1911.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 157.

Τῆς 3ης Νοεμβρίου 1911

(Πέμπτη ὥρα 5 μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Κάτοικοι Ἁγ. Γεωργίου αἰτοῦνται, ὅπως ἡ ἐν τῇ περιφερείᾳ Καστελλοκάμπου γῆ ἐνοικιάζηται ἐξ ἴσου αὐτοῖς πρὸς 8 δρ. ἐτησίως. 2) Οἱ ἐν Λαμίᾳ ἀρτοποιοὶ ζητοῦσι γενικὴν ἐφαρμογὴν τῆς Κυριακῆς ἀργίας. 3) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Γκρέκα τοῦ Σκιλλοῦντος διαμαρτύρονται ὅτι τυραννοῦνται ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου Παπαλέξη. 4) Κάτοικοι Καρουκλάτων καὶ τοῦ δήμου Κατωγητῶν τῆς Κεφαλληνίας αἰτοῦνται ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν. 5) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Αἰγίου αἰτεῖται ἀνασύστασιν τοῦ Πταισματοδικείου Αἰγίου. 6) Ὁ κ. Α. Σκιαδαρέσης, βουλευτὴς Κερκύρας, αἰτεῖται ἀνασύστασιν τοῦ ἐν Δραγάνῃ τῆς Λευκάδος δημοτ. σχολείου καὶ 7) Ὁ ἐν Πύλῳ κατάδικος Π. Ταπούζης αἰτεῖται ἀναστολὴν ποινῆς. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. 1) Γεωργαντᾶς Θρόνος ζητεῖ ἄδειαν 10 ἡμερῶν· 2) Δημ. Μπούσδρας 8 ἡμερῶν· 3) Γ. Σταμπάδος 30 ἡμερῶν καὶ 4) Μεν. Πιπιλῆς 20 ἡμερῶν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ χορηγηθῶσιν εἰς αὐτοὺς αἱ ἄδειαι αὗται;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ἀντ. Βούτσης ἐρωτᾷ: 1) Τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας Τριπόλεως–Δολιανῶν διακοπείσης ἐκ πτώσεως γεφύρας.

§5ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον ἢ μεθαύριον. 2) Τί ἐνηργήθη διὰ τὴν ἐκκένωσιν τοῦ στρατῶνος Βαρθεροπούλου καὶ ἄλλων ἐν Τριπόλει καὶ ἂν σκοπῆται νὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον τὸ μίσθωμα.

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ δῆμος Τριπόλεως, ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ ἀνέγερσις τῶν νέων στρατώνων, εἶχεν ἀναλάβει τὴν δι’ ἰδίας δαπάνης ἐνοικίασιν τοῦ στρατῶνος τοῦ μέρους ἐκείνου. Βραδύτερον ὅμως, διότι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου φαίνεται ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς καλὴν κατάστασιν, — αἰτιᾶται μάλιστα διὰ τοῦτο τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐζήτησεν αὕτη νὰ εἰσπράξῃ τὰς ὀφειλάς του πρὸς τὸ Δημόσιον, — ἐζήτησε νὰ ἀπαλλαχθῇ τοῦ βάρους. Ἐμελέτησα τὸ πρᾶγμα καὶ εὗρον ὅτι δὲν ἦτο ἀξιοπρεπὲς νὰ διεξαγάγῃ τὸ Δημόσιον δικαστικὸν ἀγῶνα, ποῖος θὰ πληρώσῃ τὸ ἐνοίκιον τοῦ στρατῶνος, ὁ δῆμος ἢ τὸ Δημόσιον, διότι ἐπὶ τέλους ὁ ἰδιώτης πρέπει νὰ λάβῃ τὸ μίσθωμά του. Ἔδωκα λοιπὸν διαταγὴν νὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον.

§7Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Καὶ διὰ τὰ παρελθόντα, ὄχι μόνον διὰ τὰ μέλλοντα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐρωτᾷ· Τί ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἀπὸ 3 Αὐγούστου 1911 ἀναφορᾶς Ἰθακησίων κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου Λευκάδος Δανιὴλ Σουλίδη, δι’ ἧς κατεμήνυσαν αὐτοῦ διὰ διαφόρους πράξεις.

§9Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ἐστάλη εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω, διότι εἰς αὐτὴν ἀνήκει ἡ ἐνέργεια τῶν ἀνακρίσεων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊτάνης ἐρωτᾷ· Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προὐτίμησε νὰ ἐνοικιάσῃ δι’ ἐναποθήκευσιν πετρελαίου ἐν Πάτραις τὰς ἀποθήκας τοῦ κ. Σταμάτη καὶ οὐχὶ τὰς τοῦ κ. Χαιρέτη, αἵτινες προσεφέροντο ὑπὸ συμφορωτέρους ὅρους. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα δώσῃ ἀπάντησιν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοριτῶν Πλάκας καταγγελλόντων τὸν ἐφημέριον αὐτῶν ὁ κ. Μπουρνιᾶς.

§11Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πρὸ 10 μηνῶν 300 οἰκογενειάρχαι τοῦ χωρίου Πλάκας τοῦ δήμου Θορικίων ὑπέβαλον καταγγελίαν εἰς τὸν Μητροπολίτην Ἀθηνῶν, δι’ ἧς κατήγγελλον τὸν ἱερέα αὐτῶν ἐπὶ διαφόροις παρανομίαις, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀναφέρει ἡ ἀναφορὰ ὅτι προσκληθεὶς πρὸς ἁγιασμὸν ἐξετέλεσεν ἔμετον, ὅτι προσκληθείς ...

§12ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ἔχετε καταγγελίαν εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον;

§13Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μάλιστα, ἡ δὲ Ἱερὰ Σύνοδον ἐνεργεῖ ἀνακρίσεις, χωρὶς νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀβίας κατὰ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος ἐρανικῶν φόρων ὁ κ. Πετρέας.

§15Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Οἱ δημόται Ἀβίας δι’ ἀναφορᾶς τῶν παρακαλοῦσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἵνα συμφώνως πρὸς τὸν ἄρτι ψηφισθέντα νόμον περὶ ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, προκαλέσωσι τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν νὰ ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις καὶ διαχείρισις τῶν δημοτικῶν ταμείων εἰς δημοσίους εἰσπράκτορας. Προτείνουσι δὲ τοῦτο διὰ δύο λόγους· πρῶτον, διότι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί, ἐπικειμένης τῆς καταλύσεως αὐτῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων, διὰ παντὸς τρόπου προσπαθοῦσι νὰ εἰσπράξωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν πλείονα χρήματα. Σημειωτέον δὲ ὅτι οἱ δημοτικοὶ ὑπόλογοι τοῦ δήμου αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, πρὸ 10 ἢ 15 ἐτῶν δὲν ἔχουσι δώσει λόγον τῆς διαχειρίσεως, ὡς καὶ ὅλοι οἱ δημοτικοὶ ὑπόλογοι τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου. Προσπαθοῦσι λοιπὸν νὰ εἰσπράξωσι τὰ τυχὸν καθυστερούμενα ὅλων τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ὑπερβαίνοντα τὰς 100,000 δραχμῶν. Ἐκτὸς τούτου τὰ ἀγαθὰ τῆς ὑπὸ τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν διοικήσεως ἀτυχῶς δὲν ἐπεξετάθησαν καὶ μέχρι τῶν δημοτῶν Ἀβίας καὶ τῶν λοιπῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, διότι ἐν αὐτῇ ἰσχύει ἰδιαίτερον φορολογικὸν σύστημα προκειμένου περὶ τῆς ἐπιβολῆς τῶν δημοτικῶν φόρων. Ἐπιβάλλονται οἱ δημοτικοὶ φόροι ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον· τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, μεροληπτικώτατα φερόμενον ἐπέρριψε τὰς δημοτικὰς φορολογίας εἰς βάρος τῶν ἀντιπάλων των· ἐκβιάζουσι δὲ καταθλιπτικώτατα τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Ἀτυχῶς ὁ τέως Νομάρχης, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως ὑπεβλήθησαν ἀναφοραὶ καὶ παράπονα δὲν ἔλαβε πρόνοιαν, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας διὰ τῆς συμπεριφορᾶς του ὑπέθαλψε τὴν κατάθλιψιν τῶν φορολογουμένων ἀντιπάλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, προκαλέσῃ τὰ προσήκοντα Διατάγματα, ἵνα ἀνατεθῇ ἡ διαχείρισις εἰς δημόσιον εἰσπράκτορα καὶ περισωθῶσιν οὕτω τὰ δημοτικὰ χρήματα.

§16Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Τὰ παράπονα τῶν δημοτῶν τούτων εἶναι τελείως δεδικαιολογημένα καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ σύντονος πρόνοια περὶ αὐτῶν, ὡς καὶ περὶ ὅλων τῶν δήμων τῶν ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου, διότι οἱ εἰσπράκτορες κατὰ τὸ πλεῖστον εἰσπράττουν τὰ χρήματα, ὄχι ἀπὸ ὅλους τοὺς δημότας, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ ἀντίθετον κόμμα, ἐν ᾧ ἐὰν ὑπῆρχε δημόσιος εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἐξάρτησιν αὐτοῦ ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, θὰ ἐπήρχετο μία δικαία εἴσπραξις. Ἐπὶ πλέον δὲ οἱ εἰσπράκτορες αὐτοὶ δὲν ἐπιτελοῦν τὸ καθῆκόν των ὡς πρέπει, διότι παρουσιάσθη εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου τὸ ἑξῆς περίεργον· ὁ εἰσπράκτωρ ὁ ἔχων τὸ βιβλίον τῶν διπλοτύπων νὰ εἶναι φυγόδικος, κατηγορούμενος ἐπὶ καταχρήσει τῶν δημοτικῶν χρημάτων, καὶ νὰ ἐκδίδῃ διπλότυπα δι’ ὅσα τοῦ ἔδιδον, δηλαδὴ νὰ ὀφείλῃ ὁ δημότης 50 δραχμὰς καὶ αὐτὸς νὰ δέχεται νὰ δίδῃ τὴν ἀπόδειξιν μόνον μὲ δέκα δραχμάς. Λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ σωθοῦν πολλοὶ δημόται καὶ περιφρουρηθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν Δήμων.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἀπών. Ὁ κ. Πατσουράκος.

§18Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω καὶ ἐγώ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἀπών. Ὁ κ. Μέρμηγκας.

§20Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αὐτὸ εἶναι καὶ ἐμπαιγμὸς πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι διαβουκολοῦσι τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Οἱ εἰσπράκτορες αὐτοὶ εἶναι τὰ φόβητρα, τὰ ἀπαίσια ὑπολείμματα τοῦ παρελθόντος, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ συντόμως νὰ λάβῃ μέριμναν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφύγων Εὐξεινουπόλεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σχινᾶς.

§22Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄς ἀναβληθῇ ἡ ἀναφορὰ διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης.

§24Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ συνοικισμοῦ Μαραθιᾶς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πολυζωγόπουλος.

§26Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τριάκοντα ἐτῶν, κύριοι Βουλευταί, ἔχει συστηθῆ ὁ συνοικισμὸς Μαραθιᾶς· ὁ συνοικισμὸς ἀπέχει μίαν ὥραν ἀπὸ τῆς Ἀμαλιάδος. Σημειωτέον ὅτι ἐκεῖ εἶναι ἐκτισμέναι ἄνω τῶν ὀγδοήκοντα οἰκιῶν, ἔχουν κατασκευάσει ὡραίαν ἐκκλησίαν καὶ ἐν τούτοις δὲν κατορθώνουν νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἰθαγένειαν τοῦ χωρίου, δὲν εἶναι οὔτε χωρίον, οὔτε συνοικισμός.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ἰθαγένειαν;

§28Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰθαγένειαν πολιτικήν· νὰ ὀνομάζωνται κάτοικοι τίνος; τοῦ χωρίου Μαραθιᾶς; Περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἀνηνέχθησαν τετράκις, τόσον εἰς τὸν Νομάρχην, ὅσον καὶ εἰς τὸν Δήμαρχον.

§29Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ αὐτοῦ;

§30Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§31Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Δημοτικὸν συμβούλιον μόνον του αὐτοπροαιρέτως λαμβάνει τὴν πρόνοιαν ταύτην. Ἔλαβε τοιαύτην πρόνοιαν;

§32Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔλαβε· ἀλλὰ διὰ νὰ λάβῃ ἀπαιτεῖται ἐνέργεια ἐκ μέρους τοῦ Νομάρχου.

§33Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεβλήθη τοιαύτη αἴτησις ὁ Νομάρχης δὲν δύναται νὰ πράξῃ τίποτε.

§34Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη τετράκις, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν τὸν Νομάρχην ἐπειδὴ ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνάγκη νὰ διατάξῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ προβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην. Ὁ Νομάρχης ἐκ στρεβλῶν ἰδεῶν ὁρμώμενος δὲν ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν, τὸ δὲ δημοτικὸν συμβούλιον, διότι δὲν θέλει νὰ συστηθῇ ἰδιαίτερον χωρίον, ἀφήνει τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐκκρεμῆ. Εἶναι σπουδαία αὐτὴ ἡ σύστασις, διότι εἶναι ἄνω τῶν ἑξήκοντα οἰκογενειῶν, καὶ συνιστωμένου τοῦ χωρίου θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσωσι Σχολεῖον, ἐν ᾧ τώρα εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ προσέρχωνται εἰς ἓν χωρίον ἀπέχον δύο ὥρας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα δι’ ἐντόνου ἐγγράφου παραγγείλῃ εἰς τὸν Νομάρχην νὰ παραγγείλῃ τὸν Δήμαρχον νὰ συγκροτήσῃ τὸ οἰκεῖον δημοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐὰν πρέπει νὰ σχηματισθῇ τὸ χωρίον τοῦτο.

§35Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν δύναμαι, κ. Πρόεδρε, ἢ νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινὰ καὶ νὰ συστήσω, ὅπως ἐπισπευσθῇ καταλλήλως ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων Μαραθιᾶς, καθ’ ὅσον εἶναι λυπηρὸν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔχομεν χωρία ἀποτελούμενα ἀπὸ δεκάδας κατοίκων, συνοικισμὸς ὁλόκληρος 200 καὶ 300 κατοίκων νὰ μὴ δύναται νὰ ἀποτελῇ χωρίον. Διὰ τοῦτο ἤθελον νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως καὶ πάλιν συστήσητε τὰ δέοντα εἰς τὸν Νομάρχην διὰ τὸ ἐπεῖγον τοῦ πράγματος, διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀφ’ ἑαυτοῦ θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα λόγῳ τῆς ἐπιψηφίσεως, ἐὰν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων.

§36Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ αἴτησις εἰς τὸν νομάρχην διὰ νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· διότι δὲν δύναται νὰ λάβῃ οὐδὲν μέτρον ἐφ’ ὅσον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν θέλει νὰ συστήσῃ τὴν κοινότητα. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αἴτησις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τοιαύτη δὲν ὑπάρχει, οὔτε ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξε τοῦτο.

§37Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξε νὰ διατάξῃ ὁ νομάρχης τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἄλλως τε πρόκειται περὶ νομάρχου, ὅστις εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἀπών. Ὁ κ. Καφετζόπουλος.

§39Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐὰν πεισθῇ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις συνοικισμοῦ τόσον πλησίον τῆς Ἀμαλιάδος, τότε καὶ μόνον νὰ διατάξῃ τὸν νομάρχην νὰ προβῇ εἰς τὰ περαιτέρω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊτάνης.

§41Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡμεῖς ζητοῦμεν, ὅπως ἐνεργήσητε παρὰ τῷ νομάρχῃ, ὅπως ἐνεργήσῃ παρὰ τῷ δημοτικῷ συμβουλίῳ καὶ γνωμοδοτήσῃ τοῦτο. Εἶναι 300 ἄνθρωποι ἐκεῖ καὶ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἔχουν χωρίον. Νὰ μὴ δύναται νὰ γράψῃ κανείς. Νὰ θεωρῆται συνοικισμός. Αὐτὸ νὰ ἐνεργήσητε. Εἶναι τέσσαρες φορὲς ὅπου πῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δι’ αὐτὴν τὴν δουλειά.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακυριακόπουλος· ἀπών. Ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§43Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἀναφορᾶς ἥτις ὑπεβλήθη ἀπὸ μέρους τῶν συμπολιτῶν μας, δὲν ζητεῖται τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ αὐτοδιοικηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ νόμος περὶ Κοινοτήτων ἀσφαλῶς θέλει καταστῆ νόμος τοῦ Κράτους· ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ νόμος περὶ Κοινοτήτων θέλει καταστῆ νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἐὰν ἀπετέλουν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι μικρὸν ἀριθμὸν πάντως θὰ ἐπήρκουν ὥστε νὰ ἀποτελέσουν κοινότητα. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὀνομασία τοῦ συνοικισμοῦ ἐκείνου, καθόσον ἡ ἀναγνώρισις ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας τοῦ χωρίου ἐκείνου θὰ τοῖς ἀποδώσῃ τὸ σχολεῖον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, κ. Πρόεδρε, πρὸ παντὸς ὅτι δυστυχῶς τὸ Κράτος ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας εὑρίσκεται εἰς οἰκτροτάτην κατάστασιν, τὸν χειμῶνα μάλιστα τὰ μέρη ἐκεῖνα εἶναι ἀσυγκοινώνητα λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη συγκοινωνία, ὥστε νὰ ἔχωσι συγκοινωνίαν μετὰ τῆς παρακειμένης Ἀμαλιάδος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος δοθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο εἰς τοὺς κατοίκους αὐτούς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου.

§45Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον σχετικὸν νομοσχέδιον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει περὶ θήρας, ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ νὰ ἀναπτύξω τὰς ὄντως δικαίας παρακλήσεις τῶν συμπολιτῶν μου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐξ Ἀλιβερίου Ι. καὶ Ν. Σίμωνος περὶ ἐπιστροφῆς δὶς εἰσπραχθέντων χρημάτων, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χρυσοστάλης.

§47ΔΗΜ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πάντες ὑμεῖς γνωρίζετε ὅτι ὅταν τις τιμωρηθῇ μὲ φυλάκισιν καὶ μὲ πρόστιμον διὰ νὰ ἐξέλθῃ τῆς φυλακῆς, πρέπει φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ πληρώσῃ, διότι ἄλλως δὲν ἐξέρχεται. Αὐτὸ τὸ γνωρίζουσι πάντες, πλὴν ἴσως τῶν ταμιῶν Εὐβοίας, οἵτινες οὗτοι μόνοι τὸ ἀγνοοῦσι. Δὲν εἶμαι νομικὸς ὥστε νὰ γνωρίζω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐκτελεῖται ἡ ὑπηρεσία αὐτή, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ ταμίας Καρυστίας, λόγου χάριν, ἀντὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ὀνομάτων πόσοι ἀποφυλακίζονται καὶ πληρώνουσιν εἰς τὴν Χαλκίδα, πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Εὐβοίας εἰς ἣν ἑδρεύουσιν αἱ φυλακαὶ καὶ τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ ὅπου ἐκτίνουσι τὴν ποινήν των καὶ πληρώνουσιν οἱ καταδικαζόμενοι κατηγορούμενοι καὶ εἶτα ἐξέρχονται τῆς φυλακῆς, ἀντὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἐγκαίρως, εἰδοποιεῖται οὗτος μετὰ πέντε ἢ ἓξ μῆνας παρὰ τοῦ συναδέλφου του, τοῦ ταμίου Χαλκίδος· ἐνῷ ὁ Γραμματεὺς τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἀμέσως εἰδοποιεῖ τὸν Ταμίαν Καρυστίας, ὅστις καὶ ἐκδίδει ἐντάλματα κατ’ αὐτῶν τῶν πληρωσάντων, ἐπαναλέγω, πρὶν ἐξέλθωσι τῆς φυλακῆς. Διὰ τίνα λόγον, ἀδίκως, παρανόμως, παραλόγως προσωποκρατοῦνται οἱ μηδὲν τῷ Δημοσίῳ ὀφείλοντες πολῖται οὗτοι· ἂς δώσωσι τὴν ἀπάντησιν καὶ ἂς τὸ εὕρωσιν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι σπουδαιότατον τὸ ζήτημα, Κύριοι, στεροῦσι τῆς ἐλευθερίας των οἱ κ. κ. Ταμίαι τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ οἱ Σταθμάρχαι οἱ ἀστυνομικοὶ ἑκατοντάδας ἀνθρώπων, ἐκδίδουσιν ἐντάλματα, τοὺς συλλαμβάνουσι, τοὺς μεταφέρουσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ ἐκεῖ ἀποδεικνύεται ὅτι ἔχουσι πληρώσει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὁ ἁρμόδιος κ. Ταμίας πρὶν ἢ ἐκδώσῃ τὸ ἔνταλμα. Τοῦτο γίνεται, διότι ἴσως οἱ Γραμματεῖς τῶν Πρωτοδικῶν, ἐνῷ ἀνακοινοῦσιν ἐγκαίρως τὰ ὀνόματα τῶν ὅσων καταδικάζονται καὶ πληρώνουσι, δὲν συνεννοοῦνται ὅμως καὶ μὲ τοὺς Ἐπιστάτας τῶν φυλακῶν νὰ ἀναφέρωσι καὶ οὗτοι εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπαρχιακὸν Ταμίαν τοὺς ἐξερχομένους τῆς φυλακῆς καὶ πληρώνοντας.

§48Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅλα τὰ ἀναγγέλλουσι· δὲν ὑπάρχει οὐδεμία παράβασις ἐκεῖθεν.

§49Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τότε πῶς γίνεται αὐτὸ τὸ ἄτοπον. Τότε φυσικὰ θὰ πταίωσιν οἱ Ταμίαι τῶν πρωτευουσῶν τῶν Νομῶν, οἵτινες δὲν ἀναγγέλλουσι τοῖς συναδέλφοις των ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοὺς πληρώνοντας.

§50Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ εὕρωμεν.

§51Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ τὸ εὕρητε, κ. Ὑπουργέ, τὸ ἄτοπον καὶ νὰ τὸ διορθώσητε, διότι ὑπάρχει μία τάσις παρὰ τῶν κ. ταμιῶν τοῦ Κράτους εἰς τὸ νὰ ἐνταλματοποιῶσιν ὅλους τοὺς φόρους αὐτοί, πρὶν ἢ ἀκόμη οἱ φόροι κατασταθῶσι ἐκπρόθεσμοι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ σᾶς ἐπαναλάβω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς κατηγγέλθη ἰδιαιτέρως καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῶν κ. συναδέλφων μου Εὐβοέων καὶ τὸ ὁποῖον ἀντελήφθητε καλῶς καὶ ἐστείλατε ἐπιθεωρητήν, ὅστις ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὴν Κύμην καὶ ἐξελέγχει τὴν ταμιακὴν ἐκεῖ ὑπηρεσίαν. Διότι διὰ νὰ προσπορίζωνται οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμάρχαι τὰ 50 λεπτὰ ἐνταλματοποιοῦσιν ὅλους τοὺς φόρους οἱ κ. ταμίαι πρὸς χάριν τῶν σταθμαρχῶν. Ταῦτα ὅλα καὶ ἄλλα ἔλαβον τὴν τιμήν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς τὰ εἴπω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας τὰ ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι πλεῖστοι ὅσοι ἄνθρωποι προσέρχονται αὐθορμήτως νὰ πληρώσωσι τὸ χρέος των πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ πληρώνουσι καὶ τὰ 50 λεπτὰ εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμάρχας ὡς ἔξοδα δῆθεν ἐξακριβώσεως, ἀλλὰ πράγματι ὡς φόρον αἵματος, ὅπερ ἀπορροφῶσιν αἱ βδέλλαι, οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀντὶ πάσης ἄλλης ἐργασίας ἤδη ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐπεδόθησαν μὲ ζῆλον, τί λέγω, μὲ τρέλλαν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν Δημοσίων ἐσόδων δῆθεν ἀλλὰ πράγματι πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἀπειραρίθμων πεντηκονταλέπτων καὶ παρημέλησαν καὶ ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν οὗτοι, καὶ καθαριότητα, καὶ τὰ πάντα εἰς τὴν τύχην τῶν ἐντάλματα, ἐντάλματα, καὶ μόνον ἐντάλματα ἐκτελοῦσιν οὗτοι. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι τοῦτο ἀφορᾷ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας καὶ πρέπει πᾶν ὅτι ἀφορᾷ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν νὰ μᾶς πονῇ καὶ νὰ μᾶς συγκινῇ κατάκαρδα, ὅλους ἡμᾶς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνεδρεύοντας. Δὲν γνωρίζετε, Κύριοι, τί ὑποφέρομεν ἡμεῖς οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις βιοῦντες Βουλευταί, ἐγὼ λόγου χάριν, καθ’ ὅλον τὸ θέρος τῶν παθῶν μου τὸν τάραχον ἐτράβηξα, διότι προσήρχοντο κατὰ δεκάδας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα ἐσφαλμένων διπλοτύπων, κατεδιώκοντο καὶ συνελαμβάνοντο καὶ ἐπροσωποκρατοῦντο διότι ὁ ἀριθμὸς τοῦ διπλοτύπου δὲν συνεφώνει κατὰ ἕνα ἀριθμόν, ἐπλήρωνον οὗτοι δὶς καὶ μερικοὶ τρὶς τὸν φόρον τῆς αὐτῆς χρήσεως, ἐπλήρωνον μὲ ἀγανάκτησιν ψυχικὴν καὶ ὀδύνην, ἥτις κατεπίκρανε καὶ ἐμὲ μὴ δυνάμενον νὰ τοῖς φανῶ χρήσιμος. Πρέπει, νομίζω, νὰ ἐκδοθῇ ἐγκύκλιος ἥτις νὰ καταστήσῃ ὑπολόγους τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμάρχας ὅταν τοῖς παρουσιάζωσι διπλότυπα τῆς αὐτῆς χρήσεως, νὰ τὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἀποστέλλωσι ταῦτα ἐκ νέου εἰς τοὺς ταμίας νὰ τὰ ἀναθεωρῶσιν ἐκεῖνοι. Αὐτὴ ἡ ἐγκύκλιος, ἐὰν ἐκδοθῇ, θὰ εὐεργετηθῇ ὁ κόσμος, ἰδίᾳ ὁ γεωργικός, διότι τὸ ζήτημα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν εἶναι τὸ σπουδαιότατον ὅλων, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κάθε ἐνωμοταρχίσκου ἢ χωροφύλακος νὰ τὴν ποδοπατῇ. Πρέπει νὰ λαμβάνωνται διπλότυπα ὑπ’ ὄψιν τῆς αὐτῆς χρήσεως παρὰ τῶν σταθμαρχῶν, ἔστω καὶ ἂν ταῦτα δὲν φέρωσι τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν καὶ νὰ ἐρωτᾶται ἐκ νέου ὁ ταμίας καὶ ὅταν βεβαιωθῶσι ταῦτα ἐκ νέου παρὰ τοῦ ταμίου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ λάθους, τότε καὶ μόνον τότε νὰ εἰσπράττωνται· διότι παρουσιάζουσιν οἱ χωρικοὶ σήμερον τὰ διπλότυπα ταῦτα καὶ οἱ σταθμάρχαι λέγουσιν αὐτοῖς: δὲν τὰ λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ λόγος εἶναι νὰ τσιμπολογήσουν οὗτοι τὸ 50λεπτον διὰ τὸ ἔνταλμα, ἀδιαφοροῦντες ἂν ὁ δυστυχὴς χωρικὸς πληρώσῃ δὶς ἢ τρὶς τὸν αὐτὸν φόρον τῆς αὐτῆς χρήσεως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρίκης. Ἀπών. Ὁ κ. Σφακιανάκης.

§53Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, κύριε Πρόεδρε, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ πρόνοιαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι, ὅτι μεταξὺ τοῦ δὶς εἰσπραττομένου δημοσίου φόρου συνεισπράττεται καὶ ὁ καταβληθεὶς δημοτικὸς φόρος, ὁ ὁποῖος, διὰ νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τοὺς πληρώνοντας, ἀπαιτεῖται μεγάλη διαδικασία, ἥτις δυσχεραίνει τὴν ἀνάληψιν τῶν καταβληθέντων χρημάτων, διότι παραπέμπονται εἰς τοὺς δημοτικοὺς εἰσπράκτορας, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, στεροῦνται δημοτικῶν χρημάτων καὶ ἑπομένως τὰ χρήματα δὲν ἐπιστρέφονται. Θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, ὁσάκις διατάσσεται ἡ ἐπιστροφὴ χρημάτων κακῶς εἰσπραχθέντων, νὰ διατάσσηται ἡ ἐπιστροφὴ καὶ τῶν συνεισπραχθέντων διὰ δημοτικὸν φόρον.

§54Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσῆλθε· παρακαλῶ ἂν τῷ εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ζητῶ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν εἶναι εἰς θέσιν, ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4 ἐρώτησιν.

§56Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μοὶ ὑπεβλήθη τὸ ἐρώτημα, διατὶ προετίμησα νὰ ἐνοικιάσω ὡς ἀποθήκην πετρελαίου τὴν οἰκίαν Σταμάτη, τὴν ὁποίαν ἔχει ἤδη ἐνοικιασμένην τὸ Δημόσιον καὶ δὲν ἐδέχθην τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Χαιρέτη, ὁ ὁποῖος προσέφερε τὴν ἀποθήκην του ἐπὶ ἀνωτέρῳ μισθώματι, ἀλλ’ ὡς διετείνετο αὐτὸς μὲ οἰκονομίαν τοῦ Δημοσίου, ἐπειδὴ εἶναι πλησιέστερον πρὸς τὴν παραλίαν καὶ ἑπομένως ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τῆς παραλίας εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Χαιρέτη θὰ ἦτο ὀλίγον εὐθηνοτέρα. Δυστυχῶς ὁ κ. Χαιρέτης ὑπέβαλε τὴν αἴτησίν του ἀφοῦ ἡ ἁρμοδία ἐν Πάτραις ἐπιτροπὴ εἶχεν ἀποφανθῆ περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἀποθηκῶν, περὶ τῶν ὁποίων εἶχον ὑποβληθῆ αἰτήσεις, ἦτο δὲ ὅλως ἐκπρόθεσμος μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἠγνόει ὅτι ὁ κ. Χαιρέτης εἶχεν ἐν νῷ νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν. Ὁ κ. Χαιρέτης δὲν εἶχεν ἀποθήκην, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, εἶπεν ὅτι δύναται νὰ κτίσῃ τοιαύτην. Δυστυχῶς τὸ Δημόσιον δὲν ἠδύνατο ν’ ἀναμείνῃ τὴν περάτωσιν τῆς οἰκοδομῆς, ὁ χρόνος ἐπείγει, ἦτο δ’ ἄγνωστον πότε ἡ μέλλουσα νὰ ἀνεγερθῇ θὰ ἦτο ἑτοίμη, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μὴ ὑπάρχον οἰκοδόμημα, ἐνῷ εἶχεν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων. Διὰ τοῦτο προετίμησα νὰ ἀνανεώσω τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἀποθηκῶν Σταμάτη.

§57Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπάντησίν σας καὶ θέλω τὴν ἐξετάσει.

§58Γ. ΠΩΠ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ μὴ ἀφήσας κἂν νὰ προηγηθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει κατέχουσα τὴν πρώτην θέσιν ἐπερώτησις, περὶ μὴ καταθέσεως ἐγγράφων, διότι φρονῶ ἀκραδάντως ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν θεμάτων τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπελύσαμεν ζήτημα σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν ὕπαρξιν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, ζήτημα, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν θέσιν τῶν ἀντιπολιτεύσεων ἐν ἑνὶ Κοινοβουλίῳ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν ἑνὸς Κοινοβουλίου, πλὴν τοῦ ξηροῦ γράμματος τοῦ Κανονισμοῦ ὑπάρχουσιν ὅριά τινα κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται οὐδὲ ἡ πλειονοψηφία νὰ ὑπερβῇ, δίχως νὰ φανῇ ὅτι θέλει νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἀριθμητικῆς αὐτῆς ἰσχύος, οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, στηριζομένη ἐπὶ ξηροῦ γράμματος τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ θέλῃ νὰ πράξῃ τι, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπετέλει καταδυνάστευσιν ὄντως, τῶν πλειόνων ὑπὸ τῶν ὀλίγων. Ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς κατισχύσεως τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων εἶναι ἀρχὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἑδράζεται ἡ ἰσορροπία τῶν κομμάτων ἔν τινι Κοινοβουλίῳ καὶ οὕτω ῥυθμίζονται κανονικῶς, καὶ εὐκόσμως, τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων προβαίνουσιν αἱ συζητήσεις τῶν πολυμελῶν σωμάτων. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κ. Πατσουράκος ἐπηρώτησε τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ διορισμοῦ καθηγητοῦ τινος τοῦ Πανεπιστημίου ἐν τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ. Ἡ συνεδρίασις ἐκρίθη λήξασα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι συνήθης, οὐδὲ κἂν ὑπὲρ τῆς πλειονοψηφίας, διότι ἀφῆκεν ἀκάλυπτον δύναταί τις νὰ εἴπῃ τὴν Κυβέρνησιν, μὴ θελήσασαν νὰ ἀπαντήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὅστις ἠλέγχετο ἐπὶ τῇ παραβάσει, ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα διετυπώθησαν καὶ ἦλθε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν καὶ ἀπήντησε, δίχως νὰ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐπερώτησις ἐπὶ τούτου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ζητῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον, ἀλλὰ δύναται νὰ πράττῃ τοῦτο προκειμένου ἢ νὰ ἀνακοινώσῃ ἢ νὰ ἀπαντήσῃ τι ἐρωτώμενος. Ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶχε νὰ ἀνακοινώσῃ τι, εἶχε νὰ ἀπαντήσῃ καὶ συνεπῶς, καθ’ ὅ εἶχε δικαίωμα, μετέβαλε τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλὰ παραδόξως, ἐνῷ ἀπήντησεν, ἀφῆκεν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐπηρώτησεν, ἐστερημένον τοῦ δικαιώματος νὰ ὑπεραμυνθῇ διὰ τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἤσκησε καὶ εὑρέθη τοιουτοτρόπως ἡ Βουλὴ καὶ πάλιν ἐνώπιον νέου ἀτόπου, ἀτόπου ἐν ἀρχῇ νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εὐθὺς ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις, ἀτόπου ἐκ δευτέρου νὰ μὴ ἀπαντήσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤλεγξεν. Ἡμεῖς ἠλπίσαμεν, ὅτι φέροντες τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως, θὰ ἐπείθομεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μᾶς ἀπαλλάξῃ, ἵνα καὶ ἐκ δευτέρου ζητήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιβεβλημμένον καὶ ἐκ τοῦ γραπτοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσῃ ἠρέμως, ἀταράχως καὶ ἀξιοπρεπῶς τὸ Σῶμα ἡμῶν εἰς τὰ ἐργασίας του. Διὰ τοῦτο κρίνω ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως θεωρηθῇ ἡ λῆξις τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης ὡς ἀρχὴ συνεχείας ἐπιβεβλημένης διὰ σήμερον. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅπως ἀποδεχθῆτε εἰσελθούσης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, συνεχίσωμεν τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔφερε κατὰ διακοπὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον ὄχι μόνον πρὸς τὸ γραπτὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, ὄχι μόνον πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, ἀλλ’ εἶναι πρὸ παντὸς σύμφωνον πρὸς τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέχουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν θέλουν νὰ διεξάγωσιν ἀγῶνας ἀνίσους, δὲν θέλουσι νὰ ἀποστερήσωσι τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα ἡ ἠθικὴ παρέχει εἰς αὐτούς. Προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς διεξάγομεν τὰς ἐπερωτήσεις, οὐδεὶς δύναται νὰ διατυπώσῃ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ παράπονον ὅτι θέλομεν νὰ μιμηθῶμεν παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκουσι τὰς Κυβερνήσεις ἀπαρασκεύους ἵνα ἐξ ἐνέδρας ἐπιτιθεμένη ἡ Ἀντιπολίτευσις, κατορθώσῃ νὰ συγκαλύψῃ πολλάκις αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν διὰ τοῦ αἰφνιδιασμοῦ. Ἡμεῖς διατυποῦντες τὰς ἐπερωτήσεις μας ἡμέρας πολλὰς πρότερον, παρέχομεν τὸ σημείωμα περὶ αὐτῆς, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ καταστρώνομεν ὁλόκληρον τὴν σειρὰν τῶν δι’ αὐτὴν ἐρευνηθησομένων θεμάτων κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκαλῆται ἡ προσοχὴ τῶν ἐπερωτωμένων εἰς τὰ κυριώτατα σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐλέγχομεν. Νομίζω ὅτι οὔτε ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ Βουλή, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐὰν τυχὸν θελήσῃ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν Κανονισμόν, θὰ παραδεχθῶσι νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις αὐτή. Δὲν εἶναι κἂν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως πολὺ δὲ ὀλιγώτερον συμφέρον τῆς Βουλῆς. Πάντες ἔχομεν κοινὴν ὑποχρέωσιν τηρήσεως ἐρρύθμου διεξαγωγῆς τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν ἀλλὰ μᾶς ἀναγκάζετε νὰ ἀμυνθῶμεν καὶ ἡ σκέψις αὕτη μὲ ἤγαγεν ἐπὶ τὸ βῆμα, ὅπως παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ἐξ ὀνόματος καὶ ἄλλων συναδέλφων.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω ἐν πρώτοις νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην ἀνέπτυξε τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, ἡ δὲ συνεδρίασις ἐλύθη ἄνευ ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μετά τινας ἡμέρας προέβη εἰς ἀνακοινώσεις περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ εἰρημένου καθηγητοῦ. Καθ’ ἣν ἡμέραν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἀνακοινώσεις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Λακωνίας, ὅπως ἀπαντήσῃ, διότι θέμα συζητήσεως τοιοῦτο δὲν ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ προβαίνῃ εἰς ἀνακοινώσεις κατὰ πᾶσαν ὥραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας συμμορφούμενος πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἐνεχείρισεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προεδρείου ἔγγραφον δήλωσιν, ὅπως σήμερον ἀναγραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ἐπερωτήσῃ ἐκ νέου εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος τῆς πρώτης του ἐπερωτήσεως. Ἑπομένως κανονικὸν θὰ ἦτο ἀντὶ ν’ ἀμφισβητηθῇ ἡ τάξις, ἡ τηρουμένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου, νὰ ζητηθῇ ἡ πρόταξις τῆς ἐπερωτήσεως, ὅτε ἤθελον ὑποβάλει ἐρώτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως ἢ οὔ. Καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἐπερώτησις καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας συνεμορφώθη πρὸς τὸν Κανονισμόν, πρός τε τὸ γράμμα καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀποδέχεται προτασσομένης τῆς ἐπερωτήσεώς του ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας.

§62Γ. ΠΩΠ. Νὰ ἀναγνωσθῇ παρακαλῶ ἡ διατύπωσις.

§63ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὶν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πατσουρᾶκος, εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῶσι τὰ ζητήματα κατὰ τὸν Κανονισμόν, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτέθησαν.

§65ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἐτέθησαν.

§66Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὑπάρχει δικαίωμα γενικεύσεως τῆς συζητήσεως;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἓν ἀντίτυπον τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ ἴδητε.

§68Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι αἱ γνωσταὶ μέθοδοι, τὰς ὁποίας ἠκολουθοῦμεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ στασιάσῃ, ἵνα τερματισθῶσιν αἱ μέθοδοι ἐκεῖναι, δι’ ἃς εἶχε τὴν γνώμην ὅτι ὡδήγουν αὐτὸν ἀσφαλῶς εἰς τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν ἐθνικὸν αὐτοῦ θάνατον. Τούτου δεδομένου ὄντος, κύριοι Βουλευταί, εἴχομεν τὸ καθῆκον ἡμεῖς, τοὺς ὁποίους μετὰ μίαν σφοδροτάτην ἐσωτερικὴν θύελλαν ἀπέστειλεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ προσέξωμεν πάρα–πολύ, ὅπως μὴ ἐπαναλαμβάνωνται αἱ μέθοδοι ἐκεῖναι, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μᾶς ἀγάγωσιν αὗται οὐχὶ πλέον εἰς ἐσωτερικοὺς κλονισμούς, ἀλλ’ εἰς ἐσωτερικὰς ἐθνικὰς καταστροφάς. Ταῦτα λοιπὸν ἔχοντες ἀπὸ θεωρίας ὀρθά, ἔχομεν τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς, ὅπως προσέξωμεν πολύ, ἵνα μὴ συμβῶσι πλέον καὶ ἑκόντες γίνωμεν ἀφορμὴ νὰ συνεχισθῶσιν αἱ μέθοδοι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς λαὸς ἐπαναστατήσας μόλις πρό τινος ἐνόμισεν ὅτι δι’ ἡμῶν κατέλυσε τοσοῦτον πανηγυρικῶς. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἀπὸ θεωρίας ταῦτα ὀρθὰ εἶναι ἆρά γε καὶ ἐν τῇ πράξει ὀρθά; Ἂς ἐξετάσωμεν, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, κατελύθησαν ἆρά γε αἱ μέθοδοι ἐκεῖναι τοῦ παρελθόντος, ἢ μὴ τυχὸν ἢ ἐξ ἀγνοίας ἢ καὶ ἀπὸ σκοποῦ ἐπαναλαμβάνονται καὶ σήμερον καὶ μάλιστα ἐπηυξημέναι καὶ μάλιστα βελτιωμέναι; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν ἀγρίως μαστιγωθεὶς διὰ τοῦ μαστιγίου τῆς ἀληθείας καὶ μὴ λαβὼν τὸ θάρρος νὰ ἀπαντήσῃ κἂν τότε, ἦλθεν ἐξ ἡμέρας μετὰ τὸ Πάσχα τῆς πτώσεώς του νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἡμᾶς κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν τιμᾷ καθολοκληρίαν τὴν ὁδόν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀκολουθῆται ἐν ταῖς συζητήσεσιν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Κοινοβουλίῳ· οὐδέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τιμᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιλήσμονες τῆς θέσεώς των προσπαθοῦσι νὰ ἀποφύγωσι τὰς μαστιγώσεις κατὰ πάντα τρόπον ἀποδεικνύοντες διὰ τούτου οὐδὲν ἄλλο, κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι συνάδελφοι, εἰμὴ ὅτι εἶναι ὁμόφρονες πρὸς ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων ἐλέχθη ὅτι τιμῶσι τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα ἐν τῇ Ξένῃ, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι οὐ μόνον δὲν τιμῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπονομεύουσι τὴν θρησκείαν του καὶ τὴν φυλήν του καὶ τὴν γλῶσσαν του (διαμαρτυρίαι). Κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὲ παρακολουθῆτε, σᾶς παρακαλῶ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Κυβερνήσεως εἰδικῶς, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ φέρωμεν, ἵνα διδάξωσι τὰ τέκνα μας ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ἡμῶν ἱδρύματι. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν μᾶς χρειάζονται οἱ διάφοροι ἐξωτερικοὶ ἐχθροί, οἱ ἀποτελοῦντες Κράτη ἀντίπαλα ἡμῶν, οὐδὲ μᾶς χρειάζονται, ὅπως μετὰ τόσης δόσεως σαρκασμοῦ συνειθίζουσι νὰ γράφωσι μερικοί, τὰ ῥούβλια, καὶ ἰδίως ὁ γνωστὸς ἐκ τῶν καλουμένων μοναστηριακῶν Περσοφοίνιξ τῆς Ἑστίας. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι μᾶς εἶναι ἱκανῶς φοβεροὶ οἱ ἐχθροὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ ποιοῦνται τὴν ἔναρξιν τῆς σταδιοδρομίας των, ἵνα εἰσπηδήσωσιν εἰς τὸ Κράτος, καὶ ἐμβολιάσωσιν αὐτὸ διὰ τῶν τοιούτων νέων ἰδεῶν. Χαίρετε λοιπὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὄνειρα, χαῖρε καὶ σὺ Μεγάλη Ἰδέα λαοῦ καὶ φυλῆς, βίου καὶ ἱστορίας 4,000 ὁλοκλήρων ἐτῶν! Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κατορθωθῇ τοῦτο, λέγω προκαταβολικῶς καὶ πάλιν, ἐὰν τουτέστι κατορθώσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη προχθὲς καὶ ἐγγράφως ὅτι εἶναι τοιοῦτος ἐχθρὸς τῆς ἡμετέρας φυλῆς, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ εἰσπηδήσῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον θὰ ἀνεχθῇ τοῦτο καὶ τὸ ἐξουθένωμα τῶν λαῶν, ὡς ἀπεκάλεσε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς – τὸν ἀτυχῆ Ἑλληνικὸν λαόν, θὰ ἴδωμεν, λέγω, κατὰ πόσον θὰ ἀνεχθῇ καὶ ἐκεῖνον ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἀλλὰ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν εἰσπήδησιν αὐτοῦ ἐν αὐτῷ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐν τῇ πρώτῃ ἀγορεύσει αὑτοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπίσημον ἐνταῦθα, λέγει ἐν σελίδι 149 τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων: «Ἡ τετάρτη ἐπερώτησις ἀναφέρεται, Κύριοι, εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας κ. Μενάρδου. «Τίνα προσόντα εἶχε» λέγει ἡ ἐπερώτησις «ἵνα διορισθῇ καθηγητὴς τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ὁ κ. Μενάρδος». Ὁ κ. Μενάρδος, Κύριοι, εἶναι καθηγητὴς τακτικὸς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης ἐν Ἀγγλίᾳ». Γ. Πὼπ. Repetiteur. Α. Ἀλεξανδρῆς. Ὀφείλω νὰ γνωρίσω ὑμῖν, Κύριοι, τὸν μηχανισμὸν τῶν Πανεπιστημίων ἐν Ἀγγλίᾳ, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι τακτικὸς καθηγητής». Προχωρῶν περαιτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως λέγει ὅτι: «Ὁ κ. Μενάρδος διδάσκει ἐκεῖ τὴν Ἑλληνικὴν φιλολογίαν ἐν γένει. Ι. Πατσουράκος. Τὴν νεωτέραν. Α. Ἀλεξανδρῆς. Ἅπτεται δὲ περισσότερον τοῦ τμήματος τοῦ ὀνομαζομένου Βυζαντιακοῦ». Προχωρῶν περαιτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀγορεύσει του λέγει ὅτι: Πρότερον δυστυχῶς δὲν ὑπῆρχε νόμος ἐπιτρέπων τοιοῦτον τι, ἀλλὰ τώρα ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μετακαλῇ καὶ νὰ διορίζῃ προσωρινῶς καθηγητὰς Ἕλληνας ἐξ ἄλλου Πανεπιστημίου, ὅπως διδάσκωσιν ἐνταῦθα. Εἶναι τὸ ἄρθρον 8». Καὶ ἐν ᾧ προυχώρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀγορεύσει του ὁ Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν τὸν ἐρωτᾷ: «Ἔχει γίνει σύμβασις μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου;» καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ: Μάλιστα. Ἔχει γίνει σύμβασις· δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως».

§69Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς ἀγορεύων διορθοῖ τὴν ἀγόρευσίν του. Τὸ τοιοῦτον ἔπραξα καὶ ἐγὼ. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι ἡ ἀγόρευσις αὕτη ἐδημοσιεύθη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ μίαν ἡμέραν πρὶν ὁμιλήσω ἐγὼ προχθές. Ὥστε ἐγνώριζον τί ἐπισήμως ἐδηλώθη ὅτι εἶπον, ἠδυνάμην δὲ ἂν ἐνόμιζον ὅτι ὑπῆρχεν ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν δύο ἀγορεύσεων νὰ διορθώσω αὐτήν, νὰ εἴπω δὲ ἐρωτώμενος τυχόν, ὅτι ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω καὶ μοὶ διέφυγεν, ὡς συνήθως συμβαίνει ἐν ταῖς ἀγορεύσεσιν. Ἀλλ’ οὐδὲν διώρθωσα, διότι οὐδὲν εἶχεν ἀνάγκην διορθώσεως, διότι οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀντίθεσις εἰς τὰ λεχθέντα. Ὅτε τὸ πρῶτον ὡμίλησα καὶ ἐν διακοπῇ εἶπον ὅτι κατηρτίσθη σύμβασις μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου, εἶχον ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπήντησα αὐτῷ ὅτι μένομεν σύμφωνοι, ὅπως συμβληθῶμεν εἰς ὅτι ἐζήτει καὶ τοῦτο διότι ἀκριβῶς, ὅτε διεκόπην, τοῦτο τὸ μέρος ἀκριβῶς ἀνέπτυσσον πρὸς τὴν Βουλήν· ὅτε πάλιν προχθὲς εἶπον ὅτι δὲν ἐγένετο σύμβασις, ἠννόουν δὲν ἐγένετο ἀκόμη ἡ συμβολαιογραφικὴ πρᾶξις τῆς συμβάσεως, διότι ἀκριβῶς, ὅτε διεκόπην, περὶ ταύτης ὡμίλουν.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§71Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ σύμβασις δὲν εἶναί τι κρυφόν, πρέπει νὰ γίνῃ ἐνώπιον Συμβολαιογράφου, ὅταν δὲ γίνῃ αὕτη θέλει κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πᾶς τις θὰ λάβῃ γνῶσιν. Ὥστε, ὅτε ἔλεγον τὴν πρώτην φοράν, ὅτι ἐγένετο σύμβασις μὲ τὸν κ. Μενάρδον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλῶ περὶ συμβολαιογραφικῆς πράξεως, διότι αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ συνταχθῇ, πρὶν ἢ κανονισθῇ ἡ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης θέσις του.

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγένετο παρεξήγησις.

§73Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς ἄλλας ἀντιφάσεις ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ, ὥστε ἂν δεχθῶ ν’ ἀγορεύητε εἰς ἑκάστην ἀντίφασιν τὴν ὁποίαν θ’ ἀναφέρω, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ σχολιάζωνται τοῦ λοιποῦ αἱ ἀγορεύσεις σας, νὰ διορισθῇ δὲ προσέτι καὶ συμβολαιογράφος, ἵνα παρίσταται κατὰ τὰς ἀγορεύσεις σας ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας λοιπὸν λέγει (ἀναγινώσκει). «Ὀφείλω νὰ γνωρίσω ὑμῖν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς ἐν Ὀξφόρδῃ» ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου τὴν ῥητήν. Προχωρῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει πρὸς τὸν κ. Πὼπ, ὁ ὁποῖος τὸν ὠνόμασε Repetiteur (ἀναγινώσκει): «Ὀφείλω νὰ γνωρίσω ὑμῖν, Κύριοι, τὸν μηχανισμὸν τῶν Πανεπιστημίων, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι... τακτικὸς καθηγητὴς ἐν Ὀξφόρδῃ...» Προχωρῶ περαιτέρω ἵνα ἀντιληφθῆτε, τρίτην, τετάρτην καὶ πέμπτην ἀντίφασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας λέγει εἰς τὴν 150 σελίδα ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ κ. Πὼπ, ἂν ἔχῃ γίνῃ σύμβασις μετ’ αὐτοῦ (ἀναγινώσκει) «Ἔχει γίνει σύμβασις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως». Εἰς τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναγινώσκομεν (ἀναγινώσκει): «Γ. Πὼπ. Ἐκάμετε σύμβασιν μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου; Α. Ἀλεξανδρῆς. Ὄχι ἀκόμη· ἡ σύμβασις ὀφείλει νὰ βασισθῇ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8ου. κλπ.—Ἐγένετο λοιπὸν σύμβασις; ὄχι».

§74Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὴν ἀγόρευσίν μου αὐτὴν τὴν ἐδημοσίευσα ἐγὼ ὁ ἴδιος.

§75Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα, δὲν λέγω ὄχι· ἀλλ’ ἐλησμονήσατε τὴν πρώτην σας ἀγόρευσιν τόσον ταχέως, ὥστε νὰ ἔλθητε εἰς ἀντιφάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δεδικαιολογημέναι, ὡς βλέπετε. Ἀλλ’ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ἕτερον σημεῖον τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα μᾶς παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ πρὸ τούτου πρέπει νὰ ἐξηγήσω τὸ ἑξῆς· εἰς ποῖον τῶν ἐδαφίων τῆς § 3 τοῦ ἄρθρου 8 ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργός, ἵνα τὸν διορίσῃ καθηγητήν; Εἰς οὐδὲν ἐξ αὐτῶν εὑρίσκω ἐγὼ προσόν τι, ἵνα διορισθῇ ὁ Μενάρδος καθηγητής, ἐκτὸς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνῄρεσε διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του τῆς δευτέρας ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀγορεύων κατωτέρω λέγει περὶ τῶν ἔργων τοῦ κ. Μενάρδου (ἀναγινώσκει). «Τὰ ἔργα τοῦ κ. Μενάρδου εἶναι διάφορα. Θὰ τὰ ἀπαριθμήσω καὶ θὰ σᾶς τὰ ὑποβάλω, διὰ νὰ τὰ ἴδητε. (ἀναγινώσκει τίτλον ἔργου τοῦ κ. Μενάρδου). Εἶναι διατριβὴ εἰς ἀρχαίαν γλῶσσαν, βραβευθεῖσα ἐν Παρισίοις». Ἀλλὰ λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλ’ εἶναι ἐν τάξει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι ὄντως ἐπρόκειτο περὶ ἐναισίμου διατριβῆς τὴν ὁποίαν εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν καθ’ ὑποχρέωσιν πάντες ἡμεῖς οἱ διδάκτορες τῆς Φιλολογίας ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Πρυτανείαν, ἵνα λάβωμεν τὸ δίπλωμα καὶ τὸν ὅρκον. Καθ’ ὑποχρέωσιν πρέπει νὰ εἶναι γεγραμμένη εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικήν, τοιαύτη δὲ κατὰ ποσὸν περιεχομένου, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐλάσσων τῶν 16 σελίδων. Ὅταν ἠρώτησα, εἶναι ἐναίσιμος διατριβή; ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπήντησεν, ὄχι. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἤδη, ἐν συνειδήσει νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ἐκτὸς ἐὰν δὲν γνωρίζῃ: Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσίασεν ὡς σπουδαῖον σύγγραμμα του καὶ ἄξιον νὰ τῷ χρησιμεύσῃ ὡς εἰσιτήριον διὰ τὸ Πανεπιστήμιον δὲν εἶναι ἢ ἐναίσιμος διατριβὴ καὶ οὐδὲν πλέον. Ἄλλην ἐρώτησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ κ. Μενάρδος, εἶναι καὶ τακτικὸς καθηγητής, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλεγε, ναί: ἐγὼ δὲ ἔλεγον, ὄχι. Τίς ἦτο ἐν τάξει; Τίς ἦτο ἐν τῇ ἀληθείᾳ; Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, τίς ἦτο ἐν τάξει; Τίς ἦτο ἐν τῇ ἀληθείᾳ; Ἤδη ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν εἶναι ἐναίσιμος διατριβή, ἐγὼ λέγω, ναί: ἂς μὲ διαψεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἄλλως δύναμαι νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἐν τάξει καὶ ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἔργων αὐτῶν θὰ κάμωμεν ἰδιαίτερον λόγον, κύριοι συνάδελφοι... Ἔλθωμεν ἤδη εἰς ὅσα προχθὲς ἀγορεύων, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶπεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπανειλημμένως εἶπεν, ὅτι εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς ὁ κ. Μενάρδος ἐν Ὀξφόρδῃ· κατὰ τὴν ἑτέραν ἀγόρευσιν εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι· προχθὲς εἶπεν, ὅτι ἐστηρίχθη εἰς τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου καὶ μετεκάλεσε τακτικοὺς ἢ ἐκτάκτους καθηγητάς· ἀπεδείχθη ὅτι ὁ κ. Μενάρδος δὲν εἶναι οὔτε τακτικός, οὔτε ἔκτακτος καθηγητής. Κατὰ τὴν γʹ ἀγόρευσίν του ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Μέρμηγκαν εἶπεν, ὅτι ἐσκόπει εὐθὺς ἀμέσως νὰ μετακαλέσῃ τὸν κ. Μενάρδον, καὶ μόνον δι’ αὐτὸ ἀνέγραψεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου τὴν διάταξιν ἐκείνην. Ἀλλὰ προχθὲς εἶπεν, ὅτι εἶναι ὑφηγητής, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἤχει ἴσως καλῶς εἰς τὰ ὦτα τῆς Βουλῆς εἶπεν, ὅτι τὸν ἐκάλεσεν ὡς ἐπιστήμονα!! Ἐγὼ τουλάχιστον δὲν εὑρίσκω εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου τὴν λέξιν ἐπιστήμων οὐδαμοῦ ἀναγεγραμμένην. Ἀλλὰ κατὰ τὰς τρεῖς αὐτὰς περιπτώσεις πότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο ἐν τάξει πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἢ μᾶλλον πότε ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν; ὅτε τὸ πρῶτον ὡμίλει ἢ ὅταν κατόπιν ἀνῄρει; Ἐπιτρέψατέ μοι, τοὐλάχιστον διὰ τὴν συνείδησίν μου νὰ πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἐν τάξει πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἢ μᾶλλον ὅτι δὲν εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς προχωρῶν περαιτέρω εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ διδάσκῃ καὶ διὰ λόγους ἐθνικούς, ὑποδεικνύων δὴ καὶ βιβλία τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἐργάτας τῆς ἐπιστήμης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν ὅτι εἶναι ἓν πολυσέλιδον βιβλίον τοῦ ὁποίου μᾶς ἀνέγνωσε καὶ ἕν τεμάχιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπε, τὸ ἐνθυμεῖσθε καλῶς ὅτι εἶπεν ὅτι τὸ βιβλίον εἶναι πολυσέλιδον. Πότε ἦτο ἐν τάξει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτε ἔλεγεν ὅτι εἶναι πολυσέλιδον, ἢ ἤδη ὅτε οὔτε νὰ ὁμιλήσῃ τολμᾷ, καὶ λέγω ἐγὼ ἀντ’ αὐτοῦ ὅτι εἶναι ἓν μόνον τυπογραφικὸν φύλλον, καὶ προσθέτω ἀκόμη ὅτι δὲν εἶναι σύγγραμμα, ἀλλ’ ἐναίσιμος διατριβή; καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς λοιπὸν περιπτώσεις ἦτο τότε ἢ νῦν ἐν τάξει ὁ κ. Ὑπουργός; Ἄν εἶναι νῦν, δὲν ἦτο βεβαίως τότε! Ἄν ἦτο τότε, δὲν εἶναι βεβαίως νῦν. Ἀλλὰ ἀκούσατε ἀκόμη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε καὶ τοῦτο προσθεὶς ὅτι ἔγραψεν ἐπιστολὴν εἰς τὸν κ. Μενάρδον μετὰ τὴν συζήτησιν, ἵνα τῷ ἀπαντήσῃ, ἐὰν εἶναι ὄντως καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης. Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν τῆς Παιδείας ἰδιαιτέραν παράγραφον προσθέτων εἰς ὀργανικὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν διὰ τὸ ὡρισμένον αὐτὸ πρόσωπον, δὲν ἐγνώριζε τοῦτον ὡς καθηγητὴν ἢ ἐνόμιζεν ὅτι θὰ διαλάθῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ἵνα τὸν εἰσαγάγῃ λαθρεμπορικῶς διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Ἀλλὰ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρὸς τί προέβη εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς διατυπώσεις; Διατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ σύγχυσις καὶ ταραχὴ εἰς τὴν ὁποίαν εἰσῆλθεν καὶ ἐμμένει χάριν τοῦ ἀτόμου αὐτοῦ; Μήπως πρόκειται περί τινος Κοραῆ νεωτέρου, περί τινος σπουδαιοτάτου ἐπιστήμονος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ θέσῃ τὴν ἐπιστημονικὴν κορωνίδα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: Ποίαν ἀξίαν ἔχει ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζων ἐπέδειξε καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ὑμᾶς τόσα βιβλία τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν, ὡς εἶπεν, οὐχὶ ἀληθῶς, ὄγκον ὁλόκληρον, καὶ τὰ ὁποῖα ἓν πρὸς ἓν θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὰ ἀναγνώσω;

§76ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὤ! ὤ! ὤ!

§77Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὴ φοβῆσθε: εἶναι ἐλάχιστα. Μὴ σᾶς φοβίζῃ ὁ ὄγκος! Δὲν πρόκειται περὶ συγγράμματος! Μόλις ἓν ἄρθρον ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ ἔχει γράψει καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἡ ἐναίσιμος διατριβὴ αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπέδειξε προχθὲς ὁ Ὑπουργὸς ὡς σπουδαῖον ἔργον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, περὶ ἔργου. Ἓν τυπογραφικὸν φύλλον εἶναι μόνον. Ἐνθυμεῖσθε ἤδη, ὅτε ἠρώτητα αὐτὸν—πῶς ἐπιγράφεται τὸ σύγγραμμα,—τί μοῦ εἶπεν; «Ἡ γενικὴ κατὰ Κυπρίους». Ἡ ἐναίσιμος λοιπὸν διατριβὴ τοῦ κυρ–Μενάρδου ἐπιγράφεται «Ἡ γενικὴ κατὰ Κυπρίους». Ἀλλ’ ἐνθυμηθῆτε ἀκόμη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσεν ἐξ αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἐγώ, ἵνα ἴδητε ὅτι εἶναι αἱ αὐταὶ λέξεις, ἵνα κατανοήσητε ὅτι περὶ τοῦ αὐτοῦ συγγράμματος πρόκειται τοῦ «πολυσελίδου» τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐξ ἑνὸς τυπογραφικοῦ φύλλου, καὶ τὸ ὁποῖον ὡς ἐναίσιμος διατριβὴ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ περιοδικὸν «Ἀθηνᾶ». Τὸ περιεχόμενον μὴ νομίσητε ὅτι εἶναι γεγραμμένον εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν ὁλόκληρον, περιγράφει τοὺς ἰδιωτισμοὺς τῆς γενικῆς πτώσεως τῶν δευτεροκλίτων ὀνομάτων τῶν θηλυκῶν κατὰ Κυπρίους, συνεπῶς μὴ νομίσητε ὅτι ἐξακολουθεῖ, ὅπως ἄρχεται νὰ εἶναι γεγραμμένον εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν.

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀναγνώσατε τινὰς γενικὰς πτώσεις.

§79Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Τῆς Δρύμους, τῆς Γεροσκήπους, τῆς Κοράκους, τῆς Κοφίνους, κλπ.» καὶ γνωρίζετε τίνα ὑπογραφὴν φέρει; Σῖμος Μενάρδος! Δικαίωμα λοιπὸν εἶναι τοῦ Ἔθνους νὰ δεχθῇ νὰ διορισθῇ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς Καθηγητὴς ἵνα διδάσκῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ ἤδη προχωρῶ. Ἄλλα ἔργα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἐπιτύμβιοι ἐπιγραφαὶ ἐν Κύπρῳ. Ἕκαστος φιλόλογος ὑποχρεοῦται νὰ συμπληρώσῃ ἐπιτυμβίους ἐπιγραφάς, καὶ ἐν τούτοις αὐτὸς οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν συνεπλήρωσεν, ἀλλ’ ὅπως τὰς εὗρε τὰς ἀντέγραψε

καὶ τὰς ἐδημοσίευσε. Ἀκούσατε τὴν πρώτην·

ΟΝΜΙΕ

ΖΗΝΩΝΟΣ

ΧΡΗΣΤΕ ΠΑΣΙ ΧΑΙΡΕ

Κιονίσκος ἐξαιρέτως χονδρὸς κοπεὶς καὶ χρησιμεύων ὡς ποτίστρα!!! καὶ ἐξακολουθεῖ δημοσιεύων ὅλας τὰς ἐπιγραφὰς χωρὶς νὰ συμπληρώσῃ οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν. Ἕτερον σύγγραμμα. Μὴ νομίσητε δὲ ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἔργα ἰδικά του. «Σίμου Μενάρδου». Ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τοπωνυμικοῦ τῆς Κύπρου καὶ γράφει: «Οὕτως ἀντὶ τοῦ Ἅγιος Ἀθανάσιος Ἅϊς Ἀθανάσης, Ἅϊς Γρόσης, ἀντὶ τοῦ Ἅγιος Ἀμβρόσιος, Ἅϊς Ἀντρονικούδιν ἀντὶ τοῦ Ἅγιος Ἀνδρόνικος κλπ.» Ἀξιέπαινος ἴσως διὰ τὰς ἐργασίας του αὐτὰς ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ τύχῃ ἑνὸς εὐχαριστηρίου, εἰ μὴ μόνον παρ’ ἐκείνων οἵτινες τηροῦντες ἐν τῇ ἰδιότητι τῆς ἀρχῆς των ἀλληλογραφίαν μετ’ αὐτοῦ δὲν ἐντρέπονται νὰ γράφωσιν ἔν τισιν ὅσα ἀπαγορεύονται καὶ ὑπὸ τῆς δημοσίας αἰδοῦς. Ἕτερον σύγγραμμά του «περὶ τῶν ὀνομάτων τῶν Κυπρίων». «Τὸ «έτιν» εἶναι εὔχρηστον ἐπὶ ἀρσενικῶν καὶ θηλυκῶν λ. χ. τὸ Ἀρκυρέτιν, τὸ Γιωρκέτιν, τὸ Κωνσταντέτιν, τὸ Παγκέτιν, τὸ Σολωμέτιν κλπ.» Ἀκούσατε καὶ τὰς γνώμας ἤδη αὐτοῦ, Κύριοι, περὶ τῶν ὀνομάτων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δίδωσιν οἱ νεώτεροι Ἕλληνες εἰς τὰ τέκνα των. «Ἀκριβῶς δὲ μάλιστα σήμερον ἐπὶ νεαρῶν ἀγροτῶν δύναται νὰ ἀκούσῃ τις ὅλως μεμονωμένα τὰ μάλιστα ἀπροσδόκητα τῶν ἀρχαίων ὀνομάτων (Πελοπίδας, Πλάτων κλπ.) Ἀποτέλεσμα τῆς ἀπληστίας ταύτης ὑπῆρξεν ἡ πλήρης διαστροφή τινων ὀνομάτων, καθόσον, διότι οἱ χωρικοὶ ἁρπάζουν ὅ,τι ὁ ἀνάδοχος γνωρίζει, οἱ σκόπελοι τῆς Γραμματικῆς καὶ τῆς φωνητικῆς ἀπεδείχθησαν φοβεροί!!! Τοῦτο εἶναι βεβαίως ἀποτρεπτικωτάτη πεῖρα!!!» Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ ἐπιστήμονος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος μεταπέμπεται, ἵνα διδάξῃ τὴν Ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὁποῖος ἀποτρέπει ἐντονώτατα καὶ ἐξορκίζει τοὺς νεωτέρους Ἕλληνας νὰ μὴ δίδωσιν εἰς τὰ τέκνα αὐτῶν ὀνόματα τῶν ἀρχαίων προγόνων των.

§80Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. (πειρᾶται νὰ διακόψῃ).

§81Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι θέλει.

§82Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπεται.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§84Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ταῦτα γράφει ἐπιστήμων λεγόμενος, γνωστοῦ ὄντος, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐξ ἑνὸς κυρίου ὀνόματος, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ εἰς ἓν τέκνον χωρικοῦ, θὰ ἐκβιασθῶσι καὶ οἱ γονεῖς καὶ αὐτοὶ νὰ μάθωσιν ἓν μέρος τῆς ἱστορίας, ἂν μὴ τοῦ τόπου αὐτῶν, πάντως ὅμως τι ἐκ τῆς ἀρχαίας ἱστορίας τῆς χώρας αὐτῶν· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐπιδιώκηται τοῦτο, διότι εἶναι καὶ ἐπιβεβλημένον χάριν ἐθνικῶν λόγων, καὶ οὐχὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ διδάξωσι τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐκφέρωσι δημοσίᾳ τοιαύτας γνώμας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἶναι, εἰ μή τι ἄλλο, ἐθνοκτόνοι! Ἀλλὰ μὴ νομίσητε ὅτι καὶ περὶ θρησκείας δὲν ἔχει τὰς αὐτὰς γνώμας; Ὁμιλεῖ ἐνταῦθα περὶ τῶν ἐπιφωνημάτων καὶ προχωρῶν γράφει: «Τὸ «μωρὲ» τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν χρήσει ἔν τισι τόποις παρὰ τοῖς ἀγρόταις, ὅπερ εὔχρηστον καὶ παρὰ τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις κατεδίκασε καὶ ὁ Ἰησοῦς «εἰς... τὴν γέενναν τοῦ πυρός». Ὁμιλῶν περὶ τοῦ «μωρὲ» παρὰ Κυπρίοις ἀναμιγνύει τὸ Εὐαγγέλιον καὶ ἐντὸς εἰσαγωγικῶν κάμνει τὴν παρεμβολὴν ταύτην πρὸς ἐμπαιγμόν. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν παρίστασθε προχθὲς εἰς τὴν ἄλλην συζήτησιν κατὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, ὅτι ὁμιλεῖ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ περὶ τῶν Πανεπιστημιακῶν σκηνῶν τῆς 8 Νοεμβρίου; Ὑποθέτω ὅτι ἔχετε ἐνώπιόν σας τὸ κείμενον. Προσέξατε λοιπὸν πάρα πολύ, πρὶν ἢ ἐκφέρητε περὶ αὐτοῦ τὴν γνώμην σας. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι προχθὲς ἀναγινώσκων ἓν τεμάχιον ἐκ τῶν ἀγγλικῶν συλλαλητηρίων τοῦ αὐτοῦ συγγραφέως σᾶς ἀνέφερον τὰς γνώμας αὐτοῦ περὶ τῶν Εὐαγγελικῶν σκηνῶν, περὶ τῆς μεταφράσεως τῆς Ὀρεστείας ὡς καὶ τῆς μεταφράσεως τοῦ Εὐαγγελίου ὑπὸ τοῦ ἐκφύλου τῆς Λιβερπούλης Πάλλη. Ἐνθυμεῖσθε, ὑποθέτω, ὅσοι θέλετε νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι γράφων ὁ αὐτὸς μετὰ πολλῆς πικρίας λέγει: «..... ὅπου, καθὼς ἔλεγεν ὁ Σωκράτης, ὑπῆρχεν ἡ μεγίστη τοῦ λόγου ἐξουσία (ἐννοεῖ τὰς Ἀθήνας), εἶχαν μετὰ 23 αἰῶνας σκοτωθῆ ἕντεκα ἄνθρωποι, διότι κἄποια μετάφρασις τοῦ Ματθαίου (ὑπὸ τοῦ ἐκφύλου Πάλλη) ἢ τοῦ Αἰσχύλου (ἐννοεῖ τὴν Ὀρέστειαν καὶ τὰς δι’ αὐτὴν σκηνὰς) δὲν ἦτο σωστή. Χαμογελᾷ λοιπὸν (ἐρωτᾷ) εἰς μάτην ἀπὸ πάνω μας ἐκεῖνος ὁ ὡραῖος οὐρανός;» Ταῦτα λοιπόν, σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἐμπαιγμὸς καὶ χλεύη πρὸς ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν δυσκολεύεται νὰ θυσιάσῃ καὶ τὴν ζωὴν αὐτοῦ χάριν τῆς θρησκείας καὶ τῆς γλώσσης αὐτοῦ;

§85ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Πειρῶνται νὰ διακόψωσιν).

§86Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐὰν νομίζῃ τις ὅτι δύναται ἀπαντῶν νὰ ἀναιρέσῃ ὅσα καταγγέλλω, τὸν προκαλῶ νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἵνα ἀναιρέσῃ αὐτά. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν δύναμιν νὰ πράξῃ τοῦτο, ὀφείλει νὰ σιωπᾷ. Ἀλλὰ δὲν ἐλησμονήσατε, Κύριοι, ὅτι προχθὲς διενεμήθησαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ποιήματα τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀνδρὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως θέλει νὰ τὸν εἰσαγάγῃ ἐντὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου! (Ἀναγινώσκει): «ποίημα Θεοκρίτου «Ἀμαρυλλίς». «Χαρισμένη στὸν Ψυχάρη». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπικεφαλίς! Μήπως χάριν τοῦ μέτρου ἐγράφη καὶ αὕτη, ὡς καθ’ ὑποβολὴν ἔγραψέ τις εἴς τι ἑσπερινὸν φύλλον; «Ἀρχίζω τὸ τραγούδι μου γιὰ τὴν Ἀμαριλλίδα, κοί αἶγες μου βόσκουν στὸ βουνὸ καὶ τίτυρας τὲς λάμνει. —Τίτυρε, φίλε μου καλέ, γιὰ βόσκε μου τὰ γίδια, κατὰ τὴν βρύσι πᾶρε τα καὶ τήρα τὸν προκέρα». Γνωρίζετε εἰς «προκέραν» τίνα λέξιν μεταφέρει ἐκ τοῦ εἰδυλλίου τοῦ Θεοκρίτου, τὸν ὁποῖον ὑβρίζει χυδαιότατα ὁ χυδαῖος μεταφέρων αὐτὴν τὴν ἄγνωστον καὶ εἰδεχθῆ λέξιν; Προκέραν ὀνομάζει τὸν «Ἐνόρχαν» (ἐρωτήσεις τί σημαίνει ἡ λέξις).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχίαν. Θὰ τὸ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Βουλευτής. Μὴ ἀνησυχεῖτε.

§88Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ ἀπαγορεύει ἡ αἰδώς, κ. Πρόεδρε. Προχωρῶν κατωτέρω μεταφέρει «τὸν ξενικὸ τὸν ἀξαθιά». Γνωρίζετε ποῖον ὀνομάζει «ἀξαθιὰ» ἐκ τοῦ ἀρχαίου κειμένου; Τὸν κνάκονα, τὸν ξανθὸν δηλονότι, ὅστις γίνεται «ἀξαθιάς»!

§89Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶσθε βέβαιος ὅτι εἶναι γνήσια τοῦ Μενάρδου;

§90Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι εἰλημμένα ἐκ τῶν «Παναθηναίων» εἰς τοὺς τόμους τῶν ὁποίων σᾶς παραπέμπω. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν): «τὸν ξενικὸ τὸν ἀξαθιὰ μὴν πάῃ καὶ σὲ κουτρίσῃ». Λυποῦμαι πολύ, κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἓν καὶ μόνον, τοῦτο, ἀφοῦ θὰ προχωρήσω κατωτέρω, διότι ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐλέχθη ἀπὸ στόματος Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι εἶναι ἡ μετάφρασις αὕτη τὸ ἀριστούργημα καθόλου ἀπὸ τοὺς ἐπαΐοντας! Ἐὰν εἶναι λοιπὸν δημοτικώτατον ἢ ὄχι, ἂς τολμήσῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ λέγει δημοσίᾳ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων) «Ἀπὸ κοντὰ σοῦ φαίνομαι μυτᾶς κι αγριομάλλης». Μυτᾶς εἶναι ὁ σιμός. Εἰς Ἀγριομάλλην γνωρίζετε ποίαν λέξιν ἐκ τοῦ ἀρχαίου μεταφέρει; Τὸ «προγένειος» δηλαδὴ ὁ τράγος ὁ ὁποῖος ἔχει προτεταμένον γένειον. Τίνα σχέσιν ἔχει τὸ γένειον πρὸς τὸ μαλλίον; Εἶναι οἰκτρότατον φαινόμενον ἐν τῷ ἐπιστημονικῷ κόσμῳ ὁ ἔκφυλος αὐτός. Τίνα σχέσιν ἔχει τὸ γένειον πρὸς τὸ μαλλίον, ἐρωτῶ; Θὰ γίνηται χάριν τοῦ μέτρου ἴσως. «Ἂς γίνω μέλισσα νὰ ’ρθῶ στὴν ὥρια σου σπηλιά». Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι τὰ περισσότερα ἐξ αὐτῶν δὲν τὰ ἀντιλαμβάνομαι. Δεύτερον. Ποίημα «Βρίου τοῦ Κρητός». Γνωρίζετε ποῖον μεταφέρει εἰς Βρίον; τὸν Κρῆτα ποιητὴν Ὑβρίαν, διότι ἴσως δὲν θὰ εἶναι καταληπτὸς ὑπὸ τοῦ λαοῦ ὡς «Ὑβρίας» ἀλλὰ θὰ εἶναι καταληπτὸς κατὰ τὴν γνώμην του ὡς Βρίος! Μὴ χειρότερον! Σημειωθήτω, ὅτι εἰς τὸν πέμπτον στῖχον ἀναφέρει τὴν λέξιν «Ῥαγιᾶς» καὶ εἰς τὸν ὄγδοον στῖχον τὴν λέξιν «Πασᾶς». Μεταχειρίζεται τὰς λέξεις «πασᾶς» καὶ «ῥαγιᾶς» ἐπὶ μεταφορᾶς εἰς τὸ ἀηδὲς αὐτὸ ἰδίωμα ποιητοῦ, ὁ ὁποῖος ἔζησε πολλοὺς αἰῶνας προτοῦ ἐμφανισθῇ ὁ Μωάμεθ, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐκληροδότησε τὸν «πασᾶν» καὶ τὸν «ῥαγιᾶν», τῶν ὁποίων ἔχετε τόσον οἰκτρὰν ἀνάμνησιν. Τὸν ὑπήκοον καὶ τὸν ἄρχοντα ἐπιποιήματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὁ Ἀθήναιος περὶ Ὑβρίου τοῦ Κρητὸς τὸν λέγει «πασᾶν», καὶ «ῥαγιᾶν». Ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως ἐπιτρέπεται τοιαύτη γλωσσικὴ διαστρέβλωσις τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ἀφίνω τὸ «σκουτί». Τί ἐννοεῖ καὶ τίνα σημασίαν ἔχει, ἐγὼ ἀγνοῶ. Περὶ τοῦ «Βουκολίσκου» καὶ τῆς «Ἡροῦς» ἂς ἴδωμεν νῦν. Ἐὰν εἴχετε ἐνώπιον σας τὸ ἀρχαῖον κείμενον τοῦ Θεοκρίτου καὶ τοῦ Μενάρδου, ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχητε οὐδὲ πολλοστημόριον ἐθνικοῦ αἵματος, διὰ νὰ μὴ ἐξεγερθῆτε ἐναντίον τῆς ἀτιμίας ταύτης. Δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διότι ἐκφράζω τόσους πολλοὺς φόβους διὰ τὸν διορισμὸν αὐτοῦ, διότι καὶ ἄλλοτε σᾶς ἀπησχόλησα ἀριθμήσας δεκάδας ὁλοκλήρους ἀτόμων κατεχόντων ὑψηλὰς θέσεις ἐν τῷ Κράτει καὶ ὄχι μόνον μὴ διωκομένους, ἀλλὰ καὶ ὑποστηριζομένους ἀναφανδὸν εἰς τὸ ἐθνοκτόνον αὐτῶν ἔργον. Δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ πολὺς Τσιβανόπουλος, ὅστις ἀπηύθυνε πρὸ καιροῦ καυστικωτάτην ἐγκύκλιον κατ’ ἐκείνων τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεχείρησαν νὰ διαφθείρωσι τὴν γλῶσσαν. Βεβαίως δὲν ἐλησμονήσατε πόσα λαμβάνουσι χώραν ἀπό τινος χρόνου. Ἀλλ’ ἐπὶ δύο τινῶν αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Προχθές, Κύριοι, δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι ἔγκριτος ἰατρὸς τῆς πόλεώς μας ἔγραψε περὶ τινος τροφίμου τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν ἐν Λειψίᾳ πόσον ὑβριστικὴν γλῶσσαν μεταχειρίζεται κατὰ τῶν νεωτέρων Ἑλλήνων καὶ τῆς ὀνομασίας αὐτῶν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, θὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ ἐπιστολαὶ αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας θὰ φρίξῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Λησμονεῖ δὲ ὁ κύριος αὐτὸς ὅτι μισθοδοτεῖται ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχυσε καὶ τὸ αἷμά του πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐθνικῆς του γλώσσης κατ’ ἐπανάληψιν. Ἀκούσατε τί τολμᾷ ἐνταῦθα ὁ ἄθλιος εὑρισκόμενος καὶ μισθοδοτούμενος παρ’ ἡμῶν νὰ γράφῃ μὲ τὴν ὑπογραφήν του διὰ νὰ λαμβάνωσι πάντες οἱ ἐπιστήμονες γνῶσιν. «Ἀλλὰ ἀπὸ γενικωτέρας ἀντιλήψεως κρίνοντες τὰ πράγματα ἐγένετο ὁ Ψυχάρης πρόξενος ὠφελείας καὶ ὄχι βλάβης (ἀναγινώσκει) «.....διὰ νὰ καθησυχάσωμεν μάλιστα τὰ πατριωτικά των νεῦρα (νοεῖ τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ἐπισήμου γλώσσης τοῦ Κράτους) παρατηροῦμεν ὅτι ὁ Ψυχάρης ἔγεινε πρόξενος ὠφελείας καὶ ὄχι βλάβης. Μὲ ἕνα γερὸ κτύπημα δηλαδὴ ἔφερε στὰ λογικά της μεγάλην μερίδα τῆς κοινωνίας μας καὶ τὴν ἀπήλλαξεν ἀπὸ...... τὸν προγονισμὸν κ. λ. π.... Α. Χ. Μπουτούρας». Γνωρίζετε ποῖον εἶναι τὸ μέγα κακόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζητοῦσι νὰ μᾶς ἀπαλλάξωσι δῆθεν οἱ ἔκφυλοι αὐτοί; Εἶναι ὁ προγονισμός!!! Θέλουσι τουτέστι καὶ ἐπιζητοῦσι νὰ μὴ λέγωμεν, ὅτι καταγόμεθα ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνας, ὅπως ὁ προηγούμενος λέγει πρὸς ἡμᾶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν εἰς τὰ τέκνα ἡμῶν ἱστορικὰ ὀνόματα, ἐνῷ ἡμεῖς τὸ ἔχομεν καύχημα καὶ τὸ θεωροῦμεν ὡς τιμήν μας νὰ δίδωμεν τοιαῦτα ὀνόματα, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ φαντασθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἔκφυλοι ὅτι καταγόμεθα ἐξ αὐτῶν καὶ τὰ παραδείγματα αὐτῶν πρέπει νὰ τὰ ἔχωμεν πρὸς μίμησιν, ἀδιάφορον δέ, ἂν οἱ ἄρχοντες τοῦ Κράτους ἡμῶν ἐτράπησαν τὴν κατωφέρειαν ἥτις μᾶς ὁδηγεῖ εὐθὺ πρὸς τὸν ἐθνικὸν ἡμῶν θάνατον. Ἀλλὰ θέλετε νὰ καταλήξῃ μέχρι τοσαύτης διαφθορᾶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὥστε νὰ θέλῃ νὰ λέγηται Ῥωμηὸς καὶ τὸ Κράτος αὐτοῦ Ῥωμηοσύνη ἐνῷ τὸ Κράτος αὐτοῦ εἶναι Ἑλλὰς καὶ αὐτὸς καυχᾶται νὰ λέγηται Ἕλλην; Ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου λέγω «μὴ χειρότερα», ἂν φθάσῃ εἰς τοιαύτην εὐτέλειαν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ πηγαὶ τῆς διαφθορᾶς μιᾶς φυλῆς. Ἰδοὺ τίνες εἶναι οἱ αἴτιοι καὶ τίνες εἶναι αἱ αἰτίαι τῆς διαφθορᾶς ἑνὸς ἀτυχοῦς λαοῦ. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς τὴν ἱστορίαν δύο μεγάλων Κρατῶν τῆς Περσίας καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἐξεπροσώπησέ ποτε τὴν βαρβαρότητα καὶ τὸ ἄλλο τὸν πολιτισμόν. Καὶ τὰ δύο ταῦτα ἔθνη εἶναι ἤδη ἐλεεινὰ καὶ ἐκτετραχηλισμένα χάρις εἰς τὸ Κράτος καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς λαοὺς αὐτῶν. Μία ὑπολείπεται διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ ἐκείνων, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει μία λίμνη Νηρὶς καὶ μία πόλις Σιρὰζ ὡς παρ’ ἐκείνοις, ἵνα ἐν πάσῃ ἀνέσει παρ’ αὐτὰς διαιτώμενοι νέμωνται τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐξουσίας καὶ μετὰ πάσης ἐλευθερίας ἐκμυζῶσιν ἀσυνειδήτως τὸ αἷμα καὶ τὸν ἱδρῶτα ἡμῶν, ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὠνειροπόλησεν ὡς ἀνορθωτὰς τῶν κακῶς κειμένων ἐν τῇ ἀτυχησάσῃ Πολιτείᾳ ἡμῶν. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀπηλπισμένος, κύριοι ἀνορθωταί, δὲν εἶναι διεφθαρμένος. Ὁ λαὸς αὐτὸς στασιάσας συνέτριψε κόμματα, πρὸς τὰ ὁποῖα εἶχε συνδεθῆ ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, στασιάσας, λέγω, συνέτριψεν ὀνόματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων πρὸς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ ἱστορίαν δι’ ἀρρήκτων δεσμῶν. Ἀλλὰ λαός, ὡς ὁ Ἑλληνικός, ὁ ὁποῖος εἰς μόνην τὴν λέξιν «πατρίς», καίτοι εἶναι γυμνὸς καὶ ἐκτετραχηλισμένος ἕνεκεν τοῦ Κράτους αὐτοῦ, γαλβανίζεται καὶ ὅστις, καίπερ δυσπιστῶν, ἐξανίσταται δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοῦ καταγγέλλονται τοσοῦτον θαρραλέως, δὲν εἶναι διεφθαρμένος. Ὁ λαὸς αὐτός, λέγω, δὲν εἶναι διεφθαρμένος, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι προωρισμένος νὰ συντρίψῃ πάντα, ὁ ὁποῖος θὰ παρουσιασθῇ ὡς κώλυμα εἰς τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ εὕρῃ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος τοῦ λείπει, ἵνα τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν δρᾶσιν. Λαὸς τοιοῦτος, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι προωρισμένος νὰ ἀποθάνῃ, οὐδὲ εἶναι τὸ ἐξουθένωμα τῶν λαῶν, ἀλλὰ λαὸς προόδου καὶ ἐθνικοῦ μέλλοντος. Εἶναι λαὸς ὅστις θὰ εὕρῃ ὁπουδήποτε καὶ ὁπωσδήποτε τοὺς ἄνδρας τοὺς ὁποίους ὠνειροπόλησε, συντρίβων κατὰ πρῶτον λόγον ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη μετὰ μίαν ἐπανάστασιν νὰ διορθώσωσι τὴν διεφθαρμένην Πολιτείαν αὐτοῦ, συντρίβων, λέγω, κατ’ ἐξαίρεσιν ὡς ἀγγεῖον ἐκ πορσελάνης καὶ ἐκεῖνον εἰς ὃν ἐνεπιστεύθη τὴν διόρθωσιν τῆς Ἐκπαιδεύσεως μετὰ μίαν σφοδροτάτην ἐσωτερικὴν θύελλαν. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω ἐντονώτερον καὶ τοῦτο· μὴ λησμονεῖτε ὅτι καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν καὶ ἐν τῇ συνειδήσει καὶ διανοίᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατέστη ὕποπτος ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς διὰ τῆς πράξεως αὐτοῦ τῆς τελευταίας.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§92Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κατέστη ὕποπτος διὰ τὰς γνώμας καὶ ἰδέας, τὰς ὁποίας τοσοῦτον πανηγυρικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πολλάκις καὶ κατ’ ἐπανάληψιν κατεδίκασε καὶ διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἥν, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ἐπέλθῃ καὶ τὸ τελευταῖον πλῆγμα κατ’ αὐτοῦ, ἐὰν διορισθῇ ὄντως ὁ Καθηγητὴς ἐκεῖνος, ὁ ἀποδειχθεὶς ποῖος εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως γραμμάτων, ἰδεῶν καὶ γνωμῶν δῆθεν νεωτέρων, ἃς ἔχει ὑπ’ ὄψει τοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν ὄντως, λέγω, διορισθῇ αὐτὸς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τότε θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἐν τάξει ἀπέναντι καὶ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μετὰ μίαν ἐπανάστασιν μᾶς ἀπέστειλεν ἐνταῦθα, θὰ ἔχωμεν, λέγω, τὸ δικαίωμα νὰ καταγγείλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἐν γνώσει πλέον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διατελῶν τοῦ τελεσθέντος ἀνουσιουργήματος κατὰ τοῦ Πανεπιστημιακοῦ ἡμῶν ἱδρύματος ἐτόλμησε νὰ διορίσῃ αὐτόν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐν γνώσει διατελῶν τοῦ ποιοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν γνωμῶν αὐτοῦ προσπαθεῖ λαθρεμπορικῶς βοηθούμενος καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων ὁμοφρόνων αὐτοῦ, τῶν γνωστοτάτων, νὰ διαφθείρῃ τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν ἑνὸς λαοῦ, βίου καὶ ἱστορίας 4,000 ἐτῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ ἐκ τῶν πρὸς τὰ ἀριστερὰ θεωρείων...)

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ἀξιωματικὲ τῆς φρουρᾶς διατάσσω τὴν ἐκκένωσιν τοῦ ἀριστεροῦ θεωρείου. (Ἐκκενοῦται τὸ θεωρεῖον).

§94ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει λόγος.

§95Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν ἐχειροκρότουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν θὰ διετάσσετε τὴν ἐκκένωσιν;

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν διέτασσον.

§97Γ. ΠΩΠ. Ὑμεῖς βεβαίως, ἴσως...

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμίαν συζήτησιν δέχομαι ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων μου...

§99Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ... καθιστῶ δὲ γνωστὸν ὅτι ἐξ οἱουδήποτε θεωρείου καὶ ἂν χειροκροτήσωσι θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσίν του. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος.

§101Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι ἡ τρίτη συνεδρίασις, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀσχολεῖται ἡ Βουλὴ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ κ. Μενάρδου, ὁμολογῶ δὲ ὅτι καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς συζητήσεις μετὰ θλίψεως ἤκουσα τὰς ἐντεῦθεν ἐξενεχθείσας κρίσεις. Ναί, κύριοι Βουλευταί, μετὰ θλίψεως, διότι αἱ κρίσεις αὗται εἶναι κρίσεις ἀνελεύθεραι, ναὶ λέγω μετὰ θλίψεως, διότι αἱ κρίσεις αὗται τείνουν εἰς τὸ νὰ ἀποκλείσουν ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου ἐπιστήμονα περιωπῆς, ἐπιστήμονα, ὅστις ἐτίμησε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. (Χειροκροτήματα). Ναί, Κύριοι, λέγω μετὰ θλίψεως ἤκουσα τὰς κρίσεις ταύτας, διότι διὰ τῶν κρίσεων τούτων ἐνισχύεται.... (Θόρυβος).

§102Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§103Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι μαλλιαρὸς ἢ ὄχι;

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ σᾶς ἤκουσε μετὰ πάσης εὐλαβείας, θὰ ἀκούσητε καὶ σεῖς τώρα τοὺς ἀντιλέγοντας. (Θόρυβος).

§105Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, κύριε Πρόεδρε, διακόψατε ἐπὶ 5 λεπτὰ τὴν συνεδρίασιν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολὺ καλὴ ἡ κατάστασις.

§107Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ναί, κύριοι Βουλευταί, μετὰ θλίψεως ἤκουσα τὰς κρίσεις ταύτας, διότι διὰ τῶν κρίσεων τούτων οὐδὲν ἕτερον ἐπιτυγχάνεται ἢ ἡ ἐνίσχυσις ἀνηθίκου ἐκμεταλλεύσεως οἱασδήποτε προλήψεως, ὡς καὶ τῶν λεπτοτέρων αἰσθημάτων καὶ διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ἐπιδιώκεται ἡ ἱκανοποίησις προσωπικῶν συμφερόντων καὶ οὐδὲν ἕτερον. (Χειροκροτήματα).

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωμεν πολλοὶ κατὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ ἐκείνου· νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κύριος Βουλευτὴς τοὺς λόγους του. (Θόρυβος).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ κανονίσητε σεῖς τὴν ἀγόρευσιν· (Θόρυβος).

§110Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. (Διαμαρτύρεται ὄρθιος).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας, κ. Βουλευτά. (Φωναὶ ἐκ τοῦ δημοσιογραφικοῦ θεωρείου).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκκενώσω καὶ τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων, ἐὰν ἀκουσθῇ κραυγὴ ἐκεῖθεν· εἶναι ἐντροπή· δὲν προστατεύετε τὸν ἑαυτόν σας σεῖς οἱ ἴδιοι.

§113Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν του, κ. Πρόεδρε, ὁ ῥήτωρ.

§114Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ διακόψωμεν.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι· νὰ μὴ διακόψωμεν. (Θόρυβος).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι.

§117Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Σεῖς προκαλεῖτε, κ. Πρόεδρε. (Φωναὶ ἐκ τῶν θεωρείων).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐκκενωθῇ καὶ τὸ δεξιὸν θεωρεῖον καὶ τὸ μεσαῖον.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καταβάλλεται προσπάθεια, Κύριοι, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, διότι καταβάλλεται ἀνίερος προσπάθεια, ὅπως γένηται πάλιν ἐκμετάλλευσις τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀδύνατον ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς νὰ διαλυθῇ. Κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θορυβοῦν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ θεωρείου τῶν δημοσιογράφων ταράττων τὴν τάξιν, θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, ἀλλ’ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς δὲν δύναται ἢ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν τὴν στιγμὴν ταύτην ἐνώπιον ἑνὸς φαινομένου, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ βαθύτατα τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν. Ἔχομεν τὸν σχολαστικισμόν, ἔχομεν τὴν διανοητικὴν εὐρωτίασιν ἀπειλοῦσαν νὰ καταπνίξῃ πᾶσαν διανοητικὴν πρόοδον. (Χειροκροτήματα παταγώδη καὶ παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Ἔχομεν καὶ πάλιν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὠθούμενον νὰ βλέπῃ μόνον πρὸς τὸν παρελθόν, ἵνα τείνῃ τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας, ὡς εἶπον καὶ προχθές, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρελθούσης δόξης του καὶ νὰ λησμονῇ τὸ παρὸν καὶ νὰ ἀδιαφορῇ διὰ τὸ μέλλον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἐὰν, Κύριοι, ὅπως ἐλπίζουν οἱ θέλοντες νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δύναται νὰ παρασυρθῇ, ὅπως ἐλπίζουν οἱ ἐπιζητοῦντες νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐάν, λέγω, δύναται νὰ παρασυρθῇ, θὰ ἦτο ἀδύνατον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της, ἵνα συμπληρώσῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀνορθώσεως, τοῦ ὁποίου τὴν ἐντολὴν ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι ὅλαι αἱ προλήψεις καὶ τὰ μορμολύκεια, ὑπὸ τὰ ὁποῖα ἔζησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως κατελύθησαν ὑπ’ αὐτῆς καὶ παραμένουσιν ἔκτοτε καταλυμένα διὰ τῆς πνοῆς τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ἔφερε τὸ νέον καθεστώς. Ἐγὼ ἓν καὶ μόνον περὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος γνωρίζω· καὶ ἔλαβον ἤδη ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ μακρῶν τὴν γνώμην μου περὶ αὐτοῦ. Καὶ κατακρίνας, ὡς κατέκρινα, τὴν αἵρεσιν τοῦ μαλλιαρισμοῦ, καὶ τὴν αἵρεσιν τοῦ ψυχαρισμοῦ, διεξεδίκησα τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια τῆς γλώσσης τῆς δημοτικῆς, τῆς ὁποίας ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ στερηθῶμεν, θὰ ἐχάνομεν ἓν μέρος, μέγα μέρος τῆς ἐθνικῆς μας ψυχῆς. (Χειροκροτήματα καὶ εὖγε). Ἐὰν δὲ σήμερον γίνεται ἄλλη ἀντίδρασις κατὰ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὅστις τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα εἰς τὴν ξένην......

§120Ν. ΒΑΡΘΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὄχι.

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. ... τοῦτο γίνεται, διότι ἐπιζητεῖται καὶ πάλιν νὰ συγχυσθῇ ἡ γλῶσσα ἡ δημοτικὴ ἡ ἀνόθευτος καὶ καθαρὰ πρὸς τὴν αἵρεσιν τοῦ μαλλιαρισμοῦ. Τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν κρίνω ἀναγκαῖον νὰ εἰσέλθω λεπτομερέστερον εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη πρὸ 5 μηνῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης καὶ θὰ ἐθεώρουν ὅτι ἦτο χαμένος ὁ καιρός, ἐάν, παρακολουθοῦντες τὴν πρόκλησιν τὴν ἐκ τῆς ἀσθενοῦς ὁμάδος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἠθέλομεν χάσει ἡμέρας καὶ νύκτας, ἵνα συζητήσωμεν καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὅ,τι τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχω νὰ ἐξάρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον της, ὅτι οἱαδήποτε ἀντίδρασις δὲν θὰ παρακωλύσῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν, ἔχομεν δὲ τὴν συναίσθησιν ὅτι παρακολουθούμεθα εἰς αὐτὴν ὑποστηριζόμενοι ἐκθύμως ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§123Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἐννοήσουν, ὅτι δὲν εἶναι ἕκαστος ἐνταῦθα κύριος νὰ κανονίζῃ τὴν συζήτησιν. Αὐτὴν κανονίζει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐφαρμόζων τὸν κανονισμόν.

§125Γ. ΠΩΠ. Ἀλλὰ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπόκειται καὶ αὐτὸς εἰς τὸν κανονισμόν, ὀφείλει δὲ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἐνέργειάν του νὰ κανονίζῃ συμφώνως πρὸς αὐτόν. Ἦτο σύμφωνον πρὸς τὸν κανονισμόν, ὅτε παρενέβη καὶ κατήγγειλεν ὅτι ζητοῦμεν νὰ διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ζητοῦμεν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὸ γλωσσικὸν ζήτημα;

§126Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Κατηγορεῖται, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑπεστήριξε τὸν διορισμὸν τοῦ καθηγητοῦ Μενάρδου καὶ κατηγορεῖται καθόσον ὑπεστηρίχθη ὅτι ὁ καθηγητὴς οὗτος δὲν εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης, ἐπὶ πλέον δὲ ὅτι εἶναι δημοτικιστὴς ἢ μαλλιαρός, ὡς λέγεται. Δὲν ἐπεδόθην βεβαίως ποτὲ εἰδικῶς καὶ ἐκτεταμένως εἰς γλωσσικὰς μελέτας καὶ διὰ τοῦτο ἴσως νὰ μὴ εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, ἀλλὰ καὶ δὲν πιστεύω αὕτη νὰ εἶναι ἡ προέχουσα ἄποψις, ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ὑποστηριζομένων θεωριῶν οὐδὲν ἕτερον ἐπιδιώκεται ἢ ὁ περιορισμὸς τῆς ἐλευθερίας τοῦ πνεύματος, τοῦθ’ ὅπερ, ἀποδεικνῦον διανοητικὴν κατάστασιν ἀπελπιστικήν, οὐ μόνον δημιουργεῖ κατάστασιν λυπηράν, ἀλλὰ καὶ συνεπάγεται βαρείας εὐθύνας δι’ ἅπαντας ἐκείνους οἵτινες μὴ ἀποδεχόμενοι ἐν πεποιθήσει τοὺς ὑποδεικνυομένους κινδύνους ἐκμεταλλεύονται ἐπιτηδείως τὰ πάντα πρὸς ἐπιτυχίαν ἄλλων ὑποκρυπτομένων σκοπῶν. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ πρωτεύουσα ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τις, ἐφ’ ὅσον μάλιστα κρίνονται τὰ ἐφόδια ὑποψηφίων διὰ τὴν θέσιν καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες ὑπεστήριξαν τὸν ἐκχυδαϊσμὸν τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν γλώσσης, κατέκρινα δέ, καὶ μάλιστα δριμύτατα, οἱανδήποτε παρεκτροπὴν ἢ ὑπερβολήν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ τρομοκρατῆται τὸ πνεῦμα, εἶναι ἀπόστασις μεγάλη, εἶναι ἱερὰ ἐξέτασις, εἶναι ὀπισθοδρομικότης ἀπίστευτος. Ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα καὶ ἐπὶ πλέον διότι τὸ ἐθεώρησα νομικῶς, ἐπιστημονικῶς καὶ πολιτικῶς ἀκατανόητον ἐτάχθην κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συζητήσεως τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος κατὰ τῆς ἀναγραφῆς αὐτῆς, χωρὶς ἐντεῦθεν νὰ θεωρηθῶ ὅτι εἶμαι χυδαϊστὴς ἢ μαλλιαρός, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ παύσω πιστεύων, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τουλάχιστον ἐπερίττευεν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους εἶναι βεβαίως λυπηρόν, ζητοῦντες νὰ διορίσωμεν καθηγητὰς εἰς τὰς κενὰς ἕδρας τοῦ Πενεπιστημίου, νὰ ἀξιῶμεν ἐκ προοιμίων παρὰ τούτων νὰ ἔχωσι καὶ διδάσκωσιν ὡρισμένας γνώμας, γνώμας ὅθεν δήποτε εἰλημμένας καὶ ἐναντίον ἴσως τῶν ἰδίων αὐτῶν πεποιθήσεων, καὶ τοῦτο ἐναντίον πάσης ἐπιστημονικῆς ἐλευθερίας, μόνον δὲ καὶ μόνον ὅπως ἱκανοποιῶμεν καὶ ὑποθάλπωμεν προλήψεις διὰ νὰ ἐπιτυγχάνωμεν οὕτως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ μόνης τῆς ἐπιστημονικῆς συζητήσεως βεβαίως δὲν ἠθέλομεν ἐπιτύχει, ὡς συνέβη ἐσχάτως, ὅτε ἕτερος σοφὸς καθηγητής, καὶ τὸ λέγω μετὰ παρρησίας, ἐλθὼν ἐνταῦθα, ἵνα διδάξῃ τὴν φιλοσοφίαν ἠναγκάσθη νὰ ἀναχωρήσῃ, διότι εἶχεν ἐκφράσει φιλοσοφικὰς γνώμας, αἵτινες δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσι παρὰ πάντων καταληπταί· καὶ οὕτω τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν καὶ ἡ διδασκαλία ἐν γένει τοῦ Πανεπιστημίου διαφυγοῦσα τὸν ἔλεγχον τῆς ἐπιστημονικῆς συζητήσεως ἄγει νὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἐκεῖθεν νὰ κανονίζηται. (Χειροκροτήματα).

§127Γ. ΠΩΠ. Ἡμεῖς ἔχομεν πολιτικὸν ζήτημα καὶ σεῖς ἀνοίγετε γλωσσικόν.

§128Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἀλλὰ διὰ τὸν Μενάρδον καταγγέλλεται ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι τοιοῦτος, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις φρονίμως ποιοῦσα τῷ προσέφερε στηριζομένη ἐπὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν; Βεβαίως ὁ κ. Μενάρδος δὲν εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης. Εἶναι ὅμως καθηγητής. Αὐτὸς εἶναι ὁ τίτλος του.

§129Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὄχι.

§130Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑποστηρίξας δὲ ὅτε ἦλθεν ἐνταῦθα ὅτι εἶναι καθηγητής, βεβαίως δὲν εἶπέ τι τὸ ἀναληθές, καὶ ἀδίκως ἐπετιμήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν εἶναι ὁ Μενάρδος ὑφηγητής, ὡς ὑπεστηρίχθη, διότι ὁ ὑφηγητὴς εἶναι ἰδιώτης, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Πολιτεία χορηγεῖ ἁπλῶς τὸ δικαίωμα τῆς διδασκαλίας, ἐφ’ ὅσον συγκεντροῦνται ἐν αὐτῷ ὡρισμένοι τίτλοι καὶ προσόντα. Ὁ κ. Μενάρδος ὅμως εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος μισθοδοτούμενος διὰ τὰς ὑπηρεσίας του παρὰ τοῦ αὐτοῦ ταμείου, παρὰ τοῦ ὁποίου καὶ οἱ τακτικοὶ καθηγηταὶ ἀποζημιοῦνται ἔχων τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν ἐξετάσεων ὡς καὶ οἱ λοιποὶ καθηγηταί. Ἡ μόνη δὲ διαφορά, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ τακτικοῦ εἶναι, ὅτι ἐκεῖνος προσλαμβάνεται δι’ ὡρισμένον χρόνον, ἐνῷ ὁ τακτικὸς ἀναγκαίως παραμένει ἰσοβίως. Ὁ τακτικὸς καθηγητής, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, δηλαδὴ ὁ professor, εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἡμετέρου καθηγητοῦ, διότι ὁ τίτλος οὗτος καὶ τὸ ἐκ τοῦ τίτλου δικαίωμα διδασκαλίας τίθεται καὶ τοῦ νόμου ἴσως ὑπεράνω καὶ πάσης ἐκκαθαρίσεως, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφύγωσιν, ὅπως δὲν διέφυγον, καὶ οἱ ἡμέτεροι καθηγηταί. Ὁ Μενάρδος εἶναι καθηγητής, ἀδιάφορον, ἂν δὲν εἶναι τακτικός, καὶ ἔχει ὅλα τὰ προσόντα, ὅπως καταλάβῃ τὴν ἕδραν διὰ τῆς μελετωμένης συμβάσεως, διδάξας δὲ ὁπωσδήποτε εἰς ξένον Πανεπιστήμιον, ἔχει ἅπαντα τοῦ διορισμοῦ τὰ προσόντα καὶ νομιμοποιεῖται πληρέστατα ὁ διορισμὸς αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ μόνος τίτλος τοῦ ἐξόχου αὐτοῦ ἀνδρός, ὁ τίτλος τοῦ καθηγητοῦ, ὅστις μαρτυρεῖ τὴν ὅλως ἐξαιρετικὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν χαίρει ἐν τῇ ἑσπερίᾳ ὁ Ἕλλην αὐτός, ὁ πολύτιμος οὗτος πατριώτης. Ὁ κ. Μενάρδος συνέγραψε πολυτιμότατα καὶ ἄπειρα ἔργα, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατέκτησε τὰς συμπαθείας καὶ τὴν ἐκτίμησιν ὁλοκλήρου τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου. Καὶ νομίζετε ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ σοβαρὰ ἡ συζήτησις, ἡ γενομένη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ πρὸς μείωσιν τῆς ἀξίας τῶν συγγραφῶν τοῦ ἐξόχου αὐτοῦ ἀνδρός; νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐξ ὡρισμένων περικοπῶν καὶ ἐξ ὡρισμένων φράσεων ἀνεξελέγκτως ἀναγινωσκομένων ἐνταῦθα νὰ κρίνωνται ἔργα ὁλόκληρα; καὶ δὲν νομίζετε μᾶλλον ὅτι τὸ νὰ κατακρίνωνται διὰ τοιούτων μέσων ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας καὶ ὑπηρεσίας μεγάλας εἴς τε τὰ γράμματα καὶ τὸ ἔθνος ἀποτελεῖ πολεμικήν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως κατακριτέα; Τοιοῦτον, Κύριοι, καθηγητήν, ἐργασθέντα ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ, ἐργασθέντα ἐπιστημονικῶς, ἐργασθέντα ἐθνικῶς, κυρίως ἐν Κύπρῳ ὡς ἐπείσθη καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις...

§131Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποῦ εἶναι αὐτά;

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§133Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. ... ἐργασθέντα κοινωνικῶς, τοιοῦτον καθηγητήν, Κύριοι, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόκτησις ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ εὐτύχημα διὰ τὸν τόπον μας καὶ χάριν τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς οἱανδήποτε θυσίαν, τοιοῦτον, λέγω, καθηγητὴν προσπαθοῦμεν νὰ τὸν ἀποδιώξωμεν διὰ νὰ τὸν ἀντικαταστήσωμεν διὰ ποίων; Ἀναμφισβητήτως δι’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὴ ἔχοντες οὐδὲν ἀπολύτως ἐπιστημονικὸν ἐφόδιον...

§134Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μὴ ὑβρίζετε.

§135Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. ... προσπαθοῦσι νὰ εἰσπηδήσωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τῆς ὀχλαγωγίας, διὰ τοῦ συρφετοῦ τῶν δρόμων καὶ διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τοῦ λεπτοτέρου συναισθήματος. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια, καὶ εἰς τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν ἤδη ἀπόκειται νὰ τακτοποιήσῃ τὰ πράγματα προβαίνουσα πάραυτα καὶ εἰς τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, εἰς ἣν ἔδει νὰ εἶχε προβῆ, ἀφ’ ἧς ἀπεδέχθη ταύτην ὁ ἀξιότιμος καθηγητής.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε μίαν ἐξήγησιν;

§137Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ σύμβασις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ, ἂν δὲν προσαχθῇ ἀπόδειξις ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής. Θὰ ἐθεώρουν δυστύχημα διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, ἂν θὰ ἐστερεῖτο τῶν ὑπηρεσιῶν τοιούτου ἀνδρός, ἀλλ’ ἡ συντέλεσις τῶν συνεννοήσεων δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ, ἂν δὲν προσαχθῇ ἀπόδειξις ὅτι εἶναι καθηγητὴς τακτικὸς ἢ ἔκτακτος.

§139Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ ἀνάγκη τῆς προσαγωγῆς τῆς ἀποδείξεως ταύτης θὰ ἔχωμεν μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει πρόκειται νὰ διορισθῇ ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ, διατηρῶν συνάμα καὶ τὴν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης ἕδραν αὑτοῦ, ἐνῷ ἄλλως, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ διατηρήσῃ τὴν ἕδραν ἐκείνην, δύναται νὰ διορισθῇ τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου δυνάμει τοῦ εἰδικοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ὡς ἀναμφισβητήτως διδάξας ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν διδασκαλίαν ἐν δυσὶ Πανεπιστημίοις δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ παρὰ ὑπὸ τοὺς ὅρους τῶν νόμων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων ἀποδείξεων, αἱ ὁποῖαι θέλουσι δοθῆ ἁρμοδίως διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ.

§141Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν δύναται νὰ ἔχῃ δύο θέσεις· πάντως εἶναι καθηγητὴς διωρισμένος καὶ θὰ παραμένῃ τοιοῦτος.

§142Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω νὰ τονίσω τοῦτο· ὅτι, ἂν πάντοτε ἐπεβάλλετο ὁ διορισμὸς οὗτος, ὁ διορισμὸς αὐτὸς κατὰ μείζονα λόγον ἐπιβάλλεται σήμερον καὶ ἀκριβῶς μετὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν τεχνητὴν ταύτην ἀντίδρασιν· διότι οὕτω ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον θὰ προσφέρῃ ὑψίστην ὑπηρεσίαν εἴς τε τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ διοίκησις τῆς χώρας εὑρίσκεται ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ εὑρίσκηται, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔπαυσε διοικούμενον ἀπὸ τοὺς δρόμους καὶ ὅτι σήμερον τὰ πάντα κανονίζει τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, ὅπερ δέον νὰ τίθηται ὑπεράνω παντὸς ἄλλου συμφέροντος. (Χειροκροτήματα). Δὲν γνωρίζω, ἂν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὑπεκρύπτετο ποιά τις ὑποχώρησις, ὅπως ἠθέλησάν τινες νὰ ὑποστηρίξωσι, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε μετὰ τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποστηρίζηται, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἂν ἠπειλεῖτο τοιαύτη ὑποχώρησις ἐν ἡμέραις ἀναγεννήσεως καὶ ἀνακαινίσεως, ἐν ἡμέραις, ἐν αἷς ἐγκαινίζεται ἡ ἐγκατάλειψις τῶν παλαιῶν μεθόδων, τοῦτο θ’ ἀπετέλει ὀλίσθημα μέγα, κατὰ τρόπον ὥστε δὲν θὰ ἐγνώριζον τί θὰ ἀπέμενεν εἰς τὸ δύσμοιρον τοῦτο Κράτος καὶ τί λόγον ὑπάρξεως θὰ ἔχῃ τοῦτο. (Χειροκροτήματα). Ἐγὼ δέ, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ σπεύσω νὰ συγχαρῶ μετὰ πολλῆς ἴσως προθυμίας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας δι’ ὡρισμένα σημεῖα τῆς ἀγορεύσεώς του, πρὸς τὰ ὁποῖα διαφωνῶ, θὰ σπεύσω νὰ τὸν συγχαρῶ ὁλοψύχως καὶ ἀμέσως, ὅταν οὗτος ἀνερχόμενος εἰς τὸ ὕψος, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει, ἀναλάβῃ μόνος αὐτὸς τὴν πρωτοβουλίαν, ὡς ἀληθῶς νέος ἀνήρ, ἀποκαθιστῶν τὰ πράγματα εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτοῖς θέσιν, μὴ ἐπηρεαζόμενος ποσῶς οὔτε ἐκ τοῦ θορύβου τῶν δρόμων, οὔτε ἐξ οἱωνδήποτε προσωπικῶν συμφερόντων, ἀλλὰ μόνον ἀγόμενος ἐκ τοῦ ζήλου καὶ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας καὶ μόνον ταῦτα. (Χειροκροτήμοτα παρατεταμένα).

§143Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λακωνίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν γνώμας βεβαιωμένας καὶ δημοσιεύματα τοῦ κ. Μενάρδου. Αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας μοὶ ἔκαμον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται περὶ ἀνδρὸς μὴ σεβομένου τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ἀνδρός, ὁ ὁποῖος φθάνει εἰς τὰς φράσεις του μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ περιγελᾷ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. Ἐὰν ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ἀκριβής, διότι δὲν ἔχω γνῶσιν, οὔτε μοὶ ἀνεκοινώθη τὸ σύνολον τῶν δημοσιευμάτων τούτων, ἐὰν λέγω ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ἀκριβής, βεβαίως ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ διορισθῇ ὁ κ. Μενάρδος καθηγητής, ἀλλὰ τοὐναντίον πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς πρὸς ἀναίρεσιν τῶν δημοσιευθεισῶν γνωμῶν αὐτοῦ. Ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ὁ διορισμὸς προσώπου ἄνευ εὐλαβείας ὁμιλοῦντος ἢ γράφοντος περὶ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης εἰς τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῆς ἕδρας τῆς γλώσσης ταύτης. Συνιστῶ ἑπομένως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα μελετήσῃ ὅσα ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συμπληρώσῃ τὴν μελέτην αὐτοῦ, πρὶν προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου.

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ συστάσεις ἐγένοντο ὄχι ἐξ ἰδίας μελέτης τῶν ἔργων, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας;

§145Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§146Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ τοσαύτη πύκνωσις ἠλεκτρισμοῦ, ἥτις παρατηρεῖται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς μὴ ὤφειλε, συνέτεινε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον θὰ μὲ παρακινήσῃ, ὅπως μετριάσω τὴν δριμύτητα τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ ἐξενέγκω μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὗτινος καταλογίζω σφάλμα πολιτικὸν τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν ψυχικὴν ταραχὴν τῆς Βουλῆς, ἣν ἐξῆψεν ἔτι μᾶλλον, ἀντὶ νὰ κατευνάσῃ. Ὁ ποιμήν, ὅστις συμμετέχει εἰς τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον παράγει τὸ ποίμνιον, τὸ ὑπὸ ταραχῆς καταλαμβανόμενον, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἰδεῶδες ποιμενάρχου. Διότι ἡ ψυχραιμία ἐπιβάλλεται ἰδίως ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ζωηρὰ ἡ ἀντίθεσις τῶν γνωμῶν καὶ αἱ ἀντιφωνίαι, αἵτινες ἀντιθέσεις καὶ διχογνωμίαι εἶναι ἄλλως ἀπαραίτητοι, ἀφοῦ αὐταὶ ἀποτελοῦσι τὴν ζωὴν καὶ κίνησιν τοῦ Κοινοβουλίου. Τοῦτο, ἐννοεῖται, οὐδαμῶς μειοῖ τὴν ὑποχρέωσιν ἡμῶν, ὅπως συνέχωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἐν μέτρῳ τοιούτῳ, ὥστε καὶ ἀξιοπρέπεια νὰ παρέχηται ἐν τῇ συζητήσει, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ ἠρεμία ψυχικὴ νὰ κυριαρχῇ. Ἐν πνεύματι τοιούτῳ ὁμιλῶν παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παράσχω ὑμῖν ὑπόσχεσίν τινα, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅπως ἀποκομίσω καὶ παρ’ ὑμῶν τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἂν ἐκπληρώσω τὴν ὑπόσχεσίν μου, τότε καὶ ὑμεῖς θὰ συμμετάσχητε τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφέρω. Ἂν λοιπὸν ἀποδείξω, πρῶτον ὅτι ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐν σχέσει πρὸς τὴν τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς νῦν ὁ λόγος, παρεσχέθη βεβαίωσις, δήλωσις, ἐπικυρωθεῖσα καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις ὅμως δὲν ἐτηρήθη ὑπ’ αὐτῶν, δεύτερον δὲ ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς διορισμὸν καθηγητῶν ὑπῆρξε τοιαύτη, ἥτις δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀνταποκρινομένη εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργόν, καὶ τρίτον ὅτι ἡ βεβαίωσις ἡ παρασχεθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἕδρα τις πανεπιστημιακὴ κατελήφθη ὁριστικῶς, ἀνῃρέθη εἶτα ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐὰν τὰ τρία ταῦτα ἀποδείξω, θὰ δύναμαι νὰ ἐλπίσω ὅτι καὶ ὑμεῖς θὰ συμμετάσχητε εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς καταπλήξεως, ἣν ᾐσθάνθην ἐγὼ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ ἥτις ἐπετάθη ἔτι μᾶλλον τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὁπότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐζήτησε νὰ παράσχῃ εἰς ἡμᾶς ἐξήγησιν τῆς λέξεως «σύμβασις». Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῆς ἀντιλήψεώς μου. Τὴν μίαν φορὰν εἶπεν ὅτι προέβη εἰς σύμβασιν καὶ τὴν ἄλλην ὅτι δὲν προέβη. Ἐν τῷ λόγῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναφέρεται, ἐπιβεβαιούμενον καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν παρουσίαν τοῦ κ. Μενάρδου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ ἐν τῷ νόμῳ οὐχὶ «τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής», ὡς εἶχεν ἀναγράψει ὁ τακτικὸς ὀργανισμός, ἀλλ’ «ἐπιστήμων διδάσκων ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ», «μόνον διὰ νὰ δύναται νὰ μετακαλέσῃ τὸν κ. Μενάρδον». Τοῦτο ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ, ἄν, ὅλως ἀντιθέτως πρὸς τὴν βεβαίωσιν ταύτην, ὅτι μόνον διὰ τὸν κ. Μενάρδον ἐγένετο ἡ εἰσαγωγὴ τῆς διατάξεως ταύτης, δὲν ἐπηκολούθησαν πράξεις ἄλλαι, ἀποδεικνύουσαι ὅτι καὶ ἄλλοι ἐκλήθησαν νὰ καταλάβωσιν ἕδρας, μάλιστα δὲ καὶ διωρίσθη ἤδη καὶ ἄλλος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης, ἥτις ἐψηφίσθη ἐπὶ τῇ ῥητῇ δηλώσει ὅτι μόνον διὰ τὸν κ. Μενάρδον ἐγένετο; Ἀποδεικνύεται λοιπὸν τὸ πρῶτον, ὅτι δηλαδὴ παρὰ τὰς δηλώσεις τὰς γενομένας τότε μὲν ἐν κύκλῳ ὡρισμένων βουλευτῶν, κατόπιν δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διωρίσθη ἕτερος καθηγητὴς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ταύτης, ἥτις, ἐπαναλαμβάνω, ἐψηφίσθη ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει, ὅτι θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο πρὸς διορισμὸν μόνον τοῦ κ. Μενάρδου. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀντιτείνῃ τις δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἶσθε σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ.

§147Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι ἄλλοι διωρίσθησαν;

§148Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκάλεσεν ἐπὶ τούτῳ τὸν κ. Ἐλευθερόπουλον, εὑρισκόμενον καὶ αὐτὸν εἰς τὴν αὐτὴν ἐντελῶς κατηγορίαν, καὶ δεύτερον διώρισε τὸν κ. Γερουλᾶνον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§149Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ὁ κ. Γερουλᾶνος εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα καὶ ἦτο διωρισμένος καθηγητὴς ἐν Γερμανίᾳ.

§150Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι ψεῦδος αὐτό.

§151Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Εἶναι ὁ ἔξοχος ἐπιστήμων.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Χαριτάτε, ἡσυχάσατε.

§153Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην ἐζήτησε δι’ ὡρισμένον πρόσωπον καὶ τὴν ἐχρησιμοποίησε δι’ ἄλλο πρόσωπον. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ἀπεδείχθη. Δεύτερον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ζητῶ συγγνώμην ἐὰν ἐρωτήσω ἡ λέξις «δόλος» εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἔκφρασις;

§154Γ. ΠΩΠ. Ὅταν ὑπάρχῃ, ἐπιτρέπεται.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς σᾶς.

§156Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διαφέρει τὸ πρᾶγμα, ὅταν ἀπευθύνεται εἰς ὡρισμένον πρόσωπον.

§157Γ. ΠΩΠ. Κακοπιστία.

§158Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα· ὑπῆρξε καὶ κακοπιστία, διότι ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ἤδη ὅτι ἐθεώρει ὡρισμένον ἐπιστήμονα ὡς ἀποδεχθέντα τὴν ἕδραν καὶ διορισθέντα εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπετρέπετο κατόπιν νὰ θεωρῇ τὴν ἕδραν ταύτην κενήν, νὰ δέχηται ὑποψηφιότητας, νὰ διαβιβάζῃ αὐτὰς τὸ ἴδιον τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας κριτὴν διώρισεν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀπεδέχθη τὴν ἕδραν; Λέγεται τοῦτο κακοπιστία; Τρίτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐζήτησεν ὅπως δίκην ἐγχέλυος ἐκφύγῃ ἐκ τοῦ διλήμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεκλείσθη κατὰ τρόπον τοσοῦτον καταφανῆ, ἐνῷ τὴν μίαν μὲν φορὰν ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ σύμβασις ἔγινε, τὴν δευτέραν δὲ φορὰν ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἔγινεν, ἐζήτησε δὲ νὰ διεκφύγῃ δι’ ἑρμηνείας τῆς λέξεως «σύμβασις» καὶ εἶπε «τὴν πρώτην φορὰν ἠνόουν τὴν σύμβασιν σύμβασιν, τὴν δὲ δευτέραν φορὰν ἠνόουν τὴν σύμβασιν συμφωνίαν, ὁμιλίαν». Δύναμαι νὰ ἴδω ἔστω καὶ ἕνα Βουλευτὴν ἐγειρόμενον, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην;

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Ὑπάρχει βεβαίως ἀκυρολεξία, ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχει πλήρης ἀλληλουχία εἰς τὰς δύο ἐννοίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε τὴν πρώτην φορὰν ὅτι συνεννοήθη μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου, καὶ γνωρίζων ὅτι εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς ἠρώτησεν αὐτόν, ἐὰν ἐδέχετο νὰ συνάψῃ συμβόλαιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ὑπηρέτει καὶ ἐδῶ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλ’ ὁ κ. Μενάρδος εἶπεν ὅτι ἐδέχετο, ἀλλ’ ὅτι θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ μεταβῇ πρῶτον εἰς Ἀγγλίαν, καὶ ὅταν ἐπανήρχετο, ἔρχεται νὰ κάμῃ τὸ εἰρημένον συμβόλαιον.

§160Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐνεκλείσθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐντὸς τοῦ διλήμματος.

§161ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶσθε νομικός, ἵνα ἀναγνωρίσητε τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῶν ἐννοιῶν τῆς λέξεως.

§162Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὁ Ὅμηρος διατὶ ἐθαυμάσθη; Διὰ τὴν ἁπλότητα τῶν ἐννοιῶν αὐτοῦ. Ὁ Ἀχιλλεὺς παρίσταται λέγων ταῦτα: «μισῶ τὸ ψεῦδος ὡς τὰς πύλας τοῦ Ἅδου». Τὴν ἁπλότητα τῶν ἐννοιῶν ἐπιδιώκω καὶ ἐγώ, καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν πάντων ὑμῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν τί λέγεται ἐν σελίδι 150 τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων ἡμῶν. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργός: «Ἔχει γίνει σύμβασις μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου;» Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ: «μάλιστα, ἔχει γίνει σύμβασις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως». Τίς εἶναι ὁ Ἕλλην ἐκεῖνος, ὀπαδὸς εἴτε τῆς ἀρχαίας, εἴτε τῆς μεσαιωνικῆς, εἴτε τῆς νεωτέρας, εἴτε τῆς μαλλιαρῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ τὰς σαφεῖς ταύτας φράσεις; Ἀλλὰ προχθὲς εἰς τὸν λόγον αὐτοῦ τὸν δεύτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρωτήθη· (Ἀναγινώσκει): «ἐκάματε σύμβασιν μὲ τὸν κ. Μενάρδον;» Καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀπήντησεν: «Ὄχι ἀκόμη· ἡ σύμβασις, ἵνα ἐπακολουθήσῃ, πρέπει ὁ κ. Μενάρδος νὰ εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, νὰ παρουσιάσῃ ἐν τῇ συμβάσει τοὺς τίτλους του». Τὴν πρώτην φορὰν εἶπεν ὅτι ἔγινε, τὴν δευτέραν ὅτι δὲν ἔγινεν.

§163Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔδωκεν ἐξηγήσεις.

§164Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον εἰς οἱονδήποτε νὰ ἔχῃ διάφορον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος.

§165Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην· τὴν πρώτην φορὰν ἠννόει, ὅτι ἐγένετο προφορικὴ συμφωνία, καὶ τὴν δευτέραν ὅτι δὲν ἐγένετο τὸ συμβόλαιον.

§166Γ. ΠΩΠ. Ἄλλοτε νὰ ἀγορεύητε ἐνώπιον συμβολαιογράφου, κύριε συνάδελφε.

§167Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πῶς δύναται ἤδη νὰ ἑρμηνευθῇ ἡ κατάφωρος αὕτη ἀντίθεσις τῆς βεβαιώσεως τῆς πρώτης πρὸς τὴν δευτέραν; Τοῦτο δι’ ἐμὲ εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητον· Ἀλλ’ ὑπάρχει προσέτι καὶ τὸ ἄλλο. Τὴν πρώτην φορὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαιοῖ ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι τακτικὸς καθηγητής. «Ὁ κ. Μενάρδος, Κύριοι, εἶναι καθηγητὴς τακτικὸς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης ἐν Ἀγγλίᾳ» (Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, σελ. 149)· ἀλλ’ ἔπειτα ἰδοὺ τί λέγει ἐν τῇ τελευταίᾳ του ἀγορεύσει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι πρὸς γνῶσιν τοῦ βαθμοῦ τῆς θέσεως τῶν ἐπιστημόνων τούτων εἶχε συμβουλευθῆ Πανεπιστημιακὴν ἐπετηρίδα ὀνομαζομένην Minerva, ἐκδιδομένην κατ’ ἔτος, ἐνόμιζε δέ, ὡς ἀνεγράφετο ἐν αὐτῇ ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἦτο λέκτωρ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης, καὶ διὰ τοῦτο, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν παρουσίαν τοῦ κ. Μενάρδου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ ἐν τῷ νόμῳ οὐχὶ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, ὡς εἶχεν ἀναγράψει ὁ τακτικὸς ὀργανισμός, ἀλλ’ ἐπιστήμων διδάσκων ἐν ξένῳ Πανεπιστημίῳ», μόνον διὰ νὰ δύναται νὰ μετακαλέσῃ τὸν κ. Μενάρδον. Γνωρίζουσα δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁ κύριος οὗτος δὲν εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, ἠναγκάσθη νὰ περιλάβῃ διάταξιν, εἰδικῶς ἀφορῶσαν, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸν διορισμὸν τούτου, καὶ μόνου τούτου. Καὶ οὕτω τὴν πρώτην φορὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι τακτικὸς καθηγητής, ἔπειτα δὲ ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸς ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἔκτακτος καθηγητής. Προσέθηκε δὲ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο χρῆσις τῆς διατάξεως ταύτης δι’ ἄλλον τινὰ ἀλλὰ μόνον διὰ τὸν κ. Μενάρδον, καὶ ὅμως ἔπειτα ἐγένετο χρῆσις ταύτης καὶ δι’ ἄλλους. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀπέδειξα καὶ τὰ τρία σημεῖα ἐκεῖνα, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα εἶχον ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι ὑμῶν. Καὶ ἤδη ποιοῦμαι ἔκκλησιν εἰς τὰ ὑμέτερα αἰσθήματα· Ἅγιε Βοζίκη! Ὡς ὁ Κροῖσος ἐπὶ τῆς πυρᾶς ἐμνήσθη τῆς ῥήσεως τοῦ Σόλωνος, οὕτω καὶ ἐγὼ νῦν ἐνθυμοῦμαι ὑμᾶς, ὅτε εἴπετε· «φοβοῦμαι μήπως ταχέως ποθήσωμεν τὸ παρελθόν». Νοσταλγοῦμεν τὸ παρελθὸν ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, παρελθόν, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ πολιτευταὶ οἱ βεβυθισμένοι μέχρι τῶν ὤτων εἰς τὸν βόρβορον τῆς συναλλαγῆς, εἶχον ἐν τούτοις τὴν εὐαισθησίαν τῆς ἐπιδερμίδος, καὶ ὅταν τις ἥπτετο τῆς ὑπολήψεως αὐτῶν, ἀμέσως ἐξανίσταντο, καὶ τότε καθίστατο δυσχερὴς ἡ θέσις παντός, ὅστις ὑπέπιπτεν εἰς τοιοῦτόν τι, ἔστω καὶ πολλῷ μικρότερον ἐκείνου, εἰς ὃ ἐνέπεσεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἂν μέλλει λοιπὸν τοιαύτη νὰ ἐπιτελεσθῇ ἀνόρθωσις, ὥστε νὰ ἀπολέσωμεν καὶ τὴν εὐαισθησίαν αὐτήν, νὰ φθάσωμεν δ’ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ βλέπωμεν ἀναιρουμένας καὶ ποδοπατουμένας τὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γενομένας δηλώσεις τῶν Ὑπουργῶν, ἂν ἐννοῶμεν ἐν τῷ μέλλοντι τοιαῦτα νὰ συμβαίνωσι, τότε ἐρρέτω ἡ τοιαύτη ἀνόρθωσις, διότι οὕτω φοβοῦμαι ὅτι θὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε συνάδελφός τις φίλα φρονῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δηλ. «ἀνόρθωσις τῆς φαυλοκρατίας». Κύριοι Βουλευταί! Χωρὶς τραγικοὺς ἐπιλόγους. Ἐπικαλοῦμαι καὶ αὖθις τὴν ὑμετέραν προσοχὴν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Βεβαιωθῆτε δὲ ὅτι εἰς τὰς ἐκφράσεις ταύτας τὰς δριμείας μὲ ἤγαγεν ἄλγος πραγματικόν, διότι καὶ νῦν ἔτι δὲν παύω νὰ περιβάλλω διὰ μεγίστης ἐκτιμήσεως τὸν προϊστάμενον τοῦ Κράτους, τὸν Πρωθυπουργόν, οὗτινος εἶχον ταχθῆ θιασώτης, καὶ οὗτινος τὴν πολιτικὴν πορείαν παρηκολούθουν φιλοστόργως, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον βλέπω ἤδη περιπεσόντα εἰς σφάλματα τοιαῦτα, ὄχι μὲν βεβαίως ἱκανὰ ὥστε νὰ προκαλέσωσι τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαιωθῆτε ὅτι οὔτε ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἐν τῇ στιγμῇ ταύτῃ — ἀλλὰ πάντως τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐφ’ ἑαυτόν. Τὴν πυγμὴν ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ἄλλως οὐχὶ ἀδίκως, κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο λόγος, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον στρεφομένην ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ αὐτοῦ καθ’ ἑαυτοῦ. Ὅταν ἐν ἡμῖν ἐγείρωνται πάθη τοιαῦτα, ἅτινα προάγουσιν εἰς σφαγιασμὸν τοῦ δικαίου, τότε, εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε, πρέπει νὰ σφίγγωμεν τὴν πυγμὴν καὶ νὰ διευθύνωμεν αὐτὴν καθ’ ἡμῶν αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὀρθοτομῶν τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, ἂς εἴπῃ πῶς λέγεται τοῦτο, ὅταν ἀφ’ ἑνὸς μὲν δηλοῦται ἐπισήμως ὅτι ἡ ἕδρα εἶναι κενὴ καὶ αἱ ὑποψηφιότητες γίνονται δεκταί, ἀφ’ ἑτέρου δ’ εἶτα ὁμολογεῖται ὅτι ἡ ἕδρα εἶχεν ἤδη προκαταβολικῶς παραχωρηθῆ! Ἐσφαγιάσθη τὸ δίκαιον· εἶναι δὲ δυνατὸν μία καὶ μόνη τοιαύτη πρᾶξις νὰ ἐπιφέρῃ τὴν κατάρριψιν τοῦ ὅλου οἰκοδομήματος. Ἐρράγισεν ἡ ὕελος. Ὅσον πολύτιμος καὶ ἂν ἦτο, καὶ ὅσον καὶ ἂν ἐβλέπομεν αὐτὴν μετὰ στοργῆς, ἔχομεν ὅμως αὐτὴν ῥαγισμένην. Εἶναι καιρός, ὅπως σταματήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη. Βλέπω τοὺς βουλευτάς, ἀντιπροσώπους γνησίους, οἵτινες τοσοῦτον ζωηρῶς ποθοῦσιν ὅπως διασώσωσι τὴν καταρρακωθεῖσαν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἂς ἐννοήσῃ τέλος ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἣν παρέσχεν εἰς αὐτὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν ἦτο ἡ πρέπουσα. Κύριοι Βουλευταί, μὴ κρημνίσητε τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ μήτις τολμήσῃ νὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὰ ὑπ’ αὐτῆς πραχθέντα.

§168Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος συζητοῦμεν, κύριε Πρόεδρε; Ἐπὶ τῆς ἐνδιαθέτου σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀκόμη δὲν γνωρίζομεν;

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται ἡ ἰδία ἐπερώτησις ἡ προχθεσινή. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§170ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κύριοι Βουλευταί, διαμαρτύρομαι μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων μου, ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχω, διὰ τὴν αὐτόχρημα συκοφαντίαν, ὅτι ἐπεζήτησα ἢ καὶ ἐσκέφθην νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ ἐκεῖ, ὅπου εἶχε φθάσει, μέχρι τοῦ σημείου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτής. Παρηκολούθουν, Κύριοι, τὴν συζήτησιν ἀληθῶς ὑπὸ δυσφορίαν. Ἡ λέξις δυσφορία δὲν ἐκφράζει ἀκριβῶς τὸ συναίσθημα, τὸ ὁποῖον μὲ κατέχει, ἀλλὰ δὲν καταδέχομαι νὰ μεταχειρισθῶ τὴν προσήκουσαν λέξιν. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ τέλος πάντων εἶναι φαίνεται ἀνάγκη, εἶναι ἀνάγκη σήμερον, ἀκριβῶς σήμερον, ὅτε, τὸ ἀναγγέλλω τοῦτο μετὰ χαρᾶς ἐγώ, μετὰ χαρᾶς ἐγὼ ἀπροκαλύπτου ἤθελον νὰ εἴπω, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν θὰ τὸ ἀκούσητε μετὰ χαρᾶς ἐπίσης ἐνδομύχου, ὅτι ἤρχισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀνανήφῃ, ὅτι ἤρχισε ν’ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ Ἀνορθώσεως, ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ θεομηνίας. Ὅταν ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί, τότε θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ ἐξετέλεσεν, ἐργαζόμενος ἀπὸ δεκαετηρίδων ὁλοκλήρων, μίαν ἀληθῆ ἐπανάστασιν καὶ ἐννοεῖ νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτὴν ἐπανάστασιν, εἰς τὴν ἀληθῆ πολιτικὴν πρόοδον, κατενόησε δέ, ὅτι ἐμπαίζεται ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπῆλθον, δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτοῦ, ἀλλὰ βεβαίως ἦλθον, ἵνα ἐκμεταλλευθῶσι τὴν ἐπανάστασιν· διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ μὴ ἀνανήψῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ τοσαῦτα παθὼν καὶ τοσοῦτον ἀγωνισθεὶς διὰ τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ πρόοδον, ὅταν παρακολουθῇ ἔστω καὶ κατὰ μικρὸν συζητήσεις, ὁποία ἡ νῦν διεξαγομένη. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ τελευταίου γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε καὶ ἐπέτεινεν εἰς ἐμὲ τὸ συναίσθημα τῆς δυσφορίας, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ εἶπον, ἀπὸ τοῦ τελευταίου γεγονότος, κύριοι Βουλευταί. Εἶπεν ἢ δὲν εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀνορθώσεως, ὅτι «ἡ σύμβασις θὰ καταρτισθῇ, ἐὰν εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος Καθηγητής;» καὶ ἀπήντησεν ἢ δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας «εἶναι ὅμως νομίμως διωρισμένος;» ἐὰν εἶναι νομίμως διωρισμένος, διατὶ ἡ συνομολόγησις τῆς συμβάσεως θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τοῦ ἂν εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος Καθηγητής; Πρόκειται ἐὰν ὁ κύριος ἐκεῖνος θὰ δεχθῇ μόνον τὴν ἐνταῦθα θέσιν ἢ μόνον τὴν ἐκεῖ. Περὶ τούτου καὶ μόνον πρόκειται, οὐδόλως καλούμεθα νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ᾖ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος Καθηγητής· ἀρκεῖ ὅτι εἶναι ἐπιστήμων, ἀρκεῖ ὅτι ἐδίδαξεν ἐν ξένῳ Πανεπιστημίῳ, ἀρκεῖ ὅτι τὸν διωρίσαμεν καὶ τὸν διωρίσαμεν νομίμως, ἵνα ὦμεν ἐντὸς τοῦ νόμου, συνομολογοῦντες ἔστω μετ’ αὐτοῦ καὶ σύμβασιν, ὅτι θὰ διδάσκῃ κατὰ τι μέρος τοῦ ἔτους ἐνταῦθα κατὰ τὸ ἕτερον ἐκεῖ. Πρὸς τί ὁ τεθεὶς περιορισμὸς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ σύμβασις θὰ συνομολογηθῇ μόνον ἐὰν ᾖ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος Καθηγητής; διότι... δίδω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν· διότι κατεῖδον καὶ κατενόησαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπατῶσι παρὰ μόνον ἁπλοϊκούς, ἢ μᾶλλον μόνον ἑαυτούς, ἀνίερα κατεργαζόμενοι κατὰ τοῦ ἔθνους, ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς Ἐλευθερίας. Ἐὰν εἶναι ἐκεῖνοι ἐλεύθεροι, δοξάζοντες ὅσα δοξάζουσι, διατί δὲν εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἐλεύθεροι νὰ λέγωμεν, ὅτι τὰ δόγματα αὐτῶν, αἱ πεποιθήσεις αὐτῶν εἶναι καταστρεπτικαὶ διὰ τὸν τόπον ἡμῶν; Ἐπικαλοῦνται τὴν ἐλευθερίαν· ἐπικαλούμεθα τὴν ζωήν. Δι’ ἡμᾶς ἡ γλῶσσα ἡ ἐθνική, ἡ θρησκεία ἡ ἐθνική, ἡ οἰκογένεια ἡ ἐθνικὴ εἶναι ἡ ζωὴ ἡ ἐθνική. Ἀλλὰ κατενόησαν καὶ ἀντελήφθησαν ὅτι προεχώρησαν πέραν τοῦ δέοντος, ὅπου ἀρχίζει ὁ κίνδυνος, διότι πρὸ ἡμερῶν, ὅτε ἐχειροκρότουν τὰ ἀκροατήρια, ὅτε ἐχειροκρότει αὐτὴ ἡ αἴθουσα τῆς Βουλῆς, συνησθάνθησαν, λέγω, τὸν ἐπανερχόμενον κίνδυνον καὶ νῦν ἀρχίζουσι τὰς ὑποχωρήσεις· ὀχυροῦνται ὄπισθεν τῶν τύπων, προσπαθοῦσι διὰ δικολαβισμῶν νὰ πείσωσι τὴν Βουλήν, νὰ πείσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πράξεως ἀνοσίας τοῦ μαλλιαρισμοῦ, τὸν ὁποῖον προστατεύει, τοῦ ὁποίου ἡγεῖται ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. Ἰδοὺ διατὶ λαλοῦσιν ὡς ἂν δῆθεν πρόκηται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἐὰν δηλαδὴ εἶναι ἔκτακτος, ἐὰν εἶναι τακτικός, ἐὰν συνομολογηθῇ σύμβασις, ἵνα, λέγω, ὑπὸ τοὺς δικολαβισμοὺς τούτους ἀποκρυφθῇ ἡ οὐσία. Εἶναι ἀνήκουστα, εἶναι πρωτοφανῆ, εἶναι ἀπεριγράπτως ἀπεχθῆ τὰ συμβαίνοντα ἀπό τινος χρόνου, συντελουμένης τῆς ἀνορθώσεως παρ’ ἡμῖν. Κατὰ τὸν Ποινικὸν ἡμῶν νόμον εἶναι ἔνοχος ἀπάτης ὁ παριστῶν πράγματα ψευδῆ ὡς ἀληθῆ ἀλλὰ καὶ ὁ ἀποκρύπτων τὰ ἀληθῆ πράγματα. Συνωμολογήθη ἢ δὲν συνωμολογήθη σύμβασις, τοῦτο δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τὸ κύριον, διότι τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ἠθικὸν ζήτημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους, εἶναι τοῦτο: ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως λέγων, ὅτι συνωμολογήθη σύμβασις, ἠπάτα τὴν Βουλήν, ἠπάτα τὸ ἔθνος, παριστῶν πράγματα ψευδῆ ὡς ἀληθῆ. Ἐνῷ δὲν εἶχε συνομολογηθῆ ἡ σύμβασις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀπέφευγε τὴν συζήτησιν, δὲν ἐπληροφόρει, ὡς εἶχε καθῆκον, ὁλοκλήρως τὴν Βουλήν, ἀρτίως, ἀλλὰ ἀπέκρυπτε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἠπάτα τὴν Βουλήν. Ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρῶν, ἂν συνωμολογήθη ἡ σύμβασις, καὶ ἀπήντα διὰ μιᾶς λέξεως, «μάλιστα», καὶ εὐθὺς προὐχώρησεν εἰς ἄλλο ζήτημα, καὶ ἀπέκρυψε τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ προβαίνω εἰς τὸ σπουδαιότατον. Εἶπεν ἢ δὲν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης; Τὸ εἶπεν ἢ δὲν τὸ εἶπεν ἐπανειλημμένως; Ἐνῷ ἐγίνωσκε τοῦτο, ἐκεῖνο δηλαδή, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἦτο καθηγητὴς τακτικὸς ὁ Κύριος ἐκεῖνος. Καὶ τὸ δεύτερον ἀπέκρυπτε τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι ἠθικῶς ὑπεύθυνος πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι ἠθικῶς, ἐπαναλαμβάνω, ὑπεύθυνος καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀλληλεγγύῃ αὐτῶν. Ἔχω δίκαιον ἢ ἄδικον ἂν εἴπω, ὅτι ἀνήκουστα πράγματα τελοῦνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, πρωτοφανῆ πράγματα, πρωτάκουστα, ἀπαράδεκτα καὶ εἰς τὸ ταπεινότατον κέντρον, ἀφοῦ ἀπαραδειγμάτιστον εἶναι νὰ ἀποκρύπτηται τοιουτοτρόπως ἡ ἀλήθεια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ παρίστανται πρὸς τὴν Βουλήν πράγματα μὴ ἀληθῆ, ὡς ἀληθῆ; Κατὰ διάταξιν νόμου, Κύριοι, ἐντελῶς ἐξαιρετικήν, κατὰ διάταξιν νόμου πρώτην φορὰν τεθεῖσαν παρ’ ἡμῖν, διορίζεται εἰς τὴν ὑπάτην θέσιν τὴν ἐπιστημονικὴν παρ’ ἡμῖν, εἰς τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων, ἐπιστήμων τις, καὶ οὔτε ὁ Βασιλεὺς πληροφορεῖται ποῖα εἶναι τὰ προσόντα αὐτοῦ, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς δημοσιεύσεως αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε πρὸς τὴν Βουλὴν γνωρίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, προκαλουμένου μάλιστα νὰ δηλώσῃ ποῖα εἶναι τὰ προσόντα αὐτοῦ. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ἐσχηματίσατε πεποίθησιν, ἐσχηματίσατε γνώμην, ποῖαι εἶναι αἱ ἐργασίαι τοῦ Κυρίου ἐκείνου, ποῖα εἶναι τὰ συγγράμματα αὐτοῦ, ποῖαι εἶναι αἱ διατριβαὶ αὐτοῦ, ποῖα εἶναι τὰ ἄρθρα αὐτοῦ, ποία ἡ ὁπωσδήποτε διδακτικὴ ἄσκησις τοῦ διδασκάλου τούτου τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων; Κατὰ τοιοῦτον τρόπον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως ἤρχισε νὰ πληροῖ τὰς θέσεις τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ διορίζῃ τοὺς διδασκάλους τοῦ Γένους; Δύναται νὰ μειδιᾷ ὅσον ἂν θέλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ γελᾷ ὅσον ἂν θέλῃ, καὶ ἔχει δίκαιον νὰ γελᾷ καὶ ἔχει δίκαιον νὰ μειδιᾷ, ἔχει μέγα δίκαιον, πολύ, ἀπερίγραπτον δίκαιον. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ καὶ αὖθις σᾶς ἐρωτῶ, ἵνα καὶ αὖθις μειδιάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει, λέγω, ἔχει τις ἐξ ὑμῶν ἐσχηματισμένην γνώμην, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, κατὰ στοιχειώδη τρόπον, περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ κυρίου ἐκείνου, ὥστε νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων; Καὶ ἐρωτῶ ἀκόμη: διεφώτισεν ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀντιβασιλέα, τὸν συγκεντροῦντα μάλιστα τὰς ἐθνικὰς ἐλπίδας, διεφώτισε, λέγω, τὸν Βασιλέα ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ διορίσῃ ἕνα ἐπιστήμονα τοιοῦτον εἰς τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων; «Τὰ εἶπον «προφορικῶς» εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὰ λεγόμενα εἰς τοιαύτας περιστάσεις, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι πληροφορίαι ἐπίσημοι, εἶναι πληροφορίαι ἐνδιαφέρουσαι μεγάλως, εἶναι πληροφορίαι ὑπεύθυνοι, τὰς ὁποίας πρέπει ἡμεῖς νὰ γνωρίζωμεν, πρέπει νὰ τὰς γνωρίζῃ ἡ Ἀντιπροσωπεία τοῦ Λαοῦ· πρέπει νὰ τὰς γνωρίζωμεν ἡμεῖς, ἵνα δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν τί λέγετε πρὸς τὸν Βασιλέα προκειμένου νὰ ἀσκῆτε ἐν ὀνόματι Αὐτοῦ ἀλλ’ ὑπὸ τὴν εὐθύνην ὑμῶν πράξεις σπουδαιοτάτας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τουλάχιστον, κύριε Ὑπουργέ, δὲν προσκομίζετε ἐνταῦθα τὰ γραφέντα εἴς τινας ἢ μᾶλλον εἴς τινα ἐφημερίδα, ὑπὲρ τοῦ κυρίου ἐκείνου, ἵνα ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἁπτὰς τὰς ἀποδείξεις, διὰ νὰ ἴδωμεν διατί φέρεσθε, ὅπως φέρεσθε, καὶ ἀναιρεῖτε ὑμᾶς αὐτούς; Ποῖαι λοιπὸν εἶναι αἱ ἐργασίαι τοῦ ἐπιστήμονος ἐκείνου; Ποῖαι ἄλλαι ἐργασίαι ἐκτὸς ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁ κ. συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου ἐγνώρισε πρὸς τὴν Βουλὴν πρὸ ὀλίγης ὥρας; Ἔχετε ἀναμφιβόλως τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς νὰ δικαιολογήσητε τὴν πρᾶξιν ὑμῶν ταύτην, πρέπει νὰ δικαιολογηθῆτε ἀπέναντι τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Λαοῦ, διὰ τὸν ἐπιστήμονα ἐκεῖνον, τὸν ἀξιοῦντα τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων. Τὶ ἄλλο ἔργον ἔχομεν αὐτοῦ παρὰ τὴν διατριβήν, τὴν γενομένην κατὰ νομικὴν ὑποχρέωσιν, ἥτις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γραφῇ, καὶ τὰ στιχουργήματα ἐκεῖνα τὰ ἀηδῆ, ὡς τίτλους διὰ τὴν διαδοχὴν τοῦ Κόντου καὶ τοῦ Μιστριώτου; Ἦλθεν ἡ ἀνόρθωσις νὰ καταλύσῃ τὴν συναλλαγήν, ἦλθεν ἡ ἀνόρθωσις νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἦλθεν ἡ ἀνόρθωσις νὰ θέσῃ εἰς τὴν θέσιν του τὸν πολίτην, τὸν Βουλευτήν, τὸν Ὑπουργόν, τὸν Βασιλέα, ἀλλὰ ἦλθεν ἡ ἀνόρθωσις ἵνα θέσῃ ὡς ὑποπόδιον τῶν ποδῶν τοῦ τελευταίου διευθυντοῦ Ἐφημερίδος καὶ τὸν νόμον καὶ τὴν Πολιτείαν, ἦλθεν ἡ ἀνόρθωσις ἵνα κατορθώσῃ νὰ γραφῶσιν ὕβρεις καὶ συκοφαντίαι κατὰ τῶν ὀλίγων ἀντιπολιτευομένων Βουλευτῶν, τὰς προθέσεις τῶν ὁποίων οὐδεὶς τίμιος ἄνθρωπος δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ γραφῶσιν ἀκόμη ὀλίγαι ἀστειότητες ἀηδεῖς κατ’ αὐτῶν ἦλθεν ἡ Ἀνόρθωσις δούλη ταπεινὴ καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ὑποτεταγμένη εἰς τὰ κελεύσματα τοῦ πρώτου, λέγω, τυχόντος διευθυντοῦ ἐφημερίδος, καὶ ἐπιδιώκει νὰ διορίσῃ μαλλιαροὺς καταφώρους, ὅπως διαδεχθῶσι τὸν Κόντον καὶ τὸν Μιστριώτην! Αὐτὸ εἶναι τὸ κράτος τοῦ νόμου, αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη πυγμὴ τῆς πολιτείας, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξιοπρέπεια, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐπεζήτησαν ὄχι ὡς σκοπὸν ἀλλ’ ὡς μέσον; ὄχι· σκοπὸς εἶναι ἡ ἀρχή, μέσα εἶναι ἡ ῥεκλάμα, μέσα εἶναι ἡ διαφήμισις ἀνυπάρκτων πραγμάτων, μέσα εἶναι ἡ συκοφαντία κατὰ παντὸς ἀντιπάλου ὑμῶν, μέσα εἶναι τὰ νεῦρα, μέσα εἶναι μέχρι πρὸ μικροῦ ὁ ὑπνωτισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον εἴχετε βυθίσει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι ἂν μὴ ἡ Βουλή, ἥτις, ὄχι δὲν θέλει, ἀλλὰ δὲν ἤρχισεν ἀκόμη νὰ τολμᾷ, νὰ σᾶς θέσῃ ἐκεῖ ὅπου σᾶς πρέπει, ἐντὸς ὀλίγου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ σᾶς διδάξῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκμεταλλεύησθε τοὺς ἀγῶνας αὐτοῦ τοὺς πολυετεῖς.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαγοπάτης ἔχει τὸν λόγον.

§172Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἰδικόν μου τὸ σφάλμα, κ. συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἐμπνευσθῶ καὶ ἐγὼ ὁμοίαν τραγικότητα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε παρὰ τοῦ πρὸ ὀλίγου κατελθόντος τοῦ βήματος. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως ὅτι ἔλαβον ὑπὸ σοβαρὰν σημείωσιν τὸ μέγα κακούργημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὅτι συνωμοτεῖ μετὰ τῶν δημοσιογράφων καὶ χαρίζει εἰς αὐτοὺς τὰ πάντα διὰ νὰ συκοφαντῇ μετ’ αὐτῶν τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον. Ἀλλὰ τὸ χειρότερον ὅλων εἶναι ὅτι αὐτὰ τὰ πιστεύει ὁ συνάδελφος. Εἶναι μία κατάστασις εὐτυχίας, ἀλλὰ ἂν εἶναι κατάστασις εὐτυχίας διὰ τὸν συνάδελφον, εἶναι πολὺ λυπηρὰ ἡ μορφή, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ Βουλή. Ἴσως διότι αἱ ἀντιπολιτευτικαὶ μονάδες εἶναι ἀνερμάτιστοι καὶ ἀσύντακτοι καὶ ἐντεῦθεν ἕκαστος τῶν ἀγορευόντων ἀντιπολιτευομένων φαντάζεται ὅτι τίθεται ἀντικρὺ τῆς ὁλότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ φέρῃ εἰς τὴν ῥάχιν του τὴν ἀρχηγίαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐκπλήσσομαι διὰ τὴν τροπὴν τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε λαμβάνουν αἱ συζητήσεις. Δὲν πρόκειται περὶ συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κἄτι τι καθωρισμένον νὰ ὑποστηρίξουν, ἀλλ’ οἵτινες ἄγονται καὶ φέρονται κατὰ τὰς περιστάσεις, γίνονται ἕρμαια τοῦ συνειρμοῦ τῶν ἰδεῶν, ὅπερ δὲν τοὺς εὐθύνει. Ἀλλ’ ὅπερ τοὺς εὐθύνει, εἶναι ὅτι ἐπωφελοῦνται τῶν ἀδυναμιῶν τοῦ λαοῦ καὶ συγχέουν ζητήματα καθαρῶς ὑπηρεσιακὰ, μὲ ζητήματα Ἐθνικά, Θρησκευτικά, γλώσσης, ζητήματα ἐπιδεκτικὰ τραγικοποιήσεως. Δὲν θὰ περιπέσω εἰς τὴν παγίδα νὰ ἐμπλακῶ ἐν τῷ γλωσσικῷ ζητήματι μίαν φορὰν ἀκόμη καὶ ἐξ αἰσθήματος ὑπερηφανίας προσωπικῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξ εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς ὑμᾶς. Δὲν εἶναι τὸ πρῶτον νῦν, ὅτε ἡ γλῶσσα περιάγεται ὡς ἐμπόρευμα πολιτικοθρησκευτικόν. Ἐφ’ ὅσον ἡ ὑστερικὴ εὐαισθησία τοῦ λαοῦ δὲν ἐκλείπει καὶ οἱ μεγάλοι ἄνδρες περισσεύουν, οἱ χρόνοι θ’ ἀντιγράφουσιν ἀλλήλους μέχρι μιᾶς στερεοτυπίας ἀηδοῦς, δύναταί τις νὰ εἴπῃ. Προχείρως καὶ ἀκριβῶς διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ ἓν διάλειμμα φαιδρότητος τέλος πάντων, πρέπει νὰ ἀποκαλύψω τοὺς γλωσσαμύντορας τῆς πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐποχῆς, τοὺς ὁποίους διεδέχθησαν οἱ σύγχρονοι. Καὶ ἀνεμνήσθην τοῦτο, διότι ὁ συνάδελφος ἐκ Λακωνίας ὁμιλῶν περὶ τοῦ διορισθέντος Μενάρδου ἔλεγε: καὶ εἶναι εἰς τὴν περιωπὴν τοῦ Κοραῆ ὁ Μενάρδος, τὸν ὁποῖον διώρισαν διὰ νὰ διαδεχθῇ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον; Ἠξεύρετε λοιπὸν περὶ Κοραῆ τί συμβαίνει; Τὸν Κοραῆν οἱ συνάδελφοι τοῦ συναδέλφου ἐκ Λακωνίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸν κατηγόρουν ὡς καταπροδίδοντα τὴν θρησκείαν, ὡς ἄθρησκον, ὡς ἀνίερον.

§173Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποῖος τὰ λέγει αὐτά; Μὴ βλασφημεῖτε, μὴ λέγετε ὅ,τι θέλετε.

§174Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἶναι λυπηρόν, διότι ὁ κ. Πατσουρᾶκος, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως μᾶς ἐδήλωσεν ἐνταῦθα τὴν ἰδιότητά του, ὡς φιλολόγου δὲν ἔχει πρόχειρον εἰς τὴν μνήμην του, ὅσα ἐφλυάρουν οἱ Κοδρικάδες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατὰ τοῦ Κοραῆ, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸν Πατριάρχην τὸν ἀπαγχονισθέντα παρέσυραν ν’ ἀποκηρύξῃ δημοσίᾳ τὸν Κοραῆν. Μοὶ ὀφείλει εὐχαριστίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, διότι μανθάνει ἀπὸ ἐμὲ τοσοῦτον σημαντικὰ γεγονότα τῆς ἱστορίας τοῦ ἔθνους. Γνωρίζει ἐπίσης ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀνεθεμάτιζαν οἱ Κοδρικάδες καὶ τοὺς δίδοντας εἰς τὰ τέκνα των, κατὰ τὴν βάπτισιν, ὀνόματα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων.

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι ἦσαν οἱ Κοδρικάδες;

§176Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἦσαν οἱ ἀγράμματοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι ἔγραφον π. χ. ἐναμβρύνομαι καὶ ἀμφασία, καὶ οἱ ὁποῖοι εὕρισκον ἀσυγχώρητον τὸν Κοραῆν, διότι ἔγραφε «μυθιστορία», «φρασεολογία» κ.λ.π., ἦσαν οἱ ἀγράμματοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι διετάραττον τότε τὴν τάξιν. (Χειροκροτήματα). Αὐτοὶ ἦσαν, ἀλλὰ μὲ ταύτην τὴν διαφορὰν τὴν σημαντικήν, ὅτι δὲν ἔχω ἀφορμὴν νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ Κοδρικᾶς, ὁ μακαρίτης γηγενὴς Ἀθηναῖος, κακοπίστως ἔγραφε ταῦτα. Ἴσως τὸ ἐπίστευεν ὁ ἄνθρωπος καὶ τότε ἀνεξαρτήτως τῶν ἰδεῶν του εἶναι ἄξιος σεβασμοῦ. Θὰ ἤμην πολὺ εὐχαριστημένος, ἂν τὰς αὐτὰς βεβαιώσεις ἠδυνάμην νὰ εἴπω περὶ τῶν ὅσων οἱ νῦν καὶ χθὲς καὶ πρώην περὶ τῆς γλώσσης ὅμοια ἢ ἀνάλογα σκέπτονται. Εὑρίσκομαι εἰς τινα ἀμηχανίαν ὡς παρατηρεῖτε. Ἠξεύρετε διατί; Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, περὶ τίνος πρόκειται, περὶ τίνος ὁμιλοῦμεν. Ἐνῷ ἄλλοι συνάδελφοι εἶναι πρόχειροι καταλαμβάνοντες τὸ βῆμα χωρὶς νὰ ἔχωσί τι νὰ εἴπωσι, νὰ εὑρίσκωσι τόσον εὐχερῶς ἐμπνεύσεις νὰ κατακρίνουν τὴν Συμπολίτευσιν, ἐγὼ ὑπολείπομαι ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ, ἴσως διότι εἶμαι συμπολιτευόμενος, ἀλλὰ καὶ ἀντιπολιτευόμενος ἂν γείνω, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ παύσω νὰ εἶμαι ἐγώ. Ἀλλὰ διὰ νὰ δικαιολογηθῶ πρὸς ὑμᾶς καταναλίσκων τὸν χρόνον, πρέπει νὰ καθορίσω ἓν θέμα, νὰ τρέψω, ἂν δυνηθῶ, ἐπὶ τὸ κοινοβουλευτικώτερον τὴν συζήτησιν. Παρατηρῶ ὅτι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον προσπαθοῦν νὰ κατακρίνουν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προκαλοῦν τὰ εὐθηνὰ χειροκροτήματα τῶν θεωρείων, εἶναι διότι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τοῦ Μενάρδου, ἂν ὁ Μενάρδος ἤθελε εὑρεθῆ ἔχων τοὺς τίτλους τοὺς ὁποίους ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς ὁποίους ἀξιοῖ νὰ ἔχῃ.

§177Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἢ θὰ διορισθῇ καθηγητὴς ἢ δὲν θὰ διορισθῇ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύμβασις.

§178Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἶναι εὐκολώτατον τοῦτο νὰ νοηθῇ. Ὁ κ. Μενάρδος διωρίσθη νομιμώτατα. Προκειμένου ὅμως νὰ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ διδάσκῃ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἅμα, χρειάζονται καὶ ἰδιαίτεραί τινες συνθῆκαι περὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ.

§179Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν δύναται νὰ εἶναι καθηγητής.

§180Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Διατί, σᾶς παρακαλῶ; Ἐὰν δὲν δύναται νὰ εἶναι, καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔκαμε, μὴ δυνάμενον νὰ εἶναι, τότε θὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Τό γε νῦν ἡ Κυβέρνησις ἴσως εἰς τοῦτο σφάλλει, ὅτι εἶχε τὴν πολλὴν ἁβρότητα, σκέψεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἐν νῷ, ἐνεργείας τὰς ὁποίας ἔκαμνεν, ἐντελῶς ὑπηρεσιακάς, διὰ τὰς ὁποίας οὐδένα ὤφειλε λόγον, νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ. Καὶ πρὸ πάντων, ἂν πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ εὕρω σφάλματα εἰς τὴν ὅλην πορείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπῆρξε περισσότερον τοῦ δέοντος ἁβρός, ὥστε τὰς σκέψεις του, τοὺς δικαιολογητικοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατέληγεν εἰς τὴν γνώμην νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον, εἶχε τὴν ἁπλότητα, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ τὴν ἔκφρασιν, νὰ τὰς ἀνακοινοῖ, διὰ νὰ ἔχῃ τώρα τὴν ἀνίαν, ὄχι ἐκ τῶν εὐθυνῶν του, βεβαίως, νὰ ἀκούῃ: — «ἐνθυμεῖσθε, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ γραφεῖόν σας ὅτε ἤμεθα οἱ δύο μας μοῦ ἐλέγετε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο;» Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ διδαχθῇ ἀπὸ τῆς περιστάσεως ταύτης ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὰ μέτρα του καὶ νὰ ὑπολογίζῃ ὄχι βεβαίως ἐπὶ πάντων, ἀλλὰ ἐπὶ ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους ἔχει ἀφορμὰς νὰ ὑπολογίζῃ οὕτως ὡς ἐπὶ μελλόντων ἐχθρῶν καὶ ὅταν μάλιστα ἔχῃ ἀφορμὰς νὰ εὑρίσκῃ ὅτι οἱ προσφεύγοντες πρὸς αὐτὸν διὰ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ὑπόθεσιν δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένοι βλέψεών τινων ἐντελῶς δεδικαιολογημένων, φιλοδοξιῶν πλήρως ἀναγνωριζομένων, ἀλλὰ καθαρῶς προσωπικῶν.

§181Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπειδὴ ὑπαινίσσεται ἐμέ.

§182Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Δὲν ὑπαινίσσομαι. Βλέπετε ὅτι κάμνω ἐπερώτησιν κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§183Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Αὐτὰ εἶναι δικολαβικά.

§184Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Δικολαβικὰ σεῖς μεταχειρίζεσθε, κύριε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς φράσεις σας, κύριε Μέρμηγκα, νὰ τὰς διορθώσητε.

§186Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐννοῶ ὅτι ὁ ῥήτωρ ἐκτρέπεται τῆς συζητήσεως.

§187Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐνικήσατε ἐν τούτῳ, ὅτι ἐκτρέπομαι τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς. Ἠξεύρετε ποῖον εἶναι τὸ θέμα; Ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἢ κακῶς διώρισε τὸν κ. Γερουλᾶνον; Ὁ κ. Γερουλᾶνος ἔχει ἐπιστημονικὰ ἐφόδια ἢ ὄχι;

§188Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ Μενάρδου.

§189Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Πρὸς τὸν κ. συνάδελφον ὁμιλῶ. Ἀλλὰ βεβαιωθῆτε ὅτι διὰ παρόμοιον λόγον, δι’ ὅσα ἰδιαιτέρως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν θὰ ἐχρειάζετο, ὅσα ὁ Ὑπουργὸς ἑκάστοτε λέγει περὶ σκέψεών του, περὶ ὁμιλιῶν, νὰ τὰ καθιστῶμεν ἀντικείμενα συζητήσεως, ἐγὼ πρῶτον θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὰς συνεδριάσεις τὴν Βουλὴν παρερχόμενος τὸ βῆμα, εἰς τὸν ὁποῖον ἔκαμε πολλάκις τὴν τιμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὁμιλῇ περὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτοῦ, περὶ τῶν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων προήχθη εἰς τοιαύτας ἢ τοιαύτας. Ἀλλ’ ἐπειδή, Κύριοι, πρέπει νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν καὶ νὰ μὴ παράσχω καὶ ἐγὼ ἀφορμὴν νὰ μοὶ καταγνωσθῇ ὅτι λέγω περὶ ὅσων δὲν πρόκειται νὰ λέγω, κατέρχομαι τοῦ βήματος φοβούμενος ὅτι ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς δὲν κατέστη ἐξουθένωμα, ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφος. Ὑπῆρξαν δυσχερεῖς αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξώθησαν αὐτὸν εἰς τὸ νὰ γίνῃ. Προελήφθησαν εὐτυχῶς. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ, ἂν συμβούλοις χρῆται ἐκείνοις, οἱ ὁποῖοι δὲν κρίνουσιν ἑκάστοτε τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων καὶ δὲν ἀναμετροῦσι τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἂν μὴ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι αὕτη ἴσως νὰ μὴ εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἀπέναντι τῆς ἰδίας συνειδήσεως. (Εὖγε! εὖγε. Χειροκροτήματα).

§190Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Παρὰ τὴν ἀπόφασίν μου ὅπως μὴ συμμετάσχω τῆς ἀνιαρᾶς ταύτης συζητήσεως, ἐν τούτοις θὰ ἦτο παράλειψις καθήκοντος, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον τὸν λόγον ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον. Λέγω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις καθήκοντος, διότι ἡ ἐμπάθεια καὶ τὸ προσωπικὸν συμφέρον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκδηλοῦνται, ὥστε οὐ μόνον τὴν ἀγανάκτησιν προκαλοῦσι καὶ τὴν δυσφορίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς θλιβερὰς σκέψεις ἐμβάλλουσι πάντα γνήσιον πατριώτην, καὶ ἁγνὸν Ἕλληνα. Οἱ ὁμοφρονοῦντες τῇ Κυβερνήσει ἄλλους μὲν τῶν ἀντιφρονούντων εἰρωνεύθησαν, ἄλλους δὲ δι’ ἄλλων κοσμητικῶν ἐπιθέτων ἐκόσμησαν. Ἀλλὰ δὲν εἶχον κανὲν δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωσιν ὡς ὡμίλησαν. Μάτην δὲ πειρῶνται διὰ σοφιστικῶν καὶ χλιαρῶν ἐπιχειρημάτων ν’ ἀνταπεξέλθωσι κατὰ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς οὐσίας. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἐὰν σήμερον ἡ Κυβέρνησις περιῆλθεν εἰς ἣν περιῆλθε θέσιν δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Οἱ ὑπεύθυνοι πάσης ἐνόχου πράξεως, πάσης αὐθαδείας, πάσης ἀνηθικότητος εὑρίσκονται εἰς τὰ παρασκήνια, ἐκεῖ, ὅπου διὰ μυριοστὴν φορὰν, λέγω, σφυρηλατοῦνται καὶ χαλκεύονται ὅλα τὰ κακὰ κατὰ τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους. Δὲν ἠρκέσθησαν οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρελθόντες τῆς συμπολιτεύσεως νὰ εἰρωνευθῶσιν ἡμᾶς, δὲν ἠρκέσθησαν νὰ μᾶς περιλούσωσι διὰ σκωμμάτων καὶ ὕβρεων· ποίους; Ποῖοι; Ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἔχουσι καμμίαν πατρίδα, περισαίνουσι δὲ καὶ περιλείχουσι πάντα ἰσχυρὸν τῆς ἡμέρας, ἐκεῖνοι οἵτινες ὕβρισαν πάντα πατριώτην, ἐκολάκευσαν δὲ καὶ ὑπηρέτησαν πάντα ὅστις κατέστη ἰσχυρός. Ἀλλ’ εἶπον καὶ ἄλλοτε ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ τώρα ὅτι οἱ αὐθάδεις καὶ ἀσυνείδητοι ἀδιαφοροῦσιν ἐντελῶς: «ἂς τρώει ὅπου τρώει καὶ ἂς λέει, ὅπου λέει»· ἂς πετσοκόβεται ἡ Βουλή, ἂς ξεφτίζεται ἡ Κυβέρνησις· ἀδιάφορον εἰς αὐτούς· αὐτοὶ ἕνα καὶ μόνον ἔχουσι σκοπόν, πῶς θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ ἀτομικά των συμφέροντα καὶ πῶς θὰ ἀναδειχθῶσι μεγάλοι, τὰ δὲ συμφέροντα τῆς πατρίδος καὶ τῶν ἀτόμων ἐρρέτωσαν. Δὲν ἀρκεῖ, Κύριοι, διὰ νὰ προκόψῃ τις εἰς τὸ πρωτότυπον τοῦτο Βασίλειον ἢ νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν ξένην, διότι ἐκεῖ φαίνεται ὑπάρχει ἡ σοφία, ἀδιάφορον ἐὰν ἐκεῖθεν ἔρχονται πολὺ συχνὰ ὅλοι οἱ στύλοι τῆς διαφθορᾶς, οἵτινες δι’ ὑπούλων λόγων καὶ φράσεων ἐπαγωγῶν ἐπιτυγχάνουσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτυγχάνουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εὐγενῆ αἰσθήματα. Κατὰ τῶν τοιούτων ὑποκειμένων παλαίομεν ἡμεῖς, εἴμεθα δ’ ἄξιοι εὐγνωμοσύνης προειδοποιοῦντες τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ πίπτῃ ἀπὸ ὀλισθήματος εἰς ὀλίσθημα. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἀποφεύγοντες δι’ εὐνοήτους λόγους νὰ ἐλέγξωσιν αὐτήν, διαπράττουσι τὸ χείριστον κακὸν καὶ πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ἀκόμη ὅτι παρέχουσι κακὴν ὑπηρεσίαν ἐκεῖνοι οἵτινες συνηγοροῦσι, καθ’ ὃν τρόπον συνηγοροῦσι, περὶ ὑπόπτων καὶ παρδαλῶν προσώπων· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν στερεῖται τῆς στοιχειωδεστάτης νοημοσύνης, ὥστε νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ δηλώσῃ ὅσα ἐδήλωσεν· ἐὰν τοῦτο ἔπραξε, τὸ ἔπραξε, διότι παρεσύρθη παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι θεωρίαν ἐπισκόπου καὶ καρδίαν μυλωνᾶ.

§191ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ μυλωνάδες;

§192Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Μυλωνάδες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέφθειραν τὸ Κράτος, τὸ ἔθνος καὶ τὴν γλῶσσαν, τὴν θρησκείαν καὶ τὴν ἐπιστήμην, τέλος τὰ πάντα καὶ τοὺς πάντας. Καὶ ὅτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸ διετίας ἐξηγέρθη καὶ ὑπέδειξε τὴν Κυβέρνησιν ἔστειλε δ’ ἀντιπροσώπους ἐνταῦθα, κατ’ ἐκείνων κυρίως ἐστρέφετο, ἀλλ’ ἐκεῖνοι διέφυγον. Ἡ ἀλήθεια εἶναι πικρὰ παρ’ ὅλην ὅμως τὴν πικρότητα αὐτῆς ὀφείλομεν νὰ τὴν λέγωμεν. Δὲν παρέρχεται ἡμέρα χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἓν σκάνδαλον, μίαν παρανομίαν. Καὶ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, διότι ματαίως θὰ κουράσω αὐτήν, διότι ἐκεῖνοι ἔχουσι τοιαύτην ἐπιτηδειότητα, ἀνατροφὴν καὶ μόρφωσιν, οὕτως ὥστε παρ’ ὅλα τὰ λεγόμενα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δύνανται νὰ ἐπιτύχωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκουσιν. Ἀλλ’ ἔστι δίκης ὀφθαλμός. Κατ’ αὐτῶν τῶν παρασίτων, τῶν κολάκων καὶ τῶν ἐπιτηδείων θὰ ἀγωνιζώμεθα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον παραπείθεται παρ’ αὐτῶν. Δὲν εἶναι μόνον οἱ καλοὶ νόμοι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δίδοντες τὴν ἀκμὴν καὶ τὸ μεγαλεῖον εἰς τὰ ἔθνη, ἀλλὰ οἱ λειτουργοὶ τῶν νόμων. Δὲν εἶναι οἱ νόμοι, οἵτινες θὰ ἐπιτελέσωσι τὴν ἀνόρθωσιν, ἀλλ’ οἱ χαρακτῆρες, τὰ χρηστὰ πολιτικὰ ἤθη καὶ ἡ παιδεία. Καὶ δὲν ἐζημίωσαν, κύριε Πρωθυπουργέ, τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως αὐτῆς τόσον οἱ Θερσῖται ὅσον οἱ Ὀδυσσεῖς καὶ οἱ Ἀγαμέμνονες. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ἀνορθώσεως βλέπομεν πᾶσαν αὐθάδειαν καὶ κάθε παρανομίαν ἀποτολμωμένην καὶ δὲν ἔχει τις παρὰ νὰ ἀνατρέξῃ εἰς πρόσφατον παράδειγμα, διὰ νὰ ἴδῃ τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν εἰς τὸ ἱερὸν ἵδρυμα πρὸς τὸ ὁποῖον ἀτενίζει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός. Εἰς τὰς ἡμέρας τῆς Ἀνορθώσεως ἀνηγάγομεν τὴν συναλλαγὴν εἰς ἐπιστήμην διανέμοντες τὰς Πανεπιστημιακὰς ἕδρας εἰς συγγενεῖς καὶ εὐνοουμένους. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀκόμη καιρός, ἐὰν φρονῇ ὅτι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ἀποστολὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐὰν δὲν ἀρνεῖται εἰς ἡμᾶς φιλοπατρίαν, ἔχει στοιχειῶδες καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούῃ τὰς γνώμας ἡμῶν. Δύνασθε, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ μειδιᾶτε ὅσον θέλετε, ἀλλὰ νὰ μειδιᾶτε δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι σαρκασμῶν καὶ μειδιαμάτων λόγῳ τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν, τῆς διαγωγῆς καὶ τῆς ἐν γένει ζωῆς αὐτῶν. Ὅσα καὶ ἂν εἴπωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ἐγένετο καὶ ἄλλως δὲν δύναται νὰ γίνῃ· ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ θλίβει κατάκαρδα εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, εἴθε ἡ μαντεία μου νὰ διαψευσθῇ, καθ’ ὅν, οἱ λύκοι θὰ ἀναμιχθῶσι καὶ πάλιν εἰς τὰ τῆς Πολιτείας καὶ τὸ δύσμοιρον τοῦτο ἔθνος θὰ δουλεύῃ διὰ νὰ τρώγουν οἱ μεγάλοι καὶ τρανοί. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀκόμη καιρός, καὶ ὑπάρχει, ἐὰν ἔχητε φιλοπατρίαν, καὶ τοιαύτην δὲν ἀρνοῦμαι, ἀποφύγετε μετὰ πάσης προσοχῆς τοὺς ἀσυνειδήτους, ἀποδιώξατε τὰ ἑρπετὰ καὶ πάντα τὰ ὕποπτα καὶ πονηρὰ δίποδα, ἅτινα σᾶς ὠθοῦσι διηνεκῶς εἰς τὸν κατήφορον καὶ τὴν καταστροφὴν καὶ τὰ ὁποῖα, κύριε Πρωθυπουργέ, εἶναι πρόθυμα καὶ ποθοῦσι νὰ μεταβάλωσι τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀπέραντον χρηματιστήριον.

§193Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Πιστεύσατε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι γνώμη ἀνεπηρέαστος, εἶναι γνώμη ἀντιπολιτευομένου, ἀντιπολιτευομένου ὅμως, ὅστις πάντοτε μετ’ εὐμενείας, πάντοτε μετ’ εὐχαριστήσεως παρηκολούθει καὶ παρακολουθεῖ τὰς εὐγενεῖς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων. Εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὅστις πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπῄνεσα πλεῖστα ὅσα νομοθετικὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπῄνεσα ταῦτα τόσον πολύ, ὥστε προὐκάλεσα θυέλλας, προὐκάλεσα διαμαρτυρίας ἀπὸ τὴν μικρὰν ἐκείνην ὁμάδα τῆς ἀξιοτίμου Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐν τούτοις ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συλλυπηθῶ, τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ὀλίσθημα, εἰς ὃ περιέπεσεν. Καὶ ὁμιλῶ περὶ ὀλισθήματος, Κύριοι, καθότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἣν ἀποτελοῦσι μέλη τόσον πεπαιδευμένα καὶ ἀξιόλογα νὰ περιπίπτῃ εἰς τοιαῦτα ὀλισθήματα. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ σύνολον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἷς ἕκαστος τῶν κ. Ὑπουργῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῆς περιωπῆς του καὶ διὰ τοῦτο ἐκπλήττομαι, πῶς εἶναι δυνατὸν τοιαύτη ἐπίλεκτος ὁμὰς ἀποτελοῦσα τοιαύτην Κυβέρνησιν, νὰ περιπέσῃ εἰς τοιοῦτον ὀλίσθημα. Διότι ἐκ πολλῶν λόγων ὀλίσθημα θεωρῶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, Ὑπουργοῦ, ὅστις μοι εἶναι τόσον συμπαθής, τὸ ὁμολογῶ δημοσίᾳ, Ὑπουργοῦ μὴ δυναμένου ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως νὰ συγκριθῇ μὲ πολλοὺς προκατόχους του, Ὑπουργοῦ ὅστις ἔχει ἱστορίαν ἐν τῇ πολιτικῇ σταδιοδρομίᾳ Ὑπουργοῦ, λέγω, Ἰάπωνος καὶ γνωρίζοντος τὴν Ἰαπωνικὴν τέχνην, τὴν θανοῦσαν πλέον, ἐκτὸς καὶ ἂν ἀναβιώσῃ ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ ἀνέρχηται ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ νὰ διακηρύττῃ ὅτι ἐποίησεν εἰδικὸν νόμον διὰ τὸν ἀξιότιμον κύριον Μενάρδον, διὰ τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, Κύριοι, ὅστις δύναται νὰ ἀποκληθῇ ὅτι εἶναι αἶσχος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούει τὸν κώδωνα).

§195Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὅστις δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος τῆς ἀρχαίας γλώσσης, τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ διδάξῃ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι δὲν κατέχω ἐπαρκῶς τὰ στοιχεῖα, ὅπως ὑπερασπίσω τὴν πάτριον ἡμῶν γλῶσσαν, καθότι ἀτυχῶς δὲν εἶμαι ἐπιστήμων, ἐν τούτοις ὅμως λυποῦμαι, διότι παρατηρῶ ἀνερχομένους ἐπὶ τὸ βῆμα ἀξιοτίμους συναδέλφους ἡμῶν συστηματικῶς ὑποσκάπτοντας τὴν πάτριον ἡμῶν γλῶσσαν. Μάλιστα, Κύριοι, τὴν πάτριον ἡμῶν γλῶσσαν, διότι τί ἄλλο πράττουσι παρὰ νὰ ὑποσκάπτωσι ταύτην, ὑποστηρίζοντες τὸ μαλλιαρὸν ἰδίωμα τὸ ἰδίωμα ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἠπειλήθη νὰ αἱματοκυλισθῇ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμὸς πρὸ ὀκταετίας, τὸ ἰδίωμα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔρριψε Κυβερνήσεις, τὸ ἰδίωμα ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο μία ἐπανάστασις; Λοιπὸν ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ δηλοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ λέγει, ὅτι ἐποίησα εἰδικὸν νόμον ἀναγνωρίζων τὴν ἀξίαν τοῦ κ. Μενάρδου, ὅπως δεχθῇ, ὅπως εὐδοκήσῃ ὁ κύριος αὐτὸς καὶ καταδεχθῇ καὶ κατέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τιμήσῃ τὴν κλασικὴν ἡμῶν χώραν, καὶ κατόπιν ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ζητεῖ παρὰ τοῦ διορισθησομένου τὰ προσόντα αὐτοῦ καὶ προσκαλεῖ αὐτὸν δι’ ἐπιστολῆς καὶ ἐρωτᾷ. Τὰ ἔχεις ἢ δὲν τὰ ἔχεις τὰ προσόντα; (Ἱλαρότης). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον, νομίζω, ὅτι ἄνευ ὑστεροβουλίας ἦτο ἀδύνατον νὰ περιπέσῃ εἰς τοιαύτην παγῖδα ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός. Λέγουσιν εἰς τὰ παρασκήνια πολλά· ἓν ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς· Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἦσαν δύο ἕδραι, ἡ ἕδρα τῆς Βυζαντολογίας καὶ ἡ ἕδρα τῆς Βυζαντινῆς τέχνης. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσβυσε τὴν ἕδραν τῆς Βυζαντολογίας καὶ ἄφησε τὴν ἕδραν τῆς Βυζαντινῆς τέχνης. Βυζαντινὴ τέχνη εἶναι ἡ ἀρχαιολογία τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς καὶ ὄχι ἡ Φιλολογία αὐτῆς. Ὁ κ. Μενάρδος εἶναι εἰδικὸς νὰ παραδώσῃ τὴν Φιλολογίαν τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς· ἐπειδὴ λοιπὸν κατὰ λάθος ὁ Ὑπουργὸς ἔσβυσεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἕδραν καὶ ὤφειλε νὰ ἐξοικονομηθῇ ὁ ἄνθρωπος, διὰ τοῦτο τὸν ἔφερεν ἔστω καὶ εἰς ξένην ἕδραν νὰ διδάξῃ. Κατερχόμενος ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐλπίζω, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν πολιτικῇ βαθυνοίᾳ καὶ εὐστροφίᾳ παρακάμψῃ τὸν σκόπελον τοῦτον εἰς τὸν ὁποῖον πιθανόν, ἂν ὄχι νὰ συντριβῇ, τοὐλάχιστον νὰ ὑποστῇ μερικόν, ἢ ἔστω καὶ μικρὸν ναυάγιον. (Χειροκροτήματα).

§196Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι Βουλευταί, ἵνα δι’ ὀλίγων δείξω εἰς ὑμᾶς τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων μεταχειρίζονται ἀνερχόμενοι ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου φυλλάδιον φέρον τὸν τίτλον ἡ «Μάνη καὶ οἱ Μανιᾶται» ὑπὸ Ι. Β. Πατσουράκου Δ. Φ. καθηγητοῦ. Ἐν Πειραιεῖ ἐκ τοῦ τυπογραφείου «Ἀστὴρ» 1910. Ἐν σελίδι 52 ὑπάρχουσι τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Περέβγα, μάνα τοῦ γαμπροῦ καὶ πεθερὰ τῆς νύφης Νὰ ἰδῇς τὸν πεπανό σου γυιό, τὴν πεπαρή σου νύφη! Στρῶσε χρυσᾶ παπλώματα, χρυσαῖς προσκεφαλάδες Νὰ κάτσῃ ἡ νύφη κι’ ὁ γαμπρὸς μὲ τὸ πανώρηο ψίκι!» Ἐν σελίδι δὲ 73 ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «—Μεράκο, γιὰ προσκύνησε, μ’ ὅλο τὸ νταϊφᾶ σου, Νὰ σοῦ χαρίσω τὴ ζωή, νὰ σἔχω μπουλουξῆ μου! —Ὅσο εἶν’ ὁ Μέρης ζωντανός, κανεὶν δὲν προσκυνάει, Ζάχο, σύρε στὸν τόπο σου, μὴ χάσῃς τὴ ζωή σου!» Σωρεία τοιούτων τεμαχίων ὑπάρχει εἰς τὸ συγγραμμάτιον αὐτό, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ταῦτα. Καταγγέλλω ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ,—ἡ φράσις δὲν εἶναι ἰδική μου—τὸν κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφον ὡς ὑβριστὴν τῆς ἐθνικῆς γλώσσης, ὡς ὑβριστὴν τῆς πατρίδος, ὡς ὑβριστὴν τῆς θρησκείας. Ἐν σελίδι 17 τοῦ φυλλαδίου του ὑπάρχει τὸ ἑξῆς χωρίον, ἀναφερόμενον εἰς τὸν Τίμιον Πρόδρομον. (Ἀναγινώσκει): «Τί κρῖμα! τί κρῖμα! Μὰ τί ὀργή! Χάθησα τόσαις γενηαῖς ’στὴ Μάνη, νὰ διαλέξῃ ἕνανε ἡ κυρὰ ἡ Παναγία γιὰ κουμπάρο της; Μὰ τί ὀργή; Πῶς γελάστηκε καὶ ἔβαλε νὰ βαφτίσῃ τὸν ἀφέντη τὸ Χριστὸ ἕνας ξυπόλητος;» (Χειροκροτήματα).

§197Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῖος κρίνεται, ὁ Μενάρδος ἢ ἐγώ; τὸν λόγον παρακαλῶ.

§198Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν φράσεων τούτων, τυπωμένων εἰς βιβλίον φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. συναδέλφου, ὡς πᾶς γνωρίζων ἀνάγνωσιν πείθεται, ὑβρίζεται ὁ Τίμιος Πρόδρομος, ὁ Πρόδρομος τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ λάβητε ἰδέαν τῆς μεθόδου τῆς ἐπιστημονικῆς, τῆς μεθόδου τῆς λογικῆς, τῆς μεθόδου τῆς φιλολογικῆς, τῆς μεθόδου τῆς ἠθικῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν καταρτίζονται ἀγορεύσεις τινὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. (Χειροκροτήματα).

§199Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατήγγειλα ὅτι ὁ καθηγητὴς τοῦ ἐν Ὀξφόρδῃ Πανεπιστημίου Μενάρδος δὲν πρέπει νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, διότι εἶναι ὀπαδὸς τοῦ ἰδιώματος ἐκείνου, τοῦ χυδαίου, ὅπερ ἔχει καταδικάσει καὶ δι’ αἵματος ἀκόμη ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Νομίζω ὅτι τὸ ἀπέδειξα δι’ ἐγγράφων ἐπισήμων καὶ συγγραμμάτων φερόντων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἰδίου. Θὰ ἐπεθύμουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι νὰ ἀναιρέσωσιν, ἂν δυνηθῶσιν, ἓν πρὸς ἓν ὅσα εἶπον, πάντοτε ἀπὸ χρηστοῦ τοῦ συνειδότος καταγγείλας τὸ πρᾶγμα. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅμως ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ μὲ ἐπαινέσωσιν, ὡς ἐξάγεται ἐξ ὅσων εἶπον, καὶ ἀνέφερον ἀποσπάσματα ἐξ ἠθογραφίας τινὸς τῆς πατρίδος μου, τὴν ὁποίαν ἔχω γράψει εἰς γλῶσσαν ὑπερκαθαρεύουσαν. Τὸ ἔργον ἐπιγράφεται «ἡ Μάνη καὶ οἱ Μανιᾶται», οὐδεμίαν δ’ ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ συζητούμενον θέμα καὶ κατὰ φυσικὸν λόγον δὲν ἐχρειάζετο οὔτε ἀπάντησις. Ἀλλὰ διότι ὁ κύριος συνάδελφος ἀνέλαβε νὰ παραλληλίσῃ τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο, δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι πονήρως ἔπραξεν, ὅ,τι ἔπραξεν. Τὸ σύγγραμμά μου ἐπιγράφεται, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ Μάνη καὶ οἱ Μανιᾶται. Εἶναι ἠθογραφία τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Εἰς ποίαν γλῶσσαν δὲ εἶναι γεγραμμένον, δύναται νὰ τὸ μάθῃ τις ἀγοράζων αὐτὸ ἐκ τῶν βιβλιοπωλείων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν κ. Μενάρδον, ἐγὼ δὲν κατηγόρησα αὐτόν, διότι ἔγραψε περὶ τῆς γενικῆς τῶν ὀνομάτων τῶν Κυπρίων, ἀλλὰ διότι λέγει ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν εἰς τὰ τέκνα ἡμῶν ὀνόματα τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἀνήρει, ὅσα εἶπον, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ ἔπραξεν, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ πράξω ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ παραπέμψω τὸν κ. συνάδελφον εἰς τὰ βιβλιοπωλεῖα, ἔνθα ἀνευρίσκων τὸ σύγγραμμά μου θὰ ἀνεύρῃ γεγραμμένα ἐν τῇ πρώτῃ σελίδι ταῦτα· «Τοῖς Σεβαστοῖς μοι γονεῦσιν—ἀνθ’ ὧν ὑπὲρ τῶν τέκνων αὐτῶν πολλῶν ἐπόνησαν—εὐσεβάστως ἀνατίθημι», ἐν τῇ δευτέρᾳ δὲ ἀντὶ εἰσαγωγῆς ταῦτα: «Ὁπόσον δύσκολον εἶναι τὸ νὰ περιγράψῃ τις τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα λαοῦ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν τοῖς πλείστοις ἄγνωστος, πάντες γνωρίζουσιν. Ὁπόσον δ’ ἔτι μᾶλλον δυσχερὲς εἶναι τὸ σὺν τῇ περιγραφῇ τούτων νὰ τὰ συνδέσῃ ὁπωσδήποτε πρὸς τὴν καθόλου ἱστορίαν αὐτοῦ ἐξικνουμένην δι’ αἰώνων ὑπὸ πυκνοῦ πέπλου καλυπτομένων μέχρι τοῦ ἔτους 1200 π. χ. καὶ ἐπέκεινα, ὡσαύτως πάντες κατανοοῦσιν. Ἡμεῖς ὅμως καίτοι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς μελέτης καὶ τῆς ἐκεῖθεν καταγωγῆς ἡμῶν ὅτι κατωρθώσαμέν πως τοῦτο, ἐν τούτοις παρακαλοῦμεν τοὺς ἀναγνώστας ἡμῶν νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν των τὴν εἰλικρινῆ ὁμολογίαν μας ταύτην —ὅτι οὐχ ὅσον αὔταρκες, ἀλλ’ ὅσον δυνάμεως ἔχομεν ἐγράψαμεν. Ἐν δὲ τῇ ἑβδομηκοστῇ ὀγδόῃ σελίδι, τῇ καὶ τελευταίᾳ, ταῦτα. «....... ἀποδεικνύουσι τὴν γνησίαν καὶ ἀνοθεύτως κατ’ εὐθεῖαν καταγωγήν σου ἀπ’ ἐκείνων, οἵτινες διὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ καὶ τῆς αὐτοθυσίας αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ἰδανικοῦ τῆς Μεγάλης Πατρίδος κατέπληξαν καὶ καταπλήσσουσι τὸν κόσμον. Καὶ ὁ μὴν Δεκέμβριος τοῦ ἔτους 1909 ἐτελεύτα σὺν Θεῷ ἐν Πειραιεῖ». Ταῦτα νομίσας ἱκανὰ εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀνοήτου πονηρίας τοῦ κ. συναδέλφου κατέρχομαι τοῦ βήματος.

§200Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, ὅπως καὶ τὸν πέμπτον ἐκ τῶν Λακώνων συναδέλφων ἀκούσητε εὐμενῶς, διότι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Πρόκειται ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως ἐντίμου συναδέλφου νὰ ἐξευρεθῇ ἐὰν νομίμως ἢ οὐ διωρίσθη ὁ κ. Μενάρδος ἢ πρόκειται νὰ διορισθῇ, ἢ ἐὰν ἐκ τῶν ἰδεῶν αὐτοῦ κινδυνεύει τὸ Πανεπιστήμιον ἢ ἡ γλῶσσα. Ποῖον ἐκ τῶν δύο πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀπόψε; Ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ τοῦ νομίμου ἢ μή, τότε ἐκεῖ πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον θὰ διατρέξῃ τὸ Πανεπιστήμιον, τότε νομίζω ὅτι ὁ ἔλεγχος αὐτὸς δὲν εἶναι συνήθης, ἀλλὰ προληπτικός. Διότι εἰς τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς αὐτοὶ διάταξιν ἀπαγορεύουσαν πᾶσαν παραφθορὰν τῆς γλώσσης. Ἐὰν κατὰ τὸ διάστημα τῆς διδασκαλίας του ὁ Μενάρδος, ὅστις ἔχει τὰ προσόντα νὰ εἶναι καθηγητής, ἀποπειρᾶται νὰ παραφθείρῃ τὴν γλῶσσαν, τότε δὲν πιστεύω νὰ τὸν διατηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις αὕτη εἰς τὴν θέσιν του, νομίζω δὲ ὅτι πᾶσαν τοιαύτην ἀπόπειραν θὰ ἐπάτασσεν ἀμειλίκτως. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τούτου, περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἐκτοξευθῇ μία ἐπὶ πλέον κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῶν πολλῶν αἱ ὁποῖαι ἐξυφάνθησαν, πρὸ παντὸς δὲ ἀναμασσᾶται ἡ κατηγορία αὕτη, διότι θεωρεῖται ὡς Ἀχίλλειος πτέρνα τῆς ἀνορθώσεως. Εἶναι τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ προσβάλωσι τὴν ἀνόρθωσιν, διότι ἔφερον τὸ ζήτημα τοῦ Μιστριώτη, τοῦ Σμολένσκη, τῶν ἀνθράκων, τῆς ἀποδημίας τοῦ Βασιλέως καὶ χίλια ἄλλα δύο ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν κοῦφοι. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ, συνταράσσει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὰ μυχιαίτατα, θέλουσιν οἱ κύριοι αὐτοὶ νὰ ἐκμεταλλευθῶσι· τὸ ζήτημα αὐτό, εἶναι τὸ γλωσσικὸν ζήτημα. Ἄν ἐκινδύνευεν ἡ γλῶσσα δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὡμίλουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§201ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κανείς.

§202Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἔχομεν διάταξιν ἡ ὁποία περιφρουρεῖ τὴν γλῶσσαν. Περὶ τίνος λοιπὸν πρόκειται, ἢ τίνα σκοπὸν ἔχουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι; Σκοπὸν ἔχουσι τὸν γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅπως ἐκ τῶν πλείστων κατηγοριῶν, αἵτινες διατυμπανίζονται διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἂν καὶ οὐδὲν ἀποδειχθῇ ἀληθὲς πάντως κἄτι θὰ μείνῃ, θὰ μείνῃ ἓν ὑπόλειμμα εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἴσως ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἐπιβουλεύεται τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός, νομίζω ὅμως ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀρκετὰ ἀνεπτυγμένος καὶ δύναται νὰ διακρίνῃ τοὺς σκοποὺς καὶ τὰ μέσα, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ δώσῃ μάθημα εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι καπηλεύονται τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια. (Χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§204Γ. ΠΩΠ. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς παραδοξοτέρας ἀναμφισβητήτως τῶν συζητήσεων, ἐνώπιον συγχύσεως τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην ὑπέχει αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ταραχθεὶς παραδόξως ἐκ χειροκροτημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεδέχθησαν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐπερωτήσαντος βουλευτοῦ ἐνόμισεν ὅτι πρὸς στιγμὴν ἐσείετο τὸ θεμέλιον τῆς λεγομένης Ἀνορθώσεως, ὅτι ἐκφεύγει τῶν χειρῶν του ἡ θέλγουσα ἐξουσία. Καὶ κατέστη ἀξιοθρηνήτως περιδεὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κραυγάζει πάντοτε ὅτι ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου, ἐπὶ τῷ φάσματι ὑπονοίας ὅτι μόλις ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης ἡ ἀπήχησις τῶν χειροκροτημάτων τῶν ὀλιγαρίθμων ἐν τοῖς θεωρείοις ἀνθρώπων, θὰ ἐξητμίζετο ὅλη ἡ μακαριότης μεθ’ ἧς κυβερνᾷ χειροκροτουμένη καθ’ ἕξιν καὶ ἐγκατάστασιν φίλων της ἐπὶ τῶν θεωρείων ἡ Κυβέρνησις αὕτη. Καὶ εἴδομεν ῥήτορα κατέχοντα τὸ βῆμα ἀναγκαζόμενον νὰ ὑποχωρήσῃ πρὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις ὀργίλος, κάτωχρος, ὁρμητικὸς ὡς Αἴας, οὐχὶ ὁ μαστιγοφόρος, ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ μετὰ ταχύτητος, ἥτις καθίστα ἀκαταλήπτους τὰς φράσεις αὐτοῦ, μᾶς ἔκαμε νὰ νομίζωμεν ὅτι ἡμεῖς οἱ ὀλίγοι εἴμεθα οἱ μεγάλοι ἔνοχοι καθ’ ὧν βαρεῖα θὰ ἐπιπέσῃ ἡ κατάρα ἡ ἐθνική, διότι συνετρίψαμεν τὸν ἀνορθωτικὸν ἀγῶνα. Οὕτω δ’ εὑρέθημεν ἐνώπιον φαινομένου μετατροπῆς μιᾶς συζητήσεως καθαρῶς νομικῆς, ἀφορώσης αὐτὴν ταύτην τὴν πολιτικὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ παρασύρῃ εἰς τοιαύτην συζήτησιν τὴν Βουλήν, μέσῳ ἀγῶνος φιλολογικοῦ καὶ γλωσσολογίας. Ἄν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας ὡμίλησε περὶ γλώσσης καὶ ὡμίλησε μετὰ μείζονος ζήλου ἢ ἐκείνου μὲ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ περιβεβλημένοι ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς νομικῆς ἐρεύνης τοῦ θέματος θὰ ὁμιλήσωμεν, εἶναι οὐ μόνον δεδικαιολογημένος, ἀλλ’ εἶναι ἄξιος τιμῆς, διότι οἱ ἐντρυφῶντες εἰς γράμματα καὶ ἐποχὰς καὶ περιόδους τοῦ βίου τοῦ ἔθνους των φανατίζονται εἰς τὴν ἰδέαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ζῶσι, καὶ εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, πᾶσαν ἐκτίμησιν καὶ ὅταν ἀκόμη εἶπέ τι ὑπέρμετρον ἐν τῇ κρίσει τῆς διανοίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην. Διότι δι’ ἐμὲ εἶπε καὶ τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ δίκαια καὶ ὅσα ἥρμοζεν, ἀλλὰ καὶ ἂν εἶπε τι ζωηρότερον εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι ἐμπνέεται ὡς μύστης φανατισμένος μιᾶς θρησκείας, τῆς θρησκείας τῆς γλώσσης. Θέλετε σεῖς οἱ ἀντιθέτους ἔχοντες γνώμας νὰ ἐναβρύνησθε ἐπὶ ἐλευθερίᾳ ἰδεῶν καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἱδρύσητε τὰς νέας γλωσσικὰς προσπαθείας, τὴν νέαν γλωσσικὴν αἵρεσιν καὶ δὲν ἀνέχεσθε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀντιθέτως πρὸς ὑμᾶς φρονεῖ ἔχων τὰς ὑπαγορεύσεις ἐγκυκλίων τοῦ Πατριαρχείου, τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τὰς ὑπαγορεύσεις αὐτοῦ τούτου τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε καὶ τὸ ὁποῖον περιγελᾶτε, διότι περιγελῶντες τὴν περὶ γλώσσης ῥήτραν αὐτοῦ, περιγελᾶτε τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἱδρύσατε, καὶ δὲν θέλετε νὰ συγχωρήσητε εἰς ἐμπνευσμένον μύστην τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἕνα εὐγενῆ φανατισμόν; Εἶναι ἔννοια ἐλευθερίας συνειδήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεσθε σεῖς, οἱ ὀλίγοι, οἱ ἀντεπεξερχόμενοι ἐναντίον ὁλοκλήρου τῆς ἐθνικῆς ἀντιλήψεως περὶ τοῦ γλωσσικοῦ ἰδιώματος, οἱ ἀντεπεξερχόμενοι καὶ ἐναντίον τῆς ψήφου τὴν ὁποίαν ἐδώσατε, καθορίζοντες ἐν τῷ Συντάγματι αὐτῷ γλῶσσαν ἐπίσημον, εἶναι ἔννοια ἐλευθερίας ἡ διὰ παντὸς θορύβου καὶ φωνῶν προσπάθεια νὰ παρεμποδίσητε ἐκεῖνον, ὁποῖος ἠθέλησεν οὐχὶ ὡς γλωσσικὸν ζήτημα, ἀλλ’ ὡς ἐπιχείρημα τῶν λόγων του νὰ ἀναφερθῇ καὶ εἰς τὴν γλῶσσαν καὶ εἰς τὴν θρησκείαν, ὅτε δὲν ἐπρόκειτο περὶ γλωσσικοῦ ζητήματος; Ἄν ἐπρόκειτο νὰ ἐγερθῇ γλωσσικὸν ζήτημα δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔρχεται ὡς καθηγητής, θὰ ἠγείρετο δυνάμει τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν. Ἡ γλῶσσα εἶναι τὸ νόμισμα τῆς πνευματικῆς συναλλαγῆς. Τὸ Σύνταγμα ἡμῶν πρὸ μικροῦ κόπτει νόμισμα πνευματικῆς ἐπικοινωνίας, ἐκεῖνος δ’ ὁποῖος ἔρχεται νὰ καταλάβῃ θέσιν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων παρουσιάζων νόμισμα ἄλλο παραβαίνει τὸ Σύνταγμα. Ὅτε δὲ νόμισμα τῆς συνήθους συναλλαγῆς παραποιούμενον καταδικάζει ἕνα ὡς κιβδηλοποιόν, δὲν εἶναι κιβδηλοποιὸς τῆς γλώσσης, τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε σεῖς, ἐκεῖνος ὅστις παρουσιάζει παρεφθαρμένον τὸ γλωσσικὸν νόμισμα; Ἀλλ’ ἆρά γε πρόκειται περὶ τῆς γλώσσης καὶ μόνης ἢ πρόκειται περὶ τῆς γλώσσης τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ὁ ἐγκαλούμενος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, ὁ φίλος μου, τὸν ὁποῖον καὶ ἐξετίμησα καὶ πάντοτε δι’ εἰλικρινοῦς φιλίας περιέβαλον, ἡ γλῶσσα ἐκείνη, ἥτις προὐκάλεσε τὴν συζήτησιν, ἡ γλῶσσα, ἥτις ἠμφισβητήθη ἂν ἦτο ἡ γλῶσσα τῆς ἀληθείας ἢ ἄν ἦτο ἡ γλῶσσα τῆς συγχύσεως, τὴν ὁποίαν προεκάλεσαν αἱ ἴδιαι αὐτοῦ δηλώσεις. Εἴμεθα ἡμεῖς ἔνοχοι, ὅταν ἐρωτῶντες τὸν κ. Ὑπουργόν; Ποῖον διορίζεις; Μᾶς ἀπαντᾷ: «Διορίζω τακτικὸν καθηγητήν». Εἶναι τακτικὸς καθηγητής; ἐρωτῶμεν: «Εἶναι, ἀπεκρίνετο, ἀναμφισβητήτως τακτικὸς καθηγητής». Καὶ ἔρχεται ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς καὶ ἔρχεται καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς καὶ δὲν γνωρίζομεν ἄν εἶναι καὶ ἔκτακτος κἄν. Θὰ ζητήσωμεν νὰ πιστοποιηθῇ τοῦτο καὶ ὅταν πιστοποιηθῇ θὰ τὸν διορίσωμεν. Ἡ γλῶσσα αὐτὴ εἶναι γλῶσσα συγχύσεως; ναὶ ἢ οὔ; Ἔρχεται δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ σήμερον ἀκόμη ἀντιφάσκων, διότι δὲν ἔχομεν μόνον τὰς ἀντιφάσεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν ἄλλοι ἐντεῦθεν, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἀντιφάσεις πρὸς αὐτὸν τοῦτον τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸ μικροῦ γενομένας. Ἐν τῇ αὐτῇ συγχύσει ἰδεῶν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν, ὅτι, ἂν δὲν συμβῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς ὁ κ. Μενάρδος, δὲν θὰ διορισθῇ, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνυψούμενος ἐν ἀγανακτήσει ἐφώνησεν: «Ὁ κ. Μενάρδος εἶναι καθηγητὴς διωρισμένος καὶ θὰ μείνῃ». Δὲν γνωρίζω ποῖος θαυματοποιὸς λέξεων θὰ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς τοιαύτην ἐννοιῶν καὶ λέξεων ἀκροβασίαν, ἥτις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξυψώσῃ οὐχὶ πολιτικὸν ἄνδρα, ἀσκοῦντα τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ οἱονδήποτε πολίτην ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκόμενον καὶ ἀξιοῦντα ἵνα κοινωνικῶς ἀναμιγνύηται μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπὸ ἱεροῦ μένους κατεχόμενος, διότι ἐφαντάσθη ὅτι ἡμεῖς θὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ διότι ἡμεῖς ἠθέλομεν ν’ ἀνακινήσωμεν τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ ἐν παντὶ καὶ πάντοτε τὸν νόμον λησμονῶν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τοῦτο ἐκραύγαζεν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς σειρᾶς ἀντινομιῶν. Ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὅτε συνεζητεῖτο, καὶ ἐπανειλημμένως εἶπεν πρὸς ἡμᾶς τὸ περίφημον ἐκεῖνο ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλληνικὴν χώραν τῆς ἀνορθώσεως εἰς Ῥεχστὰτ, μεταφράσας εἰς γλῶσσαν ἑλληνικὴν ἀναμφισβητήτως ἥκιστα καταληπτὴν ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ της ἐννοίᾳ, τῆς χρήσεως τοῦ Κράτους Δικαίου ὡς ἁπλούστατα διὰ τῆς ἰσονομίας θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποδώσῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττει καὶ ὁ γερμανικὸς νεολογισμός. Ἀλλ’ ἆρά γε ἔχετε κάμει σεῖς ἰσονομίαν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν;

§205ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς πληροφορήσω τί σημαίνει ἡ λέξις;

§206Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται νὰ συναγωνισθῶ μὲ ὑμᾶς εἰς τὴν πρόσφατόν σας Γερμανικὴν μάθησιν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν τῆς ἰσονομίας. Ὁ «νόμος εἶναι πάντων βασιλεύς» εἴπετε πλέον ἢ ἅπαξ, εἴδομεν δὲ τὸν βασιλέα αὐτὸν νὰ μὴ τύχῃ τῆς χειραψίας τοῦ λίαν ἐπιρρεποῦς εἰς βασιλικὰς χειραψίας κ. Πρωθυπουργοῦ. (Ἱλαρότης) Τοὐναντίον ἡ Πρωθυπουργικὴ χεὶρ δὲν ἔδωκεν οὐδεμίαν ἐγγύησιν λήθης τοῦ παρελθόντος πρὸς τὸν βασιλέα τοῦτον, ἀλλ’ ἡ χεὶρ ἐγένετο πυγμὴ καὶ ἥρπασε τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ Βασιλέως τὸ σκῆπτρον καὶ τὸ καταφέρει καθ’ ἑκάστην ἐναντίον τῆς κεφαλῆς τοῦ βασιλέως τούτου τοῦ ὁποίου ἡ πορφύρα, τὴν ὁποίαν κοινὴ βούλησις καὶ θέλησις ἑνὸς λαοῦ συνέρραψε καὶ περιέβαλε, κυλίεται εἴπερ ποτε σήμερον εἰς τοὺς πόδας τοῦ ἑκάστοτε ἐμφανιζομένου συμφέροντος. Ἰσονομία! Καὶ ὁ νόμος βασιλεὺς τῶν πάντων! Ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργός, ὁ εὐλαβούμενος τὸν νόμον παρακάθηται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀκόμη, ἐν ᾧ ὑπεβλήθη προχθὲς ἐπερώτησις διὰ τὸν συνάδελφον αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος κατηγέλθη ἐπὶ παραβάσει τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἐφ’ ὅσον νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ παρακάθησθε εἰς ὑπουργικὰ ἑδώλια καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπηρωτήθητε ὅτι εἷς ὑπουργός σας εἶναι λαθρέμπορος, εἶναι δικαίωμά σας νὰ κάθησθε.

§207ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶσθε καλῆς πίστεως νὰ ζητῆτε σήμερον νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις αὕτη ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Πατσουράκου καὶ νὰ μᾶς κατακρίνητε. Μήπως προσπαθοῦμεν νὰ διαφύγωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν;

§208Γ. ΠΩΠ. Τοῦτο ἀναφέρω ἐξ ἀναφορᾶς οὐδὲ ἐνδιαφέρει ἡμᾶς ἡ ἐπερώτησις ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς συζητήσεως, ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν θέλετε φέρετέ την, ἂν θέλετε μὴ συζητεῖτε κἄν. Μᾶς εἶναι ἀδιάφορον τὸ θέμα τοῦτο ἂν συζητηθῇ ἐφ’ ὅσον σεῖς ἔχετε τὴν ἀριθμητικὴν ἰσχύν, καὶ εἶναι οἷος τὸν γνωρίζομεν ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων διὰ τὰ ὁποῖα βοᾷ ὁλόκληρος ἡ δημοσία συνείδησις. Ἀλλὰ σεῖς φοβεῖσθε μὴ τυχὸν καὶ μία ἀκτὶς φωτὸς ἐκ τοῦ ἔξωθεν ἀπλέτως περιχυνομένου ῥιφθῇ ἐπὶ τοῦ σκότους δι’ οὗ ποθεῖτε νὰ περιβάλλωνται αἱ συζητήσεις. Ἀλλ’ ἐὰν λέγω τοῦτο κατ’ ἀναφοράν, ὡς εἶπον, καὶ ἐὰν ἐπιμένω ὅτι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ὅτι θὰ συζητηθῇ ἢ οὔ, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ...

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ δικαιοσύνη αὐτὴ εἶναι, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν.

§210Γ. ΠΩΠ. Ναί· ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἀξίωσιν, προκειμένου περὶ ζητημάτων τοιαύτης φύσεως, ἀφορώντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, νὰ μὴ θέλητε νὰ προβάλλητε ζητήματα καλῆς ἢ κακῆς πίστεως. Ἡ κατ’ ἀναφορὰν συζήτησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κανονίζει τὰς σκέψεις ἑνὸς κοινοβουλίου.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ, διότι προκειμένου περὶ ἐπερωτήσεων ὁ κανονισμὸς ἐπιβάλλει νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα τῆς συζητήσεως. Δὲν ἔχομεν πολιτικὴν συζήτησιν.

§212Γ. ΠΩΠ. Δὲν φέρω πολιτικὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν πολιτικὴν συζήτησιν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὴν φέρωμεν ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἀλλὰ δὲν θέλομεν ἡμεῖς νὰ προκαλέσωμεν τοιαύτην συζήτησιν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ἐξέρχεσθε τῶν ὁρίων τῆς συζητήσεως.

§214Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε ἄριστα, πόσον καλῶς γνωρίζω νὰ ἐμμένω εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητῶ, τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἐπιθυμία σας ἡ ἐμφανής, ὅπως ἀποπερατωθῇ τὸ ἤδη ἀρξάμενον ἐντελῶς παρεμβληθὲν κατ’ ἀναφοράν, ὡς εἶπον, ἐπιχείρημα. Ἑπομένως ἀπὸ πρακτικῆς ἐπόψεως ἐφ’ ὅσον καὶ ἐγὼ ἐπετέλεσα τὸ καθῆκον μου καὶ σεῖς τὸ ὑμέτερον, δὲν ὑπάρχει λόγος διὰ τὴν διακοπήν. Ἔλεγον λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς σειρᾶς παρανομιῶν καὶ μεγίστη μεταξὺ τῶν ἄλλων τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ Μενάρδου. Πῶς διωρίσθη; Δυνάμει τίνος νόμου διωρίσθη; Διωρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς παρανομίας καὶ τῆς γενικῆς ἀκυρότητος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας διωρίσθησαν καὶ ἄλλοι καθηγηταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ. Ἀλλὰ διωρίσθη ἆρά γε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μεταβατικοῦ νόμου; Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς λέγει: «Ναί· διωρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΣΤʹ τῆς 17 Ἰουλίου» ἀλλ’ ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ μᾶς λέγει, δὲν διωρίσθη δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς διωρίσθη δυνάμει τοῦ 8 ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς παραγράφου τρίτης, καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν διωρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγράφου ταύτης, ἐνῷ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, παρ’ ἐμοῦ ἐρωτηθείς, ἀπεκρίθη ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγράφου ταύτης διωρίσθη. Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ συνομολογεῖ μετὰ τῶν κειμένων τοῦ νόμου νέον νόμον, ὅστις βεβαίως δὲν σώζει οὔτε τὴν σύγχυσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, οὔτε κἂν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον μετὰ τόσου ζήλου προστατεύει ἡ Κυβέρνησις. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός: διωρίσθη ὁ Μενάρδος δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ μεταβατικοῦ νόμου καθ’ ἣν πρόκειται περὶ καθηγητοῦ ἢ ἐπιστήμονος διδάξαντος. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, περὶ «ἐπιστήμονος» καὶ τὸν διωρίσατε ὡς «ἐπιστήμονα» εἰς ποίαν διάταξιν καὶ τίνος νόμου ἄλλου ἀναφέρεσθε; Εἰς καμμίαν· διότι ἡ πρόθεσις ὑμῶν, ὅτε ἐψηφίζετε τὸν νόμον τοῦτον—σᾶς τὸ εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κ. Μέρμηγκας—ἦτο μία καὶ μόνη, νὰ διορίσητε τὸν Μενάρδον, καίτοι ἐγνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι καθηγητής, καίτοι ἐγνωρίζετε ὅτι δὲν διδάσκει εἰς ἕδραν, διὰ τὴν ὁποίαν τὸν προωρίζετε· καὶ παρεμβάλλετε τὴν λέξιν ταύτην, τοῦ ἐπιστήμονος, ἡ ὁποία οὐδαμοῦ ἀναφέρεται εἰς τὸ 8 ἄρθρον καὶ ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ, διὰ τῆς ὁποίας θέλετε τὸν διορίσει. Καὶ ἐνῷ ἔχετε ῥητὸν τὸν νόμον, ἔρχεσθε καὶ δημιουργεῖτε ἐν νῷ νόμον, ἵνα μᾶς εἴπητε, ὅτι νομίμως διωρίσθη ὁ Μενάρδος. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ ἀνδρός, τοῦ ὁποίου ἐπελέξατε σεῖς τὴν ἱκανότητα διὰ νὰ διαδεχθῇ τὸν Κόντον καὶ τὸν Μιστριώτην, ἔχομεν τὸ ἔγγραφον τῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Σχολὴ βεβαιοῖ ὅτι δύναται νὰ ἱδρυθῇ ἕδρα Μεσαιωνική, διὰ νὰ διορισθῇ ὁ Μενάρδος ἐμμέσως ἀποδοκιμάζουσα τὴν ὑπουργικὴν ἐνέργειαν. Ἀλλ’ ἔχετε καὶ νεώτερον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου σᾶς λέγει ὅτι διοριζομένου τοῦ Μενάρδου καθηγητοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων μένει κατ’ οὐσίαν κενὴ ἡ ἕδρα αὕτη, ἣν κατεῖχον σοφοὶ ἄνδρες ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Πανεπιστημίῳ. Οὕτω ὁ ἐν γένει φανατισμὸς ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς γλώσσης ἡμῶν ὑπερισχύει ἐν τῇ Φιλολογικῇ Σχολῇ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐξανίστανται οἱ καθηγηταὶ καὶ τίθενται αὐτοὶ φρουροὶ τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τῆς εἰσόδου, τὴν ὁποίαν σεῖς προωθεῖτε, ἑνός, ὅστις δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένος διά τινα θέσιν. Συνεπῶς, ὅταν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκπροσωποῦσι τὰ γράμματα καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἐθνικὸν ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ, ἔρχονται καὶ οὕτως ἀποφαίνονται εἰς κρίσιν ἐπιστημονικήν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ πλείονα ἐπὶ τοῦ ἰδιαιτέρου τούτου θέματος.

§215Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἔχω κανὲν ἔγγραφον κατὰ τοῦ κ. Μενάρδου.

§216Γ. ΠΩΠ. Ἔχετε μόνον τῆς 10 Ὀκτωβρίου. Τὸ ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς 10 Ὀκτωβρίου ἡ ἀποδοκιμασία ἐνδείκνυται ἐκ τοῦ ἐπακολουθήσαντος χθεσινοῦ ἐγγράφου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγὼ ἐγένετο χθές, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς συνέβη τὸν Ὀκτώβριον. Ἐὰν δὲ συνέβησαν ταῦτα πρωθυστέρως, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν συγκατάβασιν τῆς Σχολῆς, ὅπως μὴ ἐκθέσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Συνέβησαν ὅσα συνέβησαν, καὶ ὅταν σᾶς εἶδεν ἡ Σχολὴ ἐπιμένοντα, σᾶς εἶπε: «Δημιουργήσατε μίαν ἄλλην ἕδραν, ἵνα διορίσητε τὸν ἄνθρωπον τοῦτον» καὶ οὕτω διωρίσατε τοῦτον ὁρίζοντες μίαν ἄλλην ἕδραν, δυνάμει ποίου νόμου; Δὲν δύνασθε πλέον ἐντεῦθεν νὰ ἐκφύγητε, διότι δὲν πρόκειται πλέον περὶ τοῦ ἐπιστήμονος, ἀλλὰ περὶ τοῦ νόμου, ὅστις ἀπαιτεῖ ῥητῶς ἕδραν προϋπάρχουσαν καὶ ὄχι αὐτὴν τὴν ὁποίαν χθὲς ἐδημιουργήσατε. Οὕτως ἐνεπλάκητε εἰς τὸ δίκτυον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι ἐδημιουργήσατε καὶ συμπαρεσύρατε εἰς τοῦτο καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν παρουσιάζοντες τὸ θέαμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνήθως συλλαμβάνονται ἐντὸς δικτύου καὶ ἐπὶ ματαίῳ ἀγωνίζονται ὅπως ἐξέλθωσι, μὴ δυνάμενοι νὰ εὕρωσιν ἐν τῷ θεάματι τὴν σοβαρότητα τῆς παρατηρήσεως ἀπὸ τοὺς ἔξωθεν παρατηροῦντας τὴν σύλληψιν ταύτην. Ἀλλ’ ἆρά γε εἴχετε κενὴν ἕδραν τρίτην τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων, ἵνα διορίσητε τὸν κ. Μενάρδον; Δὲν εἴχετε οὔτε αὐτήν. Καὶ ἂν θελήσητε νὰ φέρητε δικαιολογίαν, προσέξατε καλῶς, διότι θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ Β. Διατάγματος θέλετε νὰ μετέλθητε δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ μετακαλέσωμεν συμβολαιογράφον, ἵνα τοὺς διαλόγους ἡμῶν διατυπώσῃ καὶ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην σχολιαστῶν διὰ τὸ μέλλον. Δὲν ὑπῆρχεν ἕδρα, διότι ἦτο διωρισμένος ὁ Παπαγεωργίου εἰς τὴν τρίτην κενὴν ἕδραν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠθέλετε νὰ διορίσητε τὸν Μενάρδον.

§217Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δύο παρατηρήσεις ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὸν Μάϊον.

§218Γ. ΠΩΠ. Αἵτινες δὲν ἐγένοντο δεκταί. Καὶ συγχρόνως δὲν τῷ ἐκοινοποιήθη κἂν ὁ διορισμός του ἢ ἀποδοχὴ τῆς παραιτήσεώς του. Καὶ εἰς ἔνδειξιν τῆς ἑρμηνείας, ἣν δίδει καὶ νῦν εἰς τὸν νόμον, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ βεβαιώσῃ, ὅταν προχθὲς ἀκόμη ἐκοινοποίει πρὸς τὸν ἔντιμον συνάδελφον ἡμῶν Λιβιεράτον τὸν διορισμὸν αὐτοῦ ὡς καθηγητοῦ τῆς Κλινικῆς Παθολογίας, ἐκοινοποίει, ναὶ ἢ οὔ, τὸν διορισμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑπογράψει κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ὁ προκάτοχός του κ. Παναγιωτόπουλος.

§219Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς αὐτό;

§220Γ. ΠΩΠ. Ἀληθέστατον. Καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐρωτήσω: εἶναι ἀληθές, ναὶ ἢ οὔ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐκοινοποιήσατε τὸν διορισμὸν τὸν φέροντα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου εἰς τὸν κ. Λιβιεράτον;

§221Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§222Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ εἶχε γίνει Βουλευτής;

§223Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει αὐτό;

§224Γ. ΠΩΠ. Βλέπετε ὅτι ἐνταῦθα πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν ἄλλως τὸν νόμον· εἶναι κωμικώτατον τὸ πρᾶγμα καὶ ὅμως εἶναι ἀληθές.

§225Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκατανόητον.

§226Γ. ΠΩΠ. Θέλω νὰ εἴπω ποία σύγχυσις ἐπεκράτει καὶ ἐπικρατεῖ ἐν ὅλῃ τῇ Πανεπιστημιακῇ ταύτῃ ὑποθέσει. Ἔχομεν τὸν νόμον τὸν ἀφορῶντα τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἐθνικόν, ὁ ὁποῖος δημοσιευθεὶς τὴν 12 Ἰουλίου ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς 22, καὶ ὁ νόμος οὗτος ἔχει ῥητὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας πᾶσα προηγουμένη διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν νόμον τοῦτον καταλύεται. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ λέγει: Θὰ διορίσω ἰατρούς, θὰ διορίσω φυσικομαθηματικούς». Ἀλλὰ δυνάμει τίνος νόμου θὰ τοὺς διορίσητε; ἐρωτᾶται. «Ἀφήσατέ με νὰ διορίσω πρῶτον, ἀφήσατέ με νὰ παρανομήσω καὶ πάλιν, καὶ τότε ἔλθετε νὰ μὲ ἐλέγξητε, ἐὰν καλῶς ἔπραξα ἢ κακῶς». Οὕτω βεβαίως διορίζει τὸν κ. Γερουλᾶνον, διαπρεπῆ ὄντως ἐπιστήμονα, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος μιμούμενος τὴν Κυβέρνησιν δὲν ηὐλαβήθη οὐδ’ αὐτὸς τὸν νόμον, ἀφοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διευθύνῃ τις ἔργα ἄλλα πλέον διακριτικά, καὶ ὁ κ. Γερουλᾶνος παραμένει διευθυντὴς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Καὶ κατὰ βάσιν καὶ κατ’ ἀρχὴν ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Μενάρδου εἶναι ἀπολύτως ἄκυρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν ἐν τέλει ὅτι ἐν ἀνάγκῃ θὰ εἰσηγηθῇ νόμον.

§227Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐν ἀνάγκῃ; Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Μενάρδος ηὐχήθη ὅπως διδάξῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τὴν μεσαιωνικὴν φιλολογίαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι πρέπει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, διὰ τοῦτο θὰ ὑποβάλῃ Διάταγμα διορισμοῦ.

§228Γ. ΠΩΠ. Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἕδρα;

§229Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ ἴδητε, ἂν ὑπάρχει ἕδρα. Δὲν γνωρίζετε.

§230Γ. ΠΩΠ. Δὲν γνωρίζω. Ποῦ νὰ γνωρίζω ἐγὼ τόσα μυστήρια. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν γνωστῶν ἑδρῶν. Ἰδοὺ ὅτι δὲν εἶναι διωρισμένος ὁ Μενάρδος, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διορισθῇ εἰς τὴν ἕδραν, διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ἰδοὺ μία ἀποκάλυψις ὅτι θὰ ἔλθῃ ἄλλος διὰ τὴν ἕδραν, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν.

§231Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι διωρισμένος, ἀλλὰ προωρισμένος.

§232Γ. ΠΩΠ. Τοιουτοτρόπως ἐφόσον πρόκειται διὰ τὸν κ. Μενάρδον ἐν τῇ ἀναγνωρίσει τῆς γενομένης παρανομίας, ἤθελον καὶ πάλιν ἐπικαλεσθῆ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐπεκτείνουσα τὴν προσπάθειαν αὐτῆς πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὸν νόμον ἐγκαταλείψῃ τὴν σύγχυσιν ταύτην, ἥτις εἶναι ἥκιστα ἐποικοδομητικὴ καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον οἱ ἐνθερμότεροί της φίλοι θὰ εἶχον ὑπὲρ αὐτῆς, νὰ θελήσῃ ὅπως εὐρύτερον ἐρευνήσῃ τὸ ζήτημα, νὰ φέρῃ γενικὸν νόμον περὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι πιθανὸν αἱ συζητήσεις, καθ’ ὃν τρόπον διεξάγονται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἀληθῆ μορφὴν ἐπιφυλλίδος ἀτελευτήτου. Εἶναι καιρὸς ὅπως ἡ Κυβέρνησις δώσῃ ἐπὶ τέλους καθηγητὰς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἵνα ἀρχίσωσι τὰ ἔργα τῆς διδασκαλίας, τὰ διακοπέντα ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως σχεδὸν ἔτους. Δὲν θὰ κατορθώσῃ δὲ τοῦτο, ἐὰν δὲν εἰσηγηθῇ νόμον. Ἂς βεβαιωθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸ ἀναγνωρίζειν τὴν πλάνην εἶναι πολλάκις ἴση τιμὴ πρὸς τὸ διαπράττειν τὸ ἀγαθόν. Ἂς ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἐν τῇ συγχύσει καὶ τῇ σπουδῇ, καὶ ἂν ἀκόμη ἐνυπῆρχον ἐν τῇ διανοίᾳ της ὡρισμένα πρόσωπα καὶ ὡρισμένη κατεύθυνσις, ἐπλανήθη. Καὶ ἦλθε καὶ εἰσηγήθη νόμον εἰδικόν, νόμον νέον περὶ τοῦ Πανεπιστημίου, νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θεωρούμεθα ἐχθροὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ φανῇ ἀνταξία τῆς ἀποστολῆς της ἀπέναντι τοὐλάχιστον τῆς εὐλαβείας πρὸς τὴν ἐπιστήμην, θὰ τῆς παρείχομεν τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ ἀπ’ εὐθείας διορισμοῦ. Ὅτε δὲ ἔχετε ὑπὲρ ὑμῶν οὐχὶ πλέον μέρος τῆς Βουλῆς ἀλλὰ τὴν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἥτις σᾶς παρέχει τὴν τιμὴν τοιαύτης ἐμπιστοσύνης, διατὶ διστάζετε καὶ πρὸς τίνας δεσμοὺς ἄλλους, ἔξω τῆς Βουλῆς ταύτης εὑρισκομένους εἶσθε συνδεδεμένοι, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτελῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ πολιτικὴ ἠθικὴ σᾶς ὑπαγορεύουσιν;

§233Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Οἱ διάφοροι συνήγοροι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ καθηγητοῦ κ. Μενάρδου, οἱ ἀνελθόντες ἐπὶ τὸ βῆμα δὲν ὤκνησαν νὰ καταγγείλωσιν ἡμᾶς ὡς δημοκόπους, ὡς δημοκόπους καὶ δημεγέρτας ἐκμεταλλευομένους πᾶν ζήτημα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ εἶναι, κύριοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κλίνουσι τὸν αὐχένα ὑπὸ τὸν πόδα τῆς Κυβερνήσεως ἀρκεῖ μόνον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρακαθήσωσιν ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολαύσωσι καὶ αὐτοὶ τοῦ χαρτοφυλακίου τοῦ Ὑπουργικοῦ. Ἔχω ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ τούτου ζητήματος, διότι εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὅτε συνεζητεῖτο τὸ σχετικὸν περὶ γλώσσης ἄρθρον τοῦ Συντάγματος· ἔλεγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον αὐτῆς, καὶ ὅτε πάντες σχεδὸν κατηγόρουν αὐτήν, ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἔλεγον ὅτι πᾶν ὅ τι τῇ ἐπεβάλλετο τὸ ἔπραξε καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ μεμφθῇ αὐτῆς. Σήμερον ὅμως βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν διαψεύδουσαν τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας εἶχε δώσει. Εἶναι πάντοτε ὁ αὐτὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοιοῦτος ἐν τῷ ζητήματι τῷ γλωσσικῷ οἷος καὶ ἐν τῷ γεννηθέντι ζητήματι ἐκ τοῦ ἀτυχήματος τοῦ θωρηκτοῦ Ἀβέρωφ· ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διέψευσε τὰ πραγματικὰ συμβάντα, καὶ ὅστις ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀφῆκε τότε νὰ ἀναγραφῇ ὅτι, πᾶσαι αἱ πραγματικαὶ κατηγορίαι ἦσαν ἔργα τῶν ἀντιπολιτευομένων, οἵτινες εἰς οὐδὲν ἕτερον ἀποβλέπουσιν ἢ νὰ προκαλῶσι σκηνὰς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πάντας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦμεν τὴν ἀλήθειαν, πάντοτε κατηγορεῖ ὡς ἐκμεταλλευτάς. Ἀτυχῶς δὲν εἶναι τὸ γλωσσικὸν ζήτημα τόσον ἁπλοῦν, ὅσον τὸ ἐφαντάσθησαν τινές, εἶναι πολὺ κινδυνῶδες καὶ ὄπισθεν αὐτοῦ πολλὰ τὰ ἐλατήρια κρύπτονται. Παρουσιάσθη τὸ ζήτημα ἐκεῖνο ἐν ὅλῃ τῇ ἀχρειότητι αὐτοῦ καὶ ἐν Βόλῳ καὶ ἐν Κερκύρᾳ, ἐκεῖ τὸ πρότυπον σχολεῖον, ἐδῶ ἐν τῷ σοσιαλιστικῷ κέντρῳ ἀνώτεροι λειτουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καταγγέλουσι καὶ ὑποδεικνύουσι τοὺς κινδύνους, καταγγέλλουσι τοὺς ἐργάτας τούτων ὡς ἐκμεταλλευτάς, ὡς ἀνθρώπους ἐρχομένους νὰ ὑπομονεύσωσι τὸ ἑνιαῖον τῆς Ἐθνικῆς γλώσσης ὡς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουσι νὰ καταστήσωσι καὶ αὐτὴν τὴν οἰκογένειαν καὶ τὴν θρησκείαν πτώματα.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§235Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων θὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος μᾶλλον ἐμοῦ εἰδικοί, ἐγὼ ἓν μόνον θὰ προσθέσω ὅτι ὄπισθεν τοῦ κινδύνου τῆς γλώσσης κρύπτονται ὅλοι οἱ ἄλλοι κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ὑπεδείξαμεν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εἶναι, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ καθηγητοῦ ἐκείνου θὰ προκαλέσῃ σκηνάς, θὰ προκαλέσῃ αἱματοχυσίας καὶ τὸ αἷμα θὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεμερτζῆς.

§237Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Διατελῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπὸ βαθυτάτην συγκίνησιν ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος καὶ δὲν θὰ προσέθετον τίποτε εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ἐὰν τὴν ἀνάμιξίν μου δὲν ἐνόμιζον ὡς ὑποχρέωσιν τιμῆς οὐχὶ τόσον ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ὅσον ἀπέναντι τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τεσσάρων ὡρῶν κατασυκοφαντεῖται ἐνταῦθα, ἀπέναντι τοῦ Σίμου Μενάρδου, τὸν ὁποῖον προσωπικῶς γνωρίζω....

§238Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ δὲν τὸν γνωρίζω.

§239Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δικαίωμά σας εἶναι νὰ μὴ τὸν γνωρίζετε...... Καὶ διὰ τὸν ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι παρομοίων ἀνδρῶν ἐλάχιστον ἀριθμὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ φυλή.

§240Γ. ΠΩΠ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§241Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ κ. Μενάρδος παρεστάθη ἐνταῦθα ὄχι μόνον ὡς ἀνεπιστήμων, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ὡς ὑπονομευτὴς τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν γλώσσης, ὡς ὑπονομευτὴς καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς θρησκείας.

§242Γ. ΠΩΠ. Ὁ Πατριάρχης τὰ λέγει αὐτά, δὲν τὰ λέγομεν ἡμεῖς.

§243Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Καὶ περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας τοῦ κ. Μενάρδου βεβαίως δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὸν κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφον ἀνελθόντα διὰ βιβλίων ὅπως ἀναπτύξῃ τὰ τῆς ἀξίας τοῦ κ. Μενάρδου. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχω ἐνώπιον ἐμοῦ ἀνεγνωρισμένην τὴν ἀξίαν αὐτοῦ διὰ τῆς μετακλήσεώς του εἰς Εὐρωπαϊκὸν Πανεπιστήμιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκάλεσεν αὐτὸν διὰ τῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας ὑπηνίχθη ἕτερος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ἀλλ’ ἐκάλεσεν αὐτὸν νὰ διδάξῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν βασιζόμενον εἰς τὴν μεγάλην αὐτοῦ ἐπιστημονικὴν ἀξίαν, ἐφ’ ὅσον ἔχω, λέγω, τὴν τοιαύτην πιστοποίησιν τῆς ἀξίας τοῦ κ. Μενάρδου, βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ συνταχθῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Λακωνίας κ. συναδέλφου, τοῦ παραστήσαντος αὐτὸν ὡς ἀνεπιστήμονα καὶ ὡς ἀμαθῆ.

§244Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὴ διαστρέφετε τὰ πράγματα. Δὲν ἐζήτησε τὸν Μενάρδον.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐγεννήθη ἡ ὄρεξις τῶν διακοπῶν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἔπρεπε νὰ σᾶς γεννηθῇ ἡ ὄρεξις τοῦ φαγητοῦ μόνον.

§246Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐπαρουσίασε τὰ ἐλάχιστα ἔργα τοῦ κ. Μενάρδου, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῶν Πανεπιστημίων, οἱ προέχοντες εἰς τὰς ἐπιστήμας, δὲν ἀναδεικνύονται δι’ ὀγκωδῶν τόμων, ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος ἐκάλει περιφρονητικῶς ἐναίσιμον διατριβὴν θὰ ἦτο ἴσως ἱκανὸν νὰ ἀναδείξῃ αὐτὸν ἄξιον καθηγητὴν οἱουδήποτε Πανεπιστημίου.

§247Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὸν δι’ ἡμᾶς τοὺς φιλολόγους.

§248Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἀλλοίμονον ἂν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐκρίνοντο ἐκ τοῦ ὄγκου, τῶν βαρῶν τῶν βιβλίων αὐτῶν. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου κρίνονται ἐκ τῶν προόδων, τὰς ὁποίας σημειοῦσιν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, ὁ δὲ κ. ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ διδάξῃ ἡμᾶς ἂν τὰ βιβλία τὰ ὁποῖα παρουσίασεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐσημείουν ἀληθῆ πρόοδον ἢ ὄχι ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγράφησαν. Ἀλλ’ εἶπον, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶμαι διόλου διατεθειμένος νὰ συζητήσω περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας τοῦ κ. Μενάρδου, ὀφείλω ὅμως, γνωρίζων τὸν ἄνδρα, νὰ διαμαρτυρηθῶ πάσῃ δυνάμει ἐναντίον τῆς καταγγελίας, ἵνα μὴ εἴπω τῆς συκοφαντίας, ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη κατ’ αὐτοῦ ὡς ὑπονομευτοῦ τῆς γλώσσης καὶ τῆς θρησκείας.

§249Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, ὄχι.

§250Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ κ. Μενάρδος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεγνωρισμένος πατριώτης, ὁ ὁποῖος ἀφιέρωσε τὴν ζωὴν αὐτοῦ ὁλόκληρον οὐχὶ μόνον ὑπὲρ τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ἀγόμενος ἐκ τοῦ ἁγνοτάτου αἰσθήματος καὶ τῆς ἁγνοτέρας φιλοπατρίας......

§251Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἦτο δέκα ἔτη δικηγόρος ἐν Κύπρῳ, κύριε συνάδελφε;

§252Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Τὸν κ. Μενάρδον δὲν γνωρίζετε σεῖς. Ἐγὼ τὸν γνωρίζω προσωπικῶς καὶ διαβεβαιῶ περὶ αὐτοῦ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω. Τὸν κ. Μενάρδον γνωρίζετε σεῖς μόνον ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ ἐκ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν λαμβάνετε ἀπέναντι ὡρισμένων ζητημάτων. Βεβαίως δὲν σκοπῶ σήμερον νὰ ἐπικρίνω τὴν στάσιν ὑμῶν καὶ τὴν στάσιν τῶν ὁμιλησάντων ἀπέναντι τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος, οὔτε θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ἀρχίσω συζήτησιν περὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος διότι θεωρῶ αὐτὸ τελείως ἐξηντλημένον καὶ ἕωλον.

§253Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ νομικοῦ θέματος δὲν μᾶς λέγετε; Εἶσθε διαπρεπὴς νομικός. Εἶναι νόμιμοι οἱ διορισμοὶ αὐτοί;

§254Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Καὶ δὲν διεμαρτυρήθη ἡ Βουλή, Κύριοι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος παρέστησεν ὡς ἄθεον τὸν κ. Μενάρδον ἐκ μιᾶς παρενθέσεως εἰς σελίδα τινὰ τοῦ βιβλίου του καὶ ἐκ μιᾶς «γεέννης πυρός», καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς, ὅπως διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῆς τοιαύτης συκοφαντίας, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὸν κ. Μενάρδον, παρόμοιον πρὸς τὸν ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἐλάχιστον ἀριθμὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ δοῦλος Ἑλληνισμὸς διὰ τὴν πλήρη ἐπιστημοσύνην αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν ἀφοσίωσιν τὴν τελείαν πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς θρησκείας καὶ τῆς πατρίδος. Ἀλλ’ ἔρχομαι, Κύριοι, καὶ εἰς τὸ νομικὸν ζήτημα. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι καθ’ ὅλους τοὺς τύπους ἐγκύρως διωρισμένος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· ὁ μεταβατικὸς νόμος δίδει ἀπεριόριστον ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίζῃ οἱονδήποτε κρίνει ἐπιστήμονα διδάξαντα εἰς ξένον Πανεπιστήμιον.

§255Γ. ΠΩΠ. Ὥστε διαφωνεῖτε μὲ τὴν Κυβέρνησιν τώρα, διότι ἄλλα μᾶς εἶπον.

§256Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Ὁ κ. Μενάρδος τακτικώτατα διωρίσθη καθηγητὴς τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων ἐν τῷ ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ. Δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἦτο ἐνδεδειγμένος μᾶλλον διὰ τὴν ἕδραν ταύτην. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ διορίσῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἕδραν τῆς μεσαιωνικῆς φιλολογίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ κατ’ ἐξοχὴν διεκρίθη. Θεωρῶ ὅμως αὐτὸν μετὰ ἐπιστημονικοῦ κύρους διωρισμένον καὶ εἰς τὴν ἕδραν τῶν ἀρχαίων γραμμάτων, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἱκανὸς νὰ καθέξῃ οἱανδήποτε θέσιν τῶν γραμμάτων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, φρονῶν ὅτι αἱ εἰδικότητες δὲν πρέπει νὰ φθάνωσι μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ θεωρῆται ἀνίκανος ὁ ἐπιστήμων νὰ κατέχῃ συναφῆ ἕδραν σχετιζομένην πρὸς τὴν κατ’ ἐξοχὴν εἰδικότητά του· καὶ βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτής, ὁ ὁποῖος καὶ φιλόλογος εἶναι, δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὅτι διὰ νὰ εἶναι τις ἔξοχος, ὡς εἶναι ὁ κ. Μενάρδος, μεσαιωνολόγος πρέπει ἐπίσης νὰ εἶναι καὶ βαθὺς γνώστης τῆς ἀρχαίας φιλολογίας.

§257Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Κάθε ἄλλο μάλιστα. Εἰδικὸς εἰς τὴν ἀρχαίαν φιλολογίαν. Εἰς ὅλα τὰ Πανεπιστήμια τοῦ κόσμου. (Διάλογοι).

§258Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι θεωρῶ τὸν κ. Μενάρδον ἐγκύρως διωρισμένον διὰ τὴν ἕδραν τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς φιλολογίας, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον αὐτὸν κατερχόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς καθηγητὴν τῆς μεσαιωνικῆς φιλολογίας.

§259Γ. ΠΩΠ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Καὶ ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς, διότι γνωρίζετε πόσην πίστιν ἔχω εἰς τὰς νομικάς σας γνώσεις. Ὁ νόμος ὁ μεταβατικὸς λέγει ὅτι εἰς τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας διορίζομεν ἕνα καθηγητήν; Ναὶ ἢ οὔ;

§260Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μάλιστα.

§261Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον δὲν ὑπῆρχεν ἕδρα κενή, διότι ὁ Μιστριώτης παραιτηθεὶς δυνάμει τοῦ νόμου ἀφῆκε τὴν ἕδραν κενήν, τὴν ὁποίαν κατέλαβεν ὁ κ. Μενάρδος. Ἦτο δὲ κενὴ ἡ ἕδρα αὕτη. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τετάρτη ἀγόρευσις.

§263Γ. ΠΩΠ. Εἶναι μία διακοπή. Ἄλλως ἐπὶ νομικῶν πρέπει νὰ τὸν ἐξετάσωμεν.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑπομένως περιττόν, κύριε συνάδελφε.

§265Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θὰ ἐθεώρουν, Κύριοι, μέγιστον παράπτωμα τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἀντὶ πάσης θυσίας δὲν ἐκάλει τὸν κ. Μενάρδον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ ἀξίαν, ἀλλ’ ἵνα προασπίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεως ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἀπὸ μακροῦ χρόνου φαίνεται ἐκλιποῦσα ἐξ αὐτῆς. Εἶναι ἀναπόφευκτος ἀνάγκη, ἀφοῦ ἐτέθησαν τὰ ζητήματα καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθησαν ἐνώπιον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, ἀντὶ πάσης θυσίας ἡ Κυβέρνησις βασιζομένη βεβαίως εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ κ. Μενάρδου, νὰ καλέσῃ αὐτόν, ἵνα διδάξῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Γνωρίζω ὅτι θὰ μοῦ ἀντείπῃ ὁ κ. ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς ὅτι δὲν εἴμεθα ἀκόμη παρεσκευασμένοι νὰ ἀντίσχωμεν ἐναντίον τῶν προλήψεων, τὰς ὁποίας ἐντέχνως καλιεργοῦσί τινες εἴτε ἐνταῦθα εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§266Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐνταῦθα ὄχι.

§267Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀντίρρησιν αὐτῶν θὰ εἴπω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μάχονται ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως, ἔχουσι καθῆκον νὰ πίπτωσιν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ταύτης διὰ νὰ μὴ ἀφήνωσι τὸ ἔθνος νὰ κύπτῃ ὑπὸ τὸ βάρος ἀφορήτων προλήψεων καὶ αἰσχρᾶς ἐκμεταλλεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κλάδης ἔχει τὸν λόγον.

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπών.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουσούρης ἔχει τὸν λόγον. Καθιστῶ γνωστὸν ὅτι ἂν πρόκειται ὁ κ. Μουσούρης ν’ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς ἰατρικῆς σχολῆς, ὑπερασπίζων τὸν κ. Γερουλᾶνον, τοῦτο δὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψω, διότι τοῦτο δὲν εἶναι θέμα συζητήσεως.

§271Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἐὰν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἰατρικῆς σχολῆς προγενεστέρως εἶμαι ἐγώ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποτὲ δὲν ἐνεγράφητε. Συζήτησιν διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν δὲν θὰ ἐπιτρέψω. Μόνον συζήτησις θὰ γίνῃ περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου.

§273Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δικαιολογήσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὴν πορείαν ἐν γένει, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου. Καίτοι δὲ παραδέχομαι ὅτι εἶχε τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἀνυψοῦτο διὰ τοῦ κ. Μενάρδου, φρονῶ ὅτι εἰς πολλὰ περιέπεσε σφάλματα ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι εἰς τὰς ἐρωτήσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνον ἑκάστοτε οἱ κύριοι Βουλευταί, ἀπήντα ὁτὲ οὕτως καὶ ἄλλοτε ἄλλως καὶ οὕτω ἐγεννήθησαν πλεῖστα ὅσα ζητήματα, ὥστε δικαίως νὰ ἐλεγχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας σήμερον διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἐπίσης δὲ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶχεν ἄδικον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας νὰ κατηγορήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ ἄλλο σχετικὸν ζήτημα, διότι ἂν εἶναι ἀληθές, καὶ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι εἶπεν εἰς αὐτὸν ὅτι διὰ τὴν ἕδραν τῆς Χειρουργικῆς Παθολογίας θὰ γίνῃ κρίσις ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἶχε δίκαιον νὰ ἔχῃ παράπονα ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ ἔχω δίκαιον νὰ ἔχω παράπονα καὶ ἐγὼ καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς κάμνω παρατήρησιν ὅτι διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν συζήτησις δὲν ἐπιτρέπεται.

§275Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Συζήτησις ἤρξατο.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸν κ. ἐκ Ψαρῶν Βουλευτὴν τὸν διέκοψα κατὰ τὴν συζήτησιν.

§277Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διότι, κύριοι Βουλευταί, ἀφοῦ ἦτο ἀποφασισμένον νὰ διορισθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καὶ διωρίσθη, καὶ ἀφοῦ ὁ διορισμὸς τοῦ ἑτέρου διορισθέντος καθηγητοῦ κ. Λιβιεράτου εἶχε καταρτισθῆ πρὸ πολλοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου, διατί νὰ ἀφήσῃ τοὺς διορισμοὺς τούτους...

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ σέβησθε τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα. Μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον.

§279Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διατί δὲν εἶσθε ἴσος πρὸς ὅλους τοὺς Βουλευτάς;

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐλέγξητε τὸν Πρόεδρον, ἂν εἶναι ἢ οὔ ἴσος πρὸς τοὺς Βουλευτάς. Εἶναι ἴσος καὶ τηρεῖ τὸν Κανονισμόν. Δὲν σᾶς παρέχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε περὶ ἰατρικῆς σχολῆς.

§281Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ σέβωμαι καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ κ. Προέδρου, εἶχον ὅμως καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ἐγώ, διότι ἐφρόνουν ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς βάρος τῶν ἀξιοτίμων συμπολιτῶν μου, ἐγένοντο ἐξ αἰτίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πάλιν τὰ ἴδια ἤρχισαν. (Θόρυβος).

§283Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Διὰ τοῦτο ἀνῆλθον διὰ νὰ κατηγορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἐν γένει πορείαν αὐτοῦ.

§284Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω σήμερον περὶ τῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ παρακαλῶ τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ μὴ θορυβῶνται τόσον πολὺ, ἐὰν δὲ μὲ ἀκούσητε ἤδη ἀναμιγνυόμενον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τότε δύνασθε ν’ ἀποταθῆτε εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον νὰ μοὶ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον.

§285Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν φιλολογίαν;

§286Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὔτε διὰ τὴν φιλολογίαν· ἀλλὰ θὰ ὑποβάλω τὰς ἑξῆς ἐρωτήσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀπαντήσῃ· 1ον) Ὁποίους τῶν τίτλων τῶν ἄλλων Πανεπιστημίων τῶν διαφόρων ἐθνικοτήτων μεταφράζει μὲ τὸν τίτλον «Ὑφηγητής»; 2ον) Ὁποῖα ἔργα ἐννοεῖ λέγων ἔργα «ἐπιστημονικῆς ἀξίας» «πρωτότυπα» κ.τ.λ.; μόλις δὲ δώσῃ ἀπάντησιν τότε θὰ κανονίσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἐὰν ὑπάρξῃ λόγος.

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συνεχίσατε.

§288Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἀπαντᾷ· γνωρίζω τὸ διατί. Ἐπειδὴ ἄλλοτε ἕκαστος ἐξήγει τὰ ἀνεγνωρισμένης ἐπιστημονικῆς ἀξίας ἔργα, τὰ πρωτότυπα, τὰς πρωτοτύπους ἐργασίας ἢ πραγματείας κατὰ τὸ δοκοῦν του· τὸν τίτλον Privat—Dozent, Liberi—Docenti, μετέφραζεν εἰς Ἑλληνικὴν γλῶσσαν κατὰ τὰς διαθέσεις του (καθηγητὴς τακτικὸς ἢ ἔκτακτος, Ὑφηγητὴς κ.λ.π.) κατὰ τὰς Συνεδριάσεις 116 καὶ 130 τῆς παρούσης συνόδου, ἤτοι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου πρὸς ἀποφυγὴν πλέον τῶν τοιούτων συγχύσεων, αἵτινες ἐγένοντο πρόξενοι μεγίστης βλάβης καὶ ἀδικίας εἴς τε τὰς Ἑλληνικὰς ἐπιστήμας καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὡς ἑξῆς περίπου. αʹ. Πῶς τοὺς διαφόρους τίτλους, τὰς διαφόρους τάξεις μιᾶς ἑκάστης Σχολῆς τῶν ἄλλων Πανεπιστημίων κατὰ ἐθνικότητας θὰ μεταφέρωμεν καὶ πρὸς ὁποίους καὶ ὁποίας θὰ παραλληλίσωμεν τοὺς τοῦ ἡμετέρου καὶ κατὰ Σχολάς; Πῶς ἀκριβῶς θὰ τοὺς μεταφράσωμεν εἰς Ἑλληνικὴν γλῶσσαν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε (ταῦτα γράφονται εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν Συνεδριάσεων ἐκείνων καὶ πλέον ἢ σαφῶς ἀποδεικνύεται διὰ τοῦ πίνακος τοῦ ἐπιγραφομένου «πίναξ ἐμφαίνων τὴν ἐπιστημονικὴν ταξινόμησιν Ἰατρικῶν Σχολῶν διαφόρων Ἐθνικοτήτων· ἡ Οὐσιαστικὴ Ὀνοματογραφία ἑκάστης τάξεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν τοιούτων καὶ ὁποία δέον γενέσθαι ἡ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου» 1) ὅνπερ κατέθηκα τότε καὶ πάλιν εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρὸς τύπωσίν του ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῶν Συζητήσεων, ὅμοιον δὲ καταθέτω καὶ σήμερον πρὸς ἀναδημοσίευσίν του· ἀντίτυπα τούτου ἔλαβε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πάνυ εὐχαρίστως ἐπεδοκίμασε καὶ ἀπεδέχθη) ὅτι οἱ τίτλοι καὶ δὴ ὁ Privat—Dozent, Liberi—Docenti, ὁ ὁποῖος συνήθως μεταφράζεται μέχρι σήμερον παρ’ ἡμῖν «Ὑφηγητὴς» οὐσιαστικῶς δὲν σημαίνει «Ὑφηγητὴς» ἀλλὰ «διδάσκαλος».

§289Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ εἶπεν αὐτό;

§290Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε εἶπεν. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν λέγοντες «διδάσκαλος» ἐν-1) Ἰδὲ πίνακα σελ. 484. νοοῦμεν δημόσιον ὑπάλληλον ὑποχρεωτικῶς διδάσκοντα, ὁ ὁποῖος μισθοδοτεῖται ἀπὸ τὸ Ἔθνος, ἀποχωρῶν λαμβάνει σύνταξιν, ἡ οἰκογένειά του ὡσαύτως προστατεύεται ἀπὸ τὸ Ἔθνος ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, οὐχὶ δὲ ὡς ἡ τοῦ ἁπλοῦ πολίτου· ἐνῷ ὁ φέρων τὸν Privat—Dozent, Liberi—Docenti οὔτε δοκιμασίαν τινὰ προϋφίσταται, οὔτε ἀπὸ τὴν Πολιτείαν ἀναγνωρίζεται ὅτι ἔχει ἐλάχιστόν τι τὸ ἐπίσημον, οὔτε θέσιν τινὰ ἔχει ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, οὔτε ἐν τῇ εἰδικῇ Σχολῇ, ἀλλ’ οὔτε ὑποχρέωσιν καμμίαν πρὸς διδασκαλίαν, οὔτε εἰς κανονισμόν τινα ὑπάγεται, διδάσκει μόνον, χρηματικῇ ἀνάγκῃ, ἐπὶ πληρωμῇ, ἂν ἔχῃ ἢ εὕρῃ που μαθητάς, τοῦτο δὲ πράττει κατ’ ἰδίαν βούλησιν. Δι’ ὃ παρ’ ἡμῖν ὑπέχει θέσιν «ὑποδιδασκάλου». βʹ. Ἔργα ἀνεγνωρισμένης ἀξίας ἢ πρωτότυπα; πραγματεῖαι ἢ ἐργασίαι πρωτότυποι ὁποῖαι καθορίζονται; καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. «Ἔργα ἀνεγνωρισμένης ἀξίας ἢ πρωτότυπα λέγονται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνέχουσι τι πάντοτε τὸ εὐμεθοδώτερον, εὐκαταληπτότερον ἐκ τῶν ὑπαρχόντων. Πραγματεῖαι δὲ ἢ ἐργασίαι αἱ ἐπιπροσθέτουσαι νέον τι ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ἢ αἱ ἀποδεικνύουσαι πρεσβευομένας θεωρίας, ὅτι εἰσὶ πεπλανημέναι, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀξίαν ἀνεγνώρισεν ἡ ἐπιστήμη, ἂν ὄχι καθόλου τοὐλάχιστον κατὰ μέρος, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀφοῦ ἔχει διαρρεύσει τριετὲς τοὐλάχιστον διάστημα πρὸς ἐπιστημονικὴν διαβεβαίωσιν». Ἐνῷ οὕτω, τότε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε τόσον σαφεῖς καὶ καθαρὰς ἐπεξηγήσεις ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, ἐψηφίσαμεν τὸ περὶ τίτλων, πρωτοτύπων ἔργων, πρωτοτύπων πραγματειῶν κλπ. χωρὶς νὰ προκληθῇ ἄλλη τις συζήτησις εὐρυτέρα. Ἀναμιμνήσκω ταῦτα ἤδη, διότι, ἐὰν οἱ διορισθέντες ἢ οἱ διορισθησόμενοι καθηγηταὶ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον φέρουσιν ὄντως τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα καθωρίσθησαν τότε δυνάμει τῶν ἐπεξηγήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰς ὁποίας καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε δὲν παραβιάζεται ὁ νόμος, οἱ τοιοῦτοι πρέπει νὰ διορισθῶσιν. Ἐὰν ὅμως δὲν φέρωσι τὰ προσόντα, κατὰ τὸν μόλις ἐν ἐφαρμογῇ ψηφισθέντα νόμον ὑφ’ ὑμῶν αὐτῶν, δὲν πρέπει ποσῶς νὰ διορισθῶσι καὶ ἐὰν ἐκ πλάνης διωρίσθησαν δέον νὰ παυθῶσι, διότι ἄλλως θὰ καταδειχθῇ ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν χθές, τὸ διαστρεβλώνομεν, τὸ καταστρατηγοῦμεν, τὸ παραβιάζομεν σήμερον, τοιαύτη δὲ δὲν ἦτο οὔτε εἶναι ἡ ἐντολή μας καὶ τότε ἐσόμεθα ἄξιοι γενικῆς ἀποδοκιμασίας.

§291Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θεωρῶ ἀξίαν ἐλέγχου κυριώτατα τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἐπείσθη ἀκόμη, ἢ πεισθεῖσα δὲν διαλύει παραχρῆμα τὴν Βουλήν. Μὴ διαλύουσα τὴν Βουλήν, ἐνῷ ἔχει πεισθῇ ἢ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πεισθῇ περὶ τοῦ ἐπιβαλλομένου τῆς διαλύσεως, εὑρίσκει ἐν ἑαυτῇ τὸ κῦρος νὰ διορίζῃ καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου! Λοιπὸν καὶ ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Μενάρδου τὴν θεωρῶ ἀξίαν ἐλέγχου δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Δεύτερον τὴν θεωρῶ ἀξίαν ἐλέγχου καὶ καταγγέλλω αὐτήν, διότι παρίσταται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα δικαιολογήσῃ τὸν διορισμὸν καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ καὶ ἐκείνη ἀκόμη ποίους εἶχε τίτλους ἢ μὴ λέγουσα τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Βουλήν, διότι, τὸ εἶπον καὶ προηγουμένως, ἔχει τις ἐξ ὑμῶν στοιχειώδη ἀκόμη γνῶσιν, ποῖοι ἦσαν οἱ τίτλοι, τὰ πραγματικὰ προσόντα, ὥστε ὁ κύριος ἐκεῖνος νὰ θεωρηθῇ μέγας ἐπιστήμων, ἀπαραίτητος νὰ καταλάβῃ θέσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Πληροφοροῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς

ΠΙΝΑΞ

Ἐμφαίνων τὴν ἐπιστημονικὴν ταξινόμησιν Ἰατρικῶν Σχολῶν διαφόρων ἐθνικοτήτων. Ἡ οὐσιαστικὴ ὀνοματολογία ἑκάστης τάξεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν τοιούτων καὶ ὁποία δέον γενέσθαι, ἢ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου ὑπὸ Γ. Π. Κορομηλᾶ. Βουλευτοῦ Μεσσηνίας. Paris A: Institut de Franee ½: Acad. de Medécine Proffesseurs titulaires / Καθηγηταὶ Τακτ. Τιτλοῦχοι ¾: Professeurs agr. Chef de Cliniques / Ἔκτακτοι Καθηγηταὶ / Ἐπιμεληταὶ Lyon, Montpellier, Toulouse 2: Nationaux Coresp. / Professeurs τιτλοῦχοι 2α: Professeurs Adjoints / Συμπληρωματικοὶ 3: Prf. Agréges 4: Ἐπιμεληταὶ καὶ (βοηθοὶ) Marseilles, Nantes 2: Proffesseurs Titulaires 2α: Proffesseurs Suppléants / Συμπληρο–Ἀναπληρωματικοὶ 4: Ἐπιμεληταὶ καὶ (βοηθοὶ) Berlin, Vienne ½: Ord. Professor / Καθηγηταὶ τακτικοὶ τιτλοῦχοι 2αʹ: Ausserord Professor / Τακτικοὶ μὴ τιτλοῦχοι 4: Ἐπιμεληταὶ καὶ (βοηθοὶ) 5: Privat Dozenten / Ἐλεύθεροι Ὑποδιδάσκαλοι

Naples, Rome, Bologne, Genua 2: Ordinari Professori / Τακτικοὶ Καθηγηταὶ 3: Straordinari Professori / Ἔκτακτοι Καθηγηταὶ 4: Ἐπιμεληταὶ καὶ (βοηθοὶ) 5: Lipereti Docent / Ὑποδιδάσκαλοι Naples, Τὸ 1908 εἶχε 228 διεγράφησαν 27 Τὸ 1909 εἶχε 236 δι’ ὃ ἐχρίσθησαν ἐντὸς ἔτους 34. Τοιαύτη ἀναλογία περίπου παρατηρεῖται καὶ εἰς τὰς ἄλλας Σχολάς. Εἶχον ἄδικον οἱ Valpian καὶ Charcot οἵτινες εἶπον ὅτι ἅπαντες σχεδὸν οἱ Ἰατρ. τῶν τ.χ. λέγ. Καθηγηταί Ἀθῆναι 2: Καθηγηταὶ Τακτικοὶ 2α: Συμπλ. Ἀναπληρωματικοὶ 3 καὶ 4: Ὑφηγηταὶ Βοηθοὶ: Κατὰ τὴν παράπλευρον καὶ μόνον ταξινόμησιν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ καὶ προοδεύσῃ, πᾶσα ἄλλη καθ’ δὴ κατ’ ἀπομίμησιν, εἶναι οὐτοπία. Ἀθῆναι 15 Ἰουνίου 1911. Γ. Π. Κορομηλᾶς Ἰατρός Βουλευτὴς Μεσσηνίας

Παιδείας ἀνέγνωσεν ἐπιστολήν, δι’ ἧς ἠρώτα τὸν κ. Μενάρδον: «ποίας ἔχετε κάμῃ σπουδὰς καὶ ποῖα προσόντα ἔχετε, δι’ ἃ σᾶς διώρισα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου»! Ἡ πρᾶξις αὕτη φανερώνει, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀναίδειαν, ἀλλὰ πάντως ἀπροσεξίαν, δὲν θέλω νὰ εἴπω κουφότητα κατὰ τὸν διορισμὸν τοῦ καθηγητοῦ αὐτοῦ. Ἐγκαλῶ ἀκόμη τὴν Κυβέρνησιν, διότι κειμένης Συνταγματικῆς διατάξεως, καθ’ ἣν ἀπαγορεύεται ἡ παραφθορὰ τῆς γλώσσης τῆς Ἑλληνικῆς, δὲν ἔδωκε προσοχήν, ὥστε νὰ μὴ διορίσῃ καθηγητὴν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων ἐκεῖνον, ὅστις ἀφιέρωσε ποιήματα εἰς τὸν Ψυχάρην. Δὲν ἐθεώρησε τοῦτο καθῆκόν της, διότι ἡ πρᾶξις αὕτη γενομένη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀπόψεως τῆς νομιμότητος εἶναι πρᾶξις ἀντικειμένη πρὸς τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος καὶ πρὸς τὸν σκοπόν, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τοῦτο, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν παραφθορὰν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης καὶ τὴν κατάπτωσιν τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, δι’ ὀλιγίστων, διὰ μιᾶς κοινοτοπίας, τῆς ὁποίας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω χρῆσιν, ὅπως παρακωλύσω καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον, ἀναξίως πρὸς ἕν Κοινοβούλιον, φέρον μάλιστα τὸ ὄνομα Ἐθνοσυνελεύσεως, νὰ ἀναπτύσσωνται κοινοτοπίαι ἔσχαται ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὡς δείγματα φιλοσοφικὰ σπουδαιότατα, προσθέτω τάδε. Νομίζω, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμήν, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι κυριωτάτη διάκρισις μεταξὺ τῶν ἄλλων ζῴων καὶ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἱστορία. Ὁ ἄνθρωπος, οἰκοδομῶν, καλλιεργῶν, γράφων εἰκόνας, συγκρατῶν τὰς παραδόσεις του κλπ., δημιουργεῖ τὴν ἰδίαν του ἱστορίαν. Ὁ ἀρνούμενος τὴν ἱστορίαν του, συνεπῶς, ἀρνεῖται ἑαυτόν. Ὁ ἀρνούμενος μέρος αὐτῆς ἀρνεῖται μέρος τοῦ ἀνθρωπισμοῦ του. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατὶ θὰ παρακωλυθῇ ἡ δρᾶσις τοῦ μέλλοντος, διότι εὐλαβεῖς καὶ ὑπερήφανοι εἴμεθα ἀπέναντι τοῦ ἱστορικοῦ ἡμῶν παρελθόντος. Δὲν δύναμαι τοῦτο νὰ ἐννοήσω, ἐνῷ κάλλιστα ἐννοῶ, ὅτι, ἐὰν παύσωμεν νὰ ὦμεν εὐλαβεῖς καὶ ὑπερήφανοι διὰ τὸ παρελθὸν ἡμῶν, θὰ ὑποστῶμεν κατάπτωσιν τοῦ φρονήματος ἡμῶν, δὲν θὰ ὑπολαμβάνωμεν τὸ Κράτος τοῦτο ὡς στάδιον οὐχὶ μόνον ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ ὡς στάδιον ἐνδόξου καὶ γοητευτικῆς ἰδίας ἑκάστου ἡμῶν δράσεως. Δὲν ἐννοῶ, λέγω, διατὶ θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ μέλλουσα πρόοδος, διότι ἡ Ἑλλὰς θὰ ὀνομασθῇ ῥωμηοσύνη καὶ ὁ Ἕλλην ῥωμηός. Δὲν δύναμαι ἐπίσης νὰ ἐννοήσω, διατί, ἀποχωριζόμενοι κατά τι μέρος τῆς διανοητικῆς δόξης τῆς ἡμετέρας φιλολογίας, διὰ τοῦτο ἐνεργότερον καὶ δραστηριώτερον θὰ βαδίσωμεν πρὸς τὸ μέλλον. Μὴ δυνάμενος νὰ ἐννοήσω ταῦτα, κατὰ στοιχειώδεις ὡς νομίζω κανόνας ἀνθρωπισμοῦ, καθ’ ἁπλουστάτην ἀντίληψιν καὶ νόησιν φιλοσοφικήν, βεβαιότατα ἔρχομαι εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι παρασκευάζεται καὶ καλλιεργεῖται βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἀλλ’ ἀσφαλῶς, ἵνα ἐπέλθῃ ἐν ἡμῖν μία τις, ἂν ὄχι περιφρόνησις, ἀλλὰ πάντως ὀλιγωτέρα εὐλάβεια καὶ προσήλωσις καὶ ὑπερηφάνεια διὰ τὸ ἱστορικὸν ἡμῶν παρελθόν, ἵνα οὕτω βαδίσωσι πρὸς τὸν ψαλλιδισμὸν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν καὶ ἀκολούθως καταλήξωσιν εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι πλέον τὸ Κράτος τοῦτο τὸ Κράτος τῶν Ἑλλήνων, τὸ Κράτος τοῦ Ἔθνους τοῦ Ἑλληνικοῦ, μήτε οἱ Ἕλληνες Βουλευταὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Νὰ παύσῃ τὸ ἰδεῶδες, νὰ παύσῃ ἡ πίστις πρὸς ἡμᾶς αὐτούς! Ἀλλ’ ὁ τὴν πίστιν ἀπολέσας καὶ τὴν ἐλπίδα ἀπώλεσε!.... καὶ ἡ χώρα αὕτη θὰ καταστῇ τέλμα, τέλμα, τέλμα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου κεῖται τὸ ἰδεῶδες τοῦ μαλλιαρισμοῦ καὶ τῶν ὀπαδῶν αὐτοῦ.

§292Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἡ ἀπουσία τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου κ. Δεμερτζῆ μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἀποδείξω εἰς αὐτὸν ὅτι αἱ πληροφορίαι μου εἶναι πάντοτε, δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, ἐκ καθαρῶν πηγῶν καὶ οὐχὶ ἀκαθάρτων. Θὰ ἀποδείξω δὲ κατονομάζων πρόσωπα ἄνευ δισταγμοῦ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Κυβερνήσει θύματα.

§293ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί. Κατὰ τὸ πλεῖστον τῆς ὥρας καθ’ ἣν διεξάγεται ἡ προκειμένη συζήτησις, αὕτη ἐξέβη τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὤφειλε νὰ περιορισθῇ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας εἶναι πρῶτον τὸ ζήτημα τοῦ νομίμου τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν γραμμάτων κ. Μενάρδου, καὶ δεύτερον τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιτυχοῦς τοῦ διορισμοῦ τούτου, ὑποτιθεμένου ὅτι ὁ διορισμὸς εἶναι νόμιμος. Θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν δύο τούτων ζητημάτων διὰ βραχυτάτων, μέλλων ἀκολούθως νὰ διεξέλθω ἐπίσης διὰ βραχυτάτων ὅσα ἐκ τῶν λοιπῶν λεχθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἐνόμιζον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητα. Ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Μενάρδου, κύριοι Βουλευταί, εἶναι νόμιμος στηριζόμενος εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου γʹ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. ΓΩΚϚʹ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον (ἀναγινώσκει) «Ἐξαιρεῖται τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης ὁ καθηγητὴς ἢ ἐπιστήμων ὁ συγγράψας ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας ἀνεγνωρισμένης, διδάξας δ’ ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ· δι’ οὓς ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8 παράγραφος 3 τοῦ ψηφισθέντος νόμου περὶ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ὁ κ. Μενάρδος εἶναι ἐπιστήμων διδάξας καὶ διδάσκων ἔτι ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ· ἑπομένως ὡς πρὸς αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο νὰ προβῇ εἰς διορισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως, ἀπαλλασσομένη τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ζητήσῃ γνωμοδότησιν τῆς οἰκείας Σχολῆς. Ὅτι ὁ κ. Μενάρδος διδάσκει ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ δὲν ἠμφισβήτησεν οὐδ’ ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας. Τούτου οὕτως ἔχοντος, κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ νομίμου τοῦ διορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ κ. Μενάρδου δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ περαιτέρω ἀντικείμενον συζητήσεως. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διετυπώθησαν αἰτιάσεις κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι οὗτος, ἐρωτηθεὶς ἂν ὁ κ. Μενάρδος δὲν εἶναι μόνον ἐπιστήμων διδάξας ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλ’ εἶναι καὶ καθηγητής, ἔδωκε τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι καθηγητής, πληροφορίαν τῆς ὁποίας ἡ ἀκρίβεια ἠμφισβητήθη σοβαρῶς ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορευσάντων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς ἐπόψεως ταύτης μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν περὶ τοῦ ὅτι τὴν πληροφορίαν ὅτι εἶναι καθηγητής, εἶχεν ἀπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Μενάρδου καὶ ἑπομένως δὲν εἶχε λόγον ν’ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς πληροφορίας ταύτης· ἀνεγνώσθη μάλιστα πρὸς ὑμᾶς ἐπιστολὴ ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Μενάρδον διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ νὰ δοθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι πληροφορίαι, ὅπως δυνηθῇ ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς αἰτιάσεις τὰς ἀπευθυνομένας κατ’ αὐτοῦ. Ἡ συζήτησις ὅμως, ἡ ὁποία ἐξετάθη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἦτο ἄσχετος πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου, ἀφοῦ ἤρκει διὰ τὴν νομιμότητα τοῦ διορισμοῦ, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι ἐπιστήμων διδάσκων ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἔχων ἔργα ἔχοντα ἐπιστημονικὴν ἀξίαν. Ἐπεζητήθη ἐπίσης καὶ ἄλλη νὰ στηριχθῇ αἰτίασις κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι οὗτος μὴ ἀρκεσθεὶς νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν γενομένων, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἱκανῶς παραχωρητικὸς ὥστε νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ περὶ τῶν γενησομένων. Ἐπεκρίθη ὅτι τὴν πρώτην φορὰν ἐρωτηθεὶς ἂν ἐγένετο συμβόλαιον μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου, ἀπήντησεν ὅτι ἐγένετο, τὴν δὲ δευτέραν φορὰν ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἐγένετο, ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακωνίας κ. Μέρμηγκας δὲν κατώρθωσε νὰ συνδυάσῃ κἂν τὰς δύο ταύτας ἀπαντήσεις. Ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα ἐξηγήθη τόσον σαφῶς, ὥστε μόνον ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας ἐπετρέπετο νὰ μὴ ἐννοήσῃ τὴν ἐξήγησιν, λόγῳ τοῦ κύκλου τῶν ἐπιστημονικῶν αὐτοῦ γνώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀλλότριαι πρὸς τὴν νομικήν.

§294Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐν τούτοις ἡ γνώμη μου ἐπεδοκιμάσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§295ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐγένετο ψηφοφορία, δὲν ὑποθέτω δὲ νὰ ἐξηγῆτε ὡς ἐπιδοκιμασίαν τὴν σιωπὴν τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ γνωρίζητε ὅτι ὑπάρχει σύμβασις νομικὴ σκοποῦσα τὴν σύναψιν συμβάσεως pactum de contrapendo, καὶ τοιοῦτον συνήφθη μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τὴν πρώτην φορὰν καὶ εἶπε μάλιστα ὅτι μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου προῆλθεν εἰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προῆλθεν εἰς συμφωνίαν, ὅπως συναφθῇ σύμβασις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται διὰ συμβολαίου νὰ κανονισθοῦν τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ καὶ ἔξω τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν συνήφθη σύμβασις, διότι ὁ κ. Μενάρδος δὲν εἶχε τὴν ἐλευθερίαν νὰ συνάψῃ τοιαύτην, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μεταβῇ εἰς Ὀξφόρδην νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὰς ἐκεῖ πανεπιστημιακὰς ἀρχὰς καὶ κατόπιν νὰ συναφθῇ σύμβασις. Οὕτως ἐξηγεῖται πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε: «μάλιστα μετὰ τοῦ κ. Μενάρδου προῆλθον εἰς σύμβασιν», ὅτε δὲ κατόπιν ἠρωτήθη εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπεγράφη ἀκόμη τὸ συμβόλαιον, διότι ἀναμένομεν νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Μενάρδος νὰ φέρῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν τῆς Πανεπιστημιακῆς Συγκλήτου καὶ συγχρόνως νὰ παρουσιάσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαρκιτήτως ἀναγκαῖα διὰ νὰ συναφθῇ σύμβασις, ἡ ὁποία δὲν θὰ συναφθῇ δυνάμει τοῦ εἰδικοῦ νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ διορισθησόμενος ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἐπιστήμων διδάξας ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλὰ θὰ γίνῃ δυνάμει τοῦ γενικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ νὰ εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς ξένου Πανεπιστημίου διὰ νὰ δύναται νὰ συνομολογηθῇ σύμβασις κανονίζουσα τὰ τῆς διδασκαλίας κατὰ διάφορον τρόπον.

§296Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοηθῇ ὅτι θὰ διωρίζετο καθηγητὴς καὶ θὰ συνήπτετο σύμβασις καὶ μετ’ αὐτοῦ.

§297ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι αὐτονόητον. Ὁ κ. Μενάρδος διωρίσθη καθηγητὴς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μεταβατικοῦ νόμου ἂν ὁ κ. Μενάρδος παρῃτεῖτο τῆς ἐν Ὀξφόρδῃ θέσεως καὶ ἤθελε νὰ εἶναι μόνον καθηγητὴς ἐνταῦθα, τὰ πράγματα θὰ ἦταν ὁμαλώτατα. Ἀλλ’ ὁ κ. Μενάρδος διετύπωσεν ἀξίωσιν, ἥτις ἀνεγνωρίσθη ὡς εὔλογος ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρου συμφέροντος, νὰ διδάσκῃ τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα ἐν Ὀξφόρδῃ καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, διὰ νὰ συνομολογηθῇ ἡ μετ’ αὐτοῦ σύμβασις.

§298Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν θὰ εἶχεν ἕδραν, διότι ὁ νόμος εἶναι σαφής, ἡ δὲ ἀντίθεσις ἡμῶν καὶ ὁ ἀγὼν θὰ ἦτο σκιαμαχία.

§299ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περιμείνατε νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Μενάρδος νὰ συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις αὕτη καί, ἂν τὰ πράγματα δὲν διεξαχθῶσι κανονικῶς, θὰ δώσωμεν πάλιν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§300Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις· ὁ ἀγὼν ἡμῶν τῶν διαφωνούντων εἶναι μάταιος.

§301ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά· μὴ συνεχίζετε τότε τὸν ἀγῶνα. Ἀλλ’ ἐπεζητήθη, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀνευρεθῇ ταυτοχρόνως ἀντίφασις ὄχι μόνον εἰς τὰς ἀλλεπαλλήλους δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν λόγων τῶν ἰδικῶν μου. Διότι ἐγὼ ἐρωτηθεὶς ἢ προκληθεὶς ἢ νομίσας ὅτι προεκαλούμην, διέκοψα τὸν ἀγορεύοντα ῥήτορα διὰ νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ συμβόλαιον περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν ἀμφισβήτησις ἂν συνετελέσθη, δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ παρὰ μόνον, ἂν ἐπληροῦντο οἱ ὅροι τοῦ νόμου, ἤτοι ἂν εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπολαβὼν εἶπεν, ὅτι τοῦτο δὲν κωλύει, ὅπως ὁ διορισμός, ὁ ἤδη συντετελεσμένος, θεωρῆται νόμιμος καὶ δύναται ὁ κ. Μενάρδος νὰ ἔλθῃ νὰ διδάξῃ ἐνταῦθα. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντίφασιν δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διαχωρίζει αὐτὰ τὰ δύο γεγονότα, τοῦ μὲν ἑνὸς στηριζομένου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μεταβατικοῦ νόμου, τοῦ δὲ ἐπὶ τοῦ ὁριστικοῦ νόμου ἐπὶ τῇ βάσει συμβολαίου διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ καταστατικοῦ νόμου τοῦ Πανεπιστημίου. Τώρα ἐρωτᾶται: ἂν ὁ κ. Μενάρδος διωρίσθη νομίμως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων εἶπον, διωρίσθη καὶ καλῶς; εἶχε τὰ προσόντα τὰ οὐσιαστικὰ τοῦ διορισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ὑπὲρ αὐτοῦ; Καὶ εἰς τοῦτο βεβαίως ἠδύνατο νὰ στραφῇ ἡ ἐπίκρισις ἐκ μέρους τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ εἰς τοῦτο ἔχω καθῆκον νὰ ἀπαντήσω. Ἰσχυρίζομαι λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι ἄξιος, εἶναι ὑπεράξιος ὅπως διδάξῃ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον.

§302Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ τὸ ἀποδείξητε.

§303ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ σᾶς πείσω περὶ τούτου.

§304Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἀπὸ ἀγαθοῦ συνειδότος κατήγγειλα ὅ,τι κατήγγειλα.

§305ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ναί· ἀλλὰ δυστυχῶς εἶσθε προκατειλημμένος, διότι εἰς τὸ φιλολογικὸν ἔργον τοῦ κ. Μενάρδου εὕρετε ὅτι ὁ κ. Μενάρδος μετέφρασε τὰ εἰδύλλια τοῦ Θεοκρίτου εἰς δημώδη γλῶσσαν, περιέχουσαν τρεῖς ἢ τέσσαρας λέξεις, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, ἀλλ’ εἰς καθαρὰν ἐν συνόλῳ δημοτικὴν γλῶσσαν, ἕνεκα δὲ τοῦ ὅτι σεῖς δὲν κάμνετε τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ ἡ Βουλή, κατὰ τὴν γλωσσικὴν συζήτησιν μεταξὺ μαλλιαρισμοῦ καὶ δημοτικισμοῦ, μεταξὺ γλώσσης φυσικῆς καὶ γλώσσης τεχνικῆς.....

§306Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ποίησιν καὶ τότε ἐτόνισα ὅτι δὲν ἐπεμβαίνω καθ’ ὁλοκληρίαν.

§307ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ζητεῖτε τὸν ἀποκλεισμόν τοῦ κ. Μενάρδου καὶ διότι ἔχει οὗτος ἀδυναμίαν πρὸς τὸν Ψυχάρην. Ἀλλ’ ἂν φθάσωμεν ἕως αὐτοῦ νὰ ἀποκλείωμεν τοὺς ἔχοντας ἀγαθὴν ἰδέαν περὶ τοῦ Ψυχάρη, θὰ ἱδρύσωμεν ὄχι πλέον ἱερὰν ἐξέτασιν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ποῖον στραγγαλισμὸν τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας. Σεῖς εἶσθε προκατειλημμένος κατὰ τοῦ κ. Μενάρδου, διότι εἰς τὴν μετάφρασιν τῶν βουκολικῶν τοῦ Θεοκρίτου μετεχειρίσθη τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Διὰ τὴν ἀπόδοσιν βουκολικῶν ποιημάτων ἐγὼ θὰ ἐθεώρουν ὅτι ἡ καθαρεύουσα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι σαφής, ἀλλὰ κατὰ τὰ λοιπὰ εἶναι ἄνευ ψυχῆς φιλολογικῆς καὶ θὰ ἦτο ἄχρηστος νὰ μεταδώσῃ τὸ ζωοποιὸν πνεῦμα τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων. Λοιπὸν ἐρωτῶ: ὁ κ. Μενάρδος εἶναι ἱκανὸς νὰ διδάξῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Ἀλλὰ πρὸ τούτου εἶναι ἀνάγκη ἴσως νὰ δώσω μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Ὁ κ. Μενάρδος διωρίσθη καθηγητὴς τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι αἱ μελέται τοῦ κ. Μενάρδου φέρονται μόνον πρὸς τὴν μέσην Βυζαντινὴν Φιλολογίαν, ἀλλ’ ἡ παίδευσις αὐτοῦ εἶναι τόσον πολυμερὴς καὶ ἡ χρῆσις αὐτῆς ταύτης τῆς ἀρχαίας γλώσσης εἶναι εἰς αὐτὸν τόσον εὐχερής, ὥστε καὶ ἐν δεκαεξασελίδῳ μελέτῃ...

§308Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ αὐτή.

§309ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλὰ δὲν τὴν γράφουν ὅλοι καλῶς καὶ εἰξεύρετε εἰς πόσα σφάλματα περιέπεσε καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου θελήσας νὰ γράψῃ μίαν ἐπιστολὴν διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ δι’ εὐχὰς ἐπὶ τῇ ἑορτῇ του.

§310Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μίαν λέξιν μόνον ἔγραψε· τὴν λέξιν ἰδιωτισμὸς ἀντὶ ἰδιώματος.

§311ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω. Ἀνακοινῶ, Κύριοι, πρὸς ὑμᾶς τὸ ἔγγραφον τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζει τὰς ἕδρας τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας. (Ἀναγινώσκει): Ἐν Ἀθήναις τῇ 19ῃ Ἰουλίου 1911 Ἀριθμ. Πρωτ. 36

Διεκπ. 144

ΕΘΝΙΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ

Ἡ Κοσμητεία τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς πρὸς τὴν Πρυτανείαν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Κύριε Πρύτανε, Ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ συνελθοῦσα σήμερον, κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3382 ἐγγράφου ὑμῶν, εἰς συνεδρίαν, καθώρισεν ὡς ἑξῆς τὰς τακτικὰς αὐτῆς ἕδρας κατὰ τὸ ἄρθρ. 7 τοῦ ΓΩΚΕʹ περὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου νόμου. 1–4) Τέσσαρας ἕδρας τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ὁ κατέχων τὴν μίαν τῶν ἑδρῶν τούτων θὰ διδάσκῃ καὶ τὴν μέσην καὶ νέαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν καὶ Φιλολογίαν. 5–6) Δύο ἕδρας τῆς Λατινικῆς Φιλολογίας. 7) Μίαν ἕδραν τῆς Γλωσσολογίας. 8) Μίαν ἕδραν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχαιολογίας καὶ τῆς Ἱστορίας τῶν ἀρχαίων θρησκειῶν. 9–11) Τρεῖς ἕδρας τῆς Ἱστορίας τῆς Ἀρχαίας Τέχνης καὶ τῆς Ἐπιγραφικῆς (ὁ κατέχων τὴν μίαν τῶν ἑδρῶν τούτων θὰ διδάσκῃ καὶ τὴν Βυζαντινὴν τέχνην καὶ τὴν Βυζαντινὴν ἀρχαιολογίαν). 12–14) Τρεῖς ἕδρας τῆς Φιλοσοφίας (ὁ κατέχων τὴν μίαν τῶν ἑδρῶν τούτων θὰ διδάσκῃ καὶ τὴν Παιδαγωγικήν). 15–17) Τρεῖς ἕδρας τῆς Ἱστορίας (ὧν ἡ μία τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας). Ὁ Κοσμήτωρ Σπ. Βάσης Ὁ Γραμματεύς Πέτρ. Βρυζάκης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς περὶ τῶν ἑδρῶν. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς προτάσεως λοιπὸν εἶναι ἤδη πάντως καθωρισμένον ὅτι ὁ εἷς τῶν διορισθησομένων καθηγητῶν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης θὰ διδάσκῃ, καὶ ἐγὼ θὰ προσθέσω εἰδικώτερον, τὴν μέσην καὶ νεωτέραν φιλολογίαν. Ὅτι δὲ ὁ κ. Μενάρδος εἶναι εἴπερ τις καὶ ἄλλος συγκεκροτημένος ἀρτίως, ὅπως διδάσκῃ τὴν μέσην καὶ νεωτέραν ἐν γένει φιλολογίαν, οὔτε οἱ ἀξιότιμοι ἐπικρίνοντες ἠθέλησαν νὰ τὸ ἀμφισβητήσουν. Ὅ,τι ὅμως, μὲ ἐξέπληξεν καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας νὰ τοῦ τὸ εἴπω εἰλικρινῶς, εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἐπικρίσει αὐτοῦ κατὰ τοῦ κ. Μενάρδου τὴν διατριβὴν αὐτοῦ, τὴν μελέτην αὐτοῦ «περὶ τῆς γενικῆς παρὰ Κυπρίοις» ὀλίγον ἔλλειψε νὰ τὴν θεωρήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς κεφάλαιον κατηγορίας κατὰ τοῦ κ. Μενάρδου, διότι διὰ ταύτης ἀπεδείκνυεν ὅτι ἀσχολούμενος οὗτος περὶ τῆς σήμερον λαλουμένης χυδαίας γλώσσης σχεδὸν ἦτο καὶ μαλλιαρός.

§312Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§313ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περὶ τοιούτου τινὸς εἴπετε καὶ διὰ τοῦτο προεκαλέσατε τὴν δικαίαν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Θεοδωροπούλου, ὁ ὁποῖος ὑπέμνησεν εἰς ὑμᾶς ὅτι καὶ σεῖς, ὁ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἐραστὴς τῆς ἀρχαίας γλώσσης, καὶ πάντες εἴμεθα ἐρασταὶ αὐτῆς, καὶ σεῖς ἠναγκάσθητε νὰ ἀσχοληθῆτε εἰς δημώδη λογογραφίαν καὶ νὰ μεταχειρισθῆτε λέξεις καὶ φράσεις χυδαίας.

§314ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὰ γράψω, διότι ἐγὼ γράφω περὶ τῆς ἱστορίας τῆς Μάνης καὶ λέγω πῶς ἀπεδέχθησαν τὸν Χριστιανισμόν.

§315ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς συγχαίρω, καὶ ἡ μελέτη σας θὰ ἦτο ἀτελής, ἐὰν δὲν μετεχειρίζεσθε τοιαύτην γλῶσσαν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὅπως ἡ ἐνασχόλησίς σας εἰς τοιαῦτα μελετήματα δὲν σᾶς κατέστησεν ὀλιγώτερον ἐραστὴν τῆς ἀρχαίας καὶ τῆς καθαρευούσης, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκεῖνος ἐπεκαλέσθη τὸ παράδειγμα τὸ ἰδικόν σας, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν του, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἀσχολούμενος εἰς τοιαῦτα μελετήματα δὲν εἶναι καὶ μαλλιαρός. Ἄλλως τε ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι ἐὰν ἡ ἀσχολία αὐτοῦ εἰδικώτερον περὶ «τῆς γενικῆς παρὰ Κυπρίοις» ἠδύνατο νὰ ἐκθέσῃ αὐτόν, τί θὰ ἐλέγετε διὰ τὸν Γεώρ. Χατζιδάκιν, ὅστις ἀσχολεῖται κυρίως εἰς τὰς τριβάς, τὰς ὁποίας ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἔφερεν εἰς τοὺς ἤχους καὶ φθόγγους;

§316ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸς μισθοδοτεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§317ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Μενάρδον.

§318ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ κατηγορῶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῇ καθηγητὴς τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς φιλολογίας.

§319ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ ἀντίρρησίς σας, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα μακράν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, σεῖς ἠθέλετε αἱ ἕδραι τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς φιλολογίας νὰ εἶναι περισσότεραι. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ δὲν εἴμεθα μακράν. Καθ’ ἣν στιγμὴν εἷς ἐκ τῶν καθηγητῶν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ καὶ εἰς τὴν μέσην καὶ νεωτέραν φιλολογίαν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι θὰ ἠσχολεῖτο εἰδικώτερον ἐπ’ αὐτῆς, εὑρίσκω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο ἑδρῶν διὰ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν φιλολογίαν δὲν εἶναι ἐπαρκής. Διὰ τοῦτο προτοῦ ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησίς σας ἐν τῇ Βουλῇ, προεκλήθη γνωμοδότησις τῆς Συγκλήτου, ἵνα ὁρίσωμεν τρεῖς ἕδρας εἰδικὰς τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς, ὥστε νὰ εἶναι τέσσαρες ἐν ὅλῳ, τρεῖς κατεχόμεναι ὑπὸ τῶν διδασκόντων τὴν ἀρχαίαν, μία δὲ κατεχομένη ὑπὸ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ διδάσκῃ τὴν μέσην καὶ νεωτέραν, εἰδικώτερον δηλαδὴ ταύτας. Ἀλλ’ ἐὰν ἀπήντησα μέχρι τοῦδε εἰς τὰς ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ ἐγκύρου καὶ τοῦ σκοπίμου τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου, τὰς διατυπωθείσας ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ Λακωνίας, ἔχω καθῆκον νὰ ἀπαντήσω ἀκόμη ἐπί τινων ἀντιρρήσεων διατυπωθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ψαρῶν. Ὁ κ. ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος ἰσχυρίζεται ὅτι ἂν ὁ κ. Μενάρδος εἶχε τὰ προσόντα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μεταβατικοῦ νόμου νὰ διορισθῇ καὶ εἶχε τὴν ἱκανότητα νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν, εἰς τὴν ὁποίαν διωρίσθη, κενὴ ἕδρα δὲν ὑπῆρχε διὰ νὰ διορισθῇ καθ’ ὃν χρόνον διωρίσθη, ἐὰν καλῶς τὸν ἐνόησα, διότι δὶς θίξας τὸ ζήτημα, ἑκάστοτε ἄλλως διετύπωσεν αὐτό.

§320Γ. ΠΩΠ. Διότι ἔχει δύο ὄψεις.

§321ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θεωρεῖ λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπῆρχε κενὴ ἕδρα, διότι τότε δὲν εἶχε παραιτηθῆ ἀκόμη ὁ κ. Μιστριώτης. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὅτι αἱ ἕδραι ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ ἦσαν τέσσαρες ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος τοῦ πρὸ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, δύο αἱ κατεχόμεναι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουσιν ἤδη εἰσέτι αὐτάς, τρίτη ἡ τοῦ κ. Παπαγεωργίου καὶ τετάρτη ἡ τοῦ κ. Μιστριώτου.

§322Γ. ΠΩΠ. Ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ συνεπληρώσατε τὰς ἕδρας;

§323ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό.

§324Γ. ΠΩΠ. Ἐπειδὴ εἶναι συναφῆ.

§325ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅλα εἶναι συναφῆ. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξακολουθήσω τὴν σειρὰν τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅπως ἐγὼ ἐπιθυμῶ. Λοιπὸν ἰσχυρίζομαι ὅτι ὑπῆρχε κενὴ θέσις, διότι ἦσαν τέσσαρες ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ, τρεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου, ἀλλ’ ἦτο κενὴ καὶ ἡ τρίτη ἕδρα, διότι ὁ κ. Παπαγεωργίου εἶχε παραιτηθῆ ἀπὸ πολλοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ὁ κ. Παπαγεωργίου ἦτο ἐν ἐνεργείᾳ, εἴχομεν δὲ τέσσαρας ἕδρας νὰ πληρώσωμεν, πάλιν κενὴ θὰ ἦτο ἡ τετάρτη, διότι ὁ καθηγητὴς τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων κ. Μιστριώτης, ἔχων ἀπὸ πολλοῦ συμπληρώσει τὸ 70ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, κατ’ ἰδίαν αὐτοῦ δήλωσιν, δήλωσιν προγενεστέραν τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, δὲν εἶχε πλέον τὰ προσόντα, ὅπως διατελῇ καθηγητὴς τοῦ δυνάμει τοῦ νέου ὀργανισμοῦ συσταθέντος Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἑπομένως ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἰσχύος του διορίζονται καθηγηταὶ πάντες οἱ ἤδη ὑπάρχοντες εἰς τὰς ὑφισταμένας ἕδρας δὲν ἀφεώρα ποτὲ τὸν κ. Μιστριώτην, διότι κατὰ τοῦ κ. Μιστριώτου ὑπῆρχε κώλυμα νόμιμον, ὅπως διορισθῇ οὗτος εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, εἴτε δι’ εἰδικοῦ διορισμοῦ, καθόσον ὁ νόμος λέγει ὅτι οἱ συμπληρώσαντες τὸ 70ὸν ἔτος δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι καθηγηταί. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν βουλευτὴς ἔφερε καὶ ἄλλην ἀντίρρησιν ἐκ τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου, ἀπὸ ἄλλης ἀντιλήψεως ἀφορώσης γενικώτερον οὐ μόνον τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου, ἀλλὰ καὶ τοὺς μέλλοντας νὰ ἐπακολουθήσωσι διορισμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀλληλουχίας τῆς χρονολογικῆς τῶν νόμων τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ Ἐθνικοῦ τοιούτου, καὶ τοῦ μεταβατικοῦ νόμου. Διὰ βραχυτάτων λοιπὸν θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐπὶ τῆς ἀντιρρήσεως αὐτῆς, ὥστε νὰ μὴ μείνῃ τίποτε τὸ ἀσαφές. Ὁ νόμος περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ἴσχυσεν, ἐκ προνοίας τοῦ νομοθέτου, ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του ἴσχυσε καὶ ὁ μεταβατικὸς νόμος. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διορισμοὺς τοὺς γενομένους ἢ γενησομένους εἰς τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι καθ’ ἣν ἡμέραν ἴσχυσεν ὁ νόμος ὁ μεταβατικός, ὁ ὁρίζων ὅτι εἰς τὰς κενὰς ἕδρας τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου θὰ διορισθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοιαύτην διαδικασίαν, δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, λέγω, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν ἴσχυσεν ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἦσαν κατὰ νόμον κεναὶ αἱ ἕδραι τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, καθόσον ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ὁ ὁρίζων, ἂν ὄχι ἐν λεπτομερείᾳ τὴν ὀνομασίαν τῶν ἑδρῶν, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, ἦτο δημοσιευμένος καὶ ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας λοιπὸν τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου εἶναι κεναὶ καὶ ὅλαι αἱ ἕδραι τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα φαίνεται μᾶλλον δύσκολον πρὸς δικαιολογίαν καὶ πρὸς ἄμυναν κατὰ τῆς ἐπιθέσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διορισμοὺς τοὺς σχετιζομένους πρὸς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον. Καὶ ἐν τῷ παρόντι, ἐὰν δύναται νὰ μὲ βοηθήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν κάμει κανένα διορισμόν. Λοιπὸν νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις εἶναι πρόωρος.

§326Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἥρμοζε περισσότερον τώρα, ἵνα μὴ ἔλθωμεν κατόπιν καὶ σᾶς ἐλέγξωμεν.

§327ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἴπομεν καὶ πάλιν ὅτι ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος δὲν ἔχει θέσιν. Ἐγὼ ἐν τούτοις μίαν τοιαύτην φιλικὴν ἐπιθυμίαν ἐπιθυμῶ ὅπως μὴ ἀφήσω ἀνικανοποίητον. Λοιπὸν ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν ὅτι ὁ νόμος ὁ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς ὡς ἐκ τῆς σπουδῆς μεθ’ ἧς ἐψηφίσθη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκείνας ἡμέρας τὰς πρὸ τῶν θερινῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, δὲν περιέλαβε διάταξιν, ὥστε ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ νὰ ἄρχηται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του, ὁμοίαν πρὸς τὴν περιληφθεῖσαν εἰς τὸν νόμον περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἰς τὸν μεταβατικὸν νόμον, ὁ νόμος, λέγω, περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, δημοσιευθεὶς ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐφημερίδι ἔμελλε νὰ ἰσχύσῃ τὴν 22, ἐν ᾧ ὁ νόμος περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ὡς καὶ ὁ μεταβατικός, δημοσιευθέντες τὴν 17 ἴσχυσαν ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς των ἢ ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τοὐλάχιστον. Ἑπομένως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν λέγει: ὁ νόμος ὁ μεταβατικός, ὁ ὁρίζων ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς τὸν κατὰ τοιαύτην διαδικασίαν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν εἰς τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας ὡς ἰσχύσας ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του, δὲν ἠδύνατο ποτὲ νὰ ἀφορᾷ τὰς ἕδρας τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ ὁποίου ὁ ὀργανισμὸς ἴσχυσε μετὰ 5 ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἴσχυσεν ὁ πρῶτος· ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς εἶναι νομικός, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκηται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας βουλευτὴς κ. Μέρμηγκας, ὅτι ἐὰν ὁ νόμος περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς 22 Ἰουλίου, εἶναι φανερὸν ὅτι μέχρι τῆς 22 Ἰουλίου ἴσχυεν ὁ παλαιὸς ὀργανισμὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου· ἑπομένως ἐὰν κατὰ τὴν 17 Ἰουλίου, ὅτε ἴσχυσεν ὁ νόμος ὁ μεταβατικός, ὁ ὁμιλῶν περὶ τῶν ἤδη κενῶν ἑδρῶν, τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον δὲν εἶχε κενὰς ἕδρας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μήπω εἰς ἰσχὺν τεθέντος ὀργανισμοῦ, εἶχεν ὅμως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην κενὰς τὰς ἕδρας, τὰς ὑφισταμένας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἑπομένως, ἐὰν αἱ ἕδραι αἱ ὑφιστάμεναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ, ἦσαν πλείονες, εἴτε διάφοροι τῶν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, τότε μόνον ἡ Κυβέρνησις προβαίνουσα εἰς τὸν διορισμὸν καθηγητῶν ἑδρῶν ἄλλων παρ’ ἐκείνας, αἵτινες ὑφίσταντο δυνάμει τοῦ παλαιοῦ καὶ ὑφίστανται καὶ δυνάμει τοῦ νέου, θὰ ἐνήργει ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀρκούμενοι εἰς τὴν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων ἱκανοποίησιν τῆς περιεργείας σας, νὰ δεχθῆτε ὅπως μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ περὶ τούτου συζήτησις, διότι δὲν διωρίσαμεν κανένα ἀκόμη καθηγητὴν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιμένετε δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἕδρα κενὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, παρ’ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἤδη κεναὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Τώρα τὸ λεχθὲν ὅτι ὁ γενικὸς νόμος τοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ δημοσιευθεὶς 5 ἡμέρας πρὸ τοῦ εἰδικοῦ νόμου, ὡς ἰσχύσας μετὰ 5 ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ τελευταίου τούτου κατήργησε τὸν εἰδικὸν νόμον, εἶναι ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον νομικοῦ, οἷος ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν, καὶ τοῦτο ἔπεται ἡ μόνη ἀπάντησις εἰς τοῦτο. Ἐλπίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἀφῆκα ἀνανταπάντητον οὐδεμίαν ἐκ τῶν ἐπικρίσεων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου, ἐκείνων τοὐλάχιστον, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ παρουσιάζωσι κατ’ ἐπίφασιν σπουδαιότητά τινα. Ἔχω μόνον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας κ. Μέρμηγκαν, καὶ νὰ ἀπαντήσω ἴσως πλέον ἐκτὸς τοῦ θέματος τοῦ κυρίου τῆς ἐπερωτήσεως, διότι καὶ ἐκεῖνος ἐπιτιθέμενος ἐν τούτῳ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς εἰδικώτερον, ἐξέβη ἴσως ὀλίγον τοῦ κυρίου θέματος τῆς ἐπερωτήσεως, καίτοι λαμπρὸς ὡς εἶναι χειριστὴς τοῦ λόγου κατώρθωσε νὰ παρουσιάσῃ τὸ πρᾶγμα οὐχὶ ἀνώμαλον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς ἠδίκησεν οὐ μόνον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, οὐ μόνον τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἠδίκησεν ἑαυτὸν ἐξ ἴσου, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι ἠδίκησε κυρίως ἑαυτόν, διατυπώσας κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ ἐμοῦ τὴν κατηγορίαν σχεδὸν ὅτι δὲν εἴπομεν ἀληθῆ, ἢ ὅτι δὲν ἐτηρήσαμεν βεβαιώσεις, γενομένας μάλιστα ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, καίτοι τοῦτο τὸ τελευταῖον δὲν ἦτο ἀκριβές, διότι αἱ διαβεβαιώσεις ἐγένοντο εἰς τὰ Θρανία τὰ Κυβερνητικὰ καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ βήματος, καὶ διὰ τοῦτο περὶ τοῦ πράγματος τούτου οὐδεμία μνεία γίνεται οὔτε ἐν τοῖς ἐπισήμοις, οὔτε ἐν τοῖς ἐστενογραφημένοις πρακτικοῖς.

§328Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐπισήμως καὶ οἱ δύο.

§329ΕΥΣ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπαντᾶ εἰς ἐμέ, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§330ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ λεπτομέρεια αὕτη, εἶναι ἐπουσιώδης. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λακωνίας ἐπέκρινε μετὰ γλώσσης μὲν σεμνοτάτης ἀληθῶς, τοὐλάχιστον ἐξωτερικῶς καὶ κατὰ τύπους, ἀλλὰ μετὰ δριμύτητος ἐσωτερικῆς ὀξυτάτης τὴν Κυβέρνησιν ἐν τούτῳ, ἰδιαίτατα δὲ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Παιδείας. Διατὶ δὲ ἰσχυρίζεται ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἰδιαίτατα δὲ ὁ Πρόεδρος αὐτῆς δὲν εἶναι ἐν τάξει ἀπέναντί του, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο; Διότι ἰσχυρίζεται ὅτι ἐνῷ ἡ διάταξις περὶ «ἐπιστήμονος διδάξαντος ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ», ἐδηλώθη παρ’ ἡμῶν ὅτι ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου—καὶ παρεμπιπτόντως ὅλως ἴσως δύναμαι νὰ ἀναφέρω καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Μενάρδου δὲν ἐγένετο ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐγένετο ἐν πλήρει γνώσει τῶν πάντων, ἀφοῦ καὶ διάταξις εἰσήχθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀκριβῶς διὰ νὰ καταστήσωμεν δυνατὴν τὴν μετάκλησιν τοῦ κ. Μενάρδου,—λέγω λοιπὸν ὅτι ἰσχυρίζεται ὅτι ἐνῷ ὑπεσχέθημεν τοῦτο, διωρίσαμεν καὶ ἄλλον καθηγητὴν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ταύτης τῆς διατάξεως, οὕτω δέ, ἐὰν δὲν παρενομήσαμεν ἀπέναντι τοῦ γραπτοῦ νόμου, παρεβιάσαμεν ὅμως τὸν ἠθικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς πάντα μὲν ἔντιμον ἄνθρωπον, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν τιμὴν νὰ ἡγῶνται ἑνὸς λαοῦ, νὰ μὴ ἀθετῶσι τὰς ὑποσχέσεις αὐτῶν. Εἶπον λοιπὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπολύτως βέβαιος ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας περὶ τοῦ πράγματος πρὶν διατυπώσῃ τοιαύτην κατηγορίαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτόν, εἶναι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ὁ ἀνταγωνιστὴς αὐτοῦ ἐν τῷ ἐπιστημονικῷ σταδίῳ καθηγητὴς κ. Γερουλάνος, διωρίσθη μόνον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως, διότι ἐστερεῖτο τῶν προσόντων, ὅπως διορισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἄλλης γενικῆς διατάξεως;

§331Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Βεβαίως εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος.

§332ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι δι’ ὑμᾶς, διότι δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ, ὅσον χαίρω δι’ ἐμὲ καὶ τὸν συνάδελφόν μου ὅτι εἴμεθα ἐν τάξει. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας γνωρίζει ὅτι πλὴν τῆς διατάξεως τοῦ μεταβατικοῦ νόμου, τῆς ἀφορώσης τὸν κ. Μενάρδον καὶ ὁριζούσης ὅτι ἐπιστήμων διδάξας ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ, χωρὶς νὰ εἶναι καθηγητής, δύναται νὰ διορισθῇ καθηγητής, ὑπάρχει ἡ παγία διάταξις τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν: (Ἀναγινώσκει). «Δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατυπώσεις ταύτας τῆς ἐκλογῆς, διοριζόμενος ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ Ἕλλην καθηγητής, τακτικὸς ἢ ἔκτακτος, ὁ διδάξας ἢ διδάσκων τὴν ἰδίαν ὕλην ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ καὶ συγγράψας ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας». Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας συνειθίζει ὡς ῥητορικὸν σχῆμα νὰ ἀπευθύνῃ ἐρώτησιν εἰς τοὺς ἀκροατὰς αὐτοῦ, ἐξ ἧς ἐξαρτᾷ τὴν περαιτέρω συνέχειαν τῆς ἀγορεύσεώς του, ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ αὐτόν, ὅταν ἐδόθη ἡ βεβαίωσις πρὸς αὐτὸν περὶ τοῦ ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἐπιστήμονος τοῦ μεταβατικοῦ νόμου ἀφεώρα τὸν κ. Μενάρδον μόνον, μὴ τυχὸν ἐδόθη πρὸς αὐτὸν καὶ ἡ βεβαίωσις ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ παγία δὲν ἀφορᾷ τὸν κ. Γερουλάνον;

§333Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ λέξις καθηγητὴς λύει τὸ ζήτημα.

§334ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ διὰ νὰ παρακολουθήσω ὑμᾶς εἰς τὰ ῥητορικὰ σχήματα ἐρωτῶ ἀκόμη, ἐὰν ἤθελον παράσχει εἰς ὑμᾶς πλήρεις τὰς ἀποδείξεις περὶ τοῦ ὅτι ὁ κ. Γερουλᾶνος, πρὶν ἢ καταλάβῃ τὴν θέσιν καθηγητοῦ ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ, ὑπῆρξε καθηγητὴς διδάξας τὴν ἰδίαν ὕλην ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ, ἐὰν ἤθελον παράσχει πρὸς ὑμᾶς πλήρη τὴν ἀπόδειξιν, θὰ ἀνακαλέσητε τὴν ἐπίθεσιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε κατὰ τοῦ συναδέλφου καὶ ἐμοῦ;

§335Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διότι δὲν εἶσθε τῆς εἰδικότητος ἡμῶν δὲν δύνασθε νὰ γνωρίζητε καλῶς τὸ πρᾶγμα.

§336ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί, κύριε Βουλευτά, ἀφοῦ ἐγὼ παρακολουθῶ ὑμᾶς ἐν τῷ τρόπῳ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον πραγματευόμεθα ἐντεῦθεν, διατί διεκφεύγετε αὐτό; Ἐὰν παράσχω πρὸς ὑμᾶς πλήρη τὴν ἀπόδειξιν, θὰ ἀνακαλέσητε τὴν ἐπίθεσιν;

§337Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα.

§338ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας τὰς σπουδὰς αὐτοῦ συνεπλήρωσεν ἰδίᾳ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι βεβαίως γνώστης τῆς Γερμανικῆς γλώσσης. Παρέχω ἑπομένως εἰς τὴν διάθεσίν του τὸ ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου 1911 πιστοποιητικὸν τοῦ κοσμήτορος τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Κιέλου, ἐκ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησεν ἐν Κιέλῳ ὁ ἐν λόγῳ καθηγητὴς ὡς Privatdocent. Ἦτο λοιπὸν ὑφηγητὴς ἐν Κιέλῳ. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν ἀπέδειξα μεγάλα πράγματα, διότι ἔπρεπε νὰ ἀποδείξω ὅτι ὁ κ. Γερουλάνος, πρὶν ἢ διορισθῇ παρ’ ἡμῖν ἦτο καθηγητής. Παρέχω λοιπὸν τὴν ἀπόδειξιν τοῦ πράγματος, θέτων ἐπίσης εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας τὸ ὑπὸ χρονολογίαν 6 Ἰανουαρίου 1903 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς Πρωσσίας ἐν τῷ ὁποίῳ ὁ Ὑπουργὸς παρέχει εἰς τὸν κ. Γερουλᾶνον αὐτὸ τὸ πτυχίον, τὸ δίπλωμα τοῦ καθηγητοῦ. Τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, ἄγοντος ἡλικίαν 8 ἐτῶν, ὥστε νὰ μὴ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ καὶ ἡ εἰλικρίνεια αὐτοῦ λέγει ταῦτα: (Ἀναγινώσκει ἀντίγραφον τοῦ διπλώματος). Ὁ καθηγητὴς λοιπὸν κ. Γερουλάνος, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τοῦ 1903 εἶναι καθηγητὴς καὶ πληροῖ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, ὁρίζοντος ὅτι δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατυπώσεις ταύτας τῆς ἐκλογῆς, διοριζόμενος ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ Ἕλλην καθηγητὴς ὁ διδάξας ἢ διδάσκων τὴν αὐτὴν ὕλην ἐν ξένῳ Πανεπιστημίῳ, ὁ δὲ κ. Γερουλάνος ἀπὸ τοῦ 1903 τοὐλάχιστον εἶναι Ἕλλην καθηγητής, ὅπως τὸν ἀξιοῖ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδίδαξεν, ἂν δὲν διδάσκει ἤδη εἰς ἀλλοδαπὸν Πανεπιστήμιον τὴν αὐτὴν ὕλην, ὅπως θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ τὸ ὁποῖον ἔστειλα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Κιέλου ἐδίδαξε τὴν αὐτὴν ὕλην τῆς χειρουργικῆς παθολογίας. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι κατερχόμενος τοῦ βήματος θὰ ἴδω ἀνερχόμενον τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, ὅπως ἐκπληρῶν ὄχι πλέον καθῆκον στοιχειῶδες, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε πρὸ μικροῦ ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου, ἀνακαλέσῃ ὅσα εἶπε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς ταῦτα· εἶμαι ὑποχρεωμένος κάμνων χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον μοὶ παρέχει ὄχι τόσον ἡ θέσις μου ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως σήμερον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἡλικία μου ἁπλῶς καὶ ἡ θέσις μου ὡς παλαιοῦ πολιτευομένου—τοὐλάχιστον παλαιοτέρου, διότι βαρὺς εἶναι ὁ τίτλος αὐτὸς τοῦ παλαιοῦ—νὰ ἀπευθύνω τὴν σύστασιν ταύτην, ὅτι οἱ θέλοντες νὰ ἐπικρίνωσι, καὶ δριμέως μάλιστα, ὅπως ἐπέκρινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτής, νὰ ἐπικρίνωσι δὲ ἐπὶ παραβάσει ὄχι πλέον τῶν γραπτῶν νόμων, τῶν θετῶν, ἀλλὰ τῶν ἀγράφων νόμων, τῶν ἠθικῶν, τῶν νόμων τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς, πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι πατοῦσιν ἐπὶ ἐδάφους ἐντελῶς στερεοῦ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ ῥητορικὸν σχῆμα θὰ ἠρώτων καὶ πάλιν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας: —φρονεῖ ὅτι εὑρίσκεται ἐπὶ ἐδάφους ἐντελῶς στερεοῦ, ἐπὶ ἐδάφους καθιστῶντος τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν του ἐν προκειμένῳ ἐντελῶς ἀνύποπτον, ὅταν αὐτός, ὢν ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ἕδραν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν κ. Γερουλάνον, οὐχὶ ἅπαξ ἀνῆλθε τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ ἀγωνισθῇ ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζεται διὰ μιᾶς λατινικῆς φράσεως, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ἕτερος ἐκ Λακωνίας Βουλευτής, τῆς φράσεως pro domo sua ? εἶναι βέβαιος ἆρά γε ὅτι ὁ περιβληθεὶς τὸν μανδύαν—δικαιότατα ἄλλως τε κατ’ ἀναγνώρισιν τῆς ἀναμφισβητήτου ἀξίας του,—τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ λαϊκοῦ, ὅπως ἔλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ νὰ κατακρίνῃ δριμύτατα καὶ τὴν ἐπιτροπήν, διότι ἓν μέλος αὐτῆς ἐν γνώσει διορισάσης τῆς Κυβερνήσεως ἔκρινε καὶ ἀπεφάνθη περὶ ἑνὸς τετάρτου βαθμοῦ ἐξαδέλφου του, καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν κατήγγειλεν ὡς παραβιάσασαν τὸν ἠθικὸν νόμον, νομίζει, λέγω, ὅτι περιβληθεὶς τὸν μανδύαν αὐτὸν ἔλαβεν ἀληθῶς τὴν ἐντολὴν παρὰ τῶν ἐκλογέων αὐτοῦ, ὅπως τὴν δύναμιν ταύτην, τὴν ἐξουσίαν αὐτήν, τὴν λειτουργίαν αὐτήν, ἡ ὁποία τοῦ ἐδόθη, χρησιμοποιήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ ἰδίων ὑποθέσεων; Δὲν θέλω νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο ἀπηγορευμένον ἐντελῶς, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μετέλθῃ ἐπίκρισιν κατὰ τοῦ ἔργου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ὡς ἀνθρώπινον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐν πολλοῖς πεπλανημένον. Ἰσχυρίζομαι ὅμως καὶ πάλιν ὅτι ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μετέλθῃ τὴν ἐπίκρισιν ταύτην, ἔπρεπεν ὅμως νὰ συναισθάνηται ὅτι ἡ θέσις αὐτοῦ ἦτο ἰδιαζόντως λεπτή, ὅτι ἑπομένως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν...δὲν θὰ ἔλεγον σεμνὸς—διότι ἡ ὁμιλία αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι πάντοτε σεμνοτάτη—ἀλλὰ ἄνευ ὀργῆς καὶ ἄνευ σπουδῆς.

§339Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὅλοι ὀργιζόμεθα.

§340ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ναί. Ἀλλ’ εἰδικῶς εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἰσχυρίζομαι ὅτι εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐπεβάλλετο νὰ ὁμιλήσῃ ἄνευ ὀργῆς καὶ ἄνευ σπουδῆς. Καὶ τοῦτο μὲ φέρει, Κύριοι,—δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ· εἰς τὸ τέρμα τοῦ λόγου μου εὑρίσκομαι—εἰς κάποιας σκέψεις, γενικωτέρας περὶ τῶν δυσχερειῶν τῶν ἀναμφισβητήτων, ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων παλαίει ἡ Κυβέρνησις σήμερον, ὄχι διότι ἤρχισεν ὁ λαὸς νὰ ἀποστρέφῃ ἀπὸ αὐτὴν τὰ βλέμματά του καὶ νὰ στερῇ αὐτὴν τῆς ἐμπιστοσύνης του, ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰσχυρίσθη τις, ἀλλὰ τῶν ἀναμφισβητήτων δυσχερειῶν εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, διότι κληθεῖσα νὰ ὀργανώσῃ τὰ δύο Πανεπιστήμια καὶ νὰ διορίσῃ εἰς τὰς κενὰς ἕδρας τῶν καθηγητῶν τοὺς καταλλήλους εὑρίσκεται πολιορκημένη ἀπὸ σωρείαν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπειρίαν, ἀπαιτήσεων τῶν διαφόρων ἀνταπαιτητῶν. Εἰς μίαν μόνον, Κύριοι, σχολήν, τὴν ἰατρικήν, εἶναι κεναὶ ὀκτὼ ἕδραι καὶ οἱ ὑποψήφιοι εἶναι 103. Κατ’ ἀνάγκην 95, Κύριοι, θὰ μείνωσιν ἔξω. Οἱ 95 οὗτοι, ἐκ τῶν ὁποίων, οἱ ἡμίσεις ἴσως, εἶναι διακεκριμένοι ἐπιστήμονες—δὲν εἶναι βεβαίως ὅλοι, εἶναι καὶ πολλοὶ διὰ τοὺς ὁποίους δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶχον τὸ θράσος νὰ παρουσιάσωσιν ὑποψηφιότητα, ἀλλὰ εἶναι οἱ ἡμίσεις οἱ ὁποῖοι εἶναι ἴσως πρώτης τάξεως ἐπιστήμονες—ὄχι μόνον λοιπὸν οὗτοι οἱ καλοὶ ἐπιστήμονες, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ἀνίκανοι, —οἱ ἀνίκανοι περισσότερον τῶν ἄλλων— μὴ ἔχοντες τὸ γνῶθι σαυτὸν καὶ νομίζοντες ὅτι εἶναι οἱ ἄριστοι ἐκεῖνοι —οἱ χειρότεροι σημειώσατε— ἔχοντες ἕκαστος ἐξ αὐτῶν διὰ τὴν κοινωνικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχουσιν, ἕνα ἀριθμὸν δέκα φίλων ἐνδιαφερομένων ἀναβιβάζονται εἰς χιλίους, Κύριοι, οἵτινες εἶναι οἱ φωνασκοῦντες κατὰ τοῦ ἔργου τοῦ μὴ συντελεσθέντος ἀκόμη τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς θέλετε, λοιπὸν νὰ μὴ εὑρίσκηται ἡ Κυβέρνησις ἐν μέσῳ δυσχερειῶν μεγάλων διὰ τὸ ἔργον τὸ βαρὺ τὸ ὁποῖον τῆς ἀνετέθη; Ἀλλά, Κύριοι, τὸ ἔργον αὐτὸ τὸ δυσχερές, τὸ ὁποῖον ἀποβαίνει ἰδιαζόντως δυσχερέστερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι στερεῖται αὕτη τῶν μέσων ἐξ ἰδίας ἐντελῶς ἀντιλήψεως καὶ γνώσεως τῶν προσώπων καὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα· τὸ δυσχερές, λέγω, τοῦτο πρόβλημα ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει καὶ θέλει λύσει μὲ τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισεν ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάσθησαν εἰς αὐτὴν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τοῦ βίου τῆς ἑνὸς ἔτους. Ἡ Κυβέρνησις θέλει φροντίσει νὰ διορίσῃ, ἐφ’ ὅσον κατ’ ἄνθρωπον εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν, εἰς τὰς κενὰς θέσεις τοῦ Πανεπιστημίου τοὺς ἀρίστους. Εἶναι δυνατὸν νὰ πλανηθῇ. Ἀλλὰ βεβαιῶ ὅτι ἡ κρίσις της θὰ εἶναι εὐθεῖα. Βεβαιῶ τὴν στιγμὴν ταύτην τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσηνίας, τὸν κ. Κορομηλᾶν, τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας, τὸν ἄλλως τε μὴ διατυπώσαντα οὔτε ἓν παράπονον, καίτοι ὡς ἐκ τῆς ὅλης ἐπιστημονικῆς του δράσεως ἐφαίνετο ἐν τοῖς πρώτοις μεταξὺ τῶν δικαιουμένων νὰ καταλάβωσι τὴν ἕδραν καθηγητοῦ, βεβαιῶ, λέγω, τὸν κ. Ἀλιβιζᾶτον, βεβαιῶ πάντας τούτους, ὅτι τὸν κ. Γερουλᾶνον ἡ Κυβέρνησις διώρισε καὶ εἶχεν ἀπόφασιν νὰ διορίσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διότι εἰλικρινῶς πιστεύει ὅτι εἶναι ὁ ἄριστος μεταξὺ τῶν λοιπῶν ἄλλων συνυποψηφίων οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται διὰ τὴν θέσιν αὐτήν. Εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας ἐλθόντα εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μοὶ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ δύο τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶπον ὅτι ὁ κ. Γερουλᾶνος θὰ διορισθῇ, ὁ κ. Γερουλᾶνος ἔχει τὰ προσόντα ἵνα διορισθῇ καὶ ὁ κ. Γερουλᾶνος θὰ διορισθῇ διότι μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς ὑμᾶς καὶ τὴν ἀρτιότητα τὴν ἐπιστημονικὴν ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, θεωρῶ καθῆκον νὰ σᾶς τὸ εἴπω, θεωρῶ τὸν κ. Γερουλᾶνον τὸν καλλίτερον. Κύριοι λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας βουλευτής, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας βουλευτής, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας βουλευτὴς εἶναι βουλευταί, εἶναι καὶ φίλοι μου, ἦσαν τοὐλάχιστον, — ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ τοὺς χάσω ἕνεκα αὐτῆς τῆς περιστάσεως, — ὁ δὲ κ. Γερουλᾶνος δὲν εἶναι βουλευτής, χθὲς μάλιστα ἤκουσα λεγόμενον ὅτι εἶναι ἀδελφὸς πολιτευομένου τὸν ὁποῖον παρέσυρεν ἡ λαῖλαψ τῆς 28ης Νοεμβρίου ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ παρελθόν· τοῦτο δὲν ἠμπόδισε τὴν Κυβέρνησιν οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, καλουμένην νὰ πληρώσῃ τὴν κενὴν ἕδραν τῆς χειρουργικῆς παθολογίας, ν’ ἀποβλέψῃ πρὸς ἐκεῖνον μετὰ τοῦ ὁποίου δὲν συνεδέετο δι’ οὐδενὸς πολιτικοῦ δεσμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀδελφὸν πολιτευόμενον ἀντίθετον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀφήσῃ ἐκτὸς τῆς ἕδρας τρεῖς ἐκ τῶν ἀρίστων φίλων της ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκπληροῖ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι Κυβέρνησις ἡ ὁποία μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ εἰς πᾶσαν περίστασιν, εἰς πᾶσαν συζήτησιν, προκαλουμένην ἐκ τῆς ἐπικρίσεως τοῦ ἔργου της δύναται νὰ προσέρχηται ἐνώπιον ὑμῶν, ἵνα βεβαιώσῃ ὅτι δὲν κατεπρόδωκε τὴν ἐντολήν της, ἐμμένει πολιτευομένη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ἐχάραξεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀνόδου της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὁ κ. Μενάρδος, κύριοι, δὲν ἔχει συγγενεῖς ἰσχυρούς, ὁ κ. Μενάρδος ζῇ μακράν, ἴσως ἐὰν ἠθέλετε νὰ εὕρητε κανένα λόγον προτιμήσεως ἐκ μέρους μου, θὰ τὸν ἀνευρίσκετε εἰς τὸ ὅτι κατάγεται καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς δούλης Ἑλλάδος καθὼς καὶ ἐγώ.

§341ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἡ Κρήτη δὲν εἶναι δούλη.

§342ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἕτερος δεσμὸς μᾶς συνδέει. Δὲν τὸ εἶπον ἵνα πειράξω κανένα, εἶπον μόνον ὅτι ἂν θελήσητε νὰ ἀνεύρητε σχέσιν τινὰ ἐπηρεασμοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Μενάρδου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀνεύρητε παρὰ μόνον ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Δύναμαι νὰ δώσω ἀκόμη τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ὅλοι οἱ διορισμοὶ τῶν καθηγητῶν θὰ γίνωσιν ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν πολιτικήν της χρηστότητα, ἡ Κυβέρνησις ἀξιοῖ ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει ν’ ἀναγνωρίζῃ τὴν πολιτικήν της ἐχεφροσύνην, καὶ ταύτην τὴν πολιτικὴν ἐχεφροσύνην ἐπικαλούμενος ἀπέναντι ὑμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, σᾶς λέγω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις αὕτη δὲν χάσῃ τὸν νοῦν της, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπεμπολήσῃ τὴν πολιτικήν της ἐχεφροσύνην δὲν ἔχει οὐδένα λόγον νὰ θεραπεύσῃ εἴτε προσωπικὰ εἴτε κομματικὰ συμφέροντα. Ὅλη της ἡ δύναμις στηρίζεται εἰς τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν προσεπάθησε νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δι’ ὅλων αὐτῆς τῶν πράξεων· ὅτι πᾶσαν πρᾶξιν αὐτῆς τὴν προσδιορίζει τὸ συμφέρον τὸ κοινόν· ὅτι τὸ ἐξαγγελθὲν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀφίξεώς μου εἰς Ἀθήνας ὅτι πᾶσαν πρᾶξιν μου θὰ διευθύνῃ τὸ κοινὸν συμφέρον δὲν τὸ ἐλησμόνησα. Τίνα λόγον θὰ εἶχον, κύριοι, τίνα λόγον θὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις αὕτη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κόμμα συγκεκροτημένον, διότι εὑρίσκεται ἐντελῶς ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς συγκροτήσεώς του, τίνα λόγον θὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἡ μὴ ἔχουσα κόμμα συγκεκροτημένον νὰ ἐκπέσῃ εἰς τὴν πολιτείαν ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ κατέλυεν αὐτὴν τὴν ἐπιοῦσαν, ἐνῷ ἀκολουθοῦσα τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἔταμεν, εἶναι βεβαία ὅτι ἐπὶ μακρὸν χρόνον θὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ ὑποστήριξιν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Ἐὰν ἄρα δὲν πείθεσθε ὅτι ἡ πολιτικὴ χρηστότης εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία διευθύνει τὸ ἔργον ἡμῶν, ὅτι ἡ συναίσθησις τῆς ἐθνικῆς ζημίας, ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο ἐκ τοῦ ναυαγίου τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἠρξάμεθα, ὁ ὁποῖος εἶναι ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον αἱ περιστάσεις καὶ ἡ τύχη ἔφεραν νὰ διευθύνωμεν, εἶναι ἀρκετὴ νὰ μὴ μᾶς ἀφήσῃ νὰ καταπροδώσωμεν τὰς ἀρχάς μας, δὲν νομίζετε ἀποβλέποντες τοὐλάχιστον εἰς τὴν πολιτικὴν ἐχεφροσύνην μας, ὅτι ταχέως δὲν θὰ σᾶς παράσχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς ἀποδείξητε ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς ἀθετήσαντας τὰς ὑποσχέσεις μας καὶ καταπροδόσαντας τὴν ἐντολήν, ἡ ὁποία μᾶς ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα ἐν τῇ αἰθούσῃ)

§343Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς παλαίμαχος τοῦ λόγου, ἐζήτησε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ μέσον ἐκεῖνο τὸ παλαιόν, τὸ τοσοῦτον γνώριμον εἰς πάντας ἡμᾶς· τὸ μέσον τοῦτο εἶναι ἡ προσπάθεια ὅπως ἡ ἄμυνα μετατραπῇ εἰς ἐπίθεσιν καὶ οὕτω καταστῇ ὕποπτος ὁ ἐπιτεθείς, ἀφοῦ προσβληθῇ εἰς πᾶν ὅ,τι ἔχει τρωτόν. Ἀλλ’ ἴδετε νῦν ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκβασις καὶ τῆς νέας αὐτοῦ ταύτης ἀποπείρας. Ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πλὴν τοῦ κ. Μενάρδου, οὐδεὶς ἕτερος θὰ διορισθῇ, καὶ περὶ τούτου ἔδωκε καὶ ὑπόσχεσιν. Πρὸς τήρησιν τῆς ὑποσχέσεως ταύτης εἶπε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ὁ κ. Γερουλᾶνος θὰ διορισθῇ ὡς δῆθεν ὑπάρξας καθηγητής, ἤτοι ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ πλέον τῆς μεταβατικῆς διατάξεως, ἀλλὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ τότε ποία εἶναι ἡ διάταξις ἡ ἐπιτρέπουσα τὸν διορισμὸν τοῦ ἐπὶ τούτῳ μετακληθέντος κ. Ἐλευθεροπούλου; Μήπως ἔχει καὶ οὗτος τίτλον τινὰ καθηγητοῦ, ἔστω καὶ ψευδῆ, οἷος ὁ τοῦ κ. Γερουλάνου; Τί ἀπαντᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργός;

§344ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τίποτε, διότι δὲν κρίνω ἄξιον ν’ ἀπαντήσω.

§345Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἆ, εἶναι ὡραία φράσις αὐτή. Δὲν ἀπαντᾷ, διότι δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τέλος, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νόμου, καθ’ ἣν «ὁ διδάξας ἐπιστήμων ἐν ξένῳ Πανεπιστημίῳ δύναται νὰ διορισθῇ ἀπ’ εὐθείας» ἐτέθη μόνον διὰ τὸν κ. Μενάρδον, τοῦτο καὶ ἐδήλωσεν ἤδη ὅ τε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ δὲν ἐδηλώσατε ἤδη ἐπισήμως ἐνταῦθα ὅτι προσεφέρετε ἕδραν εἰς τὸν κ. Ἐλευθερόπουλον, τὸν ὑφηγητήν; Καὶ τότε ποῦ μένει ὁ ἀποψινὸς ἰσχυρισμός σας, ὅτι εἰς οὐδένα ἄλλον πλὴν τοῦ κ. Μενάρδου ἐπεξετείνατε τὴν διάταξιν; Δὲν ἀπαντᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ τὸ ἰδικόν μου σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι θ’ ἀκολουθήσῃ, εἶναι νὰ ἀπαντῶ. Αὐτὸ λέγει ἡ ἐμὴ ῥητορική. Καὶ νῦν ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα ὅτι ὁ τίτλος, ὁ παρασχεθεὶς εἰς τὸν κ. Γερουλᾶνον, εἶναι φαινομενικός, εἶναι τίτλος ἄνευ οὐσίας, ἐδόθη δ’ εἰς αὐτὸν εὑρισκόμενον ἐν Ἑλλάδι, ὡς ἐδόθη καὶ πρὸς τὸν κ. Καρτούλην, εὑρισκόμενον ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ὡς ἐπίσης ἔχει δοθῇ καὶ εἰς πολλοὺς στρατιωτικοὺς ἰατρούς, ξένους ἐντελῶς πρὸς τὰ Πανεπιστήμια· οὕτω π. χ. εἷς ἐκ τούτων ἔλαβε τὸν τίτλον αὐτὸν μόνον, διότι ὑπῆρξε γραμματεὺς ἑνὸς Συνεδρίου. Ὁ τίτλος οὗτος χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ μεσολαβήσεώς τινος πανεπιστημιακῆς σχολῆς; Ἄς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Σλῆμαν.

§346Α. ΣΛΗΜΑΝ. Μάλιστα.

§347Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα, εἶπε;

§348Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν πρῶτον ἐζητήσατε νὰ διορίσητε τὸν κ. Ἐλευθερόπουλον, στηριχθέντες μόνον ἐπὶ τῆς μεταβατικῆς διατάξεως....

§349ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἰσθάνεσθε τὴν ἀτοπίαν τὴν ὁποίαν κάμνετε, τοῦ νὰ κάμνετε ἐπίκρισιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ πρᾶξιν τῆς ὁποίας ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἐγένετο ἀπόπειρα;

§350Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὄχι. Προσέφερεν ἕδραν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν κ. Ἐλευθερόπουλον; Ναὶ ἢ οὔ;

§351ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πιστοποιητικὸν δὲν ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§352Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δεύτερον, ὁ τίτλος αὐτὸς καθηγητοῦ Πανεπιστημίου, εἶναι ἐντελῶς ἀνύπαρκτος.

§353Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτὰ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς.

§354Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐν ἐπισήμῳ ὥρᾳ ἤχθησαν οἱ ψευδεῖς οὗτοι τίτλοι εἰς τὴν Βουλήν, περὶ ὧν ἤδη ἔχετε τὴν βεβαίωσιν καὶ τοῦ κ. Σλῆμαν.

§355Α. ΣΛΗΜΑΝ. Καθόσον ἐγὼ γνωρίζω.

§356Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα. Πλεῖστοι Γερμανοὶ ἰατροί, στρατιωτικοὶ καὶ πολιτικοὶ εἶναι Professoren ὑπὸ τὸν τίτλον τοῦτον, τὸν ἄσχετον πρὸς πᾶσαν διδασκαλίαν ἐν Πανεπιστημίῳ καὶ ἔτι καὶ πρὸς πᾶσαν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν.

§357ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς διδάξας.

§358Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διδάξας ὡς καθηγητής.

§359Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος αὐτό.

§360ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. «Ὁ Ἕλλην καθηγητής», λέγει ὁ νόμος.

§361Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐννοεῖ καθηγητὴν πραγματικὸν καὶ ὄχι Titularprofessor. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ τίτλος Professor εἶναι ἀνάξιος λόγου, διδόμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰς πληθώραν ἰατρῶν καὶ κατὰ τρόπον σφοδρότατα κατακριθέντα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτε θὰ ἔχω τὰ κείμενα—διότι σήμερον κατελήφθην ἀπαράσκευος—νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς κρίσεις, αἵτινες ἔχουσι δημοσιευθῆ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὰ τρία πρωτεύοντα καὶ παγκοσμίου κύρους περιοδικὰ Berliner klinische Wochenschrift, Münchener medizinische Wochenschrift καὶ Deutsche medizinische Wochenschrift. Τοῦ τελευταίου τούτου ὁ διευθυντής, ὅστις καὶ αὐτὸς οὗτος ἔχει τὸν τίτλον τοῦτον «Professor», ἐκφράζεται δριμύτατα περὶ τῆς γελοιότητος, ἥτις περιβάλλει τὸν περίφημον τοῦτον τίτλον. Ὥστε ὁ τίτλος οὗτος, διακηρύττω, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν θέσιν καθηγητοῦ πανεπιστημιακῆς σχολῆς, ἐδόθη δὲ καὶ δίδεται ἔτι καὶ εἰς ἰατροὺς τυχαίους καὶ ἀμαθεῖς, ὡς λ. χ. εἰς ἕνα τοιοῦτον, δράσαντα μάλιστα πρὸς διάδοσιν τοῦ ἐμπειρισμοῦ, μόνον διότι οὗτος ἐνήργει massage τῆς κοιλίας τοῦ Πρέσβεως τῆς Αὐστρίας ἐν Βερολίνῳ καὶ ποτε ἔτι καὶ εἰς μὴ ἰατρόν. Ἀποδεικνύεται λοιπὸν ὅτι ὁ τίτλος οὗτος εἶναι ψευδὴς ὡς πρὸς τὴν πανεπιστημιακὴν αὐτοῦ ἀξίαν, καὶ ἐκεῖνος δὲ ὅστις εἶπεν ὅτι ὁ φέρων αὐτὸν εἶναι καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν. Καὶ νῦν ἐπὶ τὸ τρίτον ζήτημα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετατρέψας τὴν ἄμυναν εἰς ἐπίθεσιν, ἐζήτησε νὰ μὲ παραστήσῃ ὡς ἀγωνισθέντα ὑπὲρ ἐμαυτοῦ, pro domo suo. Τὸ ἔγκλημά μου εἶναι ὅτι ὑπῆρξα ὑφηγητής, καὶ ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐδίδασκον ἄνευ τινὸς ἀμοιβῆς ἐπὶ 8 ὥρας καθ’ ἑβδομάδα, ἐξέθρεψα δ’ οὕτως ἐπιστημονικῶς ἑκατοντάδας φοιτητῶν. Τοῦτο ἦτο τὸ ἕν μου ἐλάττωμα, τὸ δ’ ἄλλο ὅτι ἐξελέγην Βουλευτὴς ἐκ τῶν πρώτων τοῦ Νομοῦ κατόπιν περιοδείας ὀκτὼ ἡμερῶν καὶ διὰ δαπάνης 185 δραχμῶν ἐν συνόλῳ. Μάρτυρές μου ἔστωσαν οἱ βουλευταὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ πανεπιστημιακοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὀνομαστὶ οἱ κ. κ. Μιχαλόπουλος, Γαϊτάνος, Σκάσης, Λυμπερόπουλος κλπ. ὅτι πάντοτε ὑπῆρξα ὑποστηρικτὴς καὶ κῆρυξ διαπρύσιος τῆς ἀρχῆς, ὅπως ὁ διορισμὸς τῶν καθηγητῶν ἐξαρτηθῇ οὐδαμῶς μὲν ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μόνον δ’ ἀπὸ εἰδικῶν κριτῶν· ἀλλ’ ἐνῷ ὑπεστήριζον τοῦτο, ἐπίστευον ὅτι θὰ διωρίζοντο κριταὶ ἀμερόληπτοι, ὄχι δὲ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, ἐν συμπαιγνίᾳ μεθ’ ἑνὸς ὑποψηφίου, θὰ παρέδιδεν εἰς αὐτὸν τὴν ἐπίσημον «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» ἵνα δολοφονήσῃ τὸν ἀντίπαλον! Ἐγὼ πάντοτε ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἵσταται μακράν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρίνωσιν οἱ ἀδαεῖς Ὑπουργοί, ἀλλὰ κριταὶ εἰδικοὶ ξένοι πρὸς τοὺς κρινομένους, οὐδέποτε δὲ ἠδυνάμην νὰ ὑποπτεύσω, ὅτι ἡ κρίσις ἔμελλε ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν διεκδικοῦντα τὴν ἕδραν· διότι ἐθεώρησα καὶ θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐπιστημονικῶς ἄνανδρον καὶ πολιτικῶς ἀνήθικον νὰ διορισθῇ κριτὴς ὁ διεκδικῶν τὴν ἕδραν. (Χειροκροτήματα). Ἀναμένω χειροκροτήματα ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν, ἥτις ὀφείλει νὰ δείξῃ ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀληθεῖς βουλευτάς. Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγνώρισε τὸν κ. Γερουλᾶνον, καθ’ ἣν ἐποχὴν οὗτος ἐκλήθη εἰς Κρήτην, ἵνα θεραπεύσῃ αὐτόν, ὁπότε ἴσως καὶ δὲν ἐδέχθη ἀμοιβὴν διὰ τὴν ἰατρικὴν ταύτην ἐκδούλευσιν. Καὶ βεβαίως διατίθεταί τις εὐμενῶς ὑπὲρ τοῦ ἰατροῦ, τοῦ θεραπεύσαντος αὐτόν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτε, ψηφιζομένου τοῦ πανεπιστημιακοῦ νόμου, ἀνέγνωσα χαρακτηριστικώτατον ἄρθρον τοῦ Νιρβάνα, ἐν ᾧ οὗτος διηγεῖται περὶ τῆς γρηούλας, ἥτις ὡς τὸν μόνον κατάλληλον διὰ τὴν ἕδραν τοῦ καθηγητοῦ ὑπεδείκνυε τὸν ἰατρὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἐθεράπευσε τὸ ἐγγονάκι της δι’ ἀμυγδαλίτιδα. Ἀλλ’ ἔπρεπε ν’ ἀκούσωμεν καὶ τοῦτο παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι τάχα μόνον ἀπόψε ἔμαθεν ὅτι ὁ ἀρεστός του ὑποψήφιος ἔχει ἀδελφὸν πρώην Βουλευτὴν καὶ δὴ Θεοτοκικόν! Pro domo suo λοιπὸν ἀγωνίζεται ὅστις ἀμύνεται κατὰ πολιτικῆς, ἥτις διορίζει κριτὴν τὸν διεκδικοῦντα τὴν ἕδραν;

§362ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς εἴπομεν τὴν ἀλήθειαν ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ διορίσωμεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὸν κ. Γερουλάνον.

§363Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀλλὰ τότε πῶς ἐδέχεσθε ὑποψηφιότητας διὰ τὴν ἕδραν ταύτην;

§364Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἤλθατε εἰς τὸ γραφεῖόν μου καὶ μὲ παρεκαλέσατε....

§365Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν σᾶς παρεκάλεσα, σᾶς ἤλεγξα καὶ σᾶς προειδοποίησα ὡς ἱπποτικὸς ἀντίπαλος ὅτι θὰ σᾶς προκαλέσω νὰ ἀπολογηθῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διατὶ δὲν ἐτηρήσατε τὸν λόγον σας, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη δὲν θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλον πλὴν τοῦ κ. Μενάρδου. Ἐπεξετάθη αὕτη, ναὶ ἢ ὄχι;

§366Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§367Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν ἐδέχθητε ὑποψηφιότητας διὰ τὸν κ. Ἀλιβιζᾶτον, διὰ τὸν κ. Κατερινόπουλον καὶ δι’ ἄλλους; δὲν τοὺς παρεπέμψατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ κριθῶσι; δὲν ἐδημοσιεύσατε τὰς κρίσεις τῶν κριτῶν; Ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ ταῦτα πάντα ἐπράττετε, ἐνῷ ἤδη εἴχετε ἐκ τῶν προτέρων παραχωρήσει τὴν ἕδραν ταύτην εἰς ἕνα ἐκ τῶν ὑποψηφίων, τὸν ὁποῖον εἰς ἐπίμετρον καὶ διωρίσατε κριτὴν ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων! Συνέβησαν ταῦτα ναὶ ἢ ὄχι; πρέπει καὶ ἡ ὀροφὴ τῆς Βουλῆς νὰ φύγῃ. Καὶ ὅμως ὁ ἀποκαλύπτων ταῦτα κατηγορεῖται ὅτι ἀγωνίζεται pro domo suo! (Θόρυβος).

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσωμεν.

§369Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τελειώνω, ἀλλ’ ὄχι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπέδειξα λοιπὸν πρῶτον, ὅτι ἡ περὶ ἧς πρόκειται διάταξις τοῦ νόμου ἐπεξετάθη παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὸν ὑφηγητὴν κ. Ἐλευθερόπουλον, τὸν μὴ ὑπαγόμενον οὐδὲ κατὰ φαντασίαν εἰς τὴν ἀντίστοιχον διάταξιν τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀπέδειξα δεύτερον, ὅτι ὁ τίτλος ἐκεῖνος τοῦ «καθηγητοῦ» εἶναι ψευδής, διότι εἰς οὐδεμίαν εὑρίσκεται σχέσιν πρὸς ὅ,τι σημαίνει ἡ λέξις καθηγητής, δηλαδὴ τὸν διδάσκοντα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ὑπὸ τὸν βαθμὸν τοῦτον. Ὁ τίτλος οὗτος δίδεται καὶ εἰς ξένους πρὸς πᾶσαν ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν καὶ ἔτι καὶ εἰς μὴ ἰατρούς. Ὅπως ὁ Βίσμαρκ, ὡς ὁ ἴδιος ἔγραφεν, ἔλαβε τὸ παράσημον τῆς Ἁγίας Ἄννης, διότι ἐφόνευσεν ἕξ αἰγάγρους ἐν Ῥωσσίᾳ, οὕτω καὶ ὁ ἀμαθὴς ἐκεῖνος ἰατρὸς ἔλαβε τὸν τίτλον τοῦ «καθηγητοῦ» ἐν Γερμανίᾳ, διότι ἐξήσκει massage ἐπὶ τῆς κοιλίας τοῦ πρέσβεως. Ἀλλ’ ἀπέδειξα καὶ τρίτον ὅτι ὁ ἀγών μου σύμπας σκοπεῖ τὴν καυτηρίασιν καταστάσεως πρωτοφανοῦς καὶ αὐτόχρημα ἀκατανοήτου διὰ τὴν ἀντίληψιν, ἣν ἔχομεν εὐτυχῶς ἔτι ἐν Ἑλλάδι περὶ πολιτικῆς ἠθικῆς. Ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως οὐδόλως μὲ παραφέρει ἡ ὁρμὴ ὅπως παύσω ἀναγνωρίζων ὅτι πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ἀνδρὸς οὐχὶ κοινοῦ, τὸν ὁποῖον καὶ παρὰ πάντα ταῦτα ὀφείλομεν νὰ στηρίξωμεν, ἀλλ’ ἀφοῦ προηγουμένως καταπολεμήσωμεν τὰ ἐλαττώματα αὐτοῦ. Ὁ πρωθυπουργὸς ἡμῶν εἶναι ὁ ἀναγεννηθεὶς Ὀδυσσεύς· γενναῖος τὴν ψυχὴν, ὀξὺς τὴν ἀντίληψιν καὶ ταχὺς τὴν ἀπόφασιν, δὲν ἀπαξιοῖ ἐν τούτοις νὰ καταλέξῃ μεταξὺ τῶν ὅπλων αὐτοῦ καὶ τὸν δόλον. Εἶναι ὁ πολύμητις Ὀδυσσεύς. Ἐγὼ καὶ ἤδη ἐμπιστεύομαι αὐτὸν ὡς ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ συνεβούλευον αὐτόν, ὅπως τὴν πυγμὴν τὴν ὁποίαν τοσοῦτον προθύμως ἐπιδεικνύει, στρέψῃ καὶ καθ’ ἑαυτοῦ, καὶ οὕτω δαμάσῃ τὰ συναισθήματα αὐτοῦ, τὰ ἥκιστα συμβιβαζόμενα πρὸς τὴν θέσιν αὐτοῦ ὡς ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τὰ λάθη καὶ τὰ σφάλματα, εἰς τὰ ὁποῖα παρασύρεται, ἤγαγον αὐτὸν ὥστε νὰ ἀπολέσῃ τὴν ἐκτίμησιν ἐν ταῖς ψυχαῖς τῶν βουλευτῶν. Δὲν θέλω νὰ χύσω ὕδωρ, ὅπως κινηθῇ ὁ τροχὸς τοῦ μύλου τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἀλλὰ θέλω νὰ συγκρατήσω ὑμᾶς ἀπὸ τὴν κατωφέρειαν, πρὸς τὴν ὁποίαν τοιουτοτρόπως φέρεσθε.

§370Γ. ΠΩΠ. Εἶναι βαθυτάτη ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς ἡμᾶς μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ ἐμφάνισις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας. Ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἵνα περὶ πάντων πρὸς πάντας ἀποκριθῇ καὶ ἵνα καταλήξῃ εἰς τὴν αἰωνίαν ἱστορίαν καὶ τὸν αἰώνιον ἐπίλογον τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ μόνον πρὸς τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Λακωνίας ὁμιλῶν ἠναγκάσθη νὰ ἐπιδείξῃ πραγματικὰ γεγονότα. Εἰς πᾶσαν δὲ ἐμφάνισιν πραγματικῶν γεγονότων καὶ ἐπὶ τῶν ἐλαχίστων βλέπομεν ἀνατρεπόμενον τὸν πύργον τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν ἰδεολογιῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἠσθάνθη εὐθὺς ἀμέσως ὅτι ἐστήριζε τὸ οἰκοδόμημα ἐπὶ σαλευομένης ἄμμου καὶ ἀπὸ ἐγκαλούμενος ἐζήτησε νὰ μεταπλασθῇ εἰς κατήγορον. Ἦλθε δὲ εἰς τὸ βῆμα μὲ τὸν πῖλον μεστὸν ἐγγράφων καὶ ἔκπληκτοι πάντες ἔβλεπον ὡς ἀπὸ πίλου θαυματοποιοῦ ἐξερχόμενα τὰ παράδοξα καὶ καινὰ δαιμόνια τὰ ὁποῖα προωρίζοντο νὰ καταπνίξωσι τὴν φωνὴν τῆς ἀληθείας, τὴν ὁποίαν, ὡς ἐσκέπτοντο πάντες, διηρμήνευε πιστῶς ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας. Οὕτω μεταξὺ τῶν ἀξιοθαυμάστων ἐκείνων εἰδῶν ἐξῆλθε τοῦ πρωθυπουργικοῦ πίλου εἷς διορισμὸς καὶ κατεπλάγημεν πάντες. Ἀλλ’ ἔρχεται εὐθὺς ἀμέσως ὁ ἔντιμος συνάδελφος μὲ τὴν αὐτὴν φωνὴν τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἐπιστήμης ὑποβοηθούμενος καὶ ὑπὸ πάντων τῶν παρακολουθούντων τὰ ἔξω τελούμενα καὶ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν πρόκειται περὶ καθηγητοῦ οὔτε περὶ διορισμοῦ, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς πιστοποιητικοῦ, τὸ ὁποῖον δίδεται ὡς καλὸν διὰ τὴν Ἀνατολήν, ὡς δίδεται καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀσχολοῦνται νὰ κάμωσι μαλάξεις ἐπὶ τῆς παχυλῆς κοιλίας καλοτρώγοντος διπλωμάτου. Ποῖος εἶναι ὁ τολμήσας νὰ ἐξαπατήσῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματός σας καὶ τὸν ἐκπέμψῃ νὰ παρουσιάσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸ χυδαῖον ἐκεῖνο ἐπιστημονικὸν χαρτίον, ἵνα εἴπῃ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου τίτλου διώρισε τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ αὐθάδης ὅστις παρέσυρε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τοιαύτην πρὸς τὴν Βουλὴν ἀνευλάβειαν; ὀφείλει νὰ τὸν κατονομάσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ νὰ μὴ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην ὁμοίας βαρυτάτης παρεκτροπῆς ἀπέναντι τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ γεγονότος καταδεικνύεται ποῖοι δύνανται νὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ πείθωσι περὶ ἀρετῆς καὶ ἀληθείας περὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων ἐκεῖνον ὅστις ὁμιλεῖ περὶ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος εἰς πάντα ἐπίλογον τῶν ἀγορεύσεων αὐτοῦ. Τοῦτο ἦτο ἀναπόφευκτον νὰ λεχθῇ σήμερον, δὲν θὰ εἶμαι δὲ ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν πραγμάτων τῶν καθηκόντων μου, ὡς Βουλευτοῦ ἀλλὰ καὶ ὡς κοινωνικοῦ ἀνθρώπου, ἐὰν δὲν ἐξεδήλουν ὅλην τὴν ἀληθῆ κατάπληξίν μου δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεκάλυψεν ἡ φωνὴ ἐπιστήμονος, τοῦ κ. ἐκ Λακωνίας συναδέλφου, ἡ φωνὴ τῆς ἀληθείας. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς νομικόν, τὸ θέμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔθιξα, καὶ ἐφ’ οὗ πρὸ μικροῦ ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἶπον ἤδη ὅτι παρὰ τὸν νόμον εἶναι διωρισμένος ὁ καθηγητὴς Μενάρδος, παρὰ τὸν νόμον, ὡς διετυπώθη, παρὰ τὸν νόμον τὸν γραπτὸν τὸν ἀφορῶντα τὴν διαδικασίαν τοῦ διορισμοῦ του καὶ παρὰ τὸν τρόπον τὸν ἐπιστημονικόν, ὅστις κανονίζεται διὰ τῆς ἐπιδείξεως ἔργων ἀνεγνωρισμένης ἀξίας. Ποῖα εἶναι τὰ ἔργα αὐτοῦ δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Μᾶς εἶπε μόνον ὅτι εἶδε ἔργον πολυσέλιδον μεγίστης ἐπιστημονικῆς ἀξίας, ὅτι δὲν εἶναι ἐναίσιμος διατριβή. Καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὀλιγοσελίδου ἐναισίμου διατριβῆς γραφομένης κατ’ ἀνάγκην ὡς θέμα ὑπὸ παντὸς ἐμφανιζομένου νὰ τύχῃ πτυχίου φιλολογίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ γνῶμαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας τοῦ κ. Μενάρδου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν μετεκαλέσατο τὸν ἐπιστήμονα ἵνα διδάξῃ ὡς καθηγητής. Διὰ τοῦτο ἑπομένως οἱ ἄνθρωποι οἱ παρακολουθοῦντες ὡς ὁ κ. ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς τὴν ἐπιστημονικὴν καθόλου ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ἐξέλιξιν ἐσκέφθησαν καὶ ἀνεῦρον ἄλλον λόγον πεισθέντες ἐξ ὅλων τούτων ὅτι ἐκλήθη ὡς διάδοχος τοῦ Κόντου καὶ τοῦ Μιστριώτου ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, διότι εἴχετο μετὰ περισσοτέρας στοργῆς πρὸς ἰδιαίτερον γλωσσικὸν ἰδίωμα; Μήπως εἶναι ἀνάγκη προκειμένου νὰ ἀνέρχηταί τις ὑψηλότερον νὰ κατευθύνῃ τὴν πνευματικήν του πορείαν πρὸς τὸ ἰδίωμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὅτι ἀποτελεῖ τὸν τίτλον τῆς ἀνόδου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀλλ’ ἀτυχῶς καὶ ἐν παντί.

§371Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ τοῦτο εἶναι βέβαιον.

§372Γ. ΠΩΠ. Καὶ τοῦτο εἶναι θέμα διὰ μακρῶν ἐρευνηθὲν ἀπολῆξαν δ’ εἰς τὸν ἐπιγραμματισμόν, ὅτι μία ἐναίσιμος διατριβὴ διώρισεν ἕνα καθηγητὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου λόγῳ ἐπιστημονικῆς ἀξίας. Ἴδωμεν ἤδη τὸ καθαρῶς νομικὸν μέρος. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος διωρίσθη δυνάμει τοῦ μεταβατικοῦ νόμου, τοῦ νόμου ͵ΓϠΚϚʹ τῆς 17 Ἰουλίου. Ὁ νόμος οὗτος λέγει τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου» διορίζεται ὑπὸ τὴν ἑξῆς διαδικασίαν ὡρισμένος ἀριθμὸς καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἐξαιρεῖται δὲ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης ὁ καθηγητὴς ἢ ὁ ἐπιστήμων ....» Ἀλλ’ ἐνέπεσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν παγίδα τοῦ «ἤδη κενῶν ἑδρῶν» καὶ εἶπεν ὅτι ἡ μεταβατικὴ αὕτη διάταξις δὲν μᾶς χρειάζεται. Ἡμεῖς θὰ ἀπευθυνώμεθα εἰς τὸ 8 ἄρθρον καὶ ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ εἰς τὴν ὁποίαν παραπέμπει ἡ μεταβατικὴ αὕτη διάταξις καὶ ἐν ᾗ ἔχομεν διορισμὸν ἔγκυρον, ἀπολύτως ἔγκυρον...... ὡς ἐβεβαίου μὴ δυναμένη νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ μεταβατικοῦ νόμου μετέπεσεν ἁπλούστατα εἰς τὸ 8 ἄρθρον ἐν τῇ 3 παραγράφῳ τοῦ ὁριστικοῦ νόμου περὶ Πανεπιστημίου. Τὶ λέγει δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Μᾶς λέγει, ὅτι ναὶ μὲν εἶναι ἔγκυρος ὁ διορισμὸς ἐκεῖνος, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ κάμῃ καὶ νέον διορισμόν, διότι ὀφείλει νὰ διαπράξῃ καὶ σύμβασιν μετὰ τοῦ διορισθησομένου. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις πῶς γίνεται; Ἰδοὺ τὶ λέγει: «Δύναται ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ μετακαλέσῃ ξένον ἢ Ἕλληνα καθηγητὴν τακτικὸν ἢ ἔκτακτον» ἑπομένως ὁμολογεῖ ὅτι ἀκύρως διώρισε τὸν Μενάρδον, καὶ θέλει τὴν παρανομίαν ταύτην νὰ τὴν κολάσῃ, προσθέτει δὲ ὅτι τὸν διορίζει, ἀλλ’ ἀφοῦ πεισθῇ, ὅτι εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής. Εἴδετέ ποτε τοιαύτην σύγχυσιν καὶ διχογνωμίαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων τοὺς ὁποίους αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήσατο, ἀνέπτυξε καὶ ἐψήφισεν; Ἠρώτησα δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· εἰς ποίας ἕδρας θὰ τὸν διορίσητε, εἰς τὰς παλαιὰς ἢ τὰς νέας τοῦ Πανεπιστημίου; Καὶ μοὶ εἶπε: Θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, καὶ δὲν ἐλάβομεν τὴν ἀπάντησιν οὐδὲ θὰ τὴν λάβωμεν. Διότι ἐὰν εἴπῃ ὅτι θὰ διορίσῃ εἰς τὰς παλαιὰς ἕδρας, θὰ εἶχε δεινοὺς λογαριασμοὺς μὲ τὸν νόμον, ἐὰν εἴπῃ θὰ διορίσῃ εἰς τὰς νέας, θὰ εἶχε δεινοτέρους λογαριασμοὺς μὲ τὸν νόμον. Καὶ ἀφῆκεν ὅλην αὐτὴν τὴν ἀοριστίαν, ὥστε νὰ πεισθῶμεν, ὅτι νομίμως καὶ τακτικῶς ἐγένοντο τὰ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὶ λέγει ἀκριβῶς ὁ νόμος. Ὁ νόμος περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ἐδημοσιεύθη ταυτοχρόνως μὲ τὸν νόμον τὸν μεταβατικόν. Ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ μεταβατικὸς εἰς τὶ ἀφορᾷ; Λέγει ῥητῶς ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ μεταβατικοῦ νόμου πρόκειται «περὶ πληρώσεως τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ τῷ Καποδιστριακῷ ἑδρῶν», ὥστε δὲν ἀφορᾷ τὰς παλαιὰς ἕδρας ἀφορᾷ τὰς νέας καὶ κακῶς ἑρμηνεύων ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡμίλησε περὶ παλαιῶν ἑδρῶν. Ἵνα τὶ ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς τίτλος αὐτοῦ ἡ διάκρισις αὕτη, ἡ ῥητὴ ἐν ἐπικεφαλίδι, ἡ ἐπαναλαμβανομένη εὐθὺς ἀμέσως κατωτέρω· «εἰς τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας τῶν σχολῶν τοῦ τε Ἐθνικοῦ καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου διορίζεται τῇ προτάσει......». Ἑπομένως πρέπει νὰ εἶναί τις λίαν ἐλαστικὸς εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων ἵνα τοιαύτης ἐλαστικότητος ἑρμηνείας ποιῆται καὶ ἐπὶ τῶν νόμων. Εἶναι δὲ θλιβερὸν ὅτι τὰς ἑρμηνείας ταύτας ποιοῦνται αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσηγήσαντο τοῦ νόμου. Καὶ ἤδη ἐρχόμεθα καὶ βλέπομεν, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἔχομεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος δημοσιευθεὶς τὴν 12 τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἴσχυσε τὴν 22αν. Τὶ λέγει δὲ ἐν τέλει ὁ νόμος οὗτος; Ὁ νόμος ἐπὶ λέξει λέγει «πᾶσα προηγουμένη διάταξις θεωρεῖται καταργηθεῖσα». Καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀπασχολήσῃ κἂν ὡς εἶπε τὴν νομικήν μου ἀντίληψιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἵνα μοὶ ἐξηγήσῃ ἴσως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μεταβατικὸς νόμος, εἰδικὸς νόμος νὰ ἀτονίσῃ ἐνώπιον ἑνὸς γενικοῦ νόμου; Ἡ γενικὴ αὕτη ἀρχὴ τοῦ δικαίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἰσχύσῃ εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν; Ἐσκέφθη νὰ προβάλῃ ἐπιχείρημα ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ ἐφαντάσθη ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῇ τις ἐξ ὑμῶν τῶν συναδέλφων, τῶν ὅπως δήποτε ἁψαμένων τῆς ἐρεύνης τῶν νόμων, ὅτι ἔλεγε τ’ ἀκριβῆ; Ἀλλ’ ὑπάρχει νόμος γενικός. Ὁ νόμος ὁ γενικὸς ἰσχύει ἀπὸ τῆς 22 Ἰουλίου καὶ καταλύει τὸν εἰδικὸν νόμον τῆς 17 Ἰουλίου διὰ τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀλλ’ ἔχομεν ἤδη τὸ Καποδιστριακὸν καὶ ὁμιλεῖ περὶ κενῶν ἤδη ἑδρῶν. Ὁ νόμος οὕτω ἰσχύει ἀπὸ τὴν 17 Ἰουλίου. Πότε συμπληροῦνται αἱ Πανεπιστημιακαὶ ἕδραι, καὶ πότε κανονίζονται; Κανονίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τρεῖς ἡμέρας ἀργότερον τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου; Τὶ λέγει δὲ τὸ ἄρθρον 7; Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου λέγει ῥητῶς, ὅτι ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν τούτων γενήσεται ἐφ’ ἅπαξ διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Καὶ δημοσιεύεται διὰ τὸν ἀνύπαρκτον νόμον, διότι ὁ νόμος ὑπάρχει ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἰσχύει, διὰ τὸν ἀνύπαρκτον νόμον περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, δημοσιεύεται Διάταγμα, κανονίζον τὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας θὰ ὥριζεν ἀνύπαρκτος ὅλως τὴν ἡμέραν ἐκείνην νόμος.

§373Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθότατα ἐγένετο.

§374Γ. ΠΩΠ. Τὸ λέγετε σεῖς αὐτὸ καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε...

§375Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἀντιλαμβάνομαι. Σᾶς καθιστῶ γνωστὸν ὅτι τοιαύτην γνωμοδότησιν εἶχον δώσει ὡς ἐπιστήμων.

§376Γ. ΠΩΠ. Φαίνεται ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις τῶν θώκων τῶν Ὑπουργικῶν καταλύουσι τὴν νομικὴν μάθησιν ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ ἰδίως τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους εἰσάγει αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις.

§377Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐγὼ ἔδωσα γνωμοδότησιν τοιαύτην ὡς ἐπιστήμων.

§378Γ. ΠΩΠ. Ἴσως τοῦτο θὰ ἦτο ἀφορμὴ νὰ πεισθῶ πλέον ὅτι μόνον ἐγὼ ἔχω δίκαιον. (Ἱλαρότης). Εἶναι ἀνάγκη ἆρα γε νὰ ἐρωτήσῃ τώρα κανείς, μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μιᾶς συνεχείας παρανομίας καὶ ἀκυρότητος, πῶς ἔρχεσθε καὶ χωρίζετε διὰ τὸ μὲν ἓν Πανεπιστήμιον τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, ἐπικαλεῖσθε δὲ διὰ τὸ Καποδιστριακὸν τὸν νέον; Καὶ πῶς ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι ἐπειδὴ ἐπρόκειτο ὁ κ. Μιστριώτης, συμπληρώσας τὴν ἡλικίαν, νὰ ἀπέλθῃ, δι’ αὐτὸ ἐσκέφθητε ὅτι θὰ ἦτο κενὴ ἡ ἕδρα καὶ τὴν συνεπληρώσατε, ἐν ᾧ ἀκόμη ὁ κ. Μιστριώτης κατεῖχεν αὐτήν, διορίζοντες σεῖς τὸν κ. Μενάρδον; Εἶναι πάντα ταῦτα τόσον ἀντιληπτά, τόσον ἐμφανῆ, ὥστε δὲν θὰ ἐχρειάζετο νὰ τὰ ἀναπτύξω περισσότερον εἰς τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ νομικοὺς συναδέλφους. Ἀλλ’ ἤθελον παρατηρήσει ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ προσπάθεια ἡμῶν, ὅπως μεταπείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξέλθῃ τῆς ἀδυναμίας καὶ τῆς δειλίας, ἡ ὁποία τὴν κατέχει, ὥστε ἑκάστην φοράν, ἀνερχομένη ἐπὶ τοῦ βήματος, εἴτε διὰ τῶν Ὑπουργῶν αὐτῆς εἴτε διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, νὰ ἐλέγχηται ὅτι δὲν ἐμφανίζει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ἀκριβῆ λόγῳ νόμου, τὰ ἀκριβῆ λόγῳ οὐσίας πράγματα· καὶ παράδειγμα ἦτο τοῦτο τὸ πάθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὅτε δὲ ἀπὸ τοιούτων χονδροειδῶν πραγματικῶν φαινομένων ἔχομεν τοιαύτην Κυβερνητικὴν ἐμφάνισιν, βεβαίως θὰ εἶναι μεγάλη ἡ ἀπαίτησις ἡμῶν, προκειμένου περὶ τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, νὰ εὕρωμεν εὐρυτέραν τὴν ἀντίληψιν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν κυρίων συνυπουργῶν του. Ταῦτα εἶχον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς θλίβομαι δὲ εἰλικρινῶς, διότι ἐγενόμην ἀφορμή, ἵνα κοπιάσητε. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβληθῶ εἰς κόπον, εὑρισκόμενος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ὡρῶν περισσότερον ἴσως ἀπὸ τοὺς κυρίους, οἵτινες πιθανὸν θὰ κοπιάζουν, παραμένοντες μετὰ τὸ δεῖπνον των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐθεώρησα ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον καθῆκον ὄχι μόνον πρὸς τὸν γραπτὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν πολιτικὴν ἠθικήν, τὴν ὁποίαν οἱ περιστοιχίζοντες τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκόμισε τὸ ψευδὲς ἐκεῖνο δίπλωμα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, σπανίως εὐλαβοῦνται.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω περαιωμένην τὴν συζήτησιν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11 καὶ 25′ μ. μ.)