1911.11.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 169

τῆς 17ης Νοεμβρίου 1911.

(Πέμπτη, ὥρα 4 καὶ 5′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ἡ «Φιλοπρόοδος ἀδελφότης Ἀρεοπόλεως» αἰτεῖται ἐπισκευὴν τῆς ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ Ἀρεοπόλεως–Γυθείου· 2) Κάτοικοι τοῦ δήμου Πηνείων αἰτοῦνται κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ Ἀμαλιάδος εἰς Δελήμπασι· 3) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου αἰτεῖται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 4) Οἱ Ἀ. Ἀφεντάκης καὶ Μ. Δεπάστας ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἀποζημιώσεως γαιῶν των ἐκμεταλλευομένων· 5) Ὁ συνταξιοῦχος καθηγητὴς τῆς Γαλλικῆς Μ. Ζαδὲς καταγγέλλει τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν ὡς προεξοφλοῦσαν συντάξεις πρὸς 69%· 6) Ὁ ἐκ Λευκάδος ἀπόστρατος ἀνθυπολοχαγὸς Κ. Στεργιάδης αἰτεῖται ἀπονομὴν συντάξεως· 7) Ὁ κ. Ἰ. Γεωργιάδης πρώην συνταγματάρχης ἐν τῷ Τουρκικῷ στρατῷ καὶ νῦν καθηγητὴς τῆς Τουρκικῆς ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων ζητεῖ ἀπονομὴν συντάξεως· 8) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἅγιος Βασίλειος (Βραχνέϊκα) ζητοῦσι τὴν ἵδρυσιν ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ ἐν τῷ χωρίῳ των· 9) Ὁ Χαρ. Εὐγενίδης διαμαρτύρεται διότι ἡ Ἀστυνομία δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐξέρχωνται ἐκ τῆς οἰκίας του τὰ ὕδατα τῆς βροχῆς καὶ 10) Κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ναυπλίου ζητοῦσιν ἀναστολήν. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀγαπητὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀποστολῆς δημοσιογράφων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θήρας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Κορύλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν»· Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§2Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν θὰ ἐπαναλάβω παράκλησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἀπηύθυνα, ὅπως διαταχθῇ τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐρωτήσεις ν’ ἀποστέλλῃ ἀμέσως πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, διότι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ λαμβάνουσι τὴν ἐρώτησιν τὴν μεσημβρίαν μόνον τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ ἐρώτησις φέρεται ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπ’ ἀναφορᾶς περὶ γεφύρας ἐν τῇ ὁδῷ Βονίτσης–Λευκάδος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Σκιαδαρέσης.

§4Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν Βουλὴν σχετικῶς πρὸς τὴν πλωτὴν γέφυραν τὴν ἑνοῦσαν τὰ δύο τμήματα τῆς ὁδοῦ Λευκάδος– Βονίτσης. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν διέταξεν, ὅπως ὑποβληθῇ μελέτη περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν βαρούλκων, τὰ ὁποῖα ἦσαν μικρὰ καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ σύρωσι τὸ συρματόπλεκτον σχοινίον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναπόφευκτον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ ὑπάρχον σχοινίον, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐκόπτετο, ἐξ οὗ διεκόπτετο ἡ χρῆσις τῆς γεφύρας. Συγχρόνως μέχρις οὗ περατωθῇ ἡ μελέτη ἐκείνη καὶ ἀντικατασταθῶσι τὰ βαροῦλκα ὁ κύριος Ὑπουργὸς διέταξεν ἐκδίδων καὶ τὸ σχετικὸν ἔνταλμα τῆς δαπάνης ν’ ἀγορασθῇ σχοινίον ἁπλοῦν καὶ τεθῇ πάλιν ἡ γέφυρα εἰς χρῆσιν, μέχρις ὅτου ἐπιτευχθῇ ἡ διαταχθεῖσα ῥιζικωτέρα τροποποίησις τῆς γεφύρας διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν βαρούλκων. Τὸ σχοινίον ἠγοράσθη καὶ ἐτέθη εἰς χρῆσιν ἡ γέφυρα. Ἔκτοτε ὅμως παρῆλθον πέντε μῆνες, τὸ σχοινίον πλησιάζει πάλιν νὰ φθαρῇ, καὶ ἡ γέφυρα πάλιν θὰ σταματήσῃ. Οἱ ἁρμόδιοι δὲν γνωρίζω ἂν ἐνήργησαν οὔτε γνωρίζω ποῦ ἐσταμάτησεν ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Αὐτὴ εἶναι μελέτη, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ, διότι ἡ γέφυρα αὕτη ἐστοίχισεν ὁλοκλήρους χιλιάδας εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐγένετο ἐξ ἀνάγκης, διὰ νὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ πράγματα, διότι βεβαίως ἔπρεπε νὰ γίνῃ πολὺ μεγαλειτέρα δαπάνη, κατόπιν μάλιστα τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν περὶ τὰ 2.000.000. Ἐν τούτοις ἐγένετο μία γέφυρα μικρὰ στοιχίσασα περὶ τὰς 20– 25 χιλ. δρχ. εἰς τὸ Κράτος. Ἡ γέφυρα ὅμως αὕτη ἐπὶ τέλους εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ, διότι συνδέει, ὡς σᾶς εἶπον, τὰ δύο τμήματα τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Λευκάδος–Βονίτσης, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ γίνῃ, διότι μεταβαίνουσιν ἐκεῖθεν οἱ χωρικοὶ εἰς τὴν Στερεὰν καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ διέρχωνται. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωσιν εἰς τὸ φρούριον τῆς Λευκάδος ἐπὶ ὥρας μακράς, μέχρις οὗ εὐδοκήσωσιν οἱ ἐντεταλμένοι νὰ σύρωσι τὴν ξυλίνην γέφυραν. Πάντα ταῦτα τὰ παράπονα ἀνεγνώρισεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διέταξε νὰ γίνῃ μελέτη, δὲν πταίει βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τίποτε, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὅπως ἐνεργήσητε καὶ μάθητε ποῦ ἐσταμάτησε, καὶ διατί δὲν ἐγένετο αὐτὴ ἡ μελέτη. Πρόκειται περὶ δύο βαρούλκων καὶ συρματοπλέκτου σχοινίου.

§5Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ διατάξω τὰ δέοντα, κ. Βουλευτά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐπ’ ἀναφορᾶς ἐπιτρόπων τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Νικολάου Μουσάτων περὶ διορισμοῦ ἐφημερίου.

§7Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Συνιστῶ, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἀναφορὰν τῶν καταδίκων Μουσάτων τοῦ δήμου Ἄνω Λειβαθοῦς τῆς Κεφαλληνίας, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου ἔλαβε τὴν ὁδὸν ταύτην οὐχὶ ὀρθῶς. Διότι ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ ἠδύναντο καὶ ὑπεχρεοῦντο νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰ νόμιμα δίκαια τῶν ἀναφερομένων· δίκαια, τὰ ὁποῖα ἔχει συμφέρον καὶ στοιχειωδέστατον καθῆκον νὰ ἱκανοποιῇ ἡ Πολιτεία, ὡς ἀποτελοῦντα τὸ κυριώτερον μέλημα πάσης καλῶς ὠργανωμένης Πολιτείας. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μουσάτων πρὸ 19 καὶ πλέον μηνῶν στεροῦνται πάσης ἐκκλησιαστικῆς ἱεροτελεστίας, πάσης ἱερουργίας, καθόσον ὁ Ἐπίσκοπος Κεφαλληνίας τὸν ἐκεῖ εὑρισκόμενον ἐφημέριον μετέθεσεν εἰς ἄλλον ναὸν καὶ ἀτυχῶς δὲν ἔστερξεν εἰς τὸν διορισμὸν νέου ἐφημερίου. Οἱ κάτοικοι ἀνεφέρθησαν ἐπανειλημμένως εἰς τὸν Ἐπίσκοπον Κεφαλληνίας καὶ προφορικῶς καὶ δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀναφορῶν ἠναγκάσθησαν δὲ μάλιστα μίαν ἐξ αὐτῶν νὰ ἐπιδώσωσι καὶ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, καὶ τέλος ἀνεφέρθησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τοῦ δικαιώματός των τούτου, τὸ ὁποῖον καθῆκον ἔχει ἡ Πολιτεία, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ὑποστηρίξῃ. Τοὺς λόγους, οὓς προβάλλει ὁ Ἐπίσκοπος, δύναται πᾶς τις νὰ λάβῃ γνῶσιν ἀναγινώσκων τὴν ἀναφοράν. Εἷς δ’ ἐκ τῶν λόγων τούτων εἶναι καὶ ὅτι δὲν θέλει νὰ διορίσῃ τὸν προταθέντα ὑπὸ τῶν κατοίκων ἐφημέριον, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν τοιοῦτον ἐφημέριον ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν. Ἐπιτραπήτω μοι, Κύριοι, νὰ μὴ εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν ἐνέργειαν ταύτην τοῦ Ἐπισκόπου, πολὺ δὲ μᾶλλον νὰ μὴ εὑρίσκω στηριζομένην εἰς τὸν νόμον τὴν νομικὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν προβάλλει. Τῳόντι ὁ νόμος περὶ ἐνοριῶν ἀπαγορεύει ἐν ἄρθρῳ 28 τὸν διορισμὸν Ἱερομονάχου ὡς ἐφημερίου, ἀλλὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 29 λέγει ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου οἱ ἐν Ἑπτανήσῳ κτητορικοὶ ναοί, ὁ ναὸς δέ, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι κτητορικὸς ἀνήκων εἰς τὴν οἰκογένειαν Γεωργοπούλου. Ἐντεῦθεν ἐξάγεται ὅτι ἡ προτεινομένη νομικὴ δικαιολογία δὲν ἔχει νομικὴν ὑπόστασιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ συντελέσῃ, ὅπως ἐξέλθωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπὸ τὴν ἀπελπιστικὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, στερούμενοι πάσης ἐκκλησιαστικῆς ἱερουργίας εἰς τὸ χωρίον των.

§8Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καὶ ἄλλοτε συνέστησα ἀναφορὰν τοιαύτην.

§9Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἀτυχῶς εὑρίσκεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Ἐπισκοπῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγαπητὸς ὑποβάλλει πρότασιν περὶ ἀποστολῆς δημοσιογράφων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν.

§11Γ. ΠΩΠ. Δημοσιογράφων;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θήρας» ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Πὼπ ἐπ’ ἀναφορᾶς κατοίκων τῶν συνοικιῶν Θησείου, Ἀκροπόλεως, Πετραλώνων, Ἀεριόφωτος κλπ. περὶ σταθμοῦ πρώτων βοηθειῶν.

§13Γ. ΠΩΠ. Ἦλθον καὶ πρὸς ἐμέ, κύριε Πρόεδρε, δημόται τινὲς τῆς πρωτευούσης, οἱ ὁποῖοι μὲ παρεκάλεσαν νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν δικαιοτάτην αἴτησιν αὐτῶν. Πρόκειται περὶ συνοικιῶν πυκνότατα κατῳκημένων, περὶ τὴν Ἀκρόπολιν, περὶ τὸ Θησεῖον καὶ τοὺς γύρω λόφους μέχρι τῆς συνοικίας Ἀεριόφωτος καὶ πέρα. Ὁλόκληροι αἱ συνοικίαι αὗται στεροῦνται σταθμῶν πρώτων βοηθειῶν. Ὑπάρχει ἐκεῖ που εἷς ἰατρὸς διατηρῶν κλινικήν, ὁ ὁποῖος ἑκάστοτε προσφέρεται νὰ βοηθῇ τοὺς ἐκ διαφόρων δυστυχημάτων τραυματίας, ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε ὑλικῶς οὔτε σωματικῶς, ἵνα παρέχῃ τόσον τὴν χριστιανικὴν βοήθειάν του εἰς τοὺς ἑκάστοτε προσφεύγοντας πρὸς αὐτόν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν διαφόρων καὶ ποικίλων ἐκείνων κονδυλίων τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας δοθῇ ἓν ποσὸν πρὸς ἵδρυσιν σταθμοῦ πρώτων βοηθειῶν εἰς τὰς συνοικίας ἐκείνας ἢ τοὐλάχιστον εἰς τὴν ὑπάρχουσαν ἰδιωτικὴν κλινικὴν νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς συμπαραστάσεως ἰατροῦ στρατιωτικοῦ, ἀλλὰ πρὸ πάντων τῆς παροχῆς φαρμακευτικῶν τινων ὑλικῶν, διότι δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ. Καὶ ἤδη οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ὑπῆρξαν τραυματισθέντες ἢ ὑποστάντες δυστυχήματα καὶ μὴ εὑρόντες μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ καταφύγωσιν. Εἶναι τόσον δικαία ἡ αἴτησις αὕτη, ὥστε ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ μελέτην τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας θὰ παράσχῃ τὰ μέσα, ἅτινα αἰτεῖται ἡ συνοικία ἐκείνη.

§14Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§15Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Συναισθάνομαι καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὸ καθῆκον νὰ προσθέσω τὴν φωνήν μου εἰς τὴν φωνὴν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Ψαρῶν ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ ἱδρυθῇ σταθμὸς πρώτων βοηθειῶν ἐξυπηρετῶν τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι οἱ ἐλάχιστοι σταθμοὶ πρώτων βοηθειῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας πόλεως μεγάλης, οἵα ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Πλεῖστα δυστυχήματα θὰ εἶχον ὀλιγώτερον βλαβερὰς συνεπείας διὰ τοὺς ὑφισταμένους αὐτά, ἐὰν ὑπῆρχον σταθμοὶ πρώτων βοηθειῶν εἰς πάντα τὰ κέντρα. Καθημερινῶς θρηνοῦμεν θύματα τῆς τοιαύτης ἀνεπαρκείας, τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως, ἡ ὁποία εἶναι καιρὸς νὰ πληρωθῇ πρὸς ταῖς τόσαις ἄλλαις ἐλλείψεσι, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ πληρώσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀπευθύνομαι εἰς τὰ δίκαια καὶ φιλάνθρωπα αἰσθήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀπεκδέχομαι παρ’ αὐτοῦ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ δικαίου τῶν συμπολιτῶν μου.

§16Δ. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστὴ ἡ παλαιὰ ἔρις μεταξὺ φαρμακεμπόρων καὶ φαρμακοποιῶν καὶ ἐμπόρων ὅσον ἀφορᾷ τὴν πώλησιν φαρμάκων. Ὑπάρχει Διάταγμα τοῦ 1835, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν πώλησιν ταύτην. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ἐμπόρους νὰ πωλῶσιν εἴδη χρήσιμα εἰς τὰς τέχνας καὶ βιομηχανίας, ἀλλὰ δὲν ὁρίζει τίνα εἶναι τὰ φάρμακα αὐτά. Ἔρις λοιπὸν καθημερινὴ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν φαρμακοποιῶν καὶ ἐμπόρων. Τὸ τοιοῦτον δ’ ἠνάγκασε τὸν ἐξαγωγικὸν ἐμπορικὸν σύλλογον ἐν Πάτραις νὰ ὑποβάλῃ ὑπόμνημα πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα διὰ νόμου, τίνα εἶναι ἐκεῖνα τὰ φάρμακα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται νὰ πωλῶσιν οἱ ἔμποροι, καὶ τίνα εἶναι τὰ χρήσιμα εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν. Εἰσέτι οὐδὲν ἐγένετο. Ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, καὶ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι εὐκολώτατον νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον περιάγει τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ τοὺς φαρμακεμπόρους εἰς τὰ Δικαστήρια. Εἶναι ἡ αἴτησίς των δικαιοτάτη, καὶ εἶναι ἄτοπον ἀπὸ τοῦ 1835 νὰ μὴ ἔχῃ κανονισθῇ διὰ νόμου τίνα εἶναι ἐκεῖνα τὰ φάρμακα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται νὰ πωλῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§17Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἐξ αἰτίας τῶν παραπόνων, ἅτινα ἠγέρθησαν ἐκ μέρους τῆς ἐμπορικῆς τάξεως περὶ παρανόμου αὐτῶν καταδιώξεως καὶ τιμωρίας ἐπὶ τῇ βάσει δῆθεν παρερμηνείας τοῦ ἀρχικοῦ Β. Διατάγματος, ὅπερ προκνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι τὰ Δικαστήρια ἡμῶν δὲν ἐφήρμοσαν τοὺς κειμένους νόμους, διότι θὰ ἠδίκουν ταῦτα, ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ οἱ ἔμποροι διατείνονται, εἶναι ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο δεῖται νομοθετικοῦ καθορισμοῦ, ὅπως μὴ καὶ τὸ ἐμπόριον περιορίζηται εἰς τὰς ἐργασίας του καὶ οἱ ἔμποροι μὴ καταδιώκωνται ἐκ τυχὸν ἀσαφείας τοῦ νόμου. Τὰ φάρμακα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἠκούσατε, ἅτινα ἐχαρακτηρίσθησαν καὶ εἶναι ὄντως ἀβλαβῆ, εἶναι τὰ ἑξῆς: ὁ λινόσπορος, τὸ κηρωτόν (τσιρῶτον), ὁ σιναπισμός, τὸ ῥητινέλαιον καὶ ἡ κινίνη. Καὶ μολονότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι ταῦτα εἶναι ἀβλαβῆ καὶ δύνανται νὰ χορηγῶνται ἀκινδύνως ὑπὸ παντός, ἐν τούτοις ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ καταγγελθῶσι καὶ νὰ καταδιωχθῶσι τῇ ἐγκλήσει τῶν φαρμακοποιῶν διάφοροι ἔμποροι. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην καὶ διὰ τὴν ἀσάφειαν τῆς διατάξεως ταύτης ὁ συνάδελφος κ. Ἀγαπητὸς ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ὅπως καθορισθῇ τὸ πρᾶγμα νομοθετικῶς καὶ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς εἰδοπώλας ἐξαιρετικῶς νὰ πωλῶσι τὰ φάρμακα ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ἐννοεῖται δὲν ἀντιτίθενται εἰς τοῦτο καὶ οἱ φαρμακοποιοὶ, διότι ἐὰν ὑπάρχωσι λόγοι ὑπαγορεύοντες τὸ ἐναντίον δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὅστις θὰ ὑπεστήριζον τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως ταύτης ἐναντίον τῆς ρητῶς ἐκπεφρασμένης ἀντιθέτου γνώμης τῶν φαρμακοποιῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀγαπητοῦ, ἵνα δοθῇ οὕτω ἓν τέρμα εἰς μίαν ἀνιαρὰν κατάστασιν καὶ ἵνα ἐλευθερώσῃ μίαν τάξιν ἡ ὁποία ὑπόκειται διαρκῶς εἰς ποινικὰς συνεπείας, ἐνῷ πρόκειται περὶ φαρμάκων τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν πωλῶσιν ἐλευθέρως οἱ λεγόμενοι εἰδοπῶλαι.

§18Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἰς πολλὰ σημεῖα ἡ νομοθεσία μας καθυστερεῖ καταπληκτικῶς. Ἔχομεν ἀκόμη Διατάγματα τοῦ 1835 τὰ ὁποῖα ἔχουσι θέσιν νόμων. Νὰ γίνωσι νέοι νόμοι καθορίζοντες ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ρυθμίζουσι τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα εἶναι δύσκολον. Πρέπει βεβαίως νὰ εὐχηθῶμεν νὰ γίνῃ ἀναδιοργάνωσις καὶ μελέτη τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, διότι τὸ ζήτημα τῶν φαρμακείων εἶναι σπουδαιότατον Χρῄζει ὅλη ἡ νομοθεσία διαρρυθμίσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὑπάρχουσι ζητήματά τινα τὰ ὁποῖα ἐξαιρετικῶς εἶναι εἰς ὀξὺ σημεῖον καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λυθῶσι διὰ προσωρινοῦ νομοθετικοῦ μέτρου. Ἓν ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς πωλήσεως τῶν φαρμάκων. Οἱ εἰδοπῶλαι, ὅπως τοὺς λέγει τὸ Διάταγμα, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ παντοπῶλαι οἱ σημερινοί, πωλοῦσι ἀνέκαθεν διάφορα εἴδη, τὰ ὁποῖα εἶναι σχεδὸν φάρμακα. Οἱ φαρμακέμποροι καὶ φαρμακοποιοὶ ἐπωφελούμενοι τῆς ἀσαφείας τοῦ Διατάγματος τοῦ 1835 καταδιώκουσι τοὺς εἰδοπώλας διὰ εἴδη τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἀβλαβῆ, ἐξ ἄλλου δὲ οἱ παντοπῶλαι κάμνοντες κατάχρησιν τῆς αὐτῆς ἀσαφείας τοῦ νόμου πωλοῦσιν ὁμολογουμένως εἴδη τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβλαβῆ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι διὰ μιᾶς μικρᾶς νομοθετικῆς διατάξεως εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ ὅτι οἱ εἰδοπῶλαι θὰ πωλῶσι μόνον τὰ φάρμακα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἀβλαβῆ καὶ νὰ καθορισθῶσι ταῦτα ὀνομαστὶ εἰς τὸν νόμον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις καὶ νὰ καταδιώκονται οἱ παντοπῶλαι διὰ φάρμακα ἀβλαβῆ. Ὁ λιναρόσπορος ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἀβλαβὲς φάρμακον. Τὸ τσιρότον ἐπίσης κτλ... Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὸ ἀπαιτούμενον θάρρος καὶ συμφωνήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτεινομένης διατάξεως.

§19ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν διὰ τὸ δεύτερον ἐδάφιον οὐχὶ καὶ διὰ τὸ πρῶτον.

§20Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ πρῶτον ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ Διάταγμα.

§21Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διὰ τὸ δεύτερον ὅπερ ὁμιλεῖ γενικευμένως μάλιστα, ἀλλὰ διὰ τὸ πρῶτον εἶνε ἀόριστον καὶ πρέπει νὰ μελετήσωμεν.

§22Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ πρῶτον εἶνε ἀναμφισβήτητον.

§23Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ ἀσάφεια τοῦ Διατάγματος τοῦ 1835 αἴρεται διὰ τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἡ ἀσάφεια αὕτη, ἡ ὁποία δημιουργεῖ ἔριδας μεταξὺ φαρμακοποιῶν καὶ παντοπωλῶν καὶ καταγγελίας ἐκ μέρους τῶν φαρμακοποιῶν κατὰ τῶν παντοπωλῶν, διορθοῦται τελείως διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. συναδέλφου μου καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασιν αὐτὴν νόμου διότι διὰ τῆς πωλήσεως τῶν φαρμάκων ἐκ μέρους τῶν εἰδοπωλῶν καθίστανται ταῦτα εὐωνότερα εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ προχειρότερα. Ἔχετε δὲ εἰς τὴν κρίσιν σας πάντοτε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν πρόκειται κυρίως περὶ φαρμάκων, ὡς ταῦτα ὁρίζει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πρακτικὴ ἀκόμη.

§24Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ φαρμακευτικὸν ἐπάγγελμα κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη τοῦ ξεχαρβαλώματος τῶν πάντων ἐν Ἑλλάδι ὅπου δὲν ἐλειτούργουν οἱ νόμοι—δυστυχῶς δὲ δὲν λειτουργοῦσιν οὔτε τώρα,—ἐθεωρήθη ὡς ψοφῆμι ἐφ’ οὗ ἀκάθεκτοι καὶ ἀχόρταγοι οἱ διάφοροι γῦπες καὶ κόρακες ἐπέπεσον. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, πρὶν ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ οἱ ἐπιστήμονες φαρμακοποιοὶ οἱ ὁποῖοι δύναταί τις εἰπεῖν προσεπελάζουσι πρὸς τοὺς νομίμως ὑφισταμένους φαρμακοποιοὺς ἐν τῷ Κράτει καὶ ἔχουσιν ὅσα καὶ οἱ νόμιμοι φαρμακοποιοὶ δικαιώματα, ἐζητήσαντο δι’ ἀναφορᾶς των καὶ δι’ ὑπομνήματός των νὰ ἀφομοιωθῶσι πρὸς τοὺς νομίμως ὑφισταμένους φαρμακοποιούς. Μετ’ ὀλίγον ὅμως ἀπὸ αὐτοὺς ἦλθον, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, οἱ φαρμακέμποροι οἱ πρακτικοί, μετ’ αὐτοὺς οἱ φοιτηταὶ τῆς φαρμακευτικῆς, μετ’ αὐτοὺς οἱ παντοπῶλαι τῶν Πατρῶν καὶ ὅλοι σχεδὸν τοῦ Κράτους οἱ ἐπαγγελματίαι. Εἶχον δίκαιον λοιπὸν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐπέπεσον ὅλοι κατὰ τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος. Μὴ λησμονῆτε δὲ ὅτι σὺν αὐτοῖς ὅλοις ἔχομεν καὶ τοὺς ἰατροὺς τοὺς ἐπαγγελλομένους ἐδῶ τὸν εἰδικὸν οἱ ὁποῖοι πληθύνονται ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης καὶ ἔχουσιν ὅλοι φαρμακεῖα εἰς τοὺς οἴκους των ὑπὸ τύπον Ἰατρείου. Ἔχομεν ἀκόμη τοὺς παραγγελιοδόχους οἱ ὁποῖοι πωλοῦσιν ὅλοι φάρμακα εἰς τὰ γραφεῖα των· ἑπομένως δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι κατέστη ἐλεύθερον τὸ ἐπάγγελμα τὸ φαρμακευτικόν.

§25Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ζήτω ἡ ἐλευθερία.

§26Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ζήτω ἡ ἐλευθερία. Ἀλλὰ σκεφθῆτε ὅτι τοῦτο εἶναι κακὸν πρωτίστως διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ σᾶς καὶ διὰ τὰ τέκνα σας, διότι ἀντὶ νὰ λαμβάνετε φαρμακευτικὸν σκεύασμα ἐξυγιαντικόν, ὡς λαμβάνετε ἤδη, ὅταν ὅπως λέγητε καταστῇ ἐλεύθερον τὸ φαρμακευτικὸν ἐπάγγελμα, τότε ἀντὶ φαρμάκων θὰ λαμβάνετε δηλητήρια καὶ νεροπλύματα.

§27Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπάρχουσιν μέρη ὅπου δὲν ὑπάρχουσι φαρμακεῖα.

§28Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὅπου δὲν ὑπάρχουσι φαρμακεῖα προβλέπει περὶ συστάσεως τοιούτων καὶ τὸ παλαιὸν Διάταγμα τοῦ 1832 τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν ἀτελὲς ὡς συνταχθὲν πρὸ ὀγδοήκοντα ἐτῶν, οὐχ’ ἧττον προβλέπει περὶ τῶν οὐσιωδεστέρων πραγμάτων τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, καὶ ὀφείλετε νὰ τηρῆτε τὸ Διάταγμα αὐτὸ οἱ ἑκάστοτε κυβερνῶντες τὴν χώραν μέχρις ὅτου γίνῃ νέος νόμος φαρμακευτικὸς θέτων τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα εἰς τὴν θέσιν των. Δὲν ἀντιλέγω, Κύριοι, ὅτι χρήζει μεταρρυθμίσεως ῥιζικῆς τόσον ἡ φαρμακευτικὴ νομοθεσία ὅσον καὶ ἄλλα πράγματα ἐν τῷ Κράτει, ἀλλ’ οὐ τῆς παρούσης ὥρας τοὐλάχιστον ἡ ἐμπεριστατωμένη νομοθετικὴ πρόβλεψις, ἧς χρήζει ὁ φαρμακευτικὸς κλάδος τῆς χώρας. Καὶ λέγω οὐ τῆς παρούσης ὥρας καθότι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐγγίζουσιν εἰς τὸ τέρμα αὐτῶν. Ἤδη ζητῶ καὶ ἐξαιτοῦμαι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σεβασθῇ οὗτος τὸ Διάταγμα τὸ προβλέπον περὶ φαρμακείων τὸ ὑπάρχον ἀπὸ τοῦ 1832 καὶ νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος αὐτός, τουτέστι νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς οὐδένα ἄλλον νὰ πωλῇ φάρμακα διὰ συνταγῶν παρὰ μόνον εἰς τοὺς νομίμως ὑφισταμένους φαρμακοποιοὺς ἐν τῷ Κράτει οἱ δὲ ἔμποροι τῶν Πατρῶν ὡς καὶ ὅλου τοῦ Κράτους νὰ πωλῶσι μόνον τὰ εἰς τὰς τέχνας χρήσιμα φαρμακευτικὰ προϊόντα ὡς ὁ νόμος ὁ φαρμακευτικὸς ὑπάρχων κελεύει.

§29Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποῖα εἶναι αὐτά;

§30Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ θειϊκὸν ὀξὺ ὁ θειϊκὸς χαλκὸς καὶ ἄλλα πολλά, τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι νὰ ἀπαριθμήσω. Οἱ παντοπῶλαι Πατρῶν οὐδὲν δίκαιον ἔχουσι νὰ ζητῶσιν ἤδη νὰ πωλῶσι καὶ φάρμακα ἅτινα δέον καὶ μόνον ἐν φαρμακείοις νὰ πωλῶνται, χάριν αὐτοῦ τούτου τοῦ συμφέροντος ἐπαναλέγω τῆς κοινωνίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συναδέλφου κ. Ἀγαπητοῦ, αὕτη δύναται νὰ συζητηθῇ ὄντως, διότι καθορίζει εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον νὰ πωλῶνται ὡρισμένα εἴδη φαρμακευτικὰ ἀπὸ τὰ πλέον συνήθη. Τὸ πρῶτον ὅμως ἐδάφιον αὐτῆς δέον νὰ εἶναι ἀπαράδεκτον, καθότι τοῦτο ἔχει ἔννοιαν εὐρυτάτην καὶ θὰ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν πωλήσεως φαρμακευτικῶν προϊόντων τοῖς παντοπώλαις ἅτινα δὲν πρέπει νὰ τοῖς ἐπιτραπῶσι νὰ πωλῶσιν.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον ἐδάφιον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει τὸ Διάταγμα, νὰ προστεθῇ δὲ τὸ δεύτερον, καὶ νὰ ἐγγραφῇ αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὥστε ἐκ τῶν πρώτων νὰ ψηφισθῇ· ἄλλως ἐὰν θέλητε ἂς ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν σήμερον νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον.

§32Γ. ΠΩΠ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ παραγραφῆς.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§35Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πύργου τῆς Οἰτύλου. Οἱ κάτοικοι τοῦ Πύργου τῆς Οἰτύλου ὑπέβαλον πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλουν ὡρισμένον ἐκεῖ δημοδιδάσκαλον ὡς ὑπαίτιον διαφόρων παραβάσεων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἐνήργησε τίποτε ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης. Ἤδη προσφεύγουσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι καὶ ζητοῦσι ὅπως ἐξετασθῶσι τὰ παράπονά των κατὰ τοῦ διδασκάλου καὶ ἂν εὑρεθῶσιν ἀληθῆ νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ τοῦ νόμου. Ἀκόμη ὁ κ. Ἐπιθεωρητὴς δὲν ἐνήργησε τίποτε μέχρι σήμερον, δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ὁπωσδήποτε θέλει ἐνεργήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνιστῶ καὶ πάλιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὴν διαπέμψῃ πρὸς τὸν ἁρμόδιον ἐπιθεωρητὴν πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων.

§36Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Πολὺ καλά.

§37Γ. ΠΩΠ. Συνιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου ἐπί τινος ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὁμογενὴς ἐκ Κωνσταντινουπόλεως προσφυγὼν εἰς Ἀθήνας ὑπέβαλε πρὸς ἡμᾶς. Εἷς ἀπόφοιτος τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῆς Χάλκης ὀνόματι Τριανταφυλλίδης....

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τότε κάμετε τὴν σύστασίν σας, διότι πρόκειται περὶ ἀνακρίσεως.

§39Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνακρίσεως. Ἐὰν ἔχετε δὲ τὴν καλωσύνην μεταβιβάζετε τὴν σύστασίν μου καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἰς ὅσα σημεῖα θὰ ἐγκλείηται ἴσως καὶ ἡ δικαστικὴ ἐνέργεια. Ὁ ἄνθρωπος οὗτος φεύγων τὴν ἐπιστράτευσιν ἐν Τουρκίᾳ ἦλθεν ἐνταῦθα κομίζων μεθ’ ἑαυτοῦ πεντήκοντα λίρας προϊόν οἰκονομίας καὶ μακρᾶς ἐργασίας. Ἅμα ὅμως ἀπεβιβάσθη εἰς Πειραιᾶ συνελήφθη ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ, ὅτι ἦτο ἔνοχος διαρρήξεως χρηματοκιβωτίου ἐμπόρου τινὸς ἐκ Πειραιῶς. Τὸν ἐνέκλεισε δὲ εἰς τὰς Κεντρικὰς Ἐνωματίας ἐπὶ 65 ὁλοκλήρους ἡμέρας διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ταυτότητά του, δηλαδὴ δι’ ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἥτις δὲν ἀπήτει περισσότερον τῶν 24 ὡρῶν. Ὁ δυστυχὴς αὐτὸς εἶχε προσηρραμένα ἐπὶ τῶν ἐνδυμάτων του τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερε μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὰ ὁποῖα εἶδεν ἐξαφανιζόμενα, διότι λωποδύται εὑρισκόμενοι ἐντὸς τῶν φυλακῶν τοῦ ἀφήρεσαν αὐτά. Ὁ δυστυχὴς αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶναι ῥάκος ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως προσέφυγε παντοῦ ἵνα εὕρῃ προστασίαν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εὗρε τοιαύτην οὐδαμοῦ. Τέλος προσέφυγε καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἶναι δὲ ἡ αἴτησίς του γεγραμμένη μετὰ τοσαύτης εὐλαβείας ὥστε ἀληθῶς προκαλεῖ τὴν συγκίνησιν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτὸν πρόχειρόν τι βοήθημα, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα ὅπως συντηρηθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἰς θέσιν τινά, διότι ὑπάρχουσι θέσεις διάφοροι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπαιτοῦσι ἰδιαιτέρους διαγωνισμούς. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει πάντα τὰ προσόντα πρέπει δὲ νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν πρόχειρόν τι βοήθημα ἕως ὅτου εἰσαχθῇ εἰς κάποιαν, ἔστω ἰδιωτικήν, Σχολήν, διότι ἔχει πτυχίον τῆς ἐν Χάλκῃ Θεολογικῆς Σχολῆς.

§40Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν τὰ πράγματα εἶναι τόσον τραγικὰ ὅσον παρεστάθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ πράξω πᾶν ὅτι πρέπει.

§41Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ πράξητε τίποτε, ἐὰν θέλητε νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν ἀτυχῶς.

§42Γ. ΠΩΠ. Νὰ σταλῇ παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως δοθῇ ἐπιχορήγημά τι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§44Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι Ῥώμεσι τοῦ δήμου Λετρίνων τῆς Ἠλείας ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξαιτοῦνται τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου ἤτοι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τὸ μόνον νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εὗρε τόσην ἀντίδρασιν, εἶναι ὁ νόμος περὶ ἐνοριῶν, ἀπόδειξις δὲ εἶναι καὶ τὸ ὑποβληθὲν προχθὲς σχέδιον νόμου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τοῦ νὰ διαφύγῃ ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἡ συγκατάθεσις πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων ἐφηρμόσθη μεθ’ ὅλα τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα παρενέβαλλεν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἀρχὴ δυστυχῶς, διότι αὕτη ὤφειλε νὰ πρωτοσταστῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, ὁ ὁποῖος ἐπαγγέλλεται τὴν χειραφέτησιν τοῦ κλήρου. Ἐν τούτοις παρ’ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν, τὴν σκόπιμον, κατωρθώθη νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος· ἐκεῖνο δὲ ὅπερ ἐπετεύχθη ἦτο ὅτι οἱ ἐπίτροποι, οἱ μέχρι τοῦδε διωρισμένοι παρὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἐπειδὴ ὁ νόμος ἦτο ἐν ἀρχῇ τῆς ἐφαρμογῆς του ἐπέτυχον ἵνα καὶ ἐκ νέου ἐκλεγῶσιν οἱ ἴδιοι, διότι οἱ ἐνορῖται δὲν εἶχον ἰδέαν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ αὐτοὶ συνεκέντρωσαν τοὺς γνωστούς των ὥστε ἐξελέγησαν ἐκ νέου, μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν, νὰ ἐπιδιώξωσι παντὶ σθένει τὴν μὴ ἐφαρμογήν του καὶ νὰ ἠμπορέσωσι νὰ καταστρατηγήσωσιν αὐτὸν κατὰ τὰς διατάξεις του. Καθότι ἀρνοῦνται εἰς τοὺς ἱερεῖς ὅ,τι ὁ νόμος σαφῶς ἀναγράφει εἰς εἰδικὰ ἄρθρα, νὰ λαμβάνωσι δηλαδὴ μισθὸν 100–150 δραχμῶν, καὶ διὰ τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα, τοὺς μέλλοντας δῆλα δὴ νὰ χειροτονηθῶσι μέχρι 300 δραχμῶν, καὶ ἐξηγοῦν, — ὡς ἐὰν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα ὡς ἄλλοι κυρίαρχοι νὰ — δίδουν ἐξηγήσεις, δίδουν τὴν ἐξήγησιν οἱ ἐπίτροποι ὅτι ἄρχεται ἡ μισθοδοσία ἀπὸ 1– 100 δραχμῶν καί, θὰ σᾶς κανονίζωμεν ὡς θέλωμεν ἡμεῖς τὴν μισθοδοσίαν σας, λέγουν πρὸς τοὺς ἱερεῖς. Ἐκτὸς δὲ τούτου λέγουν ὅτι μισθοδοσία θὰ χορηγῆται ἐφ’ ὅσον ἔχει τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον. Ὁ νόμος ἐπεδίωξε τὴν βελτίωσιν τοῦ κλήρου ὄχι τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκοδομημάτων καὶ τῆς λοιπῆς διασκευῆς τῶν ἐκκλησιῶν. Ἤθελε νὰ ἀποδιώξῃ τὴν ἐπαιτείαν τῶν ἱερέων ὥστε νὰ μὴ καταντᾷ ὁ κλῆρος νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς γνωρίζωμεν, εὑρίσκετο πρότερον. Ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ αὕτη καὶ πρὶν λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα αὐτὰ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ παρέδωκα εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην εἶδος ὑπομνήματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου μὲ τὴν παράκλησιν νὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐκδώσῃ ἐγκύκλιον ἑρμηνευτικήν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἀπολυταρχίαν τῶν ἐπιτρόπων ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου διότι οὗτοι εἶναι ἁπλοῖ ἐκτελεσταὶ καὶ οὐχὶ δυνάσται τῶν ἱερέων ὡς θέλουσι νὰ δειχθῶσι.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος. Ὁ κ. Πετραλιᾶς. Ἀπόντες. Ὁ κ. Πολυζωγόπουλος.

§46Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κουτουμοῦς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φουρίδης.

§48Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ δευτέρα ἀναφορά, ἡ ἐρχομένη ἐκ Γυθείου περὶ συστάσεως ἀστυνομικῶν σταθμῶν. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὸν σταθμὸν τοῦτον εἶναι λίαν δεδικαιολογημένοι διότι πρὸ ἐτῶν ἦτο συστημένος σταθμὸς ἐκεῖ καὶ πράγματι ὑπῆρχε τάξις καὶ ἀσφάλεια πλήρης, ὡς δύναμαι καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ βεβαιώσω, διότι δύο ἢ τρεῖς μῆνας τὸ καλοκαῖρι τοὺς διέρχομαι εἰς τὸ μέρος αὐτό. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁ σταθμὸς αὐτὸς κατηργήθη, μόλις δὲ κατηργήθη τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἀναφαίνονται καὶ πάλιν καὶ ἔχομεν τὰ τελευταῖα ἔτη δύο φόνους, μίαν ἀπόπειραν ἀναιρέσεως, κλοπάς, λαθρεμπόρια, χίλια δύο πράγματα, ἀδίκους ἐπιθέσεις πλείστας. Ἕνεκα λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ λόγου νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀνασυσταθῇ ὁ σταθμὸς αὐτός. Θὰ πληρωθῇ σπουδαιοτάτη ἀνάγκη.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§50Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν κ. Ὑπουργέ. Ἀφοῦ καὶ προηγουμένως ὑπῆρχε ἀστυνομικὸς σταθμὸς ἐκεῖ ὡς βλέπω εἰς τὴν ἀναφοράν, καὶ ἀνέπτυξεν καὶ ὁ προλαλήσας κύριος συνάδελφος. Ἐκ τοῦ μέρους ἐκείνου κυρίως διέρχονται τὰ λαθρεμπόρια ἄλλων μερῶν καὶ μεταφέρονται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐπαρχίας εἰς τὴν ἄλλην καὶ διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται κατ’ ἐμὴν γνώμην χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ἡ ἀνασύστασις τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ, καὶ μάλιστα ὄχι ἀνασύστασις μὲ ἕνα χωροφύλακα ὡς συνήθως, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἐκεῖ δύναμις ὁπωσοῦν ἰσχυρὰ ὥστε ἐν ᾗ περιπτώσει διέρχονται ὕποπτα πράγματα νὰ ἐπαρκῇ καὶ συλλαμβάνῃ ταῦτα καὶ οὕτω νὰ μὴ ζημιοῦται τὸ Δημόσιον. Ἡ σύστασις τοῦ σταθμοῦ δὲν ἔχει νὰ βλάψῃ τίποτε διότι ἀπὸ τὸ Γύθειον θὰ ἀποσπασθοῦν 2–3 χωροφύλακες, καὶ δι’ ἐνοίκιον θὰ πληρώνωνται δύο–τρεῖς δραχμαὶ τὸν μῆνα. Αὐτὴ θὰ εἶναι ὅλη ἡ δαπάνη τοῦ Δημοσίου.

§51Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχουν ἱδρυθῇ καὶ ἄλλοι σταθμοὶ ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ Γύθειον δὲν ἔχει ἐπαρκῆ δύναμιν διὰ νὰ ἀποσπῶνται ἀπ’ αὐτῆς χωροφύλακες. Τὸ τελεσφορώτερον μέτρον θὰ ἦτο νὰ ἐνισχύετο ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις τῆς ὑποδιευθύνσεως Γυθείου ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπόσπασις χωροφυλάκων εἰς τοὺς σταθμούς, διότι ἔχουν συστηθῇ ἤδη σταθμοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι νεκροὶ ἐλλείψει δυνάμεως.

§52Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι ἡ τρίτη ἀναφορὰ ἥτις στέλλεται ἐκ Μάνης, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι τὴν ἵδρυσιν ἀστυνομικῶν σταθμῶν. Πρώτη εἶναι ἡ τοῦ Μαυροβουνίου, δευτέρα τῆς Μαραθέας, καὶ τρίτη ἡ τῆς Κουτουμοῦς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν δὲν κάμνῃ εἰς αὐτὸν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν τὸ ὅτι ἐκ Μάνης ζητοῦσι τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐφ’ ὅσον τῷ εἶναι δυνατὸν νὰ σπεύσῃ ἤδη, καὶ νὰ σπεύδῃ πάντοτε, νὰ πληροῖ τοιαύτας αἰτήσεις κατοίκων, οἱ ὁποῖοι προσφεύγουν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι τόσον δικαία ἡ ἀναφορά, ἐνδιαφέρει τόσον ἰδιαιτέρως τοὺς συναδέλφους, εἶναι τοιαύτη ἡ θέσις τῶν συναδέλφων παρὰ τῇ Κυβερνήσει ὥστε ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ πρᾶγμα δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ κατορθωθῇ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ματσουκίου τῆς Ἄρτης περὶ ἀπαλλαγῆς προστίμων δι’ ἐπίταξιν ζώων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σῖμος.

§55Σ. ΣΙΜΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ματσουκίου, παραμεθορίου γραμμῆς, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τοὺς Βουλευτὰς αὑτῶν παραπονοῦνται ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐπὶ τῆς ἐπιτάξεως ἐπέβαλε πρόστιμα 200 ἕως 150 δραχμῶν διότι δὲν προσήγαγον τὰ κτήνη αὐτῶν. Ἀλλὰ οἱ μὴ προσαγόντες τὰ κτήνη δὲν διέμενον ἐν τῷ χωρίῳ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐπιτάξεως. Πρόκειται περὶ πληθυσμῶν ἀποδημικῶν, τοῦτο εἶναι τὸ ἐξαιρετικόν ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην μεταβαίνουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων, ὡς γνωρίζουν τοῦτο πάντες οἱ ἐκ Τρικκάλων συνάδελφοι, καὶ συνεπῶς δὲν ἦσαν ἐκεῖ κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν διετάχθη ἡ ἐπίταξις. Κατόπιν ὅταν ἐγνώσθη τὸ πρᾶγμα πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐζήτησαν νὰ ἐπιστρέψωσιν, ἀλλὰ καίτοι ὁ ἐπὶ τῆς ἐπιτάξεως ἀξιωματικὸς ἔλαβεν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν στρατὸν κτήνη, ὄχι μόνον ἐπέβαλε πρόστιμα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν παρευρέθησαν κατὰ τὴν ἐπίταξιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ κτήνη εἶχον ἐκλείψει. Ἐπέβαλε δὲ πρόστιμα ἀκόμη καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ προσήγαγον καὶ δὲν τὰ παρέλαβεν ὁ ἀξιωματικὸς ὡς πλεονάζοντα. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθησαν πρόστιμα 200 καὶ 150 δραχμῶν εἰς κατοίκους, τῶν ὁποίων ὅλη ἡ περιουσία δὲν ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. Ὁμολογουμένως ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου ἀδικήματος δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι τοῦ προστίμου εὐλόγως τιθεμένου δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἐνταῦθα φωνὴ ὑπὲρ παραβάσεως καθήκοντος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἄλλοθεν ἔχομεν πληροφορηθῆ ὅτι ἠδικήθησαν οἱ πολῖται καὶ ὁ φρούραρχος Ἄρτης πρὸς ὃν ἀνηνέχθησαν τὰ γεγονότα, ἐθεώρησε τὸ πρᾶγμα σκληρότατον καὶ προέβη εἰς παρατηρήσεις πρὸς τὸν ἀξιωματικόν, διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μοῦ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά.

§57Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλα ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ διακοσίων συμπολιτῶν μου, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀπέστειλεν τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὴν ἔλαβον.

§59Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ κατ’ ἐμὲ ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα, διότι ἀφορᾷ εἰς τὰ διὰ τοῦ νόμου τῆς ἐπιτάξεως χορηγούμενα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολυταρχικὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, εἶναι ἐπικίνδυνα. Διὰ τοῦτο ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν πιστοποιοῦνται μόνον ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀναφερομένων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ δημάρχου Καλαρρυτῶν βεβαιοῦται ὅτι πλεῖστοι εἶχον ἀποστείλει τὰ ζῷά των εἰς Θεσσαλίαν καὶ δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς προσκλήσεως, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος μὴ συμμορφούμενος πρὸς τὸ ἄρθρον 48 τοῦ νόμου περὶ ἐπιτάξεως, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὴν ἐπιβολὴν προστίμων, ἐὰν ἕνεκεν ἀδικαιολογήτου αἰτίας δὲν προσήγαγον τὰ ζῷα των οἱ κάτοικοι, μὲ μίαν μονοκονδυλιὰν ἐπέβαλεν 80.000 δραχμὰς πρόστιμα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Τζουμέρκων. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἀκυρώσητε τὸ πρωτόκολλον τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐπιβάλλετε δὲ εἰς αὐτὸν καὶ πειθαρχικὴν ποινήν, διὰ τὴν παράβασιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ, ἥτις ἀνεστάτωσε ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῶν Τζουμέρκων.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Τρικκάλων; Ἀπών. Ὁ κ. Βαβυλόπουλος; Ἐπίσης. Ὁ κ. Παπαποστόλου;

§61Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δι’ ἀναφορᾶς των οἱ ἔμποροι Τρικκάλων ζητοῦσι νὰ συσταθῇ τελωνεῖον ἐν τῇ πόλει αὑτῶν οὐχὶ μόνον χάριν τοῦ συμφέροντος αὐτῶν καὶ τῆς πόλεως ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους. Διὰ ἀναφορᾶς των προηγουμένης ὑποδεικνύουσιν ὅλους τοὺς λόγους τοὺς οἰκονομικούς, δι’ οὓς ἡ σύστασις Τελωνείου θὰ ὠφελήσῃ οἰκονομικῶς τὸ Κράτος, ὅπερ δι’ αὐτοῦ δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ καὶ τοῦ Τελωνείου Βελεμισίου τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτοὺς δὲν ἐκτελεῖ τὸν προορισμόν του οὔτε διὰ τοὺς πολίτας οὔτε διὰ τὴν πολιτείαν καὶ ὅτι ἑπομένως δύναται νὰ καταργηθῇ, ἔχουσι δὲ τὴν γνώμην ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τὴν σύστασιν τοῦ Τελωνείου Τρικκάλων θὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν παραγωγική. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν.

§62Α. ΤΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων αἵ ὁποῖαι ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα γίνηται λόγος, ἀλλὰ προέρχεται ἀπὸ σοβαρὰν μελέτην τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Τρικκάλων. Διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ τελωνεῖον εἰς τὰ Τρίκκαλα θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν 150000 ψυχαὶ δηλαδὴ τὸ ½ τῆς Θεσσαλίας· ἔπειτα τὰ Τρίκκαλα εἶναι πόλις 25000, ἔχει μεγάλην ἔκτασιν ὁροθετικῆς γραμμῆς, τὸ δὲ Τελωνεῖόν του θὰ ἔχῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς του 4 ἔτι Ὑποτελωνεῖα. Θὰ εὐεργετηθῶσι δὲ ἐπὶ πλέον καὶ αἱ παραμεθόριοι πόλεις τῆς Μακεδονίας αἱ ἐπικοινωνοῦσαι ἐμπορικῶς μετὰ τῆς Θεσσαλίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφοράν, διότι γνωρίζω ὅτι πρὸ ἐτῶν καὶ οἱ κατὰ καιροὺς ἐπιθεωρηταὶ ὑπέβαλον τοιαύτας συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§63Χ. ΚΑΡΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Τρικκάλων περὶ συστάσεως ἐν αὐτοῖς τελωνείου, διότι ἐκτὸς τῆς δι’ αὐτοῦ ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ μεγάλου ἐμπορίου τῶν Τρικκάλων θὰ προληφθῇ καὶ τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον εἰς μέγαν βαθμὸν διενεργεῖται ἐκεῖ.

§64Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συναινῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά, διότι εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως τῶν Τρικκάλων καὶ τῆς Πολιτείας αὐτῆς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ ὥρα τῶν ἐρωτήσεων. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὑπὲρ τοὺς 20 συνάδελφοι ζητοῦσι νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀρ. 61 ἐπερώτησις περὶ τῶν συμβαινόντων ἐν τῷ Ἀρσακείῳ.

§66Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἀνέρχονται εἰς 65, νομίζω ὅτι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 61 τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ πρόταξις περὶ τῶν κατ’ αὐτὰς συμβαινόντων ἐν τῷ ἐνταῦθα Ἀρσακείῳ παρθεναγωγείῳ, εἶναι γενικωτάτης σημασίας καὶ ἀφορᾷ εἰς ζήτημα σπουδαῖον· ἀλλ’ ἐνέχει καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ λίαν κατεπείγοντος καὶ ἁρμόζει εὐσχήμως νὰ διεξαχθῇ σύντομος ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, ἵνα προκληθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ληφθῇ ἡ προσήκουσα πρόνοια καὶ διαφωτισθῇ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, ἥτις ἤρξατο ἀνησυχοῦσα περὶ τῆς ἠθικῆς τῶν Ἑλληνίδων μητέρων τοῦ μέλλοντος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ εἰς τὴν πρόταξιν.

§67Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Ἀνέγνωσα καὶ ἐγώ, Κύριοι Βουλευταί, ἐν ταῖς ἐφημερίσι τὰ φερόμενα σκάνδαλα τοῦ Ἀρσακείου σχετικῶς μὲ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαθητριῶν παρ’ ἰατρῶν. Ἔσπευσα λοιπὸν ὑπὸ τὴν διπλῆν μου ἰδιότητα καὶ ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, περισσότερον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται τὸ ἵδρυμα τοῦ Ἀρσακείου, νὰ ἐξετάσω τί συμβαίνει εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· ἐθεώρησα μάλιστα περισσότερον συμφέρον νὰ ἀποστείλω τὸν παρὰ τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ προσκεκολλημένον ἰατρὸν κ. Λαμπαδάριον, ὅπως ἐξετάσῃ καὶ μᾶς πληροφορήσῃ τί ἀκριβῶς συμβαίνει. Ὁ ἰατρὸς κ. Λαμπαδάριος μετέβη εἰς τὸ Ἀρσάκειον, μοὶ ἀνεκοίνωσε δὲ ὅτι ἐν τῷ Ἀρσακείῳ μέχρι τοῦδε ἐκράτει ἡ συνήθεια, ὅπως αἱ εἰσαγόμεναι μαθήτριαι ἐξετάζωνται ὑπὸ τῶν ἰατρῶν περὶ τοῦ ἂν ἔχει ἀρτίως τὸ σῶμα αὐτῶν, διὰ νὰ ὑποβληθῶσι κατόπιν εἰς μίαν θεραπείαν ὀρθοπεδικὴν πρὸς τοῦτο.

§68Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν εἰσαγωγήν.

§69Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔχει δὲ καὶ τμῆμα ὀρθοπεδικὸν ἐγκατασταθῇ ἐν τῷ Ἀρσακείῳ τοιοῦτόν τινα ἐπιδιῶκον σκοπόν. Ἀλλ’ ἐφέτος ἐθεωρήθη καταλληλότερον διὰ τὰς μαθητρίας, ὅπως ἐξετάζωνται οὐ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀρτιότητος, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ὑγείας ἐν γένει τοῦ σώματος, ἤτοι παθολογικῶς ὅπως εὑρεθῇ ἂν ἔχωσι καλῶς. Καὶ τοῦτο εἶναι ζήτημα ὑπερτάτης προνοίας, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι τὸ συνήθως γινόμενον ἐν Εὐρώπῃ παντοῦ καὶ πάντοτε. Δυστυχῶς τοῦτο εἰσάγεται παρ’ ἡμῖν πολὺ ἀργά, ἀλλ’ εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν εἰσήγετο, βεβαιωθῆτε ὅτι ὀλέθριαι θὰ εἶσαν αἱ συνέπειαι αὐτοῦ διὰ τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν, ὑποκειμένην εἰς τὸν κίνδυνον μολύνσεως οἱασδήποτε ἀσθενείας ἐκ τῆς συγχρωτίσεως.

§70Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Καλλίτερον ἀργὰ παρὰ ποτέ.

§71Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα. Ἐθεωρήθη λοιπὸν καλόν, ὅπως αἱ μαθήτριαι ἐξετάζωνται παθολογικῶς ὑπὸ ἰατροῦ, τῆς ἰατροῦ, Κας Σερδάρη, παρισταμένης καὶ τῆς διευθυντρίας τοῦ Σχολείου. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ παθολογικὴ ἐξέτασις ἐκτείνεται εἰς ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματος τῶν μαθητριῶν, πρὸς ἐκεῖνα δηλαδή, τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται εἰς τοιαύτας παθολογικὰς νόσους.

§72Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ κ. Σερδάρη εἶναι μαῖα· ἄλλη εἶναι ἡ παθολόγος ἰατρὸς τοῦ Ἀρσακείου.

§73Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐξέλεξεν ἰατρὸν κατάλληλον, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαδίδεται ὡς ἀποτελοῦν τὸ σκάνδαλον. Ἴσως μάλιστα ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ἀκατάλληλος εἰδικότης τῆς ἰατροῦ ἡ ἀφορμὴ νὰ διαδοθῶσιν ὅσα διεδόθησαν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἰατρικῆς ἐξετάσεως εἶναι ὀρθὴ καὶ εἰς οὐδὲν δύναται νὰ ἐπικριθῇ ἀπὸ κανένα· εἶναι ἀρχὴ πολὺ λογική, νόμιμος, τεθειμένη ἐν ἐφαρμογῇ παντοῦ μὲ ἄριστα ἀποτελέσματα καὶ ὀφείλει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἤτοι αἱ μαθήτριαι νὰ ἐξετάζωνται παρὰ τῶν ἰατρῶν ἀλλὰ πάντοτε κατὰ τρόπον αἰδήμονα.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐξητάσατε μήπως ἐξηγεῖται καὶ δὲν παραξηγεῖται ἡ ἐνέργεια αὕτη;

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐξήτασα ἐπισταμένως, εἶπον δὲ ὑμῖν ὅτι πρὸς καλλιτέραν ἐξέτασιν ἀπέστειλα τὸν ἰατρὸν κ. Λαμπαδάριον, εἰς τὸ ἀξιόπιστον τοῦ ὁποίου ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ μαρτυρήσῃ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μέρμηγκας.....

§76Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Καθ’ ὅλα ἀξιόπιστος.

§77Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. ...... καὶ ὅστις μοὶ εἶπεν ὅτι πᾶν ὅ,τι γίνεται, γίνεται νομίμως, δικαίως καὶ δὲν περιέχει τίποτε τὸ σκανδαλῶδες.

§78Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Λαμπαδάριος παρέστη κατὰ τὴν ἐξέτασιν;

§79Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Λαμπαδάριος εἶναι καὶ λαμπρὸς ἐπιστήμων καὶ ἄξιος πάσης πίστεως· ἀλλ’ εἶχε νὰ σᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου, ὅτι: μετέβη εἰς τὸ Ἀρσάκειον, ἠρώτησε πῶς ἐγίνετο ἡ ἐξέτασις, καὶ καθὼς μὲ ἐπληροφόρησαν, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι καλῶς ἐγένετο. Ἀλλ’ ὁ κ. Λαμπαδάριος δὲν παρευρέθη ὅταν ἐγίνετο ἡ ἐξέτασις, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν ὡς ἀξιοκατάκριτον, ἀπεριγράπτως ἀξιοκατάκριτον, πέραν πάσης τιμωρίας, πέραν παντὸς ῥαβδισμοῦ, ἐμπτυσμοῦ, παντὸς μουντζουρώματος αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐκεῖ φύλακες τῆς σεμνότητος τῶν κορασίων τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ ὑπερέβησαν ὅλα τὰ ὅρια τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτούς.

§80Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης κατηγορίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐκ προσώπων εἰδικῶν καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιμελείας προσεπάθησα νὰ λάβω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέτασιν ταύτην τοῦ Ἀρσακείου. Διότι ὅλαι αὗται αἱ πληροφορίαι, μὲ ἄγουσιν εἰς τὴν πεποίθησιν ὅτι τίποτε δὲν συνέβη τὸ ἔκτροπον ἐν τῷ Ἀρσακείῳ μέχρι σήμερον, ὅτι ἡ ἐξέτασις ἐγένετο μετ’ ἐπιμελείας ἴσως μόνον μέχρι τῆς αὐστηρότητος, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν ὑπερέβη κανένα ὅρον ἐξ ἐκείνων, οἵτινες πρέπει νὰ τηρῶνται κατὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην, κατὰ τὴν ἔρευναν τὴν σωματικὴν καὶ παθολογικὴν τῶν μαθητριῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι καὶ τίποτε τὸ ὑπερβολικὸν συνέβη — πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀρνοῦμαι μέχρι τῆς ὥρας ταύτης —, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἀρνοῦμαι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐξετάσεως, τὴν ὁποίαν διέταξα, καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐντελεστέρα, διότι δὲν δύναται ποτὲ νὰ εἶναι ἐντελεστέρα, ἐν πάσῃ περιπτώσει, λέγω, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προέλθῃ εἰς περαιτέρω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ νὰ ἐπαφίσῃ ἐμοὶ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ὅστις θέλω ἐξετάσει καὶ αὖθις τὸ ζήτημα μετ’ ἴσης ἐπιμελείας καὶ θέλω γνωρίσει ὑμῖν τὰ συμπεράσματά μου ταχέως.

§81Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐτέθη ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν θέσιν του ὅπως ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἐφαρμόσθη ὁ Κανονισμὸς, καὶ ἂν ὑπάρχῃ κανονισμός. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ κανονισμός, ὀφείλει νὰ συνταχθῇ τοιοῦτος, ὥστε νὰ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστόν, ποία ἐξέτασις ὀφείλει νὰ γίνηται. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ Κανονισμοῦ ἕκαστος κατὰ τὸ δοκοῦν νὰ λέγῃ: σκέπτομαι νὰ ὑποβάλω τὰς μαθητρίας εἰς ἐξέτασιν φρενολογικήν! Ὁ γονεὺς ἔχει δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῇ. Ὁ Κανονισμὸς θὰ προσδιορίσῃ ποία ἐξέτασις δέον νὰ γίνεται συμφώνως πρὸς ὅ,τι γίνεται εἰς τὰ τοιούδου εἴδους ἱδρύματα.

§82Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθή· ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐλήφθη ἀσφαλῶς ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαθητριῶν.

§83Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Δὲν νομίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ τέλος πάντων τὰ δημοσιευθέντα πράγματα κατέστησαν καχύποπτον τὴν κοινωνίαν, δὲν νομίζετε λέγω ὅτι ἡ ἐξέτασις αὕτη καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ, ἀφοῦ μάλιστα δὲν ὑπάρχει Κανονισμός, κατὰ τὸν ὁποῖον αὕτη γίνεται; Ἐγὼ ὑποβάλλω μίαν τοιαύτην γνώμην.

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δύναται βεβαίως νὰ κανονισθῇ ἡ ἐξέτασις ἐὰν δὲν ἐγένετο κατ’ ὀρθὸν Κανονισμόν, δὲν ὀφείλει ὅμως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ συστήσῃ ἡ Βουλή, ὅπως ἡ τοιαύτη ἐξέτασις ἀναβληθῇ, διότι ἐὰν ἡ ἐξέτασις αὕτη δὲν ἐξακολουθήσῃ, ὅπως γίνεται μέχρι σήμερον, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ ἀποφύγωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεφύγομεν πολλάκις κατὰ τὸ παρελθόν, τὸ μόλυσμα ἤγουν ἐν τῷ Ἀρσακείῳ. Μία τοιαύτη λοιπὸν ἐνέργεια κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία καὶ φιλάνθρωπος καὶ εἶναι τῆς στοιχειώδους προνοίας τοῦ Κράτους, καὶ ἡ ὁποία ἐὰν δὲν ἐξακολουθήσῃ βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν εὐχάριστα ὑγιεινὰ ἀποτελέσματα ἐν τοῖς σχολείοις.

§85Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἐξέτασις;

§86Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§87Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς προκαλῶ καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε ἐὰν ἡ ἐξέτασις γίνεται παθολογικῶς ἢ κατὰ τρόπον προσβάλλοντα τὴν δημοσίαν αἰδῶ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ βραχυπροθέσμου παραγραφῶν;

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§90Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο. Ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν Κανονισμόν, κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶσα τροποποίησις αὐτοῦ πρέπει νὰ ψηφίζηται δὶς, καὶ μάλιστα νὰ ἀπέχῃ ἡ μία ψηφοφορία τῆς ἄλλης κατὰ δύο ἡμέρας. Λοιπόν, ὁ Κανονισμὸς λέγει ποῖαι εἶναι αἱ ἡμέραι τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ ποῖαι αἱ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὅτι νομοθετοῦμεν εἰς τὰς ἡμέρας κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὅταν ἔχωμεν ὥραν ἐπαρκῆ καὶ ἔχουσιν ἐξαντληθῆ πάντα τὰ ἀντικείμενα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς συζήτησιν ἄλλην σήμερον, χωρὶς νὰ ἐξαντληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§91Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον, διότι ἔχω μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς κατόπιν ἑνὸς τηλεγραφήματος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Βόλου.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§93Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ὑπόθεσις ἡ ὁποία θίγει τὴν ὑπόληψίν μου ἰδιαιτέρως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται. Ὁ κ. Παπακυρίτσης ἐπερωτᾷ...

§95Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν κατέρχομαι ἀπὸ τοῦ βήματος. (θόρυβος).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούει τὸν κώδωνα).

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε, Κύριε, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τὸν κώδωνα). Αὐτὸ εἶναι ἀνευλάβεια πρὸς τὸ σῶμα. Ὁ κ. Παπακυρίτσης εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἐπερώτησιν, διατί δὲν κατέθεσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πάντα τὰ ἔγγραφα τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν ἐργασίαν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς ἐπιτροπῆς ἐν Θεσσαλίᾳ. (Ἐνταῦθα κατέρχεται τοῦ βήματος ὁ κ. Σχινᾶς).

§99Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 26 Μαρτίου ἐ.ἔ. ἐπηρώτησα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν διατί δὲν κατέθεσεν, ὡς ὑπεσχέθη, ἔστω καὶ ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου τὸν φάκελλον τῆς ἐργασίας καὶ πᾶσαν σχετικὴν ἀλληλογραφίαν μὲ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἀποσταλεῖσαν εἰς Λάρισσαν κατὰ τὸ 1883, ἵνα κατὰ τὴν σύμβασιν κανονίσῃ τὰς ὑποθέσεις περὶ ἰδιοκτησίας ἀνηκούσας εἴτε εἰς τὸ Τουρκικὸν Δημόσιον ἢ εἰς ἰδιώτας ἐμμέσως διὰ τοῦ δημοσίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐδήλωσεν ὅτι θὰ τὰ κατέθετε πάντα πλὴν τῶν ἐμπιστευτικῶν, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπεν εἰς τί ἀφορᾷ ἡ μυστικότης αὕτη ἤδη μετὰ τριακονταετίαν. Τὸ μόνον δέ, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ μοὶ εἶπον εἶναι ὅτι διαταράσσεται τελείως ἡ ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτησία. Βεβαίως δὲ δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο, ἀλλ’ ὑπὲρ τίνος θέλει ἀποβῆ; Τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργός· καὶ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὡς Ὑπουργὸς τοῦ δημοσίου θησαυροῦ ὅτι θ’ ἀποβῇ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὁ τοιοῦτος κλονισμὸς τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνᾷ. Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι ὅτι πρόκειται περὶ πράξεων καὶ εὐθυνῶν τῶν Κυβερνήσεων τῶν παρῳχημένων χρόνων, περὶ σφαγιάσεως τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ περὶ ἀπεμπολήσεως τῶν δικαίων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῶν γεωργῶν Θεσσαλῶν εἰς ὀλίγους ἀπὸ τόσων ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1883· καὶ θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εὑρίσκεται πρὸ γεγονότων καὶ οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην διὰ τὰς πράξεις ἐκείνων. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ σαθροῦ παρελθόντος καὶ τὴν διαφώτισιν τοῦ παρόντος ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διότι ἐσφαλμένως δὲν παρέχει εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὅλην τὴν διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς ἐπιτροπῆς. Οὐδείς, πιστεύω, Κύριοι, λησμονεῖ ὅτι ἀπεκλήθημεν δημοκόποι ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ γεωργικοῦ λαοῦ προελθόντες, ὅπως ἀντιπροσωπεύσωμεν αὐτὸν ἐν τῷ Συνεδρίῳ τούτῳ, καὶ διὰ νομοθετικῶν μέτρων ἀσφαλίσωμεν κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν τοῦ πλείστου τῶν τσιφλικούχων, ἵνα εἴμεθα δίκαιοι. Τὸ δὲ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐπιστεύετο μέχρι χθὲς ἀκόμη ὅτι δὲν εἶναι ἢ γέννημα κακοήθους δημοκοπίας ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ 1910, ὅτε ἐχύθη καὶ τὸ ἁγνώτερον καὶ ἀθῳότερον αἷμα τῶν Θεσσαλῶν ἀγροτῶν. Θεωρῶ δὲ ὑψίστην ὑποχρέωσιν, ὡς Θεσσαλός, ἀλλὰ πρωτίστως ὡς Ἕλλην ἀντιπρόσωπος ν’ ἀποδείξω πρὸς ὑμᾶς ὅτι πάντα τὰ καθ’ ἡμῶν λεχθέντα ἦσαν κακοηθέσταται συκοφαντίαι καὶ ὕβρεις κατὰ τῶν φιλησυχωτέρων πολιτῶν τοῦ Βασιλείου ἴσως, τῶν Θεσσαλῶν ἀγροτῶν· θεωρῶ καθῆκον ν’ ἀφαιρέσω καὶ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, ὅτι εἶναι δημοκοπία τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ ὅτι κατ’ οὐσίαν τίποτε δὲν ὑπάρχει τὸ κινδυνῶδες παρὰ τῇ κρατούσῃ ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργικῇ καταστάσει. Πάντα δὲ ταῦτα μόνον ἐκ τῆς μελέτης τῶν αἰτουμένων ἐγγράφων καταφαίνονται, διότι πρωτίστως ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1881 ἔβαινον ἐπὶ διαγεγραμμένου σχεδίου ὑποδουλώσεως τῶν γεωργῶν εἰς τοὺς παρουσιασθέντας κατόχους τσιφλικίων διοικητικῶς μάλιστα καὶ παρὰ τὴν σύμβασιν καὶ ἐν ἐπιγνώσει τοῦ διαπραττομένου ἀδικήματος, προεκάλεσαν τὴν ἄμυναν τῶν γεωργῶν, ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν καὶ ἔκτοτε ὑπέβοσκε καὶ ἀνεφλέγει μάλιστα κατὰ πλείστας ἐποχάς, καταπνιγέν, ἵνα καὶ αὖθις διάπλατα ἐκραγῇ τρομερώτερον καὶ αἱματηρότερον καὶ γενικὸν πλέον ἐν Θεσσαλίᾳ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Καὶ ἵνα κάλλιον κατανοήσητε ὁποίας εὐθύνας ὑπέχει τὸ παρελθὸν διοικητικὸν σύστημα τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ὁποίας ὑποχρεώσεις ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τὴν Θεσσαλικὴν ἰδιοκτησίαν σᾶς ἀναγινώσκω τὴν περικοπὴν τοῦ 9ου ἄρθρου τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς Συμβάσεως τοῦ 1881. «Ἐπιτροπὴ Ἑλληνοτουρκικὴ θέλει ἐπιφορτισθῆ νὰ κανονίσῃ ἐντὸς δύο ἐτῶν πᾶσαν ὑπόθεσιν ἀναγομένην εἰς κτήσεις τοῦ Κράτους καὶ πᾶν ζήτημα ἀφορῶν συμφέροντα ἰδιωτῶν σχετιζόμενα πρὸς αὐτάς, τὰς κτήσεις, ἐννοεῖται, τοῦ Κράτους». Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐργασία, τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ ἐπιληφθῇ ἡ ἐπιτροπή, καὶ διωρίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη τῷ 1883 τοιαύτη ἐκ τῶν ἀειμνήστων πλέον Σαράβα καὶ Ζάνου μεταβᾶσα εἰς Λάρισσαν πρὸς συνεργασίαν μετὰ τῶν Τούρκων ἐπιτρόπων. Τῆς κοινῆς ταύτης ἐπιτροπείας τὰ πρακτικὰ καὶ τὴν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὃν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπερωτήσω, καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ἁρμοδίως, ἵνα ἴδω ἂν πράγματι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔλαβεν ἀπόφασίν τινα σύμφωνον πρὸς τὴν σύμβασιν καὶ ἂν ἡ ἐπιτροπεία ἐκείνη ἀπέληξεν εἰς συμφωνίαν τινὰ μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς ἐπιτρόπους ὡς πρὸς τὰ ζητήματα καὶ τὰς ὑποθέσεις ἃς συνῆλθον νὰ κανονίσουν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπορῶ πῶς καὶ διατί ἠρνήθη παρὰ τὴν ῥητὴν ὑπόσχεσίν του, νὰ καταθέσῃ πλήρη τὸν σχετικὸν φάκελον, διισχυριζόμενος πρὸς δικαιολογίαν ὅτι παραβλάπτεται ἡ ἐμπιστευτικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους. Καὶ ἔτι μᾶλλον ἀπορῶ, ὅταν εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν ὄχι μόνον δὲν ἔχουσι νὰ βλαβῶσι τὰ πεθαμμένα ἱερὰ τέλος πάντων, ἀλλὰ θὰ προκύψῃ ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἂν ὅ,τι ὁρίζει τὸ 9ον ἄρθρον ἐγένετο αὐστηρῶς καὶ ἐτηρήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δὲν εἶναι αὐτὴ μόνον ἡ ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου, ἥτις πρέπει νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλος τις λόγος ἐξ ἴσου σπουδαῖος καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν κατ’ ἐξοχὴν τὴν παροῦσαν ἡ ὁποία ἔχει ὅλας τὰς ἀγαθὰς διαθέσεις ὅπως ἐπιλύσῃ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Θεσσαλίᾳ. Εἶναι ὁ λόγος τῆς μεταβληθείσης καὶ κρατούσης νῦν ἐν Θεσσαλίᾳ κολληγικῆς καταστάσεως διὰ τῆς καταργήσεως παντὸς ἐξ ἐθίμου δικαιώματος τῶν γεωργῶν διὰ τῆς μεθόδου ἐπονειδίστων συμβολαίων παρὰ τὸ 9ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, μὴ ἐπιτρέπον μεταβολὴν σχέσεων καλλιεργείας εἰμὴ διὰ νόμου γενικοῦ καθ’ ὅλον τὸ Βασίλειον. Ἐνῷ δὲ κατερράκωσαν ταύτην οἱ ἰσχυροὶ προκειμένου ν’ ἀποκτήσωσιν περισσότερα δικαιώματα, τὴν παρουσιάζουν ὡς σκιάχτρο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου νὰ ἀπαιτηθῇ ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ αὐτῆς ἀπὸ τοὺς δυναστευομένους ἀγρότας κατὰ τῶν τσιφλικούχων. Καὶ εἶπον, Κύριοι, ἡ αὐστηρὰ καὶ ἀκριβοδικαία ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ νὰ τηρηθῶσιν οἱ ὅροι αὐτῆς ἐκ τῆς παραβάσεως καὶ καταπατήσεως τῶν ὁποίων ἀνεβλάστησε τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Διότι αὐτοὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπειλοῦσι τὴν ἐπέμβασιν τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως προδοτικώτατα καὶ προσφυγὴν εἰς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις ἔκαμον, ὡσεὶ συνώμοσε τὸ Κράτος τοῦτο κατὰ τῶν πεντήκοντα ἢ ἑκατὸν αὐτῶν Σάϋλωκ καὶ δὲν δύναται νὰ ῥυθμίσῃ τὰ ἐσωτερικὰ αὐτοῦ πράγματα ἐλευθέρως, αὐτοὶ παρεβίασαν ταύτην μεταβαλόντες ἄρδην τοὺς ὅρους καὶ τὰς σχέσεις καλλιεργείας πρὸς τοὺς γεωργοὺς εἰς αὐτόχρημα δουλοπαροικίαν αἰσχροτάτην καὶ ἀπομυζητικὴν τοῦ ἱδρῶτος τῶν καλλιεργητῶν δι’ αἰσχροτάτων συμβολαίων προκαλεσάντων τὴν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ὑπεύθυνοι δὲ Κυβερνήσεις αἱ ὑπὸ αὐτῶν καὶ δι’ αὐτῶν τῶν τσιφλικούχων συντηρούμεναι συνθηκολογήσασαι μετ’ αὐτῶν ἔστησαν ἀπηνῆ διωγμὸν κατὰ τῶν ἀστέγων γεωργῶν, φονεύσασαι ἐν τέλει αὐτοὺς καὶ ὡς παληοτόμαρα. Ἀλλὰ διατί ἡμεῖς δὲν προσεφύγομεν εἰς αὐτὰς τὰς ἀπειλὰς ὅτε παρεβιάζετο διὰ τῶν πρώτων συμβολαίων ἡ σύμβασις; Ἔχομεν Κυβέρνησιν εἶπον οἱ γεωργοὶ ἔχομεν Βουλὴν αὐταὶ θὰ λύσουν τὴν διαφοράν μας. Ἰδού, Κύριοι, εἷς ἐπὶ πλέον λόγος ὅπως πρὸς τοὺς πατριώτας δειχθῇ μήτηρ ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἐγκαταλείπουσα ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν τὸ κακόηθες κυβερνητικὸν παρελθόν, καὶ πρέπει ὡς ἀμοιβὴν νὰ δώσωμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς γεωργοὺς διὰ τὴν καρτερίαν αὐτὴν ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι οἱ τσιφλικοῦχοι, χωρὶς νὰ διατρέξουν φόβον τινὰ ἠγόρευσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ κ. Δραγούμη κατὰ τὸ 1910 ὅτι ἡ Θεσσαλία ἀνήκει εἰς τὰς Δυνάμεις. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον τῆς συντάξεως συμβολαίων καὶ τοῦ ἀκύρου ἰδιωτικῆς συμφωνίας ἀπαγορευμένης ὑπὸ διεθνοῦς συμβάσεως ἐπεχούσης θέσιν νόμου καὶ νομιμοποιηθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι οὕτω καὶ ὁ διακανονισμὸς αὐτὸς τῶν σχέσεων θὰ ἦτο περιττός, ὅταν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ δικαιοσύνη τὰ τοιαῦτα συμβόλαια ἐθεώρη ἄκυρα ὡς παρὰ τὴν σύμβασιν συνταχθέντα καὶ διασαλεύσαντα τὴν δημοσίαν τάξιν. Εἶναι δὲ μεγίστη ἀνάγκη, καὶ ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὰ κατὰ τὴν Θεσσαλικὴν ὑπόθεσιν οὐχὶ ἐκ πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν συμβάσεων καὶ τῶν ἀπομεινόντων πρακτικῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ 1883. Ἀσφαλῶς δὲ πέπεισμαι ὅτι θέλει κατανοήσῃ πόσον τραγικῶς ἐστραγγαλίσθη ἡ ἐλευθερία τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ Θεσσαλίας, καὶ πόσον ἀσυστόλως ἐγκατελείφθη εἰς χεῖρας τσιφλικούχων δημόσιος πλοῦτος πολλῶν ἑκατομμυρίων ὅλως ἀδικαιολογήτως, ὃν πρέπει ν’ ἀποκτήσῃ τὸ Δημόσιον. Θέλει δὲ φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ἂν ἀμελήσῃ διὰ τὴν περιουσίαν ταύτην, καθόσον ἐντὸς ὀλίγου συμπληροῦται τριακονταετία καὶ καθίστανται πλέον ἀδιαφιλονείκητοι κύριοι καὶ κάτοχοι ξένοι ἐντελῶς πρὸς τὴν γῆν ἄνθρωποι, ἐνῷ ἄλλοι μὲ πλήρως ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ δίκαιον κατοχῆς καὶ ἰδιοκτησίας, ὡς αἱ κοινότητες τῶν χωρίων τῶν Ἀγράφων, ἐστερήθησαν ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων δάση προαιωνίως ἀνήκοντα εἰς αὐτάς· ἀλλ’ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ ἀδυνάτων καὶ ἐφαρμόζεται ἡ δήμευσις, τὸ δίκαιον τοῦ ἰσχυροτέρου βλέπετε εἶναι ὁ κανὼν καὶ τὸ μέτρον τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων. Ἐλπίζω ὅμως νὰ μετεβλήθη ἤδη ἡ τοιαύτη κατάστασις καὶ θὰ θελήσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ἐπωφελῶς καὶ ὑπὲρ τῶν γεωργῶν καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου πλούτου ἐν δικαίῳ μέτρῳ, ἐγκαταλείπουσα μάλιστα τὰ δάση τῶν κοινοτήτων Ἀγράφων ὡς ἰδιωτικὰ αὐτῶν ἀπὸ Τουρκοκρατίας μὴ περιληφθέντα εἰς τοὺς πίνακας τῶν δημοσίων Ὀθωμανικῶν δασῶν καὶ κατὰ τὴν παράδοσιν τῆς Θεσσαλίας.

§100ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως ταύτης δὲν θὰ θελήσω νὰ καταγίνω, κύριοι Βουλευταί, διότι ἡ τοιαύτη ἀνάπτυξις ἤθελεν εἶσθαι μακρὰ καὶ τοιαύτη ὥστε νὰ θίγῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτησίαν. Καὶ λέγω τοῦτο διότι μεθ’ ὅλας τὰς ἀμφιταλαντεύσεις, ἄλλοτε ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἄλλοτε ὑπὲρ τῶν κολλήγων διὰ μέσου τῶν αἰώνων, ἀμφιταλαντεύσεις τὰς ὁποίας ἔλαβε τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Θεσσαλίᾳ, πάντως ἤμην καὶ εἶμαι καὶ σήμερον βέβαιος, ὅτι ἐν τέλει τὸ δίκαιον θ’ ἀπέκλινεν ὑπὲρ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἐνῷ συγχρόνως θ’ ἀπεδεικνύετο ὅτι ἡ γῆ, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ φαινομενικῶς πάλιν ἀνήκει εἰς τὰ βακούφια, οἱ δὲ νῦν ἰδιοκτῆται δὲν εἶναι ἄλλο τι εἰμὴ ἁπλῶς ἐπικαρπωταί. Τοῦτο δὲ διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἀγνοεῖ πῶς προῆλθον τὰ τσιφλίκια ταῦτα οὐδὲ ὅτι κατὰ τοὺς χρόνους τῆς μαύρης δουλείας, οἱ χριστιανικοὶ πληθυσμοὶ φεύγοντες τὸ πῦρ καὶ τὸν σίδηρον τῶν Τούρκων, ἠναγκάζοντο πολλάκις νὰ προβαίνωσιν εἰς παραχωρήσεις ἄλλοτε μὲν χρηματικὰς πρὸς διαφόρους τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους μεγιστᾶνας καὶ ἰσχυροὺς ἄλλοτε πρὸς τοὺς ἑκάστοτε Σουλτάνους καὶ ἄλλοτε εἰς διάφορα βακούφια. Ἡ ἐπερώτησις ἀκριβῶς ἀφορᾷ τὰ τελευταῖα ταῦτα, τὰ ὁποῖα οἱ Χριστιανικοὶ πληθυσμοί, ὡς προέφην εἰπών, φεύγοντες τὴν καταδίωξιν ἀνέθεσαν εἰς τὴν προστασίαν τούτων ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ θεωρῶνται μόνον ὡς ἐπικαρπωταὶ καὶ νὰ λαμβάνωσι τὸ τρίτον ἐκ τῶν παραγομένων καρπῶν τῶν σπειρομένων ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῶν τῆς καθαρῶς καλλιεργησίμου. Τοιαύτην εἶχεν, ἐν τῷ μεταξὺ, καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας λάβει χροιὰν τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἀναφορικῶς πρὸς τὰ Θεσσαλικὰ τσιφλίκια, τὰ γνωστὰ εἰς πάντας ὑπὸ τὸ ὄνομα «βακούφιε» ἅτε ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ τὸν Ὀθωμανικὸν νόμον ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι Βουλευταί, πᾶς ὁ καταβάλλων τὸ δωδεκαπλάσιον δύναται νὰ γίνῃ ἰδιοκτήτης κτήματος βακουφιὲ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου συνέστη ἐν ἔτει 1881 ἡ μικτὴ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπιτροπὴ ἐκ Τούρκων καὶ Χριστιανῶν, ἡ ὁποία σκοπὸν εἶχε νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ συμφώνως τῷ Ὀθωμανικῷ νόμῳ ν’ ἀποδώσῃ τὰ τοιαύτης κατηγορίας κτήματα εἰς τοὺς πραγματικοὺς ἰδιοκτήτας, εἰς τοὺς πραγματικοὺς κυρίους καὶ τοιοῦτοι, ὡς ἀναμφισβητήτως εἰς πάντας εἶναι γνωστόν, εἶναι οἱ νῦν δυστυχῶς κολλήγοι τῆς Θεσσαλίας. Ἐλλείπουσι, κύριοι Βουλευταί, τὰ σπουδαιότερα ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἐλλείπουσιν αὐτὰ ταῦτα τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς μικτῆς ἐκείνης ἐπιτροπῆς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἤρχοντο νὰ δικαιώσωσιν ἡμᾶς καὶ ῥίψωσι φῶς εἰς τὴν ἀλήθειαν. Πρέπει, κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, διότι πρόκειται περὶ περιουσίας ἁρπαγείσης. Καὶ ἐάν ποτε Κυβέρνησίς τις εἶχε τὴν δύναμιν καὶ τὸ σθένος θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Κράτος ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, ἀφ’ οὗ εἴτε τὴν μίαν φάσιν θὰ ἐλάμβανε τὸ ζήτημα τοῦτο, εἴτε τὴν ἑτέραν ἀναμφιβόλως θ’ ἀπεδίδοντο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἢ θὰ ἀπεδίδοντο εἰς τὸν Θεσσαλικὸν πληθυσμόν, εἰς ἀμφοτέρας ὅμως τὰς περιστάσεις ἡ ὠφέλεια τοῦ Κράτους θὰ ἦτο μεγίστη. Καὶ ταῦτα ἀορίστως ἀπαντῶ εἰς τοὺς ἐκ προθέσεως διὰ τὴν ἀσύμφορον δι’ αὐτοὺς νύξιν τοῦ ζητήματος θορυβοῦντας. Ἔλεγον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐλλείπουσι τὰ σπουδαιότερα τῶν ἐγγράφων. Καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλων, τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετεν ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν ὁλόκληρον τὴν ἀλήθειαν εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη προέβη εἰς ἐπανειλημμένας ἐν συνεδριάσεσι τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς ἀποφάσεις, ἐν αἷς, ὡς ἐκ τῶν πρακτικῶν ἐκείνων, ἐὰν ἐσώζοντο θὰ ἀπεδεικνύετο ὅτι καὶ ἐκείνη ἐκάλεσε διαφόρους προύχοντας τῶν διαφόρων χωρίων, μεθ’ ὧν δὲν κατέληξαν εἰς οὐδεμίαν συμφωνίαν, τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως ἀπαιτούντων τὴν πληρωμὴν τοῦ δωδεκαπλασίου, συμφώνως πρὸς τὸν Ὀθωμανικὸν νόμον, τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων ἀνθισταμένων καὶ ἀπαιτούντων ἀφ’ ἑτέρου νὰ καταβάλωσι μόνον τὸ ἑξαπλάσιον. Καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ἔληξαν αἱ διαπραγματεύσεις καὶ ἡ συνεννόησις, διότι καὶ οἱ μὲν δὲν ἐδέχοντο νὰ δώσωσι περισσότερα καὶ οἱ δὲ δὲν ἐδέχοντο νὰ λάβωσιν ὀλιγώτερα. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐμμονὴν τῶν Τούρκων ἀντιπροσώπων βλέποντες, τότε ἀπετάθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, εἰς ἣν καὶ κατέστησαν γνωστὰ ταῦτα καὶ ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, ἢ διότι μὴ μελετήσασα τὸ ζήτημα ἐθεώρει τοῦτο ὡς μὴ ὑπάρχον ἢ διότι δὲν ἐσκέπτετο νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἢ καὶ διότι οἱ Κυβερνῆται εἶχον ἐναντίαν γνώμην περὶ τῶν Θεσσαλικῶν κτημάτων, δὲν κατώρθωσε οὐδὲ συνήνεσε νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπῄτει ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις· καὶ τοιουτοτρόπως τὰ κτήματα ταῦτα παρέμειναν ὡς ἦσαν, καὶ ὡς παρεδόθησαν διὰ πρωτοκόλλου κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας βακουφιὲ καὶ οἱ ἐπικαρπωταὶ καὶ νῦν ἐξ ὑφαρπαγῆς φερόμενοι ὡς ἰδιοκτῆται ἐξηκολούθησαν καταβάλλοντες τὸ ἐνοίκιον τῆς ἐπικαρπίας αὐτῶν (μουατζὲλ) πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν θρησκευμάτων τῆς Τουρκίας (ἐφκάφ). Τούτου ἕνεκα καὶ διότι ἁπλοῖ ἐπικαρπωταὶ ἦσαν καὶ ὄχι ἰδιοκτῆται, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς καὶ ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ὡς ὤφειλε περὶ ἰδιοκτησίας της νὰ πράξῃ κατὰ τοὺς ἰσχύοντας ἑλληνικοὺς νόμους, δὲν ἔπραξεν οὐδὲ ἐποιήσατο τὰς ἀναγκαίας διατυπώσεις πρὸς μεταγραφὴν εἰς τὰ βιβλία τῶν μεταγραφῶν ὡς ἔδει, καὶ τούτου ἕνεκα καὶ δίκαι ἐκ μέρους τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Δημοσίου ἐγεννήθησαν καὶ πᾶσαι μέχρι σήμερον ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀπέβησαν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, ἀλλὰ μὴ ὄντες ἰδιοκτῆται οὐδὲ νομεῖς τῶν παραγομένων καρπῶν, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπικαρπωταὶ ἐπὶ πληρωμῇ ἐνοικίου ὡς εἶπον τοῦ ἑνὸς τρίτου, φέρονται ὡς ἔχοντες πλήρη κυριότητα ἐπ’ αὐτῶν καὶ μάλιστα προβαίνοντες περαιτέρω ὡς δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, παρὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1881 μετέβαλον ἄρδην ὄχι μόνον τὴν ἰδιοκτησίαν ἀλλὰ καὶ τοὺς ὅρους τοὺς κρατοῦντας μέχρι τινὸς ἐν ταῖς ἀγροληπτικαῖς τῶν κολλήγων συμβάσεσι καὶ σήμερον παριστάμεθα πρὸ τοῦ ἐλεεινοῦ ἀληθῶς θεάματος ὥστε αὐτοὶ οἱ ἐπικαρπωταὶ νὰ παρίστανται ὡς ἰδιοκτῆται καὶ σκληρότεροι τοιούτων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς διὰ τὸν φόβον τοῦτον, θέλοντες νὰ ἔχωσιν ὑπὲρ αὐτῶν, ὅσον δυνατὸν περισσότερα νομικὰ δικαιώματα, προέβησαν μεταγενεστέρως εἰς τὰς συντάξεις τῶν συμβολαίων τῶν κολλήγων, τὰ ὁποῖα προξενοῦσι τὸν ἀποτροπιασμόν, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ εἰς ταῦτα πάντα οὐκ ὀλίγον συνετέλεσαν καὶ οἱ συμβολαιογράφοι καὶ μάλιστα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠνέχθησαν νὰ συντάξωσι τοιούτου εἴδους μεστῶν ἀθεμίτων ὅρων συμβόλαια καὶ οἵτινες ἀσυστόλως παραβαίνοντες τὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ ἀποπεμφθῶσι τῶν θέσεών των, διότι τοιαῦτα πράττοντες δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι, ἵνα μὴ εἴπω βαρύτερον τι τοὐλάχιστον ἀσυνείδητοι καὶ ἰδιοτελεῖς.

§101Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τουλάχιστον.

§102ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τοὐλάχιστον, ἀλλὰ πράγματι, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν θέλητε. Τοιαύτην ἀκριβῶς φύσιν εἶχεν ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὐχὶ βεβαίως νὰ ἐλέγξωμεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπεδείξατο πράγματι ποιάν τινα δύναμιν, δύναμιν ἰσχυρὰν περὶ τὸν χειρισμὸν τῶν Θεσσαλικῶν ζητημάτων, καὶ ἐνδιαφέρον μέγα δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος τούτου ταύτης στηριζόμενοι καὶ ἡμεῖς ὑπεβάλομεν τὴν ἐπερώτησιν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταῦτα πάντα καὶ φροντίσῃ διὰ τοῦ ἐν Κων)πόλει πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα καὶ μελετήσῃ ταῦτα σοβαρῶς καὶ τοὐλάχιστον ἂν δὲν ἐπιτύχῃ ἄλλο τι, διότι πάντως καὶ μοιραίως θὰ ἐπέλθῃ ἡμέραν τινὰ ἡ ἀποκατάστασις καὶ θὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ δίκαιον, ἀλλὰ ἐὰν δὲν ἐπιτύχῃ λέγω ἄλλο τι τοὐλάχιστον νὰ μὴ χάσωσιν ἅπαξ ὅλα ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον μέχρι τινὸς καὶ τεθῇ εἰς τοὺς ψευδοϊδιοκτήτας τούτους ὁ περιορισμός, ὁ δίκαιος ἄλλως τε, νὰ λαμβάνωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦντο νὰ λαμβάνωσι τὸ ⅓, τὴν ἐπικαρπίαν, συγχρόνως δὲ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταθέτωσι τὸν σπόρον καὶ ἀναγνωρισθῶσιν εἰς τοὺς κολλήγους τόσα ἄλλα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς χθὲς ἦσαν ὑφιστάμενα καὶ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ δοθῶσιν εἰς αὐτοὺς ἀνθρώπινα δικαιώματα.

§103Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ὑποβληθείσης τοῦτο συνάγεται. Ὁ ἀξιότιμος πρῶτος ἀγορεύσας ἐζήτησεν ἔγγραφά τινα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ προυκάλεσε καὶ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ ἔγγραφα αὐτά, ὡς εἶπεν, ἀφορῶσι τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνῆλθε μετὰ τὴν σύμβασιν περὶ προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ποίαν ἐργασίαν ἐπετέλεσεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη θὰ ἀποδεικνύωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν κατέθηκε βεβαίως ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ διὰ νὰ μὴ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὑπάρχει βεβαίως λόγος τις, καὶ τὸν λόγον τοῦτον θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ἐλεγχόμενον σήμερον. Καὶ βεβαίως, ἵνα μὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνεπέχῃ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν ἔφερεν εἰς φῶς ἔγγραφα, ἀφορῶντα τὴν διαρρύθμισιν τῆς ἰδιοκτησίας, ὀφείλει νὰ ἐξηγηθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον δὲν κατέθηκε τὰ ἔγγραφα καὶ ποῖοι οἱ λόγοι ἐν γένει, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἐπέχῃ οὗτος τὴν βαρυτάτην εὐθύνην, καθόσον ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας μέχρι σήμερον συμπληροῦται χρησικτησία, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὑπέχῃ τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἐμερίμνησεν ὅπως μὴ ἀφήσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν κατοίκων νὰ κατέχηται ὑπὸ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν. Καταλήγων συνιστῶ, ὅπως ληφθῇ ἡ προσήκουσα μέριμνα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι συμπληροῦται ἤδη ἡ χρησικτησία καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βαρυτάτη εἶναι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως.

§104Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναμαι νὰ δώσω πρὸς ἐξέτασιν εἰς οἱονδήποτε θελήσῃ. Ἀλλὰ μέρος τούτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ, διότι τινὰ τούτων εἶναι ἐπὶ χάρτου τόσον πεπαλαιωμένου, ὥστε φοβοῦμαι μήπως καταστραφῶσιν. Ἕν μόνον ἔγγραφον εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ καταθέσω, ἔγγραφον δίδον ὁδηγίας πρὸς τὸν τότε πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ δώσω, διότι δίδει ὁδηγίας ἐμπιστευτικάς, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ οὐδεμία ἑτέρα Δύναμις. Βεβαιῶ δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν οὐδὲ δύνανται νὰ λάβωσιν ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ πληροφορίαν τινά. Δὲν περιλαμβάνει ἢ ὁδηγίας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, τὸν Ἕλληνα πρόεδρον, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ἔχῃ ὁδηγίας ἐκ μέρους ἡμῶν ἄλλας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ πρόεδρος τῶν Τούρκων ἐπιτρόπων. Πάντα τὰ κατέθεσα, τὰ εἴδετε. Λυποῦμαι παραπολὺ ὅτι δὲν ἔχω ἄλλα, ἐὰν εἶχον ἄλλα θὰ σᾶς τὰ ἔδιδον.

§105Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν δὲν μᾶς ἐπαρκοῦσιν οὐδὲ σχετίζονται μὲ τὰ ζητούμενα καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μᾶς πληροφορήσητε, διατὶ ἐλλείπουσι, πλὴν τοῦ ἐμπιστευτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πρωτίστως αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, διότι δι’ αὐτοῦ δίδονται ὁδηγίαι πρὸς τὸν Πρόεδρον πῶς νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἰδιοκτησίας.

§106Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδαμῶς. Αἱ ἐν αὐτῷ ὁδηγίαι εἶναι ὅλως ἄσχετοι.

§107Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Ἔστω, ἀλλὰ διατὶ ἐλλείπουσι καὶ ἄλλα ἔγγραφα; Ἐλλείπει τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐφορίας Καρδίτσης τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀνεύρῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸ προσαγάγῃ.

§108Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ τὸ ζητήσω.

§109Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Ὀφείλετε, διότι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δύναται νὰ ἐπιχύσῃ φῶς καὶ ἐπὶ τῆς διαφορᾶς τῶν δασῶν τῶν Ἀγράφων Καρδίτσης ἅτινα πολὺ κακῶς δημεύει τὸ Δημόσιον ἀποστεροῦν τοὺς πτωχοὺς κατοίκους τῶν Ἀγράφων τῶν μόνων μέσων ὅπως ἀσφαλίσωσι τὸν ξηρὸν ἄρτον διὰ τὰ τέκνα των, χείριστα δ’ ἔπραξεν ἐγεῖρον ἀγωγάς, ἃς ἔχομεν καθῆκον νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκῖσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ παρατάσεως χρόνου τῆς διετοῦς παραγραφῆς τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Νόμου ͵ΓΥΛΓʹ τοῦ ἔτους 1909 περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν. Ὁ κ. Γ. Κορομηλᾶς ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατὶ δὲν κατέθεσεν ἔγγραφα αἰτηθέντα τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς πρότασιν Καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς.

§111Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐζήτησα, κύριοι Βουλευταί, 1ον) τὴν κατάθεσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν ἀναφορῶν ἐν γένει τῶν ὑποψηφίων διὰ τὰς κενὰς ἕδρας τῆς Ἰατρικῆς σχολῆς, καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι ἐπ’ αὐτῶν τούτων ἐρειδόμενοι θὰ συζητήσωμεν τὰ ὑπὸ τῆς κριτικῆς ἐπιτροπείας διατυπωθέντα εἰς βάρος ἡμῶν καὶ τῆς ἐν γένει Ἑλληνικῆς Ἰατρικῆς ἐπιστήμης, χωρὶς νὰ δύναται οὐδεὶς ν’ ἀντιλέξῃ, ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ διαφόρους συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας. Διότι διὰ τῆς μελέτης τῶν τοιούτων ἀναφορῶν θὰ ἀποδειχθῇ ἀναμφισβητήτως τὸ ὅλως ἐπιπόλαιον καὶ φατριαστικὸν τῆς κρίσεως. Θ’ ἀποδειχθῇ ὡσαύτως ὅτι, ὑποψήφιοι, οἵτινες κρίνουσιν ἑαυτοὺς ἀνικάνους διὰ τὴν ἕδραν, ἐπὶ παραδείγματι ἄλφα καὶ οὐδὲν πόνημά των δι’ αὐτὴν ὑπέβαλον, κρίνονται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπείας ἱκανοί, διὰ τὴν ἕδραν αὐτήν, καὶ ὑποδεικνύονται ὡς κατάλληλοι καὶ μόνοι, καὶ ἐγκωμιάζονται σὺν τούτοις ἔργα ὅλως ἀνύπαρκτα, ὡς εἰδικά· ὅτι ἔκρινεν ἱκανοὺς διὰ τὴν κατάληψιν ἑδρῶν, ὑποψηφίους μηδεμίαν ἀναφορὰν ὑποβαλόντας, διότι οὐδὲν ἔργον εἶχον νὰ συνυποβάλωσιν, ὡς καὶ διότι θ’ ἀποδειχθῇ καὶ εἰς τοὺς μᾶλλον ἀδαεῖς, ὅτι ἡ ἐπιτροπεία ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της αὐτήν, χωρὶς κἂν νὰ μελετήσῃ, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι τὰ δύο μέλη αὐτῆς δὲν ἐννόησαν οὔτε αὐτὰς ταύτας τὰς ἀναφοράς. 2ον) Ἐζήτησα ὡσαύτως, καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν κατάθεσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ἀπὸ αὐτὸ εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, τῶν ἐν γένει ἐπιστημονικῶν πονημάτων, ἁπάντων τῶν ὑποψηφίων, ἅτινα ἐτέθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπείας, διότι δι’ αὐτῶν θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι, Ἕλληνες ἰατροί, οὐ μόνον ἀκολουθοῦσι μετ’ ἐπιμελείας τὰς ἐν γένει ἐπιστημονικὰς προόδους, ἀλλὰ καὶ καλλιεργοῦσιν αὐτάς, δαπανῶντες ἐκ τῶν ὑστερημάτων των, διότι περισσεύματα δὲν ὑπάρχουσιν, ὡς αἱ καλαὶ μέλισσαι συλλέγουσιν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ ἐξαιρετικὰς παρατηρήσεις καὶ κάμνουσιν νέας ἐρεύνας, ἃς προσθέτουσιν εἰς τὴν ἐπιστήμην, μὴ φειδόμενοι συχνάκις οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ σαρκίου των πρὸς διαλεύκανσιν σκοτεινῶν ἰατρικῶν ζητημάτων, παρὰ τὰ ὑποβαλλόμενα αὐτοῖς ἐμπόδια τόσον ἐκ μέρους τῆς ἐπισήμου Πολιτείας, ὅσον καὶ ἐκ διαφόρων λεγομένων φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων κτλ. Μεθ’ ὅλα δὲ ταῦτα ὑπερτεροῦσι κατὰ πολύ, ἀρκετοὺς τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἄλλων ἐθνῶν συναδέλφων των, καὶ πλείστους τῶν ἐκτὸς τῶν κυριωτάτων κέντρων. Θὰ ἐπιμείνω καὶ ἐλπίζω ὅτι μετ’ ἐμοῦ καὶ ἅπαντες οἱ κ.κ. Βουλευταὶ θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν τοιούτων πονημάτων. Διότι, δέον πᾶς ὁ δυνάμενος νὰ συγκρίνῃ τὰ κριθέντα ὡς μετρίας ἐπιστημονικῆς ἀξίας, τὰ ὡς ἀνάξια ἐπιστημονικῆς μελέτης, ὡς καὶ τὰ ὡς ἄχρηστα ἀπορριφθέντα, πρὸς τὰ ἐγκωμιαζόμενα καὶ δὴ πρὸς τά, κατὰ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπείας, διεθνοῦς δῆθεν φήμης χαίροντα. Θ’ ἀποδειχθῇ ἐκ τῆς συγκρίσεως ταύτης ὅτι πλεῖστα ἐκ τῶν πρώτων εἰσὶν ἄξια ἐπιστημονικῆς μελέτης, ἀρκετὰ δὲ ἐκ τῶν τοιούτων χαίρουσι διεθνοῦς ἐπιστημονικῆς φήμης, καὶ ὅτι, τὰ τελευταῖα, καὶ δὴ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ πρῶτα, ἄλλα μὲν εἰσὶν ἐλλιπέστατα, ἄλλα δὲ προέρχονται ἐκ κλεψιτυπίας καὶ ἄλλα, συνήθη, διὰ πάντα ἰατρὸν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Δὲν θὰ ἐπέμενον τόσον πολὺ εἰς τὴν κατάθεσίν των, ἐὰν δὲν εὑρίσκετο ἀνάδοχος, ἀρχιρραβῖνοι καὶ ῥαβῖνοι νὰ βαπτίσωσιν ἓν ἀρτιγενὲς ἐπιστημονικὸν ἐξάμβλωμα καὶ νὰ τὸ ὀνομάσωσιν «ἔκθεσις τῆς διορισθείσης ἐπιτροπῆς πρὸς ἀνάλυσιν τῶν ἔργων καὶ ἐκτίμησιν τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ διδακτικῆς ἱκανότητος τῶν ὑποψηφίων καθηγητῶν, διὰ τὰς κενὰς τακτικὰς ἕδρας ἐν τῇ Ἰατρικῇ σχολῇ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Δὲν θὰ ἐπέμενον, ἐὰν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς μετὰ τὴν ἀνάγνωσίν του, οὐ μόνον, ὡς ὤφειλε, τὸ ἔθετεν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων, ἀλλὰ τὸ ἔδιδε νὰ καταστραφῇ δι’ ὑπερκαύσεως, εἰς ἀπολυμαντικὸν κλίβανον, ὥστε νὰ μὴ τύχῃ οὐδὲ διαβάτης τις νὰ εἰσπνεύσῃ τὴν τόσον δυσώδη τέφραν, ἀντὶ ὅπου τὸ ἔδωκε καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐπίσημον ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἔδωκεν ἐπίσημον πλέον χαρακτῆρα. Θὰ ἐπιμείνω ἐπαναλέγω εἰς τὴν κατάθεσίν των, διότι ἡ τοιαύτη πλήρης μίσους καὶ κακίας ἔκθεσις περιβληθεῖσα τοιοῦτον ἐπίσημον χαρακτῆρα, θὰ εὑρίσκεται ἐν τοῖς ἐπισήμοις ἀρχείοις, πέραν καὶ ἐφ’ ὅσον Ἑλληνικὸν ἔθνος ὑπάρξει, πᾶς τις δὲ δύναται νὰ φαντασθῇ, ὅτι ὅστις δήποτε ἀναγνώστης μετὰ 50 ἢ 100 ἢ καὶ πλέον ἔτη ἐξ αὐτῆς καὶ μόνης τῆς ἀναγνώσεως θὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ὅτι ὁ κατὰ τὸν ΧΧὸν αἰῶνα ἰατρικὸς κόσμος τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ συνεπῶς οἱ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα κατοικοῦντες εἴμεθα ἀνεπίδεκτοι ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, εἴμεθα μωροί. Ἐπὶ τῇ πεποιθήσει δ’ ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ποτε νὰ πείσῃ ἑαυτὸν ὅσον ὀλίγον ἐπιμελής, ὅσον ὀλίγον προσεκτικός, ὅσον ὀλίγον παρατηρητὴς καὶ ἂν ἦναι οὗτος, θ’ ἀναζητήσῃ εἴτε ἐπίτηδες εἴτε κατὰ σύμπτωσιν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, ἐν ᾗ θ’ ἀνεύρῃ καὶ τὰ κριθέντα καὶ κατατεθέντα ἔργα καὶ τότε ἀφ’ οὗ θὰ ῥίψῃ, ἔστω καὶ ἓν ὅλως κατ’ ἐπιπολήν, βλέμμα θὰ ἴδῃ καὶ θὰ εἴπῃ, πάνυ ὀρθῶς, πάνυ δικαίως, ὅτι τὰ τοιαῦτα κοσμητικὰ μὲ πᾶσαν τὴν δυνατὴν ὑπερέντασιν, ἁρμόζουσι καὶ ἀνήκουσιν εἰς τοὺς κριτάς.

§112Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ ἐζήτησε νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ ἔργα τῶν ὑποβαλόντων αἴτησιν πρὸς κατοχὴν ἕδρας Ἀκαδημαϊκῆς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα ὑπῆρξαν ἄπειρα τὸν ἀριθμὸν μεταφερθέντα ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ σειρᾶς 14 κάρρων. Δὲν εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ τὰ παραδώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι ἡ ἱστορία θὰ καταφύγῃ εἰς αὐτὰ μετὰ 50 ἢ 100 ἔτη· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἔργα ταῦτα ἔσπευσαν οἱ διάφοροι ὑποψήφιοι νὰ τὰ ἀναλάβουν πρὸ τοῦ ὑποβάλλει τὴν αἴτησιν ὁ κ. συνάδελφος. Διὰ νὰ τὰ δώσω δὲ τώρα πρέπει νὰ τὰ συλλέξω ἀπὸ ἕνα ἕκαστον, ἀλλ’ οὐδεὶς μοῦ δίδει πλέον τὰ ἔργα του, ἀφοῦ δὲν ἐγένοντο δεκτὰ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§113Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί. Σᾶς παρακαλῶ νὰ δείξητε μικρὰν ὑπομονήν, ὅπως ἀκούσητε καὶ τὴν ἀπάντησιν. Δηλῶ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ τῷ μένω πάντοτε ὀφειλέτης εἰς τὰ εἰρωνικά του μειδιάματα, διότι τοῦτο εἶναι ἴδιον ἀγωγῆς ἑνὸς ἑκάστου καὶ συναισθήσεως τῆς τε θέσεως καὶ ἀξιώματος, ὅπερ ἀναλαμβάνει καὶ φέρει ἐφ’ ὅσον θὰ τὸ φέρῃ. Οὐδὲν μᾶς εἶπε διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν ἀναφορῶν, ἀλλ’ ὅτι τὰ ὑποβληθέντα ἔργα ἦσαν ἄπειρα καὶ μετεφέρθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ σειρᾶς 14 κάρρων. Ἀποδειχθήσεται ὅτι οὐδὲν τούτου ἀναληθέστερον, διότι 14 κάρρα, ἔστωσαν χειροκίνητα καὶ μικρᾶς χωρητικότητος, δύνανται νὰ περιλάβωσι περὶ τοὺς 1000 τόμους, ἐξ 600– 800 σελίδων ἕκαστος, οὓς νὰ μεταφέρωσι μακρὰν οἱ κομισταὶ καὶ ἀνέτως, ἐνῷ τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ κρίσιν ἔργα δὲν ἦτο δυνατόν ποτε νὰ ἐσχημάτιζον 150 τόμους ἐκ 500 σελίδων ἕκαστον (π. χ. καὶ τὰ 40 ἄρθρα—ἅτινα γράφονται ἔργα—ἤτοι τὰ ἅπαντα τοῦ κ. Σπ. Λιβιεράτου, εἶναι ζήτημα ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσωσιν ἕνα καλὸν τόμον) διότι ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων τὰ λοιπὰ ἦσαν ἄρθρα, μελέται καὶ μονογραφίαι ἐκ 10–100–120 σελίδων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσωσι παρὰ τὸ πολὺ 200 τόμους. Δεχόμενοι δὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὐχὶ καὶ τὴν ἰδέαν του περὶ τοῦ συνόλου τῶν ὑποβληθέντων συγγραμμάτων, διότι 14 κάρρα, χιλιάδας τοιούτων δύνανται νὰ μεταφέρωσι λίαν ἀνέτως καὶ εἰς μακρυνὰς ἀποστάσεις, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων ὡς πρὸς αὐτὰ τὸ ½ ἐκ τούτων, ἤτοι 100 τόμοι τὸ ἀνώτατον, ἵνα μὴν εἴπω φανταστικὸν διὰ τοὺς συγγραφεῖς καὶ δυναμένους νὰ κρίνωσιν ἀνῆκον εἰς τοὺς τῆς Ἰατρικῆς, γεννᾶται τὸ ζήτημα, δι’ ὁποίας ὁδοῦ ἐστάλησαν εἰς τὰ εἰς 3 γωνίας τῆς Εὐρώπης διασπαρέντα μέλη τῆς ἐπιτροπείας, καὶ πῶς κατώρθωσαν ταῦτα, συναθροισθέντα ἐνταῦθα πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεώς των ἐμελέτησαν 70,000 σελίδας, ἔκριναν καὶ ὑποδεικνύουσι τοὺς ὑποψηφίους (ἀποδεδειγμένου ὄντος ὅτι τὰ ἔργα ἔμενον ἐν Ἀθήναις) διὰ τὰς κενὰς ἕδρας; Μὴ ἄραγε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὁ γεννήτωρ μιᾶς τοιαύτης ἐκθέσεως, ὡς ἄξιοι δὲ μαιευτῆρες ἐχρησίμευσαν οἱ τρεῖς κριταί, ἐπὶ ἁδρᾷ ἀμοιβῇ, εἰς βάρος τοῦ τε Ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἰατρικῆς ἐπιστήμης, ὅπως τοιοῦτόν τι τερατῶδες ἐξάμβλωμα ἴδῃ τὸ φῶς τοῦ Ἀττικοῦ ὁρίζοντος; Μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ τὰ ὑποβάλῃ ἀλλὰ τὰ ἔργα αὐτὰ ἔσπευσαν οἱ διάφοροι ὑποψήφιοι καὶ τὰ παρέλαβον προτοῦ νὰ ὑποβάλω τὴν αἴτησίν μου εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Καὶ τούτου οὐδὲν ἀναληθέστατον, διότι καὶ μετὰ ἡμέρας ἀρκετάς, ἀφ’ ἧς ἡ αἴτησίς μου ἐπεδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου, μετέβην δὶς ἐγὼ αὐτὸς ἐκεῖ, ἠρώτησα καὶ τοὺς δύο ἁρμοδίους ὑπαλλήλους καὶ μοὶ ἀπήντησαν ὅτι οὐδεμία ἀναφορά, οὐδὲν ἔργον ἐπιστημονικὸν μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπείας εἶχον ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καίτοι τὰ τοιαῦτα ἐζητήθησαν, καὶ δικαίως διότι τότε οἱ κριταὶ θὰ κατεγίνοντο εἰς τὸ νὰ κόψωσι τὰ φύλλα τῶν τόμων. Πᾶς τις, καὶ μὴ ἐπιστήμων, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐκπλήσσεται, ἀκούων ὅτι Ὑπουργὸς τοῦ ΧΧου αἰῶνος καὶ κατὰ Διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, πρὸς διαρρύθμισιν τῶν κακῶς λειτουργησάντων, νὰ λέγῃ ἐκ τῆς ἐπισήμου αὐτῆς θέσεως ὅτι ἡ ἱστορία μετὰ 50 ἢ 100 ἢ καὶ 200 ἔτη δὲν θὰ θελήσῃ νὰ εἴπῃ τι περὶ τῆς σήμερον ἐπιστημονικῆς καταστάσεως καὶ οἱ ἐπιστήμονες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν θὰ θελήσωσι νὰ ἀναζητήσωσι καὶ ἴδωσι τὶ οἱ πρὸ αὐτῶν ἐπρέσβευσαν καὶ νὰ σταχυολογήσωσι πᾶν τὸ ὠφέλιμον. Τοιαῦται φράσεις μόνον ἀπὸ ἐχθροὺς ἐκ φθόνου καὶ κακίας μιᾶς Ἐθνικότητος δυνατὸν νὰ λεχθῶσιν, ἴσως δὲ καὶ ἀπὸ φωτοσβέστας τοιούτους. Ἀγνοεῖ φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν τρόπον τῆς ἐξελίξεως τῶν ἐπιστημῶν καὶ ὅτι αὗται εἰσὶν αἱ εἰκόνες τοῦ ἔθνους πρὸς τὴν πρόοδον ἢ μή, ἀγνοεῖ ἴσως καὶ τὰ στοιχειωδέστερα ὅτι οὐ μόνον ὁ σοβαρὸς ἐπιστήμων, ἀλλὰ καὶ ὁ καλὸς ὅπως μὴ εἰς μάτην κοπιάζῃ ἐπὶ πραγμάτων ἴσως δεδοκιμασμένων, ἀλλ’ ἀγνώστων αὐτῷ, καὶ φανεῖ ἀνεπιστήμων, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὶ πρὸ 50, 100 καὶ διακοσίων ἐτῶν ἐπρεσβεύετο, διότι οὕτω καὶ μόνον θὰ προοδεύσῃ καὶ οὕτω προοδεύουσιν αἱ ἐπὶ τὸ θετικὸν ἐπιστῆμαι, τοὐλάχιστον ἡ Ἰατρική. Ἤδη ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δὲν γνωρίζει, ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν, πῶς ἐφηρμόζετο καὶ ἐλειτούργει διαδοχικῶς ἡ νομολογία, ὁποῖοι συνέγραψαν ἢ ἔγραψαν νομοθετικὰ ἔργα ἢ πραγματείας ἢ ἄρθρα σοβαρὰ πρὸ 50 καὶ 100 ἐτῶν καὶ οὐ μόνον οἱ σοβαροὶ δικηγόροι τούτων ὑποχρεωτικῶς γνῶσιν λαμβάνουσιν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν; Ἂν τὰ τοιαῦτα ἀγνοεῖ, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι στερεῖται νομικῶν βάσεων νομικοῦ καὶ δὴ ἀξίας ἀξιωματικοῦ νομοθέτου, οἷος παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐγὼ δηλῶ ὑπερηφάνως ὅτι ἐκ φυλλάδος τινος τοῦ 1872 ἔμαθον ὅτι ὁ Θεοδ. Ἀφεντούλης εἶναι ὁ πρῶτος ὅστις τὸ 1868 ἔκαμεν συστηματικῶς χρῆσιν τοῦ ἀρσενικοῦ ἐναντίον τῆς ἑλώδους καχεξίας, καὶ οὗτος τὴν πρώτην αὐτὴν ἰδέαν ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Διοσκουρίδην. Εἰς λιθόγραφα τοῦ Θεοδ. Ἀρεταίου εὕρηκα ὅτι οὗτος ἔκαμε πρῶτος χρῆσιν τὸ 1877 πολυτρήτου ἀνδρικοῦ καθετῆρος, ὃν ἄλλοι, ξένοι, μετὰ 10ετίαν περίπου διεφήμισαν ὡς ἀνήκοντα εἰς αὐτούς. Ὁ Γεώργιος Καραμήτσας τὰς πρώτας του βάσεις περὶ Αἱμοσφαιρινουρικοῦ ἐρανίσθη ἀπὸ ἀρθρίδια τοῦ Θεοφανίδου ἐξ Ἀγρινίου καὶ Ἀντωνιάδου, τοιαῦτα παραδείγματα, ἀπὸ τὴν μικρὰν αὐτὴν Ἑλλάδα, ἣν τολμῶσιν ἀναιδεῖς Ἕλληνες νὰ ὑβρίζωσιν σήμερον δύναμαι νὰ πολλαπλασιάσω. Ἀγνοεῖ ἆραγε ὅτι ἅπαντες σχεδὸν οἱ σήμερον ἐπιστήμονες οὐ μόνον Ἕλληνες ἀλλὰ καὶ σοφοὶ τῆς Ἑσπερίας ῥίπτομεν πάντοτε ἓν βλέμμα, ὡς ὀφείλομεν νὰ ῥίπτωμεν εἰς οἱανδήποτε ἔστω καὶ φυλλάδα ἰδοῦσαν φῶς καὶ σωζομένην πρὸ 25–30 καὶ 35 αἰώνων! Ἐὰν ταῦτα πάντα ἀρνεῖται, ἀρνεῖται ἑαυτόν, τὸ ἐγώ του καὶ συνεπῶς ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι ἀνεπίδεκτος ἐπιστημονικῆς μορφώσεως καὶ συνεπῶς δύναται πᾶς τις νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ὡς τοιοῦτος εἶναι ὄντως ὁ γεννήτωρ τοιαύτης ἐκτρωματικῆς ἐκθέσεως καὶ θὰ ἐξηγηθῇ τὸ διατὶ τοιούτους, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, θέλει νὰ εἰσαγάγῃ, καθηγητὰς εἰς τὰ Πανεπιστήμιά μας.

§114Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Συριόπουλος ὡς καὶ ἐγὼ κατεθέσαμεν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐρώτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητοῦμεν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν μὴ παραχώρησιν εἰς ἐνοικιαστὴν τῆς καθαριότητος τῆς πόλεως Πύργου διὰ τὸ 1911 κλπ. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία προσήγαγε πληροφορίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τόσον ἀτελεῖς, ὥστε ἠναγκάσθημεν συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τὸ ἐρώτημα νὰ τὸ μεταβάλλωμεν εἰς ἐπερώτησιν. Σκοπίμως δὲ ἀπέφυγον οἱ ἁρμόδιοι νὰ πληροφορήσουν τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ προσαγάγουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐξήρχετο ἡ διοίκησις ἀκηλίδωτος καὶ ἄμεμπτος ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἔχω δὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ δὲν κατετέθησαν αἱ δέουσαι πληροφορίαι, καὶ ἐπειδὴ εἶμαι κάτοχος αὐτῶν ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ ὡς σύμβουλος δημοτικὸς Πύργου, νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τί συμβαίνει διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ καθαριότης τῆς πόλεως Πύργου ἐξετίθετο πάντοτε εἰς δημοπρασίαν καὶ ἀνελαμβάνετο παρ’ ἐργολάβου ἀντὶ 13–14.000 δραχ. Κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς δημοτικῆς διαχειρίσεως, ὅπου ὑπάρχει κατὰ τὸ λεγόμενον κοινῶς ἡ διάλυσις τοῦ καταστήματος μὲ μεγάλον ἐκπεσμόν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔχουν καταντήσει οἱ δῆμοι, κατὰ τὸ ἔτος λοιπὸν αὐτὸ ὁ δήμαρχος Λετρίνων ὁ ὁποῖος τυγχάνει καὶ ἀρχηγὸς τοῦ κραταιοτάτου κόμματος ἐν Ἠλείᾳ τῶν Στεφανοπούλων.

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄλλοτε.

§116Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε, ἐθεωρεῖτο μάλιστα τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ὡς μὴ ἀποτελοῦν μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὅπως ἐπανειλημένως ἐγράφετο καὶ ὑπεστηρίζετο. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὁ δήμαρχος ἐπέτυχε νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου τὸν ἀγαθὸν ὄντως ἀλλ’ ἀτυχῆ μοίραρχον διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας ἐν Πύργῳ, ὁ ὁποῖος παρεκάλεσε τὸ Συμβούλιον ἵνα κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐξαιρετικῶς ἀναγράψῃ τὸ Συμβούλιον ἐπὶ πλέον 5.000 δραχ. Ἡ δὲ καθαριότης τῆς πόλεως, ἡ ὁποία σημειώσατε δὲν ἔχει ῥυμοτομίαν οὐδὲ ὑπονόμους θὰ ἐξετελεῖτο ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς.

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο αὐτός;

§118Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ποταρόπουλος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἔπαθε τὴν ὑγείαν καὶ εὑρίσκεται ἐκτὸς ὑπηρεσίας. Παρεκάλεσε τὸ Συμβούλιον ὁ Ἀστυνόμος, ἵνα τὸ ποσὸν ἀνέλθῃ εἰς 18.000 δρχ. Τὸ Συμβούλιον πεισθὲν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ διευθύνοντος τὴν Ἀστυνομίαν Πύργου ἐνέκρινε τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ ἡ καθαριότης δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ὅπως ἐγίνετο ἄλλοτε, ἀλλ’ ἀνεγνωρίσθη ἵνα ἐκτελῆται παρὰ τοῦ δήμου διὰ λόγους βεβαίως εὐνοήτους. Ὑπεβλήθη τὸ ψήφισμα τοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ἀνωτέραν διοικητικὴν ἀρχήν, τὸν Νομάρχην Ἀχαϊοήλιδος καὶ ἐνεκρίθη ἄνευ οὐδεμιᾶς παρατηρήσεως, διότι δὲν ἐδόθη ἐφέτος εἰς ἐργολάβον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ χρόνος παρήρχετο καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀναθέσεως τῆς καθαριότητος εἰς μὴ ἐργολάβον παρὰ εἰς μικρά τινα παιδία, ὡς ὁδοκαθαριστάς, ἀνεφάνησαν, καὶ οὕτω ἡ πόλις τοῦ Πύργου παρουσίαζε τὴν ἀληθῆν εἰκόνα τῆς πρωτευούσης τοῦ ἄλλοτε Βασιλέως τῆς Αὐγείου. Ἔφθασε τὸ θέρος καὶ ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἤρχισεν ἡ ἀπειλὴ τῆς εἰσβολῆς τῆς χολέρας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπανειλημένως διεβίβαζεν ἐγκυκλίους αὐστηρὰς καὶ ἐντόνους περὶ ἐφαρμογῆς τῆς καθαριότητος εἰς ὅλας τὰς πόλεις. Ἰδίᾳ δὲ, ἐνθυμοῦμαι, παρεκάλει καὶ ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς ἵνα ἰδιαιτέρως συμβουλεύωμεν εἰς τοὺς συμπολίτας μας καθαριότητα πρὸ παντός, ἵνα τὸν ἐπαπειλοῦντα ἡμᾶς κίνδυνον ἀποκρούσωμεν. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸ ὁποῖον διεβιβάζοντο αἱ αὐστηραὶ ἐγκύκλιοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ καθαριότης τῆς πόλεως Πύργου ἐξηκολούθει νὰ γίνεται ἀπὸ τοὺς μικροὺς ὁδοκαθαριστὰς καὶ συνεπῶς ἀνευθύνους ἀπέναντι τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ἀφοῦ ὑπεύθυνος ἐργολάβος δὲν ὑπῆρχε τὸν ὁποῖον νὰ τιμωρήσῃ καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον διὰ τὴν παράβασιν τῆς διακηρύξεως. Ἀπηυθύνοντο ἐπανειλημμένα ἔγγραφα ἐκ μέρους τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς πρὸς τὸν δήμαρχον Λετρίνων καί ἡ ἀπάντησις ἦτο ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἐποχὴ τῆς συγκομιδῆς τοῦ σταφιδοκάρπου συνέπιπτε, δὲν ἠδύναντο νὰ διαθέσουν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δήμου τὰ 8 κάρρα τῆς καθαριότητος, ὡς διελάμβανεν ἡ διακήρυξις, ἀλλὰ 3 ἢ 4, ἐπειδὴ δὲν εὑρίσκουν καρραγωγεῖς. Αὐτὰ ἠναγκάσθη ἡ ἀστυνομικὴ ὑποδιεύθυνσις Πύργου νὰ ἀνακοινώσῃ πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ὁποία τὶς δὲ νομίζετε ἦτο ἡ ἀπάντησις, ἐπαναλαμβάνω, κατόπιν τῶν αὐστηρῶν διαταγῶν καὶ ἐγκυκλίων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ καθαριότητος.» Προτρέπομεν τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ἵνα δώσῃ χεῖρα φιλικὴν πρὸς τόν κ. Δήμαρχον!». Ἔλεγε τὸ ἔγγραφον τῆς Νομαρχίας Πατρῶν. Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδέποτε ἠδυνάμην νὰ πιστεύσω ὅτι διεβιβάσθη τοῦτον ἔγγραφον ἐκ μέρους Νομάρχου τῆς σημερινῆς πολιτικῆς καταστάσεως πρὸς ὑφισταμένην ἀρχὴν καὶ νὰ λέγῃ πρὸς αὐτήν, ἀντὶ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν της, νὰ τείνῃ χεῖρα φιλικὴν πρὸς τὴν δημοτικὴν ἀρχήν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶδον ἰδίοις ὄμμασι, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπετο οὔτε ἀντίγραφον νὰ λάβω οὔτε τὸ ἴδιον νὰ παραλάβω. Ὅταν ἦλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ Νομάρχου τοῦτο, ἔστειλεν, ὡς ἐπληροφορήθην, καὶ ἔλαβεν ἐκ νέου τὸ ἔγγραφον παρὰ τῆς ἀστυνομίας, ἀλλὰ εὑρίσκετο πρωτοκολημένον. Φαντασθῆτε ἀντὶ πάσης ἄλλης ἐνεργείας παρήγγειλλε τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν νὰ τείνῃ χεῖρα φιλικὴν πρὸς τὸν Δήμαρχον, διότι ὁ Νομάρχης ἀνήκει κατὰ τὴν γνώμην μου εἰς τοὺς ὑπονομευτὰς τῆς νέας πολιτικῆς καταστάσεως, εὐγνωμονῶν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐγγράφων ὑποθήκας διὰ τὸ μέλλον.

§119Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Πῶς λέγεται;

§120Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λουριώτης. Τῷ λέγουσιν ἴσως οἱ παλαιοί του φίλοι. Ἡμεῖς θὰ κυριαρχήσωμεν εἰς τὸ μέλλον. Μὴ προσέχητε εἰς τοὺς νέους βουλευτὰς οὓς θεωροῦμεν ἡμεῖς ὡς κωθώνια, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις. Προχώρει εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων μας. Μετὰ τὰ γεγονότα ταῦτα ἡ πόλις τοῦ Πύργου εἶχεν ἐξαναστῆ, ἡμεῖς δὲ οἱ Βουλευταὶ μετὰ τῶν πολιτῶν τῶν παραπονουμένων εἴμεθα ἠναγκασμένοι, λόγῳ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τῆς ἀθλιεστάτης, ἥτις παρετηρεῖτο διὰ τὴν καθαριότητα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀστυνομία ἠναγκάσθη νὰ ἀποφράξῃ τὰς ὑπονόμους τῶν οἰκιῶν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως καὶ διέτρεχον κίνδυνον σοβαρὸν ἀναπτύξεως ἀσθενειῶν, ὅπως καὶ ἀνεπτύχθησαν, νὰ ἐρωτῶμεν: Δὲν ὑπάρχει διοικητικὴ ἀρχὴ ἆρά γε νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν πόλιν, ἀφοῦ μέχρι προχθὲς ἦτο πρωτεύουσα Νομοῦ καὶ τόσα ζητήματα σοβαρὰ ἐν τῷ μεταξὺ ἀναφύονται; Οὐδαμοῦ ἀνεφαίνετο ὁ κ. νομάρχης. Ἐπὶ δεκάμηνον εὑρισκόμενος ἐν Πάτραις οὐδέποτε ἐταξείδευσε νὰ ἀντιληφθῇ περὶ τῶν ἀναγκῶν μιᾶς πόλεως ἐκ 15,000 κατοίκων καὶ μέχρι προχθές, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο πρωτεύουσα Νομαρχίας. Τέλος πάντων ἀπεφάσισε μίαν φορὰν νὰ ταξειδεύσῃ μέχρι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν μετέβη εἰς τὸν δῆμον Ὀλυμπίων πρὸς παραλαβὴν δημοτικῶν ἔργων— σημειώσατε καὶ πάλιν, Κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς δημοτικῆς διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως—, καὶ τοῦ ὁποίου δήμου τὸν προϋπολογισμὸν πέρυσιν κατὰ τὸ 1910, ὁ κ. νομάρχης ἐνέκρινε μέχρι λεπτοῦ καὶ ἐπὶ πλέον 7,000 δραχ. διὰ προσωπικὸν κονδύλιον τοῦ ἰδίου δημάρχου τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἐγκρίνει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἴσως διότι ὁ δῆμος οὗτος περικλείει τὰ κειμήλια τῆς εὐκλείας τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων καὶ ὁ κ. νομάρχης φαίνεται εἶναι ἐκ τῶν ἄγαν φιλαρχαίων. Ἦτο ἄλλως καὶ ὁ μόνος προϋπολογισμὸς καθ’ ὅλην τὴν Ἀχαΐαν καὶ Ἤλιδα, ὅστις ἐνεκρίθη καθολοκληρίαν καὶ οὐδεμία περικοπὴ ἐγένετο εἰς τὰ κονδύλια αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἐπὶ τῶν ἄλλων δήμων βαρὺς ἐπέπεσεν ὁ πέλεκυς τῆς ἀποκοπῆς καὶ διότι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος τεχνηέντως εἰσήχθη ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν ἄλλων. Δεύτερον ταξείδιον ἐπεχείρισεν εἰς Ἀμαλιάδα, καὶ πάλιν πρὸς παραλαβὴν δημοτικῶν ἔργων! Τρίτον εἰς τὸν δῆμον Ὠλένης πρὸς παραλαβὴν καὶ αὖθις δημοτικῶν ἔργων! Τὰ μεγάλα καὶ φοβερὰ δημοτικὰ ἔργα τοῦ δήμου Ὠλένης, τοῦ ὁποίου ἡ πρωτεύουσα ἀποτελεῖται ἀπὸ πεντήκοντα οἰκίας. Τὸ κατάλυμμα ἐγένετο εἰς τὴν ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν καὶ αὖθις, λόγῳ τῆς φιλαρχαιότητος, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι κατέχεται ὁ κ. νομάρχης, ὁπότε ἐδέησεν οἱ πολῖται τοῦ Πύργου νὰ μεταβῶσι διὰ πρεσβείας πληρώσαντες ἐξ ἰδίων τὴν δαπάνην, νὰ παρακαλέσωσι τὸν νομάρχην νὰ εὐδοκήσῃ καὶ ἔλθῃ εἰς τὴν πόλιν διὰ νὰ παρακολουθήσῃ καὶ ἴδῃ ἐκ τοῦ πλησίον τὰ ἀπασχολοῦντα αὐτὴν ζητήματα. Τί δὲ νομίζετε ὅτι ἠκούωμεν ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ καθ’ ἑκάστην διερχόμενοι τὰς ὁδούς; «Ἀνόρθωσις αἴ; Ἀνόρθωσις αἴ;!» Ἦσαν τὰ σκώμματα τῶν πολιτῶν διὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσάρεστον διοικητικὴν κατάστασιν. Ἐδέησε τέλος πάντων νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πύργου ἀφοῦ καὶ πρεσβεία ἐκ πολιτῶν, ὡς εἶπον, ἐστάλη καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ διακόψῃ τὴν ἡσυχίαν τῆς παραλαβῆς τῶν ἔργων!! τοῦ δήμου Ὠλένης. Ἦλθεν ἐν Πύργῳ, εἶδε τὴν κατάστασιν καὶ ἐπανῆλθεν εἰς Πάτρας. Δίδει συνέντευξιν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Σέλας» καὶ ἀνεκοίνου εἰς τὴν ἐφημερίδα ταύτην «Μετέβην εἰς τὸν Πύργον, εἶδον τὴν κατάστασιν τῆς πόλεως ἐν γένει οἰκτράν, ἡ καθαριότης εἰς βαθμὸν ἀπελπιστικόν, ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν ἀπαισία, καὶ ἐν γένει ἐχρωμάτιζε μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν κατάστασιν. Ἠναγκάσθην ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν ἐλειτούργει, νὰ κατέλθω εἰς τὴν δημοσιογραφίαν καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. νομάρχην. Ποῦ ἦτο δέκα μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους προεκαλοῦντο αὐτὰ τὰ ζητήματα νὰ ἔλθῃ καὶ ἐπισκεφθῇ καὶ τὴν δύσμοιρον αὐτὴν πόλιν, ἡ ὁποία διατελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς παλαιᾶς κακοδιοικήσεως καὶ ἔχει ἀνάγκην ἀντιλήψεως διοικητικῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον; Ὅταν τις ἐκ τῶν συναδέλφων μετέβῃ καὶ τὸν ἠρώτησε: διατὶ δὲν ἀποφασίζει μέχρις ἐκεῖ νὰ ταξειδεύσῃ; — Τί τὰ θέλετε; — Δὲν εἰμπορῶ νὰ ἔλθω, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ εὐλογημένοι οἱ πολιτευόμενοι, τοὺς ὁποίους δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀποφύγω! Αὐτὴ ἦτο ἡ δικαιολογία ἡ ὁποία προὐβάλετο. Ἠναγκάσθην, ὡς σᾶς εἶπον, νὰ δημοσιογραφήσω καὶ βεβαιώσω ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα. Εἶχον δὲ προηγουμένως γράψει καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς διοικήσεως ἐν Ἠλείᾳ γενικῶς δὲν εὑρίσκεται εἰς σημεῖον εὐχάριστον, καὶ παρεκάλουν λόγῳ τοῦ ταξειδίου αὐτοῦ εἰς Καλάμας, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλθῃ καὶ ἐκ Πύργου καὶ νὰ ζητήσῃ τὸν φάκελλον τὸν περὶ τῆς καθαριότητος ἀπροόπτως ἐκ τῆς ἀστυνομίας, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ διέλθῃ ἐκ Πύργου, διενυκτέρευσεν εἰς τὴν Ὀλυμπίαν καὶ τὴν ἑπομένην ἀνεχώρησεν. Οὕτω πως δὲ δὲν κατωρθώθη, ὥστε ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀντιληφθῇ τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς περιγράφω. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, κύριοι Βουλευταί, χωρὶς νὰ κάμω κατάχρησιν τῆς εὐμενείας τοῦ νὰ μὲ παρακολουθῆτε, προκειμένου περὶ τοπικῶν ζητημάτων καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ θέματος τῆς καθαριότητος ἀποζώντων. Διότι βλέπετε ὅτι ἡ δημοτικὴ διοίκησις καὶ τὰ σκουπίδια πρέπει ὡς τὸ τέλος νὰ φάγῃ καὶ νὰ μὴ μείνῃ τίποτε νὰ ἀναφέρω. Δοθείσης εὐκαιρίας ἐπαναλαμβάνω καὶ κἄτι ἄλλο εἰς τὴν Βουλήν. Πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ὑπέβαλον ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ ὁ νομάρχης Ἀχαϊοήλιδος δὲν ἠθέλησε καὶ κατὰ τὸ ἔτος τὸ τρέχον ἵνα προστατεύσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ ναοῦ Ἁγίου Νικολάου ἐν Σπάτᾳ τοῦ δήμου Βουπρασίων ἀνερχόμενα εἰς 10,000 δραχ. ἐτησίως ὅπως ἐγίνετο καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Ἀνέμενον τὴν ἀπάντησιν, οὐδεμία ἕως τώρα ἐδόθη. Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ὑποβάλλω νέον ἐρώτημα διατὶ δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἐρώτημά μου; οὐδεμία καὶ πάλιν ἀπάντησις, ὅπως ἠκούσατε προχθὲς ἀπὸ τὸν ἴδιον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ὁ νομάρχης δὲν ἀπαντᾷ!

§121Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔκαμον δύο διαταγάς, ἡ δευτέρα δὲ ἐντονωτάτη διαταγὴ διέτασσεν ἀπολογίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξέφρασαν τὴν γνώμην ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶχεν ἔγγραφά τινα τὰ ὁποῖα δὲν θέλει νὰ καταθέσω, ἐξήτασα εἰς τὸ Ἀρχεῖον καὶ δὲν εὑρέθη κανὲν ἔγγραφον.

§122Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεξήγησις ἐγένετο τῶν λόγων μου· δὲν εἶπον ὅτι ἡ ὑπηρεσία κατέχει ἔγγραφα καὶ καὶ τὰ κατακρατεῖ, εἰμὴ ὅτι δὲν ἔχει τί νὰ ἀπαντήσῃ· Ὀφείλω, λέγω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ὑπάρχει ἓν ἐξωκκλήσιον τοῦ Ἁγίου Νικολάου εἰς τὸν δῆμον Βουπρασίων, γνωστότατον εἰς ὅλον τὸν νομὸν τῆς Ἀχαϊοήλιδος καὶ τὸ πλεῖστον τῆς Πελοποννήσου. Θεωρεῖται τοῦτο ὡς θαυματουργόν, συντρέχουσι δὲ κατὰ τὴν 15 Μαΐου 15,000 προσκυνηταί, οἵτινες ἀφήνουσιν ἓν εἰσόδημα 10,000 δρ. ὄχι ὀλιγώτερον, κατ’ ἔτος. Πρὸ δεκαετίας, ἐνέμοντο ὡς ἐλέγετο, οἱ κομματάρχαι τοῦ δήμου ἐκείνου τὸ ποσὸν τοῦτο ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐξετέλουν διάφορα ἔργα μὴ φανέντα ποτὲ καὶ τοῦτο ἐπειδὴ ὁ ναὸς δὲν ἦτο ἐνοριακὸς ἦσαν ἀνεξέλεγκτοι. Ἐγένοντο παραστάσεις τότε εἰς τὸν νομάρχην Ἠλείας κ. Ἀλεξανδρόπουλον, ὅστις ἔσπευσεν ἀμέσως καὶ ἔστειλεν ὑπάλληλον τῆς Νομαρχίας ὅστις ἐβεβαίωσε τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα κατετίθεντο ἀπὸ ὀκταετίας νομίζω καὶ ἐφεξῆς εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἡ νομαρχία ἔστειλεν ὑπάλληλον, ὡς εἶπον, καὶ ἔκτοτε εἰσπράττετε τὸ ἔσοδον τοῦτο καὶ ἤδη ὑπάρχει κεφάλαιον 60,000 δραχ. Ἐφέτος ἐξαιρετικῶς, ἐνῷ κατὰ τὰ ἄλλα ἔτη καθ’ ἃ δὲν ὑπῆρχεν ἡ κομματικὴ ἰσχὺς τοῦ δημάρχου δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ οὗτος τὸ ποσὸν αὐτό, ἐφέτος, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἔλαβε καὶ τί ἐγένετο, πῶς διετέθη ἀγνοοῦμεν, ὅταν δὲ παρὰ συναδέλφου ἐλέχθη πρὸς τὸν κ. Νομάρχην διατὶ νὰ ἐπιτρέψῃ ἐφέτος τὸ χρῆμα αὐτὸ τὸ ἱερὸν νὰ διασπαθισθῇ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν μοὶ εἴπατε τίποτε διὰ νὰ τὸ προστατεύσω. Εἶναι δικαιολογία αὐτή; Αὐτὰ εἶχον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν προκειμένου περὶ ὑπαλλήλου ἐννοοῦντος κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ διοικήσῃ τὸν Νομὸν Ἀχαϊοήλιδος, ὑπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§123Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος κατέθεσε γεγονότα διὰ τῶν ὁποίων γίνεται ἐπερώτησις κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§124Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§125Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀφορᾷ ὑπάλληλον ὑπαγόμενον εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπερωτᾶται διατὶ δὲν ἐπρονόησεν ἢ δὲν ἐπρόλαβεν ἢ δὲν ἐτιμώρησε τὸν ὑπάλληλον τοῦτον μετὰ τὰ λαβόντα χώραν. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ συναδέλφου, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξακριβωθῶσιν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα θὰ πράξῃ, ἐὰν τυχὸν μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετό τι, εἶναι νὰ φροντίσῃ νὰ λάβῃ ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου, ὥστε ἐφ’ ὅλων αὐτῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, οὐχὶ μόνον κατὰ τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν. Βεβαίως δὲν θὰ προέλθῃ τίποτε ἐκεῖθεν, διότι ὁ λαμπρὸς αὐτὸς θεσμός, ὁ δημοτικὸς δηλαδὴ τὰ ἀκούει βερεσὲ καὶ εἰς οὐδεμίαν ἀρχὴν ὑποχωρεῖ, οὔτε τὸν εἰσαγγελέα ἀκούει, οὔτε ἔγγραφον δύναται ν’ ἀποσπάσῃ τις ἐκεῖθεν. Περὶ αὐτοῦ ἡ Βουλὴ θὰ προνοήσῃ νομοθετικῶς κατ’ αὐτάς. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἀσκήσῃ πᾶσαν τὴν ἐπιβολήν, τὴν ὁποίαν ἔχει, διὰ τῆς δικαστικῆς δὲ ὁδοῦ θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν τιμωρίαν τοῦ τυχὸν ἐγκληματήσαντος. Ἐγὼ ἤθελον συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον, ἀλλὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ὑπόθεσιν μέχρι πέρατος, διότι ἡ ἀποστολὴ ἐγγράφου εἶναι εὔκολος, ἀλλὰ πρέπει αὕτη νὰ συνοδεύηται καὶ ὑπὸ ἀπαντήσεως, διότι τότε ἐπέρχεται ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι αὐτῇ καταλήγω τὸν λόγον μου.

§126Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ δήμαρχος ἐπεδείξατο ὀλιγωρίαν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του.

§127Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸν παρόντα δὲν κατηγγέλθη τίποτε. Σήμερον ἀκούω ταῦτα τὰ ὁποῖα ἀκούει καὶ ἡ Βουλή. Κατηγορία ἐγένετο πρό τινων ἡμερῶν κατὰ τοῦ νομάρχου, ἔσπευσα δὲ ἀμέσως νὰ ζητήσω τηλεγραφικῶς πληροφορίας παρ’ αὐτοῦ. Κατόπιν ἀπέστειλα καὶ δεύτερον ἔγγραφον ζητῶν ἀπολογίαν, διότι δὲν μοὶ ἐστάλη ἀπάντησις ταχέως εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον. Μετὰ τὰ λεχθέντα θέλω σπεύσῃ νὰ λάβω ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγορεύσεως ταύτης νὰ κανονίσω τοιαύτην ἐνέργειαν, ἡ ὁποία ἐλπίζω, ὅτι θὰ εὐαρεστήσῃ τοὺς κ. Βουλευτὰς τοὺς δικαίως ἐξεγερθέντας.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλαμῆς εἶναι ἀπὼν ὡς καὶ ὁ κ. Συριόπουλος. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ διαφόρων ἔργων ἐκτελεσθέντων ἐν τῷ λιμένι Κατακώλου καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Desiré-Michel.

§129Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι ὁ τακτικὸς ὑπουργὸς εἶναι ἐν γνώσει τῆς ὑποθέσεως.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ὅπως ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τίνα λόγον διατηρεῖτε ὡς δασάρχης Λαρίσης ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος.

§131Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Πρὶν προχωρήσω εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ ἐὰν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη πρὸ δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμερῶν ἐξετελέσθη.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον;

§133Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὅτι περὶ τοῦ δασάρχου Λαρίσης θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετετέθη εἰς Βόλον. Νομίζω ὅτι τοῦτο σᾶς ἱκανοποιεῖ.

§135Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Πολὺ καλά.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φουρίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς καταθλίψεως τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δήμου Γερονθρῶν δι’ ἔλλειψιν εἰσπράκτορος.

§137Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ εἶχε λόγον βεβαίως καὶ ἔπρεπε νὰ ἐλεγχθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς παρόδου τοῦ χρόνου αὐτοῦ κατωρθώθη ὥστε ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου νὰ διατάξῃ προσωρινὰ μὲν ἀλλὰ πάντως μέτρα τινά, τὰ ὁποῖα ἀναιροῦσι τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ ἐπερώτησις. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ὁ δῆμος Γερονθρῶν καὶ ἰδίως ἡ πρωτεύουσα αὐτοῦ Γεράκι ἀπέχει 5–6 ὥρας τῆς Σπάρτης ἔνθα ὑπάρχει τὸ ταμεῖον· δημόσιοι εἰσπράκτορες δὲν ὑπῆρχον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, ἐξηναγκάζοντο δὲ οἱ ἄνθρωποι διὰ νὰ πληρώσωσι 10 δραχ. νὰ κάμωσι πορείαν ἓξ (6) ὡρῶν ἢ ἐγένοντο ἐκπρόθεσμοι εἰς τὴν πληρωμήν, ἐξεδίδοντο ἐντάλματα συλλήψεως, συνελαμβάνοντο ὑπὸ τοῦ σταθμάρχου καὶ ἀπήγοντο ὑπὸ συνοδείαν εἰς τὴν Σπάρτην διὰ νὰ πληρώσωσι 5–10 δραχ. Τὸ τοιοῦτον ἦτο σόλοικον καὶ ἄδικον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἔπρεπε νὰ θεραπευθῇ. Πράγματι δὲ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διέταξεν, ὅπως διαταχθῇ ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ ταμίου εἰσπράκτωρ τις, ὁ ὁποῖος νὰ μεταβαίνῃ εἰς ὡρισμένας ἐποχὰς ἐκεῖ ἀφοῦ προηγουμένως προειδοποιοῦνται οἱ κάτοικοι ὅτι θὰ διέλθῃ ὁ εἰσπράκτωρ καὶ νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ πληρώσωσιν. Αὐτὸ τὸ κακὸν ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς τὸν δῆμον Γερονθρῶν μόνον, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος ἡ ὁποία ἔχει 14 δήμους καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουσι παρὰ δύο εἰσπράκτορες. Δι’ αὐτὸ πρέπει συντόμως νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος περὶ εἰσπρακτόρων ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐσχάτως διὰ νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ κεναὶ θέσεις πρὸς ἡσυχίαν καὶ εὐκολίαν τῶν κατοίκων, διότι θὰ εἶναι ἄδικον οὐχὶ ἐκ τῆς ἀμελείας τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐλλείψεως τῆς ἀπαιτουμένης ὑπηρεσίας νὰ ὑποφέρωσιν οἱ πολῖται.

§138Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις τάχιστα νὰ λάβῃ μέτρα, διότι δὲν θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τρέχωσι νὰ πληρώνωσι τοὺς φόρους, τοῦτο πρώτην φορὰν συμβαίνει.

§139Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρώτην φορὰν συμβαίνει ἡ Κυβέρνησις νὰ θελήσῃ νὰ βελτιώσῃ τὴν εἰσπρακτορικὴν ὑπηρεσίαν. Μέχρι τοῦδε ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐξετραγώδησεν ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας συνάδελφος, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην ἐγὼ καὶ ὅπερ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους διορθοῦται ἡ κατάστασις αὐτή. Εἰς τὴν Λακεδαίμονα μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχον παρὰ δύο εἰσπράκτορες, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον 40 δραχμὰς κατὰ μῆνα οἱ ἄλλοι δὲ ἦσαν ἄμισθοι, εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ εὑρεθῶσιν ἄμισθοι εἰσπράκτορες εἰς Λακεδαίμονα λόγῳ τῶν ὀλίγων ποσοστῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ 14 αὐτοὶ δῆμοι ἐξυπηρετοῦνται ὑπὸ δύο καὶ μόνον εἰσπρακτόρων καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑποφέρουσιν οἱ κάτοικοι. Ἀλλὰ δὲν ὑποφέρουσιν μόνον οἱ κάτοικοι αὐτοί. Ὑποφέρουσι πάντες οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ ἤρξατο πρὸ ὀλίγου διὰ τῶν ἐξετάσεων τῶν εἰσπρακτόρων ἵνα πληρωθῶσιν αἱ κεναὶ θέσεις καὶ θὰ διορθώσουσιν ὅλα. Ἀλλὰ τοῦτο μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὸ ἐσκέφθη καὶ οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου.

§140Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ὡμιλήσαμεν περὶ τοῦ παρελθόντος. Ὡμιλήσαμεν περὶ τοῦ παρόντος καὶ εἴπομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἔχει ἓν ἔτος καὶ ἀφίνει αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ ἀρκεῖσθε νὰ μᾶς λέγητε, ὅτι ἐψηφίσθη νόμος ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ θὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§141Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ πάλιν τὰ αὐτά, καὶ τὰ αὐτά, καὶ τὰ αὐτά. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νέον σύστημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐνόμισεν, ὅτι ἀπέδειξε τὴν εὐστοχίαν αὐτοῦ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ἡμεῖς ἀφ’ ἑτέρου ἐπιστεύσαμεν, ὅτι ἀπεδείξαμεν τὴν ἀστοχίαν αὐτοῦ καὶ ἀνεπιτυχίαν ἐπίσης ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν· ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς καὶ μόνον, ὅτι, μὴ ὑπαρχόντων εἰσπρακτόρων ἐπαρκῶν, κυριώτατα ὅμως μὴ ἐκπληρούντων τὰ καθήκοντά των τῶν ὑπαρχόντων ἐκδίδονται ἐντάλματα κατὰ τῶν ὀφειλετῶν, τὰ ὁποῖα παραδίδονται εἰς τοὺς διαφόρους ὑπενωμοτάρχας, ἢ μᾶλλον χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι συλλαμβάνουσι τοὺς πολίτας διὰ λεπτά τινα ἢ δραχμὰς καὶ ὁδηγοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ, ὅπου εἶναι τὸ ταμεῖον εἰς τὴν Σπάρτην, εἰς ἀπόστασιν 5–6 ὡρῶν, διὰ νὰ πληρώσωσι τὰς δύο, ἢ τρεῖς, ἢ πέντε, ἢ 10 δραχμάς.

§142Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὕτως ἔζησεν ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ 70 ἔτη.

§143Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὕτως ἔζησεν ἡ Ἑλλὰς κακοδιοικουμένη καὶ διὰ τοῦτο ἐξηγέρθημεν εἰς μίαν ἐπανάστασιν, διὰ νὰ παύσῃ ἡ κακοδιοίκησις, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὅτι ἐξακολουθεῖ, ἀλλὰ διὰ τῶν μέτρων σας, διὰ τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν ἐπὶ δαπανῶν, προσπαθεῖτε νὰ μᾶς ἀποκλείσητε καὶ τὸ μέλλον· τοῦτο εἶναι τὸ πρᾶγμα. Μὲ φέρει κυριώτατα εἰς τὸ βῆμα τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, διότι εἶναι ἓν ἐκ τῶν πολλῶν, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται κατ’ ἐξοχὴν ὁ τόπος ἐκεῖνος ἐκ τῆς ἀστοργίας τῆς Κυβερνήσεως, πιθανώτατα διότι ἐπληροφορήθη, ὅτι οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ὑπάρχει, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ ἐκεῖ βενιζελικὸν ῥεῦμα.

§144Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Πῶς ἐπέτυχον οἱ φιλελεύθεροι;

§145Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατί ἐπέτυχον εἶναι γνωστόν.

§146Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνηγωνίζοντο ὅλοι ποῖος νὰ φανῇ φιλελευθερώτερος.

§147Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Καὶ σεῖς ὡς φιλελεύθερος ἐξετέθητε.

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πλανᾶσθε· καὶ πλανᾶσθε πολύ, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε αὐτό, διότι καὶ ἔγραψα καὶ ἐλάλησα, καὶ περὶ ἐκείνου ὅστις καὶ γράφει καὶ λαλεῖ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον οἱ μήτε γράψαντες, μήτε λαλήσαντες, διότι ἐγὼ καὶ ἠγόρευσα εἰς τὸ Γύθειον καὶ εἰς τὴν Σπάρτην καὶ ἔγραψα εἰς τὰς τοπικὰς ἐφημερίδας.

§149Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ἐν τούτοις εἴχετε εἰς τοὺς Μολάους τὸ αὐτὸ σῆμα, τὸ ὁποῖον εἶχον καὶ οἱ ἄλλοι.

§150Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶχον αὐτὸ τὸ σῆμα εἰς ἓν τμῆμα; Μὴ τὸ λέγετε αὐτό. Μὰ τέλος πάντων δὲν ἔπρεπε νὰ λέγωνται αὐτά· δὲν σᾶς συμφέρει μάλιστα· ἰδιαιτέρως σᾶς μάλιστα, κ. Βαβανάκο, δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ λέγετε, διότι περὶ ὑμῶν εἶναι γνωστὸν ὅτι μοὶ προκαλεῖτε πᾶσαν ἐκτίμησιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ πολιτευθῆτε δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πρὸς τί αὐτὸς ὁ φανατισμός σας, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ παρεξηγηθῇ, διότι ὁ φανατισμὸς τοῦ πολιτευομένου....

§151Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Φανατισμὸν ἔχω ἐγὼ ἢ σεῖς;

§152Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ πολιτευθῶ, καὶ δύναται νὰ παρεξηγηθῇ ὁ φανατισμὸς δι’ ἐκεῖνον ὅστις δὲν σκέπτεται νὰ πολιτευθῇ. Λοιπόν, μὲ φέρει, λέγω, εἰς τὸ βῆμα κυριώτατα ἡ ἐπερώτησις αὕτη, διότι εἶναι ἐκ τῶν πολλῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, τὴν ἀστοργίαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς ἰδιαίτατα πρὸς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἴσως, ἐπαναλέγω, διότι οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ὑπάρχει, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ βενιζελικὸν ρεῦμα. Διότι π. χ. εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον βασανίζονται δι’ οὓς λόγους ἔχει ἡ ἐπερώτησις. Εἰς τὸν παραπλήσιον δῆμον Θεραπνῶν ἔχουν ἐν ἀργίᾳ δύναταί τις νὰ εἴπῃ τὸ εἰρηνοδικεῖον ἀπὸ 8 ἢ 9 μηνῶν μὴ ἔχοντες γραμματέα τοῦ εἰρηνοδικείου. Πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ μία ὁδὸς καὶ ἀκυροῦται ἐπανειλημμένως ἡ δημοπρασία διὰ νὰ κερδίσῃ τὸ δημόσιον 100–150 δραχμάς.

§153Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐκβιάζει ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐργολάβους νὰ μὴ προσέλθουν.

§154Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει γίνη ἐνέργεια ἀξιέπαινος ὑπὸ φίλων τῆς Κυβερνήσεως βουλευτῶν, ὅπως δαπανηθῶσι 10.000 περίπου δραχμαί, διὰ νὰ μὴ καταστραφῇ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἔχουν δαπανηθῆ, νομίζω, περὶ τὰς 70.000 δραχμὰς καὶ οὐδὲν γίνεται.

§155Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ὅλα θὰ γίνουν.

§156Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅλα θὰ γίνουν. Θά, θά, θά, θά.

§157Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ἔχουν γίνει ἤδη πολλά.

§158Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε νὰ ἔγινεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι θέσις σπουδαιοτάτη δημοσίου ὑπαλλήλου μένει κενή, ὅτι τὰ δημόσια ἔργα ἀφίνονται καὶ ἐρημοῦνται, ὅτι σπουδαιόταται ἐν τῷ κράτει ἁμαξητοὶ ὁδοί, μεταξὺ Τριπόλεως Σπάρτης καὶ Γυθείου, διότι εἶναι ἡ μόνη συγκοινωνία τοῦ τόπου ἐκείνου, ἔχουν ἀφεθῆ εἰς ἐρήμωσιν καὶ καταστροφήν.

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ γίνουν καὶ αὐτά, ἀλλὰ δὲν θὰ γίνουν ποτέ.

§161Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§162Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι ἐγὼ ὁ προκαλέσας τὸ ζήτημα πρέπει νὰ θέσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, διότι παρεξέκλινε ὁ προλαλήσας τοῦ ζητήματος. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν σχετικῶς πρὸς τὰς καταπιέσεις τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἕνεκα ἐλλείψεως δημοσίων εἰσπρακτόρων. Εἶπον ὅμως καὶ ὡμολόγησα ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, μόλις ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀμέσως διέταξε τὸν ταμίαν Σπάρτης νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν σταθμάρχην τὸν ἑδρεύοντα ἐν Γερακίῳ ὅπως εἰδοποιῇ τοὺς κατοίκους πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν περὶ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διήρχετο ὁ εἰσπράκτωρ ἐκεῖθεν ἵνα πληρώσουν, δηλ. ἔκαμεν ἡ διοίκησις πᾶν ὅτι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατόν.

§163Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διοίκησις εἶναι αὐτὴ ὅταν εἰδοποιοῦνται οἱ κάτοικοι νὰ πηγαίνουν νὰ πληρώσουν.

§164Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ εἰσπράκτωρ νὰ τὸ γνωρίζουν οἱ κάτοικοι πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν, ὅτι θὰ διέλθῃ· ἐφ’ ὅσον ἐβεβαιώθη ὅτι δύο εἰσπράκτορες εἶναι ἐπιτετραμμένοι τὴν εἴσπραξιν ἐπὶ 14 δήμων. Ἀλλ’ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ἐπὶ πλέον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως ὁ νόμος περὶ δημοσίων εἰσπρακτόρων καὶ δικαίως διότι τοῦτο δὲν ἀφορᾷ πλέον μόνον τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος ἢ τὸν δῆμον Γερονθρῶν ἀλλὰ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἐπειδὴ ἦτο σχετικὴ πρὸς τὸ θέμα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ ὅτι δὲν ὑπάρχει Βενιζελισμὸς καὶ διὰ τοῦτο ὑστερεῖ ὁ νόμος ἡμῶν εἰς τὸ ζήτημα τῶν παροχῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τοῦτο νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴν εἶμαι σύμφωνος, διότι ἐὰν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς ἠδύνατο νὰ γίνῃ κάτι, ἔγινε, σπουδαιότατον δὲ εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ ἐγένετο πρὸ ἡμερῶν, ἀποθήκη διαμετακομίσεως τοῦ τελωνείου Γυθείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα στηρίγματα τοῦ ἐμπορίου Γυθείου, καὶ πρὸ μηνῶν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν δύο ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου. Ποία ἄλλη Κυβέρνησις ἔκαμεν αὐτά, εἰμὴ μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἵνα περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ γενικά;

§165Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἵδρυσις ἀποθήκης διαμετακομίσεως καὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον σεῖς ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Λακωνίας νὰ λέγητε ὅτι ἔλαβεν ὁ τόπος αὐτὸς κάτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁ ἐγκαταλελειμμένος εἰς τὴν τύχην του; (Θόρυβος). Μὴ διαμαρτύρεσθε καὶ φωνάζετε. Τὰ πράγματα ὑπ’ ἐμοῦ τουλάχιστον πάντοτε καὶ ἐν παντὶ ἐκτίθενται ἐν ὅλῃ τῇ ἀληθείᾳ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπερβολῆς, οὔτε ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε κατὰ τῶν παλαιοτέρων Κυβερνήσεων. Διότι οὐδένα σύνδεσμον, οὐδεμίαν ἀπολύτως ὑποχρέωσιν εἶχον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ταύτην καὶ ἐσχάτως μόνον εἶπον ὅτι θὰ ἀνήκω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ταύτην, διότι ἀνεγνώρισα ὅτι εἶναι ἀξία νὰ κυβερνᾷ τὴν χώραν. Δὲν ἔχομεν δὲ οὐδὲν παράπονον ἐξαιρετικῶς ἀπὸ τοὺς ἄλλους νομούς, ὥστε νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη εἶναι μητρυιὰ διὰ τὴν Λακωνίαν.

§166Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Ῥέπουλην καὶ ὑποθέτω ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§167Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ ἀντιπροσωπεύω ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶναι τὸ αὐτό.

§168Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ἐν Κυρκύρᾳ πρό τινος προσεβλήθη Ἰσραηλίτης της, προερχόμενος ἐξ Ἀλεξανδρείας ἐκ τῆς ἐπαράτου νόσου εὐλογίας. Οὗτος ἅμα τῇ προσβολῇ παρεκάλεσε τὸν κ. νομάρχην καὶ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ὅπως ἰδίαις δαπάναις του ἐνοικιασθῇ οἰκία ἐκτὸς τῆς πόλεως καὶ μεταφερθῇ ἐκεῖ πρὸς νοσηλείαν, ὥστε νὰ μὴ μεταδοθῇ ἡ νόσος ἐν τῇ πόλει. Ἀτυχῶς ὁ νομάρχης ἀσχολούμενος εἰς ἄλλα ἔργα, διότι εἶναι πολὺ κοινωνικὸς καὶ ἔχει ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ κοινωνία τῶν après–midi καὶ soirée δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως περιορισθῇ ἡ νόσος. Ὁ νομάρχης δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα τὰ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων καὶ ἀτυχῶς ἡ νόσος μετεδόθη εἰς τὴν πόλιν, ὥστε νὰ ἐπέλθωσι πολλοὶ μὲν θάνατοι πολὺ δὲ περισσότερα κρούσματα, ὄχι μόνον δὲ ἐν τῇ πόλει ἐκταθεῖσαν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐξοχῇ. Γνωρίζετε διότι εἰς τὸ χωρίον Γεννάδες ἓν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων χωρίων τῆς Κερκύρας ἐσημειώθησαν πλεῖστοι θάνατοι καὶ κρούσματα πλέον τῶν 100, δι’ ὃ ἐδόθη καὶ βοήθημα εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ μάθῃ ποῖος ἦτο ὁ αἴτιος τῆς μεταδόσεως τῆς νόσου καὶ τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐντοπίσεως καὶ ἀπηυθύνθη πρὸς τοῦτο πρὸς τὸν κ. νομάρχην, οὗτος δὲ ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει ἀπέδωσε τὸ σφάλμα τοῦτο εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν ἀφ’ ἑνὸς καὶ εἰς τοὺς συμπολίτας μας ἀφ’ ἑτέρου. Ἀμέσως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε ν’ ἀπευθύνῃ ἔγγραφον δι’ οὗ ἐμέμφετο καὶ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ τῶν συμπολιτῶν μου. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἐπιτρέπεται εἰς Ὑπουργὸς ἀδίκως ν’ ἀποδώσῃ μομφὴν ἐναντίον μιᾶς πόλεως; Ἐγὼ τότε ἤμην εἰς τὴν ἐξοχήν. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν πόλιν θὰ ἐπροκάλουν συλλαλητήριον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπεδοκίμαζον τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πιθανῶς δὲ νὰ ἐξελαμβάνετο ὅτι θὰ τὸ προεκάλουν ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, καίτοι τοῦτο ἦτο ζήτημα τοπικῆς ἀμύνης, διότι θὰ ἀπεδοκίμαζον τὴν στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησίς μου καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε σεῖς, ὅστις μετὰ τόσης ἱπποτικότητος ἀνελάβατε τὴν ἀντιπροσώπευσιν τοῦ συναδέλφου σας.

§169Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Εἶναι ἡ ἀλήθεια ὅτι ἀπεδόθη μία μομφὴ κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Κερκύρας ἀδικαιολογήτως καὶ τότε ἐχολώθη πολὺ ἡ δημοτικὴ ἀρχή, καὶ ἐν τῷ δικαίῳ της, διότι πάντοτε ἐμερίμνησεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἀποδοθῇ μομφὴ εἰς τὴν ἀμέλειαν καὶ ὀλιγωρίαν τῆς νομαρχιακῆς ἀρχῆς, ἀπεδόθη εἰς τὴν δημοτικήν, Ἡ τοπικὴ ἀρχὴ ἐδοκίμασε πικρίας ἐκ τῆς εὐλογίας καὶ ἐγνώριζε νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀμεριμνησίας τῆς νομαρχιακῆς ἀρχῆς ἔφθασεν ὁ ὑπερήφανος ἐκεῖνος τόπος καὶ λαὸς νὰ ζητῇ ἀρωγὴν καὶ ἐράνους ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δημοτικὴν ἀρχήν.

§170Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐν Κερκύρᾳ κατὰ τὸ θέρος συνέβησαν τόσα κρούσματα εὐλογίας καὶ θάνατοι, ὅσους ἀνέφερεν ἐντεῦθεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας. Ἀκριβῶς δὲ τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὕτως ἐβεβαιώθη, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐφελκύσῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ ἐρωτήσῃ νὰ μάθῃ, ποῖοι λόγοι ἐξαιρετικῶς συνέτειναν ὥστε νὰ πάθῃ τόσην φθορὰν ἡ πόλις Κερκύρας ἰδιαιτέρως. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπιπολάζει μὲν τὸ νόσημα τῆς εὐλογίας ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ κατορθοῦται παντοῦ διὰ διαφόρων προληπτικῶν μέσων νὰ μὴ ἐξαπλοῦται τόσον καὶ νὰ ἔχῃ τόσα κρούσματα καὶ θανάτους. Ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξεν ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων ἀρχῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ὁ νομάρχης ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον ὠφείλετο ἡ ἐπέκτασις τῆς νόσου εἰς τὴν ἀκαθαρσίαν τῆς πόλεως.

§171Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀφοῦ ἀναλάβατε νὰ ἀπαντήσητε, σᾶς ἐρωτῶ ἀφοῦ ὁ πρῶτος προσβληθεὶς ὁ Ἰσραηλίτης εἰδοποίησε τὸν νομάρχην ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ καταθέσῃ χρήματα πρὸς ἐνοικίασιν μεμονωμένης οἰκίας ἐκτὸς τῆς πόλεως, διατὶ ὁ νομάρχης δὲν ἔπραξε τίποτε; Ὁ νομάρχης πταίει λοιπὸν καὶ ὁ ἀστυνόμος ἢ ἡ πόλις;

§172Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀπηντήθη ἐκ μέρους τῆς διοικήσεως ὅτι ἡ πόλις εἶναι ἀκάθαρτος. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ νόσημα δὲν διεδόθη ἀπὸ τὸν Ἰσραηλίτην, διότι βεβαίως κάποιος θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ μεταφέρῃ τὸ νόσημα εἰς τὴν πόλιν, καὶ δὲν θέλω νὰ φέρω ἀντιρρήσεις ὅτι πιθανὸν ὁ νομάρχης νὰ μὴ ἀπεμόνωσε τὸν Ἰσραηλίτην ἀμέσως.

§173Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μετὰ 8 ἡμέρας.

§174Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐπερωτᾶται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶναι διατί ἐμέμφθη τὴν πόλιν τῆς Κερκύρας καὶ τὸν δῆμον ἐπὶ ἀκαθαρσίᾳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησις.

§175Γ. ΠΩΠ. Ἔγινε καὶ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§176Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν κατέχετε ἓν τμῆμα τῆς διοικήσεως καὶ μανθάνετε ὅτι ἐν μιᾷ πόλει ἐγένοντο τόσα κρούσματα καὶ θάνατοι καὶ ἐρωτᾶτε καὶ σᾶς ἀπαντοῦν ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀκαθαρσίαν τῆς πόλεως, φρονεῖτε ὅτι ὁ τοιαύτην ἀπάντησιν ἀκούων δὲν εὑρίσκεται ἐν δικαίᾳ καὶ εὐλόγῳ ἀγανακτήσει νὰ εἴπῃ, διατὶ ὁ λαὸς αὐτῆς ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ἐν ἀκαθαρσίᾳ καὶ πρὸ παντὸς ὁ προστάτης τῆς πόλεως ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ δήμαρχος, ἀφίνῃ αὐτὴν ἐν τοιαύτῃ καταστάσει; Ἐὰν δ’ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ διοίκησις ἡ νομαρχιακὴ δὲν εὑρίσκετο εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς της ὡς διατείνεται ὁ κ. Βουλευτής, ἐὰν ὑποτεθῇ τοῦτο ἀληθές, ἐλαφρύνει φρονεῖ οὗτος, τοῦτο τὸν δήμαρχον ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν φέρει, νὰ προσπαθήσῃ ν’ ἀναπληρώσῃ περὶ τὴν μέριμναν τὴν διοίκησιν ἐὰν αὕτη κατά τι σφάλλει; Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀφαιρέσω ὅλον τὸ βάρος ἀπὸ τὴν διοίκησιν, ἀλλὰ δὲν δύναται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ μὴ ὁμολογήσῃ, ὅτι ὁ δήμαρχος Κερκύρας, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ πόλις Κερκύρας εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀκαθαρσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρουν αἱ ἀρχαὶ ὅτι εὑρίσκεται, μετέχει καὶ αὐτὸς τῆς εὐθύνης.

§177Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου ἀκαθαρσία.

§178Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἂν δὲ ἡ πόλις τῆς Κερκύρας δὲν ἦτο ἐν τοιαύτῃ ἀκαθαρσίᾳ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῶσι 100 θάνατοι.

§179Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι ἄγνωστος ἡ εὐλογία εἰς τὰς πεπολιτισμένας πολιτείας. Αἱ ψυχαὶ τῶν θανόντων πτερυγίζουσαι στέλλουσιν ἀνάθεμα εἰς τὴν Πολιτείαν αὐτήν. Πταίει ἡ ἔλλειψις ὀργανώσεως.

§180Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ διαμαρτυρία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, στρέφεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ποιητικὴ αὕτη διαμαρτύρησις προέρχεται ἐκ τῆς ἀγανακτήσεως διὰ τὴν ἀπώλειαν τόσων ψυχῶν. Ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἔσπευσεν εἰς τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ διάστημα ν’ ἀποκαθάρῃ τὴν πόλιν τῆς Κερκύρας, ἡ ὁποία ἔχει τόσα προσόντα, ἡ ὁποία προικίζεται ἀπὸ τόσας μεγάλας καὶ ἐξαιρετικὰς ἰδιότητας φυσικάς, ἀλλ’ ἡ ὁποία ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶναι ἐκ τῶν πόλεων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθαριότητα. Καὶ ὅταν τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ὥστε νὰ ἐξεγείρηται τὸ αἴσθημα τῆς ἀγανακτήσεως παντὸς διαβάτου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι δὲν ἐπεβάλλετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ καθαρῶς εἰς τὸν κ. δήμαρχον ὅτι εἰς τὴν ἀβελτηρίαν του ὀφείλεται ἡ κατάστασις τῆς Κερκύρας; Καὶ εἶναι τοῦτο μομφὴ διὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κατηγορηθῇ ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος διὰ τὴν μομφὴν αὐτὴν εὗρε τὰς ἐλαφροτέρας λέξεις νὰ μεταχειρισθῇ διὰ τὸν κ. δήμαρχον; Διότι τί εἶπεν; «Ἀπορῶ πῶς θέλετε ν’ ἀποδώσητε τὸ ὅλον εἰς τὴν διοίκησιν καὶ δὲν φρονεῖτε, ὅτι καὶ ὁ δῆμος Κερκύρας καὶ οἱ κάτοικοι εἶναι ἔνοχοι τῆς νόσου ἕνεκα τῆς ἀκαθαρσίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν πόλιν».

§181Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὴν ἐποπτείαν τῆς καθαριότητος ποῖος τὴν ἔχει; Ἡ Ἀστυνομία.

§182Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ ἐγώ: ἂν ἡ ἀστυνομία εὕρισκε τὸν δήμαρχον μὴ θέλοντα νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀξίωσίν της, νὰ καθαρίζῃ τὴν πόλιν οὗτος, ὑπάρχει ἄλλος ἐξαναγκασμὸς ἢ εὐθύνη παρὰ ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ κ. δήμαρχος εἰς τὸν λαόν του μετὰ τετραετίαν;

§183Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ὅσων ἐξέθηκεν ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐξαπλώσεως τῆς νόσου εὐλογίας εἰς τὸ ὅτι, ἡ πόλις τῆς Κερκύρας εἶναι ἀκάθαρτος. Ἐγὼ καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐν Κερκύρᾳ ὑπάρχει ἄκρα ὑγεία, οὐδέποτε δὲ νόσος τις ἐπαρουσιάσθη ἐν Κερκύρᾳ.

§184Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάβομεν καὶ τὸ δεῖγμα.

§185Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω τοῦτο μόνον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἂν οἱ κάτοικοι Κερκύρας ἦσαν ἐμβολιασμένοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταδοθῇ ἡ νόσος. Ἀλλ’ οἱ κάτοικοι εὑρέθησαν ἀνεμβολίαστοι, τοῦτο δὲ ἦτο ἀπολύτως ζήτημα ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, μόνης ἁρμοδίας πρὸς τοῦτο.

§186Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ἔσπευσε νὰ ἐμβολιάσῃ δωρεάν, νὰ δώσῃ δαμαλίδα, ἵνα ἐμβολιασθῇ ὅλος ὁ πληθυσμός, ἀλλ’ ὁ αἴτιος τῆς καταστάσεως εἶναι ὁ νομάρχης, ὁ ὁποῖος δὲν ἔσπευσεν, ἅμα ὡς ἐξεδηλώθη κροῦσμα εὐλογίας εἰς τὴν Ἰσραηλικὴν συνοικίαν, νὰ ἀπομονώσῃ τὸν προσβληθέντα, ὁ ὁποῖος προσεφέρετο καὶ μόνος, διὰ τὰς δαπάνας. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ τὸν νομάρχην Κερκύρας καὶ νὰ παρατηρήσῃ τὸν δήμαρχον, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον ν’ ἀποτείνῃ μομφὴν κατὰ τῶν πολιτῶν Κερκύρας, ἀποβάλλων οὕτω πᾶσαν εὐθύνην. Ἄν νομίζητε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ἡ προσήκουσα, εἶσθε πολὺ ἠπατημένοι.

§187Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ γονεῖς νὰ μάθωσι νὰ ἐμβολιάζωσι τὰ παιδιά των.

§188Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ σεῖς κ. Ἀνδρέου νὰ μὴ διακόπτετε.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς.

§190Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί· ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι σοβαρωτάτη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διότι δι’ αὐτῆς πρόκειται ν’ ἀποδειχθῇ ποῦ διετέθησαν 35 περίπου ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διέθεσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τοὺς πρόσφυγας, ἂν διετέθησαν ταῦτα, ἂν ὑπῆρξαν καταχρήσεις, ποῖαι καταχρήσεις ὡς ἐπίσης καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεχράσθησαν τὸ χρῆμα τὸ ἱερὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§191Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις.

§192Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εὐθύνεται βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὅτι πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ συνίστα ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐξήταζε τὰ πράγματα καὶ ἂν ἔβλεπεν, ὅτι ὄντως ὑπῆρχον ὑπόνοιαι περὶ καταχρήσεων, θὰ συνίστα κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὐδὲν ἐγένετο καὶ ἀφ’ οὗ οὐδὲν ἐγένετο, ἔχω καθῆκον ἵνα φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδείξω πάντα ταῦτα καὶ νὰ ἀποδείξω ποῖοι εἶναι οἱ κλέπται καὶ πῶς κατεχράσθησαν τὰ χρήματα ταῦτα, ἔχω ἀνάγκην ὡρισμένων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν Δυστυχῶς ὅμως δὲν κατετέθησαν, ἴσως διότι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς αἰτήσεως ταύτης ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐζήτησα ἵνα μοὶ δοθῇ λογαριασμὸς τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔλαβον οἱ διάφοροι δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐπὶ 5 ἤδη ἔτη, νὰ μοὶ δοθῶσι δὲ καὶ ἐκθέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐκτίσθησαν οἱ συνοικισμοί.

§193Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπορῶ πῶς δὲν ἔλαβον γνῶσιν τοιαύτης αἰτήσεως.

§194Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ δὲν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα καὶ ἐπειδὴ εἶναι σπουδαιότατα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν στηρίξω τὸν ἔλεγχον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις μέχρι τῆς Δευτέρας ὁπότε παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Λαμπρινόπουλος ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 10 ἐπερωτήσεως.

§196Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέβαλον, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν· ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΒΩΞʹ περὶ παρατάσεως τοῦ προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τοῦ κυροῦντος τὴν ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 1903 σύμβασιν. Ἡ ἐπερώτησίς μου θὰ στραφῇ ἰδίως περὶ τὸ ἄρθρον 4 τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἔχει διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «ὁ τόκος ἐπὶ τῶν γεωργοκτηματικῶν χορηγήσεων ὑποβιβάζεται εἰς 6% κατ’ ἔτος ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1905. Ἀπὸ τῆς αὐτῆς δὲ προθεσμίας θέλει ἀνέρχεσθαι εἰς δραχμὰς 21,000,000, τὸ κατὰ τὴν 30 Ἰουνίου διατειθέμενον εἰς γεωργοκτηματικὰς χορηγήσεις ποσὸν ὑπὸ τῆς Τραπέζης. Ὁ τόκος τῶν ἐνυποθήκων δανείων τῆς Τραπέζης ὑποβιβάζεται εἰς 6% κατ’ ἔτος ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἄρχεται ἡ παράτασις τοῦ προνομίου αὐτῆς». Ἡ ἐπερώτησις ὅπως εἶπον θὰ περιστραφῇ περὶ τοῦ ἂν ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο τῆς συμβάσεως. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι ἀπό τινος χρόνου πολλαὶ ἀναφοραὶ εἰς τὴν Βουλὴν διαβιβάζονται ἰδίως ἀπὸ τοὺς καλλιεργοῦντας τὰς σταφιδαμπέλους καὶ ἐν γένει τὰ κτήματα, περὶ συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης ἢ κτηματικῆς τοιαύτης. Ὡσανεὶ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως νὰ ἔχῃ τόσα περισσεύματα χρηματικά, ὥστε νὰ δημιουργῇ τραπέζας καὶ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἀπ’ εὐθείας πρὸς διευκόλυνσιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν κτηματιῶν. Διὰ τοῦτο ἀνῆλθον τὸ βῆμα ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν πράγματι ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παρέχῃ γεωργοκτηματικὰ δάνεια ἐπὶ ὡρισμένῳ τόκῳ, ὡς διαλαμβάνει τὸ ἄρθρον, 21 ἑκατομμυρίων. Εἶναι γνωστὴ ἐξ ἄλλου ἡ ἱστορία τῆς ἱδρύσεως Ἐθνικῆς Τραπέζης· εὐθὺς ὡς ἀπεκατέστη τὸ μικρὸν ἡμῶν Κράτος ἀμέσως ἡ προσοχὴ ἐστράφη εἰς τὸ πῶς ἤθελεν ἀναλάβει ἐκ τῶν παντοίων ἐρειπίων εἰς τὰ ὁποῖα εὑρέθη καὶ ἰδίως οἰκονομικῶς. Ὁ ἀείμνηστος Καποδίστριας Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος συνέλαβε τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως κατὰ τὸ 1828 τῆς «Δανειστικῆς Χρηματιστικῆς τραπέζης τοῦ Κράτους» μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ὁμογενεῖς ἤθελον σπεύσει νὰ διαθέσωσι τὰ κεφάλαια αὐτῶν, ἵνα ἀνακουφισθῶσιν οἱ παντοιοτρόπως ὑπὸ τοῦ τυράννου καταδυναστευθέντες, ἀλλ’ αἱ προσπάθειαι τοῦ ἀειμνήστου Κυβερνήτου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τελεσφορήσωσι, καθότι προσήρτησε τὴν Τράπεζαν εἰς τὸ τότε ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας καὶ πάντοτε ἐφυτοζώει, διότι τὰ κεφάλαια δὲν συνέτρεχον. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος ἐξέδωκε τὸν ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1836 νόμον, περὶ συστάσεως ἐθνικῆς Τραπέζης, σκοπούσης, ὡς ἐν προοιμίῳ τοῦ νόμου ἀναγράφεται, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας, τῆς βιομηχανίας τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ προσπάθεια τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου Βασιλέως μετὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως δὲν ἔφθασεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς προέθετο, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐδοκίμησιν καὶ τοῦ ἱδρύματος τούτου, ἔχομεν δὲ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον συνιστᾷ τὸν νόμον, τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Γραμματείας τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει τὸ ἑξῆς: «Ἀθῆναι τὴν 12 Ἀπριλίου 1841. «Αἱ καθ’ ἑκάστην ἐπαγόμεναι βελτιώσεις εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς Γεωργίας», — βλέπετε ὅτι εἰς ὅλα τὰ ἔγγραφα, εἰς πᾶσαν ἰδέαν τῆς συστάσεως ἡ Γεωργία εἶναι ὁ πρώτιστος ὅρος, συνεχίζω — τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας ἀποκαθίστων πρὸ καιροῦ ἀναγκαίαν τὴν σύστασιν δανειστικῆς Τραπέζης, καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην ἔσπευσεν ἡ Α. Μεγαλειότης νὰ θεραπεύσῃ διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Μαρτίου τρέχοντος ἔτους νόμου, θέσασα ἐν αὐτῷ τὰς βάσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἑλληνικῆς Τραπέζης» καὶ περαιτέρω ἡ αὐτὴ ἐγκύκλιος. «Ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν οὕτω τῆς πατρικῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Μ. εὑρίσκουσι ἡ Γεωργία, ἡ Βιομηχανία καὶ τὸ Ἐμπόριον ὕλην ἀναπτύξεως καὶ προόδου, θέλουσιν εὐημερήσει ἀναμφιβόλως, πλατύνουσι τὰς ἐπιχειρήσεις των εἰς τόπον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀρίστη γεωγραφικὴ θέσις καὶ τὸ εὔκρατον τοῦ κλίματος παρέχουσιν ὄχι μικρὰς ὠφελείας καὶ εὐκολίας παντὸς εἴδους». «Ὥστε, ὡς βλέπομεν, μέχρι τοῦδε ὅλη ἡ προσπάθεια καὶ ὅλαι αἱ βλέψεις ἔτεινον κυρίως εἰς τὴν προστασίαν πρῶτον τῆς Γεωργίας, εἶτα τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας καθὼς καὶ τῆς ναυτιλίας. Τὸ ὅτι δὲ ἡ Τράπεζα ἡμῶν ἡ Ἐθνική, ἡ ὁποία δὲν λέγεται ὅπως εἰς τὰς ἄλλας Πολιτείας Τράπεζα τοῦ Κράτους (Banque d’ Etat), ἀλλὰ Τράπεζα Ἐθνική, διότι ἱδρύθη μὲ τὰ ὄνειρα καὶ τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπεκράτησαν ὥστε νὰ προστατεύσῃ τὸν χειμασθέντα Ἑλληνισμόν, εἶχε σκοπὸν τοιοῦτον, ὅπως ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει εἰς τὸ 9 ἄρθρον καὶ λέγει, ὅτι, αἱ ἐργασίαι τῆς Τραπέζης εἶναι 1) τὰ ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐνεχύρῳ δάνεια, 2) ἐπιδιώκει τὰς προεξοφλήσεις. Ἄλλως τε καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἤδη Διοικητὴς κ. Βαλαωρίτης ἀναφέρει εἰς τὸ πρῶτον τεῦχος αὐτοῦ περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης,—«Τὸ διφυὲς τῆς Τραπέζης καταφαίνεται ὡς κτηματικῆς δηλ.: καὶ ὡς προεξοφλητικῆς τραπέζης ἐκδόσεως τραπεζικῶν γραμματίων, καὶ ἐξακολουθεῖ περαιτέρω «οὐδὲ ἦτο δυνατὴ διάφορος λύσις». Μετὰ τὸ πέρας τοῦ περὶ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος ἡ ἀστικὴ ὅσον καὶ ἡ ἀγροτικὴ ἀκίνητος ἰδιοκτησία εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην κεφαλαίων πρὸς ἀνόρθωσιν ἀπὸ τῆς ἐπελθούσης φοβερᾶς καταστροφῆς. Ἡ ὀργάνωσις ἑπομένως τῆς κτηματικῆς πίστεως ἐπεβάλλετο πρὸ παντὸς τῇ Κυβερνήσει καὶ ταύτην ἀπῄτει ἐπιμόνως διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ θορυβωδῶν ἔτι συλλαλητηρίων ἡ κοινὴ γνώμη. Ἀφ’ ἑτέρου ἀδύνατος ἀπέβαινεν ἡ ἵδρυσις ἰδίου πιστωτικοῦ ἱδρύματος κτηματικῆς πίστεως ἐν ἐποχῇ τόσον ἀνωμάλῳ πολιτικῶς καὶ οἰκονομικῶς. Μόνον τὸ δέλεαρ τοῦ δικαιώματος πρὸς ἔκδοσιν Τραπεζιτικῶν γραμματίων, ἦτο δυνατὸν νὰ ἑλκύσῃ κεφάλαια καὶ ἔδει ἑπομένως τῇ παροχῇ τοῦ δικαιώματος τούτου νὰ συνδυασθῶσιν αἱ ἐργασίαι κτηματικῆς πίστεως. Σαφῶς μάλιστα ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου ἐξάγεται, ὅτι ὁ νομοθέτης ἐθεώρει τὰ ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐνεχύρῳ δάνεια ὡς τὴν κυριωτέραν τῆς Τραπέζης ἐργασίαν, ἀφ’ οὗ ἐπέβαλεν αὐτῇ νὰ διαθέτῃ εἰς δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐνεχύρῳ τὰ τέσσαρα πέμπτα τῶν χρηματικῶν αὐτῆς κεφαλαίων (ἄρθ. 11), ἐν δὲ τῷ περὶ προεξοφλητικῶν ἐργασιῶν ἄρθρῳ (19) τὸ καὶ κατὰ τὴν τάξιν ἑπόμενον, ὥριζεν ὅτι «ἡ Τράπεζα θέλει ἐνεργεῖ καὶ προεξοφλητικὰς ἐργασίας μεταχειριζομένη πρὸς τοῦτο τὸ πεμπτημόριον τοῦ χρηματικοῦ της κεφαλαίου». Πάντα ταῦτα ἀνέφερον πρὸς ὑμᾶς διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ὀφείλει νὰ παρεκκλίνῃ τοῦ κυρίου καὶ νομίμου αὐτῆς προορισμοῦ, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν μάλιστα τοῦ νόμου περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας, ὅπου ἤρχισαν ν’ ἀκούωνται διαμαρτυρίαι καὶ παράπονα περὶ μὴ ἐξευρέσεως κεφαλαίων πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ τόκου καὶ τῶν ἄλλων περιορισμῶν τοὺς ὁποίους ὁ νόμος διαλαμβάνει. Ὅτι ἀσφαλῶς δὲν εἰμποροῦμεν παρὰ νὰ ἔχωμεν ἐξέγερσιν ἐκ μέρους τῶν κτηματιῶν, διότι οἱ δανεισταὶ κατὰ τὸ ἔτος ἰδίως τοῦτο δὲν θέλουν παράσχει καλλιεργητικὰ δάνεια ὡς ἄλλοτε, τὰ δὲ κτήματα δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ συνέπειαν νὰ καλλιεργηθῶσι καὶ οἱ κτηματίαι πολὺ φοβοῦμαι μὴ προβῶσι, κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς καλλιεργείας, εἰς διατάραξιν τῆς τάξεως καὶ φέρωσιν εἰς πράγματα τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται, ἐπειδὴ ἡ ἀποστολὴ κυρίως τῆς Τραπέζης συνίσταται, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐξ ὅλων τούτων, εἰς τὴν προστασίαν τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ ἐμπορίου κατὰ δεύτερον λόγον, ἵνα τὸ ποσὸν τοῦτο ληφθῇ φροντίς, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου ὅπως διαθέτῃ ὑπὲρ τῶν γεωργῶν καὶ τῶν κτηματιῶν, ληφθῇ, λέγω, φροντὶς ἵνα διατίθεται πραγματικῶς ὑπὲρ αὐτῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέχρι τοῦδε ἀναγράφεται εἰς τὸν ἰσολογισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅτι διατίθενται στερεοτύπως 21,000,000 ἐκ τῶν δανείων, ἀλλὰ καὶ πῶς διατίθενται, οὐδεὶς ἔλεγχος ὑπάρχει, οὐδεμία παρακολούθησις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὡς ἐπιβάλλεται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ΒΩΞʹ. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ ἔχει παρ’ αὐτῇ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος φέρει τὸν τίτλον τοῦ Βασ. Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ ὁποίου τὰ καθήκοντα εἶναι διαγεγραμμένα. Δὲν πιστεύω νὰ μὴ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ἐν γένει ποῖα καθήκοντα ἐκπληροῖ σήμερον ὁ Β. Ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ καὶ τί προσόντα ἔχει, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι μία οἰκονομικὴ προσωπικότης διὰ νὰ δύναται νὰ ἐπιβάλληται καὶ νὰ δύναται νὰ ἐλέγχῃ. Τί ὅμως συμβαίνει; Ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπιτρόπου εἰς Τμηματάρχας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἴτε εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν πράττει ἄλλο τι παρὰ νὰ ὑπογράφῃ τραπεζογραμμάτια καὶ νὰ πληρώνηται παρὰ τῆς ἰδίας ἐξελεγχομένης Τραπέζης διὰ τὴν ἐργασίαν του ταύτην! Ὥστε ὁ ἔλεγχος φαντάζεταί τις κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Γνωρίζετε κωμικωτέραν θέσιν ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ Β. Ἐπιτρόπου;

§198Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ προσοδοφορωτέραν προσθέσατε. Κωμικωτέραν δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ οὔτε καὶ συμφεροντολογικωτέραν.

§199Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ εἰς ὅλας τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας.

§200Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐγίνετο πραγματικὸς ἔλεγχος, θὰ ἐβεβαιοῦτο ὅτι τὰ 21,000,000 δὲν διατίθενται πραγματικῶς ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ τῶν κτηματιῶν. Διότι ἂν ἀναδιφήσῃ τις τὰς λεπτομερείας των καὶ ἀναλυτικῶς τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς Τραπέζης θὰ ἴδῃ ὅτι τὰ λεγόμενα ἐπισφαλῆ, τὰ ὁποῖα ἐνῷ παρέχονται ἐκ τῶν 21 ἑκατομμυρίων δὲν ἀποσβέννυνται ἀπὸ τὰς μερίδας τῶν γεωργῶν, καθ’ ὧν ἐφαρμόζονται τὰ αὐστηρότερα μέτρα διὰ τὴν εἴσπραξιν, τὰ ἐπισφαλῆ λέγω εὑρίσκονται εἰς τὰς μερίδας ἄλλων ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ μέσα ἀλλ’ ἀσχέτων πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἐὰν ὑπῆρχεν, ὅπως εἶπον, ἔλεγχος, θὰ ἐβεβαιοῦτο ὅτι οἱ γεωργοὶ οἱ δυστυχεῖς δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν προνομιακῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τυγχάνωσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νὰ τίθενται τὰ χρέη αὐτῶν εἰς τὴν ἀσύδοτον στήλην τῶν ἐπισφαλῶν καὶ νὰ ἀποσβέννυνται, ἐνῷ αἱ ἀποσβέσεις γίνονται, ὡς εἶπον, εἰς τοὺς ἰσχυροὺς δυστυχῶς, καὶ εἰς βάρος τῶν γεωργῶν καὶ τῶν κτηματιῶν, κατὰ τῶν ὁποίων ἐφαρμόζονται τὰ πλέον αὐστηρὰ καὶ ἀπηνέστερα μέτρα. Μάλιστα διὰ νὰ βεβαιωθῆτε περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως, θὰ ἀναφέρω καὶ ἕν γεγονός, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἄλλοτε παρέσχεν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἵνα στραγγαλίζῃ τοὺς δυστυχεῖς κτηματίας ὀφειλέτας, οἱ ὁποῖοι προσφεύγουσιν, ὅπως ζητήσωσι δικαιωματικῶς ὅ,τι ὁ ῥηθεὶς νόμος ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς ἀντάλλαγμα τῶν οὐκ ὀλίγων προνομίων τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔλαβε παρὰ τοῦ Κράτους.

§201Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μήπως σκέπτεσθε νὰ δημοσιεύσητε τὴν ἀγόρευσίν σας;

§202Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§203Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν αὐτό.

§204ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἴδωμεν ἐὰν εὕρητε ἐφημερίδα!

§205Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην ἰδέαν περὶ τοῦ ἡμετέρου τύπου καὶ τῆς δημοσιογραφίας ἐν γένει. Ὁ νόμος ͵ΒΥΞΑʹ ὁ ὁποῖος ἐπεκύρωσε τὴν ἀπὸ 2 Νοεμβρίου 1906 σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ ποσὸν τῶν διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου τῆς 16 Δεκεμβρίου 1861 προβλεπομένων γεωργοκτηματικῶν χορηγήσεων, ὁρίζεται εἰς 10 ἑκατομμύρια δραχμὰς κατ’ ἐλάχιστον ὅρον χορηγητέα ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς παρούσης συμβάσεως» Τί νομίζετε ὅτι ἐψήφισαν οἱ Βουλευταὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατὰ τῶν ἀτυχῶν κτηματιῶν καὶ τῶν γεωργῶν; Ἀκούσατε τὸ 4 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως ἐκείνης (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου τῆς 16 Δεκεμβρίου 1861 προβλεπομένη κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 999 ἐδ. 1 καὶ 1003 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας προσωπικὴ κράτησις ἀπαγγέλλεται ἐπὶ ἀναφορᾷ τῆς Τραπέζης παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Προέδρου Πρωτοδικῶν, ἀλλὰ πάντοτε μετὰ προηγουμένην κλῆσιν τοῦ ὀφειλέτου κλπ.». Ἀκούσατε δὲ τί ἔχει συμβῆ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι γνωρίζομεν ἐκ πείρας πικρᾶς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων αὐτῶν τῶν ἀνελευθέρων, τῶν καταδυναστευτικῶν. Ἐνῷ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ὑποθήκην καὶ λαμβάνει δικαιωματικῶς ὁ κτηματίας ἢ ὁ γεωργὸς τὸ δάνειον, ἔρχεται ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὑποκαταστήματος Χ, καὶ διότι δὲν δύναται νὰ φανῇ πάντοτε συνεπὴς ὁ γεωργὸς δι’ ὅλον τὸ δανεισθὲν ποσόν, ὅπως εἶναι ἀποδεδειγμένον, διὰ μιᾶς αἰτήσεώς του ὁ Τραπεζίτης πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν τὸ μεταβάλλει εὐθὺς ἀμέσως εἰς ἀπόφασιν προσωπικῆς κρατήσεως, ἐνῷ ὑπάρχει ὑποθήκη. Καὶ οὕτω πως ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἐκτὸς τοῦ σιδηροῦ κλοιοῦ, ὅστις ἑτοιμάζεται διὰ τὸν τράχηλον τοῦ δυστυχοῦς γεωργοῦ, ὑπάρχουσιν εἰς τὸ μέσον καὶ τὰ δικαστικὰ λεγόμενα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα, ἐπειδὴ οἱ διευθυνταὶ τῶν Ὑποκαταστημάτων συνδέονται μετὰ τῶν δικαστικῶν, ἀνέρχονται συνήθως εἰς τὸ ποσὸν διὰ τὴν διαδικασίαν ταύτην τῶν 50 δραχμῶν.

§206Γ. ΠΩΠ. Τοὺς δικαστὰς ὑβρίζετε; Τί θὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης;

§207Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξε μάλιστα Πρόεδρος Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος, διότι ἐξεδίκασε μόνον 6 δραχμὰς διὰ τοιαῦτα ἔξοδα, ἐξετοπίσθη. Τόση ἦτο ἡ ἰσχὺς τῶν περὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§208Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως;

§209Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν μοὶ λέγετε, Κύριοι, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τοιούτων καταθλιπτικῶν μέτρων πόσον τοῖς ἑκατὸν δανείζονται οἱ ἀτυχεῖς αὐτοί; Βεβαίως 30–40%.

§210Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ γίνεται καὶ τώρα ἢ ἐγίνετο;

§211Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγίνετο καὶ γίνεται. Ἀκούσατε καὶ ἄλλας λεπτομερείας περὶ τῆς παροχῆς τῶν γεωργικῶν καὶ κτηματικῶν δανείων. Προσέρχονται οἱ κτηματίαι καὶ οἱ γεωργοὶ διὰ νὰ λάβωσι τὰ δάνεια αὐτῶν. Τί νομίζετε ὅτι ἀπαιτεῖται; Συνέρχονται τέσσαρες ἐξ αὐτῶν ἵνα λάβωσι 800 δραχμὰς π.χ. ἀνὰ 200 δρ. ἕκαστος.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τρεῖς ἀπαιτοῦνται.

§213Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. 3 ἢ καὶ 4, φέρω ὡς παράδειγμα. Λαμβάνουσι τὸ δάνειον εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπόχρεοι βεβαίως ἐκ τοῦ νόμου. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι οὗτοι ἔξωθι τοῦ Τραπεζιτικοῦ καταστήματος συνενοοῦνται, διότι δὲν δύνανται νὰ λάβωσι κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ γίνεται συμφωνία μεταξὺ αὐτῶν, ὅτι σὺ θὰ δώσῃς μίαν ὑπογραφὴν δι’ ἐμὲ καὶ μίαν ἐγὼ δι’ ἐσὲ καὶ οὕτω πως καταρτίζεται τὸ συμβόλαιον. Ἐὰν εἷς ἐξ αὐτῶν δὲν δώσῃ τὸ ἀναλογοῦν αὐτῷ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον κατὰ τύπους εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπόχρεοι ἅπαντες, κατ’ οὐσίαν δὲ ὄχι, διότι ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὡς εἶπον, ἐσυνηντήθησαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ νόμου, ἐνῷ ἡ παροχὴ τῶν δανείων δὲν ἔπρεπε νὰ γίνεται οὕτως, ὑποχρεοῦνται εἰς πληρωμὴν οἱ ἄλλοι, ἂν καὶ πληρώσαντες τὸ πραγματικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβον, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν τοῖς παρέχεται δάνειον καὶ κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Τί δὲ γίνεται ὡς πρὸς τὰ δάνεια τὰ χορηγούμενα εἰς τοὺς σταφιδοκτηματίας; Αἱ λήξεις τῶν συμβολαίων αὐτῶν γίνονται τὴν 1 Ἰουλίου, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶναι εἰς τὰ κλήματα εἰσέτι αἱ σταφυλαί. Ἐπιβάλλονται κατασχέσεις, ἐπὶ τοῦ καρποῦ τοῦ ἀσυγκομίστου εἰσέτι, ἐπαναλαμβάνω, διορίζονται ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐξόδων καὶ φύλακες, εἷς δὲ φύλαξ, ἐνῷ φυλάττει 2,000 στρέμματα ἀποζημιοῦται δι’ ἕκαστον κατασχεθὲν κτῆμα τρεῖς δραχμὰς καθ’ ἡμέραν. Εἰς αὐτὸν βεβαίως ἀναλογεῖ νὰ λαμβάνῃ 100 καὶ 200 δραχμὰς καθ’ ἡμέραν, καὶ λαμβάνει 3–5 δρ., ἐνῷ τὰ λοιπὰ περιέρχονται εἰς τὸ βαλάντιον τῶν περιστοιχούντων τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ τόσα ἔξοδα δι’ ὧν ἐπιβαρύνονται οἱ κτηματίαι, ἂς ἐκτιμηθῇ πρὸς πόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν παρέχονται τὰ δάνεια. Δὲν θὰ εὑρίσκεταί τις μακρὰν τῆς ἀληθείας ἂν εἴπῃ ὅτι φθάνουσι καὶ 50%!

§214Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πλέκει τὸ ἐγκώμιον τῆς Τραπέζης ἐν συνεντεύξει του σήμερον.

§215Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μολαταῦτα ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσήνεγκεν ἡ Τράπεζα εἰς τὸ Κράτος πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ ὁποίου τόσον στενῶς συνδέεται.

§216Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπηρεσίας, κύριε συνάδελφε; ἐτετραπλασίασε τὰ κεφάλαιά της.

§217Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐκτάκτως δυσχερεῖς οἰκονομικὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη τὸ Κράτος πολλὰς ὁμολογουμένως προσέφερεν ἡ Τράπεζα ὑπηρεσίας. Ἡ ἐπερώτησίς μου ὅμως ἀφορᾷ τὰς ἀνάγκας τῆς τάξεως τῶν γεωργοκτηματιῶν, ἡ ὁποία δὲν εὑρίσκει προστασίαν. Ἐγὼ δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ τῶν καταχραστῶν καὶ καθυστερούντων, μάλιστα ἐπιβεβαιῶ, ὅτι εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Τραπέζης δὲν εἰσέρχονται τὰ ποσὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσι τοὺς τόκους τῶν γεωργῶν καὶ κτηματιῶν, ταῦτα εἰσέρχονται εἰς ἄλλα βαλάντια καὶ οὕτως ὁ τόκος αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἀνέρχεται εἰς 40 καὶ 50%, ἐνῷ εἰς τὰ βιβλία τῆς Τραπέζης φαίνεται τὸ ἓξ τοῖς ἑκατόν. Μεθ’ ὅλα ταῦτα φρονῶ, ὅτι αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουσιν ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν διοικούντων τὴν Τράπεζαν, ὥστε τὰ δάνεια αὐτὰ νὰ παρέχωνται εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ κτηματίας χωρὶς τὰς προσθέτους ἐπιβαρύνσεις, καθότι λόγῳ τοῦ Νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρό τινος περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας δὲν θὰ εὕρωσι δάνεια οἱ γεωργοκτηματίαι καὶ θὰ ἔχωμεν ἐξεγέρσεις. Πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Τραπέζης, ἵνα εἰς τὰ ὄργανά της ἐπιβληθῇ νὰ χορηγῶνται τὰ δάνεια πράγματι εἰς τοὺς γεωργούς, πράγματι εἰς τοὺς κτηματίας, οἱ δὲ πιστωτικοὶ κατάλογοι νὰ συντάσσωνται ὅπως πρέπει καὶ ὅπως ὁρίζει τὸ καταστατικόν, διότι, ὑπάρχουσι τὰ λεγόμενα συμβούλια, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσι παρὰ τὸ καταστατικόν, διότι τὸ καταστατικὸν ἀπαιτεῖ νὰ εἶναι μέτοχοι οἱ Σύμβουλοι. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν ἀρχῇ τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης ὑποκαταστήματα δὲν ὑπῆρχον ἢ μόνον τὸ Κεντρικόν, εἰς ὃ οἱ σύμβουλοι εἶναι καὶ μέτοχοι, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν ἐκλογὴν συμβούλων προσώπων μὴ ἐξαρτωμένων ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑποκαταστήματος καὶ οἱ ὁποῖοι σύμβουλοι νὰ δίδουν ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῶν πιστούχων, καὶ τρόπον τινὰ ὑπευθύνους, καὶ νὰ μὴ συντάσσωνται οἱ κατάλογοι παρὰ τῶν διευθυντῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων ἁπλῶς δὲ μόνον νὰ ἐγκρίνωσιν καὶ τυπικῶς αὐτοὺς οἱ σύμβουλοι καὶ νὰ διαιρῶσι τοὺς πιστούχους εἰς εὐνοουμένους καὶ μή. Τοιουτοτρόπως δὲ βλέπομεν κτηματίαν κάτοχον περουσίας 20.000 δραχμῶν πιστούμενον μὲ δραχμὰς 500 καὶ ἕτερον κάτοχον περιουσίας 2.000 δραχμῶν πιστούμενον μὲ δραχμὰς 3.000. Καὶ ἄλλοτε, ὅταν προεκλήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο ἡ ἀντίρρησις, ὅτι ἡ Τράπεζα εἶναι ἵδρυμα ἰδιωτικὸν χρηματιστικὸν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὴν ἀντίρρησιν ταύτην δὲν εὑρίσκω βάσιμον. Τὴν παροχὴν τῶν γεωργοκτηματικῶν δανείων, τὸ Κράτος δύναται ἐκ τοῦ Νόμου καὶ πρέπει νὰ παρακολουθῇ, διότι δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως.

§218Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, διότι δυνάμει τοῦ νόμου περὶ τοῦ λαχειοφόρου δανείου τῶν 20.000.000 ἡ Τράπεζα, ἡ ὁποία πληρώνει δι’ αὐτὸ τόκον πρὸς 2½%, δανείζεται ἑπομένως πρὸς 2½% καὶ ὑπεχρεώθη νὰ δανείζῃ εἰς γεωργοκτηματίας. Αὕτη ὅμως ἐπεσώρευσεν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ὅλας τὰς ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις.

§219Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξελέγξεως, πῶς καταρτίζονται αἱ Συνελεύσεις, τί λαμβάνουσι χώραν κατ’ αὐτάς, πῶς τηρεῖται τὸ βιβλίον τῶν μετόχων, εἰς ποίους δίδονται τὰ πληρεξούσια τῶν μετόχων ἰδίως τῶν περιουσιῶν τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων τοῦ ἔσω καὶ ἔξω Ἑλληνισμοῦ, αἱ περιουσίαι τῶν ὁποίων συνίστανται κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ μετοχὰς τῆς Ἐθν. Τραπέζης, ἐὰν λέγω ἐφ’ ὅλων τούτων γείνῃ ἀκριβὴς ἔλεγχος, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἄτρωτος. Ἐκτὸς τούτων δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς φαινόμενον πρωτοφανὲς διὰ πιστωτικὸν ἵδρυμα καὶ ἓν ἄλλο. Αἱ μετοχαὶ τῆς Τραπέζης αἱ ὁποῖαι εἶχον 1000 δραχμὰς παλαιὰς ἀρχικῶς, μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν ἔφθασαν εἰς 4150 δραχ. Θὰ μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς καλῆς διαχειρίσεως. Ἀλλὰ τὸ πιστωτικὸν τοῦτο ἵδρυμα εἶναι καὶ λέγεται Ἐθνικὸν καὶ δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ κοινὰ χρηματιστικὰ τοιαῦτα. Καὶ τὰ ἐμπιστευόμενα εἰς αὐτὸ παμπληθῆ κεφάλαια παρὰ τῶν ὁμογενῶν ἡμῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν εὐεργετῶν ἔπρεπεν ἄλλως πως νὰ διαχειρίζωνται, ὥστε νὰ ἀπολαμβάνῃ καὶ ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία γενικῶς καὶ ἀναλόγως τῆς μεγίστης ἐμπιστοσύνης, δι’ ἧς περιέβαλλον τὸ ἵδρυμα τὸ ἐθνικὸν οἱ διάφοροι καταθέται καὶ κληροδόται, καὶ ὁ πενταπλασιασμὸς τῶν κεφαλαίων τῆς Τραπέζης δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ δι’ ὄφελος τῶν ὀλίγων. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου σήμερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτόνισα ἐξ ἀρχῆς εἶναι, ὅτι ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἀποστολὴ τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς συμφώνως πρὸς τὴν ἱστορίαν τῆς ἱδρύσεως, πρὸς τὸ καταστατικὸν αὐτῆς καὶ τοὺς νόμους εἶναι ἡ ἑδραίωσις τῆς γεωργικῆς καὶ κτηματικῆς πίστεως καὶ ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις ταύτας τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοῦ καὶ τοῦ Κράτους διὰ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἐπ’ αὐτὴν ἐμπιστοσύνη ἀμείωτος.

§220ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ζητήματος.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ζητήσατε κανονικῶς, ἵνα ὁρισθῇ. Ὁ κ. Ντολιόπουλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως διατί δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος τῆς ἐκτυπώσεως τῶν βιβλίων τῶν δημοτικῶν σχολείων μὴ τηρήσας τὸν περὶ βιβλιοσήμου νόμον.

§222Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δώσῃ μικρὰν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἀναπτυχθησομένου ὑπ’ ἐμοῦ θέματος, διότι πρόκειται περὶ ζημίας πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ ἑλληνικὸς λαός. Μὴ ἐστάλησαν, κύριοι Βουλευταί, ἀναφοραὶ καὶ ἐπιστολαὶ αἵτινες μὲ ἐνέβαλον εἰς ὑπονοίας καὶ μοὶ ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ μελετήσω τὸ τόσον θόρυβον προκαλέσαν ζήτημα τῆς ἐκτυπώσεως τῶν διδακτικῶν βιβλίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὡς ἐκ τῆς σοβαρότητος αὐτοῦ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι πολιτικὸν οὐδὲ κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐθὺς ὡς ἐπληροφορήθη τὰς καταχρήσεις τῶν ἐκδοτῶν βιβλίων ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας, ἵνα ἐκτελέσῃ τὰ τοῦ νόμου καὶ ἂν δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράξῃ τοῦτο προέρχεται ἐκ πταίσματος τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἐπιτιμητὴς καὶ κατήγορος τῶν οὕτω ἀδικούντων μετεβλήθη εἰς ἔνθερμον αὐτῶν συνήγορον.

§223ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§224Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Δροσίνης. Καὶ ναὶ μὲν δὲν μετέβην νὰ καταγγείλω τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν κατ’ ἰδίαν τὸ μὲν διότι ἕνεκα τῆς πολυπλόκου αὐτοῦ ἐργασίας δὲν ἐνόμισα εὔθετον τὸν χρόνον ν’ ἀπασχολήσω αὐτὸν καὶ εἰς τοῦτο τὸ ζήτημα, τὸ δὲ διότι ἐπεθύμουν τὰ καταγγελθέντα ν’ ἀκουσθῶσιν ὑφ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Νῦν εἰσερχόμενος εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος ὀφείλω νὰ ἐξονυχίσω αὐτὸ κατὰ τρόπον ἀκριβῆ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ θεωρῶ ἀσφαλεστάτας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ ἔχω ἐπὶ τοῦ βήματος πρόχειρον τὴν ἐφημερίδα ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐγράφησαν τόσα περὶ τῶν ἐκδοτῶν αὐτῶν. Καὶ πρῶτον ὁ χάρτης τῶν βιβλίων τούτων ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ ἔχῃ βάρος 20 κοιλῶν, ὁ παρ’ αὐτῶν χρησιμοποιούμενος ἔχει βάρος μόνον 18 κοιλῶν. Τοῦτο δύναται νὰ πληροφορηθῇ ἡ ἀνάκρισις ἀπὸ τοὺς παραγγελιοδόχους τοὺς προμηθεύσαντας τὸν χάρτην αὐτὸν εἰς τοὺς κ. κ. ἐκδότας τῶν διδακτικῶν βιβλίων, πρὸς δὲ ἐκ τῆς κατασχέσεως τοῦ χάρτου καὶ τῆς φατούρας των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἐλαφρότερος ὁ χάρτης, καὶ τὸ σχῆμα τῶν βιβλίων εἶναι μικρότερον. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τοὺς ἐκδότας, ἐνῷ ὁ νόμος ὁρίζει καὶ τὸ μέγεθος, καὶ τὸ ποιὸν τοῦ χάρτου καὶ τὸ σχῆμα. Οὐδεμία ἐπιείκεια χωρεῖ. Ἀλλ’ ἐκτὸς ἀκόμη τούτου καὶ ἡ ποιότης τοῦ χρησιμοποιουμένου χάρτου εἶναι πολὺ γελοία, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις. Τοῦτο δὲ δύναται νὰ ἀποδειχθῇ ἂν οἱ ἁρμόδιοι πραγματογνώμονες ἢ χημικοὶ κάμωσι τὴν σχετικὴν ἀνάλυσιν.

§225ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγένετο ἡ ἀνάλυσις καὶ δὲν ἀπεδείχθη ἡ ποιότης καλή.

§226ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς συγχαρῶ κύριε Ὑπουργὲ διὰ τὴν μέριμναν ὑμῶν. Τὰ βιβλία ταῦτα πρὸς τούτοις εἶναι κατασκευασμένα ἄνευ ἐσωφύλλου. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας, πόσον χρήσιμον εἶναι τὸ ἐσώφυλλον εἰς τὸ βιβλίον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἡ βιβλιοδέτησις τῶν βιβλίων εἶναι ἀθλιεστάτη, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀναγκάζωνται οἱ μαθηταὶ νὰ τὰ βιβλιοδετῶσι ἐκ νέου διὰ νὰ μὴ τὰ χάσωσι. Προχωρεῖ κατόπιν ὁ δημοσιογράφος ἐκεῖνος καὶ καταγγέλλει ὅτι τὸ χαρτόνιον τοῦ περικαλύμματος εἶναι λεπτότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ ὑπόδειγμα τὸ ἐπίσημον. Καὶ πράγματι τὸ χαρτόνιον εἶναι τὸ ⅓ τοῦ πάχους τοῦ ὑποδείγματος τοῦ περικαλύμματος, ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ τὸ ἐξωτερικὸν ἐπίγραμμα τοῦ βιβλίου εἶναι τυπωμένον διὰ τυπογραφικοῦ πιεστηρίου καὶ κοινῆς μελάνης, φαντάζεσθε δὲ ἐξ ὅλων τούτων τὴν ζημίαν τῶν μαθητῶν. Τὸ ἐξωτερικὸν ἐπίγραμμα εἶναι ἐκτετυπωμένον ἀθλιέστατα. Ρίψατε ἓν βλέμμα σᾶς παρακαλῶ καὶ θὰ ἴδητε πόσον κακῶς εἶναι τετυπωμένον, καὶ πόσον ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς βελτιώσεώς του.

§227ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ συνηγόρησα ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τούτου.

§228ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρωθυπουργέ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων καὶ ἡ ἐξωτερικὴ ἐκτύπωσις καὶ ἡ ἐσωτερικὴ ἐκτύπωσις εἶναι ἀθλία, διότι οἱ ἐργολάβοι αὐτῶν δὲν ἐκτυποῦσι τὰ βιβλία ταῦτα ἐπὶ καινουργῶν στοιχείων, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος, ἀλλὰ ἐπὶ πλακῶν στερεοτυπίας καὶ ἐντεῦθεν ἡ παραμόρφωσις τῶν εἰκόνων. Σᾶς παρουσιάζουν π. χ. μίαν ἀλώπεκα καὶ λέγουν κάτωθι τῆς εἰκόνος ὅτι εἶναι «γάτα». Καὶ μέχρις ἐδῶ, κύριοι Βουλευταί, εἶναι τὸ πρῶτον σημεῖον τῆς παρανομίας τῶν ἐργολάβων τούτων. Ἀπ’ ἐδῶ θὰ ἐξετάσω τὴν παράνομον ἐνέργειαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι πλεῖστα ἐμπόδια, ἐμπόδια εἰς σημεῖον ἀπίστευτον, εἰς τοὺς μεταπωλητὰς τῶν βιβλίων, ὅπως ἐπιτύχωσι τὸν παράνομον αὐτῶν σκοπόν. Κατὰ τὸν νόμον οἱ ἐκδόται εἶναι ὑπόχρεοι νὰ μεταπωλῶσιν εἰς τοὺς μεταπωλητὰς βιβλιοπώλας τὰ βιβλία ἐπὶ ἐκπτώσει 10%. Ἀλλ’ αὐτοὶ διὰ νὰ κερδίσωσι πλείονα, ἀναβάλλουσιν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὴν πώλησιν αὐτῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀγοράζωνται τὰ βιβλία ἀπὸ αὐτοὺς τούτους τοὺς ἐργολάβους.

§229Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας ἐβασανιζόμην νὰ ἀγοράσω τὰ βιβλία τοῦ υἱοῦ μου.

§230ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐκδόται κατέφυγον εἰς τὸν γνωστὸν ἔμπορον κ. Τερζόπουλον πρὸς τὸν ὁποῖον εἶχον δώσει βιβλία ἀξίας 4,000 δραχμῶν πρὸς ἐξόφλησιν δικαστικῆς ὑποθέσεως, δῆθεν ὅτι θὰ τὰ ἐξαγάγωσι εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κατόπιν δὲ ἐπειδὴ ἠγέρθη θόρυβος ἐξελιπάρουν αὐτὸν νὰ τοῖς ἐπιστρέψῃ τὰ βιβλία. Κατ’ ἀρχὰς ὁ κ. Τερζόπουλος ἠρνήθη, ἀλλὰ κατόπιν ἐδέχθη νὰ ἐπιστρέψῃ ταῦτα. Βεβαιωθῆτε δὲ ὅτι ἂν δὲν τὰ ἐπέστρεφεν ὁ κ. Τερζόπουλος ἀσφαλῶς πολλὰ σχολεῖα θὰ ἔμενον σήμερον κλειστὰ ἐλλείψει βιβλίων. Οἱ κύριοι οὗτοι Μαντζαβελάκης–Τσοκᾶς καὶ Σα μεταχειρίζονται καὶ τὸ ἑξῆς προσέτι σχέδιον. Πωλοῦσι τὰ βιβλία ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τοῖς καταστήμασιν αὐτῶν, ἄνευ βιβλιοσήμου, δῆθεν ὅτι ταῦτα εἶναι προωρισμένα διὰ τὸ ἐξωτερικόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ σχετικοῦ νόμου. Καὶ ὅμως αὐτοὶ οἱ κύριοι κυκλοφοροῦσιν ἐντὸς τοῦ Κράτους βιβλία δῆθεν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν προωρισμένα. Ὅτι δέ, κύριοι Βουλευταί, ἡ πρᾶξις αὕτη τῶν κυρίων τούτων εἶναι παράνομος καὶ αὐθαίρετος καὶ ὅτι οὗτοι δὲν ἔχουσι τοιοῦτο δικαίωμα, ἀπόδειξις ὅτι ὑπάρχουσι βιβλία τοιαῦτα κατασχεμένα εἰς τὰς Εἰσαγγελίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Τριπόλεως, καθόσον εἶναι φανερὰ καὶ ἡ καταστρατήγησις τοῦ νόμου καὶ ἡ ζημία πρὸς τὸ Δημόσιον. Τοῦ τοιούτου πράγματος, δὲν γνωρίζω ἂν ἔχῃ γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἔχει γνῶσιν τούτου ὁ τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος προσεπάθησε νὰ δικαιολογήσῃ τούτους, ἀλλὰ κατόπιν ἐνθυμηθεὶς τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἶχεν παρέπεμψεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως, τὸ ὁποῖον ἀγνοῶ τί ἀπεφάνθη.

§231ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάκρισις καὶ μὲ ἐλπίδα ἀποτελέσματος.

§232ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁμοία ἡ περίπτωσις τοῦ καπνοπώλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πωλεῖ καπνὸν ἄνευ ταινίας προωρισμένον δῆθεν διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§233Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι παράβασις ἀσύστολος τοῦ νόμου.

§234ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε οἱ ἐργολάβοι ὑποχρεοῦνται ὅπως τὰ βιβλία εἶναι σύμφωνα πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ προγράμματος τῆς ἐκλογῆς τῆς ὕλης. Οἱ ἐργολάβοι ὅμως θεωροῦντες ἑαυτοὺς ἀνωτέρους τοῦ νόμου ἐθεώρησαν καλὸν νὰ παραβῶσι καὶ αὐτὸν τὸν οὐσιωδέστατον ὅρον, τουτέστι νὰ αὐξήσωσι καὶ αὐτὰ τὰ τυπογραφικὰ φύλλα τῶν βιβλίων. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὸ ἀλφαβητάριον καὶ ἀναγνωσματάριον. Τὸ ἀλφαβητάριον ἔπρεπε νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ δύο τυπογραφικὰ φύλλα, τὸ δὲ ἀναγνωσματάριον ἀπὸ τέσσαρα, ἀλλ’ οὗτοι τὸ μὲν ἀναγνωσματάριον τὸ ἔκαμαν μὲ ἕξ, τὸ δὲ ἀλφαβητάριον μὲ τρία. Οὕτω δὲ ἐνῷ τὰ δύο ταῦτα βιβλία ἔπρεπε νὰ ἀποτελῶνται ἀπὸ ἕξ τυπογραφικὰ φύλλα ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἐννέα, καὶ πωλοῦνται πρὸς 20 τὸ τυπογραφικὸν φύλλον, ἀντὶ 1 δραχ. καὶ 80 λεπτῶν ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πωλῶνται πρὸς 1 καὶ 20. Ἂν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς χιλιάδας τῶν βιβλίων τὰ ὁποῖα διατίθενται θὰ ἐννοήσητε πόσα πληρώνει παραπάνω ὁ ἑλληνικὸς λαός. Μὴ ἐπιθυμῶν νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν οὐσιαστικωτέρων παρανομιῶν ἐφ’ ὧν συνιστῶ τὴν σύντονον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μέχρι τοῦδε ἐπάταξε πᾶσαν παρανομίαν, ἵνα καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τιμωρήσῃ τοὺς παραβάτας τοῦ νόμου.

§235ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις βιβλιοπῶλαι δι’ αἰτήσεώς των τὴν 3 Ὀκτωβρίου πρὸς ἐμὲ κατήγγειλον τὸν ἐκδότην τῶν βιβλίων τῆς στοιχειώδους καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ διαφόροις καταχρήσεσι, ὅτι δηλ. κυκλοφοροῦσι βιβλία τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτετυπωμένα παρὰ τοὺς ὅρους τῆς δημοπρασίας, διότι ὁ χάρτης εἶναι ἐλαφρότερος, διότι τὸ περικάλυμμα εἶναι πολὺ διαφορετικὸν τοῦ ὑποδείγματος, διότι ἡ ἐκτύπωσις εἶναι ἀθλιεστάτη, ἡ βιβλιοδέτησις αἰσχροτάτη κλπ. κλπ. Μόλις ἔλαβον τὴν αἴτησιν ταύτην διέταξα διοικητικὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ τούτων ὅλων, ἐκλήθησαν δὲ οἱ βιβλιοπῶλαι ἵνα ἀνακριθῶσι καὶ καταθέσωσι τὸ τί ἐγνώριζον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Οὗτοι ἐπαρουσίασαν πολλὰ βιβλία τὰ ὁποῖα ἐκυκλοφόρησαν μὲ τὰ ἄνω ἐλαττώματα. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠθέλησε μόνον νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν ὑποδειγμάτων τὰ ὁποῖα οἱ βιβλιοπῶλαι ἐπαρουσίασαν, ἀλλὰ ἐζήτησε δι’ ἐγγράφου του ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐρευνήσωσι παντοῦ καὶ κατάσχωσιν ὅλα τὰ βιβλία τὰ ὁποῖα δὲν φέρουν βιβλιόσημον καὶ δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ τὸ ὑπόδειγμα τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ ἐξέτασις τῶν βιβλιοπωλῶν ἐν Ἀθήναις ἐπερατώθη, ὁ δὲ ἁρμόδιος τμηματάρχης ὑπέβαλε τὸ πόρισμα τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ, πᾶν ἄλλο δὲ εἶναι τοῦτο ἢ κολακευτικόν, ὡς ἐλέχθη διὰ τὸν ἐκδότην. Ὁ τμηματάρχης ἐν τῇ ἐκθέσει του ταύτῃ δρυμύτατα καταφέρεται κατὰ τοῦ ἐκδότου, λέγων ὅτι τίποτε οὗτος δὲν ἐξετέλεσεν ἐξ ὅσων εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ. Ἐπίσης ἀπεστάλησαν τινὰ τῶν βιβλίων τούτων νὰ ἐξετασθῶσι καὶ χημικῶς διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν καὶ ὁ χάρτης ἦτο ὁ τοῦ ὑποδείγματος, καὶ ἀπεδείχθη ἐκ τῆς χημικῆς ἀναλύσεως ὅτι καὶ ὁ χάρτης ἦτο ἀκατάλληλος, μὴ ἔχων οὔτε βάρος, οὐδὲ τὴν τέφραν τὴν ὁποίαν ἀπῄτει ὁ νόμος. Κατεσχέθησαν ἀκόμη παρὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις βιβλία τὰ ὁποῖα δὲν φέρουσι τὸ βιβλιόσημον ἐσφραγισμένον κατὰ τὸν νόμον. Μεθ’ ὅλα ταῦτα θὰ ἐρωτήσετε τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν πάντων τούτων; Ὑπάρχει εἷς νόμος ὁ ὁποῖος διέπει τὰ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν βιβλίων τούτων κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἐκδότης πρέπει νὰ συμμορφῶται ἀκριβῶς μὲ τὸ ὑπόδειγμα τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τοῦτο δὲ λέγει καὶ ἡ σύμβασις ἡ ὁποία κατηρτίσθη μετὰ τοῦ ἐκδότου. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν συμμορφωθῇ πρὸς ταῦτα ὁ ἐκδότης τί γίνεται; Ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις του; Ποία εἶναι ἡ ποινὴ ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς αὐτόν; Οὐδεμία. Ὁ πρῶτος νόμος ἐψηφίσθη τὸ 1908, ἀλλὰ κατόπιν ἐψηφίσθησαν καὶ ἄλλοι συμπληρωτικοὶ οἱ ὁποῖοι ὅμως κατὰ τοῦτο τὸ σημεῖον ἐνόμισαν ὅτι οὐδόλως ὤφειλον νὰ μεριμνήσωσιν. (Θόρυβος. Διακοπαί).

§236Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐπαφίενται εἰς τὴν φιλοπατρίαν τοῦ ἐκδότου!

§237Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν πταίει ὁ Ὑπουργός, Κύριοι.

§238ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἄς μὴ φαντασθῇ τις, Κύριοι, ὅτι ἡ διακοπὴ τοῦ κυρίου συναδέλφου δύναται πραγματικῶς νὰ θέσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἔν τινι δυσχερείᾳ ἐν τῇ ἀπαντήσει, διότι ἐλέχθη ὅτι ἰσχύουσι πάντως αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἐγένετο προσπάθεια νὰ ἀφοπλισθῇ ἡ Πολιτεία ἀπέναντι τοῦ ἐκδότου διότι ὡρίσθη ἕν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὰς ποινὰς εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκειται ὁ ἐκδότης, ὁ ἐκδίδων τὰ βιβλία ταῦτα ἀλλὰ...

§239Γ. ΠΩΠ. Δὲν λέγει τίποτε τὸ ἄρθρον αὐτό.

§240ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἴδητε τί λέγει. (ἀναγινώσκει): «Πᾶς ὅστις ἀνακαλυφθῇ ἐκτυπῶν ἄνευ δικαιώματος, εἰσάγων ἢ τιθέμενος εἰς κυκλοφορίαν, ἐντὸς τοῦ Κράτους ἄνευ τοῦ νενομισμένου βιβλιοσήμου βιβλίον ἐκ τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὁριζόμενα ἐγκεκριμένων καὶ ἐκδιδομένων τιμωρεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 432 τοῦ ποινικοῦ νόμου ὡς πολλαπλασιάζων ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ ἔχοντος τὸ δικαίωμα δημοσίου, τὴν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ κυκλοφορίαν τοῦ διδακτικοῦ βιβλίου...» Ὁ κατ’ ἐργολαβίαν ἐκδότης ἢ ὁ διάδοχος τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ κηρύττεται πρὸς τούτοις ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου ἐν τῇ καταδικαστικῇ ἀποφάσει ἔκπτωτος τοῦ παρακεχωρημένου αὐτῷ δικαιώματος, τῆς ἐνασκήσεως αὐτοῦ περιερχομένης ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Δημόσιον...» δηλαδὴ κατὰ ταῦτα ἐὰν ὁ ἐκδότης θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν βιβλίον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ πρωτότυπον δὲν ὑπόκειται εἰς καμμίαν ποινήν· ἐπίσης ἐὰν ὁ ἐκδότης θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν βιβλίον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὸ ἐξώφυλλον, δὲν ὑπόκειται εἰς καμμίαν ποινήν. Ἀλλὰ πότε ὑπόκειται εἰς τὴν ἄνω διαγραφομένην ποινήν; Ἐὰν δὲν ἔχῃ βιβλιόσημον, τὸ βιβλίον, τότε αὐτὸς ἐκπίπτει τῶν δικαιωμάτων του δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου. Ἠναγκάσθημεν, Κύριοι, βλέποντες ὅτι πραγματικῶς ὁ ἐκδότης οὗτος ἦτο ὑπεράνω τοῦ νόμου διὰ τὰς ἄλλας παραλείψεις νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ τελευταῖον καὶ τὸ ἔσχατον ἀλλὰ καὶ μόνον μέσον, τὸ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὰ Δικαστήρια, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βιβλίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν ὅτι δὲν φέρουσι τὸ νενομισμένον βιβλιόσημον, κηρυχθῇ ἔκπτωτος.

§241Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τοὺς ὅρους τῶν συμφωνιῶν μετὰ τοῦ ἐκδότου δὲν ἐλήφθη πρόνοια εἴτε ἐκπτώσεως εἴτε ἄλλης τινὸς ποινῆς ἐν ᾗ περιπτώσει αὐτὸς παραβῇ;

§242ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὐδεμία.

§243Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οἱ ὅροι τῶν συμφωνιῶν δὲν ἐξητάσθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον;

§244ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ συμβόλαιον περιέχει τοὺς ἄνω ὅρους.

§245Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Εἰς τὸν κ. Δροσίνην εἶχεν ἀνατεθῆ πρὸ τριετίας ἡ ἐπίβλεψις τῶν πάντων. Τὸ γνωρίζετε πολὺ καλῶς αὐτό.

§246ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀφήσατε, παρακαλῶ, τὸν κύριον Δροσίνην, διότι ἐὰν πραγματικῶς οὕτω πως ἀποδίδωμεν ἀδίκως ὅλας τὰς παραλείψεις τῆς Διοικήσεως εἰς τοὺς ὑπαλλήλους δὲν θὰ πιστεύωμεν ποτὲ καὶ ὅταν πρέπει ἢ εἶναι ἀληθῶς ὑπεύθυνοι. Διότι ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ τίποτε ἀπολύτως δὲν πταίει εἰς τίποτε ὁ Δροσίνης· ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ διετείνετο ὅτι πταίει εἷς ὑπάλληλος, διότι ἐνομοθέτησεν αὐτό, διότι ἐψήφισεν αὐτὸ μίαν τοιαύτην ἀτέλειαν, τὴν σπουδαιοτέραν τῶν ἀτελειῶν.

§247Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ κ. Δροσίνης δὲν ἀνῆκεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν πρὸ τριῶν ἐτῶν.

§248ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εὑρέθημεν λοιπὸν εἶπον, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν θέσιν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ καταδιώξωμεν τὸν ἐκδότην, διότι δὲν ἔθηκεν ἐπὶ τῶν βιβλίων τὸ βιβλιόσημον. Ἐλπίζω δὲ ὅτι τὸ Δικαστήριον, θὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐκδότην, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδειχθῇ ὅτι οὗτος ἔθεσε βιβλία εἰς κυκλοφορίαν ἄνευ τοῦ νενομισμένου βιβλιοσήμου.

§249Δ. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν κατηρτίσθη σύμβασις μετὰ τοῦ ἐκδότου, κύριε Ὑπουργέ;

§250ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλὰ ἀδύνατον, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον, ἔχοντες μίαν τοιαύτην νομοθεσίαν, διότι αὕτη σημαίνει ἀπερίφραστον ἀπόφασιν τῆς Πολιτείας ν’ ἀφίνῃ ἀκαταδιώκτους τοὺς παραβάτας τῶν ὑποχρεώσεών των ἀπέναντι αὐτῆς, καὶ δὴ ὑποχρεώσεών του τοιαύτας σοβαρὰς συνεπείας ἐχούσας ἐπὶ τῆς κοινωνίας. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθῇ, δι’ ὃ καὶ ὑπέβαλον νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ ἐν τῷ ὁποίῳ λέγεται ὅτι: «Ὁ κατ’ ἐργολαβίαν ἐκδότης διδακτικῶν βιβλίων ἢ ὁ διάδοχος τῶν δικαιωμάτων κυκλοφορῶν ἀντίτυπα βιβλίων διαφέροντα τοῦ ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπείας ἐγκριθέντος ἀντιτύπου τιμωρεῖται ἐπὶ μηνύσει ἢ καὶ αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Πλημμελειοδικείου διὰ χρηματικῆς ποινῆς τριάκοντα μέχρι τριακοσίων δραχμῶν καὶ φυλακίσεως μέχρι 15 ἡμερῶν. Θὰ ἠδυνάμεθα πραγματικῶς οὕτως διὰ τὸ μέλλον καὶ διὰ ἄλλης τινὸς διατάξεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ θέσῃ ὁπόταν τοῦτο συζητηθῇ, νὰ περιφρουρήσωμεν τὸ Δημόσιον κατὰ πάσης καταχρήσεως, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἀπεδείχθη ὅτι ἐγένετο ἀπὸ τὸν ἐργολάβον.

§251Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰ ἐπείγοντα.

§252ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Βεβαίως ἐγὼ εἶπον προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσωμεν ταχέως τοῦτο.

§253Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δεχθεὶς ὅτι ἔλαβε γνῶσιν τῆς καταγγελίας ἡ ὁποία τοῦ ὑπεβλήθη, μὲ ἀπαλάσσει τοῦ νὰ μνημονεύσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ μνημονεύσω.

§254ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔχω καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν μου ὅτι ἐνεργεῖται ἀνάκρισις.

§255Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συνεπῶς τὸ ἔγκλημα ἐγένετο. Ὁ νόμος παρεβιάσθη. Καὶ ὡς μόνην δὲ δικαιολογίαν τῆς μὴ λήψεως κανενὸς μέτρου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς μᾶς προέταξε τὴν ἔλλειψιν νόμου. Ὁμολογεῖ ἑπομένως ἡ Πολιτεία τὴν ἀνεπάρκειάν της ὅπως ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ νόμου. Μία ὅμως διαμαρτυρία ἤρκει, ἂν τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν δικαιοῦται τοὐλάχιστον νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐκεῖνο τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ ἄρῃ τὸ δικαίωμα τῆς περαιτέρω ἐκδόσεως.

§256ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γένηται, διότι ἀναλαμβάνομεν μίαν εὐθύνην πληρωμῆς πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν ἐὰν πραγματικῶς τὸ Δημόσιον κατόπιν διὰ τοῦ Δικαστηρίου δὲν ἐγκρίνῃ τοῦτο. Τὸ Δημόσιον δὲν ἀπεξενώθη οὐδενὸς δικαιώματος. Δὲν εἶπον ὅτι ἔδωκα ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι τῆς καταδιώξεως, ὅταν εἴπωσι τὰ Δικαστήρια ποῖον εἶναι τὸ μέσον.

§257Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία θὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Δικαιοσύνην τοῦ Κράτους, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη δὲν θὰ δώσῃ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Εἶναι ἀξία μεγαλειτέρας κατακρίσεως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν ἔχει πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδίας γνώσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἔχει ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ἔχῃ μίαν ἔγκυρον γνώμην. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἄλλο τι, θὰ ἠδύνατο πάντοτε νὰ ἄρῃ τὸ δικαίωμα τῆς περαιτέρω ἐκδόσεως καὶ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς ἄλλον, διότι τὸ ἄρθρον 12 τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνέγνωσε ὁ κύριος Ὑπουργὸς λέγει ὅτι: (ἀναγινώσκει). «Πᾶς ὅστις ἄνευ δικαιώματος». Αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἄρῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸς ἐκδίδων τὰ βιβλία οὐχὶ συμφώνως μὲ τὸν νόμον καὶ μὲ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει κάμει θὰ εἴπῃ ὅτι παραβιάζει τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει παραχωρήσει, εἰς αὐτὸν ἡ Πολιτεία.

§258Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὀλίγον κατωτέρω λέγει «ὁ κατ’ ἐργολαβίαν ἐκδότης».

§259Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὀλίγον κατωτέρω λέγει ὅτι ὁ παραβάτης τιμωρεῖται δυνάμει τοῦ ἄρθρου 32. Τοῦτο ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ διότι αὐτὸς ἐκδίδει τὰ βιβλία οὐχὶ συμφώνως μὲ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Πολιτεία νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα αὐτό. Τώρα ὑμεῖς ἀφίνεσθε τελείως εἰς τὴν καλωσύνην του, φαντασθῆτε δὲ ἐὰν χειροτερεύσῃ τὰ βιβλία του, τότε θὰ ἔλθῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα.

§260Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§261Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπεβλήθη μοὶ φαίνεται τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὅπερ πρόκειται νὰ τηρήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Πολιτείας καὶ ὅπερ ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ εἶχε ψηφισθῆ.

§262Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ Βουλή, Κύριοι, προχθές, ἐζήτησα νὰ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχὴν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ μόνον ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, «ὄχι, ὄχι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν».

§263Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ εἶχον πολὺ δίκαιον νὰ ζητήσω νὰ μὴ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, διότι δὲν ἐγνώριζον περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ δικαιολογίαν. Ἐὰν δὲν ἐψηφίσθη τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἠδύνατο νά ψηφισθῇ μετὰ δύο ἡμέρας, ἠδύνατο νὰ προηγηθῇ τῆς ὑποδικίας, ἀφοῦ τὸ Κράτος εἶναι ἐδῶ ὑπόδικον. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα. Ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ τὸν κηρύξῃ ἔκπτωτον ἔστω καὶ δι’ ἓν βιβλίον. Δὲν φροντίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν δικαιοσύνην νὰ ἐκδώσῃ ταχέως τὴν ἀπόφασιν ταύτην καὶ νὰ παύσῃ ἐξευτελιζομένη ἡ Πολιτεία ἀπὸ ἕνα συμβολαιογράφον καὶ ἐκδότην βιβλίων. Ἄς ἐλπίσωμεν λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ὑπέβαλε νομοσχέδιον· τοῦτο θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν καιρῷ. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως φροντίζει περὶ συνάψεως τῆς προσεχοῦς ἐργολαβίας.

§264Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μήπως δὲν εἶναι ἐργολάβος ὁ ἐκδότης;

§265Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπερίττευε πᾶς περαιτέρω ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν τοιαύτην παράλειψιν. Πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ θελήσῃ ἡ Πολιτεία νὰ τηρήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειάν της καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτᾶται ἡ μόρφωσις τῆς νεολαίας.

§266Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἶχον ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσω περὶ φόρου οἰκοδομῶν καὶ περὶ φόρου τῶν οἰκοπέδων, εἶμαι μόνον ἐγγεγραμμένος διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν· θὰ θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσέλθω καὶ εἰς τὸ δεύτερον θέμα;

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§268Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, Κύριοι. Οἱ ταμίαι λόγῳ ἐξασφαλίσεως τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν διὰ φόρους οἰκοδομῶν προέβησαν εἰς κατασχέσεις· ἐὰν ἡ κατάσχεσις αὐτὴ εἶχε κῦρος, ὥστε τὸ Κράτος νὰ λαμβάνῃ τὰ χρήματά του ἐκ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, τὸ πρᾶγμα ἐπήγαινε πολὺ φυσικὰ καὶ πολὺ καλά. Ἤδη ὅμως παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ μὲν ἐνοικιασταὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ μένωσιν ἐνοικιασταὶ χωρὶς νὰ πληρώνωσι τὸ ἐνοίκιον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι κατέσχον τὸ ἐνοίκιον, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται διότι στεροῦνται τὴν εἴσπραξιν τοῦ εἰσοδήματός των, στεροῦνται τῶν μέσων νὰ μεταβῶσι νὰ πληρώσωσιν εἰς τὸ ταμεῖον διὰ νὰ λάβωσι διπλότυπον καὶ νὰ ἐπιστρέψωσι καὶ νὰ εἴπωσιν εἰς τὸν ἐνοικιαστήν: Κύριε, ἰδοὺ τὸ διπλότυπον, δός μας τὰ ὀφειλόμενα· μέχρις ὅτου ὅμως γίνωσιν αὐτὰ φεύγει ὁ ἐνοικιαστὴς ἀπὸ τὴν οἰκίαν καὶ οὕτω ζημιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης, χωρὶς τὸ δημόσιον νὰ ὠφελῆται. Τὰ λέγω δὲ ἐκ πείρας, διότι συνέβη τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Εἷς ἰδιοκτήτης, ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰς τὸ ταμεῖον 50–60 δρ. μετέβη εἰς τὸν ταμίαν καὶ λέγει, εἰσπράξατε τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἀφοῦ κατεσχέθη, διότι αὐτὸς ἀρνεῖται νὰ μὲ πληρώσῃ καὶ ἐγὼ στεροῦμαι, ὁ δὲ ταμίας τοῦ εἶπεν ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐξαναγκάσω τὸν ἐνοικιαστήν· ἐπιστρέφει καὶ βλέπει ὅτι ὁ ἐνοικιαστής ἔφυγεν ἀπὸ τὴν οἰκίαν διότι καθυστέρει πλέον τὸ ἐνοίκιον τοῦ τρίτου μηνός. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀπαγορεύσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ταμίας νὰ προβαίνωσιν εἰς κατασχέσεις τῶν ἐνοικίων ἢ νὰ προβλέψῃ περὶ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος νὰ κανονίσῃ ὥστε ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ εἶναι ὑπεύθυνος, θὰ εὐκολυνθῇ δὲ τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην μου ἐὰν γίνῃ ἓν εἶδος ἐνσήμου ὡς τὸ τῶν δικηγόρων, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι μεγαλείτερον καὶ νὰ εἶναι διῃρημένον εἰς δύο καὶ τὸ μὲν νὰ κρατῇ ὁ ἰδιοκτήτης, τὸ δὲ ἄλλο νὰ τὸ λαμβάνῃ ὁ ἐνοικιαστὴς ἐπὶ τῆς ἀποδείξεως. Ὁ δὲ ἰδιοκτήτης ἔχων τὰ κουπόνια εἰς χεῖράς του θὰ τὰ παραδίδῃ εἰς τὸν ταμίαν ὅστις νὰ τοῦ δίδῃ τὸ σχετικὸν διπλότυπον. Γίνονται, ἐπαναλέγω, πολλὰ πράγματα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ χάνουσι πολλοὶ ἄνθρωποι τὰ λεπτά των· τὰ πολλὰ δὲ ἐκ τῶν ὀφειλομένων δὲν εἶναι πράγματι ὀφειλόμενα, διότι δὲν ἐπλήρωσαν, διότι ἔχουσιν ἐνστάσεις διαφόρους ἢ διότι λόγου χάριν ἔχασαν τὰ διπλότυπα, ἢ δι’ ἄλλους λόγους, τὸ Δημόσιον δὲ ἐξακολουθεῖ νὰ ζητῇ τὴν πληρωμὴν μὲ τὴν ὑπόσχεσιν νὰ τὰ ἐπιστρέψῃ· πολλοί δὲ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι πληρώση καὶ ἔχασαν τὰ διπλότυπα, ἐν τούτοις τὸ Δημόσιον τοὺς λέγει νὰ πληρώσωσι καὶ ὅτι θὰ τοὺς τὰ ἐπιστρέψῃ. Ἐπειδή, κύριε Ὑπουργέ, εἴμεθα ἐν γνώσει ὅλης τῆς καταστάσεως πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι, πολλαὶ τῶν οἰκιῶν ἔχουσιν βάρη καὶ ἀνήκουσιν εἰς δανειστὰς καὶ πληρώνουσι καὶ τὸν φόρον τοῦ ὕδατος κ.λ.π. καὶ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ δὲν προλαμβάνουσι τοὺς τόκους· ἐνῷ δὲ ὁ δανειστὴς εἶναι κυρίως ὁ ἰδιοκτήτης ἐπέρχεται καὶ τὸ Δημόσιον κατὰ τρόπον ὀχληρὸν καὶ δὲν γνωρίζουσι τί νὰ πράξωσιν. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὥστε καὶ τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ζημιῶται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ μὴ ὑφίστανται ἀδίκους ἀπωλείας. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς θεωρεῖ τοῦτο δίκαιον· ἐγὼ ὅμως κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τὸ εὑρίσκω δικαιότατον καὶ εἶναι δικαιότατον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Τὸ δεύτερον θέμα εἶναι ὁ φόρος τῶν οἰκοπέδων. Ὁ φόρος οὗτος ἐπέφερε μέγιστον κλονισμὸν εἰς τὴν συναλλαγὴν τῶν οἰκοπέδων, διότι οἱ δανειζόμενοι ἐπὶ οἰκοπέδων σήμερον δὲν εὑρίσκουσι δάνειον ἀνάλογον ὡς ἄλλοτε, διότι ἰσχυρίζονται οἱ δανεισταὶ ὅτι θὰ πληρώνωσι καὶ φόρον ἐὰν μείνῃ ἐπάνω των, διότι δυστυχῶς ὅσοι δανείζουσι ἐπὶ ἀκινήτων σκέπτονται ὅτι θὰ τοὺς μείνῃ ἐπάνω των τὸ κτῆμα· εἶναι ἄδικος ὁ φόρος οὗτος.

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι δά.

§270Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μάλιστα, κύριε πρόεδρε, θὰ τὸ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὅπως ἔχουσιν εἰς τὰ ἄλλα μέρη εἰσόδημα πρὸς συναλλαγὴν καὶ κίνησιν ὡρισμένα προϊόντα, καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει μία μεγάλη συναλλαγὴ ἐπὶ οἰκοπέδων, συναλλαγὴ πολλῶν ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἔδιδε ζωὴν εἰς ὅλην τὴν πόλιν διότι ἐγίνοντο ἀγοραπωλησίαι, οἰκοδομαὶ κ.λ.π. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν οἰκοπέδων ἀπασχολεῖ 35000 ἐργάτας εἰς Ἀθήνας ἀπὸ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, ἀφήνω τὸ ἐμπόριον κ.λ.π. Σήμερον αὐτὴ ἡ πηγὴ τῆς ἐργασίας διὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ ἔγινε δυσχερεστέρα τὸ δὲ Δημόσιον δὲν ὠφελεῖται τίποτε. Ὅταν τὸ ζήτημα τῶν οἰκοπέδων ἦτο εἰς περιωπὴν ἄλλοτε, ὅλοι οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο ἐνταῦθα, ἡμιλλῶντο νὰ ἀγοράζωσιν οἰκόπεδα προβλέποντες κέρδη καὶ ἐγίνετο ἀρκετὴ κίνησις καὶ ἀγοραπωλησίαι. Σήμερον ὅμως, ὡς εἶπον, καὶ ὁ δανειστὴς διστάζει νὰ δώσῃ τὸ ζητούμενον δάνειον ἐπὶ ὑποθήκῃ οἰκοπέδου τινὸς ἕνεκα τοῦ φόρου αὐτοῦ ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων. Λοιπὸν ἐσκέφθην ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ εἰσπράττῃ κἄτι τι, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἐνομοθέτησε τὸν φόρον, ἀλλὰ νὰ τὸν εἰσπράττῃ κατὰ τὴν ἀγοραπωλησίαν, ὑπελόγισα δὲ ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος συμφώνως πρὸς τὸν ὑπάρχοντα νόμον δὲν θὰ εἰσπράττῃ οὔτε 50.000 δραχ. κατὰ τὸ σύστημά μου θὰ εἰσπράττῃ πολὺ περισσότερα.

§271Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ φόρος ὅμως αὐτὸς θεωρεῖται δημοκρατικώτατος, διότι πλήττει τὸ ὑποτιθέμενον κέρδος.

§272Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον ἰδέαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι προκειμένου περὶ κερδῶν ὑποτιθεμένων χρειάζεται πολλὴ συζήτησις, διότι ὑποτιθέμενα κέρδη ἔχουσι πολλοί, ὡς αἱ ἑταιρίαι, ἐνῷ πραγματικὰ ὀλίγοι, καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν ἄλλοτε. Ὑπέβαλον πρὸ μηνὸς πρότασιν νόμου, καθ’ ἣν καὶ τὸ Κράτος καθόλου δὲν θὰ ζημιώνηται καὶ ὁ ἰδιοκτήτης ὁ πληρώνων τὸν φόρον δὲν θὰ δυσαρεστῆται ἐὰν πληρώνῃ τὸν φόρον κατὰ τὴν ἀγοραπωλησίαν, ὡς ἀναγράφει ἡ πρότασίς μου, τὴν ὁποίαν ἐὰν εὐαρεστῆται ἡ Κυβέρνησις, παρακαλῶ νὰ τὴν υἱοθετήσῃ· ἐγὼ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ὑποβάλω ἐκ πείρας γνωρίζων, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἂς πράξῃ ὅ,τι νομίζει. Πρέπει ὅμως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτήν, διότι πολὺ ἔχει νὰ ὠφελήσῃ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν.

§273Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ καταγγείλλω ἐνώπιον ὑμῶν ἀφορᾷ καὶ πάλιν παρανομίαν κατάφορον καὶ ἀσύστολον, ἐφ’ ἧς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσοχὴν τῆς χρέη ἀντιλήπτορος ἐκτελούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὑπάρχει, κ. Βουλευταί, εἷς μῦθος, καθ’ ὅν, Βασιλέα ἀκούομεν καὶ Βασιλέα δὲν βλέπομεν. Ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς ἐφαρμόζεταί τι χεῖρον τούτου, Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας οὔτε ἀκούομεν, οὔτε καὶ βλέπομεν.

§274Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἀνόρθωσιν ἀκούομεν χωρὶς νὰ τὴν βλέπωμεν.

§275Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κατὰ τὰ μέσα Ἰουλίου κλητῆρές τινες τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατήγγειλαν συναδέλφους αὐτῶν ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ παρανομίᾳ ἀσυστόλῳ. Πρῶτον· ὅτι ἐξεδόθη ἔνταλμα 200 περίπου δραχμῶν πρὸς καθαρισμὸν τοῦ Ὑπουργείου, ἐνῷ οὗτος ἐνηργήθη ἐργολαβικῶς ἀντὶ δραχμῶν 60. Δεύτερον· ὅτι κρύφα ἀφαιρεθεὶς ἐκ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου χάρτης χρήσιμος ἐπωλήθη ὡς ἄχρηστος ἐν ὡρισμένοις παντοπωλείοις τῆς ἀγορᾶς, ἐν οἷς καὶ κατεσχέθη ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας. Τρίτον· Ὅτι ἠγοράσθησαν χλαῖναι ὑπηρετικαὶ καὶ ὕφασμα εὐτελὲς δι’ ὑπηρεσίας τῆς αὐτῆς εὐτελοῦς φύσεως τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐξωγκώθη ἡ ἀξία των εἰς τὸ τετραπλάσιον. Τέταρτον· Ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν καὶ χείρονα τρόπον κλεπτομένου ἀσυστόλως τοῦ χρήματος τοῦ Δημοσίου ἐτοποθετήθησαν καὶ οἱ κοντοὶ τῶν σημαιῶν τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, καὶ Πέμπτον· Ὅτι ἐπληρώθησαν πρὸς μεταφορὰν δῆθεν ἐκ Πειραιῶς δύο Κυπρίων ὄνων, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἦτο καὶ χωλός, εἰς Ἀθήνας, δραχμαὶ εἴκοσι καὶ λεπτὰ ἑβδομήκοντα, ἐνῷ τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ ἀνῆλθον ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης διὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν ποδῶν εἰς τὸ ἰοστέφανον. Καὶ τοῦτο διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντες οἱ ὄνοι ἔχουσι πρὸς τοῦτο τέσσαρας πόδας, πλὴν ἑνός, ὡς εἶπον, ὁ ὁποῖος εἶχε τρεῖς. Καὶ ὅμως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπλήρωσε διὰ μεταφορὰν αὐτῶν ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας 20.70.

§276Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπλήρωσαν εἰς τὸ Τελωνεῖον;

§277Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἰσήχθησαν, νομίζω, ἀτελῶς. Δὲν ἔχω, ἐγὼ τοὐλάχιστον διασάφησιν δι’ αὐτούς, ἀλλ’ οὔτε καὶ διασάφησιν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ἡ διασάφησις βεβαίως αὐτόν θὰ ἀφεώρα. Ἀλλὰ τί συνέβη μετὰ τοῦτο; Κατόπιν τῆς σαφοῦς, τῆς ῥητῆς, τῆς κατηγορηματικῆς κατηγορίας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα, νομίζετε; Ἄνευ οὐδεμιᾶς διατυπώσεως ἀπελύθησαν οἱ καταγγείλαντες κλητῆρες! Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἔγκειται ἡ σπουδαιότης τοῦ πράγματος, ἀλλὰ ἡ σπουδαιότης ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἀπόλυσις τῶν κλητήρων εἶναι παράνομος, εἶναι ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων, δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας ἐτόνιζον ὅτι πρόκειται καὶ πάλιν περὶ παρανομίας. Πρῶτον, διότι δὲν ἐνεργήθη οὐδεμία ἀνάκρισις ἐναντίον τῶν ἀπολυθέντων, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ῥηταὶ διατάξεις τοῦ νόμου κανονίζουσι τὴν διαδικασίαν καθ’ ἣν ἀπολύεται εἷς ὑπάλληλος οὐδεὶς δὲ ὅρος τῆς διαδικασίας αὐτῆς ἐτηρήθη, Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης.

§278Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι τὸ διοικητικὸν μέρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐθύνεται διὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν καταγγελίαν.

§279Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Οἱ κλητῆρες ἐκεῖνοι ἐννοεῖται, ὅτι ἤγειραν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι θὰ κερδίσωσιν ἀσφαλῶς διότι πρόκειται περὶ ἀπολύσεώς των ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ νομικὸς Σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κρίνει ὅτι παρὰ τοὺς νόμους ἀπελύθησαν.

§280Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἤγειραν ἀγωγήν· τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ἀγωγήν; Πρέπει νὰ τὴν ἀνακοινώσῃ διὰ νὰ πληρώσῃ τὴν ἀποζημίωσιν.

§281Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ τὸ πράξῃ γενναιοφρονέστατα, διότι καὶ φιλοπατρίαν ἔχει.

§282Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρὸ ὀλίγου ἐτόνισα, ὅτι συνελήφθη κλητήρ τις τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, διότι ἐπώλησε εἰς τὸ χαρτοπωλεῖον Τερζοπούλου, νομίζω, 60 ὀκάδας χάρτου ὡς ἀχρήστου. Ἐδῶ ἔγκειται ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· ἐπωλήθη κτῆσις τοῦ Δημοσίου παρὰ τὸν νόμον καὶ ἡ ἀστυνομία ἐνεργήσασα κατέσχε τὸν χάρτην καὶ ἀπεδείχθη ἡ πρᾶξις. Τί ἐνήργησεν ἡ δικαιοσύνη ἐπ’ αὐτοῦ; Εἶναι πρᾶξις κολάσιμος ἢ ὄχι; Ὥστε βλέπετε, ὅτι περιπίπτομεν ἀπὸ παρανομίας εἰς παρανομίαν προσπαθοῦμεν διὰ παρανομιῶν νὰ ἐξαλείψωμεν τὰς παρανομίας. Τέλος πάντων εἴμεθα Κράτος; Μὰ εἶναι ἐπὶ τέλους ἐντροπὴ νὰ γίνωνται τοιαῦτα, καὶ νὰ καυχώμεθα, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν ἡμέραις Ἀνορθώσεως.

§283Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διὰ τί ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ; (ἱλαρότης).

§284Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, διότι βλέπω ἐπαναλαμβανόμενα τὰ κατὰ τὴν φαυλοκρατικὴν ἐποχὴν ὑμῶν ἐπαυξημένα καὶ βελτιωμένα. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι παρ’ ὅλον τὸ εὔθυμον τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ, δὲν πρόκειται περὶ οὐδενὸς ἄλλου, ἀλλὰ περὶ ὕβρεως κατὰ τοῦ Νόμου, διότι ἐπὶ τέλους ἐρωτῶ ὑμᾶς ἐν συνειδήσει: Θὰ λειτουργήσωσιν εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος οἱ νόμοι: Ἢ μᾶλλον θὰ ἐποπτεύωσιν ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀνεβίβασε μέχρι τοῦ ἀξιώματος τοῦ ὑπουργοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ μίαν ἐπανάστασιν; Ἐγὼ ἀξιῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν θέσιν των οἱ κλητῆρες ἐκεῖνοι, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ ἐπανέλθωσιν διὰ τῆς βίας τοῦ Νόμου, καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ θεωρήσω τοῦτο ὡς μεγίστην προσβολὴν ἐναντίον τοῦ Κράτους καὶ ταύτην τὴν ἐπέμβασιν ζητῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δυστυχῶς ὅλοι τὸ γνωρίζομεν ὅτι ἐξ ἀγνοίας δεδικαιολογημένης δὲν πταίει ὁ ἀτυχὴς ὁ Ὑπουργός!

§285ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι· οἱ κλητῆρες περὶ ὧν ὁ λόγος, ἀπελύθησαν, διότι κατήγγειλαν ἄλλους κλητῆρας τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους διὰ μικροκαταχρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ προλαλήσας. Διετάχθη ἀνάκρισις διὰ τὸ βάσιμον τῶν κατηγοριῶν καὶ ἐξηκριβώθη ἐκ τῆς ἀνακρίσεως, ὅτι αἱ κατηγορίαι, ἦσαν ἀπολύτως ἀβάσιμοι. Ἐκρίθη ἑπομένως ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐν τῷ δικαιώματι τὸ ὁποῖον εἶχεν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνυπηρετήσωσι μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς ἀπέλυσεν, ἀφ’ οὗ δὲν ἐδεσμεύετο ἀπὸ κανένα νόμον, διότι δι’ αὐτοὺς μὴ ὄντας παρὰ δημοσίους ὑπηρέτας δὲν ἀπῃτεῖτο νὰ προηγηθῇ ἀπόφασις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου.

§286Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις περὶ τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν.

§287ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λέγει διὰ τοὺς κλητῆρας;

§288Γ. ΠΩΠ. Διὰ τοὺς δημοσίους ὑπηρέτας.

§289ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λέγει ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀπολυθῶσιν;

§290Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον· κατὰ τὴν γνώμην νομικῶν ἀρίστης τάξεως αὐτοὶ θὰ ἀνακτήσωσι τὴν θέσιν των.

§291ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ γνώμη τῶν νομικῶν. Λέγω, ὅτι ὁ νόμος προνοεῖ περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§292Γ. ΠΩΠ. Προκαλέσατε μίαν γνωμοδότησιν.

§293ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω τὴν ἰδικήν μου γνώμην.

§294ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διατὶ ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς μηνύσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οὔτε ἐκλήθησαν αὐτοὶ νὰ ἀνακριθῶσιν;

§295Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§296ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπεβλήθη καταγγελία.

§297Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δι’ ὅλας τὰς πράξεις, διὰ τὴν κλοπὴν καὶ διὰ τὴν πλαστογραφίαν.

§298Γ. ΠΩΠ. Δὲν σᾶς ἀνεκοινώθησαν τὰ πράγματα πλήρως· ἐγὼ τὰ ἔμαθον ὁμοῦ μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ Λακωνίας· οἱ κλητῆρες μετέβησαν εἰς τὴν Εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν καὶ ἐπέδωκαν μήνυσιν, ἀλλὰ δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις τῆς Ποινικῆς δικαιοσύνης, προβούλευμά τι ἢ ἄλλο τι, οὔτε ἐξητάσθησαν μάρτυρες.

§299Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ διετάχθη ἀνάκρισις.

§300ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἐκλήθησαν εἰς ἀνάκρισιν.

§301ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Γίνονται ἀνακρίσεις.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 45′ μ. μ.)