1911.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 192.

τῆς 14ης Δεκεμβρίου 1911.

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου

(Τετάρτη, ὥρᾳ 5 15′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ Πρακτικὰ θέλουσιν ἀναγνωσθῆ βραδύτερον. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Οἱ ἐκ Καλαμῶν Β. Μιχαλέας καὶ Δ. Ἰωάννου αἰτοῦνται, ὅπως ἐπιτρέπηται ἡ κατάσχεσις καὶ ἐκχώρησις τῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου ἀπαιτήσεων τῶν ἐργολάβων μετὰ τὴν περάτωσιν τῶν ἔργων· 2) Κάτοικοι Δραχμανίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τοῦ σχολείου των· 3) Κάτοικοι Καλυβίων καὶ Παρδαλίου (Λακεδαίμονος) αἰτοῦνται κατασκευὴν θρανίων ἐν τῷ Σχολείῳ των· 4) Ὁ ἐξ Ἄρτης ἀπόστρατος ἀνθυπολοχαγὸς Ἀλ. Πάσχος αἰτεῖται ὑπαγωγὴν εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ᾼΣΛϚʹ τοῦ 1885 διὰ σύνταξιν ὑπολοχαγοῦ· 5) Ὁ Φ. Μαυροειδὴς φοιτητὴς Νομικῆς καταγγέλλει τὸν Ἐπίσκοπον Τριφυλίας, ὡς ἐπιτρέψαντα νὰ ἱερουργῇ εἰς τὸν ἱερέα Πᾶνον Παπαναστασίου χειροτονηθέντα ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ καὶ μὴ δυνάμενον νὰ χειροτονηθῇ ἐνταῦθα, διότι ἐφόνευσε τὴν πενθεράν του· 6) Ὁ ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς Φ. Πανσὲς αἰτεῖται νὰ τῷ χορηγηθῇ σύνταξις λοχαγοῦ· 7) Οἱ ἐν Ἀμφίσσῃ καὶ Ἰτέᾳ βυρσοδέψαι αἰτοῦνται μείωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ φόρου τῶν δερμάτων· 8) Κάτοικοι Παλαιοῦ Φαλήρου, ὄπισθεν τοῦ Ζωολογικοῦ κήπου κατοικοῦντες, αἰτοῦνται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διάβασις διὰ χαράξεως δημοσίας ὁδοῦ, δι’ ἧς νὰ συγκοινωνῶσιν αἱ οἰκίαι των μετὰ τοῦ τροχιοδρόμου· 9) Κάτοικοι τῆς ὁδοῦ Λιοσίων αἰτοῦνται ἐπισκευὴν ταύτης· 10) Κάτοικοι τοῦ δήμου Μαλευρίου αἰτοῦνται κατασκευὴν ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ Γυθείου–Πανίτσης· 11) Κάτοικοι Καρύστου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου ἐκδόντος ἐκθέσεις κατ’ αὐτῶν ὡς μὴ δηλωσάντων ἐπιτήδευμα τοκιστοῦ· 12) Κάτοικοι Ληξουρίου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ Δημάρχου μὴ καλοῦντος τὸ Συμβούλιον ὅπως ἀποφασίσῃ περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας· 13) Ὁ ἐξ Αἰγίου Ν. Πετρακάκης καταγγέλλει τὸν χωροφύλακα Κ. Καπετσώτην, κακοποιήσαντα τὸν ἐξ Ἀραχώβης (Αἰγιαλείας) Δ. Ἀργυρόπουλον· 14) Ὁ δημοσιογράφος Δ. Ζούλας διαμαρτύρεται διὰ κατάσχεσιν ἐπιστολῶν αὐτοῦ πρὸς τὸν λοχαγὸν κ. Γ. Καραϊσκάκην καὶ τοῦ κ. Καραϊσκάκη πρὸς αὐτόν· 15) Κάτοικοι Νέας Ἀγχιάλου καταγγέλλουσι διαφόρους παρανομίας τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου Ζήση Ζήση· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Χρ. Μεϊτάνης καὶ Θρ. Πετμεζᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων κλπ. καὶ περὶ καταργήσεως διατάξεως τοῦ νόμου ͵ΓΦϞΘʹ τοῦ ἔτους 1910»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Θανόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Χριστόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ.»· Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως δραχμῶν 1344 πρὸς πληρωμὴν δαπάνης δι’ ἀποστολὴν ὕδατος εἰς Παξούς»· Οἱ αὐτοὶ κύριοι Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ἔργων ὁδοποιίας»· Οἱ αὐτοὶ κύριοι Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5830 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911»· Οἱ αὐτοὶ κύριοι Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Βόλου πρὸς κατασκευὴν ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐν Πηλίῳ καὶ τῆς ὁδοῦ Βόλου–Λαρίσης»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς καὶ Λ. Φλαμῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν κλπ»· Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Βλάτσιος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν συνοικιῶν Μούχα, Θήρα, Δολόπων τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἰς τὸν δῆμον Ἰτάμου τοῦ νομοῦ Τρικκάλων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Στράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Τμήματος τῶν δασῶν»· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν φόρου ἐθνωφελῶν, φιλανθρωπικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν τινων καταστημάτων»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς καὶ Λ. Φλαμῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων κλπ»· Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ῥακτιβὰν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ «περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου νομοσχεδίου»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεων διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΚʹ (3720) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἰατρόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ᾼΡΜΒ’». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καζανόβας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συντάξεων τῶν ἀρχικελευστῶν βʹ τάξεως τοῦ Β. Ναυτικοῦ»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν πληρωνομένου ἐγγείου φόρου ἑσπεριδοειδῶν καρπῶν τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας». (Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πληρωμῆς τῶν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν»· Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1912 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1912» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐὰν ἔχῃ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ χθεσινὸν τοῦ κ. Πὼπ περὶ τοῦ ἐπιστάτου τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Νέων Ψαρῶν.

§2Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρόκειται νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν κληροδοτημάτων, ἡ ὁποία ἔχει συνταχθῆ καὶ πρόκειται νὰ σταλῇ εἰς τὰ τυπογραφεῖον.

§3Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρὸ δέκα ἡμερῶν, ἐὰν δὲν σφάλλωμαι, εἶχον ὑποβάλει ἀναφορὰν προερχομένην ἐκ Κεφαλληνίας, δι’ ἧς ἐζήτουν βοήθημά τι διὰ τὸν κ. Π. Λιβαδᾶν ῥιζοσπάστην, ὁ ὁποῖος προσέφερε πλείστας ὅσας ὑπηρεσίας κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος.

§4Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αἱ ἀναφοραὶ πᾶσαι ἔρχονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ γίνῃ ἐξέλεγξις, ἐκεῖνοι δέ, οἵτινες ἔχουσι τὰ προσόντα, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§5Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη, διότι ἡ οἰκογένεια Λιβαδᾶ ἐθυσίασε πολλά· εἶχε μεγάλην περιουσίαν, ἕνεκα δὲ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος κατεστράφη καὶ σήμερον κυριολεκτικῶς πένεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Ἡρ. Βελλοπούλου περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ πρὸς μεταρρύθμισιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου τοῦ 1911 ἐν σχέσει πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των κλπ. ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ ὡς ἑξῆς· «Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιεικεστέρα ἐποχή, καθ’ ἣν οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ γραμματεῖς Εἰρηνοδικείων καὶ εἰδικῶν Πταισματοδικείων δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμὸν ἐμμίσθων παρέδρων, ἐὰν ἔχωσιν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν καὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ τετραετίαν εἰς θέσιν γραμματέως Εἰρηνοδικείου ἢ εἰδικοῦ Πταισματοδικείου, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Διότι τοῦ νόμου ͵ΓΩʹ (ἄρθρ. 4) παραπέμψαντος, ὡς πρὸς τὸν ὁρισμὸν τῶν «λοιπῶν προσόντων», εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΓΥΛΖʹ νόμου τοῦ 1909, χωρὶς νὰ μνημονεύσῃ εἰδικῶς τὰ διὰ τοὺς γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων ἀπαιτούμενα «λοιπὰ προσόντα», ἅτινα δὲν ὡρίζοντο διὰ τῆς ῥηθείσης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΖʹ, μᾶλλον εὔλογος εἶναι ἡ ἑρμηνεία ὅτι ὁ νόμος ἤθελε νὰ ἐξομοιώσῃ, ὡς προσὸν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραμματέως Εἰρηνοδικείου ἢ εἰδικοῦ Πταισματοδικείου πρὸς τὴν τοῦ γραμματέως πολυμελοῦς Δικαστηρίου, ἣν ὁ νόμος ͵ΓΥΛΖʹ ἀπῄτησε τετραετῆ».

§7ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ συστήσητε εἰς τὸν πρακτικογράφον νὰ τὸ καταχωρίσῃ ὁλόκληρον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ Ἐστενογραφημένα καὶ εἰς τὰ Ἐπίσημα. Ὁ κ. Τριγώνης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «ἂν ἐγνώσθη ἡ γενομένη χάλαζα κατὰ τὴν 22 Ἰουλίου ἐ. ἔ. καταστρέψασα καπνοφυτείας κλπ. εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀγρινίου καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ζημιωθέντων καλλιεργητῶν». Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «τί ἐνηργήθη ἐπ’ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεσενικόλα (Καρδίτσης) παραπονουμένων διὰ τὸ παράνομον τοῦ ἐκτελεστικοῦ Β. Διατάγματος τοῦ τελευταίου νόμου περὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν». Ὁ κ. Π. Κουμάνταρος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «διατί ὁ νομάρχης Λακωνίας ἠμπόδισε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς κωμοπόλεως Γκορτσιᾶς τῆς Λακεδαίμονος, ἀφοῦ εἶχεν ἐκδοθῇ καὶ τὸ περὶ τούτου Β. Διάταγμα».

§9Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Προχθὲς ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἔχει νὰ καταθέσῃ ἀναφοράν.

§11Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προτοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐφ’ ἑνὸς ἀτόπου. Ὁ ἐκ Σουλιμᾶ τοῦ δήμου Δωριέων τῆς Τριφυλίας Π. Ἀναστασίου κατὰ μὲν τοὺς ἀνθρωπίνους φυσικοὺς κανόνας καλῶς ἔπραξε φονεύσας τὴν πενθεράν του, κατὰ δὲ τοὺς χριστιανικοὺς ἔπραξε κακῶς, ὅτε δ’ ἐζήτησε νὰ χειροτονηθῇ ἱερεὺς ὁ Ἐπίσκοπος, δὲν ἤθελε νὰ τὸν χειροτονήσῃ. Ὁ θαυμάσιος αὐτὸς ἄνθρωπος, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλὰ κακὸς χριστιανὸς ἀπῆλθεν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ ἐχειροτονήθη ἱερεὺς συγχρόνως δὲ προέτρεψε καὶ δύο συμπολίτας του, οἵτινες ἀπελθόντες εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἐχειροτονήθησαν καὶ οὗτοι ἱερεῖς. Ὁ Ἐπίσκοπος Τριφυλίας δὲν ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἱερουργῶσι, καὶ ἐπὶ δύο περίπου ἔτη οἱ ἄνθρωποι μένουσιν ἀργοί. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἡ ὑπόθεσις ἀνηνέχθη πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ἥτις δι’ ἐγγράφου πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον ὑπέδειξε πρὸς αὐτὸν ὅτι ἡ ἀργία αὐτῶν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὁ σεβαστὸς ὅμως Ἐπίσκοπος μετὰ τὴν λῆψιν τῶν ἐγγράφων ἀγνοῶν τί παθὼν ἐπέτρεψε καὶ εἰς τὸν πενθεροφόνον καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νὰ ἱερουργῶσι.

§12Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι παράβασις. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ.

§13Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Καὶ ὅμως ἔγινε.

§14Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μήπως σᾶς ἔστειλαν ψευδεῖς πληροφορίας;

§15Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι.

§16Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀσχέτως πρὸς τὸν φόνον τῆς πενθερᾶς, δὲν ἐχειροτονήθη οὗτος διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Ἐκκλησίαν.

§17Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι ἐχειροτονήθη διὰ τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν, καὶ συνεπῶς ὡς ἐγκληματίας, ὄχι μόνον ὡς ἄνθρωπος, ἀλλ’ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐκκλησίας, δὲν ἔπρεπε νὰ ἱερουργῇ.

§18Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἐχειροτονήθη ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ἐπίσκοπον, καὶ εἶναι ἄκυρος ἡ χειροτονία.

§19Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνεργήσητε ὅ,τι ἐπιβάλλεται συμφώνως πρὸς τοὺς ἱεροὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Περιβολιώτης καὶ Βελλόπουλος ἐρωτῶσι: «Διατί, καίτοι ἐπανειλημμένως οἱ κάτοικοι Λαρύμνης ᾐτήσαντο, ὅπως τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀταλάντης γίνῃ μεταβατικὸν διὰ τὸ Μαρτῖνον, πέντε ὥρας ἀπέχον τῆς Ἀταλάντης, παρεῖδε τὰς αἰτήσεις των, ἐνῷ κατέστησε τοῦτο μεταβατικὸν διὰ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Δαφνουσίων–Λειβανάτες, ἀπέχουσαν μόλις ὥραν τῆς Ἀταλάντης».

§21Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα.

§22Η. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως προκαλέσητε τὸ Β. Διάταγμα....

§23Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα περὶ τῶν ἐκεῖ συνθηκῶν.

§24Η. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... καθόσον ἡ ἀπόστασις εἶναι 5 ὡρῶν, ἐνῷ ὑπάρχει εἰς τὸν δῆμον Δαφνουσίων, ὁ ὁποῖος ἀπέχει μόλις μίαν ὥραν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Περιβολιώτης καὶ Βελλόπουλος ἐρωτῶσιν: «Ἄν θὰ ἐπισκευασθῇ ἡ γέφυρα τοῦ Κηφισοῦ παρὰ τὸ Δαδίον ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Μεθορίου γραμμῆς, δι’ ἧς συγκοινωνοῦσιν ἡ Λοκρίς, Παρνασσίς, Φθιῶτις, ἰδίως δὲ τῶν δήμων Δωριέων καὶ Καλλιέων, οἵτινες τὰς ἐμπορικάς των συναλλαγὰς διεξάγουσι μετὰ τοῦ Δαδίου, ὡς καὶ διὰ τὰς γεφύρας Ἀταλάντης καὶ Βελίτσης.

§26Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διετάχθη ἡ ἐπισκευὴ τῆς παλαιᾶς γεφύρας καὶ ἐγένετο ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἐνεκρίθη.

§27Η. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ περάτωσις τῆς γεφύρας Βελίτσης ὡς καὶ τῆς Ἀταλάντης, ἡ ὁποία ἔχει καταστραφῆ πρὸ δύο ἐτῶν, καὶ ἂν καὶ ἔχει ὑποβληθῆ ἡ μελέτη ἀπὸ τῆς 11 Μαΐου 1906 μένει εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Θὰ παρακαλέσω νὰ περατωθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα, διότι δὲν δύνανται νὰ συγκοινωνήσωσι δῆμοι ὁλόκληροι.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακυρίτσης ἐρωτᾶ, «τίνα μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τῆς ἐνδημικῆς καταστάσεως ἐκ τῆς νόσου εὐλογίας ἐπὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι ποιμνίων καὶ ἰδίᾳ ἐν Θεσσαλίᾳ». Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἰσερχόμεθα εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἀπὸ μέρους τῶν ἀναφερομένων, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει ὁ κ. Χρυσοστάλης.

§33Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ δέκα ἡμερῶν καὶ πλέον ὑπεβλήθη πρότασις νόμου ὑπὸ τῶν συναδέλφων Χρυσοβελόνη, Ἰατροπούλου, Ἀραβαντινοῦ κλπ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν ἐλαιοπυρήνων. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπήντησε τότε ὅτι θὰ ὑπέβαλλε σχετικὸν νομοσχέδιον μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἔλαβον ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα αὐτό. Σημειώσατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι...

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτὸ μετὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως;

§35Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω, ἀφοῦ προτάσσονται τόσαι ἄλλαι προτάσεις...

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε πρότασιν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ 10 Βουλευτάς, διὰ νὰ τὴν προτάξητε;

§37Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ προχωρήσωμεν.

§39Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον· ταύτην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν συζητοῦμεν, γίνεται μεγάλη ἐξαγωγὴ ἐλαιοπυρήνων. Παράγονται 100,000,000 ὀκ. ἐλαιοπυρήνων. Πρόκειται νὰ χάσῃ ὁ μικρὸς λαὸς 250,000 δρ. κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐναποτεθῶσιν εἰς τὰ θυλάκια τῶν ὀλίγων. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ὑπεσχέθη ὅτι θὰ προνοήσῃ περὶ τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ὡς καὶ προυνόησεν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν τὸ ἀντελήφθη καλῶς, καὶ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτῆς.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ προχωρήσωμεν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς.

§42Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται εἰς μίαν ἀνάγνωσιν καὶ ὁ ὁποῖος μᾶς ἐδόθη ἀκριβῶς πρὸ ὀλίγων δευτερολέπτων, πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, διότι τοὐλάχιστον τὰ ἄλλα ψηφίζονται εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσαγωγῆς, παραγωγῆς καὶ πωλήσεως σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχήν, κηρυσσομένου κατεπείγοντος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§44Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Παραδόξως, κ. Πρόεδρε, δὲν βλέπω κάτι τι, τὸ ὁποῖον προχθὲς ἐψηφίσθη. Εἴχομεν θέσει «ἐν τῷ Γεωλογικῷ καὶ Παλαιοντολογικῷ Μουσείῳ», βλέπω ὅμως πάλιν τὸ πρῶτον, «Φυσιογραφικῷ καὶ Φυσικῷ ἐργαστηρίῳ». Εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 2, δευτέραν παράγραφον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος· θὰ διορθωθῇ.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις μάλιστα καὶ ἐτυπώθη. Ἀλλὰ δὲν τὴν βλέπω εἰς τὸ σύνολον. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀφεώρα ἀδίκημα γενόμενον εἰς τὸν μηχανικὸν τοῦ Πανεπιστημίου, πρέπει δὲ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ σύνολον. Ἐκυκλοφόρησεν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐγένετο δεκτή.

§47Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τί λέγουσι τὰ Πρακτικά;

§48Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἀναφέρεται εἰς τὰ Πρακτικά.

§49Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ ὅ,τι παρελείφθη.

§50Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ἐθέσαμεν.

§51Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ Φαρμακευτικοῦ χημείου ἔπρεπεν ὁ παρασκευαστὴς αὐτοῦ νὰ ἱκανοποιηθῇ, διότι αὐτὸς ἀπέναντι 150 μαθητῶν αὐτοῦ παρασκευάζει τὰ μαθήματα 2 καθηγητῶν.

§52Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§53Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Νομίζω, ὄχι. (Ψηφίζονται εἶτα δι’ ἀναστάσεως τὰ νομοσχέδια 1) «περὶ διερμηνέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου» εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν· καὶ 2) «Περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1912» εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων καὶ περὶ καταργήσεως διατάξεως τοῦ νόμου ͵ΓΦϞΘʹ (3599) τοῦ ἔτους 1910» Τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη.

§55Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία πρόκειται ν’ ἀποτελέσῃ ἄρθρον τελευταῖον. Πρὸ τοῦ συνόλου θὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§56Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἀφοῦ ἐκφράσω τὴν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην τῶν συμπολιτῶν μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως, ἡ ὁποία εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ τὸ ἕλος τοῦ δήμου Ταμυνέων, παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ ἕτερόν τι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7ου. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§58Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος ᾼΧΙΗʹ τοῦ 1887 «περὶ ἀπαλλοτριώσεων κτημάτων» δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ὡς ἀντισυνταγματικός. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν μεγάρων....»

§59Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ἄσχετον. Ὁ νόμος ἔχει πολλὰς διατάξεις, ἀλλὰ μία ἀνῃρέθη διὰ τοῦ Συντάγματος, αἱ δ’ ἄλλαι ἰσχύουσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 4).

§60Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐὰν ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας, ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, ὡς ὁρίζεται, οὐδεμία πίστωσις παρέχεται διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην. Διότι παρ’ ἡμῖν λείπει ἡ πεῖρα ἡ ἀπαιτουμένη πρὸς ἐργασίαν εἰδικὴν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν πρὸς καταπολέμησιν καὶ τῆς ἑλονοσίας, ὄχι πρὸς ἀφαίρεσιν μόνον τοῦ ὕδατος. Διὰ τοῦτο, καίπερ κεκηρυγμένος κατὰ τῆς προσλήψεως ἀλλοδαπῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, θὰ παρακαλέσω, ὅπως εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἀναγραφῇ διάταξις ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα, ἐὰν κρίνῃ ἀναγκαῖον, μετακαλέσῃ ἀλλοδαποὺς πρὸς τοῦτο, ἰδίως Ἰταλούς.

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατυπώσατέ το.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρὸ 7 ἢ 8 μηνῶν οἱ Βουλευταὶ ἐξ Ἀρκαδίας εἴχομεν λάβει τὴν ὑπόσχεσιν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἤθελεν ἐνεργήσει δαπάναις τοῦ Κράτους τὰς προπαρασκευαστικὰς μελέτας πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, ἡ ὁποία κατακλύζεται ἀπὸ τοιαῦτα ἕλη καὶ πάσχει τὰ μέγιστα. Ἐν τούτοις παρὰ τὰς ὑποσχέσεις ἐκείνας οὐδὲν ἐξετελέσθη πρὸς ἐνέργειαν τῶν προπαρασκευαστικῶν αὐτῶν μελετῶν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποξήρανσις, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος, καθόσον οἱ κάτοικοι εἶναι πρόθυμοι νὰ συνεισφέρωσιν αὐτοὶ τὰ χρηματικὰ μέσα πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν εἰρημένων ἑλῶν. Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ περιληφθῇ ποσὸν πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, ἂν καὶ διὰ μικρὰ ἕλη τῆς ἐπαρχίας ταύτης δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια, Λέγω δ’ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀξιώσω, ὅπως ληφθῇ γενικὴ πρόνοια, διότι ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν ἐκείνων θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην ἑκατομμυρίων. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀπαιτῶ, εἶναι νὰ γίνωσι προπαρασκευαστικαὶ μελέται. Αἱ πληροφορίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὅτι 5 μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ προσληφθῶσι, δὲν εἶναι διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, ἀλλ’ ὅτι εἶναι προωρισμένοι δι’ ἄλλας ἐργασίας. Πρόκειται δηλαδὴ καὶ πάλιν ἡ ἐπαρχία ἐκείνη ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν τύχην της. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν προστεθησομένων ἰδιωτῶν μηχανικῶν αὐξηθῇ εἰς 10, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν διαθέσιμον προσωπικόν, ὅπως γίνωσιν αἱ μελέται.

§64Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον. Ὡμίλησα χθὲς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπουσίαζε. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα σχετικῶς μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ μὴ τὰ ἐπαναλάβω. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἑλῶν Μαντινείας εἶχεν ἄλλοτε ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ μελετήσει τὰ ἕλη τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μελέτας καὶ προϋπολογισμούς. Κατωρθώθη ὅμως, ὅπως καὶ ἄλλαι μελέται τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καὶ αἱ μελέται αὗται νὰ ἀπολεσθῶσιν. Ἐγένετο κατ’ ἐπανάληψιν ἔρευνα εἰς τὰ διάφορα Γραφεῖα πρὸς ἀνεύρεσιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ ἔρευνα αὕτη εἰς οὐδὲν κατέληξεν. Ἀνευρέθη μόνον τοῦτο, ὅτι διάφοροι Ἕλληνες μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχαν λάβει μέρος εἰς τὰς μελέτας ἐκείνας, ἔχουσι κρατήσει σημειώσεις ἀφορώσας τὰς προμελέτας. Καὶ ἐζητήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ ἐτῶν καὶ ἐνεγράφη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δύο ἐτῶν πίστωσις εἰδικὴ διὰ τὴν μελέτην τῶν ἑλῶν Μαντινείας, ἀλλὰ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Τοῦτο δέ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τοιαύτας μελέτας. Αὐτὴ ἔχει κανονισθῆ, διὰ νὰ ἐπαρκῇ διὰ τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ἐκτάκτους τοιαύτας μελέτας. Εὑρίσκω εὔλογον λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νὰ προσληφθῶσιν ἔκτακτοι μηχανικοί, ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων τούτων εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀνεπαρκής. Ὑπέβαλον προχθὲς τροπολογίαν ἀφορῶσαν εἰς τὰ ἕλη τῆς Μαντινείας, διὰ τῆς ὁποίας προτείνω νὰ δοθῇ πίστωσις ἐκ τῶν 3 ἑκατομμυρίων, πίστωσις 20,000 δραχμῶν διὰ τὰς μελέτας τῶν ἑλῶν ἐκείνων. Τὸ ζήτημα κυρίως εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰς μελέτας διὰ συνεργείων ἰδιωτῶν μηχανικῶν ἐπιστημόνων βεβαίως, διότι μόνον οὕτω δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Καὶ οἱ ἰδιῶται μηχανικοὶ δὲν παρέχουσιν ἴσως τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρέχουσιν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ οἱ ἰδιῶται μηχανικοὶ τὸ μὲν δύνανται ν’ ἀμειφθῶσιν εὐθηνότερον, τὸ δὲ ἡ ἐργασία των θὰ ὑποβληθῇ πάντως ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ λάθος τι ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἔργων, ἔχω μάλιστα τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ἰδιῶται μηχανικοὶ θέλοντες νὰ δείξωσι καὶ ἱκανότητα θὰ καταβάλωσι μεγαλειτέραν προσοχὴν καὶ θέλουσι παραδώσει μελέτας πλήρεις εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἴσως ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων νὰ θίγηται ἐκ τούτων, ἀλλὰ πρέπει νὰ βεβαιωθῇ καὶ ἐκείνη καὶ πᾶς τις ὅτι τὴν πρότασιν δὲν τὴν ὑποβάλλω ἐκ δυσπιστίας τινὸς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων, οὔτε διότι εἶναι ἀνεπαρκὴς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἀλλὰ τὴν ὑποβάλλω, διότι εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς κατ’ ἀριθμόν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὴν δεχθῇ, διότι οὕτω θὰ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα πλήρους μελέτης περὶ τῶν ἑλῶν τοῦ Κράτους.

§65ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐλαχίστας λέξεις, ἵνα διευκολύνω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, αἱ ὁποῖαι καὶ θὰ καταδείξωσι τὸν σκοπὸν αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη, προνοεῖ περὶ ἀποξηράνσεως τῶν μικρῶν ἑλῶν ἐν Ἑλλάδι, ἐκείνων δηλαδή, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν χρησιμεύουσιν ὡς ἑστία νοσογόνος. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀτυχῶς εἶναι ἓν μέγα ἕλος. Διὰ ν’ ἀποξηρανθῶσι πάντα τὰ ἕλη, ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἑκατομμύρια, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων πρόκειται ν’ ἀποξηράνωμεν πάντα τὰ ἕλη τῆς Ἑλλάδος.

§66Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀρχὴ νὰ γίνῃ.

§67ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρόκειται νὰ γίνῃ τοῦτο, ν’ ἀποξηρανθῶσί τινα τῶν μικρῶν ἑλῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην ἀποξηράνσεως.

§68Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι εἶναι μικρὸν ἕλος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτήσῃ 800,000 δραχ. δαπάνην.

§69Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶπον διὰ τίνα λόγον πάντα τὰ μικρὰ ἕλη δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται. Δὲν συμπεριελήφθησαν οὐχὶ ἐκ κακῆς θελήσεως, οὐχὶ ἐξ ἐλλείψεως χρημάτων, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπῆρχον μελέται. Ἐγὼ προσεπάθησα καὶ κατώρθωσα νὰ εὕρω πόσαι μελέται ὑπάρχουσι παρεσκευασμέναι διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ἵνα περιλάβω πάσας εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διατί μέχρι τοῦδε ἡ ὑπηρεσία δὲν κατώρθωσε πάσας τὰς μελέτας τῶν μεγάλων ἑλῶν νὰ ἐκτελέσῃ καὶ διατί δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἔχωμεν παρεσκευασμένας πάσας τὰς μελέτας τῶν μικρῶν ἑλῶν; Ὁ λόγος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, διότι δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων δὲν ἔχει τοὺς καταλλήλους μηχανικούς. Δὲν λέγω ὅτι δὲν ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ κατάλληλον προσωπικόν, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀτυχῶς ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὑδραυλικοὺς δὲν ἔχομεν· ὑδραυλικοὺς ἐννοῶ δυναμένους ὄχι μόνον ν’ ἀφαιρέσωσι τὸ ὕδωρ ἀπὸ τὸ ἕλος, ἀλλὰ ν’ ἀποξηράνωσιν αὐτὸ κατὰ τρόπον ὥστε ν’ ἀπαλλαγῶμεν τῆς νόσου, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῶν ἑλῶν τούτων. Διὰ νὰ γένηται τοῦτο, ἀπαιτεῖται ὑπηρεσία μεγαλειτέρα. Ἡ ὑπηρεσία αὐτή, διὰ ν’ ἀποξηράνωμεν τὰ μικρὰ ἕλη, τὰ ὁποῖα ὀφείλουσι ταχέως ν’ ἀποξηρανθῶσι, πρέπει νὰ εἶναι δι’ ὡρισμένον χρόνον, πρέπει νὰ ἔχωμεν εἰδικοὺς μηχανικοὺς διωρισμένους διὰ διάστημα χρόνου ὡρισμένον, νὰ μὴ προσλάβωμεν δὲ ὑπαλλήλους μονίμους, οἵτινες, ὅταν ἀποξηρανθῶσι τὰ ἕλη, δὲν θὰ εἶναι χρήσιμοι. Διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ πρόσληψις μηχανικῶν ἐπὶ μίαν διετίαν μὲ μισθὸν μεγαλείτερον κατά τι τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ εἶχον, ἂν ἦσαν ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ παρασκευάσωσι τὰς μελέτας περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Παπαναστασίου ὅτι εἶναι μικρὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν πέντε μηχανικῶν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦσαν δέκα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἷς μηχανικὸς καὶ εἷς τοπογράφος δύνανται ν’ ἀναλάβωσι τὴν σύνθεσιν ἑνὸς συνεργείου, ἓν δὲ συνεργεῖον δι’ ἕκαστον νομόν ἐν Ἑλλάδι εἶναι πολύ, διότι ἓν συνεργεῖον κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδότων δύναται νὰ μελετήσῃ τὴν ἀποξήρανσιν μιᾶς ἐκτάσεως τὸ ὀλιγώτερον 50 χιλιομέτρων, εἶναι γνωστὸν δ’ ὅτι τόσον πολλὰ ἕλη μικρὰ δὲν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι. Ἐγὼ εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, διότι ὑπάρχουσι καλοὶ φίλοι, διέταξα τὴν σύστασιν συνεργείου ἀπὸ τοῦδε. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι δὲν διετάχθη μελέτη, διότι ὁ τοπογράφος Ἀντίπας, τὸν ὁποῖον ἔλαβον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ προτιμᾷ τὴν Ἀρκαδίαν, ἀπεφασίσθη νὰ συσταθῇ ἐκεῖ τὸ συνεργεῖον καὶ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ὁ κ. Ἀντίπας ἢ ἄλλος εἰδικὸς διὰ τὰ ἕλη.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§71Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ προχθὲς εἶδον τὸν τμηματάρχην, ὅστις δὲν τὸ ἐγνώριζεν.

§73ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐσπευσμένως διετάχθη καὶ περιελήφθη τὸ ἕλος Μουστοῦ τῆς Ἀρκαδίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὅπερ βλέπω ὅτι εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ σας.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθόλου δὲν εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ μας.

§75ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Λοιπόν, ὅτε ἐγένετο τοῦτο, ὅτε ἐλάβομεν 10 μηχανικοὺς ἔξωθεν μὲ ὡρισμένον μισθὸν καὶ δι’ ὡρισμένον χρόνον ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὅτε μετεκαλέσαμεν ἐξ Εὐρώπης ὑδραυλικόν, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας οἱ ἰδικοί μας μηχανικοὶ ἔχουσιν ἀσυμπληρώτους, ὡς πρὸς τὰ ὑδραυλικά, ὅταν σᾶς ἀνακοινώσω ὅτι σήμερον εὑρίσκεται παρ’ ἡμῖν ξένος ὑδραυλικὸς μηχανικὸς Ὁλλανδὸς ὀνομαζόμενος Βενρόγκερ, ὁ ὁποῖος ἦλθε, διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ ἕλη καὶ ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν ἀποξήρανσιν δοκιμαστικῶς καὶ κατόπιν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργασίας πλουτοπαραγωγικὰς ἐν τῷ τόπῳ, εἰδικῶς δὲ ν’ ἀποξηράνῃ καὶ ἕλη μεγαλείτερα, νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀρκεσθῆτε εἰς ταῦτα. Σᾶς ἀνακοινῶ προσέτι ὅτι ὁ εἰρημένος μηχανικὸς ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποξηράνῃ τὴν πέριξ ἔκτασιν τοῦ ἕλους Πεσίου καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσω τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν, ἂν ὅμως δὲν θελήσῃ τὸ ἕλος αὐτὸ ν’ ἀποξηράνῃ, βεβαίως θ’ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ἀποξήρανσιν ἑτέρων ἑλῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ τότε κατὰ μείζονα λόγον θὰ προτιμηθῇ ἡ Ἀρκαδία, ἡ ὁποία περισσότερον φωνάζει ὅτι ἔχει ἕλη. Ὥστε βλέπετε ὅτι δὲν πιστεύω νὰ παρελείφθη μέτρον τι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐλήφθη διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Παπαναστασίου, νὰ γίνωσι δέκα οἱ μηχανικοί, ἐγένετο, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βοζίκης, νὰ ληφθῶσι καὶ ἔξω τῆς ὑπηρεσίας ὑπάλληλοι, ἐγένετο, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μέρμηγκας, νὰ προσκληθῶσι ξένοι, καὶ τοῦτο ἐγένετο. Τί ἄλλο ἠθέλετε νὰ κάμωμεν;

§76Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἐγὼ δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ καταλέγωμαι μεταξὺ τῶν ἰδιαιτέρων φίλων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ λαμβάνω γνῶσιν τῶν ἰδιαιτέρων ἐνεργειῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ εἶμαι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχω τινὰ ἐγωισμὸν καὶ μεγαλειτέραν πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδικάς μου γνώσεις καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔσπευσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ τὸν παρακαλέσω δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησε, καίτοι ἀφεώρα ἰδιαιτέρως τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν. Ἑπόμενον ἦτο νὰ μὲ ἀποδείξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς διατελοῦντα ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συμβαινόντων. Ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἀγνοῶ τὰ τοῦ ἕλους Μουστοῦ.

§77ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Σᾶς εἶπον μόνον ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§78Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀγνοῆτε καὶ ὑμεῖς, διότι ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς θεωρῶ μεταξὺ τῶν ἰδιαιτέρων φίλων μου. Ἰδοὺ δὲ διατί ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀγνοῆτε, διότι οὐδεμία ὑπῆρχε ἀνάγκη ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους Μουστοῦ. Διότι τί σκοπεῖ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον; Τὴν διὰ νόμου ἔγκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν· ὡς πρὸς τὸ τυπικὸν μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν ἔγκρισιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγγείλω ὅτι ἀπὸ δεκαετίας ἔχει ἐγκριθῆ ὁ προϋπολογισμὸς δαπάνης καὶ ἔχει ἀρχίσει ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία διεκόπη. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἐπεθύμουν καὶ ὑμεῖς ν’ ἀγνοῆτε τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ζητεῖται λοιπὸν κάτι τι καὶ ζητεῖται κατ’ ἐπανάληψιν, τὸ ὁποῖον δὲν σκοπεῖ νὰ δώσῃ τίποτε, ἀλλὰ διὰ νὰ δηλωθῇ ὅτι ἔγινε κάτι τι καὶ διὰ τὸ ἕλος τῆς Κυνουρίας. Ταῦτα διὰ τὸ προσωπικὸν μεταξὺ ἡμῶν ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόσληψιν μηχανικῶν ἐκτάκτων ἐμμένω εἰς τὴν ἰδέαν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν παρακολουθήσητε, ὅτι οὐ μόνον διὰ τῶν ἐκτάκτων μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παίζωσι πρόσωπα δημοσίων ὑπαλλήλων ἐκτάκτων καὶ θὰ δύνανται ἴσως ν’ ἀποσπῶνται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐκτάκτου ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἄλλην, ἀλλὰ καὶ οἱ ἰδιῶται μηχανικοὶ θὰ πρέπῃ νὰ προβαίνωσιν εἰς τὰς μελέτας πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν, ἐγὼ δὲ θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ δοθῶσι καὶ ἐργολαβικῶς μελέται εἰς ἰδιώτας, ἵνα ἐπισπεύσωσιν ἐκεῖνοι τὸ πέρας τῶν μελετῶν, ὄντος δεδομένου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μελέται ἀτελεῖς οὐδὲ νὰ πληρωθῶσιν οἱ ἰδιῶται διὰ μελέτας συμπεπληρωμένας, ἀφοῦ, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, πάντως αἱ μελέται θὰ διέλθωσι διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ θὰ ἐγκριθῶσι. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσθέσῃ ὅσους ἤθελεν ἰδιώτας, ἵνα ἐργασθῶσιν ἐργολαβικῶς, καὶ συμπληρώσωμεν ὡς τάχιστα ὄχι τὸ δίκτυον, ἀλλὰ τὸ σύγγραμμα τῶν μελετῶν αὐτῶν καὶ δυνηθῶμεν ἐν καιρῷ, ὅταν θὰ ἔχωμεν περισσεύματα διαθέσιμα ἢ κεφάλαια ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Θὰ χρειασθῇ δὲ τοῦτο ἰδίως διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν σημερινὴν καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην, διότι ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὡς ὑπεστήριζον καὶ χθές, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους νὰ προβαίνῃ μονομερῶς ἢ συμπτωματικῶς εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ καταρτίσῃ σύστημα πλῆρες ἀποξηράνσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι ἑλῶν καὶ δώσῃ κατάταξιν κατὰ σπουδαιότητα καὶ κατ’ ἐπεῖγον εἰς τὰ ἕλη, νὰ λάβῃ δὲ καὶ ὡρισμένην πρόνοιαν, ἵνα μὴ περιπέσωμεν εἰς ὅ,τι περιεπέσαμεν μέχρι τοῦδε, τοῦ νὰ ἄρχωνται αἱ ἐργασίαι ἀποξηράνσεως ἑλῶν εἰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσι Βουλευτὰς φίλους τῆς Κυβερνήσεως ἑκάστοτε, καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσι καὶ σήμερον Βουλευτὰς φίλους οὐ μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρους φίλους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§79Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παρεσχέθη βεβαίωσις, κεκτημένη μεγάλην σημασίαν, ὅτι δηλ. διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου σκοπεῖται ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας. Τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ χάριν τοῦ ἱεροῦ τούτου σκοποῦ, δηλ. τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἑλονοσίας, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπενεχθῶσι τροποποιήσεις τινὲς εἰς τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὧν θὰ κατασταθῇ δυνατόν, ὅπως ἐπιτευχθῇ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς οὗτος· διότι, ἐνῷ σκοπεῖται ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ συχνότης αὐτῆς. Ὅπου ἡ πολλὴ ἑλονοσία, ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ κατευθυνθῇ καὶ ἡ μεγάλη προσοχὴ καὶ ἐκεῖ νὰ διατεθῇ καὶ τὸ μεῖζον ποσὸν τοῦ χρήματος. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ νομοσχέδιον ἀσχολεῖται περὶ ἀποξηράνσεως μεγάλων ἑλῶν καὶ οὐχὶ μικρῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων, ἅτινα εἶναι ἡ κυρία ἑστία τῆς ἑλονοσίας. Γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ ὁσονδήποτε μεγάλου ἕλους ὁ κίνδυνος δὲν φθάνει πέρα τῆς ἀκτῖνος τῶν 1000 μέτρων ἐκ τῶν ὁρίων αὐτοῦ, ὅτι δ’ ἑπομένως ὁ μέγας κίνδυνος τῶν κατοίκων προέρχεται ἐκ τῶν μικρῶν μετὰ τῶν κατοικιῶν αὐτῶν γειτονευόντων ἑλῶν. Πλὴν δ’ αὐτοῦ ἀποβλέπει ἔτι τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν ἀνηκόντων εἰς ἰδιώτας· τοῦτο ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ ἔσχατον μέλημα τοῦ νομοσχεδίου.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προσέξωμεν, κύριε Μέρμηγκα, εἰς αὐτό· θ’ ἀποξηράνωμεν πρῶτον τὰ δημόσια ἕλη καὶ κατόπιν θὰ φροντίσωμεν περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἰδιωτικῶν.

§81Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Βεβαίως τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ, διότι δὲν πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ ἐξοδεύσῃ τόσα χρήματα, ὅπως γίνῃ πρόξενον ὠφελείας εἰς ἰδιώτας. Οὕτως ἐν παραδείγματι γίνεται λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἐν Μεσσηνίᾳ ἕλους «Ἁγίου Φλώρου» ἀντὶ ποσοῦ 260,000 δραχμῶν.

§82Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἡ Μεσσηνία, ὡς κάλλιστα γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, πληρώνει ἑκατομμύρια ὁλόκληρα εἰς φόρους πρὸς τὸ Δημόσιον, χωρὶς νὰ ἔχῃ σοβαρόν τι ἀντάλλαγμα.

§83Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μὴ λαμβάνετε τὸ ζήτημα Μεσσηνιακόν, κύριε συνάδελφε. Δὲν εἴμεθα Βουλευταὶ ὡρισμένων νομῶν, ἀλλὰ Βουλευταὶ ὅλου τοῦ ἔθνους. Προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος ποιοῦμαι πρὸς ὑμᾶς τὴν αὐτήν, ὡς καὶ ἄλλοτε, ἔκκλησιν. Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ καταπολεμηθῇ ἡ ἑλονοσία ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὄχι νὰ διατεθῶσι 500,000 δραχμῶν εἰς ταύτην τὴν ἐπαρχίαν ἢ ἐκείνην. Τὸ περὶ οὗ πρόκειται, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν πινάκων, ἀνήκει εἰς ἰδιώτας, πρόκειται δὲ καὶ περὶ ἐκτάσεως 800 στρεμμάτων.

§84Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. 2,000 στρεμμάτων.

§85Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἴσως ὑπάρχει λάθος. Ἐπίσης βλέπω ὅτι ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ποσὸν 66,000· διὰ τίνα λόγον; Διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν φραγμάτων καὶ λοιπῶν ἔργων τῆς νέας κοίτης τοῦ Ἰλισσοῦ. Ἐν τούτῳ οὐδεμία ὑπάρχει σχέσις πρὸς τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας. Τὸ Δημόσιον διατίθησι κατ’ ἔτος 2,000 δραχ. πρὸς καταπολέμησιν τοῦ ἐκ τοῦ Ἰλισσοῦ κινδύνου, σκοπόν, ὅστις καὶ ἐκπληροῦται τελείως. Ὥστε καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἑλονοσίας. Ὡς βλέπετε, δὲν πολεμῶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ μόνον ζητῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τὸ γεγονὸς ὅτι διὰ τούτου δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός, δηλ. ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας. Ἡ ἑλονοσία εἶναι ἡ μάστιξ, εἶναι ἡ Λερναία Ὕδρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Διάσημος Ἄγγλος συγγραφεὺς καὶ ἐρευνητὴς τῆς ἑλονοσίας λέγει ὅτι ἡ παρακμὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐπῆλθε κυρίως ἐκ τῆς ἑλονοσίας. Ὅτι δ’ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ πλήξῃ τὸν μέγαν τοῦτον ἐχθρόν, τοῦτο κινεῖ ἡμᾶς εἰς ἔπαινον καὶ εὐγνωμοσύνην. Μή τις δὲ κατακρίνῃ αὐτὴν ὅτι ἔπραξε τοῦτο μόνον ὅπως καρπωθῇ ἄλλην τινὰ ὠφέλειαν, κομματικήν, ὡς ἐλέχθη· μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ὑπόνοια αὕτη. Ἀλλ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τοσοῦτον ἀφ’ ἑτέρου ὀφείλω νὰ καταπολεμήσω τὰς διατάξεις αὐτοῦ ἐκείνας, αἵτινες ἀντιστρατεύονται εἰς τὸν ἱερὸν ἀληθῶς σκοπὸν τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἑλονοσίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ διαγραφῶσι πάντα ἐκεῖνα, τὰ κονδύλια, δι’ ὧν δὲν πρόκειται νὰ καταπολεμηθῇ ἡ ἑλονοσία, ὡς μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ τὸ τῆς κοίτης τοῦ Ἰλισσοῦ. Ἐὰν θέλητε ν’ ἀναγράψητε ποσὸν 66,000 πρὸς ἐξωραϊσμὸν τοῦ πρὸ τοῦ Σταδίου χώρου, εἶναι ἄλλος λόγος· δύνασθε ν’ ἀναγράψητε τοῦτο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπὸ ἄλλο κεφάλαιον καὶ τίτλον, ἀλλ’ ὄχι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἑλονοσίας.

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἀποσύρεται διὰ σήμερον τοὐλάχιστον τὸ νομοσχέδιον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, νὰ παραιτηθῆτε σήμερον τοῦ λόγου...

§88Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις ἀναβολῆς· ὑπάρχει δήλωσις τῆς ἀναβαλούσης τὸ νομοσχέδιον Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ἀποσύρει διὰ σήμερον τοὐλάχιστον. Δὲν ὑπάρχει πρότασις ἀναβολῆς καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει στάδιον συζητήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀποσύρῃ κατὰ πᾶσαν στιγμήν. Τοῦτο πράττει νῦν. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλωσιν ἰδίας προτάσεις νόμων. Τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Ἄς προχωρήσωμεν κατωτέρω, κ. Πρόεδρε. Ὁ χρόνος τῶν ἐργασιῶν μᾶς εἶναι μεμετρημένος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀξίωσιν, διαθέτουσα ἣν διαθέτει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πλειονοψηφίαν, ἀνεξαρτήτως τῆς μεγάλης ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ ὅτι ἔχει ἐν τῷ λαῷ, νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὸν Προϋπολογισμόν της. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι σπουδαῖον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζει ὅτι δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, ἂν δὲν ψηφισθῇ. Εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν, ἂν δὲν ψηφισθῇ. Τὴν στιγμὴν μάλιστα, ὅτε ἐρρίφθη ἡ ὑπόνοια ὅτι προβάλλεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο χάριν προεκλογικῶν σκοπῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ζητήσῃ, ὅπως μὴ καταναλίσκεται χρόνος ἐπὶ ματαίῳ, διὰ τὴν συζήτησιν νομοσχεδίων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχει τὴν γνώμην ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἄνευ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ καὶ νομίζει ὅτι ὀφείλει ἔστω καὶ δι’ ὁλονυκτιῶν νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κρίνει ἀπαραίτητα πρὸς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποσύρωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν βραδύτερον ἴδωμεν ὅτι ὑπάρχει καιρὸς καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐκταθῶμεν εἰς μεγάλας συζητήσεις, δυνάμεθα τότε νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§90Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἀποβλέπει εἰς ζωτικώτατα συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ δὲν πρέπει νὰ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν τοιαύτας ὑπονοίας. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Δʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῶν δασῶν».

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ ἀναβάλλεται. (Ψηφίζονται εἶτα κατ’ ἀρχήν, κηρυχθέντα κατεπείγοντα, τὰ νομοσχέδια): 1) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ ἔτους 1911». 2) «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 ἐκ δρ. 43,780. 3 «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1912». 4) «περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ ΓϞΗʹ νόμου»).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμφιβόλως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ταραχθῇ καθόλου ἐκ τῆς συζητήσεως, οἱανδήποτε ἔκτασιν καὶ ἂν ἤθελε λάβει, καὶ θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ αὐξήσεως ἐξόδων καὶ περὶ ἱκανοποιήσεως προσώπων, περὶ τῶν ὁποίων ἀρκετὰ ἤδη ἐφρόντισεν ἡ Βουλή, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ παρατείνῃ τὴν συζήτησιν, εἰς οἱονδήποτε χρονικὸν διάστημα καὶ ἂν ἐκταθῇ· μόνον περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν προκειμένου ἀποσύρει αὐτό, ἵνα κερδίσῃ χρόνον καὶ κατορθώσῃ κατ’ αὐτὸν νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας ὡρισμένων προσώπων. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου. Ἡ ἀρχὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι ὅτι ὁ διεκδικῶν τὴν περιουσίαν του, ὁ θέλων νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς μεγαλειτέραν δαπάνην, εἰς προοδευτικὴν δαπάνην, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διεκδικεῖ. Ἡ δαπάνη τῆς Πολιτείας πρὸς ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἡ αὐτή· εἴτε πρόκειται περὶ ὑποθέσεως μεγάλου ποσοῦ εἴτε πρόκειται περὶ ὑποθέσεως μικροῦ ποσοῦ, ἡ δαπάνη, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπόκειται ἡ Πολιτεία, δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀξίας τῆς ὑποθέσεως, ἐνῷ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι ὁ περισσότερα ζητῶν πρέπει καὶ περισσότερα νὰ καταβάλῃ. Ἀλλὰ, ἐνῷ ἐφρόντισεν ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅπως οἱ θέλοντες νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαια αὐτῶν, πληρώνωσιν ἀφθόνως, δὲν ἐφρόντισε περὶ ἐπιβολῆς προοδευτικῆς φορολογίας εἰς τὰ εἰσοδήματα ἐν γένει. Ἐφαρμόζεται προοδευτικὴ φορολογία εἰς τὴν ἐπιδίωξιν πλούτου διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ καὶ ὄχι εἰς τὴν θετικὴν ἀπόκτησιν τούτου· φορολογεῖται κατὰ πρόοδον ἡ ἐλπὶς καὶ ὄχι ἡ βεβαιότης. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐφρόντισε περὶ αὐξήσεως τῶν πόρων τοῦ Κράτους κατὰ 225 χιλιάδας δραχμῶν, ὡς ἀναγράφεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἐφρόντισεν, ὅπως ἰσάριθμον ποσὸν περιέλθῃ εἰς ὄφελος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες κατὰ τὸ ἄρθρον 3 λαμβάνουσι τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ ἀναφερομένου ἐνσήμου, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας εἶναι τόσον, ὅσον εἶπον. Ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι εἰς τὰς χιλιάδας διὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ τὰς ἑκατοστύας χιλιάδων διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, τίθεται καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς ἀπόκτησιν τῶν πόρων διὰ τὴν δαπάνην ταύτην. Ἐλήφθη ὅμως καὶ ἄλλη πρόνοια· ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ἀμείβηται ἡ βραδύτης, ἡ μὴ σπουδὴ τῶν ὑπαλλήλων ὅπως ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, ὡς ἐξάγεται ἐξ ὑπαρχούσης διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Καὶ οὗτος θὰ εἶναι ἄλλος τρόπος, ὅπως οἱ προσφιλεῖς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπάλληλοι ἔχωσι πρόσθετον κέρδος ἐκ τῆς μὴ ταχείας ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν φροντίζει μόνον περὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ φροντίζει καὶ περὶ τῶν ταμιακῶν ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τοῦ ἄρθρ. 6 λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως εἰς τοὺς πωλοῦντας τὸ ἔνσημον ταμίας χορηγῆται 1% ποσοστόν, καὶ λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ἡ τοιαύτη χορηγία μὴ προστίθηται εἰς τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν ἐκ διαφόρων ἄλλων πηγῶν, τὰ ὁποῖα φθάνοντα μέχρις ἑνὸς σημείου σταματῶσιν, ὅπως μὴ τὰ ποσοστὰ ταῦτα φθάνωσιν εἰς μέγα ποσόν. Ἡ πρόνοια αὕτη εἶναι ὀρθή, διότι εἰς ὡρισμένην τάξιν ὑπαλλήλων περιέρχεται κέρδος λίαν σημαντικόν, διὰ τῆς διατάξεως ὅμως ταύτης τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται μέριμνα, ὅπως καὶ πέρα τοῦ ποσοῦ τούτου προστίθηται ἀκόμη 1%. Ἀλλὰ διὰ τῆς αὐτῆς διατάξεως χορηγοῦνται 4% εἰς τοὺς πωλοῦντας τὸ ἔνσημον δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, χωρὶς οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ δικαιολογία τούτου, σημειώσατε δ’ ὅτι ἡ πώλησις τοῦ ἐνσήμου ἀποκλειστικῶς ἀνήκει εἰς αὐτούς, ὥστε δὲν δύναταί τις ν’ ἀγοράσῃ ἄλλοθεν. Ἀλλὰ ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας, ἡ ὁποία γίνεται οὐχὶ διὰ τοὺς δικαστάς, ἀλλὰ διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως διαφέρουσι τῶν ἄλλων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, εἶναι ἀδικαιολόγητος. Διὰ τοὺς δικαστὰς ὑπάρχει λόγος ν’ ἀμειφθῶσι περισσότερον, ἀλλὰ διὰ τοὺς λοιποὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους δὲν ὑπάρχει λόγος, διότι τὰ καθήκοντα τούτων εἶναι γραφικά, ὅπως πάντων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ ἐγεννήθη μία ἀνισότης ὡς πρὸς αὐτούς, τὸ νομοσχέδιον δὲ τοῦτο αὐξάνει τὴν ἀνισότητα ταύτην.

§95Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτῶν τὰ ἀντιγραφικά.

§96Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἦτο ὀρθὸν ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἀντιγραφικὰ καὶ νὰ μὴ τοῖς δίδωνται διὰ τῆς ἄλλης χειρὸς πολλαπλάσια. Ὁ δικαστικὸς ὑπάλληλος δὲν ἐκτελεῖ καθήκοντα διαφορετικώτερα τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, ὥστε νὰ δικαιολογῆται περισσοτέρα δι’ αὐτὸν ἀμοιβή. Ἂν ἡ ἀμοιβὴ ἡ διδομένη εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους εἶναι ἀνεπαρκής, ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ νόμου μεγαλειτέρα, καὶ περὶ τῆς καλλιτέρας ἀμοιβῆς τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἶχε δυσκολίαν νὰ παράσχῃ τὴν ἔγκρισίν της. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων· διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὴν αὔξησιν οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι ἔχουσι τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσω τὰς δυσκολίας καὶ τὰς ἐνοχλήσεις εἰς τοὺς ἐνασκοῦντας τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, οἵτινες θὰ καταφεύγωσιν εἰς τὴν δικαστικὴν Ἀρχὴν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου· βλέπω μόνον ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται ν’ ἀμειφθῇ ὡρισμένη τάξις ὑπαλλήλων κατ’ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον τρόπον, καὶ ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αἱ φορολογικαὶ δὲν τίθενται, ὅπως αὐξήσωσιν αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καθαρῶς πρὸς ὄφελος προσώπων ὡρισμένης τάξεως ὑπαλλήλων.

§97ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω δύο λέξεις κατόπιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι βεβαίως φορολογικὸν καὶ βεβαίως τούτου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιζητήσῃ κατὰ προτίμησιν τὴν ἐπιψήφισιν. Ἀλλ’ ἔχω καθῆκον, Κύριοι, νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτε ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη πρὸς τὸν λαὸν τὸ πρόγραμμά της, δὲν ὑπεσχέθη ταῦτα· ὑπεσχέθη μόνον τὴν βαθμιαίαν μεταφορὰν τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα πιέζουσι τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, εἰς τοὺς ὤμους τοὺς ἰσχυροτέρους. Σήμερον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου Προϋπολογισμοῦ ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοὺς ἀνισχυροτέρους ὤμους, διότι εἶναι φόρος ἐπιβαλλόμενος εἰς πάντας, ἑκατομμύρια 3½. Πρόκειται περὶ τῆς σακχάρεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται, ζητεῖται ἡ δημιουργία ἑνὸς πόρου ὑπολογιζομένου εἰς δύο ἑκατοντάδας περίπου χιλιάδων, πόρου δὲ ὁ ὁποῖος εἶναι προοδευτικὸς καὶ διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἓν μέρος τοὐλάχιστον τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, νὰ τὰ μεταθέσωμεν εἰς τάξεις εὐπορωτέρας, διότι τὸ γινόμενον, Κύριοι, παρ’ ἡμῖν σήμερον, ὅπου ἀγωγὴ δέκα χιλιάδων καὶ ἄλλη τις ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὑπέκειντο εἰς τὸ αὐτὸ τέλος, ἦτο τερατῶδες διὰ τὴν διοίκησιν. Συμβαίνει λοιπὸν ἤδη, ὥστε δίκη μέχρι 10,000 νὰ μὴ ἔχῃ νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ φορολογίαν νέαν, ἀπὸ τὸ ποσὸν ὅμως τῶν 10,000 καὶ ἄνω θὰ ἐπιβάλληται ἓν τέλος ἐγγραφῆς ἐπὶ τῆς ἀγωγῆς, προοδευτικὸν καὶ ἐλαφρὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δώσῃ πόρον δικαιότατον εἰς τὸ Κράτος, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὸν πληρώσωσιν. Ἰδιαιτέρως δὲ δὲν περιέμενον ὅτι θὰ εὕρῃ τὸ νομοσχέδιον ἀντίρρησιν ἀπὸ μέρους τῶν κοινωνιολόγων.

§98Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα. Καὶ ὅταν ἀφαιρῇ ἀπὸ τοὺς γραμματεῖς καὶ τοὺς ὑπογραμματεῖς;!

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§100Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Κουτούπης.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§102Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔθιξα τὸ ζήτημα τῆς προοδευτικῆς φορολογίας καὶ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην εὑρίσκω πράγματι ἀρετὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ χθὲς τοῦτο εἶπον πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν. Ἐνῷ ἤμην διατεθειμένος ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε ἀνέγνωσα αὐτό, εἶδον τὴν τοιαύτην ἀρετὴν τῆς προοδευτικῆς φορολογίας. Ἐθεώρησα ὅμως ἀπαραίτητον νὰ εἴπω ὅτι πρὸ τῆς ἐπιβολῆς προοδευτικῆς φορολογίας κατὰ τὴν διεκδίκησιν τῆς περιουσίας πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ προοδευτικὴ φορολογία κατὰ τὴν ἀπόκτησιν τῆς περιουσίας μεταξὺ δύο, τοῦ ἑνὸς ἔχοντος δικαίωμα μὴ ἀμφισβητούμενον ὑπὸ οὐδενός, καὶ ἑνὸς ἄλλου ἔχοντος δικαίωμα ἀμφισβητούμενον, ποῖος νομίζετε ὅτι πρέπει περισσότερον νὰ παράσχῃ ὑπὲρ τῆς Πολιτείας; Βεβαίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀκόπως ἀποκτᾷ.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι βαθμιαίως θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τῆς φορολογίας;

§104Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἐξετάθη, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη. Ἐγὼ τὴν ἀρχὴν ταύτην τὴν προοδευτικὴν ἐπῄνεσα, διότι εἰμὶ πάντοτε πρόθυμος νὰ ἐπαινέσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἀγαθὰς αὐτῆς πράξεις καὶ ἐπιφυλάσσομαι βεβαίως, ὅταν ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ εἴπω τὰ καλὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ Προϋπολογισμός, καὶ χαρὰν μεγάλην θὰ αἰσθανθῶ καὶ πάντοτε θὰ αἰσθανθῶ χαράν, ἐὰν μοὶ δίδηται εὐκαιρία ὑπὸ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ πλέκω ἐγκώμιον. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τούτου καὶ μὴ ἀπαντήσας εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον, ὡμίλησε περὶ μεταφορᾶς τῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ἀπόρων τάξεων εἰς τὰς τάξεις τῶν ἰσχυρῶν. Τὸ τοιοῦτο, Κύριοι, δυστυχῶς δὲν ἐγένετο. Ἐὰν ὑπάρχῃ τι ἀγαθόν, ὑπάρχει ἀπὸ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, φόρου ὁ ὁποῖος οὐδόλως θὰ εἶναι ἐπιζήμιος διὰ τὸν δημόσιον θησαυρόν.

§105ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι πλεονέκτημα.

§106Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις. Βεβαίως εἶναι μᾶλλον ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, διότι, ἐνῷ θὰ εὐεργετήσῃ τὰς πενομένας τάξεις, οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ζημίαν, καί, ἐὰν παρουσιάσῃ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ζημίαν, ἡ ἀπόληψις θὰ εἶναι ἐκ τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως ἡ αὐτή, ὅτε μάλιστα ἐλήφθησαν ἀξιεπαίνως καὶ μέτρα τινὰ ὑπὲρ τῆς καταστολῆς τοῦ λαθρεμπορίου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι πράγματι ἐξετέλεσε τὴν ὑπόσχεσιν αὑτῆς περὶ μεταφορᾶς τῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ἀπορωτέρων τάξεων εἰς τὰς εὐπορωτέρας, ἀφοῦ τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν μὲ ἐλαττώματα μὲν ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν μεγάλην ἀρετὴν νὰ ἐπιβάλλῃ βάρη εἰς τοὺς εὐπορωτέρους—ἐννοῶ τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν —τὸν ῥίπτει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας; Διατί δὲν ἠξεύρω.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑμεῖς νομίζω ὅτι ἐπεκρίνατε τὸ σύστημα τῆς ἀναθέσεως τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου, τὸ ὁποῖον εἴχομεν προτείνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ ἀφήσαμεν νὰ ῥυθμισθῇ βραδύτερον. Καὶ ὑμεῖς εἶσθε ἐκ τῶν ἐπικριτῶν.

§108Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῶν ἐπικριτῶν;

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν λοιπὸν ἀνεβάλλομεν τὴν ἐφαρμογήν, διὰ νὰ λειτουργήσωσιν αἱ κοινότητες, ὅπως, κατὰ ῥητὴν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀναθέσωμεν εἰς ταύτας τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσωμεν τὰ παράπονά σας.

§110Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαιότατα. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἡ προσωρινὴ διάταξις, εἰς τὴν ὁποίαν καταφεύγει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως παρατείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ χειρίστου τῶν φόρων—ὅπως τοὐλάχιστον εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ λαοῦ—, τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Θὰ ἦτο καλλίτερον ἀντὶ τῆς προσωρινῆς αὐτῆς διατάξεως νὰ ἐκάμνετε προσωρινὴν τὴν διάταξιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ ποῖον σύστημα βεβαιώσεως θὰ ἐδέχεσθε ὑμεῖς;

§112Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶμαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἁρμοδίου, βεβαίως κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα θὰ εὕρισκον ἕνα τρόπον, διότι εἶναι τὸ ἁπλούστερον τῶν ζητημάτων. Ἡ Κυβέρνησις προέτεινεν ἓν μέτρον· ἡ Βουλὴ ὑπέδειξε πλεῖστα ὅσα, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἄδηλον νῦν....

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὰς κοινότητας.

§114Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· παραδέχομαι. Καὶ ἡ τοιαύτη πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐν μέρει ὀρθή, καὶ βεβαίως αἱ κοινότητες εἶναι καλλίτερον νὰ ὁρίσωσι τὸν φόρον· ἐννοεῖται ὅτι καὶ τοῦτο θὰ ἔχῃ ἐλαττώματα, διότι θὰ καταστήσῃ τὰς κοινότητας ἀντιπαθεῖς ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν· ἐν τούτοις μετὰ δυσκολίας θὰ ἤμην κατὰ τῆς διατάξεως τῆς τοιαύτης ἀναθέσεως τῆς βεβαιώσεως εἰς τὰς κοινότητας, διότι αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ὀρθοτέρα, ὡς ἡ ὀλιγώτερον ἢ καθόλου δαπανηρά. Ἀλλά, ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τούτου τῶν κοινοτήτων, ἆρά γε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο προσωρινῶς μέχρι τῆς συστάσεως τούτου νὰ ἐφεύρῃ ἓν μέσον καὶ ἐφαρμόσῃ τὸν φόρον, ὁ ὁποῖος ὑπόσχεται πέντε ἑκατομμύρια ἢ πολὺ πλείονα, φόρον ὁ ὁποῖος πρόκειται ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κάκιστα λαμβάνουσι 30% πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς των, διὰ νὰ μὴ πληρώνωσι τὸν φόρον οἱ πτωχότεροι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διατηροῦσι τὰ ἀροτριῶντα κτήνη πρὸς παραγωγὴν ἐλαχίστου ποσοῦ διὰ διατροφὴν αὐτῶν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι τὰ 13 ἑκατομμύρια; Ἀλλ’ ὁ φόρος αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶχε μὲν κακὰς διατάξεις, διότι ἐπεβάρυνεν ἐν μέρει καὶ τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, ἀφοῦ τὸ ἀφορολόγητον ποσὸν τῆς παραγωγῆς ἦτο μικρόν, εἶχε τὸ μέγα ἀγαθὸν ὅτι ἐπεβάρυνε τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι παράγουσι πολλά, ὡς καὶ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ζῶντας, οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουσι τῆς προστασίας τῶν 30% τοῦ εἰσοδήματός των, χωρὶς οὐδὲν νὰ παρέχωσιν εἰς τὴν χώραν ταύτην, ἐκ τῆς ὁποίας λαμβάνουσι τὰ κέρδη, ἐκ τῆς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, ἀνοήτως—καὶ ἀνοήτως κατὰ βαθμὸν ἀσυγχώρητον—ἐξακολουθοῦσι νὰ λαμβάνωσι τὴν ἀκατανόητον αὐτὴν προστασίαν εἰς βάρος τῶν πενομένων τάξεων, τὴν προστασίαν τῶν 30%, διὰ τῆς φορολογίας τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ὁ φόρος αὐτὸς βεβαίως εἶχεν ἐλαττώματα καὶ ἠδύνατο νὰ εἶναι καλλίτερος· ἀλλά, ὅτε εἰς τοῦτον ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις, πρὸς αὐτὸν ἔπρεπε νὰ στραφῇ· ἡ παραπομπὴ τούτου εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας καθ’ ὃν χρόνον καὶ ὁ ἕτερος φόρος τοῦ εἰσοδήματος δὲν ἐφηρμόσθη.....

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ὑμᾶς, ὄντα κοινωνιολόγον, νὰ λέγητε ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ διὰ τοῦ προσωρινοῦ συστήματος φόρον, ὁ ὁποῖος θὰ ἤλλασσε τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως μετὰ ἓν ἔτος.

§116Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἁπλούστατα, κύριε Πρόεδρε, ἀντὶ τῶν κοινοτήτων ν’ ἀνετίθετο εἰς τοὺς νῦν παρέδρους. Θὰ εἴχετε οὕτω; ἓν δεδομένον τῆς παραγωγικότητος τοῦ φόρου, ἡ ὁποία, ὅσην κατάπτωσιν καὶ ἂν παρουσίαζε τὸ πρῶτον ἔτος, θὰ ἔδιδεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀποτέλεσμά τι, διὰ νὰ γνωρίζῃ κατὰ πόσον ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι παραγωγικός. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν εἶχε καιρὸν νὰ παρασκευασθῇ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος δὲν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, κατὰ τὸ τρίτον ἔτος βεβαίως ἡ Κυβέρνησις κατὰ φυσικὴν σειρὰν θὰ παραχωρήσῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν εὕρῃ τὸν νόμον ἐν ἰσχύϊ, δὲν θὰ τὸν ἐφαρμόσῃ ποσῶς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν θὰ διαπνέηται ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἰδεῶν. Ἰδοὺ διατί ὑποστηρίζω ὅσα εἶπον καί, ἂν ἐπεκτείνομαι κατὰ τὴν συζήτησιν, πράττω τοῦτο, διότι προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔψεξα τὸ φορολογικὸν σύστημα. Ὁ ὑπὸ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐνσήμου φόρος εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος δὲν εἰσέρχεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ περιέρχεται εἰς τάξιν, περὶ ἧς ἔλαβε πρόνοιαν ἡ Πολιτεία καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἔλαβε πρόνοιαν δι’ ἄλλην τάξιν, ἡ ὁποία παρέχει πλείονας ὑπηρεσίας. Οἱ φόροι ἐξακολουθοῦσι ν’ αὐξάνωσιν, ἀλλὰ τὴν παροχὴν δὲν βλέπω, λυποῦμαι δέ, διότι παραλείπομεν νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ λυτρωθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ ἀσθενείας καὶ ψηφίζομεν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ χρησιμότης, ἂν μὴ εἶναι ἀνύπαρκτος, οὐχ ἧττον εἶναι προβληματική. Τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ τὸ ἀπέκτα ἐκ 15000 στρεμμάτων ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὰ ὁποῖα κατακλύζονται, ὅπως κατακλύζονται ἄλλα τόσα ἀνήκοντα εἰς ἰδιώτας εἰς τὸ ἕλος τοῦ Τρινάσου. Τὰ 15000 αὐτὰ στρέμματα θὰ παρεῖχον πολλαπλάσιον ποσὸν ἀπ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου, καὶ φόρου ὁ ὁποῖος ἔχει ἐλαττώματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον εὐερέθιστος, ὅταν μᾶς βλέπῃ συζητοῦντας νομοσχέδια, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω ὅτι ἐπὶ νομοσχεδίων τινῶν δὲν ἔχει βεβαίαν γνώμην, ἂν θὰ φέρωσιν ὠφέλειαν ταῦτα ἢ βλάβην. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς πραγματικόν, οἱοσδήποτε δὲ δύναται νὰ γνωρίζῃ ποῖα εἶναι τὰ καλὰ ἢ τὰ κακὰ τοῦ μέτρου τούτου τοῦ νέου. Οὐδεὶς ὅμως θὰ εὑρεθῇ ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ παραξενευθῇ, ἐὰν μάθῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἑνὸς τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων, ὡς εἶναι ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν, ἤδη νὰ θέλῃ νὰ μὴ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ.

§117Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Θὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτό. Δηλώσατε, κύριε Πρωθυπουργέ.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ, ἐὰν ἔχωμεν χρόνον.

§119Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Χαίρω βλέπων πειθόμενον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν, καὶ χαίρω, διότι μεταξὺ αὐτῶν θὰ εἶναι καὶ τὸ ἕλος τοῦ Τρινάσου ὡς καὶ ἄλλα ἐκεῖ παρακείμενα μικρὰ ἕλη.

§120Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, κύριοι Βουλευταί, ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ σχετιζομένη πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι δὲν ἀνέμενεν ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν ὁμάδα ἡμῶν ἀντιρρήσεις διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ τοῦτο, διότι ἐν αὐτῷ καθιερώθη μία ἀρχὴ προοδευτικῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρεῖδεν ὅτι δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ φόρου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ δικαστικῶν τελῶν καὶ ὅτι ἡ δικαιοσύνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πηγὴ φορολογική. Ἐλησμόνησα ὅμως ὅτι ἀντίθετον ἀντίληψιν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκδικάσεως τῶν μικροδιαφορῶν τῶν ἀναγομένων εἰς μισθοὺς ἐργατῶν ζητεῖ τὴν ἐπιβολὴν τελῶν πρὸς 5% ἐπὶ τῆς ἀξίας ὑπολογιζομένων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι λίαν εὔστροφος, ὅταν βλέπῃ τοὺς Βουλευτὰς ἔχοντας τάσεις καταψηφίσεως ὡρισμένου νομοσχεδίου. Ἐκλέγει ἓν σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου τὸ σχετικῶς εὐπροσωπότερον καὶ αὐτὸ παρουσιάζει εἰς τὴν Βουλὴν παρατρέχων τὰ ἄλλα. Οὕτω παρακάμπτει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν παρατήρησιν ὅτι, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν, πρέπει ν’ ἀποβλέπωμεν καὶ εἰς τὸν τρόπον καὶ εἰς τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐπιβάλλεται αὕτη. Ὅταν τὰ τέλη ταῦτα ζητῶνται ὅπως καταβληθῶσιν ἅμα τῇ ἐγγραφῇ τῆς ἀγωγῆς εἰς τὸ πινάκιον, τότε παρέχεται προστασία οὐχὶ εἰς τοὺς ἀπόρους, ἀλλ’ εἰς τοὺς εὐπόρους, ἀποτέμνεται δὲ τότε ἡ ὁδὸς εἰς τοὺς πτωχούς, ὅπως διεκδικήσωσι τὰ δίκαιά των, καὶ τοῦτο ἀρκεῖ, διὰ νὰ καταδικάσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ ἄλλα τερατώδη σφάλματα, ἅτινα ἐξήλεγξα ἤδη. Τὸ χείριστον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὅτι ἀφαιρεῖ τὸν ἱδρῶτα τῶν πτωχῶν, ὅτι ἔρχεται νὰ κλέψῃ τὸν ἱδρῶτα τῶν πτωχῶν γραμματέων καὶ ὑπογραμματέων, διὰ νὰ τὸν δώσῃ εἰς τοὺς δικαστάς, δηλ. εἰς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται γενναιότατα. Αὐτὴ ἡ ἀδικία καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ταύτην τὴν ἀδικίαν ἔχων ὑπ’ ὄψει ἠπόρησα, ὅτε ἤκουσα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ συνιστῶντος τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἠπόρησα δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ εἶχον ἀκούσει καὶ πρό τινων ἡμερῶν τὰς δηλώσεις αὐτοῦ ἐν τῷ Ἐργατικῷ Κέντρῳ Ἀθηνῶν, ὅτι θεωρεῖ λίαν δεδικαιολογημένας τὰς τάξεις τῶν ἀποκλήρων τῆς κοινωνίας ζητούσας ὅπως προέλθωσιν εἰς τὴν δικαιοτέραν κατανομὴν τοῦ ἐκ τῆς ἐργασίας κέρδους. Ἠπόρησα καὶ ἀπορῶ διὰ τὴν παλινῳδίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ λυποῦμαι, διότι ἔρχεται μὲ τὸ ἠθικόν του κῦρος νὰ κυρώσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιδιωκομένην κλοπὴν τοῦ ἱδρῶτος πτωχῶν βιοπαλαιστῶν.

§121Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ συζητούμενον θέμα ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ τουλάχιστον οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, εἶναι ὅτι τὸ χειρότερον σύστημα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐκείνου εἶναι τὸ διὰ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων, τὸ χειρότερον σύστημα καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ἀσφαλῶς πλέον καὶ ἀναμφιβόλως εἰσέρχεται εἰς τὰς κοινότητας ἡ διαμάχη καὶ ἀκολούθως ὁ κομματισμός. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι οὔτε ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν οὔτε ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων θὰ τύχωσιν ἐφαρμογῆς. Τό γε νῦν ἔχον συζητοῦμεν περὶ τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου. Ὅτε ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μοὶ ἐπέτρεψε κατόπιν παρακλήσεώς μου νὰ τὸν ἐρωτήσω: «Κύριε Ὑπουργέ, αὐξάνει τὸ χαρτόσημον ἐπὶ τῶν δικῶν, τῶν ὁποίων τὸ ἀντικείμενον εἶναι μέγα; Ἐλαττοῦται τὸ χαρτόσημον τῶν δικῶν, τῶν ὁποίων τὸ ἀντικείμενον εἶναι μικρόν;». «Ὄχι» εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἠπόρησα διὰ τὰς ἐξάρσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰσάγοντος τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι οὐδέποτε, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω εἰς τὴν Βουλήν, ἐθεώρησα δεδικαιολογημένην ἔχθραν ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον μεγαλειτέρας περιουσίας. Τὸ νὰ ἀναλαμβάνωσιν ἀναλόγως τῆς περιουσίας αὑτῶν βάρη, ἐλαττουμένου τῶν δυσαναλόγων βαρῶν τῶν πενεστέρων τάξεων, τοῦτο εἶναι λογικὸν καὶ πρέπον, ἀλλὰ κατὰ σύστημα, κατά τινα ἔχθραν, ἐπαναλέγω, νὰ ἐπιδιώκηται ἡ βαρυτέρα φορολογία τῶν ἐχόντων περιουσίαν τινά, εἶναι κατ’ ἐμὲ παντελῶς ἀδικαιολόγητον. Ἀλλὰ καὶ γενικώτερον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ εἰσάγωνται φόροι προκειμένου περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Πρῶτον καθῆκον παντὸς Κράτους εἶναι ν’ ἀπονέμῃ τὴν δικαιοσύνην, καὶ τὰ βάρη τὰ ὑφ’ οἱονδήποτε τύπον καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐπιβαλλόμενα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης εἶναι βάρη κατ’ ἀνάγκην, καὶ ἐπιβάλλεται ἑπομένως ἄκρα προσοχή, μελέτη ἐκτεταμένη, ὥστε πᾶν ἄλλο νὰ φορολογῆται ἢ ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι μόνον φορολογικόν, οὐδένα δ’ ἄλλον ἀπολύτως ἔχει σκοπόν, καὶ ἐνῷ φορολογεῖται ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου ἐφευρίσκεται καὶ πάλιν μία ὁλόκληρος λέξις. Ἐδῶ ἀπό τινος χρόνου, ἀντὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἐπὶ θετικωτέρου ἐδάφους, θέλοντες νὰ μεταβάλωμεν τὰ παρ’ ἡμῖν πράγματα, ἠρχίσαμεν καὶ προχωροῦμεν μὲ λέξεις: Ἡ ἀνόρθωσις, τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων, ὁ ἀνορθωτικὸς ἀγών, ἡ ἀνάπλασις, ἡ σκοπιμότης, τώρα ἡ προοδευτικὴ φορολογία, λέξεις καὶ φράσεις. Ἐδῶ εἶναι φορολογία ἐπὶ τῆς ἀπονομῆς τοῦ δικαίου· ἔχει θέσιν τινὰ ἡ ὡραία αὕτη φράσις; Προοδευτικότης ἐν τῇ φορολογίᾳ. Μὲ τὰς λέξεις καλύπτονται τὰ πράγματα! Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν εἶναι ὅτι ἐπιβάλλεται φορολογία εἰς τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου, φορολογία δὲ μὴ βαρύνουσα ἀποκλειστικῶς, ὡς λέγετε, τοὺς πλουσιωτέρους, διότι ὄχι δὲν εἶναι σπάνιον, ἀλλὰ σύνηθες εἶναι νὰ ἔχωσιν ὑπόθεσιν, ἧς τὸ ἀντικείμενον εἶναι 15 καὶ 20 καὶ 25,000 δρ., καὶ ἐν τούτοις ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὴν δίκην ταύτην, τυγχάνει νὰ εἶναι ὄχι ἁπλῶς πένητες, ἀλλὰ πενέστατοι. Συμβαίνει πολλάκις εἷς οἰκογενειάρχης πτωχός, εἴτε ἀνέκαθεν εἴτε ἐκ δυστυχημάτων, νὰ στηρίξῃ ὁλόκληρον τὸ μέλλον τῆς οἰκογενείας αὑτοῦ εἰς μίαν δίκην, τῆς ὁποίας τὸ ἀντικείμενον νὰ εἶναι 15–20,000 δραχμῶν. Πῶς λέγετε ὅτι ἐπιβαρύνετε τὰς πλουσίας τάξεις; Τὸ ἀκόμη χειρότερον δὲ εἰς πάντα ταῦτα εἶναι ὅτι ἐπιβαρύνονται αἱ δίκαι, διὰ νὰ αὐξηθῶσιν, ὡς ηὐξήθησαν, οἱ μισθοὶ τῶν δικαστῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, Κύριοι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀπόφασιν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφίσῃ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται ἡ ἀγωγή, ὡς ὑπεστηρίχθη, ἀλλὰ νὰ φορολογῆται τὸ ἐκτελεστὸν ἀπόγραφον, οὕτως ὥστε νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ὑποβάλλεται τοὐλάχιστον εἰς τὴν φορολογίαν ἐκεῖνος, ὅστις ἐκέρδισεν ἐκ τῆς δίκης, ὅστις ἐκέρδισεν ἐκ τῆς ἐργασίας τοῦ Δικαστηρίου, ἐκεῖνος, ὅστις ὄντως ἀντέχει νὰ ὑποστῇ τὸ βάρος αὐτό.

§122Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐρήμην ἀποφάσεως, θὰ γίνῃ ἀνακοπή.

§123Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τότε θὰ δικασθῇ ἡ ἀνακοπή· πάντως θὰ ἔχωμεν τὴν ἐκτέλεσιν.

§124Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Δὲν ἀνακόπτεται τὸ ἀπόγραφον· θὰ εἶναι τελεσίδικον.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα· τελεσίδικος ἀπόφασις. Δὲν εἶναι δὰ καὶ πρωτοφανὲς τὸ πρᾶγμα αὐτό.

§126Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῶν φόρων, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀξιοκατάκριτον τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἠθέλησάν τινες τῶν προαγορευσάντων νὰ παραστήσωσι. Διότι εἶναι ἀνακριβὲς ὅτι βαρύνει τὴν πενεστέραν τάξιν, διότι τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀντιγράφων πληρώνουσιν οἱ ζητοῦντες ἀντίγραφα καὶ σήμερον. Ἐκ τοῦ ἐνσήμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικολλᾶται, ζημιοῦνται μόνον οἱ γραφεῖς τῶν Δικαστηρίων καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς, ὄχι ὁ λαός, διότι ὁ λαὸς μέχρι σήμερον, ὁσάκις θέλει νὰ λάβῃ ἀντίγραφον πληρώνει τὴν δραχμήν. Οἱ δικηγόροι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλωσι τὴν δραχμὴν διὰ τὸ ἀντίγραφον. Εἴτε λοιπὸν τὴν δραχμὴν ἐπικολλήσωμεν δι’ εἰδικοῦ ἐνσήμου εἴτε τὴν πληρώσωμεν εἰς τὸν ὑπογραμματέα, τοῦτο δὲν βλάπτει οὔτε ἡμᾶς οὔτε τοὺς πελάτας μας. Ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ἀγωγῶν, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν τάξιν τὴν εὐπορωτέραν, διότι ἐκεῖνοι ἐκ τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀγωγὰς ὑπὲρ τὰς 10,000 δρχ. ἀξίας, εἶναι ἐλάχιστοι. Θὰ παρεκάλουν μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν τῆς λήψεως τῶν ἀντιγράφων, ἡ ὁποία, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ παρεμβάλλῃ μέγιστα προσκόμματα. Θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἔχοντες ἀνάγκην νὰ λάβωσιν ἀντίγραφον νὰ ὑποβάλωσιν αἴτησιν, καὶ δὲν γνωρίζω πῶς προφορικῶς...

§127Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μετερρυθμίσθη ἡ διάταξις αὕτη.

§128Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν τὴν εἴδομεν.

§129Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὸ νέον τὸ διανεμηθέν.

§130Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν τὸ εἶδον. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἦτο ἡ λῆψις τοῦ ἀντιγράφου. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὸ δικαστικὸν ἔνσημον ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις, διότι τὸ τρίδραχμον....

§131Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠλαττώθη καὶ ἐκεῖ.

§132Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Εἶναι ἀνακριβὲς ὅτι βαρύνει τὰς πενεστέρας τάξεις. Διότι καὶ σήμερον τὴν δραχμὴν διὰ τὰ ἀντίγραφα πληρώνουσιν οἱ διάδικοι καὶ οἱ δικηγόροι. Μέρος αὐτῆς ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὰ ταμεῖα τῶν γραφέων, ὑπογραμματέων καὶ γραμματέων.

§133Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ἀποβλέπων εἰς προεξενεχθεῖσαν γνώμην μου ἐπὶ συζητήσεως ἄλλου τινὸς νομοσχεδίου δικαστικοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶπον καθαρῶς ὅτι προκειμένου νὰ κατασταθῇ νόμος τοῦ Κράτους τὸ προκείμενον νομοσχέδιον...

§134Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχε διανεμηθῆ τότε.

§135Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα...Τὸ ὁποῖον ἀπετέλει δικαιολογικὴν βάσιν τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, ὅτι θὰ ἐπροτίμων τὴν κατάλυσιν τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, ἀλλ’ ὄχι ποτὲ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Καθ’ ὃν ὅμως χρόνον ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου δὲν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπενέγκει τὰς τροπολογίας αὑτοῦ, ἀλλ’ ἐλάμβανον ὡς βάσιν τὸ τότε ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ δικαστικοῦ ἐνσήμου καὶ ἕνεκα τούτου καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐκείνην ἐξήνεγκον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου βεβαίως δὲν δύναταί τις τὸ αὐτὸ νὰ εἴπῃ, διότι, μολονότι εἶναι φορολογικὸν καὶ ὡς φορολογικὸν προκαλεῖ τὴν ἀντιπάθειαν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ, δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἐν τοσούτῳ τόσον τραγελαφικὸν καὶ ἐπαχθὲς εἰς τοὺς διαδίκους, ὥστε νὰ καταψηφίσωμεν αὐτό. Μᾶλλον θὰ ἤμην τῆς γνώμης ὅτι εἶναι ἄσκοπον τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ ἔποψιν φορολογικήν, διότι δὲν θέλει προσδώσει μεγάλην ὠφέλειαν εἰς τὸ Δημόσιον. Δὲν βλέπω τὰ μεγάλα ποσά, τὰ ὁποῖα θ’ ἀρυσθῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καί, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ μεγάλα ποσά, κατὰ φυσικὸν λόγον βεβαίως δὲν εἶναι καὶ ἐπαχθές, διότι, καθὼς γνωρίζετε πάντες, εἰς τὰς ἐπαρχίας ὀλίγισται εἶναι αἱ ἀγωγαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀντικείμενον πλέον τῶν 10.000 δρ., καὶ ἀφοῦ ὀλίγισται εἶναι αἱ ἀγωγαὶ ἐκεῖναι, αἱ λοιπαὶ δὲ κατώτεραι τοῦ ποσοῦ τῶν 10.000 δρ., δὲν φορολογοῦνται, ἑπομένως οὐδόλως ὁ λαὸς θὰ φορολογηθῇ. Εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 περὶ προοδευτικῆς φορολογίας θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλ’ ἵνα ἀφίηται ἐλεύθερος ὁ διάδικος κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ κρίσιν νὰ αἰτήσῃ τὴν ἀξίαν, διὰ τῆς ἀγωγῆς νὰ μὴ παρεμποδίσῃ τὴν αἴτησιν τῆς ἀπὸ διαθέσεως οὕτως εἰπεῖν ἀξίας, ἀλλά, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ φορολογῆται ὄχι αὐτὴ ἡ ἀγωγή, ἀλλὰ τὸ ἐπιδικαζόμενον ποσόν, καὶ θὰ εἶναι πολὺ εὔκολον, διότι δὲν θὰ δύναται ὁ γραμματεὺς τοῦ Δικαστηρίου νὰ ἐκδίδῃ τὸ ἀπόγραφον ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν καταβάλλεται προηγουμένως ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τασσομένη φορολογία. Καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν δὲν νομίζω ὅτι θὰ καθίστατο ἔτι ἐπαχθέστερον τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ δύναται διὰ τῆς ἀγωγῆς νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκ τῆς κρίσεώς του καὶ διαθέσεώς του ἀξίαν. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν τὴν γνώμην μου ἐκείνην, ὡς προεῖπον, δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καί, ἀφοῦ δὲν εὑρίσκω αὐτὸ τόσον βαρύ, θέλω ὑπερψηφίσει αὐτοῦ. Ἵνα ἀποφύγω συζήτησιν εἰς τὰ λοιπὰ ἄρθρα, θέλω νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῶν ἄρθρων 7 καὶ 8, εἰς τὰ ὁποῖα λέγεται: «Ἐπὶ τοῦ περιθωρίου ἑκάστου χαρτοσήμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται....» κλπ.

§136Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παραδρομή.

§137Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 2, ὅπου λέγεται ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξέτασις μαρτύρων.

§138Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λάθη.

§139Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἑπομένως οὕτω δὲν πρόκειται περὶ ἐπαχθοῦς φορολογίας.

§140Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ φορολογία τῶν 50% δὲν εἶναι ἐπαχθής;

§141Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ φορολογία ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἕκτου φύλλου, ἀλλ’ ὑμεῖς ὁμιλεῖτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὠφελείας τῶν ἀντιγράφων.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή, τὸ ἄρθρον 1ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 2ον).

§143Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Βεβαίως ἡ γνώμη ὑμῶν εἶναι ὅτι τὸ τέλος τὸ ἐπιβαλλόμενον κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιβάλληται ἅπαξ καὶ οὐχὶ ὁποτεδήποτε.

§144Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§145Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῆτε ὅτι καθ’ ἣν περίπτωσιν ἐκδίδονται πολλὰ ἀντίγραφα.

§146Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§147Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Πρέπει νὰ καθορισθῇ τοῦτο ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, διότι τοῦτο λέγει: «Ἐπιβάλλεται τὸ τέλος καταβαλλόμενον κατὰ τὸν ἀνωτέρω ὁριζόμενον τρόπον». Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 1ον κανονίζει τὸν τρόπον τῆς φορολογίας....

§148Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁριζόμενον τρόπον ἐννοῶ διὰ δικαστικοῦ ἐνσήμου. Τὸ δὲ ἄρθρον 7 λέγει πῶς ἐπιβάλλεται τὸ δικαστικὸν ἔνσημον.

§149Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ὅτι ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ πρωτοτύπου καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ ἀντιγράφου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 3ον).

§151Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου κ. Πετρέα ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον κατὰ τὸ κυριώτατον μέρος αὐτοῦ πρόκειται νὰ πλήξῃ μόνον τοὺς ἀμίσθους γραφεῖς τῶν Δικαστηρίων, οὐχὶ δὲ καὶ τὸν λαόν, ὅστις πρόκειται πάντως νὰ πληρώσῃ τὸ μονόδραχμον αὑτοῦ διὰ τὰ ἀντίγραφα εἴτε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους εἴτε εἰς τὸ Δημόσιον. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ πρῶτον σημεῖον δὲν εἶναι ἄξιον περιφρονήσεως, ἐὰν πρόκειται πραγματικῶς νὰ πληχθῶσι βιοπαλαισταὶ ἀποζῶντες ἐκ τῶν ἀντιγράφων αὐτῶν.

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχεσθε ὑμεῖς αὐτό;

§153Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ τοὺς ἀμίσθους ὡς ἐμμίσθους καὶ συνεπῶς οὐδεμία οἰκονομία θὰ προσγίνῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ὑπάρχουσι 31 ἄμισθοι γραφεῖς καὶ ἴσοι ἔμμισθοι· ποῖος θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐργασίαν τῶν ἀμίσθων; Ἀναντιρρήτως πρέπει νὰ διορισθῶσιν ἔμμισθοι καὶ θὰ διορισθῶσι 30, ἢ τοὐλάχιστον 20 μισθοδοτούμενοι ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, αὐξανομένου κατ’ ἀνάγκην τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πληροφοροῦμαι ὅτι ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει μόνον γραμματεύς. Εἶναι φυσικῶς δυνατὸν ὁ αὐτὸς νὰ καταρτίζῃ καὶ τὰ ἀντίγραφα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐκτελοῦνται ὑπὸ ἀμίσθων γραφέων; Ὀφείλει κατ’ ἀνάγκην τὸ Δημόσιον νὰ διορίσῃ ἐκεῖ ἕνα τοὐλάχιστον ἔμμισθον γραφέα. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι κατὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν θὰ ὑπάρξῃ ζημία εἰς τοὺς γραφεῖς, διότι θὰ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐργασία του, πλανᾶται ὅμως ὁ κ. συνάδελφος νομίζων ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ περισσότερον τὸν λαόν, διότι ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἥν, διὰ νὰ λάβῃ ἀντίγραφα ἐντὸς 24 ὡρῶν, πρέπει νὰ πληρώσῃ διπλοῦν τέλος.

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ τώρα πληρώνει 10 καὶ 20 δραχμάς.

§155Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἶναι δυστυχῶς κατάχρησις, ἡ ὁποία καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ λείψῃ· οὐχ ἧττον τὴν σήμερον τὰ ἁπλᾶ πιστοποιητικὰ λαμβάνει τις αὐτοστιγμεί, χωρὶς νὰ πληρώσῃ ἐπὶ πλέον. Διὰ τὰ πολύφυλλα δ’ ἀντίγραφα, καὶ διπλᾶ καὶ τριπλᾶ ἂν τὰ πληρώσητε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἔχητε εἰς 24 ὥρας.

§156Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πιστοποιητικὰ εἶναι ἄλλο, καὶ ἤδη δὲν θὰ ἔχωσι ποτὲ τοιαύτην σειράν, ὥστε νὰ παρίσταται ἀνάγκη προτιμήσεως.

§157Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν ταύτην, ἐὰν ἤθελε σαφηνισθῆ καὶ ἐν τῷ νόμῳ· ἀλλ’ ἐν γένει φρονῶ ὅτι τὸ διπλοῦν εἶναι ὑπέρογκον, δεδομένου ὅτι εἶναι καὶ ἄνευ ἀποτελέσματος.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δεχθῆτε ὅμως ὅτι εἶναι πολὺ μικρὸν ἀπέναντι τοῦ νῦν καταβαλλομένου.

§159Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιστήσω αὖθις τὴν προσοχὴν ὑμῶν, εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς πληρωμῆς τῶν ἀμίσθων, τοὺς ὁποίους πρόκειται ν’ ἀμείψωμεν ἐκ τοῦ 5%.

§160Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσοστόν, διότι, ἂν μείνῃ, οὐδὲν ἔχομεν νὰ πάθωμεν.

§161Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρακαλῶ, ὅταν ὑπολογίσωμεν διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ἴσον ἀριθμὸν γραφέων ἐμμίσθων καὶ ἴσων ἀμίσθων, πρέπει νὰ δώσητε τὸ ἥμισυ εἰς τοὺς ἀμίσθους.

§162Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ ἐργάζωνται περισσότερον.

§163Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Λέγετε ἐπίσης ὅτι λαμβάνουσι τέλος 50 λεπτῶν κατὰ φύλλον· δύναται νὰ γεννηθῇ ἡ σκέψις ὅτι τὰ 50 λεπτὰ θὰ πληρώνῃ ὁ ἰδιώτης.

§164Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§165Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἀποζημιοῦται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ κατὰ προτίμησιν ἐκ τοῦ ἐν § γʹ τοῦ παρόντος ἄρθρου ἀναγραφομένου ποσοστοῦ 5%, ἐν ἀνεπαρκείᾳ δ’ αὐτοῦ ἐξ εἰδικοῦ ποσοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ».

§166Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σαφηνίζομεν· ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι ὁ πολίτης δὲν θὰ πληρώσῃ.

§167Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι δέ, καταθέτω καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξα ἀπὸ τῆς προχθές, ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις προηγουμένων συζητήσεων, αἵτινες κατ’ ἐμὴν γνώμην πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν ἐν ἀντιγράφοις προσαγόμεναι.

§168Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω διάφορον ἀντίληψιν.

§169Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔλθητε ἀπὸ τοῦ βήματος ν’ ἀναπτύξητε τὴν γνώμην σας. Διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν εὐκολίαν καὶ διὰ τοὺς δικηγόρους καὶ διὰ τοὺς δικαστάς. Διότι δυσχέρεια τοῦ δικαστοῦ εἶναι, ὅταν βλέπῃ τὰς ὀγκώδεις προτάσεις καὶ ὀφείλῃ ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ πασῶν, ἐνῷ, ὅταν ἔχῃ μιᾶς ἑκάστης συζητήσεως τὰς προτάσεις καὶ τὴν ἀπόφασιν, δὲν ἔχει εἰμὴ νὰ ἴδῃ ἂν ἡ ἀπόφασις ἀπαντᾷ ἐπὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν διαλαμβανομένων ἐν ταῖς προτάσεσι, καί, ἂν ἀπαντᾷ, δὲν ἔχει οὔτε ἀνάγκην τῆς σκέψεως τῆς τυπικῆς οὔτε ἀναφέρεται εἰς τὰς αἰτιολογίας τῆς προεκδοθείσης ἀποφάσεως. Εἰς τὰς προτάσεις δὲ τὰς νέας θὰ ὑποδεικνύηται ὑπὸ τῶν διαδίκων τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, καὶ δὲν θ’ ἀνατρέχῃ ὁ δικαστὴς εἰς ὅλον τὸν ὄγκον τῶν προτάσεων, διὰ νὰ ἴδῃ ἂν παρελείφθη τι, ὡς ὀφείλει νὰ πράξῃ μὲ τὸ ἐν χρήσει σύστημα. Διὰ τὸν δικαστὴν λοιπὸν θὰ εἶναι εὐχέρεια, διὰ τὸν δικηγόρον δὲ θὰ εἶναι ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ ἀνιαροῦ ἔργου τῆς ἀντιγραφῆς καὶ ἐν γένει θὰ δύναται νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπεράσπισις κατὰ τρόπον πληρέστερον ἐξασφαλίζοντα τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου.

§170Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καλὸν εἶναι, ὅπως ἀποδίδηται ὑπὲρ τῶν οἰκείων δικηγορικῶν συλλόγων ποσοστόν τι, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς περίθαλψιν πενομένων οἰκογενειῶν ἀποβιωσάντων δικηγόρων· ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ καὶ θὰ στέρξῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἵνα γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου.

§171ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητουμένου πρὸ ἡμερῶν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, παρέστησα ὑμῖν τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον προσεγίνετο δι’ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Γραφεῖς, καθόσον ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας ἐκείνων ἀρχίζει μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς πενταετίας. Ἐξ ἄλλου δὲ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀφαιροῦνται τὰ ἀντιγραφικὰ δικαιώματα, διὰ τὰ ὁποῖα, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, τότε ἐξεδηλώσατε τὴν γνώμην ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ συνεζητεῖτο τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶχε σχέσιν μετ’ ἐκείνου. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας προλαλήσας συνάδελφος ὡμίλησε πρὸς ἡμᾶς, τὸ ζήτημα τῶν ἀμίσθων γραφέων, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν κλείεται ἡ θύρα διὰ τοὺς γραμματεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφεύγωσιν εἰς τὴν πρόσληψιν ἀμίσθων γραφέων καὶ θὰ λαμβάνωσι τὸ ἥμισυ ἐκ τῶν ἀντιγραφικῶν, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται νὰ λαμβάνωσιν αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς οἱ ἔμμισθοι. Προτιμότερον λοιπὸν εἶναι νὰ προσθέσητε ἀνὰ ἕνα ἢ δύο ὡρισμένους ἀμίσθους γραφεῖς εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας παρὰ ν’ ἀφήσητε αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ἄλλως ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνηται ἡ ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργοῦ προκειμένου νὰ προσλαμβάνηται ὁ ἄμισθος γραφεὺς κατόπιν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ παραστήσῃ ὡρισμένως καὶ διὰ ποῖον λόγον, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν θὰ προσληφθῇ ὁ ἔκτακτος γραφεύς, διότι δὲν πιστεύω πλέον τοῦ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν τὸ πολὺ νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη, ὥστε ν’ ἀναγκασθῇ ὁ γραμματεὺς νὰ προσλάβῃ ἄμισθον γραφέα, ἐνῷ, ὅπως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἡ θύρα θὰ μένῃ ἀνοικτὴ καὶ θὰ ἐπέρχηται κατάχρησις ἐκ μέρους τῶν γραμματέων.

§172Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ γίνεται λόγος περὶ αἰτήσεων, διότι λέγεται ὅτι αἱ αἰτήσεις θ’ ἀναγράφωνται εἰς ἰδιαίτερον βιβλίον, δὲν ὁρίζεται ὅμως πῶς θὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ αἰτήσεις, ἂν θὰ γίνωνται ἐγγράφως ἢ προφορικῶς.

§173Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Προφορικῶς θὰ γίνηται ἡ δήλωσις.

§174Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ δηλωθῇ τοῦτο εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά.

§175ΑΝΔΡ. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία εἰσήχθη, ὅτε ἐψηφίζετο τὸ φιρότημον, καθ’ ὃ μέρος τῶν εἰσπράξεων ἀποδίδεται εἰς τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς τὸ ἔνσημον, ἵνα 5% τῶν εἰσπράξεων δίδωνται ὑπὲρ τῶν δικηγορικῶν συλλόγων. Εἶναι ἀρχή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν...

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καταδέχονται οἱ δικηγόροι;

§177ΑΝ. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως καταδέχονται καὶ εἰς τὸ φορόσημον.

§178Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ φορόσημον τὸ θέτουσιν αὐτοί. Εἶναι περιουσία των.

§179Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε κατωτέρω συνεπείας ποινικάς, τὰς ὁποίας ὑπέχουσιν αὐτοὶ οἱ δικηγόροι, ὅταν δὲν ἐφαρμόζωσι τὸν νόμον. Λοιπὸν ὑποθέτω ὅτι 5% ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–8).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§181Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 9 πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς. Εἰς ποινικὴν καταδίωξιν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπογραμματεῖς, ὄχι ὅμως καὶ οἱ δικηγόροι. Ἄλλως τε περὶ τῆς τιμωρίας τῶν ὑπογραμματέων ὑπάρχει ἄλλο ἐδάφιον. Ὥστε φρονῶ ὅτι παρέλκει ἐντελῶς τὸ αʹ ἐδάφιον. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 9, ἐπίσης τὸ 10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἀναστάσεως ἀπορριφθείσης τῆς προτάσεως τῆς δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως ψηφοφορίας, ὡς μὴ ὑπαρχόντων 15 ὑπογεγραμμένων ὑπ’ αὐτήν).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προλήψεως καὶ καταπολεμήσεως νόσων τῶν δένδρων καὶ ἄλλων φυτῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1 καὶ 2 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὁ κύριος Βάρδης ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως ἀποδεδειγμένης ἀδυναμίας πρὸς λῆψιν τῶν ὁριζομένων ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν μέτρων».

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§185Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὅτι εἰς τὴν τελευταίαν πρότασιν τοῦ ἄρθρου 4 πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅπως ἡ δαπάνη προκαταβάλληται ἐντολῇ τοῦ νομάρχου ὑπὸ τοῦ οἰκείου δημοσίου ταμείου οὐχὶ μόνον ἐν ἀπορίᾳ δήμου τινός, ἀλλὰ καὶ ἐν δυστροπίᾳ. Νὰ μὴ θεωρηθῇ δηλαδὴ ὅτι ὁ νομάρχης νομιμοποιεῖται νὰ ἐντείνῃ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς καταπολέμησιν μόνον ὅταν εἶναι ἄπορος ὁ δῆμος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀρνήσει αὐτοῦ.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, νὰ τεθῇ.

§187Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐν ἀπορίᾳ ἢ δυστροπίᾳ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ὡσαύτως τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, γενομένων δεκτῶν τροπολογιῶν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦϞϚʹ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν πρὸς προβιβασμὸν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ Ναυτικοῦ διατάξεων».

§189Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖον θὰ συζητήσωμεν; Τὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἢ τὸ ὑπουργικόν;

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν θὰ δεχθῶ τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί. Ἐγένετο πρότασις, ὅπως περιληφθῶσι καὶ οἱ ὑποπλοίαρχοι. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν ὑπ’ ἐμοῦ, διότι, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, εἰς πάσας αὐτὰς τὰς ἐνεργείας προβαίνει τὸ Ὑπουργεῖον κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ἡ ὁποία ἐκλήθη πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἔχω εἰς χεῖρας ἄλλο νομοσχέδιον. Περὶ τῶν ὑποπλοιάρχων δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως καὶ περὶ τῶν ἀνθυποπλοιάρχων. Θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περιοριζόμενον μόνον εἰς τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους, ἀφοῦ ζητήσω νὰ διαγραφῇ ὁ χρόνος ἀπὸ τοῦ 1903 ἢ 1904 καὶ ἐντεῦθεν, διότι νομίζω ὅτι τὸ Κράτος, ἀφοῦ τοσαῦτα χρήματα δαπανᾷ καὶ δικαίως πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ναυτικοῦ, ἔχει τὴν ἀπαίτησιν, ὅπως, προκειμένου περὶ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, μὴ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ συμφέροντα ἀτόμων. Ὥστε πάντες οἱ ἀνθυποπλοίαρχοι πρέπει νὰ διέλθωσιν ἐκ τῆς σχολῆς.

§191Γ. ΠΩΠ. Καὶ ὅσοι εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Εὐρώπην κατὰ τὸ 1903;

§192ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν θὰ θελήσωσι νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὸ νὰ κάμνωσιν ἐξαιρέσεις προκειμένου περὶ τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ τοῦ τόσον χαμηλοῦ, διότι θὰ ἔχωμεν κατόπιν ἀξιωματικοὺς ἀνεπαρκῶς μεμορφωμένους.

§193Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχουσί τινες, τῶν ὁποίων οἱ συνάδελφοί των εἶναι ἤδη προβιβασμένοι καὶ ἔχουσι σειρὰν προαγωγῆς.

§194ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά, δὲν τοὺς προσέλαβον· τί νὰ κάμωμεν;

§195Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχουσι δύο, τοὺς ὁποίους γνωρίζω ἐγὼ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ εἰδικὰ διπλώματα ἐξ Εὐρώπης.

§196Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὑπάρχουσί τινες τῶν ἀνθυποπλοιάρχων, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν κλάσσιν τῶν ἤδη προβιβασθέντων.

§197ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ συμφέρον τῶν προσώπων, ἀλλ’ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ. Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι τὰ μαθήματα τὰ ἐν τῇ Σχολῇ ἔχουσι πρακτικὸν μᾶλλον χαρακτῆρα παρὰ θεωρητικόν. Ἑπομένως πάντες εἶναι εὔκολον νὰ διέλθωσιν αὐτὰ τὰ μαθήματα. Ἐπίσης περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὑπηρεσίας τῆς θαλάσσης θὰ ὑποβληθῇ ἴδιον νομοσχέδιον ῥυθμίζον τὰ κατὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι βεβαίως ἔχουσι κάκιστα, ὅπως ὀρθῶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς παρατηρεῖ. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως ἀφήσητε καὶ ῥυθμισθῶσι καὶ ταῦτα κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς.

§198Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ φέρω ἀντίρρησιν εἰς τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἂν εἷς ἀξιωματικὸς ἀπολέσῃ τὸ δικαίωμα νὰ προβιβασθῇ, δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἠθικὸν νὰ ὑπηρετήσῃ καθ’ ὃν χρόνον θὰ τὸν ὑπερπηδήσωσιν οἱ κάτωθεν αὐτοῦ ἐρχόμενοι.

§199ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ θεωρία αὕτη, ἐὰν ἦτο ὀρθὴ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, θὰ ἦτο ὀρθὴ καὶ διὰ τὰ ἄλλα Κράτη· ἐν τούτοις ὅμως ἀλλαχοῦ δὲν ἐσκέφθησαν νὰ ὑποβάλωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰς τοιαύτας περιστάσεις. Διατί θὰ σκεφθῶμεν ἡμεῖς αὐτό; Δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν, Κύριοι, ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ κάμωμεν ναυτικόν.

§200Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθ’ ἣν στιγμὴν μᾶς φέρεται ἐδῶ ἡ γνώμη τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ἥτις ἐπὶ τούτῳ ἐκλήθη· οὐδὲ δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ὅλον πρόγραμμά της, ἀλλ’ εἶναι γεγονὸς ὅτι τὰς ξένας ἀποστολὰς ἐπηρεάζουσι πρόσωπά τινα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰς γνώμας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἀρκεῖ ἡ δήλωσις ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυποπλοιάρχων. Ἀλλὰ τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας, ὅταν λέγηται ὅτι οἱ σπουδάζοντες δὲν θεωροῦνται ὅτι κατὰ τὸ ἥμισυ θὰ χάνωσι τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν των, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ λαμβάνηται διὰ πάντας τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ νὰ γίνωνται Ναύαρχοι οἱ καθ’ ὅλον τὸν στρατιωτικὸν βίον των ὑπηρετοῦντες ὡς Καθηγηταὶ Ναυτικῶν Σχολῶν ἢ ἐν πλοίοις ἐλλιμενισμένοις καὶ οὐδέποτε πατήσαντες τὸν πόδα των εἰς τὴν θάλασσαν.

§201ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀντίρρησίς σας ἔχει ἀξίαν τινά. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας δι’ ὡρισμένους ἀξιωματικούς, διατί νὰ μὴ ἐπεκτείνωμεν τὴν πρόνοιαν ταύτην; Δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν, ὅπως προσαχθῇ γενικώτερον νομοσχέδιον περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω ἕνεκα τούτου, ὅπως τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ θαλασσίου ὑπηρεσίας, ἀφαιρεθῇ.

§202Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἀφαιρεθῇ· καλλίτερον νὰ ψηφισθῇ, διὰ νὰ γεννηθῇ ἡ ἀνισότης καὶ ἐπέλθῃ ἡ ἀντίδρασις.

§203ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ἐπιφυλάσσεται ν’ ἀποφανθῇ γνώμην περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὥστε δύναται κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδο νὰ προσαχθῇ νομοσχέδιον γενικώτερον.

§204Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀμφιβολίαν περὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ καλὸν εἶναι νὰ μείνῃ ἡ διάταξις αὕτη ἡ ἀναφερομένη εἰς ὡρισμένον βαθμὸν ἀξιωματικῶν, ἀφοῦ μάλιστα πάντες οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐκπληρῶσι τὴν θαλασσίαν των ὑπηρεσίαν, εἰς τὸν Πόρον καὶ εἰς πλοῖα ἐλλιμενισμένα, εἶναι κατηυχαριστημένοι. Τὸ ἑξῆς θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· ἡ εἰς εἰδικὰς Σχολὰς διδασκαλία, ἥτις θέλει ὁρισθῆ ὡς ὑποχρεωτική, ἀφορᾷ εἰς 4 εἰδικότητας, τῶν τορπιλλῶν, τοῦ πυροβολικοῦ, τῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου, ἥτις προσετέθη τελευταῖον. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄδικον ν’ ἀπαιτηθῇ ν’ εὐδοκιμήσῃ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς τὰς τέσσαρας ταύτας εἰδικότητας, ἐπὶ ποινῇ ἀποκλεισμοῦ ἀπὸ τῆς προαγωγῆς, διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐνδέχεται εἷς ἀξιωματικὸς νὰ εἶναι ἄριστος πυροβολητὴς καὶ νὰ μὴ εὐδοκιμήσῃ εἰς τὰ ἄλλα μαθήματα, νὰ εἶναι δὲ χρησιμώτατος ὡς πυροβολητής. Διατί αὐτὸς νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τῆς προαγωγῆς;

§205ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀντίρρησις αὕτη διετυπώθη, ἀλλ’ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἔχῃ γενικὴν μόρφωσιν, ἵνα μὴ ἐκτίθηται ἀπέναντι τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§206Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως νὰ τὰ μάθῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ εἶναι εἰς πάντα εὐδοκίμησις ὑποχρεωτική.

§207Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ περίστασις, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα ἐν ἀρχῇ λόγον. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ μεταξὺ τῶν ἀνθυποπλοιάρχων, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν ἐκπαιδευτικὴν ἄδειαν ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἤδη ἔχουσι πτυχίον Ναυτικῶν Σχολῶν Εὐρωπαϊκῶν. Αὐτοὶ ἔχουσι συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι παραμείναντες ἐνταῦθα κατέλαβον τὴν θέσιν τοῦ ὑποπλοιάρχου, ἀναμένουσι δὲ νὰ συμπληρώσωσι τὴν θαλασσίαν αὐτῶν ὑπηρεσίαν, ἵνα καταλάβωσι τὰς θέσει; τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, αἱ ὁποῖαι παραμένουσι κεναὶ δι’ αὐτούς.

§208ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περὶ αὐτῶν ἐτέθη εἰδικὴ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§209Γ. ΠΩΠ. Ἀφοῦ ἐτέθη εἰδικὴ διάταξις, οὐδὲν πλέον ἔχουσι νὰ χάσωσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§211ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι πρέπει μετ’ ἐμπιστοσύνης ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον κοινῇ γνώμῃ ἀνεθέσαμεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολήν. Ἀλλὰ θὰ ἐτόλμων νὰ ὑποστηρίξω ὅτι δικαιολογεῖται ἀντίληψις νὰ κατορθωθῇ μία τις συνεννόησις περὶ ἐκείνου τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολήν, διότι νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων οὐχὶ μετὰ πολὺ ἀσφαλοῦς γνώμης θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀποφαίνωνται οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολήν. Προκειμένου περὶ ἄλλων πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἔλεγον ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον κατὰ τὴν εἴσοδον αὐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἔχωσιν ὡρισμένα προσόντα, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς διαγωνισμόν, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐξετάσεις, νὰ παράσχωσι τεκμήρια εἴτε ἀποδείξεις ὅτι εἶναι ἱκανοὶ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἀναλάβωσιν ὡρισμένον ἔργον ἀνῆκον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνουσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἰσέλθωσιν ἅπαξ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα ὡς προϊστάμενοι ὑπηρεσιῶν ἀνωτέρων ἢ κατωτέρων, ἀδιάφορον, ἐκεῖ πλέον δοκιμάζονται κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, ἐκεῖ πλέον ἐξετάζονται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν παντὸς ἔργου εἰς αὐτοὺς ἀνατιθεμένου. Προκειμένου ἰδίᾳ περὶ ἀξιωματικοῦ, εἶναι δυνατὸν εἷς ἀξιωματικὸς νὰ παρουσιάζηται ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἄριστος ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἔργων αὐτοῦ, ἀξιωματικὸς πειθαρχικός, ἐπιμελής, ἀξιοπρεπής, ἀξιωματικὸς μὲ ἐπιβάλλον ἀπέναντι τῶν κατωτέρων του, ἔχων γνῶσιν τῶν καθηκόντων του, παρέχων πάντα τὰ στοιχεῖα νὰ ἀνέλθῃ εἰς ἀνωτέρους βαθμούς. Οἱ βαθμοὶ δὲ εἶναι πολλοί, δύναται ἀκόμη νὰ συμβῇ, ὥστε εἷς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ νὰ παρουσιάζηται ἄριστος ὡς ἀνθυποπλοίαρχος, ἄριστος ὡς πλοίαρχος, ἄριστος ὡς πλωτάρχης· εἶναι δὲ δυνατὸν ὁ ἄριστος ἀξιωματικὸς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἔργων του ἐξεταζόμενος ν’ ἀποτύχῃ, ὡς διεξάγονται μάλιστα αἱ ἐξετάσεις καὶ οἱ διαγωνισμοὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ἔχει ὑπ’ ὄψει αὑτῆς τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ κρατοῦντα, ὅπου δὲν ὑπάρχει, νομίζω, βαθμὸς σημαιοφόρου, ἀλλὰ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποπλοιάρχου εἶναι ὑπὸ δοκιμασίαν οἱ τοιοῦτοι ἀξιωματικοί, ἐν Ἑλλάδι ὅμως ἔχει ἄλλως τὰ πρᾶγμα. Εἰσέρχονται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ναυτικὴν σχολήν. Δὲν ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ πλοῖον.

§212ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ σημαιοφόρος εἶναι δόκιμος ἀξιωματικός. Εἶναι ἰσόβαθμος πρὸς τὸν ἀνθυπολοχαγόν.

§213ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν προάγονται ὁ ὑποπλοίαρχος καὶ ὁ ἀνθυποπλοίαρχος, ἂν μὴ ὑποστῶσι τὴν εἰς εἰδικὴν σχολὴν διδασκαλίαν. Μὴ ἆρά γε οἱ Ἄγγλοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἐξετάσωσιν;

§214ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§215ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα τώρα. Ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι διὰ τὸ μέλλον ὁλόκληρον, διότι οἱ Ἄγγλοι, ἂν θὰ ἐξετάσωσι, θὰ ἐξετάσωσι πρακτικῶς. Βεβαίως δὲν θὰ ζητήσωσι θεωρήματα· θὰ ἐξετάσωσι πρακτικῶς νὰ ἐξακριβώσωσιν ἂν ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει πάντα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐγγυῶνται ὅτι ἐντὸς τοῦ πλοίου ἢ εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν αὐτῷ ἀνατεθειμένην θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ ἔργα του. Τοῦτο θὰ ἐξετάσωσι καὶ ὄχι προβλήματα μαθηματικά.

§216ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὕτω θὰ ἐξετάζωσιν οἱ Ἄγγλοι.

§217ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ Ἄγγλοι θὰ μείνωσι δι’ ὀλίγα ἔτη, κατόπιν δὲ θὰ ἐξετάζωσιν οἱ ἰδικοί μας. Τώρα, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ τεθῇ διάταξις ὅτι αἱ ἐξετάσεις δὲν θὰ εἶναι θεωρητικαὶ ἐντελῶς, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἔχωσι πρακτικὸν χαρακτῆρα...

§218ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοὶ ἐδόθη αὐτὴ ἡ πληροφορία, ὅτι οἱ Ἄγγλοι ἀποβλέπουσιν εἰς πρακτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὄχι εἰς θεωρητικήν. Εἶναι ξένη πρὸς τὴν τοιαύτην θεωρητικὴν ἡ Ἀγγλικὴ ἀντίληψις.

§219ΕΥΣΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ πρέπει νὰ εἶναι ξένη, διότι θεωρητικῶς καταρτίζεταί τις μόνος του, καὶ εἶναι ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι θεωρητικῶς κατηρτισμένοι. Οἱ ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ εἶναι ἱκανοὶ εἰς τὸ ἔργον των, εἰς τὴν πρᾶξιν.

§220Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀφορᾷ τοὺς μηχανικοὺς τῶν ὑποβρυχίων. Ἀνέπτυξα ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπε νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς τροπολογίας εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἤδη ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν μνείαν κάμνει περὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§221ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μέριμνα ὅπως προκληθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ πράγματος ἀνήκει εἰς τοὺς Βουλευτάς, ἀλλ’ ἡ διατύπωσις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἀκόμη παρεσκευασμένη ἡ ὑπηρεσία νὰ παρουσιάσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ ὑποβληθῇ ἐν καιρῷ· ὑποθέτω ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον θὰ παρουσιασθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον.

§222Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (γίνεται δεκτόν). (Ἐπίσης καὶ τὸ ἄρθρον 4ον καὶ 5ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§224ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ὅτι ἐψηφίσθη ὅπως ὑπεβλήθη ὑπ’ ἐμοῦ. Θὰ παρακαλέσω δέ, ἐάν, ὡς νομίζω, ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, νὰ μὴ διακόψωμεν διὰ τὴν ὥραν τοῦ φαγητοῦ τὴν συνεδρίασιν, ἀλλ’ ἀλληλοδιαδόχως νὰ φεύγωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ διὰ τὸ φαγητόν, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ τελειώσωμεν ἐνωρίτερον, διότι, ἂν διακόψωμεν κατὰ τὴν 8½, θὰ ἔλθωμεν πάλιν κατὰ τὴν 10½ καὶ θὰ τελειώσωμεν πολὺ πέρα τοῦ μεσονυκτίου. Νὰ τελειώσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὰ ὑπ’ ἀριθμ. 41 καὶ 42, διότι διὰ τἆλλα δὲν θὰ ἔχωσιν ἀντίρρησιν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§225Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τὰς προτάσεις νόμου, κύριε Πρόεδρε.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων.

§227Γ. ΠΩΠ. Θὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 περὶ ἐλῶν κλπ.; Ὑπάρχει ἀντίρρησις (διάλογοι).

§228ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀραβαντινέ, νὰ δοθῇ ἡ πληροφορία, διὰ νὰ γνωρίζωσιν οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀπομακρυνθῶσιν, ὅτι μέχρι τοῦ «περὶ δήμων», τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ.43, θ’ ἀκολουθήσωμεν ἀπαρεγκλίτως τὴν σειρὰν αὐτήν. Ἅμα φθάσωμεν εἰς τὸ «περὶ δήμων», τότε δυνάμεθα νὰ φύγωμεν, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς προτάσεις τὰς κατεπειγούσας. Ὥστε οἱ κύριοι Βουλευταὶ θὰ γνωρίζωσιν ὅτι ἐφ’ ὅσον φθάσωμεν εἰς τὸ «περὶ δήμων» δὲν θὰ μεταβληθῇ ἐντελῶς ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν φόρου ἐθνωφελῶν, φιλανθρωπικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν τινων καταστημάτων».

§230ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλῶ νὰ συμπεριληφθῇ τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ καὶ διὰ τὰ φιλανθρωπικὰ καὶ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα τὰ ἱδρυθέντα διὰ τῶν κληροδοτημάτων τοῦ Χαροκόπου καὶ τοῦ Κοργιαλενίου. Εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ὁ κ. Φορέστης νὰ προστεθῇ: «θεωροῦνται δὲ ὡς ἐπισήμως ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τοῦ Κράτους τὰ φιλανθρωπικὰ καὶ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα τὰ ἱδρυμένα διὰ τῶν κληροδοτημάτων τοῦ Κοργιαλενίου καὶ τοῦ Χαροκόπου, διότι εἰς τὰ ἀνεγνωρισμένα θὰ χαρίζωνται τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, διότι ἄλλως εἶναι τὸ δῶρον ἄδωρον.

§232ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Αὐτὸ λέγει ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου ὁ γενικός.

§233ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἔπειτα εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν εἶναι εὐκολωτέρα ἡ συνεννόησις.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κηρυσσομένου κατεπείγοντος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΛΖʹ (3537) περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετυλίνης καὶ ἄλλων φωτιστικῶν οὐσιῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, κηρυσσομένου κατεπείγοντος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς Α. Β. Ὑ. τῆς Πριγκιπίσης Σοφίας διατελοῦν οἰκονομικὸν συσσίτιον».

§235Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου εἰς τὸ οἰκονομικὸν συσσίτιον;

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· τὸ ὁποῖον τὸ ἔχει καὶ ἤδη. Τὸ παραχωροῦμεν, διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀναπτυχθῇ περισσότερον αὐτό. Ἐξυπηρετοῦμεν μίαν κοινωνικὴν ἀνάγκην ἀληθῶς.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ἐνταῦθα Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν Σύλλογον». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§238Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 20 ἐψηφίσθη;

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Κατ’ ἀρχήν.

§240Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπιτροπὴ διὰ τὸ τοῦ ᾨδείου ὑπ’ ἀριθ. 20.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τοῦ ᾨδείου ἐκηρύχθη κατεπεῖγον καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν.

§242Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πότε ἐκηρύχθη κατεπεῖγον; Δὲν ἠκούσαμεν τίποτε.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἔγινε;

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐμποδίζει τὸ κατεπεῖγον.

§245Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ συνταγματικὴ μορφή, τὴν ὁποίαν ἔχει, πρέπει νὰ μεταβληθῇ καὶ νὰ γίνῃ πράγματι λαϊκή. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπήν, ὑποχρεουμένην ὅμως αὔριον νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσίν της· ἄλλως, ἐὰν δὲν τὴν παρουσιάσῃ, νὰ συζητηθῇ.

§247Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὔριον.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ».

§249Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§251Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ Βόχα εἶναι οὐ μόνον σταφιδοπαραγωγός, ἀλλὰ καὶ σιτοπαραγωγός. Εἶναι δίκαιον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται ζημίαν...

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι γενικόν.

§253Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν συμπεριλαμβάνηται καὶ ἡ Κορινθία, ἔχει καλῶς.

§254Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν περιβολίων διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἕνεκα θεομηνιῶν κατεστράφη ἡ ἐσοδεία.

§255Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§256Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μάλιστα. Εἰδικῶς θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν περιβολίων, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν μου. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν γενικώτερόν τι ζήτημα ἀφορῶν τὴν φορολογίαν τῶν περιβολίων. Τὸ ἔσοδον ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἀνέρχεται εἰς 36,000. Δὲν γνωρίζω τὸν Προϋπολογισμόν, διότι δὲν μοὶ ἐστάλη. Δὲν γνωρίζω διατί ἐγένετο ἀπὸ πολλοῦ ἡ σκέψις, δὲν ἐπεχειρήθη δὲ νὰ διατυπωθῇ εἰς νομοσχέδιον ἡ σκέψις ν’ ἀφομοιωθῇ ἡ φορολογία τῶν περιβολίων μὲ τὴν τῶν ἑσπεριδοειδῶν, διότι τοιουτοτρόπως οὐδεμία ἀδικία γεννᾶται καὶ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶμεν ἑκάστοτε τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου λόγῳ θεομηνιῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι δικαιότατον, θὰ εὕρισκον δ’ αὐτὸ δικαιότατον ἀκόμη, ἐὰν κατηργεῖτο, ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ φόρος, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς εἴδους γεωργίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐνισχυθῇ. Σήμερον δὲν δυνάμεθα κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν παρὰ διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου, ἐνῷ ἐξ ἄλλου εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ὡς δημόσιον ἔσοδον δὲν εἶναι τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐπηρεάζῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν φόρον αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἄλλου καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ οὔτε τὰς νήσους τῶν Κυκλάδων οὔτε τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, διότι ὁ φόρος αὐτός, ἐφ’ ὅσον εἶναι φόρος τῶν περιβολίων, ἔχει πάσας τὰς ἀδικίας, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ στρεμματικοὶ φόροι. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, διότι ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν μέχρι τῆς ἄλλης ἀναγνώσεως νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα μετὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ σχηματίσῃ γνώμην καὶ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν περιβολίων τῆς Κυνουρίας εἰδικῶς, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν πρότασιν νόμου τοῦ κ. Πολίτου, εἰδικωτάτου εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ νὰ συνδυάσῃ αὐτὴν ἐν εἴδει τροπολογίας. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ μεταβληθῇ ἡ φορολογία αὕτη εἰς φορολογίαν ἐξαγωγῆς καὶ νὰ χρησιμεύσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς σχηματισμὸν κεφαλαίων πρὸς κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων δυναμένων νὰ σώσωσι τὴν περιουσίαν τῶν κατοίκων, νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος εἶναι ὑπόχρεον. Τὸ Κράτος διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑλῶν θὰ δαπανήσῃ 20,000 δρ. δι’ αὐτὴν τὴν πεδιάδα, θὰ ἦτο δὲ καλὸν νὰ ἐδέχετο τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ καὶ ν’ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τῆς δαπάνης αὐτῆς.

§257Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θέλει τὸ Κράτος ν’ ἀπαλλαγῇ.

§258Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ἐπαρχία μου προτιμᾷ τὸ Κράτος ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς δαπάνης αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος, ἡμεῖς δ’ ἐξ ἰδίων μας θὰ κατασκευάσωμεν τὰ διάφορα ἔργα.

§259Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§260Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ μελετήσητε, παρακαλῶ, τὸ ζήτημα καί, ἂν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος, νὰ τὸν καταργήσητε.

§261Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ σημαίνει ὅτι ἐννοεῖ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πληροφορίαν ταύτην. Πληροφορῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ὅτι τὰ περιβόλια εἶναι ἐξηντλημένα, οἱ δὲ κάτοικοι καταβάλλουσι πολλοὺς κόπους πρὸς περιποίησιν τῶν δένδρων των, ἐνῷ ἐλάχιστα ἀπολαμβάνουσιν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν δὲ εἶναι δυνατόν, ἂς ἐλαφρύνῃ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἐκ τοῦ φόρου.

§262Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν θὰ δεχθῶ τροπολογίαν, ἐὰν δ’ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις, θ’ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§263Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἡ καταστροφή, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν, εἶναι ἰδιαζούσης φύσεως, διότι δὲν καταστρέφεται μόνον τὸ εἰσόδημα, ἀλλὰ καταστρέφονται καὶ αὐτὰ τὰ δένδρα. Ὡς ἐκ τούτου δὲ οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ὑπόχρεοι νὰ καταβάλωσι νέας θυσίας καὶ νέας δαπάνας, διὰ νὰ τὰ καταστήσωσι παραγωγικά. Δι’ αὐτὸ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς διὰ σειράν τινα ἐτῶν· ἄλλως τε τὰ περιβόλια δὲν πληρώνουσι φόρον παρὰ μετὰ παρέλευσιν μιᾶς πενταετίας.

§264Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν.

§265Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον ἢ νὰ καταργήσητε τὸν φόρον ἢ νὰ μεταβληθῇ ὁ φόρος αὐτὸς εἰς φόρον ἐξαγωγῆς, ἢ νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον ἐκτὸς τοῦ ὑπάρχοντος. Νομίζω ὅτι τὸ Δημόσιον οὕτω πως θὰ εἰσπράττῃ περισσότερα καὶ δὲν θὰ γίνεται ἀναστάτωσις, ὅπως γίνεται διὰ τὴν ἔγγειον φορολογίαν.

§266Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν περιβολίων Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§268Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ τεθῇ γενικὴ μορφή, ὅτι ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τῶν περιβολίων οἱ ὑποστάντες θεομηνίας. Φρονῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶναι βεβαιωμένον ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ προλάβῃ τὰς θεομηνίας, πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τῶν περιβολίων ὅσοι ἔπαθον ἐκ θεομηνίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα.

§269ΑΝΤ. ΒΟΥΤΣΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, εἶμαι δ’ ἐναντίον αὐτοῦ καὶ ἐπιθυμῶ ν’ ἀποσυρθῇ, διότι, ἂν ψηφισθῇ, ἀνωφελῶς ψηφίζεται. Ἐψηφίσαμεν ὅμοιον νομοσχέδιον πρὸ 5–6 μηνῶν, διὰ τοῦ ὁποίου μάλιστα ἐπετράπη ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων εἰς τοὺς πληρώσαντας τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων. Συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸν δῆμον Τεγέας καὶ ἐγνωμάτευσε νὰ ἐπιστραφῇ ὁ φόρος καὶ ὕστερον ὄχι μόνον δὲν ἐπεστράφη ὁ φόρος, ἀλλ’ ἐγένετο σκέψις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιστραφῇ συμψηφιζόμενος δῆθεν. Ποῖος φόρος; Ὁ φόρος τῶν 20 δραχμῶν, ὥστε νὰ παρεμβάλῃ ὁ ταμίας Μαντινείας προσκόμματα εἰς τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν, ἐπὶ πλέον δ’ ἐγένετο σκέψις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα κρατηθῇ ὁ φόρος ὁ δημοτικός. Ὁ δημοτικὸς φόρος ἐν πολλοῖς χωρίοις εἶναι ἀνώτερος τοῦ δημοσίου. Λοιπὸν εἶναι ἀνεφάρμοστος ὁ νόμος οὗτος, καὶ αὐτός, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσητε, θὰ ὑποστῇ τὴν αὐτὴν τύχην. Ἐγὼ τοὐλάχιστον προκειμένου νὰ ψηφίζωμεν νόμους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐκτελοῦμεν, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοὺς ψηφίζωμεν καὶ κηρύσσομαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912».

§271Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπορῶ καὶ καταπλήσσομαι πῶς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἥτις μετὰ τόσης ἀγωνίας κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, κατὰ πᾶσαν στιγμήν, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, σφυγμομετρεῖ τὴν κατάστασιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἐπιζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὖθις τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, φόρον κατὰ τοῦ ὁποίου κοινὴ κατάκρισις ἔχει ἐγερθῇ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, φόρον ὅστις καταργεῖται καὶ ὅμως δὲν καταργεῖται, ὡς ἡ βάτος ἐκείνη τῆς Γραφῆς, ἥτις ἐκαίετο, ἀλλὰ δὲν ἐφλέγετο. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει περισσεύματα ἐπὶ περισσευμάτων, πλεονάσματα ἐπὶ πλεονασμάτων. Εἶπον ὅτι, καὶ περισσεύματα ἐὰν εἶχε καὶ ὁπωσδήποτε ἐὰν συνέβαινον τὰ πράγματα, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἀλλ’ ἐκείνη ἐξήνεγκεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διά τε τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατακρίσεις καὶ μομφὰς δριμυτάτας κατὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ἀπορῶ, λέγω, καὶ καταπλήσσομαι πῶς μία τοιαύτη Κυβέρνησις ἀδιστάκτως καὶ ἀδυσκόλευτα ἔρχεται νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὖθις τὸν φόρον τοῦτον. Πρέπει τέλος πάντων νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἐπιμένει νὰ διαιωνίσῃ τὸν φόρον τοῦτον τὸν φοβερόν, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ἡ γλῶσσα τῆς ἀπολύτου εἰλικρινείας ἐκείνη, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ὅταν καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐρχώμεθα καὶ προσωρινῶς δῆθεν ἐφαρμόζωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην, προσωρινῶς διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ ἀναμένει ὁ κόσμος ὁ Ἑλληνικὸς ἀπὸ τοῦ 1909 τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου καὶ φθάνει εἰς τὸ 1912 καὶ τὸν εὑρίσκει νὰ βαρύνῃ ἀκόμη τοὺς ὤμους του. Βεβαίως ὀχληρὸς ἴσως καθίσταταί τις ἀκόμη ἐπαναλαμβάνων τὴν μεγάλην ἀλήθειαν ὅτι ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις, συνεκλήθη ἡ Βουλὴ αὕτη, διὰ νὰ καταστήσῃ ἐλαφρότερον τὸ βάρος τῆς φορολογίας τὸ δυσβάστακτον, διὰ νὰ καταβληθῇ μία τις προσπάθεια τέλος πάντων πρὸς οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἄλλο γίνεται παρὰ ἐπιβολὴ φόρων καὶ αὔξησις δαπανῶν. Ἀφοῦ τέλος πάντων ὁ φόρος οὗτος δὲν πρόκειται, ἐὰν εἶναι τοῦτο ἀληθές, ν’ ἀποδώσῃ παρὰ μόνον 2.000.000 περίπου δραχμῶν — 2.100.000 ἔχετε ἀναγράψει εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ τὰς εἰσπράξητε ὅλας — καὶ πρόκειται, λέγω, νὰ ἐπιβληθῇ δι’ ἕν ἔτος καὶ εἶναι ἀκόμη ἀληθὲς ὅτι ἔχετε τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα διεκηρύξατε, τότε, ἐὰν σκέπτησθε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, διατί δὲν καλύπτετε τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τῶν τεραστίων ἐκείνων πλεονασμάτων διὰ τὸ ἔτος 1912, καὶ εἰς τὸ 1913 θὰ ἔχητε ἐφαρμόσει τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὅστις ἀποδίδει διπλάσιον ποσὸν τοῦ φόρου τούτου; Τότε θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι σκέπτεσθε τέλος πάντων καὶ διὰ τὸν πτωχὸν αὐτὸν κόσμον. Ὅταν ὅμως δὲν πράττητε ταῦτα, ἔχομεν ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνωμεν ὅτι οὐδὲν ἄλλο πράττετε ἢ νὰ φορολογῆτε καὶ νὰ ἐπιβαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων μὲ δαπάνας ἐπὶ δαπανῶν.

§272Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ μέτρον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως συνδέεται στενώτατα μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις περισσότερον ἀνήκει εἰς τοῦτον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ δηλώσω, εἶναι ὅτι εἶμαι ἐντελῶς ἐναντίον τοῦ μέτρου τούτου τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον οἱ κάτοικοι θεωροῦσι τὸν φόρον τοῦτον ὡς τὸν χείριστον τῶν φόρων, ἀδιάφορον ἂν ἔχουσι δίκαιον ἢ ὄχι. Ἓν χαρακτηριστικὸν τοῦ καλοῦ φόρου εἶναι νὰ εἶναι συμπαθής, ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἀντιπαθέστατος. Οἱ κάτοικοι ματαίως ἤλπισαν ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία κατήργησε τὸν φόρον, οὐχὶ διὰ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν λαὸν τοῦ βάρους τούτου, ἀλλὰ διὰ νὰ δημοκοπήσῃ καὶ νὰ ῥίψῃ τὸ βάρος εἰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἤρχοντο μετ’ αὐτήν, καὶ οὕτως εἶδον διαψευδομένην μίαν ἐλπίδα οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἡ ἐλπὶς δ’ αὕτη διαψευδομένη καὶ δευτέραν φορὰν θὰ εἶναι πολὺ ὀδυνηρὰ διὰ τοὺς πτωχοὺς ἀγρότας. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι ἑτοίμη ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν τὸν προσεχῆ Μάϊον, Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον, ὅτε ἀρχίζει ἡ παραγωγή, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ μέτρον, ὥστε, καὶ ἐὰν ὁ φόρος καθίστατο ἐκ κακῆς ἐφαρμογῆς προσωρινῶς ὀλίγον παραγωγικός, ἤτοι τόσον, ὅσον καὶ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νὰ φθάσῃ ἔστω μόνον εἰς δρ. 2.500.000, διότι νομίζω ὅτι δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὁ φόρος οὗτος, ὁσονδήποτε κακῶς καὶ ἂν ἐφαρμοσθῇ, θ’ ἀποδώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ὑπολογιζομένου ποσοῦ. Ἀλλ’ ἔχει μεγάλην σημασίαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φόρος, διότι θέλει καταδειχθῇ ἡ παραγωγικότης αὐτοῦ, καὶ θὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξηθῇ τὸ ἀπαλλακτέον ποσὸν τῶν μικροπαραγωγῶν, ἤτοι ν’ ἀπαλλαχθῶσι παντὸς φόρου ἑξήκοντα κοιλὰ σίτου, ὡς ὑπεστήριξα, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ φόρος περὶ σπειρομένων γαιῶν. Βεβαίως ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων εἶναι μέτρον τῆς Κυβερνήσεως καί, ἐὰν ἀπορρίψωμεν αὐτό, εἶναι ὡς ν’ ἀπορρίπτωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὸ ἴδιον αὑτῆς συμφέρον καλὸν θὰ εἶναι νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Οἱαδήποτε ἄλλη ἐφαρμογὴ περὶ σπειρομένων γαιῶν καὶ περισσότερον ποσὸν θ’ ἀποδώσῃ καὶ κατὰ δικαιότερον τρόπον. Εἶναι περιττὸν νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς τὸ μέγα τοῦτο θέμα, ἀλλ’ ἡ προστασία, ἧς ἐτύγχανον οἱ μεγάλοι παραγωγοί, δὲν πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος. Ὁ νόμος πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως ἐντὸς τοῦ χρόνου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ καταστήσῃ τὴν κατάλυσιν τοῦ φόρου ἀδύνατον. Ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων μὲ οἱανδήποτε ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ σπειρομένων γαιῶν θὰ εἶναι πολὺ καλλιτέρα διὰ τὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει πόσον θὰ τὴν ζημιώσῃ ἡ παράτασις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἴσως ἐξουδετερώσῃ πολὺ καλὰς αὐτῆς ἐνεργείας καὶ εὑρίσκω ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ τρωτότερον σημεῖον τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ. Δύναται νὰ ἐξευρεθῇ προσωρινῶς καὶ τρόπος εἰσπράξεως μὲ εἶδος βεβαιώσεως οὐχὶ ἄσχετον πρὸς τὰς ἱδρυομένας κοινότητας. Ἔχομεν ἀκόμη ἓξ μῆνας μέχρι τῆς προσεχοῦς παραγωγῆς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τοὺς παρέδρους, εἰς κάποιαν ἐπιτροπὴν ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀποτελέσωσι μίαν ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως συμπεριλαμβάνονται ὁ δημοδιδάσκαλος καὶ ὁ ἱερεύς, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε τὸ σύστημα νὰ εἶναι προπαρασκευαστικόν, ἀφοῦ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσε τὰ τοῦ φόρου τούτου εἰς τὰς κοινότητας. Διὰ τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ μὴ ψηφισθῇ. Ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων. Εἶναι ὁ ἀντιπαθέστερος τῶν φόρων, καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πάντοτε, ὅταν ἀντικρύζω χωρικόν, ἀκούω ὅτι περιμένουσιν ἀνυπομόνως τὴν κατάργησίν του. Τὸ καλλίτερον προσὸν παντὸς φόρου εἶναι νὰ μὴ εἶναι ὀχληρὸς κατὰ τὴν πληρωμήν. Ὁ φόρος τῶν σπειρομένων θὰ εἶναι συμπαθέστερος καὶ παραγωγικώτερος, ὅταν ἡ Κυβέρνησις μεταρρυθμίσῃ αὐτὸν καταλλήλως, καὶ τότε θὰ δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι ἐγένετο ἀρχὴ φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως. Ἐὰν δέ, ὡς ἐλπίζω, εὐτυχήσωμεν νὰ ἴδωμεν ἐσοδείαν, οἵα προμηνύεται κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κερδίσῃ τὸ θέμα της, καὶ θὰ εὐεργετηθῇ ὁ πενόμενος λαός.

§273Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κουτούπης ἀποκρούω καὶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ ἀντιπαθέστατον τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων καὶ θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τέλος αὐτοῦ οἱ συμπολῖταί μου.

§274Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οὐχὶ διότι εὑρίσκω αὐτὸ δίκαιον, διότι φορολογία μὴ στηριζομένη ἐπὶ τῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι δικαία καὶ λογική, ἀλλὰ διότι ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς ἕκτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ ἔτος 1912, καθόσον δὲν θὰ ἔχωσιν ὀργανωθῆ εἰσέτι αἱ κοινότητες, εἰς τὰς ὁποίας πολὺ ὀρθῶς καὶ εὐλόγως ἀνατίθεται ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου. Ὅθεν φρονῶ ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ψηφισθῇ διὰ τὸ ἔτος 1912 ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται ἐπίσης ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἐθνικῶν καὶ ἐπισκοπικῶν καὶ εἰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν», κηρυχθέντος κατεπείγοντος).

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1911 καὶ 1912 καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως».

§277Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ μέτρον, ὅπερ θέλει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπεβάλλετο ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Ἡ διαίρεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τακτικὸν καὶ ἔκτακτον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία καὶ θὰ ἦτο εὐκταία ἡ διαίρεσις εἰς τρία. Ὁ Γερμανικὸς Προϋπολογισμὸς ἔχει τακτικὰς δαπάνας ἐκτάκτους ἐφάπαξ, καὶ ἐκτάκτους ἐφαρμοστέας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Μόνοι οὕτως εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ οἰκοδομὴ ἑνὸς κτιρίου 5,000,000 π. χ. καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῆς δαπάνης ὡς τακτικῆς δὲν εἶναί τι ὀρθόν. Κυβέρνησίς τις δύναται νὰ προβαίνῃ εἰς κατασκευὴν πολλῶν τοιούτων ἔργων εἰς διάστημα ἑνὸς ἔτους καὶ νὰ φαίνηται ὅτι ἐπιβαρύνει τὸν Προϋπολογισμόν, ἄλλη δὲ δημοκοποῦσα ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς δαπάνης τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ φαίνηται ὅτι ἔχει καλλίτερον οἰκονομικὸν σύστημα, ἐνῷ δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐξ ἄλλου αἱ ἔκτακτοι δαπάναι πρέπει νὰ χωρισθῶσι τελείως. Κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀρθὸν καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς μελέτην ἑνὸς ὁριστικοῦ νόμου περὶ τοιαύτης τινὸς διαρρυθμίσεως. Ὁπωσδήποτε κάμνω παρατήρησίν τινα ἐπὶ τῶν διαθέσεων τῶν πλεονασμάτων, οὐχὶ ἵνα θίξω τὰ ποσά, ἀλλὰ περὶ τῆς μὴ καταθέσεως τῶν 3,500,000 εἰς τὰς Τραπέζας καὶ διαθέσεως κατ’ ἄλλον τρόπον, ὡς ἡ ἀγορὰ δανείων τοῦ Κράτους διδόντων 5%, ἥτις εἶναι παραγωγικωτέρα τῆς καταθέσεως εἰς Τραπέζας. Τοιαύτην διάθεσιν πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις τῶν περισσευμάτων, διότι αὐτὴ εἶναι ἐν γνώσει ἂν τρέχουσι κίνδυνόν τινα πτώσεως τὰ Ἑλληνικὰ χρεόγραφα, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις καταθέτουσα εἰς τὰς Τραπέζας, ἰδίως εἰς τὴν Ἐθνικήν, τὴν ὁποίαν τότε δύναται νὰ ὀνομάσῃ Τράπεζαν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ τὰ καταθέτῃ μὲ τρεχούμενον λογαριασμόν, δοῦναι καὶ λαβεῖν. Ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καταστῇ κυβερνητική, ὡς ἡ τῆς Ἀγγλίας, δὲν πρέπει νὰ εἶναι μὲ διάφορον τόκον; Νὰ μὴ δίδῃ μόνον 3%; Ἀρκεῖ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει παρὰ τοῦ Κράτους πλείστας παροχάς. Δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ εἰς κυβερνητικὴν Τράπεζαν καὶ ὁ λογαριασμός της, ὁ ἀλληλόχρεος λογαριασμός, νὰ εἶναι ἐπὶ τῷ αὐτῷ τόκῳ ἀντὶ τῶν διαφόρων παροχῶν, τὰς ὁποίας παρέχει τὸ Κράτος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἢ πρέπει νὰ παύσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ καταθέτῃ τὰ περισσεύματά της εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ δίδῃ ταῦτα εἰς Ἑλληνικὰ χρεόγραφα, τὰ ὁποῖα δύνανται τάχιστα καὶ ἄνευ οὐδενὸς κινδύνου ἀπωλείας νὰ μετατραπῶσι πάλιν εἰς τρεχούμενον χρῆμα. Δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ οὐδεμιᾶς κατανομῆς, μοὶ ἐπιτρέπεται ὅμως καὶ διὰ τὴν ὀρθότητα καὶ διὰ τὰ ἰδιαίτερα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τὸ ἐδάφιον ζʹ τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν σιδηροδρομικῶν ἔργων δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀόριστον· πρέπει καὶ τὸ ποσὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ τὰ ἔργα νὰ ὁρισθῶσι. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη ὅτι δύο σιδηρόδρομοι πρέπει νὰ γίνωσιν, ὁ Τριπόλεως–Σπάρτης–Γυθείου καὶ ὁ σιδηρόδρομος τῆς Ἄρτης. Τὰ ἔργα ταῦτα πρέπει νὰ σημειωθῶσι καὶ νὰ ὑποχρεωθῶσι πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις νὰ κάμωσιν ἔναρξιν αὐτῶν. Βεβαίως τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα δὲν περατοῦνται ἀμέσως· ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἔτη, οἱ σιδηρόδρομοι ὅμως οὗτοι καὶ πρὸ πάντων ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ ἐνδιαφέρει, ὁ σιδηρόδρομος Τριπόλεως–Γυθείου–Σπάρτης, εἶναι ἀπαραίτητος, καί, ἂν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην δὲν γίνῃ ἔναρξις, δὲν θὰ γίνῃ ποτέ. Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον συνήφθη, συνήφθη ἐπὶ τῷ ὅρῳ ὅτι θὰ γίνωσι παραγωγικὰ ἔργα, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν παραγωγικῶν ἔργων ἵστανται τὰ σιδηροδρομικά. Ἡ ἀοριστία δὲν πρέπει νὰ μείνῃ καὶ δὲν εἶναι καθόλου ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως τὰ περισσεύματα ἡ Κυβέρνησις θὰ διαθέσῃ διὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἀλλὰ τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων δύναται τὴν καλὴν πίστιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ματαιώσῃ εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν παρασκευάσῃ τὴν μελέτην, ἐνῷ, ἂν ἀρχίσωσι τὰ ἔργα καὶ ἂν δὲν ἔχωσι περατωθῆ αἱ μελέται τελείως δύνανται νὰ ἐξαναγκασθῶσιν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι νὰ τὰς ἀποπερατώσωσι, διότι, ἂν δὲν γίνῃ τώρα ἔναρξις, δὲν θὰ γίνῃ ποτὲ καὶ δὲν θὰ ἐκπληρωθῇ ὁ κυριώτερος ὅρος τῆς συνάψεως τοῦ δανείου, καθ’ ὃν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν παραγωγικῶν ἔργων πρέπει νὰ εἶναι τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα; Καθόλου δὲν θὰ ζηλεύσῃ κανεὶς τὰς χώρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς διαθέσεως ὅλου αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ διατεθῇ εἰς παραγωγικὰ ἔργα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πάντες ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ Λακωνίας, οἱ ὁποῖοι μετὰ τῆς αὐτῆς προθυμίας πάντες καὶ μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου ὑπεστηρίξαμεν πάντα ταῦτα, ὅτι ἔχομεν δίκαιον νὰ εἴμεθα ἀνήσυχοι καὶ ὕποπτοι ὅτι ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται ἐκεῖ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, δὲν θ’ ἀρχίσῃ τέλος πάντων νὰ γίνεται. Βλέπω ἐπίσης ἄλλην διάταξιν πρὸς ἀγορὰν μεγάλων αὐτοκινήτων πλοίων πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου μέχρι 1,200,000 δρ. Οὐδεὶς θ’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τοιοῦτον ποσὸν εἶναι χρησιμώτατον, ἀφοῦ ἡ δαπάνη αὐτὴ θὰ εἶναι παραγωγικωτάτη, ἀλλὰ δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον γίνονται αὐτοκίνητα πλοῖα. Τὰ αὐτοκίνητα πλοῖα, τὰ κινούμενα δι’ ἠλεκτρισμοῦ, βενζίνης ἢ ἄλλως, πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῆς τελωνειακῆς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς λιμένας ἢ εἰς σημεῖα ἐγγὺς τῶν λιμένων κείμενα ἢ εἰς κόλπους, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν πόσον οἱ λιμένες τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν εἶναι θυελλώδεις. Ἔξω τοῦ λιμένος Πειραιῶς ἐπὶ παραδείγματι μὲ ἕνα σορόκον εἶναι ἀδύνατος ἡ ἔξοδος τῶν πλοίων. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ὅτι γίνεται κάποια δημοπρασία περὶ τοιούτων πλοίων.

§278Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ τούτων.

§279Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ μὴ γίνῃ τὸ ἴδιον, διότι ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου εἴδους πλοίου ἔγιναν οἱ ὅροι τῆς διακηρύξεως, ἀλλὰ πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγίνοντο μειοδόται, ἀπεκλείσθησαν, διότι ἔπρεπεν ἐν ἐλαχίστῳ χρονικῷ διαστήματι νὰ δώσωσι τὴν προσφοράν, ὅπερ δὲν ἦτο δυνατόν, διότι ἔπρεπε τὰ ἐργοστάσια νὰ κάμωσιν εἰδικοὺς λογαριασμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ὅρων, διὰ νὰ κάμωσι τὰς προσφοράς των. Αὐτὴ εἶναι μία παρατήρησις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ διατί γίνονται αὐτοκίνητα;

§280Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγὼ ἔχω θέσει αὐτό.

§281Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ ἑλληνικαὶ θάλασσαι εἶναι θυελλώδεις.

§282Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ σχέδιον τοῦ στολίσκου αὐτοῦ εἶναι τὸ ἑξῆς. Πρόκειται νὰ γίνωσι μικρὰ πλοῖα αὐτοκίνητα, ἀκάτια αὐτοκίνητα διὰ τὴν ἀστυνομίαν τῶν λιμένων, εἶτα δύο μεγαλείτερα διὰ τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον καὶ τὸν Κορινθιακὸν καὶ διὰ τὸ Γύθειον.

§283Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ ἴδωμεν μία σοροκάδα ποῦ θὰ τὰ ὑπάγῃ.

§284Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὰ τὰ πλοῖα θὰ εἶναι πολὺ μεγαλείτερα, 200 τόννων· εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρασκευάζονται εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ Γερμανίαν· μᾶς ἔστειλαν τὰ σχέδια, μᾶς προέτειναν νὰ τὰ ἀγοράσωμεν καὶ ἡμεῖς ἀκόμη τὰ ἔχομεν ὑπὸ μελέτην. Πρόκειται περὶ πλοίων, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται ἐπίτηδες διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι δεδοκιμασμένα. Εἶναι τὰ Ντίζουλ καὶ Φίατ.

§285Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὰ αὐτοκίνητα πλοῖα εἶναι πολὺ ἐπιθυμητά.

§286Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι ἐπιθυμητὰ κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ ἐμέ.

§287Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παραδέχομαι.

§288Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διότι αἱ συνεννοήσεις πρὸς τὰ ἐργοστάσια τὰ ξένα ἔγιναν ἀπ’ εὐθείας δι’ ἐμοῦ προσωπικῶς, οὐδεὶς δ’ ἄλλος ἀνεμίχθη.

§289Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μήπως εἰς τὰς ὑποδείξεις τὰς ναυπηγικὰς καὶ τὰς ἄλλας ἀνεμίχθησαν;

§290Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπ’ ἐναντίας ἐδῶ εἶναι ἐναντίον τῶν αὐτοκινήτων.

§291Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ πλοῖα καλύπτουσι πολλὰς ἀνάγκας, καὶ δὲν ἀπέχει πολὺ ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν πάντα τὰ πλοῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου εἶχον μεταβληθῆ εἰς θαλαμηγούς. Ἡ κατάστασις αὐτὴ μόνον ἐσχάτως ἔπαυσε.

§292Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι ἡ «Σφακτηρία»;

§293Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ αὐτοκίνητα πλοῖα χρησιμοποιοῦνται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εἰς ὡρισμένας θαλάσσας. Εἰς πολλὰ μέρη τῆς Εὐρώπης οἱ ποταμοὶ εἰσρέουσι τόσον βαθέως εἰς τὴν θάλασσαν, ὥστε διὰ τῆς παλιρροίας ὁ ποταμὸς μεταβάλλεται, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν αὐτοκίνητα πλοῖα νὰ πλέωσιν εἰς τὰς ἑλληνικὰς θαλάσσας πέρᾳ τοῦ λιμένος; Εἶναι ἀδύνατον.

§294Γ. ΠΩΠ. Εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῶσιν εἰς τὸ Φάληρον;

§295Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὔτε εἰς τὸ Φάληρον. Δὲν βλέπω διατί νὰ εἶναι αὐτοκίνητα. Ἐννοῶ νὰ εἶναι αὐτοκίνητα τὰ μικρὰ πλοῖα, διὰ νὰ μὴ παρουσιάζηται ἀνάγκη παρασκευῆς τοῦ ἀτμοῦ, ὅπερ ἀπαιτεῖ δύο ἢ τρεῖς ὥρας, ἀλλὰ διὰ τὰ ἄλλα τὰ προωρισμένα διὰ τὴν καταδίωξιν πέρα τῶν λιμένων, εἰς τοὺς κόλπους καὶ εἰς ὀλίγον ἀνοικτοτέραν θάλασαν πρέπει ἐκ λόγων προνοίας καὶ λόγων συντηρήσεως καὶ λόγων χρησιμοποιήσεως, διότι δὲν ἔχομεν προσωπικὸν κατηρτισμένον, νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτοκίνητα. Δὲν βλέπω διατί νὰ μὴ λείψῃ ἡ λέξις αὐτοκίνητα.

§296Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ λείψῃ, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐτοκίνητα θὰ παραγγείλω ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς ὑπηρεσίας.

§297Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πιθανόν, κύριε Ὑπουργέ, ν’ ἀλλάξητε γνώμην.

§298Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχουσι καὶ τὸ ἑξῆς προσόν· ὄχι μόνον εἶναι ἕτοιμα πάντοτε, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου, τὸν ὁποῖον εὐτυχῶς ἔχουσι, θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ὀλιγωτέρου προσωπικοῦ. Δὲν ἔχω πολλὴν ὄρεξιν νὰ ἔχω πολὺ προσωπικὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· ἔχω μικρὰν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ πρέπει νὰ διοικῆται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§299Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῶν πλοίων καὶ ἡ χρησιμοποίησις ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, διότι οὐδένα ἔχομεν μηχανικόν, διότι ἀκόμη δὲν ἔχομεν μηχανικοὺς οὔτε εἰς τὰ ἐν χρήσει πλοῖα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι διὰ τὸν τελειότερον καθορισμὸν τῆς διατάξεως τοῦ 7ου ἐδαφίου εἰς ἐκτέλεσιν σιδηροδρομικῶν ἔργων νὰ τεθῇ καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθῶσι.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Νέγρης.

§301Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, διότι ὑπέγραψα τὴν ἔκθεσιν μετ’ ἐπιφυλάξεως. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περὶ τῆς ὑποδιαιρέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς ἔκτακτον καὶ τακτικὸν εἶναι ἀξιόλογα, καὶ περὶ τούτου δὲν θέλω ὁμιλήσει. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιλαμβάνει ὅλον τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, πρόγραμμα τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐνδιαφέρει πάντας ἡμᾶς, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνησυχήσῃ ἴσως τοὺς γεροντοτέρους, καὶ τοὺς ἔχοντας τὸ θάρρος καὶ τὸ σφρῖγος τῶν νεωτέρων. Εἶμαι ἠναγκασμένος λοιπὸν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ προγράμματος. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα ἀναγγέλλων περισσεύματα καὶ μᾶς ὑπέδειξεν ὅτι ταῦτα εἶναι 12 ἑκατομμύρια, ἅτινα διανεμόμενα εἰς δύο ἔτη, εἰς τὸ 1911 καὶ 1912, δίδουσι δι’ ἕκαστον ἔτος 6.000.000. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶχεν ἀναγγείλει πλεόνασμα 5.500.000. Νομίζω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πλησιάσῃ τις περισσότερον. Δὲν τὸ λέγω, ὅπως καυχηθῶ, κύριε Ὑπουργέ· τὸ λέγω, ὅπως ἀποδείξω ὅτι δυστυχῶς ὡς πρὸς τὰ ζητήματα τὰ οἰκονομικὰ πάντοτε προσεπάθησα μετὰ πάσης εἰλικρινείας νὰ τὰ ἐξετάσω, χωρὶς νὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ἂν εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος ἢ συμπολιτευόμενος, καὶ ὁμολογῶ ὅτι σήμερον εἶμαι ἀνήσυχος, ὅτε βλέπω ὅτι πρόκειται νὰ διαθέσωμεν ὅ,τι ἔχομεν καὶ ὅ,τι δὲν ἔχομεν.

§302Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι ὅλα.

§303Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὄχι ὅλα; Διανέμονται 20 ἑκατομ. ὑπὲρ τοῦ ταμείου Ἀμύνης, καὶ 27 ἑκατομμύρια ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου, ἤτοι 47.000.000. Λέγεται ὅτι εἰς τὸ ταμεῖον Ἀμύνης θὰ δοθῶσιν ἄλλα 13 ἑκατομμύρια ἐκ τῆς πωλήσεως οἰκοπέδων, ἀλλ’ ἡ πραγματοποίησις τῆς πωλήσεως εἶναί τι ἀβέβαιον θ’ ἀναγκασθῆτε δ’ ἴσως νὰ δώσητε τὰ 13 ἑκατομ. πάλιν ἐκ τοῦ δανείου, ὥστε ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 60 ἑκατομμύρια. Ἔχετε νὰ δώσητε τὰ 3.500.000 εἰς τὴν ὁδοποιίαν καὶ ἔχετε νὰ κάμητε πάντα τὰ ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, λιμενικὰ καὶ ἀντιπλημμυρικὰ Θεσσαλίας, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 70 ἑκατ. Ἔχετε νὰ κάμητε τὰ ἔργα τὰ σιδηροδρομικά, περὶ τῆς ἀξίας τῶν ὁποίων οὐδὲν λέγετε, ἀλλά, ὅταν πρόκειται περὶ ἔργων σιδηροδρομικῶν, βεβαίως πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων, καὶ ἐρωτῶ: δὲν ἐξηντλήσαμεν ὅλα μας τὰ ἀποταμιεύματα μέχρι τοῦ τελευταίου λεπτοῦ; Καὶ τοῦτο μὲ ἀναγκάζει νὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ὀλίγας μόνον λέξεις νὰ εἴπω. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν παρουσιάζομεν ἀληθῶς πλεόνασμα ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀλλὰ τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἐξάγω ἐκ τῆς μελέτης αὐτοῦ, δὲν εἶναι τόσον εὐχάριστα, διότι εἰς τὰ ἔσοδα γράφετε ἐκ τῶν τόκων τοῦ δανείου 1,750,000· γράφετε 3,600,000 ἐκ τοῦ ταμείου Ἀμύνης. Διὰ δὲ τὰ ἔξοδα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δίδετε εἰς τὴν ὁδοποιίαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητα νὰ δίδωνται τακτικῶς, ἤτοι 3,500,000, ἀλλὰ μόνον 1,500,000. Βλέπομεν Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ κλείσῃ μὲν ἐν ἰσοζυγίῳ κατὰ τὸ 1912, ἀλλὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη τί θὰ συμβῇ, ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἐπαρκῇ διὰ τοῦ δανείου εἰς τὴν ὁδοποιίαν, ὅταν δὲν θὰ ἔχητε τὸ ἔσοδον ἐκ τῶν τόκων αὐτοῦ καὶ ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἶναι ἠναγκασμένον νὰ ἐπαρκῇ εἰς ἁπάσας τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας, ἐξαντληθέντος τοῦ δανείου; Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου Ἀμύνης εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐνταῦθα, ἂν καὶ ἐπῄνεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων προϋπολογισμῶν, ὁμολογῶ ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ὅπως ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου Ἀμύνης λαμβάνῃ τὰ 3,650,000, δὲν τὸ ἐπιδοκιμάζω. Τὴν σήμερον τί πράττομεν; Εἰς τὸ ταμεῖον Ἀμύνης δίδομεν 20,000,000 καὶ λαμβάνομεν τὰ εἰσοδήματά του καὶ εἰσάγομεν τὰ εἰσοδήματα ταῦτα ὡς ἔσοδον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι λαμβάνετε ἐκ τοῦ δανείου 3,650,000 καὶ εἰσάγετε ταῦτα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ὡς τακτικὰ ἔσοδα; Εἴπατέ το καθαρά. Κύριε Ὑπουργέ, εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν 3½ ἑκατομμυρίων τὸ προελθὸν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τῆς σακχάρεως, χωρὶς νὰ ἐξογκώσητε τὰ διάφορα ποσὰ τῶν ἐσόδων, διότι ἀκριβῶς πάντα τὰ κονδύλια εἶναι περιωρισμένα, καὶ οὕτως ἐκλείσατε μὲ ἰσοζύγιον τὸν Προϋπολογισμόν σας. Τοῦτο σᾶς λέγω, διότι θεωρῶ ὅτι δὲν ἦλθεν ἀκόμη ὁ καιρός, ὅπως ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης τὰ ἔσοδα αὐτοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι 21,500,000, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως δὲν ὑπελογίσθησαν τὰ ἐφόδια οὔτε διὰ τὸ πυροβολικὸν οὔτε διὰ τὸ πεζικόν.

§304Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός.). Τὰς ἐνιαυσίας δαπάνας τὰς ἔχομεν.

§305Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ διὰ τὰ γυμνάσια;

§306Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· καὶ διὰ τὰ γυμνάσια ἔχομεν 500,000 διὰ τὰ πυρομαχικὰ τοῦ πεζικοῦ. Ὑποθέτω ὅτι θ’ ἀναγνωρίσητε ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ποσὸν τοῦτο, ὅπως καλύψῃ πᾶσαν δαπάνην. Ἔχομεν 400 περίπου χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὰ πυρομαχικὰ τοῦ πυροβολικοῦ.

§307Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀρκεταί;

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως. Πᾶσα ἀναπλήρωσις θὰ γίνηται διὰ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§309Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ πυρομαχικὰ τοῦ στρατοῦ εἶναι ἤδη πλήρη. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἔλεγεν ὅτι 200,000 ἐπαρκοῦσι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκγυμνάσεως. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ λαμβάνηται κατ’ ἔτος μεγαλείτερον ποσόν, ἵνα ἀνανεοῦται τὸ ὑλικὸν τῶν πυρομαχικῶν τοῦ πεζικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, διότι εἶναι φόβος μήπως τὸ μέγα αὐτὸ ποσὸν τῶν πυρομαχικῶν, ἐὰν μείνῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἀπολέσῃ τὴν βλητικὴν αὐτοῦ δύναμιν.

§310Γ. ΠΩΠ. Ἄλλο εἶναι τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἐπὶ πλέον θὰ φροντίσωμεν ὅπως διατίθηται ὑπὲρ τῶν σκοπευτικῶν συλλόγων καὶ τῆς ἀναπτύξεώς των. Θὰ ἔχωμεν ἐκεῖ περίσσευμά τι.

§312Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ παραδεχθῶ ὅσα λέγετε, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι τὸ Πυροβολικὸν θέλει αὐξήσει ἀναλόγως, ὅπως καὶ τὸ Πεζικόν, πρὸς ἐπιστράτευσιν τῶν 130,000 ἀνδρῶν, οὓς ἀνηγγείλατε.

§313Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως.

§314Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: Ἡ δαπάνη τῆς συντηρήσεως τῶν ἵππων τῶν ἀναγκαίων δὲν θὰ εἶναι μεγάλη καὶ θ’ ἀπαιτήσῃ αὔξησιν;

§315Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§316Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ⅒ τῶν σημερινῶν ἵππων ὑπολογίζεται.

§317Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀναγκαῖον διὰ τοὺς 130,000 ἄνδρας;

§318Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, ἐξαιρουμένης αὐξήσεώς τινος τοῦ ἱππικοῦ, ὄχι τοῦ πυροβολικοῦ, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ σὺν τῷ χρόνῳ. Πρόκειται περὶ 130 ἵππων κατ’ ἔτος, περὶ τῶν ὁποίων δὲν μεριμνᾷ ὁ σήμερον Προϋπολογισμός, διότι δὲν θὰ προφθάσῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο. Ὥστε δέον νὰ προσθέσητε καὶ 130 ἵππους, ἵνα ἔχητε τὸν τακτικὸν ἀριθμόν.

§319Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἀκούω ὅσα λέγετε καὶ χαίρω πολύ, διότι προυκάλεσα τὴν δήλωσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν θὰ λάβωμεν ἀνάγκην περισσοτέρων. Ἀρκοῦσιν αἱ 700,000 καὶ μόνον διὰ τὰ γυμνάσια;

§320Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἀρκεῖ ὡς τακτικὴ δαπάνη γυμνασίων. Ἐάν ποτε θ’ ἀπεφάσιζε τὸ Κράτος νὰ καλέσῃ πολὺν στρατόν, τότε θ’ ἀναγράψῃ μεγαλειτέραν δαπάνην. Τοῦτο γίνεται συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς.

§321Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ εἶμαι ἤδη ὑποχρεωμένος νὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Περὶ τούτου ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ προμηθευθῇ, ἂν ὄχι τὰ 7½ ἑκατομμύρια, τοὐλάχιστον τὰ 6, τὰ ὁποῖα εἰσεπράττοντο ἤδη παρὰ τῶν δήμων. Πῶς;

§322Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε μίαν ἐξήγησιν; Οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἐλάμβανε μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοὺς δήμους δι’ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πρόκειται νὰ καλύψωμεν αὐτὸ ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ῥητῶς εἴπομεν ὅτι τὸ Κράτος θὰ μεριμνήσῃ, ὅπως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε μέχρι σήμερον παρὰ τῶν δήμων, πορισθῇ διὰ φορολογίας, διότι ὁ λαός, ἀντὶ νὰ πληρώνῃ τὰ 6,000,000 εἰς τοὺς δήμους, θὰ τὰ πληρώνῃ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Κράτος, καὶ τοῦτο, ἵνα ἀνακουφισθῶσιν οἱ ἀπορώτεροι δῆμοι.

§323Γ. ΠΩΠ. Φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φόρου τοῦ ἐμμέσου ἐκ τῶν δήμων; Τοιαύτης ἐννοίας φόρον ἐννοεῖτε;

§324Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ συνεννοηθῶμεν περὶ αὐτοῦ, ἐὰν εὑρεθῶμεν πάλιν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν.

§325Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ ἀνησυχία μου λοιπὸν ἐξηγεῖται πληρέστατα, ἐνόσῳ ἅπαντα ταῦτα μένουσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἄλυτα. Εἶδον τὸν Προϋπολογισμὸν μέλλοντα νὰ κλείσῃ μὲ ἐλάχιστον, ὁμολογῶ, περίσσευμα.

§326Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τοῦ 1912;

§327Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως, καὶ δὲν ἀναγράφονται διὰ τὴν ὁδοποιίαν εἰμὴ ποσὰ ἀνεπαρκῆ, συμπληρουμένου τοῦ ἐλλείποντος διὰ τοῦ δανείου. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ ὑπογράψω μετ’ ἐπιφυλάξεως. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφέρατε καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκρότησα καὶ ὑπεστήριξα, θὰ κατορθώσητε νὰ φέρητε αὐξήσεις τῶν ἐσόδων, ἀλλ’ ἂς μὴ σπεύδωμεν νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα καλλίτερα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι· ἂς μὴ βιαζώμεθα νὰ προεξοφλῶμεν τὸ μέλλον.

§328Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ κανονισμοῦ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911. Τὰ πλεονάσματα ταῦτα διατίθενται ὑπὲρ διαφόρων σκοπῶν, πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἄξιοι μεγάλης προσοχῆς, πολλῶν δ’ ἐπαίνων ἄξιος ὁ κ. Ὑπουργός. Τοιοῦτος σκοπὸς εἶναι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ληφθέντων ἐκ τῆς Τραπέζης τριῶν ἑκατομμυρίων προωρισμένων πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ τελμάτων. Ἐπίσης ὁ δεύτερος ὁ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιίας. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ 9ον κονδύλιον τὸ προωρισμένον εἰς ἀγορὰν αὐτοκινήτων πλοίων πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ἔχω καὶ ἐγὼ τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος ὑπεστήριξε πρὸ ὀλίγου· διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι αὐτοκίνητον πλοῖον δύναται νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸ πέλαγος τῶν Ἀντικυθήρων ἢ τῆς Ἀμοργοῦ πρὸς καταδίωξιν λαθρεμπορίου. Ἀφήνων εἶτα κατὰ μέρος τὰ διάφορα «μέχρι», τὰ ὁποῖα προηγοῦνται τῶν διαφόρων ποσῶν καὶ τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι ἐπιτρέπουσι νὰ δαπανῶσιν οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ βούλησιν — τὸ ποσὸν λόγου χάριν τῶν 3 ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῶν 1000 δραχμῶν καὶ μόνον αὐταὶ νὰ δαπανηθῶσι διὰ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον φαίνεται προοριζόμενον τὸ ὅλον ποσόν— ἔρχομαι νὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 3 ἀναφερόμενα ἔργα ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ λιμὴν Πειραιῶς εἶναι ἡ βάσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν δυνάμεων, εἶναι, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τοιοῦτος κατὰ χῶρον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ εὐρύνσεως αὐτοῦ, ἢ πρόκειται περὶ περιορισμοῦ αὐτοῦ, ὡς δυστυχῶς πρότερον ἐφρόντισαν ἄλλοι προσπαθήσαντες νὰ πληρώσωσι τὸν ὄπισθεν τοῦ Τελωνείου λιμένα, τὸν Κωφὸν λεγόμενον, διὰ χωμάτων, ὅπως μεταβάλωσιν αὐτὸν εἰς πλατεῖαν χάριν δύο ἐκεῖ γαιοκτημόνων, ὅπου ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν εὐτυχίαν ἢ τὴν ἀτυχίαν νὰ κατοικῶ. Ἔργα ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνωσιν ἐκτὸς ἐὰν σκέπτησθε νὰ μᾶς κάμητε τὴν μεγάλην ὑποχρέωσιν νὰ κατορθώσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν καὶ δι’ ἐπιτροπῆς, ἧς καὶ ἐγὼ μετεῖχον ἀπεσταλμένος τοῦ Πειραιῶς, νὰ ἐξαγοράσητε τὴν εὐχερῆ διάβασιν διὰ τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ, ἀφαιρουμένου ἑνὸς τμήματος ἐκ τοῦ βασιλικοῦ περιπτέρου.

§329Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ δαπανηθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα ἄνευ προγράμματος περὶ τοῦ λιμένος Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐκλήθη ὁ Μηχανικὸς Κοῦμερ, ὅπως μελετήσῃ τὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς, τὰ τῆς μελλούσης αὐτοῦ ἀναπτύξεως καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ μελετηθῇ, καί, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ πρόγραμμα διὰ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις διαθέτει, θὰ γίνῃ διεθνὴς διαγωνισμός. Θὰ ἔλθῃ νὰ μελετήσῃ τὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς ὁ μηχανικὸς οὗτος ὡς γνώστης τῶν πραγμάτων, ὄχι ὡς ἐργολάβος μηχανικός.

§330Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τότε ἔχει καλῶς· ἐκεῖνο ὅμως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, εἶναι νὰ ὑποδείξητε εἰς τὸν μηχανικὸν αὐτὸν ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἔργον ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς, ἐὰν δὲν χορηγηθῇ ἐκ τοῦ βασιλικοῦ περιπτέρου ἔστω ἓν τμῆμα πρὸς τὴν θάλασσαν.

§331Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ μελέτη θὰ γίνῃ, διότι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς ἕνεκα τῆς προσδοκωμένης ἑνώσεως τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ ἔχει ἀνάγκην πολλῶν ἔργων. Οἱαδήποτε ἔργα τώρα γινόμενα εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς θὰ εἶναι ἀνεπαρκῆ, ὅταν θ’ ἀναπτυχθῇ ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Ἀνατολῆς, ἰδίως μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Ὁπωσδήποτε θὰ ληφθῇ φροντὶς νὰ μελετηθῇ πλῆρες τὸ ἔργον τοῦ λιμένος Πειραιῶς.

§332Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἕν ἐκ τῶν μικρῶν ἔργων νὰ εἶναι πάντως, παρακαλῶ, ὁ στεγασμὸς τῆς προβλῆτος τῆς Τρούμπας λεγομένης.

§333Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ σχέδιον εἶναι ἕτοιμον, σᾶς βεβαιῶ.

§334Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τονίζω ἐπίσης, εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7, τὸ ὁποῖον εἶναι ὡσαύτως ἀόριστον, τὸ ἀναφερόμενον δηλονότι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν σιδηροδρομικῶν ἔργων. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρελθούσης Συνόδου ἐτόνισα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καί, ἂν παρατηρήσῃ τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικά, θὰ ἴδῃ ὅτι ἐδόθη ὑπόσχεσις ῥητὴ ὅτι ἅμα τῇ συνάψει τοῦ δανείου ἓν τῶν πρώτων ἔργων της θὰ εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Τριπόλεως –Σπάρτης–Γυθείου. Ἐνόμιζον ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο, προκειμένου νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν διάθεσιν τῶν πλεονασμάτων τοῦ 1911 καὶ 1912, νὰ ὑπενθυμίσω τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην. Εἶχε καθῆκον νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι διαθέτει τὸ πλεόνασμα τοῦτο εἰς κατασκευὴν σιδηροδρόμου ἀποκαθιστῶντος τὴν συγκοινωνίαν μέρους, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καίπερ εὑρισκόμενον ἐπὶ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Εἶχε λοιπὸν ἀξίωσιν ὁ τόπος ἐκεῖνος παρὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως νὰ διαθέσῃ ὡρισμένον τι ποσὸν ἐκ τῶν πλεονασμάτων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἐκείνου. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ κατασκευὴ καὶ τοῦ ἑτέρου σιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει πολεμικὴν ἀξίαν, ἀλλ’ ἐπίσης ἔπρεπε νὰ προορίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἓν κονδύλιον ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ συνδέσῃ μετὰ τοῦ λοιποῦ Βασιλείου τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένος εἰς τὴν τύχην του.

§335ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἔλεγον εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι φοβοῦμαι μήπως πρόκειται περὶ κινηματογράφου! Φοβοῦμαι μήπως ὅλα τὰ ἑκατομμύρια ἐπὶ τῶν ἑκατομμυρίων ὑπὸ διαφόρους μορφὰς καὶ ποσότητας διέρχονται διὰ κινηματογράφου. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ διατεθῶσι τὰ περισσεύματα τοῦ 1910 καὶ 1911, καὶ ἀφοῦ διατεθῶσιν ὡς ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, πάντως λέγει θὰ ἀπομείνῃ ὑπόλοιπον, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ᾖ κατώτερον τῶν 17,850,000. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ σημαίνῃ ἄλλο παρὰ ὅτι πάντα τὰ ἀναγραφόμενα ἔργα ἐν ἄρθρ. 1 ἕως 11 θὰ γίνωσιν ἐκ τῶν πλεονασμάτων ἐκείνων· πάντως τὰ ποσὰ τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς ἄρθροις τούτοις θὰ διατεθῶσιν ἐκ τῶν πλεονασμάτων ἐκείνων, μεθ’ ὃ θ’ ἀπομείνῃ τὸ ὑπόλοιπον αὐτό. Διότι, ἐὰν ἄλλως εἶχε τὸ πρᾶγμα, ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀνέγραφεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ: «θὰ παρακρατήσω πάντως ἓν ποσὸν 17,850,000 καὶ ἀκολούθως θὰ διαθέσω διὰ τὰ ἔργα ταῦτα». Ἀφοῦ λοιπὸν οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα καὶ ἔχομεν διάθεσιν τῶν πλεονασμάτων πρὸς ἕνδεκα σκοπούς, διὰ τοὺς ἐννέα δ’ ἐξ αὐτῶν διατίθενται ἑκατομμύρια 62,221,439, προστιθεμένου δὲ καὶ τοῦ ὑπολοίπου ἔχομεν τὸ ὅλον 80,071,439, καί, ἀφοῦ ἔχομεν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 80 ἑκατομμυρίων, ἀπομένουσι καὶ τὰ ἔργα—διὰ τὰ ὁποῖα θὰ διατεθῶσιν ἐκ τῶν πλεονασμάτων—τῆς ὁδοποιίας, τοῦ λιμένος τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Ἐὰν ἤθελεν ὑποθέσει τις ὅτι θὰ διατεθῶσι καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα 15,000,000, ἔχομεν τὸ ὅλον 95,000,000 πλεονάσματα τοῦ 1910 καὶ 1911. Ἐὰν ἀντιλαμβάνωμαι τοῦ ὁμιλοῦντος εἰς γλῶσσαν ἑλληνικήν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι ἔχει πλεονάσματα ὁτὲ μὲν 78,000,000, ὁτὲ δὲ 72,000,000. Δέχομαι 78 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἰδού, κύριε Νέγρη, ὅτι ἐγὼ κατορθώνω νὰ εἶμαι μεγαλείτερος ὑμῶν ἐφευρέτης πλεονασμάτων τῶν ἑκατομμυρίων τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι μόνον τέσσαρα ἑκατομμύρια, ὡς ἀνευρίσκετε ὑμεῖς, τὰ περισσεύματα, ἀλλ’ εἶναι 27 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπλανήθητε εἰς τοὺς λογαριασμούς σας. Τὰ πράγματα, ὡς ἀναγράφονται, Κύριοι, δὲν ἀφήνουσιν ἐλαχίστην, ἐπαναλέγω, ἀμφιβολίαν, διότι λέγει τὸ νομοσχέδιον: Θὰ διαθέσω πρῶτον, δεύτερον τρίτον, τέταρτον, ἑνδέκατον, καὶ μετὰ τοῦτο «12 τὸ ὑπόλοιπον τῶν πλεονασμάτων, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ᾖ κατώτερον τῶν 17,850,000 διατεθήσεται» κ.τ.λ. Ἀφοῦ λοιπὸν γινώσκει καὶ ἀναγράφει τὸ ὑπόλοιπον, βεβαίως ἔχει ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ διαθέσῃ τὰ ποσὰ ἐκεῖνα τὰ ἀναγραφόμενα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλήγομεν, ἐπαναλαμβάνω, εἰς 80,071,439 ἄνευ τῆς ὁδοποιίας, τοῦ λιμένος Πειραιῶς, τοῦ Τελωνείου καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Ἆρά γε εἶναι παντελῶς ἀνύποπτος ἡ Κυβέρνησις αὐτοῦ τοῦ τραγελάφου, ὅστις δημιουργεῖται μὲ ἑκατομμύρια; Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ὄχι. Διότι ἀναγινώσκω εἰς τὸ ἄρθρον 5: «Πρὸς κάλυψιν τῶν ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερομένων ὑποχρεώσεων δύνανται νὰ χορηγηθῶσιν ἀπὸ τοῦδε ἔκτακτοι πιστώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1912, ἀλλ’ εἰς ποσὸν μὴ ὑπερβαῖνον ἐν συνόλῳ τὰ δέκα ἑκατομμύρια». Ὅπως ἐκτελεσθῶσι πάντα τὰ ἔργα τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὸ ἄρθρον 1– 11, ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι τὰ χρήματα—τὰ ἑκατομμύρια τῶν πλεονασμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα πλεονάσματα συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπερ πρόκειται νὰ γίνῃ νόμος—, ἀφοῦ, λέγω, διατάσσομεν νῦν πῶς θὰ διατεθῶσι τὰ ἀπειράριθμα ἐκεῖνα ἑκατομμύρια, ἀκολούθως λέγομεν ὅτι θὰ δαπανήσωμεν ποσὸν μέχρι τοῦ 1912 μὴ ὑπερβαῖνον τὰ δέκα ἑκατομμύρια.

§336Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θέλετε νὰ τὸ ἐξηγήσω; Πρόκειται περὶ τοῦ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911. Τὰ ἄλλα θὰ τὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1912.

§337Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πότε θὰ τὰ ἀναγράψητε;

§338Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ χρῆσις τοῦ 1911 λήγει τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1912.

§339Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀναμφιβόλως.

§340Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1911 δύναμαι ἀπὸ τοῦδε ν’ ἀναγράψω ἔκτακτον Προϋπολογισμὸν δέκα ἑκατομμυρίων, διότι τὰ ἐπίλοιπα θὰ τὰ λάβω ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1912· εἶναι δηλαδὴ μία ἐξαίρεσις, τὴν ὁποίαν κάμνω εἰς τὸ 1911, ἵνα τὰ δαπανήσω καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911.

§341Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πῶς τὰ ἀναγράφετε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ὑποβληθέντα τοῦ 1912;

§342Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ ἔκτακτος θὰ ὑποβληθῇ διὰ δηλώσεων καὶ θὰ ἴδητε τὸ ποσόν. Δὲν ἔχω ἔκτακτον ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δημιουργεῖ ἔκτακτον· ἑπομένως ὅταν ψηφισθῇ.

§343Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν βλέπω. Ὁ ἔκτακτος εἶναι τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911. Ἀλλ’ ἠδύνασθε ἀξιολογώτατα νὰ τὰ ἀναβάλητε, ν’ ἀναγράψητε πάντα τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς τὸν ἔκτακτον αὐτὸν Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ μὴ μᾶς παραπέμπητε εἰς αὐτὸν τὸν ἔκτακτον Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ μᾶς δίδητε ἁπλῶς τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θ’ ἀναγράψητε διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 ποσὸν μέχρι δέκα ἑκατομμυρίων, μὴ ὑπερβαῖνον τὰ 10,000,000, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεξήγητον, διότι πάντα ταῦτα ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὰ ὀνομάζω ἐγὼ καμώματα, διότι τὸ 1911 ἔχει τὴν χρῆσίν του μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1912, ἀλλ’ ἡ χρῆσις τοῦ 1912 ἄρχεται μετά τινας ἡμέρας. Διατί λοιπὸν ν’ ἀναγράφητε τοιαῦτα ποσὰ εἰς Προϋπολογισμόν, ὅστις ἔχει διάρκειαν χρήσεως, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου τὴν χρῆσιν καταλαμβάνει ἄλλη χρῆσις; Διατί ὀπισθοχωρεῖτε πρὸς τὸ παρελθόν; Ἔχετε ἐνώπιόν σας, ἐπαναλαμβάνω, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912· σκέπτεσθε νὰ φέρητε τὸν ἔκτακτον αὐτὸν Προϋπολογισμόν; Ἀναγράψατε λοιπὸν πάντα τὰ ποσὰ καὶ μὴ περιπλέκετε τὰ πράγματα ἀναγράφοντες ἐνταῦθα ταῦτα καὶ ἐκεῖ τὰ ἄλλα. Καὶ ἀκόμη, ἐνῷ λέγετε ὅτι ἔχετε ὅλα αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια, διατί μέχρι τοῦ ποσοῦ ἐκείνου; Διατί μέχρι τοῦ ποσοῦ τοῦ ἄλλου; Τὰ ἔχετε τὰ ἑκατομμύρια. Ὁρίσατε ῥητῶς ἂν ἔχετε τὰ ἑκατομμύρια. Διατί: «Εἰς παροχὴν πρὸς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου μέχρι δραχμ. 27,000,000»; Διατί δὲν ἀναγράφετε ὡρισμένον ποσόν, ἀφοῦ ἔχετε ὡρισμένα πλεονάσματα, ὡς ἰσχυρίζεσθε; «Εἰς προκαταβολὴν μέχρι τριῶν ἑκατομμυρίων πρὸς ἔναρξιν ἔργων ἀποξηράνσεως ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ». «Εἰς ἀγορὰν μεγάλων αὐτοκινήτων πλοίων πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου μέχρι τοῦ ποσοῦ δρ. 1,200,000». Τὰ πλεονάσματα ὑπάρχουσι· τὰ ἔργα θὰ γίνωσιν· ἀναγράψατε, ἐπαναλαμβάνω, αὐτὰ τὰ ποσά. Ἀλλὰ μᾶς παραπέμπετε εἰς τὸν ἔκτακτον Προϋπολογισμόν! Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύναταί τις νὰ μὴ παραδεχθῇ ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐν ἀρχῇ· ἀφοῦ ἀναγράφετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ποῖον ῥητῶς θ’ ἀπομείνῃ ὑπόλοιπον; Βεβαίως τὰ ἄλλα ποσὰ πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν. Ἀλλά, ἐὰν τὰ ἄλλα ποσὰ ὑπάρχωσι, καταλήγομεν ὑπεράνω τῶν διαβεβαιώσεων, τὰς ὁποίας ἐδώκατε πρὸς τὴν Βουλήν, κατὰ 27 ἑκατομμύρια ὁλόκληρα. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἴς τινας ἰσχυρισμοὺς ὑμῶν προβληθέντας καὶ πρὸ ἡμερῶν. Ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: ἔχω 47,000,000 ἐκ τοῦ δανείου, ἀπέμειναν 11,000,000 περίπου ἐκ τῆς προκαταβολῆς, τὸ ὅλον 58,000,000. Ἀλλά, ὅτε μᾶς ὑπέβαλε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, εἶπεν ἢ δὲν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ ἐξαντληθῇ ἡ προκαταβολὴ καὶ δὲν θὰ ἐξαρκέσῃ μάλιστα εἰς κάλυψιν μέχρι τοῦ 1909 ἐλλειμμάτων; Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρουσιάζεται μὲ ἑκατομμύρια. Εἶπεν ἢ δὲν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1910 θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα; Καὶ πρὸ ἡμερῶν ἔλεγεν ὅτι θὰ ἔχῃ περίσσευμα 7,000,000 δραχμῶν.

§344Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχει περίσσευμα.

§345Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει περίσσευμα, ἀλλὰ τὸν Φεβρουάριον ἐλέγετε ὅτι θὰ ἔχῃ ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρὶν ἀποδειχθῶσι τὰ πράγματα ἡμεῖς δικαιούμεθα νὰ δυσπιστῶμεν ἀπολύτως πρὸς τὰς διαβεβαιώσεις σας, διότι καθ’ ὃν χρόνον ὑπεβάλλετε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 εἴχετε ἀνέλθει εἰς τὴν ἀρχὴν 5½ μῆνας, διεβεβαιώσατε δὲ τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1910 θὰ λήξῃ εἰς ἔλλειμμα, καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο κατὰ μαγικόν, κατὰ κινηματογραφικὸν τρόπον τὸ μετεβάλετε εἰς περίσσευμα 7,000,000 καὶ ἔπειτα ταράττεσθε, ὅτε σᾶς λέγομεν ὅτι δυσπιστοῦμεν εἰς τοὺς λογαριασμούς σας. Τώρα εὑρισκόμεθα μὲ 11 ἢ 12,000,000 πρὸ ἡμῶν, ὅτε δὲ σᾶς ἐλέγομεν πῶς ἔχετε διαθέσει τὸ προϊὸν τοῦ δανείου, μᾶς ἀπηντήσατε ὅτι ἔχετε ἤδη καταθέσει εἰς Τραπέζας ἐν Εὐρώπῃ μίαν ποσότητα, ἐκ τῆς ὁποίας λαμβάνετε τόκους 3–3¾%, ἀλλὰ δὲν ἀπηντήσατε ὅμως πόσους τόκους λαμβάνετε διὰ 9,000,000 καὶ πλέον κατατεθειμένα εἰς τὰς ἐνταῦθα Τραπέζας, διὰ 17,000,000 καὶ πλέον διατεθειμένα διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὰς ἐνταῦθα Τραπέζας καὶ εἰς τὰς ἐν Εὐρώπῃ. Καὶ ἐν τῇ συνεχείᾳ τοῦ λόγου του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ὅτι ἔχει πλεονάσματα 78,000,000. Ὑποβάλλων τὸν Προϋπολογισμὸν εἶπεν ὁτὲ μὲν ὅτι ἔχει 78,000,000, ὁτὲ δὲ 72,000, 000· προσάγει λογαριασμοὺς ἐνταῦθα καὶ εὑρισκόμεθα μὲ πλεονάσματα 95,000,000. Ὅταν θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος κ. Νέγρης ἀπαισιόδοξος ἔπρεπε νὰ εἶναι πρὸ ἔτους, διότι θέλει ἀποδειχθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ τὴν ἀκρίβειαν παριστάνουσιν οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, πᾶν ἄλλο ἢ τὴν φειδὼ τοῦ δημοσίου χρήματος ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων. Τό γε νῦν ἔχον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς παρὰ περὶ τοῦ ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχήν της εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ταύτας, αἵτινες ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν μεταβάλλονται. Πρόκειται περὶ διαβεβαιώσεων, αἵτινες ἀπέχουσιν ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς ἄλλην κατὰ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῶν τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ ταμεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ περὶ μέτρων προστασίας αὐτῆς». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΨΟΔʹ νόμου τῆς 16 Δεκεμβρίου 1900 περὶ συστάσεως τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΠΑʹ (3481) τῆς 9 Δεκεμβρίου 1909 περὶ ναυτικοῦ ἀκολούθου».

§347Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ προσθήκη καὶ ἑτέρου ναυτικοῦ ἀκολούθου εἶναι ἐντελῶς περιττή. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει νὰ μάθῃ τίποτε ἀπὸ τοὺς ναυτικοὺς ἀκολούθους, διότι δυστυχῶς δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ παρακολουθήσῃ τὴν πρόοδον τῆς ναυτικῆς τέχνης. Οἱ ναυτικοὶ ἀκόλουθοι θέλουσι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, διὰ νὰ ἔχωσι μεγαλειτέρας ἀπολήψεις καὶ ἀπολαύσεις. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει στρατιωτικοὺς ἀκολούθους ἐκτὸς ἑνὸς χρησιμωτάτου εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν, δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον διατί νὰ ἔχῃ δύο ναυτικοὺς ἀκολούθους. Τί θὰ παρακολουθήσωσιν οἱ ναυτικοὶ ἀκόλουθοι; Θὰ παρακολουθήσωσι τὴν ναυτικὴν πρόοδον τῆς Ἀγγλίας ἢ πῶς κατασκευάζονται τὰ Ντρήηνωτ ἢ ἄλλοι τύποι θωρηκτῶν; Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει στρατιωτικοὺς ἀκολούθους, ἐνῷ ἔχει στρατόν τινα. Τί θέλει τοὺς ναυτικοὺς ἀκολούθους, ἀφοῦ δὲν ἔχει ναυτικόν; Αὐτοὶ θὰ μεταβῶσιν εἰς διαφόρους Πρεσβείας καὶ οὕτω θὰ δαπανηθῇ κολοσσιαῖον ποσόν, οἱ φιλοδοξοῦντες δὲ τὰς θέσεις αὐτὰς εἶναι οὐχὶ οἱ καλλίτεροι, ἀλλ’ οἱ ἐπιτηδειότεροι, ἀπεπειράθησαν δ’ ἐπανειλημμένως ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν νὰ ἐπιτύχωσι τοῦτο, ἐπέτυχον δὲ ν’ ἀποσταλῇ εἷς ναυτικὸς ἀκόλουθος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ διατρίβῃ ὅλον τὸ ἔτος ἐν Κωνσταντινουπόλει, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὰ τοῦ ἀσημάντου καὶ ἀνυπάρκτου Τουρκικοῦ στόλου. Τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ δαπανηθῇ οὐχὶ διὰ χρησίμους ἀξιωματικούς, ἀλλὰ διὰ λιμοκοντόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ προσπαθήσωσι νὰ γίνωσι ναυτικοὶ ἀκόλουθοι. Ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ διακρίνῃ τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος πράγματι θὰ μεταβῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἵνα ἐργασθῇ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἄσκοπος, θὰ ἱκανοποιήσῃ δὲ φιλοδοξίαν προσώπων, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν θὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν.

§348ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θ’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τοῦτο. Καταντᾷ νὰ εἶναι φαινόμενον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας εἰς πᾶσαν δαπάνην.

§349Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δαπάνη.

§350Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡμιλήσατε μετὰ πολλῆς ἀδικίας περὶ τοῦ νῦν ναυτικοῦ ἀκολούθου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας.

§351Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ προσώπων.

§352Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐζητήθη καὶ δευτέρα θέσις ναυτικοῦ ἀκολούθου μετὰ τὴν ἔλευσιν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποστέλλωμεν ἀριθμόν τινα ἀξιωματικῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν κατ’ ἔτος πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν των. Ἡ παρουσία ἐκεῖ ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ Ὑπουργείου ὡς ναυτικοῦ ἀκολούθου εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν κατασκευὴν πλοίων, περὶ τῆς προμηθείας τῶν ὁποίων θὰ ὑποβληθῇ προσεχῶς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, Στρατιωτικὸν ἀκόλουθον ἔχομεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔχομεν δὲ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν τὸν κ. Χαραλάμπην. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται παρατηρήσεις.

§353Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω ὅτι ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει ναυτικὸς ἀκόλουθος ὑπάρχει δυνάμει νόμου καὶ ἐγὼ δὲν κατηγόρησα τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς ἀκολούθου· μάλιστα εἶπον ὅτι δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δικαιολογῶν τὸ νομοσχέδιον προσέθεσεν ἄλλα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀναγκάζουσιν εἰς μίαν ἀπάντησιν. Ὁ ναυτικὸς ἀκόλουθος εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀναλάβει καθήκοντα προμηθείας, θὰ ὑποστῇ ὅσα ὑπέστησαν πάντες ἐκεῖνοι οἱ ἐντιμότατοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πράγματι ἐφρούρησαν τὰ δημόσια συμφέροντα. Τοιαῦτα καθήκοντα δὲν πρέπει ν’ ἀναλαμβάνῃ ὁ ἀξιωματικός. Δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ προμηθείας, δὲν ἔχει τὰς ἀπαιτουμένας τεχνικὰς γνώσεις, ὅπως παρακολουθήσῃ τὰς προμηθείας. Δύναται ἑκάστοτε ἡ ὑπηρεσία νὰ στέλλῃ τὸν ἁρμόδιον ἀξιωματικόν, ἵνα ἐποπτεύῃ τὰς προμηθείας. Οὔτε ὑπάρχει λόγος νὰ στέλληται ἀξιωματικόν ἵνα ἐποπτεύῃ τοὺς συναδέλφους του σπουδάζοντας. Ἐμπνέει πολὺ μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην ἡ διεύθυνσις τῆς Σχολῆς, ὁ Ἄγγλος ναύαρχος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐμπιστεύεται ἡ Ἀγγλικὴ Πολιτεία τὴν μόρφωσιν πάντων τῶν ἀξιωματικῶν της. Ἡ ἐποπτεία τοῦ Ἕλληνος συναδέλφου, ὅστις τὸν αὐτὸν βαθμὸν θὰ ἔχῃ, οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν καὶ θὰ προκαλῇ μόνον ζητήματα, ἅτινα θὰ εἶναι πάντοτε εἰς βάρος του. Ἐπίβλεψις τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἐὰν δὲ γίνῃ, θὰ γεννήσῃ προσωπικὰ ζητήματα μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ στείλῃ ἀνώτερον ἀξιωματικόν, ὥστε νὰ ἐπιβάλληται διὰ τοῦ βαθμοῦ του· ἄλλως καὶ τὴν ἐργασίαν ταύτην δύναται νὰ ἐκτελῇ ὁ ναυτικὸς ἀκόλουθος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἐργασίαν νὰ μένῃ πάντοτε ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§354Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὀφείλω νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον, διότι καὶ ἐγὼ διετέλεσα ἐκπαιδευόμενος ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ. Καὶ τὸ μὲν ζήτημα τῆς δαπάνης δὲν ἔχει ἀξίαν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν κολοσσιαίων δαπανῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται τὸ Κράτος διὰ τὰς παρασκευὰς αὑτοῦ, προκειμένου δὲ περὶ τῆς σκοπιμότητος εἶναι ἀναγκαία ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ παρουσία τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου εἶναι ἀναγκαία, διότι συντελεῖ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἡ ἔλλειψις αὕτη καθίσταται αἰσθητοτάτη εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀξιωματικούς. Δὲν δύναται δὲ ἡ παρουσία τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου νὰ θεωρηθῇ ὡς πέτρα σκανδάλου, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν; Διὰ ταῦτα κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον).

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δρ. 172,000 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ, νησῖδι Λέρῳ καὶ τῇ πέριξ τοῦ Β. Ναυστάθμου περιοχῇ».

§356Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προκειμένου περὶ δαπάνης ἑκατομμυρίων δὲν ὡμίλησα καὶ ὡμίλησα περὶ ὀλίγων δραχμῶν. Δὲν μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν δαπάνη τις, ἀλλὰ τὸ τυχὸν ἄσκοπον τῆς δαπάνης. Αἱ δαπάναι αὗται τῶν πολλῶν χιλιάδων, βλέπετε, μὲ ἀφήνουσιν ἥσυχον εἰς τὴν θέσιν μου.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως τριῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης ἐκ δρ. 67,400 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν ναυτικῶν κτιρίων καὶ σταθμοῦ καταδυομένων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ καὶ τῇ νησῖδι Λέρῳ».

§358Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀντιτίθεμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰ καταδυόμενα πλοῖα ὑπὸ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν κόσμου ἔχουσι καταδικασθῆ μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε καὶ ἐξέγερσις νὰ παρατηρηθῇ.

§359Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Ἀγγλίαν χαλᾷ ὁ κόσμος.

§360Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἅμα χαλάσῃ ὁ ἄλλος κόσμος, ἂς χαλάσῃ καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον δὲν χαλᾷ, καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ χαλάσῃ καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἔχομεν δ’ ἐν Ἑλλάδι τὴν γνώμην ὅτι ἡ κατασκευὴ Σκάουτ καὶ ὑποβρυχίων εἶναι ἐντελῶς περιττή. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον).

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δωματίων πρὸ τῶν ἐν Ναυστάθμῳ συνεργείων καὶ πρὸ τῆς ἀποθήκης τοῦ πυροβολικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεγέρσεως στρατώνων, στρατιωτικῶν νοσοκομείων καὶ στρατιωτικῶν ἀποθηκῶν ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναβολῆς ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ 2ου πυροσβεστικοῦ λόχου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΧΛϚʹ νόμου περὶ Ἐλευθερίων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§362ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 35 ν’ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§363Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ καλλίτερον πάντων;

§364ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· δὲν θὰ ἀναβληθῇ ὁριστικῶς. Ἔγιναν παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ μοὶ δώσωσιν, εἶναι δὲ ἡ τελευταία ἀνάγνωσις.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 36.

§366ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἀναβάλλεται.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 37. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως χημικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 38.

§368Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι κατεπεῖγον αὐτό;

§369Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂς ψηφισθῇ καὶ ἂς παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§370ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, ἡ ὁποία θὰ προσαγάγῃ αὔριον τὴν ἔκθεσίν της.

§371Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τάχιστα.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 39.

§373Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 39 τῆς ἐπιτροπῆς «περὶ τῶν ὅρων τῆς ἱδρύσεως βιομηχανικῶν ἐργοστασίων» μοὶ παρέχεται ἡ πληροφορία ὅτι χθὲς ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν, εἰς αʹ συζήτησιν ὅμως δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ σήμερον. Καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 40,41 καὶ 42 ἀναβάλλονται διὰ τὸν αὐτὸν λόγον.

§374Γ. ΠΩΠ. Διαμαρτυρόμεθα. Δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίζωμεν αὐτὴν τὴν ὥραν.

§375Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 19 πρότασις νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ τῆς 6 Ἰουλίου 1899 καὶ τοῦ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1900 νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος» περὶ προσαρτήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Πρασιῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης.

§376Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Κατὰ τὸ 1900 διὰ Β. Διατάγματος συνεστάθη Εἰρηνοδικεῖον Πρασιῶν περιέχον δύο δήμους, τὸν μὲν ἕνα ὑπαγόμενον εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, τὸν δὲ ἕτερον εἰς τὸ τοῦ Ναυπλίου. Ἤδη πρόκειται νὰ ὑπαχθῶσιν ἀμφότερα εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης. (Ψηφίζεται ἡ πρότασις αὕτη νόμου εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν).

§377ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀκατασχέτου.

§378Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ περὶ περιθάλψεως τῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις καὶ μεταλλουργείοις παθόντων». (Ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης». Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§380Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι τρόπος καὶ κατάστασις αὐτή, κύριοι συνάδελφοι. Συζητοῦμεν ἐπὶ προτάσεων νόμων καὶ ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ, διότι πρόκειται περὶ διαρρυθμίσεως τῶν θέσεων, εὑρισκόμεθα δ’ ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως, ὥστε ποικίλοι ἐνδιαφερόμενοι νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ διὰ μεθόδων ποικίλων νὰ λαμβάνωσι πλέον ὄχι ῥουσφέτια προσωπικά, ἀλλὰ τὴν ψῆφον καὶ τὴν νομοθεσίαν ἁπάντων ἡμῶν.

§381Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαιότατον.

§382Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιστήμονος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄριστος καὶ ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ ὑπεροχὴν ἐν τῇ ἐρεύνη τῶν χειρογράφων, ἀλλὰ πάντα ταῦτα δὲν εἶναι ἀφορμή, ὅπως διὰ προτάσεων νόμων ἀνατρέπωμεν ἰσχυούσας διατάξεις νόμων καὶ ὑποβιβάζωμεν ὑπαλλήλους ὑπάρχοντας, ἵνα ἱκανοποιήσωμεν ὑπάλληλον, ἐπαναλαμβάνω, ἄριστον, ἀρτίως μεμορφωμένον, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἔρχεται, ἵνα καταλάβῃ θέσιν ἄλλου, ὁ ὁποῖος θέλει συμβῆ νὰ εὑρίσκηται δυνάμει τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ὑποδιευθυντὴς τῆς Βιβλιοθήκης. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, κύριοι συνάδελφοι, ὁρίζει, ὅπως ὁ πρῶτος αὐτῆς βιβλιοφύλαξ εἶναι ὑποδιευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης· ὑποκαθιστᾷ τὸν διευθυντὴν εἰς πάντα τὰ δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ εἰς πάσας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀφορᾷ ἐπιστήμονα ἀληθῶς ὑπερέχοντα καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγώ, τί θέλει συμβῆ; Θὰ δημιουργήσωμεν ἐντὸς τριετίας διορισθέντα τμηματάρχην πρώτης τάξεως ἀπὸ δευτέρας.

§383Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. 10 ἔτη ἔχει ὁλόκληρα.

§384Γ. ΠΩΠ. Καὶ συγχρόνως πλὴν τούτου θὰ ἔχητε ἕνα τμηματάρχην πρώτης τάξεως, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνηται ἀπὸ ἕνα τμηματάρχην δευτέρας τάξεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρῶτος βιβλιοφύλαξ· γνωρίζει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι τοιοῦτος εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ἂν θέλητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τοὐλάχιστον διατηρήσατε καὶ τὴν μορφὴν αὐτὴν τῆς ἱεραρχίας πλέον εἰς τοὺς βαθμούς. Ἂν θέλητε, ψηφίσατέ το ἐφ’ ὅσον νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τῇ ἐπιβάλλεται νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ νόμου, ἀλλὰ μεταβάλετε, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, ἵνα μὴ παριστάμεθα ἐνώπιον θεάματος τμηματάρχου πρώτης τάξεως διευθυνομένου ἀπὸ τμηματάρχην δευτέρας τάξεως καὶ νὰ μὴ παριστάμεθα εὑρισκόμενοι ἐνώπιον εἰδικοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τῶν χειρογράφων, ἐὰν συμβῇ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶπον, χάριν τῆς ἱεραρχίας νὰ διευθύνῃ ὁλόκληρον τὸ τμῆμα, ὁλόκληρον τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ἀπόντος τοῦ διευθυντοῦ, τὴν ὁποίαν μόνον ἱκανῶς καὶ εἰδικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κατέχῃ τὴν θέσιν, τὴν θέσιν τοῦ βιβλιοφύλακος πρώτης τάξεως, ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον ὁ διευθύνων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Βιβλιοθήκῃ. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις, ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ ἀποδεικνύουσι καί τι ἄλλο, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν προτάσεων νόμων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσηγοῦνται αὐτάς, ἀποφεύγουσι νὰ διατυπῶσι μακρὰς εἰσηγητικὰς ἐκθέσεις· δὲν καθορίζουσι καλῶς πρὸς τὰς Κυβερνήσεις πάσας τὰς λεπτομερείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀφορῶσιν αἱ προτάσεις νόμων, αἱ ὁποῖαι πάντοτε εἶναι προσωπικαὶ καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν κατὰ τὸ παρελθὸν μίαν μέθοδον τοιαύτην, καθ’ ἧς ἐξηγέρθη ἐπανειλημμένως ἡ Βουλὴ καὶ ἐξηγέρθη ἐπανειλημμένως ἡ κοινὴ γνώμη. Διότι ἀτυχῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, ἵνα καὶ οὗτος προτείνῃ καὶ συννομοθετῇ ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἔχει ψῆφον, μετεβλήθη εἰς μέθοδον, δύναμαι νὰ εἴπω, νομοθετικῆς συναλλαγῆς. Αὐτὸ ἐγένετο πάντοτε, καί, ἂν ὑπῆρξε ἀφορμὴ καταπτώσεως τοῦ ἡμετέρου Κοινοβουλίου, ἡ ἀφορμὴ αὕτη εἶναι ἡ νομοθετικὴ συναλλαγὴ ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῶν ἑδωλίων τῶν Βουλευτῶν μέχρι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπεξετείνετο δὲ ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τῶν Ἀντιπολιτεύσεων καὶ ἀπὸ τῶν Ἀντιπολιτεύσεων εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ἂν δὲ ὑπάρχῃ κακοδαιμονία ἔν τινι τόπῳ, δὲν εἶναι μικρὰ αἰτία καὶ ἡ συναλλαγή, κατὰ τῆς ὁποίας ἐξηγείρετο ἡ φωνὴ ἑκάστοτε καὶ τοῦ τύπου καὶ τῆς δημοσίας γνώμης, ἡ συναλλαγὴ τῆς ὑποδείξεως ὡρισμένων προσώπων κατεχόντων ὡρισμένα προσόντα, ἅτινα ὑποδεικνύονται ὑπευθύνως καὶ ἐγκύρως ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ δι’ ὡρισμένας θέσεις. Ἡ συναλλαγὴ ἡ τρομερά, ἡ ὁποία καὶ χαρακτῆρας διέφθειρε, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει συντρίψει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἶναι ἡ συναλλαγὴ ἡ νομοθετική. Ὅταν δὲ ἔχητε συναλλαγὴν νομοθετικὴν ἀσκουμένην μεταξὺ φίλων τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω ὅτι δὲν θ’ ἀργήσωμεν νὰ ἴδωμεν τὴν νομοθετικὴν ταύτην συναλλαγὴν μεταβαλλομένην καὶ εἰς συναλλαγὴν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν, τοῦτο ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ ἐκείνη, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχε καταργηθῆ ἐντελῶς τὸ σύστημα τοῦ ἐλέγχου, τοῦτο ἦτο ἡ αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας τόσοι ἐγένοντο ἀνταγωνισμοί, ἀλλ’ οἱ ἀνταγωνισμοὶ οὗτοι πάντα ἄλλον χαρακτῆρα εἶχον ἢ τὸν χαρακτῆρα τὸν κοινοβουλευτικόν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν πρόταξιν καὶ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου πρὶν ἢ καθορίσωσι τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, καί, ὅταν τοῦτο κανονισθῇ, ἐγὼ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ ἔχω, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις διαρρυθμίσῃ τὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, νὰ προαχθῇ οὗτος οὐχὶ μόνον ἁπλῶς εἰς τμηματάρχην, ἀλλὰ νὰ ὁδηγηθῇ καὶ ἐκεῖ, ὅπου τῷ ἁρμόζει ἀναμφισβητήτως, εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον, διότι εἶναι ὁ καλλίτερος ἐκ τῶν νέων ἐπιστημόνων, ὁ ὁποῖος εἰδικὴν ἕδραν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ θὰ ἠδύνατο νὰ καταλάβῃ ἐπαξίως καὶ τῶν μελετῶν αὐτοῦ καὶ τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συναδέλφων, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω, διότι ἀπὸ ἀγαθοῦ καὶ χρηστοτάτου συνειδότος ἔπραξαν τοῦτο, ἀλλὰ κακῶς ὑπολογίσαντες τὰ πράγματα καὶ μὴ γνωρίζοντες τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης ἠθέλησαν νὰ φέρωσι διαταραχὴν εἰς ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον ἄριστα λειτουργεῖ.

§385Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐπιχρυσωμένον καταπότιον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ψαρῶν ἠθέλησε νὰ μᾶς δώσῃ, διὰ νὰ κατακιωθῇ ἡ ψῆφος τῆς προτάσεως νόμου, τὸ χαρίζω εἰς αὐτὸν ἐξ ὅλης ψυχῆς, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ τὸ κρατήσῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ, εἶναι ὁ ὑπαινιγμός, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ψαρῶν ἔρριψε κατ’ ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ὅτι δῆθεν προσπαθοῦμεν διὰ τῆς μεθόδου τῆς νομοθετικῆς συναλλαγῆς νὰ ἐπιτύχωμεν παροχὰς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶμαι ἐντελῶς ἀδαής, καὶ μετὰ προσοχῆς παρηκολούθησα τὸν κ. συνάδελφον εἰς τὴν ἐνέργειάν του ταύτην, προσπαθῶν παρὰ τούτου νὰ ἀντλήσω μαθήματα, καὶ ἐλπίζω ὅτι ταχέως θὰ φθάσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν περιωπὴν καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ δύναμαι νὰ ἀντλῶ τοιούτου εἴδους παροχὰς ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων, τῶν ὁποίων θὰ τυγχάνω φίλος! Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς μὲ ἀναγκάζει νὰ διαμαρτυρηθῶ, εἶναι ὁ προσωπικὸς χαρακτήρ, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ νόμου. Πρόκειται ὁμολογουμένως περὶ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος τιμᾷ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐξυπηρέτησε. Καὶ ὁ ὑπάλληλος οὗτος λόγῳ ἀτελείας τοῦ νόμου τοῦ ὀργανικοῦ περὶ Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης δὲν δύναται νὰ προαχθῇ, ὅπως προάγονται πάντες οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Τὸ ἄτοπον τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἄρω, καὶ πρὸς ἄρσιν τούτου ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς χάριν τοῦ δικαίου πρὸ παντός.

§386Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν προέρχεται ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ψηφίσῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν ὑπάρχῃ κατ’ ἀρχὴν ἀντίρρησις ἐκ μέρους τινὸς τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν ν’ ἀφήσω νὰ ἀποσυρθῇ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 94 πρότασις νόμου εἶναι ἡ περὶ ἀναγνωρίσεως προνομίου ἐφευρέσεως μεταλλικοῦ μίγματος δι’ ὁδοστρώματα εἰς τὸν μηχανικὸν Δ. Καλλίαν. Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅμως ὅτι μὲ ἐπληροφόρησαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νέας τινὸς ἐφευρέσεως, ἐνῷ πρόκειται ν’ ἀναγνωρισθῇ τοιαύτη. Εἶμαι σύμφωνος νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου ἐφευρέσεως μεταλλικοῦ μίγματος δι’ ὁδοστρώματα εἰς τὸν μηχανικὸν κ. Δημ. Καλλίαν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή).

§388Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 114 πρότασις νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῶν ὁρίων τῶν δήμων Ἰτάμου καὶ Δολόπων».

§389Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ κανονισθῶσιν ὅρια δήμων, ἀφοῦ χθὲς ἐψηφίσθησαν κοινότητες;

§390Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι υἱοθετημένον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορᾷ δὲ τὴν καταδίωξιν τῶν λαθρεμπόρων. Ἂν προέρχηται ἐκ βουλευτικῆς πρωτοβουλίας, δὲν παύει νὰ ἔχῃ ἀξίαν.

§391Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν. Πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῶν ὁρίων Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ πρόκειται συγχρόνως περὶ προσαρτήσεως τμήματος τῆς Εὐρυτανίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καρδίτσης. Δὲν θ’ ἀφήσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα· ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων κανονίζει ὅρια.

§392Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησεν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ ἕνεκα λόγων οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ ὁρισθῶσι τὰ ὅρια ταῦτα, καὶ πρὸς τοῦτο ἀπέστειλε τρεῖς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἀπεφάσισαν νὰ γίνῃ τοῦτο. Καὶ ἐλέχθη τότε ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε νὰ φανῇ ὅτι μεταβάλλει τὰ ὅρια, ἔπρεπεν εἷς Βουλευτὴς νὰ κάμῃ τὴν πρότασιν, καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὑποστηρίζει ταύτην.

§393Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μείνῃ. Νὰ ψηφισθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 124 πρότασις νόμου.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ Ἰθάκῃ». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἐπίσης γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως «περὶ τοῦ ἐν Ὕδρᾳ ναοῦ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου».

§395Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπίσης ἡ ὑπ’ ἀριθ. 126.

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν τὴν πρότασιν «περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§397Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§398Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι νομοσχέδιον σοβαρώτατον καὶ δὲν πρέπει ἀπὸ μίαν μικρὰν ἀντίρρησιν νὰ μὴ ψηφισθῇ.

§399Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν τὸ κάμνω ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν. Ἡ πρότασις αὕτη κατὰ τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπαράδεκτος ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν φέρει αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀληθῶς ἡ πρότασις αὕτη νόμου δὲν ἔχει αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταβολῆς τῆς δικαιοδοσίας τῶν Πρωτοδικείων Μεσολογγίου καὶ Ἄρτης».

§401Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὰ συμφέροντα τὰ τοπικά, ἀλλ’ ἀφορῶντος καὶ τὴν δικαιοσύνην ἐν γένει. Διὰ νόμου ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ πρὸ τῆς διακοπῆς διάστημα μετετέθη τὸ Ὑποτελωνεῖον Κοπραίνης εἰς τὴν θέσιν Μενίδιον τῆς περιφερείας τοῦ δήμου Θυάμου. Ἕνεκα τῆς μεταθέσεως ταύτης εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ὁλόκληρος ὁ δῆμος Θυάμου ὑπαχθῇ δικαστικῶς ἀντὶ τοῦ Πρωτοδικείου Μεσολογγίου εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἄρτης, καὶ τοῦτο, ἵνα ὑπάρχῃ ἀμεσωτέρα ἡ ἐπέμβασις τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν Ἄρτης πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως ταύτης νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἐκ μεταλλαγῶν εἰς τοὺς δήμους Κερκύρας εἰσφερομένων κλπ.». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§403Γ. ΠΩΠ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν ταχύτητα, μὲ τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν καὶ τὰς προτάσεις νόμων, μόλις εἰσῆλθον, προέφθασα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς πρὸς συζήτησιν προτάσεως. Πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, περὶ προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως θ’ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐξαιρέτως σημαντικόν.

§404Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§405Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§406Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Δὲν ἀφήνετε διὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν;

§407Γ. ΠΩΠ. Ὄχι. Διὰ ν’ ἀνέρχωμαι ἐγὼ ἐπὶ τοῦ βήματος κατάκοπος ἀπὸ τῆς χθές, μόλις ἀπὸ τῆς πέμπτης ἀπογευματινῆς μέχρι τῆς ἑνδεκάτης ἐγερθείς, ἅπαξ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, διὰ ν’ ἀνέρχωμαι ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καίτοι γνωρίζω ὅτι οἱ συνάδελφοι, μετὰ τῶν ὁποίων συνεργάζομαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶναι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κεκηρυγμένοι, σημαίνει ὅτι ἀποδίδω ἐξαιρετικὴν σημασίαν, καὶ εἶναι τοῦτο ἔργον συνειδήσεως δι’ ἐμέ, ὅπως ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους, οἵτινες μὲ ἀναγκάζουσι νὰ παρακολουθήσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἄρθρου πρὸς ἄρθρον, καὶ λεπτομέρειαν πρὸς λεπτομέρειαν, ἀδιαφόρως ἂν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ὅσον αὕτη διὰ σπουδαιότατον ζήτημα, τὸ περὶ κοινοτήτων, ἀπησχολήθη καὶ χθές. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀναμφισβητήτως θὰ θελήσῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· δὲν ἔχει κἂν γνῶσιν τῆς δημιουργουμένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταστάσεως ἐν τῇ νήσῳ τῆς Κερκύρας, δὲν ἔλαβε κἂν γνῶσιν τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας. Οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, κύριοι συνάδελφοι, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι, ὡς λέγει τὸ ἄρθρον 3 τὸ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀστοργία κ.τ.λ. ἔρχεται ἐνώπιον ἡμῶν ὁμὰς ἀξιοτίμων καθ’ ὅλα συναδέλφων, τοὺς ὁποίους τιμῶ καὶ ἰδιαιτέρως ὡς φίλους μου, συνάδελφοι ἐκ Κερκύρας παρεξηγοῦντες ἴσως τὰ πράγματα νὰ παρασύρωσι τὴν Βουλὴν εἰς ἀληθῆ πρᾶξιν δημεύσεως ἐναντίον τῆς διατάξεως τῆς συνταγματικῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία κανονίζει αὐτὴν ταύτην τὴν ἱερότητα τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἣν πρὸ ὀλίγου μόλις ἐψηφίσαμεν. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ δημιουργίας ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Κερκύρᾳ, ζητήματος μὴ ὑπάρχοντος πλέον, ὑπάρξαντος ἔν τινι μέτρῳ.

§408Χ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ. Ὅλος ὁ τόπος τὸ θέλει ἐκεῖ πέρα, κύριε Πὼπ· ὄχι οἱ δικηγόροι.

§409Γ. ΠΩΠ. Τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἀκριβῶς προκειμένου περὶ ἰδιοκτησίας προυκάλεσεν ἐπὶ τοσοῦτον, καὶ εὐλόγως, τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ὥστε ἐκανονίσαμεν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ ἄρθρῳ τοῦ Συντάγματος ἰδιαιτέραν, δύναμαι νὰ εἴπω, δικονομίαν, δικονομίαν κανονίζουσαν τοὺς τρόπους τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἀπαλλοτριώσεων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ τούτῳ, ὡς θὰ ἴδητε, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 9 καὶ 10 ἄρθρου, οὐδὲν ἄλλο γίνεται εἰμὴ καταστρατηγεῖται τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ Συντάγματος. Ὄχι μόνον καταστρατηγεῖται, ἀλλ’ ἀναιρεῖται ἄρδην ἡ ἀρχὴ τῆς ἀποζημιώσεως, ἥτις ἀπαιτεῖται πρὸ πάσης καταλήψεως, καταλύεται ἡ βάσις τῆς ἀπαλλοτριώσεως, δημιουργεῖται δὲ διὰ τῆς μεθόδου τῆς δημοσίας ὠφελείας σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, δύναται νὰ εἶναι βέβαιος ἂν θὰ ἔχῃ πλέον ἐμπράγματον δικαίωμα ἐπὶ κτήματος, τὸ ὁποῖον παρεχώρησε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ συμβῇ μίαν ἡμέραν ν’ ἁρπαγῇ ἢ καὶ νὰ δοθῇ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπωσιν ὅτι καταδυναστεύονται, διότι ἐπὶ ξένης ἰδιοκτησίας ἔχουσιν ἀποκτήσει ἐμπράγματα δικαιώματα. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ αὑτοῦ ὑποχρεώσει, ἐν τῇ στοιχειώδει ἀντιλήψει τοῦ καθήκοντος, ἅμα τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνῆλθε καὶ συνδιεσκέφθη διὰ μακρῶν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ, ὅπως ἐκεῖ, ἔνθα ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει ἐπιστήμη καὶ ὅπου δὲν ἀποκλείονται τὰ φῶτα τὰ ἐκπεμπόμενα διὰ ψηφισμάτων τῆς Βουλῆς ἡμῶν, νὰ δημιουργηθῇ κατάστασις ἀληθῶς ἀνατρέπουσα καὶ Σύνταγμα καὶ νόμους, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν αὐτὴν ταύτην τὴν δημοσίαν διὰ τὸ μέλλον τάξιν ἐν Κερκύρᾳ. Ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ δικηγορικοῦ Συλλόγου, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία πάσης σπουδῆς καὶ πάσης μελέτης.

§410Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὸν δικηγορικὸν σύλλογον.

§411Γ. ΠΩΠ. Δὲν μοὶ φαίνεται παράδοξον ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μέχρι τοῦδε μετεβλήθησαν γνῶμαί τινες. Ὑπῆρξεν ἀτυχῶς ἐπίδρασις ἰσχυρὰ τῶν μεγάλων ὁμάδων, αἱ ὁποῖαι λέγονται λαϊκαὶ ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι ἐν Κερκύρᾳ εἶναι ὁμάδες πλουσιωτάτων προσώπων οὐδόλως σχετιζομένων πρὸς τὸ μαρτύριον τῶν μεγάλων ὁμάδων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσιν ἐν Θεσσαλίᾳ τὰς τοιαύτας ὁμάδας, νὰ ἐπέφερον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν δικηγορικῶν ὁμάδων, ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίας δῆθεν ὠφελείας, καὶ νὰ ἐπετεύχθη μία διάθεσις νὰ δημιουργηθῇ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Κερκύρᾳ.

§412Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, θὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ἣν ἠρύσθην ἐξ ἐπιτοπίου μελέτης τῶν πραγμάτων, ὅτι εὐκατάστατοι εἶναι οἱ ἔχοντες τὰ βεβαρημένα κτήματα, ἀλλ’ ὁ λαὸς τῆς Κερκύρας εἶναι ὁ πάσχων.

§413Γ. ΠΩΠ. Ἀκριβῶς εἶμαι σύμφωνος, διότι πρόκειται περὶ δύο μεγάλων ἐπαρχιῶν, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θωπεύσῃ τὰς ἀδυναμίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι δύνανται νὰ καταπατήσωσι τὴν ἱερότητα τῆς ἰδιοκτησίας, ἰδιοκτησίας ἀνεγνωρισμένης ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν.

§414Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι λείψανα τιμαριωτισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα Κράτη κατελύθησαν ἀπὸ τοῦ 1700 περίπου.

§415Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας λέγει ὅτι πρόκειται περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ.

§416Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐν ἀγνοίᾳ τῶν κειμένων διατάξεων.

§417Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν θὰ παρηκολούθησεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1867 καὶ ἐντεῦθεν ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχωσι τιμάρια· ἀγνοεῖ ἐπίσης ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1887 ἐκανόνισε πολλὰ πράγματα ἐν Κερκύρᾳ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς προέχει ἐν τῇ συζητήσει τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι ἡ ὕπαρξις ἀνάγκης δημοσίας ἢ δημοσίας ὠφελείας, ὅπως προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς ψήφισιν προτάσεως νόμου. Ἐὰν ὄντως ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀνάγκη, ἔπρεπεν ὁ νόμος νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῆς εἰσηγήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔπρεπεν ὑπευθύνως ὡς σχέδιον νόμου νὰ εἰσηγηθῇ τὴν πρότασιν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους· ἀλλ’ αὕτη οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, ἀνατρέπει κεκτημένα δικαιώματα σχεδὸν καὶ ἑπομένως κανονίζει καὶ ὑποχρεώσεις δικαστικάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ εἰσήγησις τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Δημιουργεῖ φορολογικὸν σύστημα δι’ ἁπλῆς διατάξεως τοῦ νόμου, φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῆς Κερκύρας χάριν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι βεβαίως οἱ ἔχοντες τὰς ἀνάγκας, καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Δημιουργεῖ μεταβολὴν τοῦ συστήματος τοῦ ἀφορῶντος τὰ ἀγαθοεργὰ ἐν Κερκύρᾳ ἱδρύματα καὶ συνεπῶς ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ οὐδὲν τούτων εἴδομεν, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι οἱονδήποτε τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐὰν ἐκαλεῖτο τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποστηρίζον τὴν πρότασιν ταύτην, ἵνα ἀπολογηθῇ ὑπὲρ αὐτῆς, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ λόγους, ἵνα ἀπολογηθῇ, διότι δὲν ἔχει κἂν φροντίσει νὰ λάβῃ τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ πρότασις αὕτη.

§418Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν.

§419Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. συνάδελφος ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἀγνοῶν ὅτι ἐν ταύτῃ ὑπῆρχε τὸ πνεῦμα τῆς κοινωνιολογίας, ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἡ ὁμὰς τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων, ἡ ὁποία ὅμως ὑπερηκόντισε τὰ κοινωνιολογικά της καθήκοντα, ὅτι δὲ δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοιαύτης ἀνάγκης ἀποδεικνύει τὸ ὅτι, ἐνῷ προκειμένου περὶ Θεσσαλίας προῆλθον ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ διετύπωσαν σαφῆ καὶ πλήρη ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος, οἱ εἰσηγηθέντες τὸ ζήτημα ἀξιότιμοι ἐκ Κερκύρας Βουλευταὶ δὲν ἔπραξαν τὸ αὐτό· δὲν ἔπραξαν τὸ αὐτὸ οὐχὶ βεβαίως ἐπὶ τῇ γνώμῃ ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικὸν εἶναι ζήτημα ὠφελείας ἐν εὐρυτέρᾳ ἐννοίᾳ τῆς λέξεως, ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζον ὅτι βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποδοθῇ ἡ ἑρμηνεία, ἥτις ἀπεδόθη διὰ τοὺς ἀγρότας τῆς Θεσσαλίας. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ δύο κυριωτάτας ἐπαρχίας, ἐπαρχίας ἔνθα ὑπάρχουσιν ἀγροτικὰ κτήματα. Τὰ ἀγροτικὰ κτήματα ἐν Κερκύρᾳ, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐντελῶς ἰδιαίτερα ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ἱστορίας αὐτῶν καὶ τῆς δημιουργίας αὐτῶν. Ὑπῆρχον ἀληθῶς μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς ἑνώσεως καὶ διά τινα ἔτη μετὰ ταῦτα σχέσεις καθαρῶς τιμαριωτικαί, ἀφέθη δὲ ἡ λέξις τιμάριον καὶ μετὰ ταῦτα ἀπὸ ἁπλῆς ἕξεως, χωρὶς ὄντως νὰ πρόκειται περὶ τιμαρίου. Καὶ ὅπως βλέπετε ὅτι, προκειμένου περὶ κανονισμοῦ ἐμφυτεύσεων καὶ περὶ παροχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦσιν ἀγροληψίας, ὁμιλοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Κερκύρας συνάδελφοι ὅτι πρόκειται περὶ βαρῶν τῶν κτημάτων, καθ’ ὅμοιον τρόπον διὰ τῆς λέξεως τοῦ τιμαρίου ἐρχόμεθα νὰ ἐμφανίσωμεν δῆθεν ὅτι ἐν Κερκύρᾳ κυριαρχεῖ φεουδαρχικόν τι σύστημα, τὸ ὁποῖον καταπνίγει τοὺς χωρικούς.

§420Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶναι ἀποτρόπαιος ὁ θεσμὸς αὐτὸς καὶ εἶναι ἐντροπὴ ὅτι ὑπάρχουσι μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Ἑλλάδα τοιαῦτα ζητήματα.

§421Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε συνάδελφε, ἤδη νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἂν πρόκειται περὶ τιμαρίων, διότι τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ τιμαριωτικῶν σχέσεων, περὶ τῶν λεγομένων ἐν Κερκύρᾳ διαρρυθμίσεων αὐτοῦ· ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐμφυτεύσεων καὶ περὶ τῶν ἀγροληψιῶν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ὕπαρξιν τιμαρίων οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ δυνηθῇ νὰ εἴπῃ ὅτι ὄντως ὑφίστανται τοιαῦτα ἐν Κερκύρᾳ, ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ, θὰ παρακαλέσω αὐτόν, ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ πείσῃ ἡμᾶς ὅτι ὄντως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1867, μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου τοῦ 1887, μετὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατὰ τὸ 1892, μετὰ τὰς δαπάνας καὶ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ὑπέγγυοι πρόσοδοι, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Κερκύρας συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ ἓν ἔστω τιμαριωτικὸν κτῆμα. Κυρίως ὅμως πρόκειται περὶ δύο θεμάτων· πρόκειται περὶ τῶν ἐμφυτεύσεων καὶ τῶν ἀγροληψιῶν. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους τί ἐστὶν ἐμφύτευσις καὶ τί ἐστὶν ἀγροληψία, παρ’ ὅλην δὲ τὴν ἰδιοτυπίαν, ἥτις ὑπάρχει εἰς ἀμφοτέρας τὰς σχέσεις ταύτας ἐν Κερκύρᾳ, ἀρκεῖ νὰ σημειώσω ὅτι αἱ σχέσεις αὗται ἐκανονίσθησαν διὰ τοῦ Ἰονίου ἀστικοῦ Κώδικος, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μετὰ τὴν προσάρτησιν αἱ σχέσεις αὗται ὄχι μόνον ἀνεγνωρίσθησαν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ διερρυθμίσθησαν. Διὰ τῆς βραδείας ἐκείνης διαρρυθμίσεως ἐγένετο ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν τιμαρίων, τὰ ὁποῖα χρονολογοῦνται ἀπὸ τῶν βυζαντιακῶν ἀκόμη χρόνων καὶ τῶν μετέπειτα ἐπιδρομῶν, ἐκανονίσθησαν πᾶσαι αἱ σχέσεις τῶν μεταλλαγῶν λεγομένων καὶ αὗται ἀπετέλεσαν εἰδικὰ εἰσοδήματα δι’ εἰδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ὑπὸ τοῦ νομάρχου, τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν καὶ τοῦ ταμίου τοῦ ἐν Κερκύρᾳ, ἂν δὲν πλανῶμαι, κατωρθώθη δὲ ἀκόμη κύριοι Βουλευταί, συγχρόνως διὰ τοῦ νόμου, ὅπως αἱ ἐμφυτεύσεις ἐξαγοράζωνται, κανονίζεται δὲ συγχρόνως δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου ὁ τόκος πρὸς 6%. Ἐντὸς δεκαετίας ἀποκτᾷ τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἡ ἐμφύτευσις, αὐτὸς οὗτος ὁ ἐμφυτευτής, τὸ δὲ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου εἰσηγηταὶ εἶναι καὶ ἄνδρες νομομαθεῖς, ἐνῷ ὑπάρχει τοιοῦτον δικαίωμα, ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι ὁ τόκος δὲν θὰ εἶναι πλέον πρὸς 6%, ἀλλὰ θὰ εἶναι πρὸς 8%. Καὶ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ κτήματος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ προβλέψει τοῦ 6% εἶχον δώσει τὰ κτήματα αὑτῶν ἀντὶ 200 δραχμῶν, ἐὰν πρὸς 6% ὑπελογίζετο ὁ τόκος, σήμερον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐπὶ τῇ βάσει πλέον συμβολαίου, ἐὰν ψηφίσωμεν τὸν νόμον τοῦτον, νὰ τὰ δώσωσιν ἀντὶ 220 δραχμῶν, διότι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ τόκου κατὰ τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἶναι 6%, ἀλλ’ αὐθαίρετος ἐντελῶς. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν ἐμφυτεύσεων ἤθελον παρακαλέσει, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ εἰδικῆς τινος πράξεως καὶ ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ πράξεως καθαρῶς δημοτικῆς, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου νὰ μοὶ εἴπωσιν, ἂν ἔχουσι πίνακά τινα τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξαγοράν. Πόσα ἑκατομμύρια ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ ἐξαγορασθῶσιν αἱ ἐμφυτεύσεις καὶ αἱ ἀγροληψίαι ἐν Κερκύρᾳ; Δύο, τρία, δέκα; Οὐδεὶς γνωρίζει. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἄνθρωποι εὑρισκόμενοι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ ἀλλ’ ἐγγύτερον παρακολουθοῦντες τὰ πράγματα ὡμολόγησαν ὅτι πρόκειται περὶ 25 ἑκατομμυρίων. Πῶς θὰ συνομολογηθῶσι καὶ πῶς θὰ καλυφθῶσι τὰ δάνεια ταῦτα; Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ γνωρίζωμεν ἂν θὰ καλυφθῶσιν ἢ ὄχι τὰ δάνεια ταῦτα· ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι ἐν Κερκύρᾳ ὑπάρχει ἀγροτικὸν ζήτημα, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν ὅτι θ’ ἀρχίσωμεν βραδέως βαίνοντες ν’ ἀποζημιώνωμεν κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν τῶν διαφόρων χωρίων, καὶ ἔπειτα εἴτε διὰ κλήρου εἴτε δι’ ἄλλης μεθόδου, ἀναλόγως τῶν δυνάμεων, τὰς ὁποίας ἔχομεν, θὰ τοῖς παρέχωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἐξαγοράζωσι τὰ εἰς ἄλλους ἀνήκοντα εἴτε συγκυριότητι, ἐὰν πρόκειται περὶ ἀγροληψιῶν, εἴτε κυριότητι, ἐὰν πρόκειται περὶ ἐμφυτεύσεων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου περὶ τῶν ἐν Κερκύρᾳ θυμάτων, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει ἐν ἄρθρῳ εἰδικῷ, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναπτύξω, ὅταν φθάσῃ ἐκεῖ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει διάταξίς τις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ὑπὲρ οὗ γίνεται ἡ ἐξαγορά, ἐμφύτευσις ἢ ἀγροληψία ἀπέναντι τοῦ κτηματοδότου ἢ ἀγροδότου, νὰ καταβάλῃ συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὁλόκληρον τὸ ἀπαιτούμενον τίμημα.

§422Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Αὐτὸ τροποποιεῖται, καὶ δὲν θὰ ἔχητε ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσητε ἐπ’ αὐτοῦ.

§423Γ. ΠΩΠ. Ὁ πρῶτος ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ νομοσχεδίου μοὶ λέγει ὅτι αὐτὸ τροποποιεῖται, ἤτοι ἀναγνωρίζει ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως.

§424Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ κάτοικος, νὰ ἐξαγοράσῃ δυνάμει τοῦ κειμένου νόμου, τὸ ἔχει καὶ σήμερον, νὰ πληρώσῃ ἐντὸς δεκαετίας. Πῶς εἶναι λοιπὸν ἀντισυνταγματική, ἀφοῦ δὲν προσβάλλει τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ὑποβοηθεῖ τὴν ἐξόφλησιν αὐτοῦ; Σᾶς εἶπον ὅμως ὅτι, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν περισσότερον τὴν ἐγγυοδοσίαν, ὑποβάλλομεν σήμερον τροπολογίαν,

§425Γ. ΠΩΠ. Τὴν στιγμὴν ταύτην μανθάνω ὅτι ὑπάρχει τροπολογία. Βεβαιωθῆτε ὅτι, ἐὰν τὴν ἐλάμβανον, ἐπὶ τῆς τροπολογίας θὰ ἐστήριζον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ εἴπω. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας εἶπεν ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους συναδέλφους διατί δὲν τὸν ἐφαρμόζουσι. Διότι δὲν ὑπάρχουσι χρήματα, καὶ ποῦ θὰ εὕρωσι χρήματα σήμερον;

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία.

§427Γ. ΠΩΠ. Ἡ τροπολογία ἀναφέρεται εἰς τὸ 9ον ἄρθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπανέλθω. Καλὸν εἶναι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄγνωστον εἰς πολλοὺς τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ν’ ἀναγνώσω τὴν τροπολογίαν ταύτην: «Τοῦ οὕτως ἐξευρεθέντος κεφαλαίου καταβάλλει ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 3 καὶ 4 ὁριζομένων πόρων ὁλόκληρον μὲν τὸ ποσὸν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν ὑπὸ τὸ στοιχ. βʹ τοῦ ἄρθρου 1 δικαιωμάτων, τὰ ⅗ δὲ εἰς τὰς λοιπὰς περιπτώσεις· τὰ ἄλλα δύο πέμπτα βαρύνουσιν ἀποκλειστικῶς τὸν ἀπαλλασσόμενον κατὰ τὰ λοιπὰ ἀγρολήπτην ἢ ἐμφυτευτὴν δικαιούμενον νὰ καταβάλλῃ ταῦτα εἰς δέκα δόσεις σὺν τῷ ἀναλογοῦντι ἑκάστοτε ἀγροληπτικῷ ἢ ἐμφυτευτικῷ κανόνι ἐπὶ τοῦ ἀπομένοντος κεφαλαίου μετὰ τὰς διαφόρους καταβολάς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ τοῦ ἄρθρου 8 ὑπολογισμῶν. Τῶν δόσεων τούτων ἡ πρώτη ἔσται ἀπαιτητὴ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καταβολὴν καὶ σὺν τῇ ὡριμάσει τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς καταβολὴν τοῦ ἐκ τῆς συμβάσεως ὀφειλομένου ἀγροληπτικοῦ ἢ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος. Ἑκάστη δὲ δόσις θὰ καταβάλληται ἅμα θὰ ὀφείληται καὶ ἡ ἀναλογοῦσα ἐμφυτευτικὴ ἢ ἀγροληπτικὴ μερίς».

§428Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα.

§429Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ γνωρίζω τὰ πράγματα· γνωρίζω τὸ ζήτημα οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν γνωρίζουσιν οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ γνωρίζω τὸ ζήτημα ὡς μὴ ἀπασχολούμενος μὲ τὰ ἐν Κερκύρᾳ πράγματα, γνωρίζω αὐτὸ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνταγματικῆς διατάξεως. Ἐν ταῖς τροπολογίαις ταύταις, τὰς ὁποίας θὰ μελετήσω καὶ πάλιν μεταβαίνων εἰς τὴν θέσιν μου, δὲν βλέπω νὰ αἴρηται ἡ ἀνωμαλία τῆς μὴ καταβολῆς ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ. Ἀφήνεται καὶ πάλιν ὁ κτηματοδότης ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα τῆς ὑψηλῆς κυριότητος· δὲν πληρώνεται εὐθὺς τὸ ἀντίτιμον τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτόν, ἀλλὰ τὰ ⅗ ἐντὸς δεκαετίας· τὰ ἄλλα θὰ τὰ λάβῃ ἀμέσως. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν ἰδιαίτατα τῶν νομικῶν συναδέλφων εἰς τὸ ὅτι τὸ κτῆμα παύει νὰ ὑπάρχῃ ὑπὲρ τοῦ ἔχοντος τὴν ψιλὴν κυριότητα ἀφ’ ἧς καταβληθῇ μέρος τοῦ τιμήματος.

§430Β. ΠΟΥΛΙΑΣΗΣ. Αὐτὸ λέγει ἡ τροπολογία, ὅτι δὲν παύει.

§431Γ. ΠΩΠ. Ὁ ἰδιοκτήτης ἀπόλλυσιν ἐντελῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας του· ἔχει μόνον ἀστικά, ἐνοχικὰ δικαιώματα ἐναντίον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κύριος, καταβάλλων τὰ ⅗ τοῦ ὅλου τιμήματος, ὡς θὰ ἔχῃ πᾶς δανειστὴς δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ ὑποθήκην ἐπὶ τοῦ κτήματος. Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, προκειμένου περὶ Κερκύρας, ὅτι οἱ ἀγροδόται εἶναι πολλάκις πενέστεροι τῶν ἀγροληπτῶν καὶ ὅτι θὰ κατέλθωσιν εἰς δικαστικοὺς ἀγῶνας. Εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ εἶναί τις νομικός, διὰ νὰ ἴδῃ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοιούτου νομοσχεδίου; Ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει ὅτι διερχόμεθα στιγμὰς κινδύνου, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μὲ βοηθήσητε εἰς τὸ ἀνορθωτικὸν ἔργον, καὶ οὕτω πιέζει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ νόμον μέλλοντα νὰ προκαλέσῃ ἀληθῆ ἐπανάστασιν εἰς νῆσον οἵα εἶναι ἡ Κέρκυρα. Θὰ προκαλέσῃ δὲ τὴν ἐπανάστασιν πρῶτον τὴν ψυχικήν, δεύτερον τὴν δικαστικὴν καὶ τελευταῖον τὴν ἀληθῆ ἐπανάστασιν τῶν συρράξεων. Δὲν γνωρίζει ἡ ἐπιτροπὴ ἂν θ’ ἀπαιτηθῶσι 5 ἢ 20,000,000. Καὶ ἐνῷ γνωρίζει ὅτι οἱ πόροι διὰ τὸ δάνειον αὐτό, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δὲν εἶναι πόροι δυνάμενοι σήμερον νὰ ὑπερβῶσι τὰς 50,000 δραχμῶν ἐτησίως, ἔρχεται καὶ προβάλλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ μέσου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοθετήματος. Τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ἐν Κερκύρᾳ ἡ ἐπιτροπὴ, ἀνέρχονται εἰς 98,000 δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων 50,000 διατίθενται πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου, ἀκριβῶς πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν μετατροπὴν εἰς εἶδος τῶν μεριδίων καὶ παροχῶν πρὸς ἐξαγορὰν κτημάτων, τὸ δ’ ἕτερον μέρος, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται, διατίθεται ὑπὲρ τῶν ἀγαθοεργῶν ἐν Κερκύρᾳ καταστημάτων. Πῶς θὰ καλύψῃ ἆρά γε ἄνευ ἀντικρύσματος τὰς δαπάνας τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀνέλθῃ εἰς 20,000,000, διὰ νὰ προβῇ ἀμέσως ἐν Κερκύρᾳ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὁρισθῇ πρὸς ἀγορὰν κτημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἐμφύτευσις ἢ ἀγροληψία; Περὶ τούτου οὐδεμία μέριμνα λαμβάνεται, ἀλλ’ ἁπλῶς θὰ ἴδητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι διατυποῦται φορολογία, ἡ ὁποία θ’ ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ ἅλατος. Φορολογεῖται ὁλόκληρος ἡ Κέρκυρα, ἵνα ὠφεληθῇ μέρος μόνον αὐτῆς ἢ καὶ ὁμάδες πολιτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποκαίεται ὁ ζῆλος, διὰ νὰ δημεύσωσι ξένας περιουσίας, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου, συγχρόνως δὲ καλεῖται ἡ λοιπὴ Κέρκυρα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ κτηματοδότας, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀφαιρεῖται τὸ κτῆμα, νὰ πληρώσωσιν ἐγχώριον εἰσφοράν, ἵνα φανῶσιν εὐάρεστοι. Εἶναι ἆρά γε ὀλίγα τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Καὶ ἂν ἡ Ἑπτάνησος ἔχει τὸ εὐτύχημα καὶ τὸ προνόμιον νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς τὴν φορολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται τὸ ἐπίλοιπον Κράτος, εἶναι, νομίζετε, ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Κερκυραϊκὸν λαόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Θεοδωρίδης ὅτι εἶναι ὁ πραγματικῶς καὶ ἀληθῶς πένης λαός...

§432Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Εἶπον ἀκριβῶς ὅτι αὐτοὶ εἶναι, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ εὐεργετήσωμεν, οἱ ἐργολῆπται. Τὸ λέγω ἐκ πείρας ὡς διατελέσας δικαστὴς ἐν Κερκύρᾳ.

§433Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται νὰ εὐεργετήσωμεν αὐτούς. Πρῶτον οὐδεμία τάξις ἐξυπηρετεῖται ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ παροχῆς ἀερωδῶν δικαιωμάτων, πρόκειται δὲ περὶ παροχῆς ἀερωδῶν δικαιωμάτων, διότι εἶναι ἀστεῖον νὰ φαντασθῆτε ὅτι δύνασθε πλὴν τῆς ἐλπίδος νὰ παράσχητε ἄλλο τι εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, λέγοντες ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράζητε ἐκ τῶν κατόχων τὸ κτῆμά των καὶ νὰ γίνησθε κύριοι κτήματος ἀφαιροῦντες τὴν ψιλὴν κυριότητα ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα ἀπὸ ἀγρολῆπται νὰ γίνητε κύριοι τοῦ κτήματος ἐκείνου, ἀλλὰ δὲν ἔχετε χρήματα, διὰ ν’ ἀποκτήσητε ἀμφότερα, ἐὰν δὲ εὑρεθῶσι χρήματα, τότε πρέπει ν’ ἀπευθυνθῆτε εἰς τὸ ἀλφαβητάριον, διότι τὸ ἄλφα καὶ τὸ βῆτα θ’ ἀποφασίσωσι τὴν θέσιν καὶ τὴν τύχην ὑμῶν. Θὰ λάβωμεν 500,000 δρ. καὶ θ’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸν Α δῆμον καὶ θὰ ἐξαγοράσωμεν τοῦ Α δήμου τὰ κτήματα, ἀλλὰ τίνος πολίτου; Τὸ ἀλφαβητάριον θὰ ἔλθῃ νὰ παίξῃ πάλιν τὸν ῥόλον του, διότι κατὰ ἀλφαβητικὴν σειρὰν θὰ γίνῃ τοῦτο, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ἴδωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τοὺς ἀγρολήπτας ἐπαναστατοῦντας διότι δὲν συμπεριελήφθησαν ἢ διότι δὲν ἐπήρκεσαν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δίδομεν. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἐπαρκὴς ὁ Κερκυραϊκὸς λαὸς καὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀφήσῃ ἐπ’ ἀόριστον δικαιώματα ἐπιβολῆς φορολογίας ἐγχωρίου κατὰ μίαν ἢ δύο δραχμὰς κατὰ βαρέλαν ἐξαγομένου ἐλαίου εἰς τὴν Κέρκυραν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ὠφεληθῶσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς δημοσίας ἀνάγκης καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς δημοσίας ὠφελείας ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, τὸ ἥμισυ ἢ καὶ πλέον ἔστω τῶν κατοίκων τῆς Κερκύρας, θὰ εἶχον ὠφελείας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου νόμου; Εἶναι δυνατὸν τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν πρωτίστην ἀνάγκην καὶ τοῦ ὁποίου γνωρίζετε τὰ δυσθεώρητα ὕψη τῆς τιμῆς, νὰ ἐπιβαρύνηται, ὡς λέγει τὸ νομοθέτημα τοῦτο, κατὰ 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἵνα ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐγχωρίου παροχῆς πρὸς κοινὴν τῆς Κερκύρας ὠφέλειαν εὐεργετήσητε κατὰ τὸ φαινόμενον μόνον ὡρισμένην τάξιν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ εὐπορώτεροι ἴσως τῶν ἐν Κερκύρᾳ κατοίκων; Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας, κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἐπιτροπῆς αὐτοῦ, ἀποτελουμένης ἐκ δικηγόρων ἀρκούντως γνωστῶν τῆς Κερκύρας, τῶν κυρίων Σκάρπα, Σκαλτσούνη, Πελλετιέ, Ἀραβαντινοῦ καὶ Δαμασκηνοῦ, διατυποῖ ἐν ἐκθέσει αὐτῆς πάσας τὰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δὲν εἰσέρχεται βεβαίως εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν ἀντιρρήσεων, ἀλλὰ παραπέμπει εἰς νόμους, παραπέμπει εἰς γεγονότα, καὶ μὲ τὰς ἀσθενεῖς γνώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον, καὶ μὲ τὴν ἔρευναν ὁλοκλήρου τῆς ἱστορίας τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Κερκύρᾳ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον εἰς αὐτὰ ταῦτα τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1867 καὶ τὸ 1887 καὶ τὸ 1892, ἠδυνήθην ν’ ἀρυσθῶ πορίσματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἔπεισαν οὐχὶ περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου, διότι περὶ αὐτοῦ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ μὲ πείσῃ ἄλλη τις μελέτη πλὴν τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς παραβολῆς τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος πρὸς τὰς διατυπουμένας δῆθεν ἀνάγκας καὶ ὠφελείας ἐν Κερκύρᾳ, νὰ μὲ πείσῃ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δικαιοτάτης διαμαρτυρίας τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Κερκύρας. Ἐν προοιμίῳ δὲ τοῦ φυλλαδίου τούτου ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας λέγει τὰ ἑξῆς, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὰ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Τινὲς τῶν Βουλευτῶν Κερκύρας κλπ.». Τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Κερκύρας ἔλαβον καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι· ἴσως δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσιν πάντων ὑμῶν, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε σύντομα ν’ ἀνακοινώσω κυριώτατα σημεῖα αὐτῆς πρὸς ὑμᾶς. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος, ἀφοῦ ἀναφέρει τὰ τῆς συνεδριάσεως...

§434Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦ συλλόγου· εἶναι ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ὁ σύλλογος δὲν ἀπεδέχθη.

§435Γ. ΠΩΠ. Λέγει ὅτι ἀπεδέχθη. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε προκειμένου ἰδιαίτατα περὶ ἀγνώστων ἀνθρώπων καὶ τοὺς ὁποίους γνωρίζω δικηγόρους νὰ μὴ θελήσω νὰ διαψεύσω αὐτούς, χωρὶς οὗτοι νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολογίας· καὶ ὅτε ἔχω ἐνώπιόν μου τὰς ὑπογραφὰς ἀνθρώπων, νομίζω ὅτι ἔχω τὴν παράστασιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ μοὶ ἐπιβάλλεται σεβασμὸς πρὸς τὰς ὑπογραφάς, οἷος πρὸς τὰ ἄτομα, ἐγὼ δ’ ὁμιλῶ περὶ πραγμάτων ἐντύπων, ἅτινα ἐπικυροῦνται μὲ πέντε ὑπογραφὰς ἐντίμων συναδέλφων σας ἐκ Κερκύρας.

§436Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐντύπων, τὰ ὁποῖα δὲν λέγουσι τίποτε· λέγουσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ ἐγώ.

§437Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὑμᾶς καὶ τοὺς συναδέλφους σας ἐν Κερκύρᾳ, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖτε τὴν ἀξιοπιστίαν. Ἐμὲ δὲν ἀφορᾷ. Θ’ ἀναγνώσω τὸν σύντομον ἐπίλογον, κύριοι συνάδελφοι, διότι εἰς τὰς τέσσαρας σελίδας τοῦ ὑπομνήματος τούτου ἀναφέρονται ἁπλῶς ἐν παρόδῳ οἱ νόμοι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, εἶναι δὲ περίεργον ὅτι κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1867, ἐνῷ ὑπῆρχον ἐν αὐτῇ οἱ κορυφαῖοι τῆς Ἑπτανήσου ἄνδρες, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀληθεῖς ῥιζοσπάσται τῆς ἰδέας, ἀληθεῖς φίλοι τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς τυραννίας ἐν ὀνόματι δῆθεν τοῦ πολιτισμοῦ ἀσκουμένης κατώρθωσαν χάριν τῆς ἑνώσεως μετὰ τῆς μητρὸς αὐτῶν Ἑλλάδος ν’ ἀντιδράσωσιν ἐκ πνεύματος ἐλευθερίας, ἐνῷ εἶχον τὴν πίστιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ πραγματικῆς ἀπελευθερώσεως τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν ἀπὸ τῶν τιμαριούχων καὶ ἐγνώριζον ὅτι συνεπείᾳ μιᾶς ἐπαναστάσεως ἐναντίον ξένου κατακτητοῦ, ὁ ὁποῖος ἔπαιζε τὸν ῥόλον τοῦ προστάτου, εἶχον ἀνάγκην, ὅπως, ἵνα φθάσωσιν εἰς διαπαιδαγώγησιν τοῦ λαοῦ, ἀπελευθερώσωσι καὶ τοὺς συμπολίτας αὑτῶν, ἐκείνους οἵτινες ὑφίσταντο τὰ δεινὰ ὑποδουλώσεως ἀγροτικῆς, εἶναι, λέγω, ἄξιον θαυμασμοῦ ὅτι οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, εὐλαβεῖς πρὸς τὴν τάξιν, εὐλαβεῖς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας, εὐλαβεῖς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν αὑτῶν ἀπέναντι τῆς ἀληθείας, πρὸ πάντων ἀπέναντι τῆς ἀνάγκης ὅπως δώσωσι πράγματα καὶ ὄχι ἐλπίδας καὶ ὄνειρα εἰς τοὺς συμπολίτας αὑτῶν, ἔμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζητοῦντες δι’ ἐλαχίστας ὑποθέσεις, δι’ ὑποθέσεις ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν τιμαριούχων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπῄτουν πλέον τῶν ὀλίγων ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ εἶχον πρόχειρον καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ δανείου ἐκείνου· ἔμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, συζητοῦντες ἐπὶ ἕξ συνεχεῖς ἡμέρας, ἐπὶ ἕξ συνεχεῖς συνεδριάσεις ἀδιαλείπτως, λαμβανόντων μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Τρικούπη, τοῦ Δηλιγιάννη, τοῦ Κουμουνδούρου, τοῦ Δεληγεώργη, πάντων τῶν κορυφαίων πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἄφηνον, ἵνα τοιαῦτα νομοθετήματα θίγοντα τὰς σχέσεις κοινωνικῶν τάξεων εἰσάγωνται ἐνώπιον τῶν Βουλῶν, Βουλῶν κατεχομένων ὑπὸ κοπώσεως καὶ εἰς τοιαύτας ἡμέρας τέρματος τῶν ἐργασιῶν αὑτῶν, ἀλλ’ ἀνελάμβανον αὐτοὶ αὐτὴν τὴν εὐθύνην ἵνα εἰσηγηθῶσιν. Ἐπὶ ἕξ ὁλοκλήρους ἡμέρας συνεζήτουν οἱ συνάδελφοι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖτο ἡ τότε Κυβέρνησις.

§438Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δύο λέξεις διὰ μίαν ἀνακρίβειαν. Τότε δὲν συνεζήτουν μόνον περὶ τῶν τιμαρίων· συνεζήτουν περὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος καὶ περὶ ἀγροληψίας· ἔδωκαν δὲ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε πρίν, τῆς διανομῆς τῶν κτημάτων, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐφηρμόσθη διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἀργότερα θ’ ἀκούσητε. Κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας δὲν συνεζήτησαν μόνον δι’ ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν ζήτημα, ἀλλὰ δι’ ὅλον τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα Κερκύρας. Ἠθέλησαν νὰ λύσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ λύσωμεν ἀκριβῶς.

§439Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑποβοηθοῦντες καὶ φέροντες εἰς πέρας τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν θέτομεν σήμερον.

§440Γ. ΠΩΠ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὰ συμπεράσματα ἐκείνων ἐν τῇ ἀναπτύξει τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, εἰς τὰς συζητήσεις τῶν ὁποίων ἐπιθυμῶ νὰ παραπέμψω καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Κερκύρας, ἀπέληξαν εἰς τὸ ὅτι ἑνὸς ὑπῆρχε μόνον χρεία καὶ διὰ τὸν λαὸν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ πολιτισμοῦ ἐν Κερκύρᾳ καὶ τοῦτο ἦτο ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῶν τιμαρίων. Τὰ ἄλλα ζητήματα διερρυθμίσθησαν διὰ τοῦ νόμου, ἀλλὰ διερρυθμίσθησαν οὐχὶ ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἀγροτικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κερκύρας, ὅπως ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀνακτήσῃ οὗτος τὴν ἰδιοκτησίαν, ὅπως γίνῃ καὶ οὗτος μικρὸς ἰδιοκτήτης, ὅπως ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς κατακτήσεως καὶ τῆς δουλείας εἰς νέαν περίοδον, πνευματικὸν ὁρίζοντα καλλίτερον, ψυχικὰς διαθέσεις καλλιτέρας, καὶ βεβαίως δὲ τὰς διαθέσεις ταύτας τὰς ψυχικὰς καὶ τὴν πνευματικὴν διάπλασιν παρέχει ἀρτιωτέραν εἰς τὸν πολίτην ἡ ἰδέα ὅτι εἶναι κύριος κτήματος, ὅτι εἶναι ἰδιοκτήτης καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὑπόδουλος ξένου τινὸς φεουδάρχου. Καὶ συζητοῦντες οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι ἐπὶ ἓξ ὁλοκλήρους συνεδριάσεις περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Κερκύρᾳ, ζητήματος τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖτο ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους, ἀπέληξαν ἀκριβῶς εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐρρύθμισαν τὸ ζήτημα, καὶ ἔκτοτε ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔπαυσεν ὑφιστάμενον ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Κερκύρᾳ· ἐρχόμεθα δὲ μετὰ 37 ὁλόκληρα ἔτη καὶ δημιουργοῦμεν νέον ἀγροτικὸν ζήτημα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν κἂν τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι θὰ εἶναι προσεχὴς ἢ ἐγγυτάτη μᾶλλον ἢ καὶ ἀπωτάτη μᾶλλον ἡ λύσις αὐτοῦ· ἐρχόμεθα καὶ δημιουργοῦμεν ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ θέτομεν ἀντιμετώπους ὁλοκλήρους δήμους ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας, τῶν ὁποίων οἱ μὲν ἔχοντες συνωμολογημένον δάνειον θὰ ἴδωσιν ὅτι εἶναι ἰδιοκτῆται, οἱ δὲ ἄλλοι θὰ βλέπωσιν ὅτι μὴ δυνάμενοι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην θὰ ἐκβάλλωνται τοῦ κτήματος αὑτῶν, ἐὰν εἶναι πτωχοί· θὰ ἐκβάλλωνται οὐχὶ μόνον πλέον ὡς κακοί τινες καὶ ἀναξιόχρεοι ἐμφυτευταὶ ἢ ἀγρολῆπται, ἀλλὰ θὰ ἐκβάλλονται ὡς ἐπικίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι μετ’ ὀλίγον, ὅταν εὑρεθῶσι καὶ τὰ ἄλλα κτήματα, θὰ διαρπάσωσι τὴν περιουσίαν· θὰ ἐκβάλλωνται καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ ὑστάτη ἀνάγκη ἐξαναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσωσιν εἴτε τὸ μερίδιον εἴτε τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα, διότι τοῦτο θὰ εἶναι οὐχὶ στοιχειῶδες συμφέρον τοῦ ἰδιοκτήτου, ἀλλὰ στοιχειώδης ἄμυνα τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ὁποίαν ἔρχεται ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ καταλύσῃ, διότι ἐσκέφθησάν τινες ἢ πλείονες ὅτι ὑπάρχει ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Κερκύρᾳ, καὶ ἐκεῖ θὰ ἴδωμεν ἀκριβῶς τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὴν διαταραχὴν τῶν πραγμάτων, τὴν ῥῆξιν σχέσεων, οὐχὶ πλέον σχέσεων ἀστικοῦ δικαίου, ἀλλὰ σχέσεων κοινωνικῶν, σχέσεων συμβιώσεως ἀγροτῶν πρὸς ἀγρότας, σχέσεων συμπράξεως κτηματοδοτῶν πρὸς ἐμφυτευτὰς καὶ ἀγροδοτῶν πρὸς ἀγρολήπτας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζηται τοιαύτη κατάστασις, ὅτε αὐτὸς οὗτος, ὡς σᾶς ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας ἐν τῷ συμπεράσματι αὑτοῦ—τοῦ ὁποίου τὴν σύντομον αὐτὸν ἐπίλογον παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι ἀληθῶς θὰ σᾶς φωτίσῃ περὶ τῶν συμπερασμάτων τοῦ ὅλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον πολύπλοκον καὶ τόσον μακρόν, ὥστε ἀπαιτεῖ μακρὰς ὥρας ἵνα εἰσέλθῃ τις ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ—λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐν Πολιτείᾳ εὐνομουμένῃ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν δέον νὰ ὑφίσταται ἐκ μέρους πασῶν τῶν καθεστηκυιῶν ἐξουσιῶν κλπ.... Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις, ἥτις χθὲς μᾶς ἐκράτησε μέχρι τῆς 8 καὶ 30′ τῆς πρωίας, ἐνῷ ἠδυνάμεθα σήμερον νὰ ψηφίσωμεν τὸ κοινοτικὸν νομοσχέδιον καὶ κατηγγέλθημεν μάλιστα ὡς κωλυσιεργοῦντες, δὲν ἔφερε σήμερον τὸ κοινοτικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρότασιν νόμου τοιαῦτα δεινὰ προκαλοῦσαν διὰ τὸν λαὸν τῆς Κερκύρας. Ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις πράγματι νὰ κωλυσιεργήσῃ μὴ παρέχουσα τὴν κατάλληλον ἐργασίαν πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία νομίζει ὅτι δύναται νὰ προσφέρῃ ἀληθῆ ὑπηρεσίαν. Ἐὰν ἐσκόπουν σοβαρῶς περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων, ἔπρεπε νὰ τὸ φέρωσιν ἀντὶ τῆς προτάσεως ταύτης, τῆς ὁποίας πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων σήμερον λαμβάνουσι γνῶσιν, διότι ἀφορᾷ μόνον τὴν Κέρκυραν καὶ οὐχὶ τὴν ἐν γένει Ἑλληνικὴν ἰδιοκτησίαν. Ἐὰν ὑπετίθετο ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δωρεῶν προσωρινῶν ἢ καὶ διαρκῶν σχέσεων ἢ καταβολῆς κανόνος ἐμφυτευτικοῦ ἢ μεριδίων ἐπὶ ἀγροληψιῶν, αἱ ὁποῖαι συντάσσονται διὰ περιόδους ὡρισμένας χρονικὰς καὶ οὐχὶ διηνεκεῖς, ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ ἐμφυτεύσεις, τῶν ὁποίων τὴν ἐξαγορὰν παρέχει ὑπάρχων νόμος, ἴσως ἦτο δίκαιον τοιαύτην ἀρχὴν νὰ νομοθετῶσιν αἱ Βουλαί. Ἀλλ’ ὅταν Κυβερνήσεις εἰσηγῶνται καθ’ ὅμοιον τρόπον νομοθετήματα τοιαύτης σπουδαιότητος, δὲν γνωρίζω διατί ὁ ἔχων οἰκίαν δὲν θ’ ἀκούσῃ ποτὲ ἀπὸ τὸν ἐκμισθωτὴν αὐτῆς ὅτι τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσεν, ἀπετέλεσε τίμημα τῆς οἰκίας καὶ ὅτι συνεπῶς αὕτη ἀνήκει εἰς τὸν ἐκμισθωτήν. Διότι κατ’ οὐσίαν δὲν διαφέρει παντάπασιν ἡ μία πρᾶξις τῆς ἄλλης. Συνταγματικῶς εἶναι αἱ αὐταί, νομικῶς οὐδεμίαν ἴσως ἔχουσι σπουδαίαν διαφοράν, κοινοβουλευτικῶς δέ, ἀφοῦ ἐν ἡμέραις λεγομένης ἀνορθώσεως ψηφίζονται τοιαῦτα νομοσχέδια, βεβαίως τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶναι δυσχερές. Ἀντλοῦμεν παραδείγματα ἀπὸ Βουλῆς, ἡ ὁποία ἦλθε νὰ ῥυθμίσῃ τὰ πράγματα τῆς χώρας καὶ ἐν τούτοις ψηφίζει οὐχὶ πλέον δημευτικά νομοθετήματα ἀλλ’ ἀνατρέποντα πᾶσαν ἔννοιαν κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ἰσότητος ἐν τῇ χώρᾳ. Ἡ Κέρκυρα ἔχει πρὸ παντὸς ἀνάγκην ἐσωτερικῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἔρχεται δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τῆς παροχῆς ἐλπίδων νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐλατήριον συχνῶν διενέξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ χαλαρώσωσι πᾶσαν ἐν τῇ νήσῳ τάξιν, πρόοδον καὶ ἀσφάλειαν γεωργικήν. Θὰ καταστήσῃ τὴν Κέρκυραν, ἥτις ἔχει προορισμόν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ χρησιμεύῃ ὡς προθήκη τοῦ περιεχομένου ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν πολιτισμοῦ καὶ ἀναπτύξεως ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις, ὡς προθήκη κοινωνικῆς ἀναστατώσεως, διαρκῶν δικαστικῶν διαφορῶν, αἵτινες, ἂν ἐν ἀρχῇ θ’ ἀπολήγωσιν εἰς τὰ πολιτικὰ Δικαστήρια, μετ’ οὐ πολὺ θ’ ἀπολήγωσιν εἰς τὰ ποινικά, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητοι αἱ συρράξεις. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης καὶ τοῦ σκοποῦ πεισθεὶς ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν γενομένων ἐν ταῖς Βουλαῖς τοῦ παρελθόντος συζητήσεων καὶ τῆς μελέτης τῶν νόμων καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Κερκύρᾳ ζητήματος ἠθέλησα διὰ τῆς φωνῆς μου νὰ προλάβω ἀληθὲς πραξικόπημα, οἷον ἡ ψήφισις νομοσχεδίου τοιούτου, τὸ ὁποῖον τὸν ἠρέμως καὶ ἀνέτως ἐργαζόμενον Κερκυραῖον ἀγρότην, τὸν ἔχοντα δώσει τὸν οἶκον αὐτοῦ, τὸ ἐλαιοτριβεῖόν του εἰς ἀγροληψίαν, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησεν ὡς κτῆμά του δι’ ἐργασίας καὶ φιλοπονίας, θὰ τὸν ἴδωμεν ῥιπτόμενον εἰς μίση καὶ ἀνταγωνισμοὺς ἀπέναντι τοῦ συμπολίτου του καὶ γείτονός του. Διότι θὰ βλέπῃ ὁ εἷς ὅτι διὰ τοῦ παρεχομένου χρήματος θὰ δύναται νὰ γίνῃ κύριος τῆς ξένης ἰδιοκτησίας, ἐνῷ τὸν ἄλλον, τοῦ ὁποίου θὰ ὑποκαύσωμεν τὸν ζῆλον πρὸς δήμευσιν, θὰ κρατήσωμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἴσως 100, χωρὶς νὰ τῷ παράσχωμεν τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παράσχωμεν εἰς τὸν συγχώριον καὶ γείτονά του. Ὁ εὐγενὴς λαὸς τῆς Κερκύρας ὁ ἔχων ἐν τῇ ψυχῇ του τὴν ἀληθῆ ἀπεικόνισιν τοῦ ὡραίου καὶ ἠρέμου οὐρανοῦ τῆς πατρίδος του, ὁ ἔχων γύρῳ του ἐγγύτατα τὸν πολιτισμόν, ὁ προκαλῶν ἀκριβῶς λόγῳ τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἀναπτυχθείσης ἐν τῇ νήσῳ γεωργίας τὴν προσοχὴν τὴν μέχρι θαυμασμοῦ στρεφομένην θὰ φανῇ ἐμφανίζων τὸ φαινόμενον μεταστροφῆς τοιαύτης, ὥστε νὰ σκέπτηταί τις ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Κέρκυραν, ὅπου σήμερον ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια ἀποτελεῖ ἀληθῆ τιμὴν διὰ τὴν νῆσον ἐκείνην, νὰ ὑπάρξῃ κἂν πλέον τοιαύτη. Ἡ Κέρκυρα ἡ πρὸς παράδεισον παραβαλλομένη, ἡ προκαλοῦσα τόσων ἰσχυρῶν καὶ πλουσίων τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν ἐκεῖ ἐγκατάστασιν θὰ μεταβληθῇ εἰς νῆσον ἀποκρουστικήν, εἰς νῆσον, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τολμᾷ τις ἴσως νὰ μεταβῇ, διότι θὰ εὑρίσκηται ἐνώπιον ἀνθρώπων δυσθύμων, μεταβαλόντων πλέον τὸν χαρακτῆρα καὶ ποθούντων νὰ κατακτήσωσί τι, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία τοῖς ὑπεσχέθη πρὸς εὐτυχίαν των καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ βλέπωσιν ὅτι θὰ δύνανται νὰ τὸ ἀποκτήσωσιν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποσύρῃ, ἐὰν ἤθελε νὰ τὸ κρατήσῃ καὶ φέρῃ αὐτὸ βραδύτερον νὰ τὸ ψηφίσῃ, ὡς ἴδιον ὅμως νομοσχέδιον, νὰ τὸ μελετήσῃ, ν’ ἀφαιρέσῃ τὰς ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις, νὰ τὸ ῥυθμίσῃ συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1867 ἐψηφίσθη, κατὰ τὸ 1887 προυκάλεσε συζήτησιν συμπληρώσεώς τινος, ἐὰν θέλῃ νὰ εὕρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ τὸ διαρρυθμίσῃ, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, παρεμφερῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφηρμόζετο, ἂν ἤθελε νὰ τὸ φέρῃ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νόμου ἐκείνου, οὐδεὶς θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν· ἡ μόνη ἀντίρρησις θὰ ἦτο πόθεν θὰ εὑρεθῶσι τὰ χρήματα. Ἐρωτῶ δὲ τὸν ἔντιμον ἐκ Κερκύρας συνάδελφον.....

§441Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μὴ μὲ ἐρωτᾶτε, διότι δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§442Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχει σχῆμα λόγου, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἀναμένει τις ἀπάντησιν καὶ οὐδεὶς πρέπει νὰ δίδῃ. Ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον συνάδελφον ἐκ Κερκύρας· γνωρίζει ἆρά γε πόσα χρήματα θ’ ἀπαιτηθῶσιν; Οὐδεμία εἴδησις, οὐδεμία πληροφορία μᾶς δίδεται οὔτε ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ γνωρίζωμεν πόσα χρήματα ἀπαιτοῦνται· αὐτὸ θ’ ἀποδείξῃ τὸ μέλλον. Καὶ ποῖον φόρον θὰ ἐπιβάλητε, ἵνα ἀντικρύσητε τὸ ἄγνωστον αὐτὸ κεφάλαιον; Ἄγνωστον φόρον θὰ ἐπιβάλωμεν, ἀφοῦ ἄγνωστον εἶναι καὶ τὸ κεφάλαιον, ἀφοῦ ἄγνωστα εἶναι καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτηθῶσιν. Ἓν μόνον γνωρίζουσιν οἱ εἰσηγηθέντες τὸ νομοσχέδιον, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ὅπως ὅπως νόμος τοιαύτης κοινωνικῆς σημασίας οὐχὶ διὰ τὴν Κέρκυραν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα ἑκάστου ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς μίαν ἐπαρχίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὑποκαύσῃ τὸν ζῆλον καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, γνωρίζομεν δέ, ὅτι ὑπάρχουσι, ἂν ὄχι τοιαῦται σχέσεις, ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι ἄλλαι τινὲς σχέσεις ἰδιοκτησίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μορφὴν ἰδιοτυπίας· τοιαῦται σχέσεις δὲν ἐλλείπουσιν οὐδὲ εἰς τὴν εὐημεροῦσαν Μεσσηνίαν —καὶ κατανεύουσιν οἱ ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφοι—. Θὰ ὑποκαύσωμεν τὸν ζῆλον τοιαύτης ἀποκτήσεως ἰδιοκτησίας διὰ πράξεων ἔξω τοῦ Συντάγματος, διὰ πράξεων ἔξω τῶν νόμων, ἔξω τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν καὶ τότε θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀντιστῶμεν εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαίου, διότι ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι καὶ ἐν τῇ πεποιθήσει ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθησαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους δῆθεν εὐεργετικῶς στρέφεται καὶ προνοεῖ, ὑπάρχει ἡ ἔννοια ὅτι περὶ δικαίου πρόκειται, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου, ἡ ὁποία ἐπίσης θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος οἰκούντων ἐμφυτευτῶν καὶ ἀγροληπτῶν, γίνῃ ἀφορμὴ πιέσεως εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ ἴδωμεν λόγῳ ἐξεγέρσεως νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπέλθῃ ἀπόλυτος ἀνατροπὴ τῶν κοινωνικῶν σχέσεων.

§443Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴθε νὰ ἐγίνετο.

§444Γ. ΠΩΠ. Εἴθε λέγει ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος· ἤθελον νὰ ἠρώτων ὅμως αὐτὸν ἢ τὸν ἱστάμενον παρ’ αὐτῷ ὄρθιον, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ εὐπορώτατοι καὶ ἰδιοκτῆται κτημάτων· ἐὰν μετέβαινέ τις ν’ ἀπειλήσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν, δὲν γνωρίζω ἂν ἡ αὐτοθυσία ἡ κοινωνιολογικὴ θὰ ἐγίνετο ἀφορμή, ὅπως εἰσηγηθῶσι τὴν ἀθώωσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διήρπασαν τὰ κτήματα τοῦ κ. ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἢ τοῦ κ. ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου.

§445Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ὁ κ. Κογεβίνας, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἰδιοκτητῶν, ὁ γαμβρός μου, ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος, ὁ κ. Μαβίλης ὑπέγραψαν αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§446ΛΑΥΡ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Ὄχι ἐγὼ μέγας ἰδιοκτήτης δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, διότι, ἐὰν ἤμην μέγας, θὰ ἠδυνάμην νὰ χάσω κάτι, τώρα ὅμως δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ χάσω τίποτε καὶ μολαταῦτα ὑπέγραψα.

§447Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δέχομαι ἔτι πλέον· ἐγὼ δέχομαι ὅτι τοῦτο γίνεται καὶ μὲ τὸν πόθον τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλ’ εἶναι πιθανὸν οἱ συνάδελφοι ἐκ Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι εἶναι ἰδιοκτῆται μεγάλοι καὶ μικροί, νὰ μὴ ἔχωσι τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου καταβολῆς τῶν χρημάτων αὐτῶν, ἢ νὰ κατέχωνται ὑπὸ τοσούτων ἀλτρουϊστικῶν διαθέσεων, ὥστε νὰ μὴ ἀποδιώξωσιν οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ καθυστερῶσιν εἰς αὐτοὺς τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα, οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντίτιμον τῶν χρημάτων αὐτῶν καὶ θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ δωρήσωσι προθύμως μέγα μέρος τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἀλλοίμονον, ἐὰν κατὰ ἰδιοσυγκρασίαν ἕκαστος ψηφίζῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλοίμονον, ἐὰν εἴχομεν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν Κάρνεζι, ὅστις τὰς ψυχικὰς αὑτοῦ διαθέσεις πρὸς δωρεὰς ἤθελε νὰ μετατρέψῃ καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Εἶναι ἐνδεχόμενον, ὡς οἱ συνάδελφοι οἱ κοινωνιολόγοι οἱ κατεχόμενοι ἐξ ἀλτρουϊστικῶν καὶ φιλάλλων διαθέσεων ζητοῦσιν ἑκάστοτε νὰ διαθέσωσι τὰ ἴδια, νὰ νομίσωσιν ὅτι ἔχουσι δικαίωμα τὴν φίλαλλον αὐτῶν ὁρμὴν νὰ θελήσωσι νὰ νομοθετήσωσι καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ νὰ εἴπωσιν εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος, ἂν εἶχον ἰδιοκτησίαν, θὰ ἤμην λίαν φιλάργυρος: ὀφείλεις νὰ ὑπαχθῇς καὶ σὺ καὶ νὰ δώσῃς τὴν περιουσίαν, διότι, ἂν καὶ σὲ προστατεύει ὁ νόμος, δὲν σὲ προστατεύει ἡ ψυχικὴ διάθεσις, καὶ νόμος τοῦ Κράτους πρέπει νὰ εἶναι ἡ ψυχικὴ διάθεσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Εἶναι ἀρχὴ δημοσιονομικὴ αὐτή, εἶναι ἀρχὴ ἐπιστημονική, ἀλλ’ εἶναι πρὸ παντὸς ἀρχή, ἐφ’ ἧς ζητοῦμεν νὰ θεμελιώσωμεν κοινωνίαν καὶ μάλιστα μίαν κοινωνίαν ζητοῦσαν ἀνάπλασιν;

§448Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναντιρρήτως εἶναι δημοσιονομικὴ ἀρχὴ τοῦ 19ου αἰῶνος.

§449Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐκ Κερκύρας, οἵτινες μοὶ προέβαλον τὰς ἀντιρρήσεις ὡς ἰδιοκτῆται κτημάτων· ποῖα εἶναι τὰ χρήματα καὶ πόθεν θὰ τὰ εὕρητε, διὰ νὰ πληρώσητε συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα ἐκείνους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θ’ ἀφαιρέσητε τὴν ἰδιοκτησίαν;

§450Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἀναπτύσσετε ἢ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν χρημάτων συζητεῖτε;

§451Γ. ΠΩΠ. Ἀμφότερα εἶναι συναφῆ· τὸ ἀντισυνταγματικὸν τὸ παρῆλθον.

§452Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ἄν τὸ ἓν ὑπάρχῃ, περιττεύει ἡ ἔρευνα τοῦ ἄλλου.

§453Γ. ΠΩΠ. Λοιπὸν τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθῶσιν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι, διότι ἀφ’ ἑνὸς οὐδεὶς γνωρίζει ποία εἶναι ἡ τιμὴ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξαγορασθῶσιν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἀναγνωρίζει ὅτι ὑπάρχουσι δικαιώματα κυριότητος, τὸ ἀναγνωρίζουσι δ’ αὐτοὶ οὗτοι οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τὰ δικαιώματα δὲ ταῦτα τῆς κυριότητος, τῆς συγκυριότητος, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς οὔτε ἀναγνωρίζετε, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἔχητε ἀμέσως τὰ χρήματα, ὅπως τὰ καταβάλητε εἰς ὁλόκληρον, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων ὑπέβαλε τὴν τροπολογίαν καὶ ἐκανόνισε τὸ συνταγματικὸν μέρος, ἵνα δυσχεράνῃ ἐπὶ μᾶλλον τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Κερκύρᾳ ζητήματος, διότι ἀναγνωρίζοντες, κ. Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἄμεσος ἡ καταβολή, ὅτι ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐμφυτεύσεως τοῦ κτήματος καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἀγροδότην δὲν θέλει καταβάλει τὸ ὅλον ποσόν, οὔτε δημιουργεῖ πλέον νέας σχέσεις, κατὰ τὰς ὁποίας παύει νὰ ὑφίσταται ἡ κυριότης τρίτου ἐπὶ τοῦ κτήματος, ὅπερ ἐξαγοράζεται, διότι τὸ δικαίωμα ἐμφυτεύσεως σημαίνει ῥητὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἑπομένως οὐδὲν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης πράττομεν. Ἀλλ’ ἀναγνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει ζήτημα συνταγματικὸν καὶ ὅτι ὀφείλετε νὰ ἔχητε τὸ ποσὸν ἔστω μέχρι τῆς 3 Μαΐου, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ περιορισθῇ ἔν τινι μέτρῳ τὸ κακόν, ὅταν ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον ὑπὲρ τοῦ κτηματοδότου καὶ τοῦ ἀγροδότου τὸ δικαίωμα τῆς ἐμφυτεύσεως. Ἀλλὰ τὰ χρήματα, τὸ αἰώνιον αὐτὸ ζήτημα, ὁ τόκος τῶν χρημάτων, ποῖος θὰ εἶναι; Θὰ θέσητε δασμὸν ἐπὶ ἑνὸς βαρελίου ἐξαγομένου ἐλαίου τῆς Κερκύρας· θὰ θέσητε δασμὸν οὐχὶ μόνον ἀσταθῆ, ἀλλὰ δασμὸν ἐπιβαρύνοντα ὁλόκληρον τὴν Κέρκυραν ἐπὶ προϊόντος, τοῦ ὁποίου δὲν θὰ γνωρίζητε ποῖαι θὰ εἶναι αἱ ἑκάστοτε ἀποδόσεις. Ἔχετε δὲ τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν δανείων τούτων ν’ ἀναζητήσητε τὰς ἀποδόσεις τὰς μικροτέρας, ἵνα κατορθώσητε οὕτω νὰ εὕρητε τὰ ἑκατομμύρια τῶν δραχμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ διατεθῶσιν. Ἀλλ’ ἡ κατωτέρα ἀπόδοσις τῶν ἐξαγομένων ἐκ Κερκύρας ἐλαίων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πωλεῖται πρὸς μίαν δρχ. ἡ βαρέλα, δὲν θὰ σᾶς ἀποδώσῃ περισσότερα τῶν 5.000 δρχ. Ἐὰν θέσητε 2 δρχ. τὴν βαρέλαν, θὰ ἔχητε 140.000 δρχ. ἐτησίως καὶ μὲ αὐτὰς πρόκειται μήπως νὰ δαπανήσητε τὰ 30.000.000; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εὐεργετοῦντες καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατορθώσητε νὰ εὑρίσκητε χρήματα ἐπὶ τοιούτῳ τόκῳ καὶ μὲ τοιαύτας ἐξασφαλίσεις. Ἢ μήπως φαντάζεσθε ὅτι τὸ πεντάλεπτον ἐπὶ τοῦ ἅλατος τῶν ἁλυκῶν τοῦ καταταλισκομένου ἐν Κερκύρᾳ, τὸ ὁποῖον θὰ προστίθηται εἰς τὴν νῦν ἐπὶ τοῦ ἅλατος ὑπάρχουσαν φορολογίαν, θὰ εἶναι ἐπαρκές, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ ὑπηρεσίας δανείου, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ἰδικούς μου ὑπολογισμοὺς τοὺς προχείρους, τοὺς στηριζομένους ἐπὶ παρατηρήσεων τῶν διαφόρων δημάρχων καὶ παρέδρων, ἀνέρχεται εἰς 20.000.000 ἕως 25.000.000; Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἐνέχει μεγίστην σπουδαιότητα καὶ θὰ ἠδύνατο κατὰ πολὺ ἀκόμη ν’ ἀπασχολήσῃ ἐμέ, ἐπιφυλάσσομαι δ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀποδίδω μεγίστην σπουδαιότητα εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα ἐπανέλθω καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαμαρτύρωμαι ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ὅτι τοιαῦτα νομοθετήματα προσφέρονται καὶ ψηφίζονται, ὅτε χθὲς ἀκόμη συνάδελφοι θελήσαντες κάπως εὐρύτερον νὰ ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας καὶ τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν ἐχαρακτηρίζοντο ὡς προσπαθοῦντες νὰ ματαιώσωσι τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως, ἀλλ’ ἡμεῖς παρέσχομεν τὴν ἐπικουρίαν ἡμῶν εἰς τὴν ψήφισιν 42 νομοσχεδίων καὶ προτάσεων νόμου καὶ εἴμεθα διατεθειμένοι τὴν ἐξάντλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ φέρωμεν μέχρι τοῦ ἀφθάστου, μέχρι τοῦ ὑπερανθρώπου, ὅπως συζητήσωμεν καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, διότι αἱ παρατηρήσεις ἡμῶν ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων ἐλάχισται θὰ εἶναι, διότι ἐγὼ ἐπὶ ἓν τέταρτον μόλις σήμερον τὴν 7ην πρωινὴν παρατηρήσεις τινὰς ἔκαμον περὶ τοῦ θέματος τῶν δημοτικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπηλήθευσαν καὶ προυκάλεσαν τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν γνωρίζω λοιπὸν ἂν ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ ματαιώσωμεν τὸ ἔργον τῆς Ἀνορθώσεως, ἀλλὰ βεβαίως ἔχω πάντα λόγον καὶ πᾶν δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη, τῆς ὁποίας διὰ λόγους γνωστοὺς εἰς πάντας, ὡς ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ βίος ὀφείλει νὰ τερματισθῇ πολὺ ταχέως πρὶν συμπληρώσῃ τὰς οὐσιώδεις αὐτῆς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν συνειδήσεων ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, εἰς Βουλήν, εἰς τὴν ὁποίαν μένομεν μέχρι τῆς 8ης πρωινῆς συζητοῦντες νομοθετήματα, εἰς Βουλήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ προσκομίσῃ ἔκθεσιν δῆθεν καὶ μελέτην αὐτῆς, εἰς Βουλήν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ψηφίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μεθ’ ὅλα τὰ πρότερον λεχθέντα ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν, καλούμεθα ν’ ἀπασχοληθῶμεν μὲ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κἂν ἔργον καὶ δημιούργημα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι δημιούργημα παροχῆς ὑπηρεσιῶν παρὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ δικαίου, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει ἡ ἰδία, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ φίλοι αὐτῆς καὶ ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκᾷ ἡ Πολιτεία ἐνισχύσεις καὶ νῦν καὶ κατὰ τὸ μέλλον.

§454ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως (ἀναγινώσκονται). Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§455Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἐνθυμεῖσθε ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποστολῆς ἰχθυοτρόφου εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν ἐψηφίσθη τότε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν μετὰ τὰς ἀντιρρήσεις ἡμῶν, ἀλλὰ παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν. Νομίζω ὅτι εἶχε καθῆκον ἡ Βουλὴ νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἀπάντησιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνης νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Δυστυχῶς εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἀπουσίαζον ἐψηφίσθη τοῦτο εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, χωρὶς κἂν νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι τοῦτο κανονικόν, ἐγὼ δὲν γνωρίζω, γνωρίζω ὅμως τοῦτο μόνον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ προσαχθῇ μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης συζητήσωμεν, ἀφοῦ ἄλλως τε ἐνθυμεῖσθε ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἔκαμον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐστηρίζοντο καὶ εἰς τὴν κωμικήν, καὶ στοιχειώδη ἀπαιδευσίαν μαρτυροῦσαν, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν συνταξάντων αὐτήν, διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἷς λόγος ἐπὶ πλέον τουτέστι ἦτο νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ὅμως. Καλῶς ἐγένετο τοῦτο, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν; Νομίζω, ὄχι. Τί πρέπει νὰ γίνῃ νῦν; Εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφασίσῃ καὶ ὡσαύτως τοῦ Προεδρείου νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας ἐπὶ τούτου, διότι νομίζω ὅτι ἐτάχθη προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις εἶχεν ἐκπνεύσει, ὁπότε ἡ Βουλὴ ἐν τῷ δικαιώματί της προβαίνει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν; Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ἐν Ἀθήναις δραματικὸν καὶ μουσικὸν σύλλογον κατηρτίσθη ἐκ τῶν κυρίων Π. Καραπάνου, Ν. Στράτου, Θ. Κουτούπη, Γ. Πὼπ, Ἰ. Βαββανάκου, Δ. Κλάδη, Σ. Σουμαρίπα, Δ. Βρατσάνου, Ν. Ξηροῦ, Εὐθ. Βελλιανίτου, Κ. Δεμερτζῆ καὶ Σ. Θεοδωροπούλου.

§457ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Ψαρῶν, ἐὰν ἐγνώριζε κατὰ βάθος τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Κερκύρας, ἐὰν ἐγνώριζε τὸν ἀπελπιστικὸν διαμελισμὸν τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας, ἕνεκα τῆς ἐπιβολῆς τῶν πολλαπλῶν βαρῶν αὐτῆς, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων οὐδεμίαν αὕτη παρέχει ἀσφάλειαν, ἐὰν ἰδίως ἐγνώριζε τὴν ἀγωνίαν τοῦ ἀγροτικοῦ τῆς Κερκύρας πληθυσμοῦ, ἀναμένοντος τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, βεβαίως δὲν ἤθελεν ἐπιτεθῆ τοσοῦτον σφοδρῶς κατ’ αὐτοῦ, ἀγωνιζόμενος μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐφραδείας νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι Βουλευταί, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Κερκύρας, ὑπερασπίζων τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, καίτοι ἀναγνωρίζω ὅτι λόγῳ τῆς χθεσινῆς ἀγρυπνίας καὶ τῆς σημερινῆς πολυώρου ἐργασίας εἶσθε κεκοπιακότες, ἀλλ’ αἰσθάνομαι ὅτι ἔχω καθῆκον, ὅπως καταρρίψω ἓν πρὸς ἓν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ψαρῶν, καὶ σᾶς παρουσιάσω τὴν εἰκόνα τῆς ὄντως θλιβερᾶς καταστάσεως εἰς ἣν περιῆλθεν ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Κερκύρας, ἕνεκα τοῦ ὑφισταμένου ἀγροτικοῦ συστήματος, ὅπερ προέρχεται ἀπὸ τὸν βάρβαρον μεσαιωνισμόν, ἐξακολουθεῖ δὲ ὑφιστάμενον μέχρι τῆς σήμερον, καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὁποίου ὁ χωρικὸς τῆς Κερκύρας παρ’ ὅλην τὴν ἀνεγνωρισμένην φιλοπονίαν αὐτοῦ καὶ τὸ ἐξόχως γόνιμον τοῦ Κερκυραϊκοῦ ἐδάφους νὰ μὴ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ οὔτε εἰς τὰς καθημερινὰς ἀνάγκας ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν κἂν αὐτῶν τῶν ὑποχρεώσεών του, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν τὰ διάφορα διηνεκῆ βάρη, τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ὁποίων ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Εἶναι σκληρόν, εἶναι κυριολεκτικῶς ἀπάνθρωπον εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν καὶ εἰς τὰς τάσεις τοῦ σημερινοῦ πολιτισμοῦ, ὁ σκοπὸς τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ κατάρριψις πάντων τῶν κοινωνικῶν ψευδῶν καὶ πασῶν τῶν προλήψεων, καὶ ἡ δημιουργία καταστάσεως ἐπιδιωκούσης τὴν δυνατὴν εὐδαιμονίαν τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ ζωῇ, νὰ ὑφίσταται ἀγροτικὸν σύστημα ἐν Κερκύρᾳ ἐντελῶς ἀνελεύθερον, ὅπερ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διεμέλισεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν κυριότητα καὶ περιήγαγεν αὐτὴν εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε οὐδεμίαν ἀσφάλειαν νὰ παρέχῃ ἐν τῇ χρηματικῇ συναλλαγῇ ἡ ἀγροτικὴ περιουσία, συνεπῶς νὰ γίνῃ αὕτη ἕρμαιον τῆς εἰδεχθεστέρας τοκογλυφίας, ἐκμυζώσης ὁλόκληρον τὴν πρόσοδον τοῦ ἀγρότου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ γίνεται ἀφορμὴ ἑκάστοτε, ὥστε μεταξὺ ἀγροληπτῶν καὶ ἀγροδοτῶν νὰ προκαλῶνται μίση καὶ πάθη τοιαῦτα, ἅτινα θᾶττον ἢ βράδιον θέλουσιν ἐκσπάσει εἰς βιαιότητας. Πρὶν ἢ σᾶς ἀναπτύξω τὴν δημιουργίαν τῶν διηνεκῶν βαρῶν, ἅτινα ἐπιβαρύνουσι τὸ Κερκυραϊκὸν ἔδαφος, πρὶν ἢ σᾶς πείσω ὅτι οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἀπαντῶ ἀμέσως εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ψαρῶν, ἰσχυρισθέντα ὅτι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἐνέχει παρὰ τὴν δημοκοπίαν. Τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Κερκύρας βεβαίως δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· καὶ ἄλλοτε εὐθὺς μετὰ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τοῦ 1863 οἱ ἀείμνηστοι τότε Βουλευταὶ Κερκύρας τὸ ἔφεραν ἐνώπιον αὐτῆς, ἡ δὲ περίνοια τοῦ Ἀλεξάνδρου Κουμουνδούρου υἱοθέτησεν αὐτό, τότε δὲ καὶ νόμοι ἐψηφίσθησαν καὶ μέτρα ἐλήφθησαν, ἀλλὰ τὸ ζήτημα παρέμεινεν ἄλυτον, διηνεκῶς διαταράσσον τὴν ἀγροτικὴν ἐκείνην κοινωνίαν. Καὶ κατὰ τὸ 1894 ὁ κ. Θεοτόκης ὑπέβαλε μέτρα, ἅτινα ἔλυσαν τὸ ζήτημα τῶν τιμαρίων, ὧν ἐγένετο ἔκτοτε ἡ διανομὴ εἰς τοὺς χωρικούς. Τὸ νομοσχέδιον δὲ τοῦτο δὲν εἶναι ἐπίσης δημιούργημα πρὸς ἐκλογικὴν δημοκοπίαν ἢ πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἀλλ’ εἶναι ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη, εἶναι οὕτως εἰπεῖν ἀπόρροια τῶν κοχλαζουσῶν ἰδεῶν ἐκ Κερκύρᾳ, αἵτινες ὑπεκαύθησαν αὖθις ἐκ τῶν συζητήσεων περὶ ὁμοειδῶν ζητημάτων ἄλλων διαμερισμάτων τῆς Ἑλληνικῆς χώρας ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας, ὅπως καὶ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Κερκύρας, εὑρισκομένων. Διὰ τοῦτο εὐθὺς ὡς ἐγνώσθη ὅτι ὑπεβλήθη τοιοῦτον νομοσχέδιον, συνῆλθον δημοτικὰ συμβούλια, συνετάχθησαν ψηφίσματα, ἅτινα δι’ ἀναφορῶν ὑπογεγραμμένων ὑπὸ χιλιάδων ἀγροτῶν, ἐστάλησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρὸς ἡμᾶς, διὰ τῶν ὁποίων παρεκάλουν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πάντες δὲ σχεδὸν οἱ φίλοι μου μὲ παρεκάλεσαν νὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅτε δὲ σύσσωμος ὁ ἀγροτικὸς τῆς Κερκύρας πληθυσμὸς ἀπαιτεῖ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατηγορηματικὴν ἐντολὴν ἔχω νὰ ὑποστηρίξω αὐτό, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἐφαντάσθη ὁ κύριος συνάδελφος ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ἐντολῆς ταύτης τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο πρὸς ἐκλογικὴν δημοκοπίαν. Καὶ ἐξ ἀνατροφῆς, ἀλλὰ καὶ διότι, εὐτυχῶς δι’ ἐμέ, ἡ πολιτική μου θέσις εἶναι τοιαύτη, οὐδεμίαν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐνταῦθα δημοκοπικὰ θέματα πρὸς ἐπίρρωσιν αὐτῆς. Ἂν ἀγωνίζομαι ὅπως δοθῇ λύσις τις εἰς τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Κερκύρας, πράττω τοῦτο ἐν τῇ συναισθήσει ὅτι δίκαιον ἀγωνίζομαι ἀγῶνα ἐπιζητῶν ν’ ἀποδοθῇ ἡ κατ’ οὐσίαν ἐλευθερία εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς Κερκύρας, ἄνευ τῆς ὁποίας οὐδεμία πρόοδος, οὔτε κοινωνικὴ οὔτε οἰκονομική, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ἀλλὰ θέλει κρατεῖ τὸν ἀγρότην καθηλωμένον εἰς τὸ ἔδαφος χωρὶς οὐδεμία ἐλπὶς εὐτυχεστέρου μέλλοντος νὰ προσψαύῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ. Ἀφοῦ ἅπαξ τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἔφθασε μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης, δέον νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸ λύσις τις, διότι τὰ μὲν σπέρματα τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐρρίφθησαν πρὸ πολλοῦ, σήμερον δ’ ἐγιγαντώθησαν ταῦτα. Εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ ἀγρότου σήμερον ἔχει ἀποκρυσταλλωθῆ ἡ ἰδέα ὅτι ἡ γῆ, τὴν ὁποίαν ἀπ’ αἰώνων καλλιεργοῦσιν οἱ πρόγονοι αὐτοῦ καὶ τὴν ὁποίαν ποτίζει μὲ τὸ αἷμά του, ἀνήκει εἰς τὸν καλλιεργητὴν αὐτῆς, καὶ συνεπῶς πᾶς κανών, ὅπως λέγεται ἐν Κερκύρᾳ ἡ προσφορὰ πρὸς τὸν ἀγροδότην, οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ μία ἄδικος φορολογία, μία τυραννικὴ πίεσις κληροδοτηθεῖσα ἀπὸ τῆς μεσαιωνικῆς φεουδαρχίας καὶ παραμένουσα μέχρι τῆς σήμερον, ὅτε ἐν τῇ χώρᾳ θάλλουσιν ὑπεράγαν φιλελεύθεροι θεσμοί. Ὅτε τοιαῦται ἰδέαι εἰσεχώρησαν εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅτε ὁ λαὸς οὗτος ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν ὅτι προσγίνεται αὐτῷ ἀδικία, ὅτε πιστεύει ὅτι ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτοῦ οὐ μόνον ὁ πόρος τῆς καθημερινῆς αὐτοῦ συντηρήσεως, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἐλπὶς βελτιώσεως τῆς τύχης αὐτοῦ καὶ τῶν τέκνων του εἰς τὸ μέλλον, δύνασθε νὰ εἰκάσητε ὁποίας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ διάψευσις τῆς ἐλπίδος τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἀπασχολεῖ ἡμᾶς, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκᾷ οὗτος τὸν ἄρτον καὶ τὴν ἄνεσιν αὐτοῦ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ἐνταῦθα τὰς θλιβερὰς διηγήσεις, αἵτινες κυκλοφοροῦσι μεταξὺ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ Κερκύρας περὶ τῆς καταγωγῆς τιμαρίων καὶ τὰς ἐκ τούτων προελθούσας πολυωνύμους νομικὰς σχέσεις τῶν ἀγροληψιῶν, ἐμφυτεύσεων καὶ ἐδαφονομίων, αἵτινες δεσμεύουσι πᾶσαν προσπάθειαν τοῦ ἀγρολήπτου πρὸς βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποθάλψω τὰς παλαιὰς διαμάχας μεταξὺ ἀγροδοτῶν καὶ ἀγροληπτῶν. Ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι διὰ τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων νὰ συντελέσω εἰς εἰρήνευσιν τῶν τάξεων τούτων καὶ εἰς πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς ἡσυχίας, ἥτις ἀναποδράστως θὰ διαταραχθῇ, ἐὰν μὴ δοθῇ λύσις τις εἰς τὸ ἀγροτικὸν τῆς Κερκύρας ζήτημα. Τὰ κοινωνικὰ ζητήματα τὰ ἔχοντα τὸν χαρακτῆρα τοῦ συζητουμένου, ὅταν φθάνωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπαυξάνουσι τὴν συγκίνησιν καὶ τὴν ταραχὴν τῆς ἐνδιαφερομένης κοινωνίας. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει καθῆκον καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀντιμετωπίζωσι ταῦτα ἀποφασιστικῶς καὶ νὰ δίδωσι τὴν δυνατὴν καὶ τὴν ἁρμόζουσαν λύσιν. Πᾶσα ἀναβολή, πᾶσα παράτασις συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρῃ ταῦτα ὑπὸ ὀξυτέραν μορφὴν καὶ εἰς τὸ νὰ ἐπιδεινώσῃ τὴν κατάστασιν. Σήμερον ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα ἐπιβάλλεται ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ὅτε δύναται νὰ πρυτανεύσῃ τὸ δίκαιον, ὥστε οὐδέτερος τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ ζημιωθῇ ἢ ν’ ἀδικηθῇ. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ ἐλπίσῃ τις ὅτι θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ὑπάρχουσιν ἴσως οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἵτινες ἔχουσι συμφέρον νὰ ὑποθάλψωσι τὰς διχονοίας καὶ νὰ ἐξάπτωσι τὰ πάθη καὶ τὰ μίση καλλιεργοῦντες ἐπιδεξίως τὰς κυκλοφορούσας ἰδέας καὶ ἐνισχύοντες τὴν πεποίθησιν τῶν ἀγροληπτῶν ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις εἶναι ἀποτέλεσμα αὐθαιρεσίας καὶ βίας καὶ ὅτι εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν καὶ ἠδίκησαν καὶ αὐθαιρέτως κατέλαβον τὴν παρ’ αὐτῶν καλλιεργουμένην γῆν οἱ πρόγονοι τῶν σημερινῶν ἀγροδοτῶν. Ὅτε λοιπὸν παρὰ τῷ ἀγροτικῷ πληθυσμῷ, παρ’ ᾧ τοιαῦται περιστρέφονται ἰδέαι, ἐρρίφθη ἡ ἀγγελία τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου λύοντος τὸ ζήτημα αὐτῶν, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ὁποίας ἐλπίδας ἐγέννησεν. Αἱ ἐλπίδες αὗται διαψευδόμεναι θὰ ἐπιφέρωσι βαθύτατον κλονισμόν, ἡ δὲ ἀναβολὴ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος θὰ ῥίψῃ τὸν λαὸν τοῦτον εἰς ἀπελπισίαν καὶ θὰ προκαλέσῃ νέα πάθη καὶ νέα μίση μεταξὺ τῶν διαμαχομένων κοινωνικῶν τάξεων, τὰ ὁποῖα ἀντὶ πάσης θυσίας ὀφείλει νὰ προλάβῃ ἡ Βουλή. Εἰς ἣν περιῆλθε θέσιν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀσυνεσία θὰ εἶναι ἡ ἀναβολὴ τῆς λύσεως αὐτοῦ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δεῖται βελτιώσεων, ὅπως μηδεμία ἐγερθῇ ἀμφιβολία περὶ τῆς συνταγματικότητος αὐτοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροδοτῶν· βεβαίως δέον νὰ τροπολογηθῇ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου, ὅστις εἶναι ἡ κυρία τροφὴ τοῦ χωρικοῦ, καὶ τὸν ὁποῖον εὑρίσκω ὑπερβολικόν, ἀλλὰ ταῦτα πάντα εἰσὶ λεπτομέρειαι, τῶν ὁποίων ἡ ἐξέτασις προσήκει εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἡ οὐσία εἶναι ἡ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον λύσις τοῦ ζητήματος, καθόσον ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει ὅτι τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα παρατεινόμενα καθίστανται δυσίατα καὶ φέρουσιν ἀδικίας καὶ βιαιότητας. Ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν παρατήρησίν μου ταύτην, διότι ἐπὶ τέλους θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ ἐπιληφθῆτε τῆς λύσεως, ἡ ἀνάγκη δὲ πιθανὸν νὰ φέρῃ ὑμᾶς εἰς θέσιν, ὥστε εἰς τὰς πράξεις σας νὰ μὴ κυριαρχήσῃ τὸ δίκαιον. Μὴ ἔχετε δὲ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ βία τῶν πραγμάτων θὰ σᾶς ἐξαναγκάσῃ εἰς τὴν λύσιν, διότι ζητήματα ὡς τὸ παρόν, τὸ ὁποῖον θίγει τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν ἑνὸς τόπου, ζήτημα, ὅπερ μαραίνει τὴν πρόοδον αὐτοῦ καὶ ἀπειλεῖ τὸν ἄρτον αὐτὸν τῶν χωρικῶν, εἶναι ζήτημα, τοῦ ὁποίου οὐδεμία δύναμις εἶναι ἱκανὴ ν’ ἀναστείλῃ τὰς συνεπείας, δὲν εἶναι δὲ πρέπον οὐδὲ συμφέρον νὰ μεταβληθῇ ἡ Κέρκυρα εἰς πεδίον ταραχῶν καὶ ῥήξεων καὶ νὰ παράσχῃ εἰκόνα τῆς αὐθαιρεσίας, τῆς ἀναρχίας καὶ τῆς βιαιότητος.

§458ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἀτομική σας γνώμη.

§459Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαίως εἶναι ἀτομική μου γνώμη ἢ μᾶλλον δὲν εἶναι ἁπλῶς γνώμη, εἶναι ἐπιστημονικὴ πεποίθησις, ἥτις πηγάζει ἐκ τῆς μελέτης τῆς ἱστορίας τῶν ἀγροτικῶν ζητημάτων τῶν ἀναφυέντων εἰς πάσας τὰς χώρας τοῦ κόσμου, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦτα ζητήματα· ἐκφράζω τὰς ἰδίας μου γνώμας καὶ τὰς ἰδικάς μου πεποιθήσεις. Τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ ταύτην μετὰ θέρμης διακηρύττω ἐκ τοῦ βήματος τούτου, τολμῶ δὲ νὰ εἴπω ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐκφράζω καὶ τὴν γνώμην ὁλοκλήρου σχεδὸν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κερκύρας, ἀναμένοντος μετ’ ἀγωνίας τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων τούτων φρονῶ ὅτι ἐνδείκνυται ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐξεταζομένου. Σκοπὸς τοῦ Κράτους δὲν εἶναι μόνον ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν αὐτοῦ δυνάμεων. Πρὶν ἐπιδιώξῃ ταύτας στοιχειωδέστατον καθῆκον ἔχει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν αὔξησιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν τῆς χώρας πηγῶν, πρωτίστη τῶν ὁποίων εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς, ἥτις δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἐκ τῆς γονιμότητος τοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ κυρίως ἐκ τοῦ πολιτισμοῦ τῆς χώρας. Αἱ νεώτεραι θεωρίαι τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης δὲν λανθάνει ὑμᾶς ὅτι ὡς πρώτην βάσιν τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς παραδέχονται τὸν πολιτισμόν. Ἀλλὰ καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις τῆς παραγωγῆς τῆς Κερκυραϊκῆς γῆς, ὅτε αἱ χεῖρες τῶν ἀγροτῶν τῆς Κερκύρας δεσμεύονται ἀπὸ πέδας, τὰς ὁποίας πρὸ αἰώνων ἐσφυρηλάτησε βάρβαρον γεωργικὸν σύστημα, κατατμῆσαν τὴν κτηματικὴν περιουσίαν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οὐδεμίαν νὰ παρέχῃ αὕτη ἀσφάλειαν, νὰ τεθῇ δ’ ἐκτὸς πάσης χρηματικῆς συναλλαγῆς; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος ἰσχυρίσθη ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα, στηριζόμενα ἐπὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τῆς ἰδιοκτησίας. Τόσον οὗτος ὅμως, ὅπως καὶ πᾶς ἄλλος τοιαῦτα ὑποστηρίζων, εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ, καθόσον οὐδείς, ἰδιαιτέρως δ’ ἐγώ, εἶναι διατεθειμένος νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἅτινα ἄλλως τε ὡς καὶ ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν ἐπαρκῶς ἐξασφαλίζονται διὰ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ὕπερθεν ὅμως τῶν ἰσχυρισμῶν τούτων εὑρίσκεται ἡ μεγάλη κοινωνικὴ καὶ μεγάλη δημοσία ἀνάγκη· εὑρίσκεται ἡ ἀπόγνωσις ὁλοκλήρου λαοῦ, ὅστις διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου προσδοκᾷ τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης του. Οὐδὲ ὑποθέτω ὅτι δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὀφείλει ὁ γεωργὸς τῆς Κερκύρας νὰ καταδικασθῇ ἐπ’ ἄπειρον εἰς οἰκονομικὸν μαρασμὸν καὶ εἰς αἰωνίαν πενίαν, ν’ ἀναγκασθῇ δ’ ἴσως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν γῆν τῆς γεννήσεώς του ζητῶν πέραν τοῦ ὠκεανοῦ τύχην, διότι ἀγροτικὰ συστήματα μεσαιωνικὰ ἐδημιούργησαν δικαιώματα ἐν Κερκύρᾳ, τὰ ὁποῖα ὡς σάραξ κατατρώγουσι τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τῆς ὡραιοτέρας νήσου τῆς Μεσογείου. Ἡ διατήρησις τοιούτου συστήματος ἀντίκειται οὐ μόνον πρὸς τὰς νεωτέρας ἰδέας τῶν φιλελευθέρων πολιτευμάτων, ἀλλ’ ἀντίκειται καὶ πρὸς αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅπερ κατ’ οὐσίαν εἶναι συνδιοκτήτης τῆς γῆς, ἀφ’ ἧς ἀπολαμβάνει τοὺς φόρους καὶ ὀφείλει κατ’ ἀκολουθίαν νὰ μεριμνᾷ καὶ περὶ τῆς βελτίονος παραγωγῆς ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς τύχης καὶ τῆς εὐημερίας τῶν παραγωγῶν. Ὑποστηρίζων λοιπὸν τὰ κτηθέντα δικαιώματα τῶν ἀγροδοτῶν ἀποκρούω πάσῃ δυνάμει τὴν διατήρησιν τοῦ ὑφισταμένου γεωργικοῦ συστήματος ἐν Κερκύρᾳ, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ κατάργησις αὐτοῦ θέλει ἐπιφέρει καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀποκατάστασιν τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ τὴν ἠθικὴν βελτίωσιν τοῦ ἀγρότου, ἀλλὰ καὶ τὴν αὔξησιν προσέτι τῶν δημοσίων προσόδων, θέλει δὲ ἀπαλλάξει καὶ τοὺς ἀγροδότας ἐνοχλήσεων καὶ διενέξεων ἐπὶ τοῦ παρόντος, βιαιοτήτων δὲ καὶ ἀδικημάτων ἐν τῷ μέλλοντι.

§460Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Βελλιανίτη, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολὺ τὴν ἀγόρευσίν σας;

§461Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαιότατα, διότι ὀφείλω ν’ ἀνασκευάσω τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ Ψαρῶν. Ἐξ ἄλλου δὲν βλέπω τὴν Κυβέρνησιν ἐκφράζουσαν ὁποίαν ἔχει γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ θέματος ὑψίστης κοινωνικῆς σημασίας, διὰ τὴν λύσιν τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλονται βάρη εἰς τὸν λαὸν καὶ λύονται σχέσεις ἰδιοκτησίας, ἀγνοοῦμεν δὲ τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις.

§462Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν προβαλλομένων θεμάτων;

§463Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν δὲν μοὶ δώσητε, κύριε Πρωθυπουργέ, ἀπάντησιν περὶ τῆς γνώμης, ἣν ἐσχηματίσατε ἐπὶ τοῦ ζητήματος, καὶ τῶν προθέσεων ὑμῶν, σᾶς δηλῶ ὅτι δὲν θὰ κατέλθω τοῦ βήματος πρὶν ἀφαιρέσω ἀφ’ ὑμῶν πάντα δισταγμὸν περὶ τοῦ δικαίου τοῦ ἀγῶνος ἡμῶν καὶ πρὶν ἀκούσω ὑμᾶς ὅτι υἱοθετεῖτε τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶναι δίκαιον ὁλόκληρος πληθυσμὸς μεγάλου τῆς χώρας διαμερίσματος ν’ ἀναμένῃ ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἐναγωνίως τὴν λύσιν τοῦ ζωτικωτάτου δι’ αὐτὸν ζητήματος.

§464Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς δηλῶ λοιπὸν ἐπισήμως, κύριε Βελλιανίτη, ὅτι υἱοθετῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξάπαντως θὰ ψηφισθῇ.

§465Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἐξακολουθήσω ἀγορεύων, καὶ παύων τὸν λόγον ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου δημοσίως ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§466ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας κ. Πατσουράκον ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφων ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τῇ 10 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ... Ἑπομένως ἡ αἴτησίς σας ὅπως χαρακτηρισθῇ ἄκυρος ἡ χθεσινὴ συζήτησις δὲν εἶναι εὔλογος. Ὁ κ. Βάρθης ἔχει τὸν λόγον.

§467Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ τονίσω ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ ὑποστηρίξω νομοσχέδιον, οἷον τὸ περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἀπὸ τὰ βαρύνοντα αὐτὰ βάρη, ἀφοῦ τοῦτο ἠσπάσθη ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὀφείλω νὰ προβῶ εἰς δήλωσιν κυρίως ἀποβλέπουσαν εἰς τὸν ἐκ Ψαρῶν κύριον συνάδελφον. Μετὰ τοῦ κ. Πὼπ συνδεόμεθα στενῶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, συνειργάσθην δὲ εἰς πάντα τὰ ζητήματα μετ’ αὐτοῦ, εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ταύτης παύω πᾶσαν συνεργασίαν μετ’ αὐτοῦ, διότι βεβαίως ἐγείρονται δεδικαιολογημένως εἰς πάντα ἐξ ὑμῶν ὑπόνοιαι ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποδείξω ἐγὼ εἰς αὐτὸν ν’ ἀντικρούσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νομοσχέδιον ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐγὼ αὐτὸς ὑπέβαλον πρότασιν. Θεωρῶ δ’ ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον, διότι πάντοτε ἠκολούθησα τὴν ὁδὸν τῆς εἰλικρινείας, γνωρίζω δὲ ἤδη ὅτι διεσπάρη ἐν Κερκύρᾳ ἡ φήμη ὑπὸ ἐπιτηδείων, ὅτι ἐγὼ μετ’ ἄλλων ἀντιδρῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀλλ’ ἐγὼ ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς εἰλικρινείας τῶν αἰσθημάτων μου, τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου, τὰς ὑποδείξεις τῆς συνειδήσεώς μου, ὡς πάντοτε, θ’ ἀκολουθήσω καὶ σήμερον. Αὐτὸ δ’ ἔπραξα καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐνόησα ὅτι εἶχον ἀντίθετα αἰσθήματα δὲν ἐδίστασα νὰ δηλώσω πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐπαναστάσεως τὸν συνταγματάρχην κ. Ζορμπᾶν καὶ δι’ ἐπιστολῆς ὅτι δὲν ἠδυνάμην πλέον ν’ ἀκολουθήσω αὐτήν. Ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνάδελφος, μετὰ τοῦ ὁποίου συνυπηρέτουν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ ἠθέλησε νὰ μὲ ἀποτρέψῃ ἀπὸ τῆς ἀποφάσεώς μου ἐκείνης, ὑποδεικνύων εἰς ἐμὲ τοὺς κινδύνους τοῦ διαβήματός μου.

§468Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα· τὸ ὁμολογῶ.

§469Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν ὁδὸν ταύτην τῆς εἰλικρινείας θ’ ἀκολουθήσω. Πάντες ὑμεῖς μὲ εἴδετε ὑποστηρίξαντα τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις ἐνόμισα ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβαλλόμενα ὑπ’ αὐτῆς εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν πρόοδον τοῦ λαοῦ, πρὸς τὴν πρόοδον τοῦ ἔθνους· ὑπεστήριξα ταῦτα, ἔστω καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ χάσω τι ἐκ τῆς δημοτικότητός μου ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι. Οὐδέποτε ἀπέβλεψα πρὸς τὸ συμφέρον μου, ἀλλὰ πάντοτε πρὸς τὴν εὐημερίαν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ λαοῦ καὶ τῆς πατρίδος. Τοῦτο πράττω καὶ σήμερον. Ἡ Κυβέρνησις ἠσπάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἑπομένως οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἐπεκτείνω τὴν συζήτησιν ταύτην, ἀλλ’ ὤφειλον μόνον καὶ μόνον νὰ ποιήσωμαι τὴν δήλωσιν ταύτην, ὅπως γνωρίζουσι πάντες, ὅτι ἀπέναντι τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου μου παραβλέπω καὶ θυσιάζω πᾶσαν ἀτομικὴν ἀδυναμίαν, πᾶν ἀτομικὸν συμφέρον.

§470Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Συνεπὴς πρὸς τὰς ὑποδείξεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου ἐν πλάτει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἐν ὥραις τόσον κρισίμοις. Τότε θὰ δώσω πάσας τὰς ἐξηγήσεις καὶ θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι πρόκειται περὶ νομοθετήματος δικαιοτάτου καὶ ἐπιβεβλημένου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους νὰ φυλάξωσι τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔχουσι, διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§471Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἰσθάνομαι ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου ἀνακούφισιν, διότι ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὴν πρότασιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας πλὴν τῶν ἄλλων ἐπιβάλλεται καὶ φορολογία, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ εἶναι ὁπωσδήποτε ἀντισυνταγματικόν, ἐὰν ἐπιβαλλομένης φορολογίας ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλάμβανε τὴν εὐθύνην. Αἰσθάνομαι, κεκηρυγμένος καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀνακούφισιν, διότι τυπικῶς καὶ κανονικῶς καὶ κοινοβουλευτικῶς ἔρχονται τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§472Σ. ΛΑΣΚΑΡΙΣ. Ὑποβάλλω σχετικὴν πρὸς τὸ νομοσχέδιον τροπολογίαν.

§473Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκτύπωσις.

§474Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιτυγχάνονται πλεῖστα ἀγαθά, καθόσον κανονίζονται αἱ σχέσεις τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπέναντι τῶν ἐχόντων ἐμπράγματα δικαιώματα ἐπὶ ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ, διαρρυθμίζεται δὲ καὶ ἐξομαλύνεται κατάστασις παρακωλύουσα τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας. Ἐλέχθη ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ....

§475Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία, διὰ τῆς ὁποίας θὰ λείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία ὅτι τὸ νομοσχέδιον προσκρούει εἰς τὸ Σύνταγμα.

§476Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ἐσκόπουν ν’ ἀντικρούσω τὴν περὶ ἀντισυνταγματικότητος γνώμην· ἀλλὰ μετὰ τὴν γενομένην τροπολογίαν περιττὴν κρίνω πᾶσαν περὶ συνταγματικότητος συζήτησιν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, διότι πρόκειται νὰ ῥυθμισθῇ ζήτημα παρεμφερὲς ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κατοίκους ἄλλων τμημάτων τῆς χώρας διατελοῦντας ὑπὸ ζυγὸν βαρύτερον ἐκείνου, ὑπὸ τὸν ὁποῖον διατελοῦσιν οἱ κάτοικοι τῆς Κερκύρας, ἀγομένους καθ’ ἑκάστην ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων, κατηγορουμένους ἐπὶ κλοπῇ τοῦ κανόνος καὶ μάλιστα κατὰ παρερμηνείαν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἵνα τὸ μέτρον ἐπεκταθῇ καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν, ὅπου ὑπάρχουσι σχέσεις παρόμοιαι πρὸς ἐκείνας, ἃς πρόκειται νὰ ῥυθμίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὑποβάλλω δὲ πρὸς τοῦτο σχετικὴν τροπολογίαν.

§477ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–18 ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου εἰς βʹ συζήτησιν).

§478ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1911 δραχ. 3,089,576,21», κηρυσσομένου κατεπείγοντος. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή).

§479Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει μετὰ 50 ἄλλων περίπου συναδέλφων πρότασιν, ὅπως προταχθῶσι τρεῖς προτάσεις νόμου: 1) Ἡ περὶ ἀκατασχέτου τοῦ σταφιδοκάρπου. 2) Ἡ περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων ἐξαγωγικοῦ τέλους καὶ 3) Ἡ περὶ φορολογίας τῆς ῥητίνης. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀξίωσις, ὅπως τὸ ὑφιστάμενον ἀκατάσχετον ὡς πρὸς τοὺς παραγωγοὺς τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐπεκταθῇ καὶ ὡς πρὸς τοὺς παραγωγοὺς τῆς σταφίδος. Ἡ δευτέρα εἶναι ἡ πρότασις, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει καταργήσει τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων. Καὶ ἡ τρίτη περὶ τῆς ῥητίνης εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας τοὺς Βουλευτὰς τῶν ῥητινοπαραγωγικῶν τόπων ὅτι σκοπὸν ἔχει νὰ ἄρῃ ἓν ἄδικον, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τοὺς ῥητινοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει Διατάγματος παρανόμου.

§480ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται τὴν πρότασιν. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύω τὴν συνεδρίασιν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ 45′ μ. μ.).