὅτι ὄντως εἶχε λύσει τὸ ζήτημα. Ἐκ τῆς διεξαχθείσης κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην συζητήσεως ἐν τούτοις προέκυψε ζήτημα ὑψίστης σπουδαιότητος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν Βουλήν. Ἡ συζήτησις αὕτη εἶχε καὶ διάμεσά τινα χρονικὰ διαστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπαντῶντος εἰς ἐρώτημα καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, προκειμένου περὶ ἄλλου θέματος καὶ δὴ περὶ τῆς διαθέσεως τῶν μεγάλων πλεονασμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δύο χρήσεων τοῦ 1910 καὶ τοῦ 1911, περὶ τῶν ὁποίων ὑπέβαλεν ἰδιαίτερον νομοσχέδιον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁμιλῶν τότε εἴς τινας διακοπὰς εἶπε πράγματα ὅλως ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, συγχρόνως δὲ κατά τι καὶ διαφωνοῦντα εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν ταῖς τροπολογίαις τοῦ ἄρθρου 57 ὡς τοῦτο διετυπώθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Εἶναι δ’ ἀνάγκη νὰ παρατηρήσω ἐνταῦθα, προκειμένου περὶ τῆς διαρρυθμίσεως κατὰ νέον τρόπον τῆς ἐπεξεργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ταύτην εἰς μέγιστον βαθμὸν ἐδελέασε καὶ ἡ φιλοπονία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ φορτικότης, δύναμαι νὰ εἴπω, αὐτοῦ, ὅπως συμβιβάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐλησμόνει πράγματα πλεῖστα καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου, ἐὰν ἐψηφίζετο καθ’ ὃν τρόπον διετυπώθη καὶ δὲν διερρυθμίζετο, θὰ ἐψηφίζετο ὄντως ὡς νομοσχέδιον ἀνεφάρμοστον, καὶ τότε ἀκουσίως θὰ ἐξεπληροῦτο ἡ πίστις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ψηφίζοντες πιστεύουσιν, ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ὅτι ψηφίζουσι νόμον ἀνεφάρμοστον. Διὰ νὰ παρατηρήσητε δὲ μετὰ πόσης θλίψεως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὅτι κατηργοῦντο ἐντελῶς καὶ αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ εἰς τρόπον ὥστε, θεωρουμένης περιττῆς καὶ τῆς διατυπώσεως ταύτης, νὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἀνάγκην μεθαύριον πλέον νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐνεργήσωμεν ἐκλογὰς οὔτε κοινοτικὰς οὔτε ἄλλας. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἡ εὐφυΐα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατώρθωσε νὰ διαρρυθμισθῶσιν, ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐφαρμόσιμον, ἔχομεν τὸ εἰδικώτερον μέρος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι δ’ ἐξόχως σημαντικὸν τοῦτο, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ τότε ἐτόλμησα, καίτοι ἡ ὥρα ἦτο ὀγδόη πρωινή, ν’ ἀπασχολήσω ἐπί τινας στιγμὰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐφαρμόζεται νέον σύστημα εἰσπράξεως τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων καὶ ἰδιαίτερον σύστημα τῆς διανομῆς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Ἀσχέτως πρὸς τὸ συνταγματικὸν ἢ μὴ τοῦ εἴδους τούτου τῆς τροπολογίας, ὡς ἀνέπτυξεν ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ σύστημα οὐ μόνον δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμον, ἀλλὰ δύναται νὰ προκαλέσῃ ἄτοπα μεγάλα, δύναται νὰ προκαλέσῃ ἔριδας πραγματικὰς μεταξὺ τῶν διαφόρων μικρῶν κοινοτήτων καὶ τῶν μεγάλων δήμων, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πορίζωνται διανομὴν διαφόρων ἐσόδων ἐξ ἐμμέσων φόρων, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ γίνῃ καὶ ἀφορμή, ὅπως εἰς διάφορα χωρία, τὰ ὁποῖα, διὰ νὰ ἀποτελέσωσι κοινότητα, πρέπει ἀνυπερθέτως νὰ ἔχωσι καὶ δημοτικὸν σχολεῖον, κλείσωσιν ἐντελῶς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ ἑπομένως παύσῃ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς μέγαν ἀριθμὸν κοινοτήτων. Διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω δὲ ἢ μᾶλλον διὰ νὰ μὴ ἐκδράμω μακράν, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ γειτονικὰ ἡμῶν χωρία, τὰ τοῦ Ἀμαρουσίου καὶ τῆς Κηφισίας, εἰς τὰ ὁποῖα βεβαίως, προκειμένου νὰ χωρισθῶσιν εἰς κοινότητας μετά τινα χρόνον, ὁ δῆμος Ἀθηναίων δὲν θὰ θελήσῃ, ὡς εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην φορὰν ἀγορεύων, νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς δράσεως, διότι αἱ κοινότητες αὗται Ἀμαρουσίου, Χαλανδρίου, Κηφισίας, Λιοσίων εἰσφέρουσαι περὶ τὰς 10–20 χιλ. δραχ. ἐτησίως εἰσπράττουσιν ἀπὸ τὸν δασμὸν καὶ ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ὀλίγας ἑκατοντάδας χιλιάδων, ἰδιαίτατα δὲ ἡ κοινότης τῆς Κηφισίας περὶ τὰς 177.000 δραχμῶν. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐπ’ αὐτοῦ ἐλήφθη πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἂν ὑπάρχει τροπολογία, διότι μετὰ τοσαύτης σπουδῆς ὑποβάλλονται αἱ τροπολογίαι καὶ τὰ νομοσχέδια, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν τί ὑποβάλλεται. Εἶναι ὅμως εὐχάριστον τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παρατήρησίς μου ἔπεισε τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐλήφθη μέριμνα περὶ διασώσεως τῶν δύο χωρίων Ἀμαρουσίου καὶ Κηφισίας. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν εἰσάγει νέον φόρον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις καταλύουσα τοὺς δήμους καὶ μὴ δυναμένη φυσικώτατα νὰ προκαλέσῃ τὴν δημιουργίαν 2227 ζωνῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διενηργεῖτο ὁ φόρος τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀπεφάσισε νὰ εὕρῃ τρόπον καὶ μέθοδον, διὰ τῆς ὁποίας θὰ κατωρθοῦτο, ὅπως εἰδικὸς φόρος, ἄγνωστον ἂν ἄμεσος ἢ ἔμμεσος, χρησιμεύσῃ πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεβάρυνον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ μέλλον. Τοῦτο εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν ὅτι θὰ συναντηθῶμεν καὶ πάλιν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ κατὰ τὴν νέαν περίοδον καὶ τότε θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ σκοπιμωτέρου τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εὕρωμεν νέον ποσόν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀντικρύζῃ δαπάνην 7,500,000, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὰς ἐκπαιδευτικὰς δαπάνας, αἵτινες πρέπει νὰ φθάσωσι μέχρι κύκλου ἑξαετοῦς παιδεύσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου φαίνεται ὅτι ἀγνοεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλως διερρύθμιζεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, συγχρόνως ὅμως καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος ἐλησμόνησαν κάτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρέτως σημαντικόν. Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου προσεχοῦς ἔτους δημιουργοῦμεν νέας κοινότητας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁμιλεῖ ἐν τῇ τροπολογίᾳ του περὶ χρήσεως. Ὑποθέτω ὅτι ὁμιλεῖ περὶ χρήσεως ἀσχέτως πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους· δὲν ὁμιλεῖ περὶ δωδεκαμήνου χρήσεως, ἀλλ’ ὁμιλεῖ περὶ δεκατετραμήνου, διότι θὰ ἔλεγε «περὶ ἐτησίων δαπανῶν».

§624ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐτησίων. Ἡ χρῆσις θὰ ἄρχηται ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου καὶ θὰ λήγῃ τῇ 31ῃ Δεκεμβρίου.

§625Γ. ΠΩΠ. Ὁμιλεῖτε περὶ χρήσεως συμφώνως πρὸς τὰς χρήσεις τὰς σημερινάς. Ἀλλά, ἂν πρόκειται περὶ Ὀκτωβρίου ἢ Φεβρουαρίου, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, διότι τὸ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα δὲν θὰ ἦτο τοιοῦτο, ὥστε ν’ ἀνατρέψῃ τὰς βάσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Γεννᾶται τὸ ζήτημα: ἐὰν πιστεύσωμεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι πρόκειται νὰ δώσωμεν σήμερον δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις νέους φόρους 7,500,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ λείψωσιν οἱ ἔμμεσοι φόροι τῶν δήμων, καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν, ἐὰν δὲν ἀκολουθήσωμεν τὴν μέθοδον τὴν πρακτικωτέραν τὴν κατ’ ὄψιν, ἀλλὰ τὴν τελείως ἀνεφάρμοστον, τῶν διαπυλίων τελῶν, ἢ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν δημοσιονομίαν, καὶ ἄλλαι θὰ ἐπέλθωσιν ἐπιβαρύνσεις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι δυνατὸν οἱ μεγάλοι δῆμοι καὶ περὶ αὐτῶν κυρίως πρόκειται, νὰ δύνανται νὰ ζήσωσιν ἄνευ ἐμμέσων φόρων. Ἀφαιρέσατε τὰ διαπύλια τέλη ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ τὰς Πάτρας καὶ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ καὶ θὰ ἴδητε καταρρεούσας αὐτὰς τὰς μεγαλοπόλεις. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηναίων προκειμένου περὶ εἰσφορᾶς διὰ τὴν χωροφυλακὴν καὶ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς δαπάνας ταύτας, εἰς τὰς ὁποίας ὤφειλε ν’ ἀνταποκρίνηται. Εἶναι δὲ φυσικὸν νὰ συμβῇ τοῦτο ὄχι διὰ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους; ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἄλλας πρωτευούσας τῶν νομῶν, καθόσον ἡ κυριωτάτη αὐτῶν εἴσπραξις εἶναι ἡ εἴσπραξις ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν, χωριζομένων τῶν κοινοτήτων ἀπὸ τοὺς μεγάλους δήμους. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ εὑρεθῶμεν τότε πρὸ ἑνὸς τερατώδους γεγονότος, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ νέας φορολογίας, ἡ ὁποία θὰ φθάνῃ εἰς 7,500,000 δρ., χωρὶς ν’ ἀπαλλαγῶμεν τῆς μεγάλης φορολογίας τῶν ἐμμέσων φόρων, ἡ ὁποία ὅταν δίδῃ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων 2,000,000 καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους ἄλλα μεγάλα ποσά, πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι θ’ ἀνέλθῃ αὕτη εἰς 7,500,000· ἑπομένως θὰ ἔχωμεν καὶ νέα 7,500,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ καταβάλλωσιν ἀκριβῶς αἱ ἀστικαὶ τάξεις, ὁ κόσμος τῶν πόλεων, διὰ νὰ συντηρῶνται τὰ σχολεῖα, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν προέβλεψεν ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντίσχῃ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, καθ’ ὃν τρόπον ὑπεβλήθη ἐφέτος ἐμφανίζων τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζει. Ἡ θέσις τοῦ ζητήματος λαμβανομένη τοιουτοτρόπως ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν καὶ εἶναι ἀξία μεγάλης σπουδῆς. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ λόγου τούτου ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας νέας διοικητικῆς διαιρέσεως, δημιουργίας τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ ὡς σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, ὡς φαντάζεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ εἰς νέαν περίοδον διοικητικοῦ, ἑπομένως πολιτικοῦ καὶ διοικητικοῦ βίου εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ φορολογίαν 7.500.000 δραχμῶν. Τὸ πρᾶγμα καθίσταται καὶ ἐπικίνδυνον καὶ σκανδαλῶδες, δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, ὁσαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ προσπάθειαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αἱ ἀγαθαὶ αὐτοῦ προθέσεις, εἰς πᾶσαν ἰδέαν νέας μεταρρυθμίσεως, νὰ προσφεύγωμεν εἰς νέους φόρους. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἐὰν διὰ τῶν ἀποριῶν, αἱ ὁποῖαι τὴν στιγμὴν ταύτην διατυποῦνται καὶ δὴ διατυποῦνται ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἑρμηνεύσῃ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάζωνται αἱ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου γενόμεναι παρατηρήσεις καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀντίθετοι γνῶμαι ὡς καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διάφοροι δηλώσεις. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι τίθεται τὸ δίλημμα ἢ νὰ καταργηθῶσιν ἀπολύτως αἱ πρῶται πόλεις τῆς Ἑλλάδος, καταργουμένων τῶν ἐμμέσων φόρων, ἢ νὰ γίνῃ ἀνατροπὴ τῶν καθεστώτων. Θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τοῦτο, ἀλλ’ ἐφαρμοζομένου τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπιβαρυνθῇ μοιραίως ὁ προσεχὴς Προϋπολογισμὸς δι’ 7½ νέων ἑκατομμυρίων ἐξόδων, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ νέας φορολογίας.

§626ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν)· Ἐγὼ ἀπορῶ μᾶλλον, Κύριοι, διὰ τὰς ἀπορίας τοῦ ἐντίμου συναδέλφου, διότι ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἐξεδήλωσεν, ὅτι κινδυνεύει νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1913 δι’ 7½ ἑκατομμυρίων, εἶναι ὅλως μάταιος. Οὔτε διαφωνία ὑφίσταται μεταξὺ τῶν λεχθέντων πρὸ μικροῦ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τῶν κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἢ τὴν ἀποψινὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Βεβαίως, ὅτε ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἐψήφιζε διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις ἐνεργεῖται δαπάναις τοῦ Κράτους, οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι εἶχεν ἐν νῷ ἡ Βουλή, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ ἔξοδα τῶν 7.500.000 θὰ ἐξευρίσκοντο ὑπὸ τοῦ Κράτους ὁποθενδήποτε ἄλλοθεν καὶ μόνον δὲν θὰ ἐζητοῦντο παρ’ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, ὑπὲρ οὗ ἡ ἐκπαίδευσις, καὶ ὅστις εἰσφέρει σήμερον δι’ αὐτὴν 7.500.000. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται πλὴν τῶν 7.500.000 κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, κατ’ ἐμὲ δὲ ἄνω τῶν 10.000.000, ἐὰν πλὴν τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ λαὸς εἰς ἐμμέσους δημοτικοὺς φόρους, τὸ ζήτημα εἶναι, λέγω, μὴ τυχὸν ἡ Κυβέρνησις, ἀφήνουσα καὶ τοὺς φόρους αὐτοὺς ἐν ἰσχύϊ διὰ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας ζητήσῃ δι’ ἑαυτὴν ἄλλα 7.500.000. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ προέλεγχος περιττεύει καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι ἐγὼ ἀπέφυγον νὰ δώσω νύξιν περὶ τοῦ συστήματος, καθ’ ὃ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὸ μέλλον ἐν σχέσει βεβαίως καὶ μὲ τοὺς ἐμμέσους φόρους τοὺς νῦν εἰσπραττομένους ὑπὸ τῶν δήμων, ἀλλὰ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος πρόκειται ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν λαὸν μεγάλου μέρους τῶν ἑκατομμυρίων, ἅτινα πληρώνει καὶ ὄχι νὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτὸν διὰ νέων ἑκατομμυρίων. Καὶ δὲν εἶπον τοῦτο οὔτε ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, διότι εὑρισκόμεθα ἐν ταῖς παραμοναῖς τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἐπεθύμουν νὰ παρεξηγηθῶ.

§627Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Αὐτὸ νὰ μᾶς εἴπητε, διότι πρόκειται περὶ θαύματος.

§628ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Περὶ θαύματος οὐχί, διότι, ἐὰν ἐξετίθετο τὸ πρᾶγμα, θὰ ἐβλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ συστήματος συναφοῦς πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἐκ τῶν ὁποίων πλὴν τῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τῶν δήμων δέκα περίπου ἑκατομμυρίων κερδίζουσι καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἄλλα 3 ἑκατομμύρια κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἡμῶν· καὶ ἐὰν κατεστρώνοντο οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι, καὶ ἰδιαίτατα θὰ ἐπεθύμει τοῦτο ὁ ἀναλαβὼν τὸ βαρὺ αὐτὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς του ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης, ἐὰν κατεστρώνοντο, λέγω, οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι, θὰ ἐβλέπετε ὅτι τὸ σύστημα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἠθέλετε μὲ δικαιώσει. Ἀλλὰ δὲν ἐξέθετον τὰς γνώμας ταύτας, διότι εὐλόγως ἠθέλετε ὑποπτεύσει ὅτι λέγονται ταῦτα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μόνον καὶ μόνον διότι ἐπίκεινται ἐκλογαί. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τοῦ τί μέλλομεν νὰ πράξωμεν, μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἂς θέσωμεν τὰ πράγματα καλλίτερον. Τί θὰ γίνῃ κατὰ τὸ 1912; Θὰ ζητηθῶσι νέα ἑκατομμύρια παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Τὸ ζήτημα ἐλύθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐν διατάξει ψηφισθείσῃ ἐν εἰδικῷ ψηφίσματι ὁρίζει ὅτι μέχρις οὗ εἰδικὸς νόμος οἰκονομικὸς κανονίσῃ τὰ τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ ἰσχύωσιν οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι. Τί λοιπὸν θὰ ἐγίνετο, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο ὁ νόμος ὁ ἀποψινός, δι’ οὗ θὰ εἰσφέρῃ ὅσα εἰσέφερε τὸ 1910 καὶ πάντα τὰ παρελθόντα ἔτη ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Λέγομεν ἡμεῖς τίποτε περισσότερον παρ’ ὅ,τι ἐγίνετο ἐν τῷ παρελθόντι; Λέγετε ὑμεῖς· ἐπιβαρύνετε τὸν Προϋπολογισμόν. Σᾶς ἀπαντῶμεν· δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ τότε λέγετε ὅτι ἐπιβαρύνομεν τὸν λαόν, καὶ ἐγὼ ἀπορῶ πῶς φθάνετε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐπιβαρύνομεν τὸν λαόν, ὅτε λέγομεν ὅτι οὐδένα φόρον νέον προσθέτομεν, ὅτι διατηροῦμεν τὸ σύστημα τὸ νῦν. Ἐρωτᾶτε τότε τί θὰ πράξωμεν εἰς τὸ μέλλον. Εὔχομαι νὰ συναντηθῶμεν εἰς τὸ μέλλον ἐδῶ, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ πράξωμεν, θὰ εἶναι ἀρκετὰ εὐάρεστον εἰς πάντας.

§629Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως μὴ ἐκθέσῃ πρὸς ἡμᾶς τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν θὰ μεταχειρισθῇ, δὲν εἶναι ὀρθή, διότι πάντες μετὰ μεγάλης προσοχῆς παρηκολουθήσαμεν τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ θέλομεν νὰ ἴδωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ὁμολογῶ ἐν συνειδήσει ὅτι ἡμεῖς δὲν βλέπομεν τὴν λύσιν· δὲν βλέπω πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν καθ’ ἣν στιγμὴν παραχωροῦμεν εἰς τοὺς δήμους πάντας τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ τοὺς ἀμέσους, δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ τι, τὸ ὁποῖον νὰ εἰσπράξῃ ἡ Κυβέρνησις χάριν τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως.

§630ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ νὰ κατανοηθῶσι τὰ πράγματα, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ συζήτησις δέον νὰ διεξαχθῇ διαλογικῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ὑποθέσατε ὅτι οὐδὲν ψηφίζομεν σχετικῶς πρὸς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Ἐρωτᾶται τί θὰ γίνῃ κατὰ τὸ 1912;

§631Γ. ΠΩΠ. Θὰ κλείσωσι τὰ σχολεῖα.

§632ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ· ἰσχύουσιν οἱ κείμενοι νόμοι κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος.

§633Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ κατὰ τὸ 1913;

§634ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τὸ 1912 πρὸ παντὸς καὶ ἔπειτα διὰ τὸ 1913.

§635Γ. ΠΩΠ. Διὰ δύο μῆνας θὰ πεινάσωσιν οἱ διδάσκαλοι.

§636ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διατί, ἀφοῦ ἰσχύουσιν οἱ κείμενοι νόμοι περὶ τῶν ἐμμέσων φόρων; Περὶ τοῦ πῶς δὲ θὰ ἐνεργηθῇ ἡ εἴσπραξις τῶν ἐμμέσων φόρων διὰ τὸ 1912 ὡρίσθη ὁ τρόπος τῆς μισθώσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· τί θὰ γίνῃ εἰς τὰς σχέσεις δήμων καὶ Κράτους; Ὅ,τι γίνεται καὶ σήμερον. Ἀλλ’ ὁ κ. Νέγρης ἐρωτᾷ τί θὰ γίνῃ τῷ 1913, καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ ὅτι δὲν εἶμαι ὑπόχρεος νὰ κάμνω ὑπολογισμοὺς ἀπὸ τοῦδε διὰ τὸ 1913, δεδομένου ὅτι ὁ ὁριστικὸς διακανονισμὸς τοῦ ζητήματος τῶν ἐμμέσων φόρων ἐν σχέσει πρὸς τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδίας μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ θὰ προετείνετο ἡ ἀντίρρησις ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἐπαγγέλλεται ὅτι ἐντὸς τοῦ 1912 θὰ φέρῃ εἰδικὸν νόμον, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δὲν προνοήσῃ τί θὰ συμβῇ, διὰ τοῦτο καὶ μόνον λέγομεν ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν κατασταθῇ δυνατὸς ὁ εἰδικὸς κανονισμὸς ἐντὸς τοῦ 1912, θέλουσιν ἰσχύει αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, ὥστε νὰ εἴμεθα ἀσφαλεῖς καὶ διὰ τὸ 1913, κατὰ τὸ ὁποῖον ποῖον νομίζετε θὰ εἶναι τὸ μέγα κακόν, τὸ ὁποῖον κινδυνεύομεν νὰ πάθωμεν; Νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστὼς τὸ μέχρι χθὲς καὶ σήμερον!

§637Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Προβλέπετε ὅτι ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων θέλει ἡ Κυβέρνησις κρατήσει ἓν μέγα μέρος ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ μέρος θὰ εἶναι 7½ ἑκατομμύρια;

§638ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐτόλμων ν’ ἀπαντήσω ἀντ’ αὐτοῦ ὅτι ἴσως ἕνα φόβον θὰ ἐδικαιοῦσθε νὰ ἐκφράσητε οὐχὶ περὶ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περὶ τῶν δήμων.

§639Γ. ΠΩΠ. Ἴσα, ἴσα.

§640ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἀντίστροφον ἐπιχείρημα ἐφέρετε πρὸ μικροῦ, τί θὰ κάμῃ τὸ Κράτος, ἐνῷ τοὐναντίον τινὲς τῶν συναδέλφων ἔλεγον ὅτι μέχρι σήμερον τὸ Κράτος ἠδύνατο μὲν διὰ τῶν μεθόδων τῶν κατασχέσεων νὰ εἰσπράττῃ τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως παρὰ τῶν δήμων, ἀλλὰ παρὰ πάσας τὰς προσπαθείας του ἀπέμενε καὶ ἓν ποσοστὸν εἰς βάρος αὐτοῦ κυμαινόμενον ἀπὸ 2,000,000 μέχρις 1,000,000 ἢ ἀπὸ 1,000,000 μέχρι 500,000. Οὕτω κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἶναι 500,000 μόλις τὰ καθυστερούμενα, ὑπάρχει δὲ καὶ ποσὸν ἀναγνωριζόμενον ὅτι δέον νὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐὰν δὲ ἤκουον συναδέλφων λεγόντων ὅτι διὰ τῆς προνοίας, ἡ ὁποία λαμβάνεται, ἐξασφαλίζονται ὑπὲρ πᾶν μέτρον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τότε θ’ ἀπήντων ὅτι ἐξασφαλίζομεν τὸ Κράτος ἴσως δι’ ὑπερβολικῶν μέτρων, ἀλλ’ ἐξασφαλίζομεν αὐτό· δὲν ἐλησμονήσαμεν δὲ ν’ ἀναγράψωμεν καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πίστωσιν 1,200,000 δρ. διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι πάντως, ἀνεξαρτήτως τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας καθορίζομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἔλλειμμα ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, διὰ τὸ ὁποῖον δέον νὰ προβλέπῃ ὁ Προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ εἶχεν εὔλογόν τινα ὑπόστασιν ἡ ἀπορία, μὴ τυχὸν τὸ Δημόσιον ἐπιζητήσῃ νὰ εἰσπράξῃ καὶ τῷ 1913 τὸ σύνολον, ὄχι δὲ ὅτι τὸ Κράτος κινδυνεύει νὰ ὑποστῇ αὐτὸ ἐξ ἰδίων τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν δήμων.

§641Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂς ἐξετάσωμεν ἕνα καὶ μόνον δῆμον, τὸν δῆμον Ἀθηναίων. Ἔχει οὗτος ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων 2,200,000, πληρώνει δὲ διὰ δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 515,000. Ἄρα ὁ δῆμος δὲν θὰ δώσῃ οὔτε τὸ τέταρτον εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§642ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἔμμεσοι φόροι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἀνέρχονται εἰς 10,000,000.

§643Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι, ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Τῶν 10,000,000 τὸ τέταρτον εἶναι 2.500,000. Ἐκ τοῦ φόρου τῶν ὠνίων εἶναι 2.500,000 ἕως 3,000,000.

§644Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διατί θέλετε ἀπὸ τὸ 1912 ἢ ἀπὸ τὸ 1913 νὰ λαμβάνωμεν ὀλιγώτερα τῶν ὅσα ἐλαμβάνομεν, ἐνῷ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ λάβωμεν περισσότερα;

§645Γ. ΠΩΠ. Δύνασθε νὰ διατηρήσητε ἐμμέσους φόρους μὲ τὰς κοινότητας;

§646Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἐδηλώσαμεν καὶ εἴπομεν ὅτι αὐτὸ ῥυθμίζεται εἰς σύστημα κυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσει πάσας τὰς κοινότητας ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν διαπυλίων.

§647Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λησμονεῖτε ὅτι καλύπτετε τὰς δαπάνας τὰς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους ἐχαρίσατε.

§648Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ποῦ τὸ εὑρήκατε αὐτό;

§649Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οἱ ἄμεσοι φόροι ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους.

§650Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μήπως κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους; Ὑπάρχει δὲ καὶ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν διέγραψεν ἡ ἐπιτροπή, ἣν ἐπαναφέρω ἐγώ, καὶ ἥτις λέγει ὅτι «ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι εἶναι αἱ ἐπιβεβλημέναι δι’ εἰδικῶν νόμων».

§651Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι οἱ ἄμεσοι φόροι τῶν δήμων ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους. Τὸ ἴδιον νομοσχέδιον λέγει ὅτι οἱ δῆμοι ἐνέχονται διὰ τὰς δαπάνας.

§652Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἀπὸ πάντας τοὺς δήμους θὰ λάβῃ τοὺς φόρους. Νὰ προσφέρωσι δὲ περισσότερον τῶν δι’ ὅσα ἐνέχονται δὲν θὰ δυνηθῶσιν.

§653ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρ’ ἑκάστου δήμου τὸ Δημόσιον λαμβάνει, ἀλλὰ δὲν συμπληροῖ διὰ τῶν ἐσόδων τοῦ ἑνὸς τὰ κενὰ τοῦ ἄλλου. Ἕκαστος δῆμος χρεοῦται πρὸς τὸ Δημόσιον διὰ τῶν δαπανῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καί, ὅπου τὸ Δημόσιον δύναται νὰ λάβῃ τὰ ἔξοδα ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων, λαμβάνει ταῦτα ἐξ αὐτῶν, ὅπου δὲ δὲν ἐπαρκοῦσιν οἱ ἔμμεσοι φόροι, λαμβάνει ταῦτα ἐκ τῶν ἀμέσων.

§654Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἤθελον ἀκόμη νὰ κάμω παρατήρησιν ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὸ ἄρθρον 57. Λέγετε ὅτι εἰς τὰ μέρη, ὅπου γίνεται σήμερον δημοπρασία διὰ τοὺς ἐμμέσους φόρους, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνεται ὡς σήμερον, καὶ ὅτι τοὺς ἐμμέσους φόρους τούτους θὰ διανείμητε μεταξὺ τῶν κοινοτήτων. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο ἔχει τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πρωτεύουσαν δήμου καὶ πέριξ αὐτῆς διάφορα χωρία, τὰ ὁποῖα θὰ γίνωσι κοινότητες. Ἡ πρωτεύουσα αὐτὴ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον αὐτόν, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώνωσιν οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης καὶ μόνον, ἐνῷ δὲ οὗτοι καὶ μόνοι θὰ πληρώνωσι τὸν φόρον, θὰ ὠφελῶνται ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπλήρωσαν.

§655Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἀναλόγως.

§656Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οἱ κάτοικοι λόγου χάριν τῶν Ἀθηνῶν πληρώνουσι φόρους, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ὠφεληθῶσι καὶ οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων. Καὶ ἂν δὲν συμβῇ τοῦτο εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι δὲν θ’ ἀποσπασθῶσι τὰ χωρία, εἰς ἄλλα μέρη τοῦτο θὰ συμβῇ.

§657ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τὰ χωρία θὰ πληρώνωσι.

§658Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφίεται εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον. Τὸ ἐνδιαφέρον τὴν Κυβέρνησιν εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια βεβαιώσεως, ὄχι εἰσπράξεως τοῦ φόρου τοῦ 1912 παρὰ τῶν δημοτικῶν, ἀλλὰ παρὰ τῶν ἐπαρχιακῶν Ἀρχῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι μέχρι τοῦδε, ὡς πάντες γνωρίζουσιν, αἱ δημοτικαὶ Ἀρχαὶ ἕνεκα πολλῶν καὶ ποικίλων λόγων δὲν βεβαιοῦσιν εἰλικρινῶς τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ ἐκ τούτου προέρχεται ζημία εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον κατὰ 40% ἔλασσον τῶν προσόδων, ὡς ἐκ τούτου καὶ ἡ ζημία φθάνει εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, διότι πάντες οἱ δῆμοι εἶναι ὀφειλέται. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, ὥστε ἡ βεβαίωσις τῶν ἐμμέσων φόρων, δηλ. τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου τῆς σταφίδος βεβαιῶται διὰ τῶν ἐπαρχιακῶν Ἀρχῶν καὶ εἰσπράττηται κατὰ τὸν ἄλλον νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ψηφίσει διὰ τὰ ταμεῖα κατ’ ἀρχήν. Αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, διότι πρόκειται περὶ αὐξήσεως τῶν ἐμμέσων φόρων τοὐλάχιστον κατὰ 3.000.000, ἡ αὔξησις δὲ αὕτη ἐνδιαφέρει κυρίως τὸ Δημόσιον, διότι ἡ κατάχρησις ἡ γινομένη ἐπὶ τῶν ἐμμέσων φόρων ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν κατέληγεν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου.

§659ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἡ περιφέρεια ἀποτελῆται ἐκ κοινοτήτων μόνον.

§660Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὸ 1912· δὲν περιλαμβάνεται αὐτό.

§661ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθῇ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ 1911. Λοιπὸν μέχρις ὅτου ψηφισθῇ καὶ δημοσιευθῇ ὁ νόμος οὗτος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ἂν θὰ ἐπροφθάνομεν πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι, προκειμένου νὰ ἐνεργηθῶσι μισθώσεις, τί θὰ συμβῇ; Μέχρις ὅτου γίνωσιν αὗται θὰ εἰσεπράττετο τὸ πλεῖστον τοῦ φόρου διὰ τῆς ἀμέσου εἰσπράξεως ὑπὸ τῶν μικροτέρων δήμων, δὲν ἐγνωρίζομεν δὲ πότε θὰ ἐφθάνομεν νὰ ἔχωμεν τὴν δημοπρασίαν.

§662Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δι’ ἡμᾶς δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§663ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δυνάμεθα ἴσως νὰ θέσωμεν εἰδικὴν διάταξιν, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὸ 1912.

§664ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περατωμένην τὴν συζήτησιν. (Ἀπορρίπτονται δι’ ἀναστάσεως αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων Σ. Θεοδωροπούλου, Ἀ. Θεοδωρίδου καὶ Σ. Ἰγγλέση).

§665ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, αἵτινες διενεμήθησαν.

§666ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκταί. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 57, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 58 (ἀναγινώσκεται).

§667ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸν 6ον στίχον τοῦ αʹ ἐδαφίου νὰ τεθῇ «πλὴν τῶν μεταλλείων καὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν», τὸ δὲ «μέχρι 10%» νὰ γίνῃ «μέχρις 20%» καὶ τὸ «1%» νὰ γίνῃ «2%».

§668ΑΛ. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ὑπῆρχε τροπολογία ἰδική μας, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 57, τὴν ὁποίαν θ’ ἀπεδέχετο ὁ κ. Ὑπουργός.

§669ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσαι τροπολογίαι ὑπῆρχον ἀνεγνώσθησαν καὶ ἀπερρίφθησαν.

§670ΑΛ. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἔχομεν ἐν Θήρᾳ δημοτικὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου· ἂν δὲν διατηρηθῇ ὁ φόρος αὐτός, αἱ κοινότητες εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσι, διότι δὲν ἔχουσιν ἄλλον πόρον. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν προσθήκην, καθ’ ἣν ὁ ἐν Θήρᾳ φόρος διατηρεῖται.

§671ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κάμετε εἰδικὴν διάταξιν εἰς τὸ τέλος· ἐδῶ δὲν εἶναι ἡ θέσις της.

§672Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον πολλοὶ ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἐξέφρασαν τοὺς φόβους μὴ εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ ἄμεσοι φόροι ἤθελον διατεθῆ πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων δὲν θὰ ἐπερίσσευε ποσὸν ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, ὅπως καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Πάντες οἱ οὕτω σκεπτόμενοι ἐκκινοῦσιν ἀπὸ τὸ δεδομένον ὅτι αἱ κοινότητες θὰ ἔχωσιν ἐπ’ ἄπειρον τοὺς δημοτικοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἔχουσι σήμερον. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον, ἵνα οἱ ἀποτελοῦντες τὰς κοινότητας μὴ θεωρήσωσιν αὑτοὺς καθὼς ἐθεώρουν τοὺς δήμους, ὅπου ὅτι πληρώνουσιν ὑπὲρ τῶν δήμων τὸ θεωροῦσι χαράτσι, ἀλλὰ νὰ θεωρῶσιν ὅτι ὅ,τι πληρώνουσιν ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων τοῦτο εἶναι ἀποταμίευμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει ν’ ἀνησυχῇ καθόλου ἡ Πολιτεία πῶς θ’ ἀποκτήσῃ τὸ ποσὸν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅταν θελήσῃ νὰ λάβῃ ὡρισμένα ποσὰ παρὰ μιᾶς κοινότητος. Εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον εἰς τὴν κοινότητα ἂν θὰ λάβῃ τὸ ποσὸν ἐξ ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων. Αἱ κοινότητες αἱ ἐνδιαφερόμεναι νὰ ἐκτελέσωσιν ἔργα δὲν θὰ δυσκολευθῶσι νὰ ἐπιβάλωσιν οἱανδήποτε ἄμεσον φορολογίαν. Δὲν βλέπω λοιπὸν διὰ τίνα λόγον νὰ τεθῇ οἱοσδήποτε περιορισμὸς εἰς τὸ ἄρθρον 58. Διατί θέλετε ὁ φόρος αὐτὸς νὰ εἶναι 10% ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου καὶ νὰ λάβητε τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὸ 1% ἕως 3% καὶ τὸ 5% ἐπὶ τοῦ φόρου τούτου νὰ εἶναι ⅐ καὶ ¼ ἢ ⅓ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, καθ’ ὃν χρόνον ἴσως ἡ κοινότης θὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ φορολογήσῃ τὸ εἰσόδημα δι’ ἴσου ἢ πολὺ μεγαλειτέρου ποσοῦ ἀφ’ ὅτι τὸ Δημόσιον λαμβάνει; Εἶναι δεδομένον ὅτι πολλὰ χωρία μὴ ἀποτελοῦντα κοινότητα ἐπλήρωσαν τὸν δημόσιον φόρον, ὅπως ἐκτελέσωσιν ἔργα κοινωφελῆ. Βεβαίως τὸ ἄρθρον 59 λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται μετὰ προηγουμένην ἔγκρισιν ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας, ἀλλὰ τότε οὐδένα λόγον ἔχει τὸ ἄρθρον 58 καὶ ἂς λείψῃ ἐντελῶς.