1911.10.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 154.

Τῆς 31ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Δευτέρα, ὥρα 4 καὶ 45′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (ἀναγινώσκονται). Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται. Κύριοι! Μετὰ λύπης ἀναγγέλλω ὅτι ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου Νικόλαος Παπαδᾶτος ἀπεβίωσε χθὲς καὶ κηδεύεται σήμερον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως τηλεγραφήσω ἐπ’ ὀνόματι αὐτῆς συλλυπητήρια πρὸς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ καὶ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας εἰς ἔνδειξιν πένθους.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις εἰς ἔνδειξιν πένθους ἐπὶ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας.

§6Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ κατατεθῇ στέφανος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκηδεύθη ἤδη. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Οἱ κάτοικοι Κερκύρας αἰτοῦνται, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ σχολὴ τῶν Ἐφέδρων.

§9Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§10Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τοιοῦτον τηλεγράφημα εἶχαν λάβει καὶ ἐγώ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιοῦτο τηλεγράφημα ἔλαβεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ πολλοὶ Βουλευταί.

§12Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἑπομένως νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ γίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ ἐγγράψητε ἀπὸ τώρα πρῶτον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§14Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέφερεν ἐπανειλημμένα πλήγματα ἐπὶ τοῦ νομοῦ μας.

§15Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ἐθνικόν. Δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὴν Κέρκυραν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐγγραφῆτε δι’ αὔριον. 2) Πολλοὶ γονεῖς διαμαρτύρονται, διότι δὲν εἰσήχθησαν αἱ θυγατέρες των εἰς τὸ Διδασκαλεῖον. 3) Κάτοικοι Γαβαλοῦς αἰτοῦνται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 4) Κάτοικοι Ἀραχώβης αἰτοῦνται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 5) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἀγρινίου αἰτεῖται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 6) Ἔμποροι ἐκ Χρυσοῦ αἰτοῦνται παράτασιν τῆς πρὸς διαγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 7) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαμίας αἰτεῖται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 8) Ὁ ἐκ Πιτσιωτᾶς Δ. Καλύβας καταστραφέντος τοῦ μόνου ἀγροῦ του αἰτεῖται βοήθειαν· 9) Κατάδικοι φυλακῶν Κεφαλληνίας, καταδικασθέντες εἰς ἰσόβια δεσμὰ αἰτοῦνται ἀναστολὴν ποινῆς· 10) Κατάδικοι φυλακῶν Ζακύνθου αἰτοῦνται ἀναστολὴν ποινῆς· 11) Ἡ κοινότης Μουρλᾶ ζητεῖ, ὅπως ὁ περὶ συμβατικοῦ τόκου νόμος ἔχῃ ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν. 12) Οἱ ἐκ Φιλιππουπόλεως Ζηρόπουλος καὶ Ζάκας πρόσφυγες αἰτοῦνται βοήθειαν· 13) Πάντα τὰ σωματεῖα Πύργου αἰτοῦνται ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Πύργου–Τριπόλεως· 14) Κάτοικοι Τσαρμακλῆ αἰτοῦνται κανονισμὸν σχέσεων ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς κάτωθι ἐκθέσεις. 1) Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν ἐκ Μακεδονίας, Θράκης, Ἠπείρου, Μ. Ἀσίας, Κρήτης καὶ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας φοιτητῶν αἰτούντων δωρεὰν ἐγγραφήν· 2) Ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος Δ. Καλοτύχου αἰτοῦντος ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· 3) Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν τοῦ χωρίου Καρουλᾶς τῆς Λαρίσης. Πᾶσαι αἱ ἀναφοραὶ αὗται θέλουσιν ἐκτυπωθῆ, διανεμηθῆ καὶ ἐγγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Α. Καφετζόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 12 ἄρθρου τοῦ ΣΕʹ νόμου τοῦ 1852». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, Τεῦχ. Βʹ). Πολλοὶ Βουλευταὶ δι’ αἰτήσεώς των ζητοῦσιν ὀλιγοήμερον ἄδειαν ἀπουσίας. Οἱ βουλευταὶ οὗτοι εἶναι οἱ κύριοι Κ. Στασινόπουλος, Γ. Μποῦτος, Ι. Τσιγκόλης, Ἀθ. Χριστίδης, Θ. Θεοδωρόπουλος, Χρ. Δικαῖος, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ἀθ. Βαβυλόπουλος, Χ. Ψύχας, Ἀλ. Μαλασπίνας, Ι. Χρυσοβελόνης, Δ. Οἰκονόμου, Κ. Βλαντῆς, Γ. Συγγούρης, Δ. Κουκιάδης καὶ Χρ. Σπηλιόπουλος.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα νὰ δοθῇ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτόν.

§19ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 285,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ κύριοι Κ. Ζαβιτσάνος, Β. Πουλιάσης, Κ. Ἀρβανιτάκης καὶ Α. Βαρούχας, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον ΓΨΚʹ (3920) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως, πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα γυμνάσια»· Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστατευτικῶν μέσων ὑπὲρ τῶν δανειστῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. (Θέλουσι ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Βʹ) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος ἐρωτᾷ, ποῖος νόμιμος λόγος ἐμεσολάβησεν ὥστε νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμος ΦΜʹ τοῦ 1875 καὶ ὡς πρὸς τοὺς τηλεγραφικοὺς βοηθοὺς τεθεὶς ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου ἐ. ἔ. Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔστειλεν εἰσέτι διὰ τὸ σχολεῖον θηλέων τοῦ χωρίου Πύργου Οἰτύλου ἀπαιτουμένας δύο διδασκαλίσσας. Ἐπίσης διατὶ δὲν συνεπλήρωσε τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν διδασκάλων διὰ τὸ αὐτὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον ἀριθμοῦν ὑπερδιακοσίους μαθητὰς καὶ ἔχον ἤδη μόνον ἕνα δημοδιδάσκαλον. Ἐπίσης τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς κατ’ αὐτοῦ καταγγελίας διὰ διαφόρους παρανομίας.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀπαντήσητε ἀφοῦ οὐδεὶς ὑποστηρίζει τὸ ἐρώτημα, τοῦτο.

§23Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἐρωτᾷ τί ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν δραχ. 343 καὶ 72]00 εἰς Διον. Ἀβούρην ἐμπορορράπτην ἅπερ κατέβαλεν ἀναγκασθεὶς ἀντὶ ἄλλου.

§25Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ ἔγγραφα ἐστάλησαν καὶ ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ δὲν ἐπεστράφησαν ἀκόμη. Ὅταν δὲ θὰ ἐπιστραφῶσι, θὰ λάβω τὰ μέτρα μου.

§26Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τώρα 15 ἡμέραι.

§27Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὰ χρήματα θὰ ἐπιστραφῶσι, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ σταλῶσι τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν θὰ ζητηθῇ ἡ ἐπιστροφὴ καὶ θὰ ἐξευρεθῇ ὁ ὀφείλων νὰ πληρώσῃ.

§28Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι μήπως τὰ ἔγγραφα ἀπωλέσθησαν.

§29Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν τὸ πιστεύω.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Βρατσάνου μεταφέρεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀγγ. Τυπάλδου Ἰακωβάτου ὁ κ. Ν. Χαριτάτος.

§31Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ἰακωβᾶτος παρακαλεῖ δι’ ἀναφορᾶς ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος τῶν Ἀρχαιοτήτων καὶ νὰ ὁρισθῇ ἀμοιβὴ διὰ τοὺς δεικνύοντας πρὸς τὰς Δημοσίας Ἀρχὰς ἀρχαιότητας ἀγνώστους. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§32ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ νόμος λέγει ὅτι διὰ τοὺς δείκτας τόπων ἀρχαιολογικῶν ἢ συντελοῦντας εἰς ἀνακάλυψιν ἀρχαιοτήτων ἰσχύει τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Νόμου τοῦ 1839. Δηλαδὴ λαμβάνουσιν οὗτοι τίμημα ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ Συμβουλίου ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητος τῆς παρασχεθείσης συνδρομῆς, τὸ ὁποῖον νομίζω δικαιότατον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μονοκροῦσος. Ἀπών. Ὁ κ. Φορέσης. Ὁ κ. Ἰγγλέσης.

§34Σ. Κ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ Ἀρχαιοτήτων, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου λαμβάνουσιν οἱ εὑρόντες ἀρχαιότητας ἀμοιβήν τινα, ἀλλ’ αὕτη εἶναι ἀόριστος καὶ ἀπόκειται εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ ὁρίζῃ αὐτήν. Ὡς γνωστὸν οἱ ἐργάται οἱ συνήθως ἀνακαλύπτοντες ἀρχαῖα μνημεῖα, γνωρίζοντες ὅτι δὲν λαμβάνουσιν ὡρισμένην ἀμοιβήν, δὲν ὑποδεικνύουσι ταῦτα εἰς τὰς ἀρχάς, ἀλλὰ καταφεύγουσιν εἰς τοὺς ἀρχαιοκαπήλους, οἱ ὁποῖοι ἐστέρησαν τὴν Ἑλλάδα πολυτίμων της θησαυρῶν. Δέον λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ νόμος, δι’ οὗ θ’ ἀμείβονται οἱ εὑρέται ἀναλόγως τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν ἀρχαιοτήτων. Τοιουτοτρόπως θὰ καταπολεμηθῇ ἀποτελεσματικῶς καὶ ἡ ἀρχαιοκαπηλεία.

§35ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ μελετήσω τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ λάβω ἀπόφασιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Αἰγίνης ὁ κ. Γρηγορίου.

§37Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης κρατούμενοι ἀναφερόμενοι πρὸς τὴν Βουλὴν καταγγέλλουσιν ἀληθῶς πρωτοφανεῖς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἰσχυρίζονται δηλαδὴ ὅτι παρὰ τινος κ. Οἰκονομίδου ἐξηπατήθησαν καὶ ἔδωκαν πρὸς αὐτὸν διάφορα χρηματικὰ ποσὰ ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει, ὅτι τάχιστα θὰ τοῖς ἀποδώσῃ οὗτος τὴν ἐλευθερίαν των μεταχειριζόμενος τὴν μεγάλην αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ ἐπίδρασιν, τὴν ὁποίαν ἔχει δῆθεν ἐπὶ διαφόρων ἰσχυρῶν προσώπων καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δικαστικῶν. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν ἀλήθειαν τῶν καταγγελλομένων καίτοι μοι ἀνηγγέλθησαν ἐκεῖθεν ὑπὸ συμπολιτῶν μου, οὐχ ἧττον ὁμολογῶ, ὅτι, ἂν τὰ συμβάντα ταῦτα ἔχωνται ἀληθείας, ἔχουσιν ἰδιάζουσαν σημασίαν, τὸ μὲν διότι διεπράχθησαν ταῦτα ὑπὸ δικηγόρου κατὰ δυστυχῶν φυλακισμένων, δραττομένων κατὰ πᾶσαν στιγμὴν τῆς κόμης αὐτῶν ὅπως σωθῶσι, τὸ δὲ διότι ἐπὶ τῷ τέλει ἀθεμίτου κέρδους ἐδυσφημήθη αὐτὴ αὕτη ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ἥτις παρεστάθη ὅτι τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς ἀρύεται ἄλλοθεν ἢ ἐκ τῆς συνειδήσεώς της. Ἕνεκα τούτων πάντων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως διατάξῃ τάχιστα ἀνακρίσεις ὡς καὶ τὴν ταχίστην αὐτῶν περάτωσιν, ἵνα, ἂν ἀποδειχθῶσι πραγματικὰ τὰ καταγγελλόμενα, βαρεῖα ἐπιπέσῃ ἡ χεὶρ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ πρωτοτύπου αὐτοῦ δικηγόρου, τὸν ὁποῖον δὲν παραλείπω νὰ συστήσω καὶ πρὸς τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον καὶ πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου κ. Ῥακτιβὰν διὰ τὰ καθ’ ἑαυτόν.

§38Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὅταν κατά τινα προηγηθεῖσαν συνεδρίασιν ἐγένετο λόγος περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν καὶ εἶχον ἀναφερθῆ καὶ οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Αἰγίνης περὶ τοῦ ζητήματος αὐτῶν τούτου, ἔκαμα λόγον εἰς τὴν Βουλήν. Παρεπονοῦντο οἱ κατάδικοι ὅτι ἐξηπατήθησαν ἀπὸ κἄποιον Οἰκονομίδην, ὅστις ἔχει ἱδρύσει γραφεῖον μὲ τὸν μέγαν τίτλον «Ἐθνικὸν Γραφεῖον»! Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ διεβεβαίωσε τότε ὅτι εἶχε διατάξει ἀνακρίσεις καὶ ὅτι ἐνεργοῦντο τοιαῦται, ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἦλθεν εἰδικὴ ἀναφορὰ καταδίκων πολλῶν ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ συστήσω ταχύτητα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαιοσύνης, διότι ὁμολογουμένως τὰ καταγγελλόμενα εἶναι πολὺ σοβαρά. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. συνάδελφος ὁ προλαλήσας ἀνέφερε δικαστικὰ πρόσωπα, μεθ’ ὧν ἔλεγεν ὁ Οἰκονομίδης ὅτι εἶχε σχέσεις, ἔλαβον δὲ συγχρόνως καὶ ἐπιστολὴν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ διαφόρων καταδίκων, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἀναφέρουν οἱ κατάδικοι δικαστικὰ πρόσωπα.

§39Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι.

§40Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αὐτὸς δὲν λέγει ὅτι θὰ μεταχειρισθῇ τὰς σχέσεις του πρὸς τοὺς δικαστάς, ἵνα κατορθώσῃ νὰ δοθῇ ἀναστολή, ἀλλ’ ὡρισμένως λέγει, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω τὴν ἐπιστολήν, διότι πρόκειται περὶ σοβαροῦ πράγματος. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀνακοινοῦται ἀπὸ τοὺς φυλακισμένους μεταξύ των, ἔπειτα ἐξέρχεται εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ παίζεται ἡ ὑπόληψις ἑνὸς δικαστοῦ.

§41Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ καταδιώκεται.

§42Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἰδοὺ τὶ γράφουν: ὅτι αὐτὸς ὁ Οἰκονομίδης ἰσχυρίζετο ὅτι ὡς διευθυντὴς τῶν πρακτικῶν ἄλλοτε εἶχε πολλοὺς ὑποχρεώσει καὶ δὴ τὸν Βουλευτὴν κ. Σπηλιάδην, τὸν ἤδη Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ὅστις εἶχε πάρει διπλῆν τὴν ἀποζημίωσίν του ὡς Βουλευτὴς καὶ τὸν ἔσωσεν ὁ Οἰκονομίδης διορθώσας τὰ πρακτικά. Δὲν τὰ πιστεύω οὔτε καὶ παραδέχομαι αὐτά, ἀλλὰ συντείνουν εἰς τὸν δόλον τοῦ μηνυομένου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀναφέρετε τοιουτοτρόπως ἀσύστατα πράγματα.

§44Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ τὰ παραδώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§45Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Βεβαίως, διότι πρόκειται περὶ ἐξόχου δικαστοῦ.

§46Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὸ ἀναφέρω ἐπίτηδες, ἵνα ἐπιβαρυνθῇ ἡ θέσις αὐτοῦ καὶ ληφθῶσι μέτρα ἐναντίον του.

§47Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ὑποβαλόντων πρὸς ἡμᾶς τὴν ἐν τῷ Προεδρείῳ εὑρισκομένην ἀναφορὰν καὶ ἄλλοι ἐν ταῖς φυλακαῖς κατάδικοι ἐκφράζουσι διὰ πλείστων ἐπιστολῶν τὰ αὐτὰ παράπονα καὶ τὰς αὐτὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι περιέχονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ καὶ πρός με, ὅτι ὁ κύριος οὗτος Οἰκονομίδης τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι, μετέβη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐξηπάτησε πλείστους τῶν καταδίκων καὶ τοὺς ἀφῄρεσε χρήματα, ὑποσχεθεὶς πρὸς αὐτοὺς ὅτι θὰ τοὺς χορηγήσῃ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀναστολῆς, ὑποσχόμενος ὅτι εἰς τοῦτο θὰ τὸν βοηθήσῃ καὶ ὁ τέως Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐνταῦθα πλημμελειοδικῶν, ὡς ἔχων πρὸς αὐτὸν πλείστας ὑποχρεώσεις. Ἑπομένως τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ τῶν καταδίκων δὲν εἶναι αὐτὰ καὶ μόνα τὰ παράπονα, δὲν εἶναι αὐτοὶ καὶ μόνοι οἱ κατάδικοι, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ἀλλ’ εἶναι πλεῖστοι κατάδικοι, εὑρισκόμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης.

§48Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα ἀνησυχία ἐφόσον αἱ καταδιωκτικαὶ ἀρχαὶ ἐπελήφθησαν;

§49Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Βεβαίως, καὶ εἰς αὐτὸ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἵνα ἐπιληφθῶσι δραστηρίως αἱ καταδιωκτικαὶ ἀρχαὶ τῆς ὑποθέσεως, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐξηπάτησε τοὺς δυστυχεῖς ἀποκλήρους τῆς κοινωνίας, οὓς ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσωμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀπεργησάντων ἐργατῶν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου περὶ ἐπαναδιορισμοῦ αὐτῶν καὶ ἀπολύσεως τῶν προσληφθέντων νέων τοιούτων ὁ κ. Γρηγορίου.

§51Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Πρώτην φοράν, κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ ὑπερασπισθῶ ἀπεργήσαντας ἐργάτας, καὶ τοῦτο διότι αἱ ἀρχαί μου δὲν συμπίπτουσι ποσῶς μὲ ἐκείνας, ἃς πρεσβεύει ἡ ἐξ ἐντίμων συναδέλφων ἀποτελουμένη κοινωνιολογικὴ ὁμάς. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὀλίγας λέξεις, διότι ἀναγνοὺς τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον αἱ συντεχνίαι ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ συλλέξας καὶ ἄλλοθεν πληροφορίας, ἀντελήφθην ὅτι ὄχι μόνον τὸ δίκαιον τῶν ἀπεργῶν εἶναι ὅλως καταφανὲς ἀλλὰ καὶ ἡ πλεονεξία τοῦ ἐργοστασιάρχου ἐξαιρετικῶς μεγάλη. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς ὅτι ὁ βίος ἐν Ἑλλάδι καὶ ἰδίως ἐν Ἀθήναις κατέστη ἀφόρητος καὶ τοῦτο ἕνεκα τῶν λεγομένων προστατευτικῶν δασμῶν, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι καὶ οἱ καταναλωταὶ εἶναι πολῖται Ἕλληνες ὑπήκοοι τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως Γεωργίου· ὁ Ἑλληνικὸς ὅμως λαὸς ἀγογγύστως πληρώνει τοὺς φόρους τούτους, διότι ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὅτι διὰ τούτων εὑρίσκουσιν ἐργασίαν χεῖρες ἀδελφικαί, χεῖρες Ἑλληνικαί, καὶ διατρέφονται τέκνα Ἑλλήνων. Ἀφ’ ἧς ὅμως στιγμῆς ὁ ἐργοστασιάρχης Ἀργυρόπουλος ἀπεμπολήσατο πᾶν ὅ,τι Ἑλληνικὸν καὶ μετεκαλέσατο ἐργάτας ἀλλοδαπούς, φρονῶ ὅτι κατέστη ἀνάξιος πάσης προνομιούχου προστασίας ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Καὶ ἕνεκα τούτου θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον νὰ καταργῆται ὁ βαρὺς δασμὸς ὁ ἐπιβαρύνων τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα εἴδη ὑελουργίας, ἀλλὰ καὶ φόρος ἀνάλογος νὰ τεθῇ εἰς τὸν ῥηθέντα ἐργοστασιάρχην. Ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ Ἕλληνες ἐργάται, φρονῶ ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ ἀνακουφισθῶσιν οἱ Ἕλληνες καταναλωταί.

§52Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὡς πάντες, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, γνωρίζομεν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, οἱ ἐργάται τοῦ ἐν Πειραιεῖ ὑελουργείου κ. Ἀργυροπούλου ἀπήργησαν διὰ διαφόρους λόγους.

§53Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Πρέπει νὰ ἀναφέρητε τοὺς λόγους, ἵνα εἴμεθα ἐν γνώσει.

§54Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι περιττοὶ οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, ἀφοῦ τῇ ἐπεμβάσει τοῦ ἐνταῦθα συνδέσμου τῶν συντεχνιῶν, ἐπῆλθε συνεννόησις, καὶ ὑπεγράφη πρωτόκολλον κανονιστικὸν πασῶν τῶν διενέξεων. Τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ἔχω ἐν ἐπισήμῳ ἀντιγράφῳ δοθέν μοι παρὰ τοῦ προέδρου τῶν ἐνταῦθα συντεχνιῶν κ. Παπαδοπούλου. Διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τούτου ηὐξήθη τὸ ἡμερομίσθιον τῶν ἐργατῶν κατά τι ἀνέλαβε δ’ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος νὰ ἐγείρῃ ὑγιεινὰ οἰκήματα διὰ τοὺς ἐκ Σύρου ἐργάτας, νὰ τοποθετήσῃ ἀνεμιστῆρας πρὸς περιορισμὸν τῆς ὑπερβολικῆς ζέστης, καὶ ἡ ἀπόλυσις τοῦ ἐργάτου νὰ ἐπέρχηται μόνον, ὅταν παραβαίνῃ τὰς ἐν τῷ Κανονισμῷ τοῦ ἐργοστασίου ὑποχρεώσεις του. Τοὺς ὅρους τούτους ἀπεδέχθη ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, διότι εἶχεν ἀνάγκην ἐργατῶν, ἵνα ἑτοιμάσῃ ἐμπόρευμα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν παραγγελιῶν ἃς εἶχεν ἀναλάβει καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔληξεν ἡ ἀπεργία καὶ οἱ ἐργάται ἐπανέλαβον τὰς ἐργασίας των. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἄνω συμφωνηθέντων, ἐξετέλεσε μὲν τὸν ὅρον τῆς αὐξήσεως τοῦ ἡμερομισθίου οὐχὶ ὅμως καὶ τὸν ὅρον τῆς ἐγέρσεως τῶν οἰκημάτων διὰ τοὺς ἐκ Σύρου ἐργάτας, ἀναβάλλων τὴν ἔναρξιν, καὶ οὐδέποτε ἐνεργῶν πράξεις ἀποδεικνυούσας πρόθεσιν ἐνάρξεως. Καὶ ἐν ᾧ τοιαῦτα ὑπέσχετο ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ἰδιαιτέρως εἰργάζετο, ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἐμφαίνεται, νὰ φέρῃ ἐργάτας ἐξ Ἰταλίας, καὶ πράγματι ἔφερεν περὶ τοὺς 20 τοιούτους καὶ τοὺς ἐγκατέστησεν ἐν τῷ ἐργοστασίῳ, δι’ ὃ καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀπέλυσε δέκα ἐκ τῶν παλαιῶν ἐργατῶν, τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ συλλόγου τῶν ἐργατῶν ὑελουργῶν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸν ὕβρισαν. Ἡ ἀδικαιολόγητος αὕτη ἀπόλυσις, καθόσον οὐδεὶς τὸν ὕβρισεν, ἄλλως καὶ διότι ἦτο παρὰ τὰ συμπεφωνημένα, διότι μόνον ἡ παράβασις τῶν ὅρων τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου ἐπέφερε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐργάτου, ἐπέφερε τὴν νέαν ἀπεργίαν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐργατῶν, οἵτινες εἰργάζοντο ἐπὶ 20 καὶ 30 ἔτη εἰς τὸ ἐργοστάσιον.

§55Γ. ΠΩΠ. Πόσοι εἶναι οἱ ἀπολυθέντες;

§56Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Περὶ τοὺς 50. Οἱ ἐργάται οὗτοι, κ. συνάδελφοι, κατὰ τὸ πλεῖστον κατάγονται ἐκ Σύρου καὶ τοὺς ἔφερεν ἐν Πειραιεῖ μὲ ἀναριθμήτους ὑποσχέσεις περὶ μισθοῦ καὶ κατοικιῶν, ὅτε πρὸ 20ετίας μετέφερεν ἐν Πειραιεῖ τὸ ἐργοστάσιόν του. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος προτοῦ ἐγκατασταθῇ ἐν Πειραιεῖ, τὸ ἐργοστάσιον εἶχεν ἐν Σύρῳ εἰς ἀποθήκην τινα τοῦ κ. Βαφιαδάκη, καὶ ὅταν ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν πρὸ εἰκοσαετίας, τὴν ἐνοικιασμένην ἀποθήκην δὲν τὴν παρέδωκεν εἰς τὸν κ. Βαφιαδάκην, ἀλλὰ τὴν ἔχει εἰσέτι μὲ ἐνοίκιον, ἵνα μὴ ἐνοικιάσῃ ταύτην ἄλλος καὶ ἱδρύσῃ ἕτερον ὑελουργεῖον, ὅτε θὰ ἔχανε τὸ μονοπώλιον καὶ τὰ μεγάλα κέρδη ὁ κ. Ἀργυρόπουλος. Πρὸ δεκαετίας, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, κεφαλαιοῦχοι τινὲς ἐν Σύρῳ ἀπεφάσισαν νὰ ἱδρύσωσιν ἐκεῖ ὑελουργεῖον, καὶ εἶχον καταρτίσει καὶ τοὺς ὅρους τῆς Ἑταιρικῆς ἐπιχειρήσεως. Μόλις τοῦτο περιῆλθεν εἰς γνῶσιν του, προσεπάθησε διὰ διαφόρων μέσων νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχε, διὸ ἐσκέφθη νὰ τὴν ματαιώσῃ γινόμενος συνεταῖρος, καὶ πράγματι ὡς τοιοῦτος ἐγένετο δεκτὸς ἐν τῇ ἑταιρείᾳ, ἥτις χάρις εἰς τὰς ἐνεργείας του διελύθη πρὶν ἀρχίσῃ τῶν ἐργασιῶν της. Καὶ ἐν Πειραιεῖ, ὡς πληροφοροῦμαι, ἀνάλογα μέσα μετεχειρίσθη καὶ ἐματαίωσε τὴν ἵδρυσιν ἑτέρου ὑελουργείου καὶ οὕτω πρὸ 30ετίας ἔχει τὸ μονοπώλιον τῶν εἰδῶν ὑελουργίας καὶ κερδίζει ἀρκετὰς χιλιάδας κατ’ ἔτος καρπούμενος μόνος αὐτὸς τῆς ἀτελείας, ἣν παρέχει τὸ Κράτος. Τὸ κράτος δὲν παρέχει αὐτῷ μόνον ἀτέλειαν τῶν πρώτων ὑλῶν ἀλλ’ ἔχει ἐπιβαρύνει καὶ μὲ βαρυτάτους δασμοὺς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα εἴδη τῆς βιομηχανίας του, καὶ τοὺς δασμοὺς τούτους ἐξ ὁλοκλήρου ἀποκερδαίνει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, καθόσον καίτοι τὰ προϊόντα τοῦ ἐργοστασίου του εἶναι ἐλεεινὰ καὶ τρισάθλια, ἐν τούτοις πωλοῦνται εἰς πολὺ μικροτέραν τιμὴν τῶν Εὐρωπαϊκῶν, καὶ ὁ δυστυχὴς κοσμάκης πληρώνει, ἵνα κερδίζῃ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος πᾶν ὅ,τι χορηγεῖ εἰς αὐτὸν τὸ Κράτος. Τοιοῦτος ἐργοδότης φερόμενος τόσον σκληρῶς πρὸς τοὺς ἐργάτας του ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ὁποίων πλεῖστα κερδίζει, δὲν εἶναι ἄξιος τῆς χορηγουμένης ὑποστηρίξεως καὶ δέον τὸ κράτος νὰ παύσῃ παρέχον αὐτῷ τὰς ὑποστηρίξεις, ἃς τῷ παρέχει. Τοιαύτη δὲ εἶναι ἡ συμπεριφορὰ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του πρὸς τοὺς ἐργάτας του, ὥστε τινὲς τούτων ἐξεπατρίσθησαν πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας, καὶ ἄλλοι ἐτράπησαν εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, ἵνα ἀπολαμβάνωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ἐν τέλει παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ὑποστηρίξῃ καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε κρίνει δίκαιον τοὺς δυστυχεῖς ἐργάτας, οἵτινες καταπιέζονται ὑπερβολικώτατα ἀπὸ τὸν κύριον Ἀργυρόπουλον, ὅς, ἵνα τιμωρήσῃ αὐτοὺς καὶ διαλύσῃ τὸν σύνδεσμόν των, ἐπικαλεῖται ὅτι ὑβρίσθη, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀναληθές, ὡς βεβαιοῖ τὸν διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ συνδέσμου συντεχνιῶν, τὸ ὁποῖον ἐπελήφθη καὶ ἐνήργησεν ἀνακρίσεις.

§57Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Πάντες, κύριοι Βουλευταί, γνωρίζετε ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος ἀπόψε κατώρθωσεν ἐντὸς ὀλιγίστου χρόνου διὰ τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, τοὺς ὁποίους τῷ ἐχορήγησεν ἡ Πολιτεία νὰ ἀποκτήσῃ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἔστερξε νὰ δώσῃ τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ ἠδύναντο πολλὰ μέλη τῆς κοινωνίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐργατικά, νὰ ζήσωσι διὰ τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ἤθελον εὑρίσκει εἰς τὰ ἐργοστάσια ταῦτα. Καὶ ἠκούσατε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἐργοστασιάρχης ἀπέλυσεν ὅλους τοὺς Ἕλληνας ὑπαλλήλους καὶ μετεκαλέσατο ἐκ τῆς Εὐρώπης ξένους. Τὸ πρᾶγμα τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, εἶναι πλῆγμα καθ’ ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας, καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, κατὰ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης. Εἶναι ὕβρις κατὰ τῆς πολιτείας, διότι ὁ ἐργοστασιάρχης, ὅστις ἐκέρδισεν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν, ἵνα τοὺς ἐργάτας ἐκείνους συντηρῇ καὶ προστατεύῃ ἀντὶ πάσης θυσίας. Δι’ αὐτὸ εἶχον καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ἵνα ἀντὶ πάσης ἀπαντήσεως πρὸς τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ λάβῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ, ὅτι καταργῶ τὸν προστατευτικὸν δασμόν, διὰ νὰ προστατεύσω καὶ ἱκανοποιήσω τὴν κοινωνίαν, ἂν ὅμως δὲν τὸ πράξῃ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ βαδίσῃ πρὸς τὰ πρόσω.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαζαρῆς.

§59Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι κεκηρυγμένος κατὰ τῆς ἀπεργίας, ἐν τούτοις ὅταν βλέπω ἀνθρώπους ἀπεργήσαντας, διότι ὁ ἐργοστασιάρχης δὲν ἐτήρησε λόγον τιμῆς δοθέντα, τὸ ὁποῖον ἐνδείκνυται διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ἀντίγραφον τοῦ ὁποίου παρουσιάσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Πετροπουλάκη, νομίζω ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης οὗτος ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ τυγχάνῃ προστασίας τινος ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ τοὐναντίον πρέπει μᾶλλον νὰ καταδιωχθῇ ἀμειλίκτως καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τοιοῦτον παῦον τὸν προστατευτικὸν δασμόν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νεγροπόντης.

§61Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Τὰς αὐτὰς συστάσεις ὑποβάλλω ἃς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης. Ἀπών. Ὁ κ. Μπρισιμιτζάκης.

§63Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν, κύριε Πρόεδρε. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὰς παρακλήσεις μου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαποστόλου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καναλίου περὶ ὑπαγωγῆς τῆς θέσεως Σαρακίνας εἰς τὸ χωρίον των.

§65Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν προκειμένην ἀναφοράν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ νόμιμος καὶ πολὺ εὔλογος· δι’ αὐτῆς οἱ κάτοικοι Καναλίων τοῦ δήμου Ἰθώμης καὶ ἰδιοκτῆται τοῦ πρώην χωρίου Σαρακίνας, συνεχομένου μὲ τὴν περιφέρειαν τῆς κωμοπόλεώς των (Καναλίων) καὶ ὑπαγομένου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Καρδίτσης παραπονοῦνται ὅτι τὸ χωρίον τοῦτο (ἡ Σαρακίνα) διαλυθὲν ἀπὸ τοῦ 1882 ἀποτελεῖ κτηματικὴν θέσιν, καὶ ἐξακολουθεῖ πρὸς μεγάλην βλάβην αὐτῶν νὰ ὑπάγηται εἰς τὸν δῆμον Καρδίτσης καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια εἴτε διὰ Β. Διατάγματος, διότι ὑπάρχουσι ψηφίσματα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων Ἰθώμης καὶ Καρδίτσης, εἴτε διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων νὰ καθορισθῇ, ὅπως ἡ διαληφθεῖσα κτηματικὴ θέσις ἑνωθῇ μὲ τὴν περιφέρειαν τοῦ χωρίου Καναλίων, καθ’ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὡς κτηματίαι τῆς θέσεως ταύτης ὑποφέρουσι πολύ, βλάπτονται τὰ συμφέροντά των πολλαχῶς, δὲν δύνανται νὰ κανονίσωσι τὸ ζήτημα τῶν ἀγροφυλάκων, τῆς βοσκῆς, καλλιεργείας, συλλογῆς καρπῶν καὶ διοικήσεως τῆς ἐν αὐτῇ περιουσίας τῆς ἐκκλησίας των, τὰ τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων των κλπ. καὶ εὐλόγως ἀξιοῦσι τὴν ὑπαγωγὴν τῆς ὡς εἴρηται κτηματικῆς θέσεως εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Ἰθώμης ἢ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς σχηματισθησομένης κοινότητος Καναλίων. Διὸ καὶ παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ πρόνοια, ἵνα δικαιωθῶσιν οἱ αἰτοῦντες.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάτσιος. Ἀπών. Ὁ κ. Παπαποστόλου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεσσενικόλα περὶ ἀπαλλαγῆς φόρου ἀμπέλων τοῦ 1910.

§67Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μεσσενικόλα συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου ἀμπέλων οἱ ἀμπελοκτήμονες, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν αἱ σταφυλαὶ κατὰ τὸ ἔτος 1910. Μεταξὺ αὐτῶν συγκαταλέγεται ἡ κωμόπολις, ἡ ὁποία παραπονεῖται, τοῦ δήμου Νευροπόλεως τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, εἰς τὴν ὁποίαν τῳόντι ἐπῆλθε καταστροφή. Δὲν γνωρίζω πῶς ἐνῷ αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ «τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὁ εἰρηνοδίκης καὶ ὁ ἀστυνομικὸς σταθμάρχης» ἐβεβαίωσαν τὴν καταστροφήν, αἱ ἀρχαὶ τῆς πρωτευούσης, εἰς τὰς ὁποίας ἀνέθηκεν ἡ ὑπηρεσία νὰ γνωματεύσωσι ποῖα εἶναι τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου, ἔκαμον ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐστρίμωξαν τὰ πράγματα διὰ τοὺς Μεσσενικολίτας καὶ ἐξέφερον τὴν γνώμην, ὅτι, διότι ἡ ἀξία τοῦ οἴνου τῆς παλαιᾶς ἐσοδείας ηὔξησε, διότι ἡ θεομηνία δὲν κατέστρεψε πλέον τοῦ ἡμίσεος τῶν σταφυλῶν, δὲν πρέπει νὰ τύχῃ ἡ κωμόπολις τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νόμου, καίτοι ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι ἡ θεομηνία κατέστρεψεν ἐντελῶς τὰς ἀμπέλους καὶ εἶναι ζήτημα, ἂν ἔλαβον 10 ἢ 20%. Τὸ παράπονον τῶν κατοίκων εἶναι εὔλογον καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατάξητε μίαν ἀναθεώρησιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καθ’ ὅσον δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ηὔξησεν ἡ ἀξία τοῦ ὑπολειφθέντος γλεύκους, καὶ ἡ ἀξία τοῦ προηγουμένου οἴνου ἢ ἂν οἱ κάτοικοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον, καθ’ ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν ἦτο αὐτὸς καὶ νὰ ἐξετάσητε ἂν κατὰ τὸ 1910 ἔλαβον σταφυλάς, ἔλαβον γλεῦκος, ἀπὸ τὰς ἀμπέλους των καὶ ἐν καταφατικῇ περιπτώσει νὰ ἐμμείνῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ἂν ὅμως, ὅπως ἡμεῖς γνωρίζομεν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, δὲν ἔλαβον οὔτε 10% καὶ ἑπομένως ἡ κρίσις τῶν ἀρχῶν εἶναι ἐσφαλμένη ἢ ἐκ προκαταλήψεως, νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις αὐτῆς.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάτσιος. Ἀπών. Ὁ κ. Γαρδικιώτης Ἀπών. Ὁ κ. Θανόπουλος.

§69Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀδίκως ἔκρινε, διότι δὲν ἐγένοντο εἰς τὰ ἄλλα μέρη σταφυλαί, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπερετιμήθη ἐφέτος κἄπως τὸ γλεῦκος, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσωσιν ὁλόκληρον τὸν φόρον αὐτοί, διὰ τὸν ὁποῖον βέβαια ἔπρεπε νὰ πωλήσωσιν ὅλον τὸν καρπὸν αὐτῶν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ χωρίον Μεσσενικόλα κατεστράφη κατὰ τὸ 1910 ἐντελῶς, καὶ ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διὰ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου τούτου, ἀφοῦ ἔλαβε δι’ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη.

§70Ε. ΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι εἶναι βέβαιον ὅτι οἱ κάτοικοι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατεστράφησαν ἐντελῶς.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς πολιτῶν περὶ ἄρσεως τῆς ἀδείας πρὸς πώλησιν καπνοῦ εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ Δημοσίου παρὰ τὰ Χαυτεῖα περιπτέρου.

§72Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Πολλοὶ ἔμποροι Ἀθηνῶν παραπονοῦνται ὅτι, ἐνῷ τὸ περίπτερον τὸ παρὰ τὰ Χαυτεῖα ἐνοικιάσθη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὅπως πωλῆται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐν αὐτῷ κινίνη, ἐν τοσούτῳ ὁ ἐνοικιαστὴς προβαίνει ἤδη εἰς τὴν πώλησιν καπνῶν καὶ διαφόρων ἄλλων εἰδῶν πρὸς βλάβην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταστήματα πέριξ. Ἐὰν τῷ ὄντι συμβαίνῃ τοῦτο, συμβαίνουσι τότε δύο τινὰ ἄτοπα, πρῶτον ὅτι ζημιοῦνται οἱ πέριξ, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ παραπονοῦνται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπέρχεται καὶ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἶχε προκηρύξει δημοπρασίαν πρὸς ἐνοικίασιν τοῦ περιπτέρου τούτου ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον πρὸς πώλησιν κινίνης, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἕκαστος τῶν συναγωνισθέντων εὑρίσκετο εἰς δυσχερῆ θέσιν νὰ πλειοδοτήσῃ περισσότερον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ πρέπει νὰ ἄρῃ τὴν ἄδειαν τῆς πωλήσεως καπνοῦ ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ περιπτέρου τούτου καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτὸν νὰ περιορισθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν πώλησιν τῆς κινίνης, ἢ πρέπει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν καὶ νὰ προκηρύξῃ νέαν τοιαύτην, ὁπότε τὸ Δημόσιον εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως, καθότι λόγῳ τοῦ ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ ἡ πώλησις καπνῶν καὶ ἄλλων εἰδῶν, οἱ συναγωνισθησόμενοι θὰ πλειοδοτήσωσι πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι σήμερον πληρώνει ὁ ἐνοικιαστής.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων Λαυρίου περὶ παρατάσεως τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Βοζίκης. Ἀπών. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης.

§74Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὰς προχθεσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπιτυχόντων ταμιακῶν γραμματέων αἰτουμένων καταρτισμὸν πίνακος πρὸς πλήρωσιν παρουσιασθησομένων κενῶν, ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§76Γ. ΠΩΠ. Παραιτοῦμαι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος.

§78Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Συνιστῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ θεωρῶ δίκαιον, ὅπως καταρτισθῇ εἷς πίναξ ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρομανιάτης.

§80Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπεθύμουν νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου μετὰ τοῦ κ. ἐκ Λακωνίας συναδέλφου, διότι εἶναι ἄδικον οἱ ὑποψήφιοι αὐτοὶ νὰ ἐπανέρχωνται μετὰ τρίμηνον νὰ δίδωσι νέας ἐξετάσεις, ἀφοῦ εἰς τὰς σημερινὰς ἐξετάσεις λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς βάσεως......

§83Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου. Ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν περιελήφθη μέχρι τοῦδε διάταξις, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ διάρκειαν εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐξετάσεων. Κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον περὶ ταμιακῆς ὑπηρεσίας ἔλαβον δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους ἤδη πρόνοιαν, καὶ ἐν τῷ παρασκευαζομένῳ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν λαμβάνεται τοιαύτη πρόνοια. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ δόντες ἐξετάσεις κατὰ τὸν τελευταῖον διαγωνισμὸν εἶναι πολὺ καλοί, θ’ ἀποσπάσω ἀπὸ τοῦδε μερικοὺς ἐκεῖ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν οἱ πίνακες ἔχωσιν ἰσχὺν ἑνὸς ἔτους.

§84Γ. ΠΩΠ. Εἶναι δικαιότατον αὐτό.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτσιᾶνος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§86Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ ἀπαλλάσσουσι τῆς περαιτέρω συζητήσεως.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαξίρης αἰτεῖται ὅπως ἱδρυθῇ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης.

§88Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ὑπεβλήθη, κύριε Πρόεδρε, αἴτησις ὅπως ἱδρυθῇ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης. Δὲν θέλω νὰ στηρίξω τὸ δίκαιον τοῦτο αἴτημα ἐπὶ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος, ὅπως διευκολύνῃ τὰς συναλλαγὰς καὶ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ἵνα ταχύτερον διεξάγωνται αὗται, διότι ὅλον ἐν γένει τὸ Κράτος ἔχει οὐσιωδεστάτας ἐλλείψεις ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας ἀπὸ τῆς δι’ ὁδῶν μέχρι τῆς διὰ τηλεφώνου τοιαύτης. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ διάφορον, διότι πρόκειται περὶ δύο πόλεων, αἵτινες εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων τοῦ Κράτους καὶ αἵτινες συνδέονται διὰ μεγάλων συμφερόντων. Δὲν πρόκειται δὲ πρὸ παντὸς νὰ ἱδρυθῇ νῦν ἡ γραμμὴ ἡ τηλεφωνικὴ μεταξὺ Βόλου–Λαρίσης, διότι τοιαύτη ἤδη ὑπάρχει, χρησιμοποιουμένη σήμερον μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη δαπάνης ἐγκαταστάσεως τῆς γραμμῆς, τὰ μόνα ἔξοδα τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας θὰ εἶναι τὰ τηλεφωνικὰ μηχανήματα, καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῶν τηλεγραφείων τῶν δύο πόλεων διὰ δύο ὑπαλλήλων, ἑνὸς εἰς τὴν Λάρισσαν καὶ τοῦ ἑτέρου εἰς τὸν Βόλον. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ συνδέσῃ τὴν διάβασίν του ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἔργον τόσον ἐκπολιτιστικόν, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε δὲν θὰ στοιχίσῃ τίποτε εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ συνηγορήσῃ ἐλπίζω ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου, διότι πηγὰς ἐσόδων αἵτινες οὐ μόνον νὰ μὴ προκαλῶσι δυσφορίαν ἀλλὰ νὰ ζητῶνται ὑπὸ τῶν κατοίκων δὲν θὰ γνωρίζῃ πολλάς.

§89Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θέλω ἐξετάσει λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑμετέραν σύστασιν, καὶ ἀφοῦ ὑφίσταται ἡ γραμμὴ ἡ τηλεφωνικὴ μεταξὺ Βόλου–Λαρίσης θέλω προσπαθήσει ὅπως ἡ συγκοινωνία αὕτη ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα.

§90Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνενῶ τὴν φωνήν μου μετὰ τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου.

§91Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐμφιλοχωρεῖ ἐσφαλμένη τις ἀντίληψις μεταξὺ τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου καὶ τοῦ ἐντίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, διότι ἐξ ὅσων γνωρίζω τηλεφωνικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης δὲν ὑφίσταται.

§92Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Τὴν πληροφορίαν αὐτὴν ἔλαβον παρὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Τηλεγραφείου, ὁ ὁποῖος ἦτο χθὲς ἐδῶ.

§93Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν ὑφίσταται.

§94Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑφίσταται, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας μόνον.

§95ΠΕΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ὑπάρχει.

§96Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τηλεφωνική.

§97ΠΕΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαρίσης ὡς καὶ ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου καὶ οἱ λοιποὶ σύλλογοι τῶν δύο πόλεων ἐπιθυμοῦντες, ἵνα αἱ ἐφευρέσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς ὅλον τὸν κόσμον σήμερον ὑπάρχουσι καὶ λειτουργοῦσι, καὶ θέλοντες ἵνα εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς προόδου μὴ ὑστερῶμεν, ἐπιζητοῦσιν ἵνα ἡ πρόοδος τοῦ τηλεφώνου ἐγκατασταθῇ τόσον μεταξὺ τῶν πόλεων Βόλου καὶ Λαρίσης ὅσον καὶ νὰ κατασκευασθῶσι δίκτυα τηλεφωνικὰ ἐντὸς τῶν πόλεων, ὡς καὶ νὰ συνδεθῶσι μετὰ τῶν τηλεφωνείων τῶν πέριξ κωμῶν, ὥστε νὰ ἐπιτελεσθῇ δίκτυον τηλεφωνικὸν ἄρτιον, ἐξυπηρετοῦν ἄριστα τὴν ταχεῖαν συνεννόησιν πρὸς διεκπεραίωσιν τῶν παντοίων ὑποθέσεων. Διὰ τὴν μεταξὺ τῶν πόλεων Βόλου καὶ Λαρίσης δαπάνην, ὡς ἤκουσα παρ’ ἁρμοδίων, θ’ ἀπαιτηθῶσι 50,000 δραχμῶν, ἂν δὲ ὑποθέσωμεν ὅτι ἄλλη τόση δαπάνη θὰ ἀπαιτηθῇ, ἵνα κατασκευασθῇ τὸ δίκτυον τὸ ἐσωτερικὸν καὶ νὰ συνδεθῶσιν αὗται μετὰ τῶν πέριξ, θὰ ἔχωμεν ἐν ὅλῳ δαπάνην 100,000 δραχμῶν, ἥτις δαπάνη βεβαίως θέλει καλυφθῇ ταχέως ἐκ τῶν προσόδων τῶν τηλεφωνικῶν συνδρομῶν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς μελετῶν τὸ ζήτημα θέλει δώσει εὐνοϊκὴν λύσιν ὑπὲρ αὐτοῦ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Στασινόπουλος, ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διατὶ δὲν κατέθεσε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1350/980 τῆς 24ης Ἰουνίου ἐ. ἔ. αἰτηθέντα ἔγγραφα.

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σπεύσω νὰ ζητήσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἵνα τὰ καταθέσω.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σλῆμαν ἔχει τὸν λόγον περὶ τῆς κρίσεως τῆς ἐπιτροπείας διὰ τὴν πρότασιν τῶν καθηγητῶν τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς.

§101Α. ΣΛΗΜΑΝ. Λαμβάνων ἀφορμήν, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 25ης Ὀκτωβρίου, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ κρίσις τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, λαμβάνω τὸν λόγον τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι θεωρεῖ καθῆκόν του νὰ δηλώσῃ ὅτι, «ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ἔργῳ της θὰ προστρέξῃ εἰς ὅλας τὰς πηγὰς ὅπως μορφώσῃ γνώμην ἀσφαλῆ περὶ τῶν διοριστέων. Παρακαλῶ δὲ τοὺς προλαλήσαντας ὡς καὶ πάντα Βουλευτὴν νὰ συνεισφέρῃ τὰ φῶτά του διὰ σημειώματος ἢ δι’ ἄλλου τρόπου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν». Νομίζω, ὅτι ὡς Βουλευτὴς δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ δὲν πρέπει νὰ προστρέξω εἰς τὸ μέσον τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἔχω τὸ καθῆκον μετὰ θάρρους νὰ ἀναφέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν πεποίθησίν μου καὶ τὰς ἰδέας μου, ἵνα αἱ ἰδέαι μου αὗται συζητηθῶσιν καὶ ὑπὸ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον ἀντίθετον γνώμην, καὶ ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ἡμεῖς ὡς Βουλευταὶ παρασκηνιακῶς θέλομεν νὰ ἐπηρεάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεράνω αὐτῶν τῶν ἐπιδράσεων. Ἀλλ’ ἐν τούτοις νομίζω ὅτι μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἀπευθύνω οἱανδήποτε σύστασιν θεωρῶ ὀρθὸν νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐρχόμενος ἵνα κατηγορήσω τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτῆς ἀπὸ τῆς πρώτης γραμμῆς μέχρι τῆς τελευταίας ἐξαιρέσει τῶν ἑδρῶν τῆς καθαρᾶς Μαθηματικῆς εἶναι ἐπιπολαία καὶ προϊόν συναλλαγῆς, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ἵνα μοὶ χαρίσῃ εὐμενῶς ὀλίγας στιγμὰς καὶ νὰ κάμω τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅτι δυστυχῶς τὰ ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων πρόκεινται ἐν τῇ Φυσικομαθηματικῇ Σχολῇ εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε εἶναι ἀνάγκη εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν νὰ γίνῃ ἐξήγησις ὀλίγον τι λεπτομερής. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀξίας τῶν διαφόρων ὑποψηφίων· νομίζω, ὅτι τοιαύτη ἐπιστημονικὴ συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Νομίζω δέ, ὅτι καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, διότι ὡς νομίζω θὰ κατορθώσω ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ οὐχὶ ἐπιστημονικῶς ἔκρινε τὰ ζητήματα, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν αὐτῆς καὶ αὐθαιρέτως προέτεινεν ὑποψηφίους. Ὁμολογῶ ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἤμην ἐναντίον τῶν ἐπιτροπῶν τούτων, καὶ εἰς τὴν συζήτησιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἤμην σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐμμένοντα εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνωσιν αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαί. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου, δὲν πρόκειται νὰ ψέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ οὐδὲν θὰ ὠφεληθῶμεν ἐκ τούτου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ θίξω καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὅλην ἔκθεσιν εἶναι ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 11ης Ἰουλίου δὲν ἐδέχθη νὰ γίνῃ χρῆσις τριῶν ἐπιτροπῶν εἰς τὴν Φυσικομαθηματικὴν Σχολήν, ἐνῷ τοῦτο ἐζητήθη παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου κ. Ζαμάνου· διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς βλέπομεν ὅτι ὡρισμένα μαθήματα τῆς Σχολῆς ταύτης οὐδένα εἶχον ἐκ τῶν κριτῶν εἰδικόν· οὕτω π. χ. εἰς τὴν Φυσικὴν οὐδεὶς ὑπῆρχεν εἰδικός, ὡς καὶ εἰς τὴν Βοτανικήν, οὐδείς. Δηλαδὴ ὄχι μόνον δὲν εἶχε τὸν ἁρμόδιον εἰσηγητήν, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἐπιστήμονα, ὁ ὁποῖος νὰ ἠσχολήθη ποτὲ περὶ αὐτῶν καὶ ἐπεδόθη, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς τὰς ἐπιστήμας, τὰς ὁποίας ἀνέφερα. Διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔγιναν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, δὲν ἔγιναν διὰ τὴν ἐπιτροπήν, ὡς τὸ πρῶτον κατηρτίσθη, ἔγιναν ὅμως διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ παραιτηθέντος κ. Ζαλοκώστα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀραπίδου. Ἡ διαμαρτυρία αὕτη εὑρίσκεται εἰς τὸν φάκελον τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὴν 9ην Αὐγούστου γράφει ὁ κ. Κομνηνὸς καὶ ὁ κ. Βαρούνης, ἀμφότεροι ὑποψήφιοι διὰ τὴν Χημείαν. (Ἀναγινώσκει). «Κύριε Τμηματάρχα...... Ἐκ διαδόσεων ἐπληροφορήθημεν ὅτι ὁ κ. Ἀραπίδης θεωρεῖται ὡς βέβαιος ὑποκαταστάτης τοῦ παραιτηθέντος ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Φυσικομαθηματικῶν κ. Ζαλοκώστα. Παρακαλοῦμεν θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ προβῇ εἰς τοιαύτην ἐκλογήν, καθ’ ὅσον ὁ κ. Ἀραπίδης συνεργάζεται μετὰ τοῦ ὑποψηφίου κ. Ζέγγελη εἰς διαφόρους χημικὰς ἑταιρείας, συνδέεται δὲ καὶ διὰ στενῆς συγγενείας μετὰ τοῦ ἑτέρου ὑποψηφίου, τοῦ κ. Τσακαλώτου. Μετὰ τοῦ ἀνήκοντος σεβασμοῦ Οἱ ὑποψήφιοι διὰ τὰς ἕδρας τῆς Χημείας Τηλ. Κομνηνὸς Θ. Βαρούνης» Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην νὰ βεβαιώσω τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ ἀναφερόμενα, νομίζω ὅμως, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰ ἀναφέρωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην.

§102Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§103Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ τί ἤθελεν ὁ νόμος καὶ τί ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὸν νόμον ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ὁ ὑποψήφιος ἔχει (ἀναγινώσκει) «μίαν τοὐλάχιστον πρωτότυπον ἐργασίαν ἀφορῶσαν τὸν εἰδικὸν κλάδον τῆς ἐπιστήμης δι’ ἣν ὡρίσθη ἡ ἤδη κενὴ ἕδρα. Εἰς τὴν μὴ τήρησιν τῶν διατεταγμένων εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου περιλαμβάνονται τὰ πλεῖστα ἐκ τῶν σφαλμάτων κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τῆς ἐπιτροπῆς. Δεύτερον ὁ νόμος ζητεῖ (ἀναγινώσκει) «ἀνάλυσιν τῶν ἔργων καὶ ἐκτίμησιν τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ διδακτικῆς ἱκανότητος ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὑποψηφίων ὡς καὶ ἰδίαν γνώμην περὶ τοῦ ἐξ αὐτῶν προτιμητέου». Νομίζω, ὅτι περιττὸν εἶναι νὰ ἐγκύψω εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεως ἀνάλυσις τῶν ἔργων. Ἡ λέξις ἀνάλυσις ἐνέχει τὴν ἰδέαν τῆς ἐξελέγξεως ἀπὸ τῶν δύο αὐτῆς ἀπόψεων· δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἐπαίνου καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ψόγου. Σημαίνει δέ, ὅτι τὰ περιλαμβανόμενα ἐν τῇ ἐκθέσει περὶ ἑκάστου ὑποψηφίου πρέπει νὰ διατυπωθῶσιν ἐν λεπτομερείᾳ καὶ οὕτως ὥστε ὁ μελετῶν τὴν ἔκθεσιν νὰ δύναται νὰ ἴδῃ, διατὶ ἐπαινοῦσι τὸ ἓν καὶ ψέγουσι τὸ ἕτερον, νὰ κρίνῃ ἂν τὰ ὑπὸ τῶν κριτῶν λεγόμενα εἶναι ὀρθά, ἢ δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἀφοῦ δὲ ἡ κρίσις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ μορφώσῃ τοῦτο ἐξ αὐτῆς γνώμην καὶ ἀφοῦ ὁ νόμος ζητεῖ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» καὶ τάσσει ἓν χρονικὸν διάστημα ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύναται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν, τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι ἐπεθύμει ὁ νομοθέτης καί, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, ἡ Βουλὴ αὐτή, ἐπεθύμει, ἵνα τὰ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς λεγόμενα ἐκτεθῶσιν εἰς τὴν Δημοσίαν ἀντίληψιν, ὥστε ἕκαστος ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων ἕκαστος ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι γνώμην, νὰ ἐπιφέρωσι τὰς κρίσεις των, νὰ δύνανται νὰ εἴπωσιν ὅτι εἰς τὸ τάδε σημεῖον ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε δίκαιον καὶ εἰς τὸ ἕτερον δὲν ἔχει. Ἀλλ’ ὅτε, ὡς θὰ ἴδωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἀνάλυσιν ταύτην, ἀλλὰ συνοπτικῶς καὶ ἀδικαιολογήτως δίδει ἁπλῶς τὴν γνώμην της περὶ ἑνὸς ἑκάστου ὑποψηφίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης; Ἐπίσης δὲ ὁ νόμος ζητεῖ καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ διδακτικῆς ἱκανότητος τῶν ὑποψηφίων, θέλω δὲ φέρει παράδειγμα, ὥστε νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐκεῖ ὅπου νομίζει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἱκανότητος ἑνὸς ὑποψηφίου ὁμιλεῖ περὶ αὐτοῦ, ἐκεῖ δὲ ὅπου δὲν τὴν συμφέρει σιγᾷ ἐντελῶς. Ἐκεῖ ὅπου τὴν συμφέρει νὰ ὁμιλήσῃ περὶ διδακτικῆς ἱκανότητος, ὁμιλεῖ περὶ ταύτης, ἐκεῖ δὲ ὅπου δὲν τὴν συμφέρει οὐδὲν λέγει. Ἐπίσης λέγει ὁ νόμος, ὅτι εἰς ἑκάστην ἐπιτροπὴν δι’ ἕκαστον κλάδον ἐπιστήμης πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς ἐπιστήμων, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ὑπάρχει ἰδία γνώμη εἰσηγητοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας οἱ ἕτεροι δύο τῶν κριτῶν μορφώνουσι τὰς γνώμας των. Αὐτὸ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ νόμος. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων προτεινομένων διὰ τὰς διαφόρους ἕδρας. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας τῶν διαφόρων ὑποψηφίων, ἀλλ’ ἁπλῶς θὰ τονίσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι σφαλερὸν ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν πρώτοις κατὰ τὸ Β. Διάταγμα τὸ κανονιστικὸν ὡρίσθη ἕδρα ἀνωτέρας ἀναλύσεως καὶ ἕδρα θεωρητικῆς μηχανῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς θέτει. «Ἀνωτέρα ἀνάλυσις καὶ Θεωρητικὴ Μηχανικὴ» ἐν παρενθέσει δὲ τὴν φράσιν «δύο ἕδρας», δηλαδὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀρχίζει ἡ σφαλερὰ ἀφομοίωσις τῶν δύο τούτων ἑδρῶν καὶ ἀρκεῖ νὰ στρέψω δύο σελίδας διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν συγχώνευσιν ταύτην τελείως γενομένην. Διότι εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτῆς ἡ ἐπιτροπὴ λέγει (ἀναγινώσκει): ἐκ τῶν 5 ὑποψηφίων ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀνεπιφυλάκτως τοὺς κυρίους Γ. Ῥεμοῦνδον καὶ Ν. Χατζηδάκην διὰ τὰς δύο κενὰς ἕδρας τῶν μαθηματικῶν. Δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἐχρειάσθη διὰ νὰ γράψῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὰς δύο ταύτας σελίδας, κατώρθωσε νὰ συμπτύξῃ δύο ἐπιστήμας ἐντελῶς διαφόρους διὰ νὰ προτείνῃ συγχρόνως ἀμφοτέρους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως (διότι κάθε τι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ) ὅτι ἡ ἕδρα τῆς θεωρητικῆς Μηχανικῆς εἶναι ἕδρα καθαρῶς Μαθηματικὴ καὶ ὄχι ἕδρα τῶν ἐφηρμοσμένων μαθηματικῶν, ἀνήκουσα εἰς ἄλλον κλάδον τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει εἰς τοῦτο, μεταφέρουσα καὶ συγχωνεύουσα μίαν ἕδραν μετ’ ἄλλης ὅλως διαφόρου, χωρὶς ν’ ἀποδείξῃ τὴν ὀρθότητα τῆς πράξεως αὐτῆς δύναμαι νομίζω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι αὐθαιρέτως ἐνήργησε καὶ ὅτι ὁ μόνος σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμε τοῦτο εἶναι νὰ φανῇ εὐχάριστος εἰς τὸν κ. Χατζηδάκην, ἵνα κατορθώσῃ νὰ προτείνῃ καὶ τοῦτον ὡς ὑποψήφιον, χωρὶς οὐδὲν πρωτότυπον ἔργον θεωρητικῆς Μηχανικῆς νὰ παρουσιάζῃ. Εἶπα καὶ πρότερον ὅτι τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ἐπέχον θέσιν νόμου, ὁρίζει τὰς δύο ταύτας ἕδρας κεχωρισμένας ἐντελῶς, καὶ ἂν δὲ τοῦτο δὲν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὴν ἐπιστήμην, ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ τὸ σεβασθῇ. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν διὰ μακρῶν ν’ ἀναπτύξω ὅτι ἡ θεωρητικὴ μηχανικὴ δὲν εἶναι ἐπιστήμη καθαρῶς μαθηματική, ἀλλὰ χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνώσω τὴν γνώμην μεγάλου καθηγητοῦ καὶ συγγραφέως ἔργου μηχανικῆς τοῦ Bouasae ἔνθα οὗτος δίδει τὸν ὁρισμὸν τῆς μηχανικῆς. Ὁ Bouasse λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Μηχανικὴ εἶναι ἐπιστήμη πειραματικὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μανθάνῃ τις ἐν ἐργαστηρίῳ ἐκτελῶν πειράματα. Οὐδεμία φυσικὴ ἐπιστήμη εἶναι τόσον πλησίον ἡμῶν, ἔχει τόσον συνήθεις ἐφαρμογὰς καὶ δὴ προσπίπτουσα τόσον φυσικὰ εἰς τὴν καθημερινὴν ἡμῶν παρατήρησιν. Δι’ ὑψίστην εἰρωνείαν τὰ μαθήματα τῆς θεωρητικῆς μηχανικῆς ἀνατίθενται πολλάκις εἰς ἀνθρώπους μεγάλης μὲν ἀξίας, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καμμίαν πειραματικὴν μόρφωσιν καὶ δι’ οὓς ὁ ἐξωτερικὸς κόσμος δὲν ὑπάρχει. Ὁ μέγας ἐπιστήμων Poincaré λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ Ἄγγλοι διδάσκουσι τὴν μηχανικὴν ὡς πειραματικὴν ἐπιστήμην, ἐπὶ τῆς Ἠπείρου ἐκθέτουσιν αὐτὴν πάντοτε κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ὡς ἐπιστήμην συμπερασματικὴν καὶ ἐκ τῶν προτέρων. Οἱ Ἄγγλοι εἶναι οἱ ἔχοντες δίκαιον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία περὶ τούτου». Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατρίψω περισσότερον εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀλλὰ θέλω νὰ φέρω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ γένηται περισσότερον καταληπτόν. Ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ἀναλύσεως καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς γεωμετρίας, ἀρυομένη ἡ Μηχανικὴ τὰ στοιχεῖα τὰ μαθηματικά, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιήσῃ ὡς μέσον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς, φθάνει ἐντελῶς εἰς πρακτικὰ ἀποτελέσματα. Ἔχομεν παραδείγματος χάριν, τὰς θεωρίας τῆς ἀναλύσεως, ἐφαρμοζομένας εἰς τὴν μελέτην τῆς πτήσεως τῶν πτηνῶν, αἱ δὲ μελέται αὗται εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔφερον τὰς θαυμασίας ἀνακαλύψεις τῆς ἀεροπλοΐας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν τὴν μηχανικήν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει ἡ θεωρία τῆς ἀεροπλοΐας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει εἰδικὴ ἕδρα εἰς τὴν Σορβώννην, ὅπου διδάσκεται ὑπὸ εἰδικοῦ καθηγητοῦ (εἶναι μάλιστα ἡ ἕδρα ἡ ὁποία ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ ὁμογενοῦ Ζαχάρωφ) πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι ἓν τοιοῦτον μάθημα εἶναι δυνατὸν νὰ διδαχθῇ ἀπὸ ἕνα ἐπιστήμονα, ὅσον καλὸς καὶ ἂν εἶναι οὗτος, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος εἶναι μόνον καὶ μόνον καθαρῶς μαθηματικός. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς διάφορα ἄλλα ζητήματα, ὡς π.χ. ὁ στρόμβος, τὸ ἐκκρεμές, τὸ ποδήλατον κ.λ.π. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ φέρω ἓν παράδειγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ὅτι τελευταίως ἐν Ἑλλάδι, ὁπότε ἀκριβῶς εἶχεν ἀνάγκην τὸ Δημόσιον ἐπὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος τῆς γνώμης εἰδικοῦ καθηγητοῦ τῆς Μηχανικῆς δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ τοιοῦτον, νὰ δώσῃ τὴν γνώμην του. Ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς στέγης τῶν Ἀνακτόρων οὐδεὶς ὑπῆρχεν ὁ κατάλληλος ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διὰ νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ ἐπρότεινεν ὡς πρῶτον τὸν ἀναμφισβητήτου ἱκανότητος καὶ ἐπιστημονικῆς ὑπεροχῆς κ. Ῥεμοῦνδον διὰ τὴν ἀνωτέραν ἀνάλυσιν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ προτείνῃ καὶ ὡς δεύτερον καθηγητὴν τὸν κ. Χατζηδάκην, διὰ τὴν ἕδραν τῆς μηχανικῆς, ἐκτὸς ἐὰν νομίζῃ ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἐπειδὴ ὁ κ. Χατζηδάκης δεικνύει, ὡς λέγει αὕτη ἐμβριθῆ γνῶσιν τῆς φιλολογίας (Litterature) δι’ αὐτὸν τὸν λόγον γνωρίζει τὰ πάντα καὶ ἑπομένως εἰς τὰς θεωρητικάς του γνώσεις περιλαμβάνεται καὶ ἡ θεωρητικὴ Μηχανική, ἂν καὶ οὐδὲν ἔγραψε περὶ αὐτῆς. Περαιτέρω ἔχομεν ἑτέρους δύο ὑποψηφίους, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον αἴτησιν διὰ τὴν θεωρητικὴν μηχανικήν. Οἱ ὑποψήφιοι οὗτοι ὑπέβαλον ἔργα καθαρῶς ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐπιστήμην ταύτην, εἰς τὴν θεωρητικὴν μηχανικήν. Ἀπὸ μίαν ἀσύγγνωστον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου προαίρεσιν ἡ ἐπιτροπὴ οὐδόλως ἐξήτασε τὰ ἔργα ταῦτα, δὲν ἐξήλεγξε τὰς μεθόδους, δὲν ἔκρινε τὰ συμπεράσματα ἀλλ’ ἀπέφυγε νὰ εἴπῃ οὐδὲ λέξιν περὶ τούτου, δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ προγράψῃ ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου τοὺς ὑποψηφίους τοὺς ὑποβαλόντας αἴτησιν διὰ τὴν θεωρητικὴν μηχανικήν, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐγκλείσῃ εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Πανεπιστημίου τὸν κ. Ν. Χατζηδάκην.

§104Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸν γνωστότατον μαλλιαρὸν ἄλλως τε.

§105Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς ἕδρας τῆς Φυσικῆς.

§106Γ. ΠΩΠ. Ποῖοι ἄλλοι εἶχον ὑποβάλει;

§107Α. ΣΛΗΜΑΝ. Οἱ Π. Ζερβός, Καραγιαννίδης, Βιτάλης καὶ Μακρῆς. Διὰ τὴν ἕδραν τῆς φυσικῆς ὑπέβαλον πολλοὶ ὑποψήφιοι, θέλω δ’ ἐξετάσει δι’ ὀλίγων λέξεων ὄχι τὴν ἀξίαν τῶν ὑποψηφίων τούτων, οὐχὶ τὴν ἀξίαν τῶν συγγραμμάτων αὐτῶν, ἀλλὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ κ. Χόνδρου, ἡ πρώτη «περὶ ἠλεκτρομαγνητικῶν κυμάνσεων» ἀνάγεται εἰς τὴν θεωρητικὴν Φυσικήν, δηλαδὴ θεωρεῖ ὅτι οὗτος διὰ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ ταύτης, ἂν καὶ τὴν κατατάσσει εἰς τὸν μαθηματικὸν κλάδον, ἐν τούτοις, λέγει ὅτι ἀναδεικνύεται ἱκανὸς νὰ προσαρμόζῃ ἐπακριβῶς τὰς γενικὰς θεωρίας τῆς φυσικῆς πρὸς τὰ φαινόμενα τῆς φύσεως. Μία ἁπλῆ ἐπισκόπησις τῆς ἄλλως τε ἀξιοθαυμάστου ἐργασίας τοῦ κ. Χόνδρου γινομένη ὑπὸ οἱουδήποτε καὶ οὐχὶ εἰδήμονος θέλει ἀποδείξει ὅτι ὁ κ. Χόνδρος μὴ ἀναχωρῶν κὰν ἀπὸ πειράματος δὲν καταλήγει εἰς τὸ πείραμα, ἑπομένως ὅτι ὅλη ἡ ἐργασία αὐτοῦ ἀνάγεται εἰς τὴν καθαρῶς μαθηματικὴν ἐπιστήμην. Ὁ κ. Χόνδρος δὲν ἀνάγεται ἀπὸ πειράματα δὲν ἐκτελεῖ πειράματα. Ἀναχωρεῖ ἐκ τῆς θεωρίας τοῦ Maxwell ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς εἰργάσθη διὰ τὴν μαθηματικὴν Φυσικήν, ἀναχωρεῖ ἀπὸ ὡρισμένα δεδομένα μαθηματικὰ καὶ καταλήγει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, περὶ τῶν ὁποίων βεβαίως δὲν θὰ κάμω λόγον τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς ἐργασίας αὐτοῦ οὐδόλως καταλήγει εἰς τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν εἰς τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν συμπερασμάτων του διὰ τοῦ πειράματος· δηλαδὴ θὰ ἠδύνατο τὴν ἐργασίαν ταύτην νὰ κάμῃ οἱοσδήποτε καλὸς μαθηματικὸς χωρὶς οὐδέποτε νὰ ἔχῃ ἐργασθῇ ὡς φυσικός, χωρὶς οὐδέποτε νὰ ἔχῃ εἰσέλθει εἰς φυσικὸν ἐργαστήριον. Ἑπομένως ἡ ἐργασία αὕτη τοῦ κ. Χόνδρου ἁπλῶς εἶναι ἐργασία τῆς μαθηματικῆς Φυσικῆς, τὴν ὁποίαν οὐδόλως πρέπει νὰ συγχέωμεν πρὸς τὴν καθαρῶς Φυσικήν. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι καὶ πρὸ ἡμερῶν ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἡ Βουλὴ ἔδωκεν ἐπακριβῶς τὴν γνώμην περὶ τοῦ τί θέλει ὡς Φυσικήν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, σεβόμενος τὴν ἐκπεφρασμένην γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς περιέλαβε τὰς ἐννοίας τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ Βουλὴ εἰς τὸ Β. Διάταγμα τὸ κανονιστικόν. Ὁμιλεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπίσης περὶ μιᾶς καὶ μόνης διατριβῆς τοῦ κ. Χόνδρου, τὴν ὁποίαν ὡς φοιτητὴς ἔκαμεν ἐνταῦθα καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὄντως πειραματική, θέλει δὲ διὰ τούτου νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ κ. Χόνδρος ἔχει καὶ πειραματικὰς ἐργασίας. Πρῶτον δὲν ἀναλύει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἐργασίαν ταύτην, δὲν μᾶς λέγει ἂν εἶναι καλὴ ἢ πρωτότυπος, ἢ κοινὴ ἄσκησις, ἢ κακή. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι εἶναι καλή. Ἀλλ’ ἐγὼ δύναμαι νὰ ἔχω οἱανδήποτε γνώμην θέλω. Γνωρίζω τὴν γνώμην τοῦ κ. Σκούφου ὅμως, ὄχι τοῦ Σκούφου τοῦ κριτοῦ, τοῦ Σκούφου τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν 26 Μαΐου 1909, ὁπόταν, γενομένου μικροῦ ἐν αὐτῷ διαγωνισμοῦ ὁ κ. Χόνδρος ἀπερρίφθη εἰς τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον μὲ τὴν διατριβὴν ταύτην· ἀπερρίφθη δὲ διότι ἡ ἐργασία αὕτη δὲν εἶναι αὐτοτελής, δηλαδὴ πρωτότυπος, καὶ ἐβραβεύθη «τῇ προτάσει αὐτοῦ τοῦ κ. Σκούφου» ἡ διατριβὴ ἄλλου ὑποψηφίου τοῦ κ. Γεωργαλᾶ, καὶ αὐτὴ οὐχὶ σπουδαία βεβαίως, ἀφοῦ οὐδέποτε ἐδημοσιεύθη μέχρι τοῦδε. Τοῦτο σημαίνει ὅτι οὐδὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη τοῦ κ. Χόνδρου εἶναι σοβαρὰ δυναμένη νὰ ἀναβιβάσῃ τινα ἀμέσως ὡς «τακτικὸν καθηγητήν», ὅτι εἶναι ἐργασία ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται ἀπὸ τὸν νόμον, δηλαδὴ νὰ εἶναι μία σπουδαία πρωτότυπος ἐργασία ἀφορῶσα τὸν εἰδικὸν κλάδον τῆς ἐπιστήμης δι’ ἣν ὡρίσθη.

§108Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τὸν συνιστῶσιν;

§109Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς, διότι διὰ τὴν ἄλλην λέγουσιν, ὅτι εἶναι καθαρῶς μαθηματική. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ σεβασθῶμεν τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, θέλοντες νὰ σεβασθῶμεν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν χρήσιμον καὶ ἀπαραίτητον, ἤτοι νὰ ἔχωμεν τὴν ὕλην ἡ ὁποία πρέπει νὰ διδάσκηται ἀπὸ τὸν καθηγητὴν τῆς Φυσικῆς, δὲν πρέπει τὸν κ. Χόνδρον νὰ τὸν καταλέξωμεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰδικοὶ διὰ τὴν Φυσικήν, ὡς τὴν ζητεῖ καὶ ὁ νομοθέτης καὶ ὁ Ὑπουργός. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἔχομεν πλεῖστα ὅσα παραδείγματα φυσικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν τέλειοι σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἔγιναν πρώτης τάξεως τοιοῦτοι, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε δι’ ἔργων, διότι ὁ κ. Χόνδρος εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του μέχρι τοῦδε δύο ἐργαστήρια καὶ οὐδὲν παρήγαγε, πρέπει ἁπλῶς τὸν κ. Χόνδρον νὰ τὸν χαρακτηρίσωμεν, ὡς φυσικὸν μαθηματικὸν τρίτης τάξεως, ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὡς εἰς τὸ συμπέρασμά μου θὰ προτείνω, θελήσῃ ἀπ’ εὐθείας νὰ διορίσῃ ἔκτακτον καθηγητήν, βεβαίως θὰ ἔχῃ πρὸ αὑτῆς ἕνα καλὸν ἐπιστήμονα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἡ ἐπιτροπή, διὰ τὸν ἕνα ἢ διὰ τὸν ἄλλον λόγον, δὲν ἐσεβάσθη τὸν νόμον, ἐν γνώσει δὲ προτείνει ἄλλα παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα «ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προτείνῃ» ἂν ἠκολούθει ἁπλῶς τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς συνειδήσεως. Περὶ τοῦ δευτέρου ὑποψηφίου, τοῦ κ. Μαλτέζου, δὲν θέλω διατρίψει εἰς πολλὰς λεπτομερείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις τῆς κρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς περὶ αὐτοῦ ἀποδεικνύει ὅτι ἐνταῦθα κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ὅ,τι ἔγινε διὰ τὴν πρώτην ἐργασίαν τὴν μαθηματικὴν τοῦ κυρίου Χόνδρου, ἂν καὶ δὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον, ὅτι τὴν ἀνάλυσιν αὐτῆς τὴν ἔκαμεν ὄντως ὁ ἔξοχος ἐπιστήμων κύριος Καραθεοδωρῆς, ὅτι ἡ ἀνάλυσις τῶν ἐργασιῶν τοῦ κ. Μαλτέζου ἐγένετο πολὺ ἐπιπολαίως καὶ μεροληπτικῶς. Ἂν ἔγινεν ἐξ ἀγνοίας ἢ ἂν ἔγινεν ἐκ προμελέτης διὰ τὴν κάλυψιν οὐχὶ τῶν σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρω, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ὑποδείξω σφάλματα, ἀλλὰ διὰ τὴν κάλυψιν τῶν σφαλμάτων τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν ὑπὸ ἄλλων, ἐγὼ δὲν γνωρίζω, πάντως ὅμως πρέπει νὰ παρατηρήσωμεν κυρίως τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐναντίον τοῦ κ. Μαλτέζου ἔγιναν ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν πρὸ ἐτῶν, αἱ κρίσεις αὗται ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ, δηλαδὴ ὡς ἐργασίαι ἄλλων ὑποψηφίων, οἱ ὁποῖοι ἐπεζήτουν τὴν αὐτὴν ἕδραν, ἑπομένως ὤφειλεν ἡ ἐπιτροπή, ἂν ἤθελεν εὐσυνειδήτως νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς, νὰ κρίνῃ τὰς ἐργασίας ταύτας ἀπὸ διττῆς ἀπόψεως. Πρῶτον, ὡς ἐπιστημονικὸν ἔργον τοῦ ἐπικρίνοντος, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ διατύπωσις κρίσεως αὐστηρᾶς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐναντίον ἄλλου ἐπιστήμονος, εἶναι ἔργον ἐπιστημονικὸν καὶ μάλιστα δύσκολον. Δεύτερον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐκτίμησις αὕτη, ἵνα ἡ ἐπιτροπὴ ἢ τὴν ἀποδεχθῇ θεωροῦσα ὅτι τὰ λεγόμενα κατὰ τοῦ ἐπιστήμονος τούτου εἶναι ὀρθά, ἢ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἀνασκευάσῃ τὰ καταγγελλόμενα ἐπιστημονικῶς ἀντικρούουσα καὶ ἀποδεικνύουσα τὸν καταγγέλλοντα σφαλλόμενον. Πάντα ταῦτα οὐδόλως εὑρίσκονται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, ἔνθα ἔχομεν ἐντελῶς ἐπιπολαίαν περίληψιν τῶν ἔργων τοῦ κ. Μαλτέζου (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐργασία τοῦ κ. Μαλτέζου πρὸς ἐπέκτασιν τῆς γενικεύσεως τῶν ἐξισώσεων τῆς ἐλαστικῆς ἰσορροπίας τῶν στερεῶν σωμάτων παρουσιάζει πολλὰ τὰ κρίσιμα». Ἑπομένως ἔρχεται ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ νὰ ἀπορρίψῃ τὰς ἐργασίας ταύτας ἢ νὰ μὴ θεωρήσῃ πρωτίστης τάξεως αὐτὰς διὰ τὸν ὑποψήφιον. Περίεργον εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κάμνει λόγον περὶ τοῦ συνόλου τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας καὶ τῆς διδακτικῆς ἱκανότητος τοῦ κ, Μαλτέζου, ἐνῷ ἀλλαχοῦ, ὅπου τῇ συμφέρει, βλέπομεν, ὅτι ἐξαίρει τὴν ἱκανότητα ὡρισμένων προσώπων, «ὡρισμένης κλίκας» ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἓν κόμμα ἐν τῇ Σχολῇ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Μαλτέζος, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω πιστοποιῶν ἁπλῶς τὰ γεγονότα τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπέβαλε βιβλία διὰ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν, τὰ βιβλία ταῦτα τὰ ὑπέβαλε ταυτοχρόνως μὲ τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ ἄλλου συναγωνιστοῦ του, τοῦ κ. Β. Αἰγινήτου. Καὶ ἐνῷ τὰ ἔργα ταῦτα ἀπερρίφθησαν δὶς εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐκεῖνον, ἐβραβεύθησαν καὶ ἐπηνέθησαν τοὐναντίον τὰ τοῦ κ. Β. Αἰγινήτου. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ συμπέρασμά της περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου, λέγει τὰ ἀντίθετα, ὅτι διὰ τὰ στοιχειώδη βιβλία δὲν εὑρέθη πάντοτε ἐπιτυχής. Κατηγορεῖ δηλαδὴ ἀνακριβῶς τὸν κ. Αἰγινήτην, ὅτι τὰ βιβλία αὐτοῦ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τὰ βραβευθέντα ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἐπιτυχῆ, ἐνῷ διὰ τὸν συναγωνιστήν του κ. Μαλτέζον, «τοῦ ὁποίου τὰ βιβλία ἐπεκρίθησαν καὶ ἀπερρίφθησαν» οὐδὲν λέγει.

§110ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν;

§111Α. ΣΛΗΜΑΝ. Μάλιστα. Πῶς θέλετε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ «μονομερῶς ἐξετάζουσα τὰ πράγματα» νὰ καταλήξῃ εἰς ὀρθὸν συμπέρασμα περὶ ἑνὸς ὑποψηφίου, ὅταν δὲν λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτῆς τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα περὶ τοῦ ἄλλου ὑποψηφίου, τοῦ ὁποίου εἶχον ἀπορριφθῆ τὰ ἔργα;

§112Γ. ΠΩΠ. Διατί τὰ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὡς στοιχεῖα ἐπιστημονικῆς κρίσεως;

§113Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι τὰ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὡς στοιχεῖα ἐπιστημονικῆς κρίσεως, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἀφοῦ κάμνει, καὶ μάλιστα ἀνακριβῶς, λόγον διὰ τὸν ἕνα ὑποψήφιον, διατί δὲν κάμνει λόγον καὶ διὰ τὸν ἄλλον ὑποψήφιον; Διὰ τὸν συμπαθῆ πρὸς τὸν κ. συνάδελφον Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Πετραλιᾶν ὑποψήφιον κ. Ἀθανασιάδην δὲν θέλω ἐνδιατρίψει ἐπὶ μακρόν. Τὰ προτερήματα τοῦ κ. Ἀθανασιάδου εἰς τὴν Πειραματικὴν Φυσικὴν ἀναφέρονται ἐνταῦθα ἔνθα οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ μαθηματικῆς ἱκανότητος. Εἰς τὸ συμπέρασμα θέλω φέρει παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπανερχόμενος καὶ συνιστῶν αὐτὸν ὡς ἐμπειρότατον πειραματιστὴν οὐχὶ ὅμως καὶ ὡς κατάλληλον ὑποψήφιον τῆς Γεν. Φυσικῆς.

§114Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ἀθανασιάδης εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων καὶ διαπρεπεστέρων ἐπιστημόνων. Οἱ κριταὶ ἔχουσι πάθει ἀπὸ καλπάζουσαν φρενοπάθειαν.

§115Α. ΣΛΗΜΑΝ. Περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου ἡ ἐπιτροπὴ φαίνεται προκατειλημμένη. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὰ γνωστὰ τοῖς πᾶσιν. Ὁ κ. Β. Αἰγινήτης ἀνήκει εἰς ἀντίθετον κόμμα τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, βλέπομεν ὅμως καταδίωξιν τῆς ἐπιτροπῆς, βλέπομεν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐξετάζει ὡρισμένας ἐργασίας τοῦ ὑποψηφίου, καὶ μάλιστα δὲν ἐξετάζει τὸ σύγγραμμα αὐτοῦ «Δύο σελίδες Φυσικῆς» διὰ τοῦ ὁποίου ἐπικρίνει τὸν συνάδελφόν του κ. Μαλτέζον. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸν κ. Αἰγινήτην, λέγει, ὅτι (ἀναγινώσκει) «Διὰ τῶν ἀνωτέρω ἐργασιῶν παρουσιάζεται τοῦ κ. Αἰγινήτου ἡ μονομερὴς κατεύθυνσις κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν θεμάτων καὶ προβλημάτων ἅτινα ἐρευνᾷ». Ἁπλῆ ἐπισκόπησις τῶν ἐργασιῶν ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ κατεύθυνσις τῶν ἐργασιῶν του οὐδόλως εἶναι μονομερής, διότι πᾶς τις καὶ μὴ γνώστης τῆς ἐπιστήμης δύναται νὰ ἴδῃ, ὅτι ὑπὸ τοῦ κ. Αἰγινήτου θίγονται ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς ἐπιστήμης, δὲν ἀναλύονται δὲ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο εἶναι λάθος σπουδαῖον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία παρέλειψε τὰς ἐργασίας ἰδίως ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐθεώρει ὅτι ἦσαν αἱ καλλίτεραι, διότι ἤθελον ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς ἀναλύσεως αὐτῶν μερικὰ πράγματα μὴ συμφέροντα εἰς αὐτήν, διότι καὶ αὐτὴ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ κακὸν περὶ τῶν ἐργασιῶν τούτων, περὶ τῶν ὁποίων ἐξεφράσθη ἐνθουσιωδῶς δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ μέγας Νταρμποῦ, ἀναφέρων καὶ γνώμας δύο μεγάλων καὶ διασήμων ἐπιστημόνων τῆς Εὐρώπης τῶν κυρίων Poincaré καὶ Violle. Εἰς τὴν Χημείαν πλέον βλέπομεν μίαν ἀσύστολον καὶ συστηματικὴν συμπάθειαν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῶν μὲν ἀσύστολον δὲ ἀντιπάθειαν, ἡ ὁποία παντοῦ φαίνεται, ἐναντίον ὑποψηφίων, τοὺς ὁποίους συστηματικῶς καταδιώκει ὄχι ἐπικρίνουσα αὐτούς, διότι δὲν τολμᾷ νὰ τοὺς ἐπικρίνῃ, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀποσιωπῶσα τὰς ἐργασίας αὐτῶν ἢ μὴ ἀναλύουσα αὐτάς. Ἐπαινεῖ τουναντίον τὰς ἐργασίας αὐτῶν, εἰς δὲ τὸ τέλος λέγει, περισσότερα ὑπὲρ τοῦ κ. Ρουσοπούλου καὶ ὀλιγώτερα ὑπὲρ τοῦ κ. Ζέγγελη, περισσότερα ὑπὲρ τοῦ κ. Κομνηνοῦ καὶ ὀλιγώτερα ὑπὲρ τοῦ Τσακαλώτου, ἐνῷ τὸ συμπέρασμα αὐτῆς εἶναι «ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον». Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ μὴ δικαιολογοῦσα τοῦτο, ἐνῷ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὸ δικαιολογήσῃ, σημαίνει, ὅτι θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ μεροληπτικῶς ὡρισμένα πρόσωπα πρὸς βλάβην ἑτέρων καὶ τῆς ἐπιστήμης αὐτῆς. Περὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐπιστημονικῶν δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω. Ὑπάρχουσι σημεῖα, τὰ ὁποῖα δεικνύουσι, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, δὲν ἔπρεπε νὰ φαντασθῇ ποτε, ὅτι τὰ πάντα ἱεροκρυφίως θὰ ἐγίνοντο, διὰ νὰ τολμήσῃ νὰ εἴπῃ, ὅτι ὡρισμένα ζητήματα, τὰ ὁποῖα προφανῶς ἀνάγονται εἰς τὴν Φυσικὴν Χημείαν, ἀνήκουν εἰς τὴν Ὀργανικὴν Χημείαν. Δὲν γνωρίζω ἂν τοῦτο εἶναι λάθος τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ἐγένετο ἐκ προμελέτης, ἢ ἐξ ἀγνοίας τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης, διότι καὶ ἡ ἄγνοια τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τοῦτο· διότι πρὸ εἰκοσιπενταετίας, ἡ Φυσικὴ Χημεία δὲν εἶχεν ἱδρυθῆ ὡς ἰδιαιτέρα ἐπιστήμη. Ἂν οἱ κριταὶ ἐξ ἀγνοίας λέγουσι ταῦτα ἢ μή, περὶ τούτου δὲν δύναμαι νὰ ἀποφανθῶ. Τοῦ κ. Ζαχαρία ἀποκρύπτονται ὡρισμένα ζητήματα ἀκριβῶς εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἐξαίρει εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ. Οὐδόλως λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οὔτε ὡς ἐπαινούμενα οὔτε κατακρινόμενα. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει διὰ πολλοὺς ὑποψηφίους ἰδίως διὰ τὸν γνωστὸν καὶ γενικῆς ἐκτιμήσεως ἀπολαύοντα παρὰ τῷ ἐπιστημονικῷ κόσμῳ χημικὸν κ. Κομνηνόν. Παρατηροῦμεν ὅτι αἱ σπουδαιότεραι αὐτοῦ ἐργασίαι δὲν κρίνονται οὐδόλως ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, κυρίως δὲ δὲν κρίνονται αἱ ἐργασίαι εἰς τὰς ὁποίας αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ ὑποψήφιος δίδει τὴν μεγαλειτέραν σημασίαν. Ἀλλὰ κἄτι τι ἀκόμη «ἀναιδέστερον» δύναμαι νὰ εἴπω, διέπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ἐργασίαι ὡρισμέναι τοῦ κ. Κομνηνοῦ, ἀκριβῶς ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας περισσότερον ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ, διότι ἐπρόκειτο περὶ κρίσεως τοῦ κ. Κομνηνοῦ ἀπέναντι ἄλλων συνυποψηφίων, ὄχι μόνον δὲν ἐκρίθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, οὐδ’ ἀναφέρονται ποσῶς εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, οὔτε εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ. Ὡς 15ην ἐργασίαν ὁ κ. Κομνηνὸς ἀναφέρει ὁδηγὸν πρὸς ἐπίκρισιν τῆς Ὀργανικῆς Χημείας τοῦ κ. Ζέγγελη—ἦτο δικαία ἢ ὄχι ἡ ἐπίκρισις; εἶναι ἀδιάφορον—ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν δὲν ἀναφέρει. «Ἐνταῦθα δὲ βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ λάθους, ἀλλὰ περὶ τῆς συμπαθείας καὶ τῆς εὐνοίας, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δείξῃ ὑπὲρ τοῦ κ. Ζέγγελη, τοῦ ὁποίου δὲν ἀμφισβητῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἐπιστημονικὴν ἱκανότητα ἀπέναντι ἄλλου ὑποψηφίου ἀνήκοντος ἀναμφισβητήτως ὄχι εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον θέλει σήμερον νὰ ἔχῃ τὴν παμψηφίαν εἰς τὴν Φυσικομαθηματικὴν σχολήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ ὀφείλω νὰ ἐξάρω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι κατὰ περίεργον σύμπτωσιν πάντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὸ γνωστὸν κόμμα, διότι οἱονδήποτε καὶ ἂν ἐρωτήσητε δυστυχῶς θὰ ἴδητε ὅτι οἱ φυσικομαθηματικοί μας εἶναι διῃρημένοι εἰς δύο κόμματα, πάντες οἱ ἀνήκοντες εἰς αὐτὸ τὸ κόμμα, πάντες προτείνονται, οἱ δὲ ἄλλοι ὄχι μόνον δὲν προτείνονται, ἀλλ’ οὔτε οὔτε πρῶτοι οὔτε δεύτεροι ἐπιλαχόντες ἔρχονται, ἐκτὸς ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων εἶναι τόσον μικρός, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχωσι ἄλλοι νὰ τοὺς θέσῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ἐνδιάμεσον. Εἶναι δὲ περίεργος σύμπτωσις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τυχαία. Ἐπίσης παρατηροῦμεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ οὐδόλως ἐπέκρινε ὡρισμένας ἐργασίας τῶν κ. κ. Ματθιοπούλου, Βαρούνη καὶ ἄλλων ἐκφραζομένη δὲ ὑπὲρ αὐτῶν εὐμενῶς εἰς τὸ τέλος ἀποκλείει ἐν τούτοις αὐτὰς ἐντελῶς χωρὶς νὰ δικαιολογήσῃ διατί θέτει αὐτὰς ἐν κατωτέρᾳ μοίρᾳ τῶν ἄλλων. Ἐπίσης δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα παρατηροῦμεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ γράφει προκειμένου περὶ τοῦ κ. Τσακαλώτου—ἐπανέρχομαι ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἐνταῦθα ἀναφέρεται ἐκ νέου—ὅτι· (ἀναγινώσκει) «Προτείνει τὸν κ. Τσακαλῶτον διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ὀργανικῆς Χημείας ἐπιφυλασσομένη διὰ τὴν κατεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν του, αἵτινες δεδομένου, ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων διασημοτέρων χημικῶν ὑπάρχει διάφορος γνώμη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δύνανται νὰ θεωρηθῶσι καὶ φυσικοχημικαί. Διὰ τοῦ ἐπισημοτέρου τρόπου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δύναμαι νὰ δηλώσω ὅτι οὐδεμία μεταξὺ τῶν μεγάλων ἐπιστημόνων διχογνωμία περὶ τοῦ ποία ἐργασία ἀνήκει εἰς τὴν Ὀργανικὴν Χημείαν καὶ ποία εἰς τὴν Φυσικοχημείαν. Τοῦτο μόνον ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ εἴτε ἐξ ἀγνοίας εἴτε ἐκ κακῆς προθέσεως. Περὶ τοῦ κ. Βαρούνη συμβαίνει κάτι ἀκόμη περιεργότερον. Ὁ κ. Βαρούνης εἰς τὴν ἀρχικὴν αἴτησιν ἐζήτησε νὰ κριθῇ διὰ τὴν ἕδραν τῆς ὀργανικῆς καὶ ἀνοργάνου Χημείας δι’ ἀμφοτέρας τὰς ἕδρας. Κατόπιν ὅμως βλέπων ὅτι ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι ὑποψήφιοι διὰ μίαν μόνον ἕδραν ὑπέβαλον ὑποψηφιότητα καὶ ὅτι τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ αὐτὸς διὰ συμπληρωματικῆς αἰτήσεώς του ζητεῖ νὰ κριθῇ μόνον διὰ τὴν «ἀνόργανον χημείαν». Ἡ ἐπιτροπὴ αὐθαιρέτως χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδὲν δικαίωμα περὶ τούτου ἀπέναντι ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου, τὸν κ. Βαρούνην τὸν μεταθέτει ὡς ὑποψήφιον τῆς Ὀργανικῆς Χημείας καὶ ὡς τοιοῦτον τὸν κρίνει. Τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον ὑπάρχει δὲ εἰς χεῖρας συναδέλφου καὶ ἡ ἀπόδειξις τοῦ Ὑπουργείου ὅπου τῷ δηλοῦται ὅτι ἔλαβε τὴν συμπληρωματικὴν αὐτοῦ ἀναφορὰν περὶ ἀνοργάνου Χημείας. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ κ. Βαρούνην ὁ ὁποῖος ἐξ ἀρχῆς ἀντεπεξῆλθεν ἐναντίον τῆς ἐπιτροπῆς τὸν κρίνει ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔθεσεν ὑποψηφιότητα καὶ δὲν εἶναι βεβαίως τόσον κατάλληλος ὅσον διὰ τὴν ἄλλην ἕδραν, ὅπου κυρίως ἔχει ἀσχοληθῆ.

§116Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ εἰς τὰς δύο ἕδρας ἔχει ἀσχοληθῆ.

§117Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐὰν ἦτο ἱκανὸς καὶ διὰ τὰς δύο εἶναι λόγος ἐπὶ πλέον καὶ ὤφειλεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὸν κρίνῃ καὶ διὰ τὰς δύο. Περὶ τοῦ κ. Ζέγγελη ἡ ἐπιτροπὴ προτείνουσα αὐτὸν λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «μεθ’ ὅλας τὰς παραβλέψεις καὶ τὰ σφάλματα εἰς τὰ διδακτικά του βιβλία εἶναι ἐξ ὅλων τῶν ὑποψηφίων ὁ μόνος κατάλληλος». Τοῦτο δὲν δικαιολογεῖται πῶς ἡ ἐπιτροπὴ φθάνει εἰς ὀξύμωρον σχῆμα νὰ θεωρήσῃ ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζει τὰ σφάλματα ὡς ἱκανώτερον, ὡς μόνον ἱκανὸν ἀπέναντι ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἀναφέρει σφάλμα, ἀλλὰ μόνον ἱκανότητα καὶ προτείνει τὸν κ. Ζέγγελην; Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον νομίζει, ὅτι ἡ κρίσις αὕτη βασίζεται μόνον ἐπὶ τῆς ἀμερολήπτου κρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Περὶ τῆς Ὀρυκτολογίας δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω, διότι ὁ ὑποψήφιος ἦτο εἷς ἱκανώτατος καὶ βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη παρὰ νὰ προτείνῃ τοῦτον ὡς τακτικὸν καθηγητήν. Ὡς πρὸς τὴν Βοτανικήν, ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ θράσος αὑτῆς, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι προβαίνει ἔτι περισσότερον. Λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 12 ἐργασία τῶν δημωδῶν ὀνομάτων τῶν φυτῶν, μετριοφρόνως φέρουσα τὸ ὄνομα τοῦ Χελδράϊχ εἶναι αὐτόχρημα δημιούργημα τοῦ Μηλιαράκη». Δηλαδὴ τὸν νεκρὸν Χελδράϊχ, τὸν μὴ δυνάμενον νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ ψεύδη, τὰ ὁποῖα λέγει ἡ ἐπιτροπή, θέλει νὰ τὸν στερήσῃ τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιστημονικῆς, ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας ἐργασίας τὰς καθαρῶς ἐπιστημονικάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ὁ Μηλιαράκης, ἐὰν αὐτὸς ἦτο ὁ δημιουργὸς τῆς ἐργασίας ταύτης, ὡς λέγει ἡ ἐπιτροπή, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ὁ Μηλιαράκης θὰ ἐδέχετο νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἐργασίαν αὑτὴν μὲ τὸ ὄνομα ἄλλου; Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἐπιστήμονες ἐνίοτε οἰκειοποιοῦνται τὴν ἐργασίαν τῶν ἄλλων οὐδέποτε δὲ ἠκούσθη νὰ ἀναγνωρίσωσιν εἰς ἄλλους ἐργασίας ἰδικάς των. Ἑπομένως βλέπομεν ἐδῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μὴ τολμῶσα νὰ ἐξάρῃ ἄλλας ἐργασίας ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀσέβειαν πρὸς ἕνα νεκρόν, ἕνα ἐκ τῶν μεγάλων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην καὶ οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν θαυμασίως πρὸς μελέτην τῆς Ἑλληνικῆς χλωρίδος. Ἐπίσης εἰς τὸ συμπέρασμα ἡ ἐπιτροπὴ ὀνομάζει τὸν κ. Μηλιαράκην εἰσηγητὴν τῆς Βοτανικῆς παρ’ ἡμῖν. Πᾶς τις ἐξ ἡμῶν χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὴν Βοτανικήν, ἠξεύρει ὅτι εἰσηγηταὶ τῆς Βοτανικῆς παρ’ ἡμῖν ὑπῆρξαν ὁ ἀείμνηστος Χελδράϊχ καὶ ὁ ἀείμνηστος Ὀρφανίδης, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ δὲν φαντάζομαι ὅτι δὲν ἐγνώριζε τοῦτο καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ νομίσω ὅτι ἐνῷ τὸ ἐγνώριζε τὸ ἀπέκρυψεν ἐν τούτοις ἐν γνώσει νομίζουσα ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ κατορθώσῃ ἱεροκρυφίως νὰ διορισθῶσιν ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ὑποψηφίων οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὸ ἰσχῦον Πανεπιστημιακὸν κόμμα. Περὶ τοῦ κ. Πολίτου διδάκτορος τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Παβίας, τοῦ ὁποίου ἐδημοσιεύθησαν πολλαὶ ἐργασίαι εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς Ἀκαδημίας τῶν ἐπιστημῶν τῆς Ῥώμης οὐδὲν λέγεται, ἁπλῶς ἀναφέρεται τὸ τὶ ἐμπεριέχουν αἱ ἐργασίαι. Εἶναι πολὺ πιθανόν, διότι καὶ ἐγὼ δὲν εἶδον τὰς ἐργασίας ταύτας, νὰ εὑρίσκωμαι ἐνώπιον καλοῦ ἐπιστήμονος. Πάντως ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν μᾶς δίδει τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ αὐτὸν καὶ συγκρίνωμεν πρὸς τὸν ἕτερον ὑποψήφιον. Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως ταύτης ἔρχεται τὸ ἐρώτημα, τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν περίστασιν ταύτην; Νὰ ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς; Δὲν πιστεύω νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι ὡς ἀπέδειξα καὶ ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως ταύτης δεικνύει ὅτι εἰς ἑκάστην γραμμὴν φαίνονται αἱ διαθέσεις τῆς συναλλαγῆς τῆς ἐπιτροπῆς, δεικνύει ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ εὐνοήσῃ ὡρισμένα πρόσωπα εἰς βάρος καὶ ζημίαν τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει κυρώσει διὰ τοῦ διορισμοῦ ὡς καθηγητῶν τῶν ὑποδεικνυομένων προσώπων, διότι βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταστρέψῃ διὰ παντὸς τὴν Φυσικομαθηματικὴν Σχολήν, ἥτις προώρισται νὰ δώσῃ τοὺς νέους ἐπιστήμονας εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἵτινες οὐ μόνον θὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος ἀλλὰ καὶ θὰ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τῆς μελέτης καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν φυσικῶν παραγόντων τῆς χώρας. Καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω ἐν πεποιθήσει ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κυρώσῃ διὰ τοῦ διορισμοῦ τοὺς προτεινομένους ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ σφαγιάσῃ διὰ παντὸς τὴν ἐπιστήμην· διότι κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁρισμὸν τῶν ἐκτάκτων ἑδρῶν ἔχουσιν αἱ σχολαί, ἐπίσης δὲ οἱ διαγωνισμοὶ πρὸς διορισμὸν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν θὰ γίνωνται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν εἶναι δὲ δεκτὸν νὰ μὴ εἶναί τις βέβαιος δυστυχῶς ὅτι ἡ Σχολὴ πάντως μετὰ τῶν ἤδη ἐν αὐτῇ ὑπαρχόντων καθηγητῶν καὶ ἐκείνων, οἵτινες προτείνονται ἤδη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει διανείμει τὰς ἕδρας ὄχι ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ τῶν διαφόρων ἀπαιτήσεων τῆς συναλλαγῆς. Ἔχουσι διανείμει τὰς διαφόρους ἐκτάκτους ἕδρας, τὰς ὁποίας αὐτοβούλως καὶ αὐθαιρέτως θέλουσι νὰ ὁρίσωσιν ἐναντίον τῆς ἐπιστήμης. Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως ταύτης νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν αὕτη ἀποφασίσῃ νὰ διορίσῃ τοὺς ἀναμφισβητήτως ἐξέχοντας ἐπιστήμονας, ὧν τὰ ἔργα οὐδόλως κατεκρίθησαν οὐδ’ ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ἔχω τὸ θάρρος μετ’ οὐδενὸς συνδεόμενος νὰ ἀναφέρω καὶ ὀνόματα τῆς ἀξίας τοῦ κ. Ῥεμούνου, Δ. Αἰγινήτου, Κτενᾶ, Β. Αἰγινήτου καὶ Κομνηνοῦ ὡς καὶ ἄλλων τοὺς ὁποίους αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θέλουσι κρίνει. Δι’ αὐτῶν θέλομεν εἰσαγάγει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον πυρῆνα ἐπιστημόνων πρώτης τάξεως. Ἀλλὰ πρέπει ἀκόμη κυρίως νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις ἵνα μὴ συμπληρώσῃ ὅλας τὰς ἕδρας τὰς τακτικάς, διότι ὡς καὶ πρότερον εἶπον προκειμένου περὶ τοῦ κ. Χόνδρου καὶ τοῦ κ. Ἀθανασιάδου εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω ὅτι ἔχομεν καὶ πολλοὺς ἄλλους τῆς αὐτῆς κατηγορίας νέους καλοὺς ἐπιστήμονας οἵτινες εἶναι πιθανὸν διοριζόμενοι ὡς ἔκτακτοι τώρα νὰ γίνωσι καλλίτεροι σὺν τῷ χρόνῳ καὶ νὰ προαχθῶσι ταχέως εἰς τακτικούς. Διατὶ δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀναλάβῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπ’ εὐθείας διορισμοῦ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν μετὰ τὸν ὁρισμὸν τῶν ἑδρῶν αὐτῶν καὶ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπιστήμης νὰ διορίσῃ τοὺς νέους αὐτοὺς εἰς τὰς ἕδρας ταύτας; Διότι ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα σήμερον μετὰ τὸν κομματισμόν, ὅστις ἔχει ἀναπτυχθῆ, μεταξὺ τῶν μελῶν τῶν Σχολῶν καὶ τῶν προτεινομένων οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι ὡρισμένα χρήσιμα καὶ ἀπαραίτητα μάλιστα πρόσωπα εἶναι προγεγραμμένα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, εἴτε ὡς τακτικοὶ εἴτε ὡς ἔκτακτοι καθηγηταὶ καὶ δὲν θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ θὰ ἐξακολουθῶσι βεβαίως πολεμοῦντες τοὺς εἰσελθόντας. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὅτι οἱ εἰσελθόντες θὰ ἔχωσι τὴν ἀπαιτουμένην ἡσυχίαν, εὑρισκόμενοι ὑπὸ τὸν διηνεκῆ αὐτὸν πόλεμον τῶν ἔξωθι εὑρισκομένων, οἵτινες θὰ εἶναι ἴσως καλλίτεροι αὐτῶν, καὶ τὴν ἠρεμίαν ἵνα ἐργασθῶσιν; Ἐπίσης δὲ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ὑποχρεώσεις τοιαῦται μεταξὺ ἐπιστημόνων, τοιαῦται δὲ ἔχουσιν ἀναληφθῆ ἢ θέλουσιν ἀναληφθῆ ἔτι περισσότερον, ἐὰν οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ εἰσέλθωσι διὰ τῶν Σχολῶν καὶ αἱ Σχολαὶ ὁρίσωσι τὰς ἐκτάκτους ἕδρας. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει, ἵνα διὰ νόμου συμπληρωματικοῦ τοῦ ἤδη ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐκτάκτων ἑδρῶν γίνεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ δεύτερον νὰ προστεθῶσιν ὡς ἔκτακτοι ἕδραι εἰς τὰς ἤδη ὑπαρχούσας αἱ τακτικαὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δὲν θέλουσι συμπληρωθῆ.

§118Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἀκόμη ἔκτακτοι.

§119ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀλλὰ θὰ γίνωσιν.

§120Γ. ΠΩΠ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἄκυρα.

§121Α. ΣΛΗΜΑΝ. Προτείνω τὸν ἀπ’ εὐθείας διορισμὸν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πλέον εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον οἱ καλλίτεροι, οἵτινες νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένοι πάσης ὑποχρεώσεως πρὸς τρίτους καὶ οἱ ὁποῖοι πλέον εὑρισκόμενοι, εἰς τὸ αὐτὸ τέμενος τῆς ἐπιστημονικῆς δράσεως ἀπὸ κοινοῦ θὰ ἐργασθῶσιν, ἂν καὶ χθὲς ἀντίπαλοι, διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς ἐπιστήμης. Ἀκόμη δὲ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἴδω τὰς τακτικὰς ἕδρας διδομένας ὡς γέρας τῶν εὐδοκιμησάντων εἰς ἐπιστημονικὰς ἐργασίας, καὶ τῶν πρώτης τάξεως ἐπιστημόνων οἵτινες, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι ὅσοι ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου. Οὐδεὶς δὲ τῶν ἄλλων ὑπερέχει εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τῶν λοιπῶν, ὥστε νὰ διορισθῇ ἀμέσως τακτικός. Διοριζομένων δὲ τῶν καλλιτέρων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐκτάκτων καθηγητῶν θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις πεποίθησιν ὅτι θὰ διορίσῃ οὕτω τοὺς ἀρίστους, διότι ὡς εἶπον καὶ πρότερον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ ἀρκετὰ στοιχεῖα κρίσεως. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις βραδύτερον ἔδιδεν ὡς γέρας τὴν τακτικὴν καθηγεσίαν εἰς τοὺς εὐδοκιμοῦντας ἐκ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν κατὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰς μελέτας, ἃς ἤθελον φέρει εἰς φῶς κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, καθ’ ὃ θὰ ἔμενον ὡς ἔκτακτοι καθηγηταί, νομίζω ὅτι τοιουτοτρόπως ἤθελε φέρει τὴν τελείαν συμφιλίωσιν μεταξὺ τῶν ἀντιμαχομένων καὶ ἤθελεν ὠθήσει τοὺς ἐπιστήμονας τούτους εἰς τὴν εὐγενῆ ἅμιλλαν ἐπὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ ἐδάφους. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπέδειξε μέχρι τοῦδε πάντοτε θάρρος, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω ἐπὶ παραδειγμάτων, ὅπου ἀνέπτυξε τοιοῦτον θάρρος ὅπου καὶ κατεκρίθη συγχρόνως, ἀλλ’ εἶχε τὸ ἀπαιτούμενον θάρρος νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς γνώμας του, ἐλπίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ὅτε, πρόκειται περὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος, ὅτε πρόκειται νὰ ἴδωμεν ἐὰν τὸ πνεῦμα τὸ ἐπιστημονικὸν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὁπόταν πρόκειται νὰ ἴδωμεν, ἐὰν θὰ ἔχωμεν ἐπιστήμονας μέλλοντας νὰ ἀνερευνήσωσι τὴν φύσιν τοῦ τόπου καὶ γονιμοποιήσωσι τοὺς πλουτοπαραγωγικοὺς παράγοντας τῆς χώρας, ἐλπίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει ἐκλείψει τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον τὸν διακρίνει. (Χειροκροτήματα).

§122Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τίς ἐξ ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι δυνατὸν ἐνώπιον ζητήματος τόσον σπουδαίου, ἀφορῶντος τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν πρόοδον τῶν τέκνων ἡμῶν, τίς εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ μείνῃ ψυχρὸς θεατὴς εἴτε τῶν κακῶς κειμένων εἴτε τῶν κακῶς λεγομένων; Κατηγορήθημεν ἡ νῦν γενεά, ὅτι ἐπολιτεύθημεν ἐν ἁμαρτίαις· ἂς ἔχωμεν τοὐλάχιστον τὴν ἐλπίδα ὅτι τὰ τέκνα ἡμῶν θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ φέρωσι τὴν ἀνόρθωσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνήθημεν ἡμεῖς νὰ φέρωμεν. Τοῦτο ἐπιζητοῦμεν ἀνερχόμενοι σήμερον εἰς τὸ βῆμα, ἐπιζητοῦμεν, ὅπως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον βλέπωμεν καθηγητὰς τοὺς ἀρίστους τὴν παίδευσιν, τοὺς ἀρίστους τὴν ἀρετήν, ὅπως καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, λαμβάνοντα τὸ παράδειγμα καὶ τὴν παιδείαν παρ’ ἐκείνων, δυνηθῶσι νὰ φανῶσιν ἀντάξια τῶν προσδοκιῶν ἡμῶν. Καὶ βεβαίως δὲν θέλω ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος γενικῶς, θέλω ἀρκεσθῆ νὰ ὁμιλήσω περὶ ἐκείνων τῶν ἑδρῶν, περὶ τῶν ὁποίων αἱ σπουδαί μου καὶ αἱ μέχρι τοῦδε ἀσχολίαι μου μοὶ δίδουσι κἄπως τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἑδρῶν τῶν Φυσικομαθηματικῶν. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, παρουσιάζει δύο στάδια, τὸ στάδιον τοῦ καταρτισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τὸ στάδιον τῆς ἐνεργείας αὐτῶν. Ἐπρόκειτο νὰ κριθῶσι καθηγηταὶ διὰ πέντε διαφόρους κλάδους, ἤτοι τῶν Μαθηματικῶν, τῆς Φυσικῆς, τῆς Χημείας, τῆς Ὀρυκτολογίας καὶ τῆς Βοτανικῆς. Ὁ νόμος δὲν ἐπέτρεπεν εἰμὴ τρία μέλη νὰ διορισθῶσιν· ἀλλ’ ἦτο δυνατὸν τὰ τρία ταῦτα μέλη νὰ κατέχωσιν ἁπάσας τὰς γνώσεις τὰς ἀναγκαίας, ὅπως ἀποφανθῶσι μετὰ κύρους ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν κλάδων; Οὐδεὶς θέλει ἀμφισβητήσει τὴν ἱκανότητα τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τοὺς τρεῖς κλάδους, τῶν Μαθηματικῶν, τῆς Χημείας καὶ τῆς Ὀρυκτολογίας, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπαίτησιν ἡ κρίσις αὐτῆς νὰ εἶναι ἀσφαλὴς καὶ διὰ τοὺς ἄλλους κλάδους. Ὡς ἐκ τούτου θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν κρίσεων ὑπῆρξαν δυστυχῶς, σχετικὰ πρὸς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν θέλω ἐν λεπτομερείᾳ ἐξετάσει τὸ ζήτημα, ὅπως ἔπραξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν χάριτας διὰ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἥτις ἀπαλλάσσει καὶ ἐμὲ τοῦ κόπου νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ θέλω συντόμως διέλθει τὰς ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν τεσσάρων κλάδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναμαι νὰ ὁμιλήσω, ἐκτὸς τῆς Βοτανικῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἕδρας τῶν μαθηματικῶν βεβαίως οἱ καθηγηταὶ ἐπροτάθησαν παρὰ τοῦ κ. Καραθεοδωρῆ ἐπιστήμονος ἀναμφισβητήτου κύρους, φρονῶ δὲ ὅτι ὁ κ. Καραθεοδωρῆς εἶχε καὶ τὴν ἑξῆς εὐκολίαν, ἥτις ἴσως δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ δυσκολία, ὅτι εἶχεν ἐνώπιόν του ἀληθῶς ἐπιστήμονας μεγάλης ἀξίας, ὄχι ὅσους ἀπῄτει ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναλάβει νὰ προτείνῃ ἀλλὰ πολὺ περισσοτέρους. Καὶ δὲν δύναμαι, Κύριοι, ν’ ἀμφιβάλλω ὅτι τὰ ἐκλεχθέντα πρόσωπα εἶναι ἀληθῶς ἄξια νὰ διορισθῶσι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐπίσης ὅτι ἀπεκλείσθησαν ἐπιστήμονες οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἤθελον τιμήσει τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠδύναντο νὰ διορισθῶσιν ὅλοι. Διὰ τοῦτο δὲν θέλω ἐκφράσει τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ συνάδελφος. Ἔγιναν ὁμολογουμένως παρατυπίαι, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι νέος ὅπως ὁ Ν. Χατζιδάκης, φιλότιμος, κάτοχος τῶν μαθηματικῶν, δύναται νὰ καταστῇ καὶ ἔμπειρος καθηγητὴς τῆς θεωρητικῆς μηχανικῆς. Ὀφείλω ὅμως νὰ μὴ παραλείψω συμβάν τι, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν μοὶ ἔκαμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπρότεινεν οὐδένα διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ἀστρονομίας, ἐνῷ ὑποψήφιος ὑπῆρχεν ὁ Δημήτριος Αἰγινήτης. Ὁ ὑποψήφιος οὗτος εἶχε στείλει τὴν αἴτησίν του μετὰ τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι δὲν ἔλαβε τὰ συγγράμματα ἀποφεύγει νὰ ἀποφανθῇ.

§123Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Σχετικῶς μὲ τὴν ἕδραν τῆς Ἀστρονομίας ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς κ. Καραθεοδωρῆς σκοπῶν νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὴν Γερμανίαν μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ ὑπεβάλλετο ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ὅλων τῶν κενῶν ἑδρῶν ἐκτὸς μόνον διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ἀστρονομίας δι’ ἣν δὲν θὰ ὑποβληθῇ ἔκθεσις, καθότι αἱ ἐργασίαι τοῦ κ. Αἰγινήτου εἶχον ὑποβληθῆ ὀλίγον ἀργά. Ἐπειδὴ δὲ αἱ ἐργασίαι τοῦ ἄλλου ὑποψηφίου Τσατσοπούλου δὲν εἶχον φθάσει, ἀπεφάσισε νὰ παραλάβῃ μεθ’ ἑαυτοῦ τὰ ἔργα τοῦ κ. Αἰγινήτου, ὅπως καταρτίσῃ τὴν πρὸς τοῦτο ἔκθεσιν, ἀφοῦ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς συνεζήτησε καὶ ὁμοφώνως ἀπεφάσισε μετὰ τῶν ἄλλων μελῶν. Τὴν ἔκθεσιν ἤθελεν ἀποστείλει εἰς ἐμὲ ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας ἡ ὁποία ἐξέπνευσε τὴν 29 Ὀκτωβρίου. Ἐγὼ δὲ μέχρι τῆς ἡμερομηνίας ταύτης δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν τοιαύτην ἔκθεσιν, οὔτε δικαιολογία τῆς βραδύτητος ταύτης μέχρι σήμερον μοὶ ἀνεκοινώθη.

§124Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς βλέπω, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπομένει νὰ διορίσῃ τὸν κ. Αἰγινήτην.

§125Γ. ΠΩΠ. Θὰ μείνῃ κενὴ ἡ θέσις.

§126Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ μὴ παρασιωπήσω ἄτοπον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἀπεστάλη, Κύριοι, ἡ αἴτησις τοῦ ὑποψηφίου καὶ ἀπεστάλησαν καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐγκαίρως. Καὶ ἡ μὲν αἴτησις περιῆλθεν εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον ἐγκαίρως, τὰ δὲ ἔργα ὄχι. Ἡ Ἐπιτροπὴ καίτοι λαβοῦσα τὴν αἴτησιν δὲν εἰδοποίησε τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ περιέμενε τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ δηλώσῃ, ὅτι μὴ λαβοῦσα τὰ ἔργα τοῦ ὑποψηφίου δὲν ἀποφαίνεται. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ τὰ συγγράμματα δὲν ἐστάλησαν συγχρόνως μὲ τὴν αἴτησιν καὶ ὁποῖα μέτρα θέλει λάβει διὰ τοιαύτην παράλειψιν, καὶ διατὶ ἡ ἐπιτροπή, μὴ λαβοῦσα τὰ βιβλία, ἀλλὰ μόνον τὴν αἴτησιν, δὲν εἰδοποίησεν ἐγκαίρως τὸ Ὑπουργεῖον.

§127ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν νομίζω ὅτι λόγος ἦτο ἡ μὴ λῆψις τῶν βιβλίων ἐγκαίρως. Ἡ αἴτησις ἀπεστάλη τὴν 18 Σεπτεμβρίου μετὰ τῶν βιβλίων εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχον ὑποβληθῆ πολλὰ παρὰ πολλῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετασθῶσι τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Τὴν ἑπομένην ὅμως ἡμέραν ἔσπευσα νὰ τὰ ἀποστείλω, ὥστε τὰ βιβλία ἀπεστάλησαν μίαν ἡμέραν κατόπιν.

§128ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Τὴν 11 Ὀκτωβρίου ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε τὸ ἔγγραφον ὑμῶν ἄνευ τῆς ἐργασίας τοῦ κ. Αἰγινήτου.

§129Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Φανερῶς ὑπῆρχε πρόθεσις ὅπως ἀποκλεισθῇ ὁ Δημ. Αἰγινήτης. Καὶ πρόκειται, Κύριοι, περὶ προσώπου φήμης ἐπιστημονικῆς παγκοσμίου, πρόκειται περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐτίμησε, τιμᾷ καὶ θὰ τιμήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον, ἂν καταλάβῃ ἐκ νέου τὴν ἕδραν τῆς ἀστρονομίας. Ὅταν βλέπωμεν τοιαῦτα διαπραττόμενα ὄχι ἐναντίον ἀτόμου, ἀλλ’ ἐναντίον τῆς ἐπιστήμης εἶναι δίκαιον, Κύριοι, ἢ ὄχι νὰ λέγωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον πράξεως ἀληθῶς σκανδαλώδους; Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Χημείαν. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκεται εἰς ἣν θέσιν καὶ εἰς τὰ Μαθηματικά. Εἶναι εὐχάριστον, ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν Χημείαν ἐπιστήμονας ἐξόχους πολλούς. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἐμήν, ἡ ὁποία δὲν διαφέρει πολὺ τῆς γνώμης τοῦ κ. συναδέλφου τοῦ προλαλήσαντος, ἄριστοι εἶναι οἱ διορισθέντες, ἄριστοι δὲ καὶ οἱ ἀποκλεισθέντες. Δὲν θέλω ἐξετάσει ἂν ἐγένοντο ἀδικίαι, ἂν παρελείφθη ἐργασία τις τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ὑποψηφίου. Τοῦτο ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐμὲ μόνον ἓν ἐνδιαφέρει, ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον πρέπει νὰ εἰσέρχωνται ἐξέχοντα πρόσωπα καὶ θεωρῶ, ὅτι οἱ διορισθέντες δὲν θέλουν διαψεύσει τὰς προσδοκίας ἡμῶν. Κύριοι, ἐλέχθησάν τινα ἐναντίον τοῦ κ. Ζέγγελη. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι ὁ φθόνος, μᾶς ὠθεῖ τοὺς μὲν ἐναντίον τῶν δέ, ὥστε ἀποτολμῶμεν πᾶσαν θεμιτὴν καὶ ἀθέμιτον ἐπίθεσιν, ἵνα καταρρίψωμεν τὸν ἀντίπαλον.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν βλέπομεν προκοπήν.

§131Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αἱ τοιαῦται ἀχαλίνωτοι ἐπιθέσεις ἔφθασαν ἐνώπιον καὶ αὐτῶν τῶν ἐπιστημόνων τῆς Εὐρώπης, πρὸς ἐξευτελισμὸν τῆς παρ’ ἡμῖν ἐπιστήμης καὶ τοῦτο ὀφείλει νὰ στιγματισθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ κ. Ζέγγελη, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἔκαμεν ἐργασίας, προκαλεσάσας πολλὴν τὴν ἐκτίμησιν τῶν Εὐρωπαίων ἐπιστημόνων, καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ἐπιστήμονες οἵτινες δὲν παρεδέχθησαν τὰς ἐργασίας του, πλεῖστοι ὅσοι ὡμίλησαν εὐνοϊκῶς περὶ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι ἀσύνηθες καὶ ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐν ἁπάσῃ τῇ οἰκουμένῃ πᾶσα νέα θεωρία νὰ προκαλῇ ἀντίδρασιν, ἀλλ’ ἡ πληθὺς τῶν ἐπιστημόνων ἀναγνωρίζει τὴν ἀξίαν τοῦ Κ. Ζέγγελη. Λυποῦμαι ὅτι δὲν ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἐπιστολὰς διαφόρους, αἵτινες καταρρίπτουν πᾶν ὅτι ἐλέχθη ἐναντίον του, ἵνα ἀναγνώσω ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος.

§132ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀνεκάλυψεν ὅτι ἐξατμίζονται τὰ μέταλλα.

§133Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Περὶ τῆς ὀρυκτολογίας δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, εἰμὴ ὅτι ὁ προταθεὶς ἐπιστήμων ἔχει ἐπιστημονικὴν ἀξίαν μεγάλην, ἐδημοσίευσεν ἔργα πρωτότυπα μεγάλης ἀξίας, καὶ βεβαίως ἀνοίγεται ἐνώπιόν του στάδιον εὐρύ· οὐδόλως ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει τιμήσει τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν Φυσικήν. Εἰς τὴν Φυσικήν, Κύριοι, δὲν θὰ ἐξετάσω λεπτομερῶς τὴν ἀξίαν ἑκάστου ὑποψηφίου. Θὰ ἐπιμείνω εἰς ἐκεῖνα μόνον, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι τὸ Πανεπιστήμιον καὶ εἰς τοῦτο θὰ διαφωνήσω κατά τι πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον τὸν προλαλήσαντα. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμίλησεν ἐναντίον τοῦ προταθέντος κ. Χόνδρου. Ὁ κ. Χόνδρος εἶναι μεμορφωμένος τοιουτοτρόπως, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου νὰ μὴ διορθώσῃ πᾶσαν ἔλλειψιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ. Κύριοι, ὅταν ἐσπούδαζον ἐν Παρισίοις, ἐν τῇ Πολυτεχνικῇ Σχολῇ, εἶχεν ἀκριβῶς τότε διορισθῆ νεώτατος καθηγητὴς τῆς φυσικῆς, ὅστις ἕνεκα τοῦ νεαροῦ αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὁ καθηγητὴς τόσον σπουδαίας ἕδρας. Μόλα ταῦτα δὲν ἐβράδυνε νὰ ἀναδειχθῇ μέγας φυσικός. Πρόκειται περὶ τοῦ Cornu, ὁ ὁποῖος καὶ ἀπέθανεν ἤδη προώρως, ἄλλως θὰ ἦτο ἴσως σήμερον εἷς τῶν διαπρεπεστέρων ἐπιστημόνων. Ὥστε δὲν ἔχω ἀντίρρησιν βεβαίως κατὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Χόνδρου θεωρῶν ὅτι καὶ αὐτὸς θέλει φανῆ ἀντάξιος τῆς θέσεώς του! Ἀλλά, Κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὴν τερατωδεστέραν ἀδικίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν κρίσιν μου καθὼς καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ προλαλήσαντος ὄχι τόσον πρὸς τὸ ἀδικηθὲν ἄτομον ἀλλὰ πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἡ ἐπιτροπὴ κατατάσσει τὸν κ. Βασίλειον Αἰγινήτην ὡς τὸν τελευταῖον κατὰ τὴν σειρὰν καὶ σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τοὺς δύο λόγους, τοὺς ὁποίους δίδει καὶ ἡ ὁποῖοι εἶναι ὅτι αἱ μελέται αὐτοῦ ἔχουσι μίαν καὶ μόνην ὡρισμένην κατεύθυνσιν καὶ ὅτι τὰ στοιχειώδη αὐτοῦ βιβλία δὲν εἶναι καὶ ταῦτα ἄμοιρα πάσης ἐπικρίσεως. Καὶ ὡς πρὸς τὸ δεύτερον σᾶς ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι τὰ βιβλία ταῦτα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ ἐπιτροπή, συναγωνισθέντα μὲ τὰ ὅμοια βιβλία τοῦ προταθέντος κ. Μαλτέζου προετιμήθησαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν διδακτικῶν βιβλίων κατὰ τὸ 1910. Καὶ ἐν ᾧ προετιμήθησαν δὲν γίνεται μνεία εἰς τὴν κρίσιν περὶ τοῦ κ. Μαλτέζου, ὅτι ἀπερρίφθησαν τὰ ἔργα του ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰ τοῦ Β. Αἰγινήτου, ἀλλὰ γίνεται μνεία ἐν τῇ περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου κρίσει, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ τελευταίου δὲν εἶναι ἄμοιρα σφαλμάτων, ἐν ᾧ ἐπροτιμήθησαν τῶν ἔργων τοῦ ἤδη προτεινομένου. Εἶναι φανερόν, Κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ μεροληψίας ἀσυγγνώστου. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ κρίνωμεν τὸ κ. Αἰγινήτην ἂν εἶναι τελείως γνώστης τῆς Φυσικῆς καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις, δὲν ἔχομεν εἰμὴ νὰ ῥίψωμεν ἓν βλέμμα εἰς τὴν τελευταίαν ἐργασίαν αὐτοῦ περὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς φυσικῆς ἐν Ἑλλάδι καὶ θέλομεν ἴδει ἐν αὐτῇ ἐξεταζόμενα ὅλα τὰ ζητήματα ὅσα σήμερον ἐξητάσθησαν παρ’ οἱωνδήποτε ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐξεταζόμενα μετὰ τόσης σαφηνείας μετὰ τόσης ἐπιστήμης, ὥστε βλασφημεῖ βεβαίως τις λέγων, ὅτι ἐλλείπουσιν ἀπὸ τὸν κ. Αἰγινήτην αἱ γνώσεις αἱ γενικαί. Ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Αἰγινήτης τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς; Κύριοι· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἰσοβίου γραμματέως τῆς Ἀκαδημίας τῶν Παρισίων, θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω ἐγώ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Darboux, ὁ ἰσόβιος γραμματεὺς τῆς Ἀκαδημίας τῶν Ἐπιστημῶν, δηλαδὴ ὁ ἔχων τὸ μεγαλήτερον ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καταλάβῃ ἐπιστήμων ἐν Γαλλίᾳ.

§134ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔλαβε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοιαύτην ἐπιστολήν.

§135Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Darboux (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τῶν Ἐπιστημῶν τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἰσόβιος γραμματεύς, συχνὰ ἀκούω τοὺς διασήμους συναδέλφους, Poincaré καὶ Violle νὰ παρουσιάζουσιν ἔργα τοῦ κ. Αἰγινήτου, χαρακτηρίζοντες αὐτὰ ὡς σπουδαιότατα. Ἀμφότεροι ὁμοφώνως ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι ὁ κ. Αἰγινήτης εἶναι ἔξοχος (hors ligne) φυσικός, τόσον ἱκανὸς ἐν τῇ θεωρίᾳ, ὅσον καὶ δεξιὸς πειραματιστής. «Τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Παρισίων παρέσχε ὑμῖν δύο σοφοὺς μεγάλης ἀξίας τὸν κ. Κυπάρισσον Στέφανον καὶ τὸν κ. Δημ. Αἰγινήτην. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐὰν ὁ κ. Βασίλειος Αἰγινήτης καταλάβῃ τὴν ἕδραν, ἣν ἐπιδιώκει θὰ τιμήσῃ καὶ ὑμᾶς καὶ ἡμᾶς καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ σχηματίσῃ περὶ ἑαυτοῦ πυρῆνα φυσικῶν ἱκανῶν καὶ δυναμένων νὰ τιμήσωσι καὶ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν πατρίδα των!» Καὶ θέλετε, Κύριοι, ἄλλην γνώμην παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου; Διότι ποῖος ὁμιλεῖ ἐκτὸς τοῦ Darboux, ὁ ὁποῖος εἶναι μαθηματικός; Ὁμιλεῖ Poincaré καὶ ὁ Violle. Γνωρίζετε τί ἐστὶν Poincaré; Εἶναι εἷς ἐκ τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων νοῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἐν μέσῳ τῶν αἰώνων, εἶναι ὁ Ἀριστοτέλης τῆς ἀρχαιότητος, εἶναι ὁ Νεύτων τῶν μεταγενεστέρων χρόνων, εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσεν ἐν ἑαυτῷ ἁπάσας τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὰς γνώμας αὑτοῦ εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην. Ὁ δὲ Violle εἶναι εἰδικὸς καθηγητὴς τῆς Φυσικῆς ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων. Τοιαύτην γνώμην ἔχουσιν οὗτοι περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου καὶ τοῦτον ἡ ἐπιτροπὴ κατατάσσει ὡς τὸν τελευταῖον, ἐν τῇ σειρᾷ τῶν ὑποψηφίων. Ἀλλά, Κύριοι, πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος θὰ προσθέσω καί τινα ἄλλα περὶ Αἰγινήτου. Εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι ὁ μόνος μας πόθος εἶναι νὰ ἴδωμεν τὰ τέκνα μας ἀναπτυσσόμενα ἐν παιδείᾳ καὶ ἀρετῇ χάριν τῆς πατρίδος. Ἀπαιτοῦμεν λοιπόν, ὅπως ἔχωμεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ὄχι μόνον τοὺς μᾶλλον ἐπιστήμονας, ἀλλὰ καὶ τοὺς μᾶλλον ἐναρέτους, ἵνα ὦσι παράδειγμα εἰς τὰ τέκνα μας. Εἶμαι, Κύριοι, ἠναγκασμένος, νὰ σᾶς εἴπω τί ἐστὶ Βασίλειος Αἰγινήτης. Ὁ Β. Αἰγινήτης διορισθεὶς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἄνευ συναλλαγῆς, διὰ τῆς ἱκανότητός του, ἐφάνη ὁ ἀκέραιος καθηγητής, ὁ ὁποῖος ἔκλειε τὰ ὦτα εἰς πᾶσαν πρότασιν περὶ συναλλαγῆς, ὁθενδήποτε καὶ ἂν προήρχετο. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου κατώρθωσε νὰ κάμῃ ἐχθροὺς δεξιόθεν καὶ ἀριστερόθεν, καὶ ἐπελθούσης τῆς ἐπαναστάσεως εὑρέθη ἐκτεθειμένος ἄνευ φίλων καὶ ἐξεκαθαρίσθη ἕνεκα τῆς δυσμενοῦς ἀτμοσφαίρας, ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ γύρωθεν αὐτοῦ ἕνεκα τῆς αὐστηρότητος τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ. Φέρετε αὐτὸν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον χάριν τῆς ἐπιστήμης, χάριν τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ. Περαίνων λοιπόν, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἴδωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὸν Δημήτριον Αἰγινήτην, τὸν Ῥεμοῦνδον, τὸν Βασίλειον Αἰγινήτην, τὸν Χόνδρον.

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Κομνηνόν.

§137Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Διὰ τὴν Χημείαν, δὲν θέλω ἀποφανθῆ κατηγορηματικῶς, διότι δὲν ἔχω εἰδικότητα. Ἐκτιμῶ καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ. Ἂς κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω, δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε πράξει ἔργον σωτήριον, ἂν ἐλάμβανε ταχεῖαν ἀπόφασιν περὶ τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων. (Χειροκροτήματα).

§138Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν ἀνάλυσιν, τὴν ὁποίαν, οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ἔκαμον ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, ὀλίγα μόνον ἔχω νὰ προσθέσω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως μοὶ χαρίσῃ εὐμενῶς ὀλίγας στιγμάς. Ὅτε, κύριοι Βουλευταί, ἐψηφίζετο ὁ σχετικὸς νόμος περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν ἑδρῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἀπεφασίζετο παρὰ τῆς Βουλῆς ὁ καταρτισμὸς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς δι’ ἑκάστην Σχολήν, ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἂν καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν Ἐπιστημῶν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἦτο μία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι μία θὰ εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ τὴν σχολὴν ταύτην. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν καλουμένην σχολὴν τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν Ἐπιστημῶν, ἐνυπάρχουσι τρία διάφορα τμήματα· τὸ Μαθηματικόν, τὸ Φυσικὸν καὶ τὸ Φυσικοϊστορικόν. Δύναταί τις λοιπὸν νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι τρεῖς αἱ σχολαί· αἱ ἐνεχόμεναι εἰς ταύτην, καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταρτίσῃ τρεῖς ἐπιτροπὰς διὰ νὰ δυνηθῶσιν εἰδικοὶ νὰ κρίνωσι τοὺς διαφόρους ὑποψηφίους καθηγητάς. Δὲν ἐγένετο ὅμως τοῦτο, καὶ οὕτω ἡ Κυβέρνησις σήμερον εὑρέθη εἰς δίλημμα. Διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς μιᾶς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἐξέλεξεν ὡς κριτὰς ἕνα μαθηματικόν, ἕνα παλαιοντολόγον καὶ ἕνα χημικόν. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ ἐκλεγεὶς τότε χημικός, ὁ κ. Ζαλοκώστας, μὴ δυνάμενος, καθόσον τοὐλάχιστον ἐγὼ γνωρίζω παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς κρίσεως καὶ τῶν Φυσικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἦτο ὁ φυσικὸς κριτὴς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, παρῃτήθη.

§139Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶχε καὶ εἰδικὰς γνώσεις ὁ κ. Ζαλοκώστας φυσικῆς.

§140Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ὄχι ὅμως τοιαύτας ὥστε νὰ κρίνῃ ἀπὸ περιωπῆς καθηγητὰς τῆς φυσικῆς. Εἶχε βεβαίως καὶ πολλὴν ἐργασίαν ὁ ἔντιμος οὗτος ὑπάλληλος, ἀλλ’ ὁ κύριος λόγος τῆς παραιτήσεώς του ἦτο ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς κρίσεως διὰ τοὺς φυσικούς. Ἀτυχῶς ἡ παραίτησις τοῦ κ. Ζαλοκώστα ἐστέρησε τὴν Πολιτείαν τῆς κρίσεώς του καὶ ἐπὶ τῆς χημείας, τῆς κρίσεως ἀνθρώπου ἀμερολήπτου καὶ εὐσυνειδήτου. Τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Ζαλοκώστα εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀκολουθήσωσι καὶ ὅσοι ἐκ τῶν κριτῶν δὲν ἦσαν εἰδικοί. Δὲν ἔγινεν ὅμως τοῦτο· ὁ χημικός, βιομήχανος, ὁ ἀντικαταστήσας τὸν κ. Ζαλοκώσταν εἰς τὴν τριμελῆ ἐπιτροπήν, ὤφειλε νὰ κρίνῃ τοὺς χημικοὺς καὶ τοὺς φυσικούς. Εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον ὁ κ. Ἀραπίδης, ὅτε τῷ εἶπον ὅτι σεῖς βεβαίως εἶσθε ὁ ἐνδεδειγμένος εἰσηγητὴς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διὰ τοὺς φυσικούς, μοὶ ἀπήντησε διὰ τῆς εἰλικρινοῦς φράσεως, «ἐγὼ ἂν εἶμαι ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ κρίνω ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ τοὺς φυσικοὺς πρέπει νὰ παραιτηθῶ, διότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι γνωρίζω φυσικήν». Ἐν τούτοις δὲν παρητήθη· καὶ δὲν παρῃτήθη διότι, ὡς λέγεται, ὅτι λέγει ὁ ἴδιος, τῷ ἐπεβλήθη νὰ παραμείνῃ. (Ὄχι βεβαίως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως).

§141ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπὸ τίνος.

§142Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω· ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων.

§143Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις.

§144Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι, παραμείνας ὁ κ. Ἀραπίδης ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὑπέδειξεν ἐκείνους, δι’ οὓς παρέμεινεν· ἡ δὲ κρίσις ἀπέτυχε τελείως, ὡς ἦτο ἑπόμενον. Ἐκφράζω μόνον τὴν ἀπορίαν μου, κύριοι Βουλευταί, πῶς ὁ κ. Καραθεοδωρῆς τοὐλάχιστον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιληφθῇ καὶ μερικὰ μαθηματικὰ σφάλματα ἑνὸς τῶν ὑποδειχθέντων χημικῶν. Τοῦτο δεικνύει ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάσθη οὔτε συνειργάσθη σοβαρῶς. Καὶ ἡ κρίσις οὕτω τῶν χημικῶν καὶ τῶν φυσικῶν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι, ἀφέθη εἰς τὰ δύο ἕτερα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ μὴ εἰδικά, ἤτοι εἰς τὸν μαθηματικὸν καὶ τὸν παλαιοντολόγον. Ἀλλ’ ὁ κ. Σκοῦφος, ὁ ἀγαπητὸς φίλος καὶ συναγωνιστὴς ἐν τῷ Νομῷ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, δὲν πιστεύω νὰ ἐθεώρησε ποτὲ ἑαυτὸν ἱκανὸν νὰ κρίνῃ χημικοὺς καὶ φυσικούς. Ἔχω ἄλλως τε καὶ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου περὶ τούτου, ἔγγραφον. Καὶ ἰδοὺ ἀκριβῶς τί ἔγραψεν ὁ κ. Σκοῦφος, ὅτε εὑρίσκετο ἐν Γερμανίᾳ σπουδάζων, ἐν ἐπιστολῇ του πρός τινα καθηγητήν, νῦν ἐπίτιμον ἐνταῦθα. «Ἐγὼ κατέγινα νυχθημερὸν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐνταῦθα διαμονῆς μου μόνον μὲ τὴν παλαιοντολογίαν καὶ τὴν στρωματογραφίαν, ἀρχιτεκτονικὴν τοῦ φλοιοῦ κτλ. καὶ μὲ τὴν ἱστορικὴν γεωλογίαν». Ποῦ εἶναι ἡ φυσική, ποῦ εἶναι ἡ χημεία; Αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ κρίνῃ χημικοὺς καὶ φυσικούς· ἴσως ὅμως ὡς παλαιοντολόγος ἔκρινεν ἐκ τῆς ἡλικίας καὶ κατὰ παλαιοντολογικὴν ἐξέτασιν τοὺς ὑποψηφίους. Καὶ οὕτω διαπρεπὴς ἐπιστήμων βοτανικός, νεώτατος καὶ συνεπῶς στερούμενος παλαιοντολογικῆς ἀξίας, ἐκρίθη ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα νὰ γίνῃ καθηγητής. Καὶ οὕτω, Κύριοι, μοναδικὸς κριτὴς διὰ τὴν σχολὴν τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν Ἐπιστημῶν κατέστη ὁ μαθηματικὸς κ. Καραθεοδωρῆς. Ἰδοὺ διατὶ ἡ κρίσις τῆς ἐπιτροπῆς διὰ μὲν τοὺς μαθηματικοὺς ἐπέτυχε, διὰ δὲ τοὺς φυσικοὺς καὶ χημικοὺς ἀπέτυχεν οἰκτρῶς. Ὁ κ. Καραθεοδωρῆς ἠναγκάσθη βεβαίως, ἀφοῦ ἦτο μόνος διὰ τοὺς φυσικοὺς, νὰ κρίνῃ αὐτοὺς ἀπὸ μαθηματικῆς ἀπόψεως· τοὺς ἔκρινε καὶ ὑπέδειξε τὸν περισσότερα μαθηματικὰ παρουσιάζοντα, τὸν πλησιέστερον δηλαδὴ πρὸς αὐτόν. Ἠδύνατο ἴσως ὁ ὑποδειχθεὶς νὰ καταλάβῃ ἕδραν τῆς μαθηματικῆς φυσικῆς, οὐδέποτε ὅμως ἕδραν τῆς φυσικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε τὴν δήλωσιν ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι ἐννοεῖ νὰ εἶναι πειραματικὴ καὶ θεωρητική, συγχρόνως, ὡς ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιστήμη, οὐχὶ ὅμως μαθηματικὴ φυσική. Δὲν πρέπει, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀνεχωρήσαμεν· δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται πλέον νὰ μεταθέτωμεν, κατὰ βούλησιν, ὑποψηφίους ἐπιστήμονας ἀπὸ ἕδρας εἰς ἕδραν, χωρὶς νὰ λάβωμεν πρωτίστως ὑπ’ ὄψιν τὴν εἰδικότητα αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὄπισθεν δύο ἢ τριῶν ἐπιτυχῶν ὑποδείξεων παρουσίασε βρωμερὰν συναλλαγήν. (Αἴσθησις).

§145Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συναλλαγήν, ὄχι βρωμεράν, ἀλλὰ μυρωδάτην! (Γέλωτες).

§146Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ἐὰν εἰς σᾶς μυρίζῃ, κύριε συνάδελφε ἡ συναλλαγὴ αὕτη, δι’ ἐμὲ εἶναι βρωμερά. Εἰς τὴν συναλλαγὴν ταύτην ἀφελῶς ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι θὰ παρέσυρε καὶ τὴν Κυβέρνησιν, προτείνουσα, ὅσα ἐπρότεινεν.

§147Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Φυλάγονται ἀπὸ ταῖς κακοτοπιαῖς αὐτοί! Δὲν εἶναι ὅπως τοὺς νομίζουν! (Γέλωτες).

§148Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὰ μαθηματικά, συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὰ προλεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λαρίσης συναδέλφου κ. Σλῆμαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινε καλῶς· ἡ ἐπιτροπὴ παρενόμησεν. Ἡ αἴτησις τῶν δύο ὑποδειχθέντων ὑποψηφίων ῥητῶς ἀναφέρει, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἑκάτερος τούτων εἶναι ὑποψήφιος διὰ τὴν ἕδραν τῆς ἀναλύσεως. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὑποψήφιοι ὑποβάλλουσιν αἴτησιν καὶ λέγουσιν· «εἴμεθα διὰ τὴν ἕδραν τῆς ἀναλύσεως»· οὐδεὶς ἐκ τῶν δύο λέγει ὅτι εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν ἕδραν τῆς θεωρητικῆς μηχανικῆς.

§149Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν. (Εἰρωνικῶς).

§150Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ἔχει μεγάλην σημασίαν, κύριε συνάδελφε.

§151Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἰς τὴν Ἰατρικὴν δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν!!

§152Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν εἰξεύρω, διότι δὲν εἶμαι ἰατρός.

§153Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Καθένας τὸν πόνον του ἔχει. (Γέλωτες).

§154Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπή, δὲν γνωρίζω διατί, ἴσως διότι δὲν εὕρισκεν ἄλλον καταλληλότερον διὰ τὴν ἕδραν τῆς θεωρητικῆς μηχανικῆς, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν ἕνα τῶν ἀρίστων τούτων ἐπιστημόνων διὰ τὴν ἕδραν ταύτην τῆς θεωρητικῆς μηχανικῆς. Τοῦτο ὅμως εἶναι παράνομον· ἡ κρίσις εἶναι καλή, οἱ ἐπιστήμονες εἶναι καλοί, καὶ περὶ τούτου ἔχομεν τὴν γνώμην τοῦ εἰδικοῦ κ. Καραθεοδωρῆ, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξίαν ἀναγνωρίζομεν πάντες. Ἀλλ’ ἡ πρότασις εἶναι παράνομος. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως, κύριοι Βουλευταί, τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τοὺς φυσικοὺς καὶ χημικούς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἰσέλθω ὅσον τὸ δυνατὸν ἁπλούστερον εἰς λεπτομερείας τινάς, ἀποδεικνυούσας καταφώρως τὴν μεροληπτικὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἐνέργειαν.

§155Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καμμία συγγένεια ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ὑποψηφίων;

§156Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Διὰ τὰς ἕδρας τῆς φυσικῆς ὑποψήφιοι ἦσαν τέσσαρες· ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων τούτων ἵνα ὑποδειχθῇ, ὤφειλε κατὰ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα παρ’ ἡμῶν, νὰ ἔχῃ μίαν τοὐλάχιστον πρωτότυπον ἐργασίαν, ἀνήκουσαν εἰς τὸν κλάδον, εἰς ὃν ἀφορᾷ ἡ κενὴ ἕδρα. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν ἕνα ἐκ τῶν ὑποψηφίων διὰ τὴν μίαν τῶν ἑδρῶν τῆς φυσικῆς. Ὁ ὑποδειχθεὶς ἔχει ἆρά γε μίαν πρωτότυπον ἐργασίαν εἰς τὸν κλάδον εἰς ὃν ἀνήκει ἡ κενὴ ἕδρα; Ὄχι, κύριοι Βουλευταί. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὁ ὑποψήφιος οὗτος....

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§158Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ὁ ὑποδειχθείς. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ὀνόματα. Τοὺς γνωρίζετε.

§159ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τοὺς γνωρίζομεν ὅλοι. Νὰ ἀναφέρητε τὰ ὀνόματα.

§160Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν κρίνω τοὺς ὑποψηφίους, κρίνω τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§161Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνώνυμος ἡ ἐργασία.

§162Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ἔχετε τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀναγνώσατέ την. Ὁ ὑποψήφιος οὗτος ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τρεῖς ἐργασίας του, ἢ μᾶλλον δύο τοιαύτας, διότι αἱ δύο ὡς πρῶται ἀναφερόμεναι ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπιτροπὴ κατωτέρω ὁμολογεῖ, εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή. Ἡ ἐργασία αὕτη ἐγένετο παρὰ τοῦ ὑποψηφίου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐσπούδαζεν ἐν Μονάχῳ, ἐγένετο δέ, ὅπως ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ἐν τῇ διατριβῇ του, τῇ βοηθείᾳ τοῦ καθηγητοῦ τῆς Μαθηματικῆς, Φυσικῆς Sommer— feld. Ἡ ἐργασία αὕτη ἀνήκει εἰς τὰ μαθηματικὰ καὶ ἀποτελεῖ, ὡς ὁ ἴδιος ὁ ὑποψήφιος ὁμολογεῖ συνέχειαν ἐργασίας μαθηματικῆς τοῦ καθηγητοῦ του Sommer—feld, ὅστις τὸν ἐβοήθησε νὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην ὡς ὁ ἴδιος πάλιν ὁ ὑποψήφιος ὁμολογεῖ. Διὰ καθαρῶς μαθηματικῶν λογισμῶν ὁ ὑποψήφιος συνάγει συμπεράσματα συμφωνοῦντα πρός τινα γνωστὰ φαινόμενα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη του ἐργασία. Μεταχειρίζεται λογισμοὺς καθαρῶς μαθηματικούς καὶ ἐκ τῆς ἐπιλύσεως τῶν διαφόρων ἐξισώσεων συνάγει συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα συμφωνοῦσιν, ὡς εἶπον, πρός τινα γνωστὰ φαινόμενα. Οὐδὲν πείραμα. Οὐδεμία χρῆσις ὀργάνων. Μὲ τοιαύτην ἐργασίαν βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ οὐδέποτε ἠδύνατο νὰ ὑποδείξῃ τὸν εὐνοούμενον ὑποψήφιόν της διὰ τὴν ἕδραν τῆς Φυσικῆς, ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπή, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ὑπόδειξιν, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ μίαν πειραματικὴν ἐργασίαν, βεβαίως πρωτότυπον. Ἴδωμεν ἂν ἡ δευτέρα του ἐργασία, ἣν ἐχαρακτήρισαν ὡς πειραματικήν, ἦτο πρωτότυπος καὶ ποίου εἴδους πρωτοτυπίαν ἔχει. Ὁ ὑποδειχθεὶς ὑποψήφιος, ἀφοῦ ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον μετὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἔκαμε τὴν πρώτην ἐργασίαν τὴν μαθηματικήν, οὐδὲν ἠδυνήθη νὰ κάμῃ νεώτερον, εἴτε μαθηματικὸν εἴτε πειραματικὸν φυσικόν, καὶ διὰ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοὐλάχιστον δύο ἐργασίας, ἀνέτρεξεν εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἐνεθυμήθη τὸν πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν φοιτητὴν ἐν Ἑλλάδι (δηλ. τέσσαρα ἔτη ἐν Γερμανίᾳ καὶ τρία ἐδῶ) καὶ παρουσιάζει τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν ὡς φοιτητής, ἐργασίαν, ἥτις βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ παρὰ μίαν ἁπλουστάτην ἄσκησιν, παρομοίαν τῆς ὁποίας πάντες οἱ φοιτηταὶ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν κάμνουν εἰς τὰ ἐργαστήριά μας. Τὴν ἐργασίαν μάλιστα ταύτην, κύριοι Βουλευταί, ἐξετέλεσεν ὁ ὑποδειχθεὶς ὑποψήφιος τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ συνυποψηφίου του κ. Ἀθανασιάδου. Σημειωτέον ὅτι, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος κ. Σλῆμαν ἀνέφερεν, ἡ ἐργασία του αὕτη ἀπερρίφθη εἰς διαγωνισμὸν διὰ μικρὸν χρηματικὸν βραβεῖον, ἐν παραβολῇ πρὸς ἐργασίαν ἄλλου φοιτητοῦ, τοῦ κ. Γεωργαλᾶ, ὅστις ἐν τούτοις δὲν ἔσχε τὴν ἰδέαν νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα διὰ τὴν ἕδραν τῆς Φυσικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διὰ τῆς ἐργασίας του ἐκείνης.

§163Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς βραβείου, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο δι’ ἐπιστημονικὸν ἔργον οἱονδήποτε, τὸ μὲν ἔργον τοῦ Γεωργαλᾶ ἦτο γεωλογία, τὸ δὲ τοῦ ὑποψηφίου, περὶ οὗ ὁμιλεῖτε, ἦτο τῆς φυσικῆς. Δὲν ἔγινε λοιπὸν διαγωνισμὸς ἐπὶ ἔργων τοῦ αὐτοῦ κλάδου, ἐδόθη τὸ βραβεῖον εἰς τὴν γεωλογίαν καὶ ὄχι εἰς τὴν φυσικήν.

§164Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Ἐπρόκειτο καθαρῶς περὶ διαγωνισμοῦ. Ὑποθέτω ὅτι, ἂν εἰς τὴν σχολὴν ὑπεβάλλετο μία πρωτότυπος ἐργασία γενομένη ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, βεβαίως ἡ σχολὴ ὤφειλε νὰ βραβεύσῃ τὴν πρωτότυπον ταύτην ἐργασίαν, εἴτε εἰς τὴν Γεωλογίαν εἴτε εἰς τὴν Φυσικὴν εἴτε εἰς ἄλλον τινα κλάδον ἀνῆκεν αὕτη. Ἀλλὰ δὲν ὑπεβλήθη πρωτότυπος ἐργασία, ἦτο μία ἁπλῆ ἄσκησις. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τῆς ἀσκήσεως ταύτης προτείνεται ὡς τακτικὸς καθηγητὴς τῆς Φυσικῆς μὲ τοὺς πρωτοφανεῖς τίτλους τοῦ ὑπερόχως κατηρτισμένου θεωρητικῶς καὶ πειραματικῶς καὶ ἰσαξίου διασήμων Γερμανῶν φυσικῶν!! Προκειμένου, κύριοι Βουλευταί, περὶ τῆς κρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν ἑτέρου ὑποψηφίου ἀπαντῶμεν ἐν τῇ ἐκθέσει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μίαν παραποίησιν τίτλου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀναφέρει ὅτι ὁ δεύτερος οὗτος ὑποψήφιος εἶναι διδάκτωρ τῶν Μαθηματικῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς Σορβώνης, θέτουσα ἐν παρενθέσει Docteur ès Sciences. Δὲν εἶναι ὁ τίτλος του Docteur ès Sciences, καὶ ἰδοὺ ἡ thèse αὐτοῦ, ἥτις λέγει «Docteur ès Sciences Mathématiques». Δηλαδὴ ἐδῶ παραλείπει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν λέξιν «Mathématiques», καὶ γνωρίζει πολὺ καλὰ διατί τὴν παραλείπει· διότι Docteur ès Sciences εἶναι γενικὸς τίτλος καὶ ἠμπορεῖ νὰ σημαίνῃ καὶ διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν «Docteur ès Sciences Physiques»· δὲν εἶναι ὅμως ὁ ὑποψήφιος «Docteur ès Sciences Physiques», ἀλλὰ ès Sciences Mathématiques, καὶ αὐτὸ ἐπεζητήθη νὰ καλυφθῇ διὰ τῆς παραλείψεως τῆς λέξεως «Mathématiques», δηλ. καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἐσπούδασε τὰ Μαθηματικά. Καὶ ἰδοὺ λοιπὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ μεροληψία τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξ ἄλλου ἀπέφυγε νὰ ἀναλύσῃ συγγράμματα ὡρισμένα τοῦ ὑποψηφίου τούτου, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι πλεῖστα σφάλματα καὶ οἰκειοποιήσεις ἀκόμη ξένων ἐργασιῶν. Ἀπέφυγεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπίσης νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ ὅλων τῶν ἐργασιῶν τοῦ ὑποψηφίου τούτου, ὡς ὤφειλε νὰ πράξῃ, ἵνα ἀποδείξῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ποῦ βασίζει τὰ συμπεράσματά της, ἐν παραβολῇ πρὸς τοὺς ἄλλους δύο ὑποψηφίους, οἵτινες, ἐν παρόδῳ εἰρήσθω, εἶναι οἱ μόνοι Φυσικοὶ ἐν Ἑλλάδι. Οἱ κ. κ. Β. Αἰγινήτης καὶ Ἀ. Ἀθανασιάδης εἶναι Φυσικοί· καλοὶ κακοὶ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, εἶναι ὅμως οἱ μόνοι Φυσικοί, τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Διότι δὲν θὰ λησμονήσωμεν, Κύριοι, ὅτι ὁ ὑποψήφιός μας ἐν τῇ Φυσικῇ ἦτο κατὰ τὸ 1900 ὑποψήφιος εἰς τὰ Μαθηματικά. τὰ καθαρῶς Μαθηματικά. Ἰδοὺ δὲ τί ὁ καθηγητὴς κ. Ἰωάννης Χατζιδάκις λέγει περὶ τῶν ἔργων του (ἀναγινώσκει)· «Ἄγνοιαν πλήρη τῆς θεωρίας τῶν διαφορικῶν ἐξισώσεων καὶ ἄκραν ἐπιπολαιότητα ἐλέγχει ἡ διατριβὴ αὕτη τοῦ κ. Μαλτέζου. Ἐν τῇ διατριβῇ, ἣν ὁ κ. Μαλτέζος ὑπέβαλεν εἰς τὴν σχολὴν ἡμῶν, ἵνα γίνῃ ὑφηγητὴς τῆς Φυσικῆς, καὶ ἀμεθοδίαν οὐκ ὀλίγην ἐπέδειξε καὶ ἄγνοιαν στοιχειωδεστάτων ἀληθειῶν τῆς θεωρητικῆς Μηχανικῆς καὶ εἰς σφάλματα περιέπεσεν ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῶν ἀπειροστῶν, καὶ τὸ δεινότερον, ἑρμηνεύων ἐπιπολαίως ἕνα τύπον, συνάγει τρεῖς νόμους ψευδεῖς».

§165Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ποῖος ἦτο ὁ ἀντίπαλός του; Μήπως ὁ κ. Χατζιδάκης;

§166Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 10 ἐργασίαν του οὐδένα νόμον ψευδῆ διαβλέπει. Τίς ψεύδεται ἤδη; Ὁ σοφὸς τοῦ Πανεπιστημίου καθηγητὴς κ. Χατζιδάκης; Ἡ σχολή, ἡ ὁποία ἀπέρριψε τὸν ὑποψήφιον; Ἢ ἡ κρίνασα σήμερον τὰ ἔργα τοῦ ὑποψηφίου ἐπιτροπή;

§167Γ. ΠΩΠ. Κρίνεται καὶ αὐτὸ τὸ ἔργον;

§168Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Κρίνεται ὑπ’ ἀριθμὸν 10.

§169Γ. ΠΩΠ. Καὶ πῶς λέγει ἡ ἐπιτροπή;

§170Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Δὲν ἀναφέρει. Παραλείπει. Συνάγει λοιπὸν ὁ ὑποψήφιος τρεῖς νόμους ψευδεῖς. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως οὐδένα νόμον ψευδῆ διαβλέπει! Εἴτε δὲν ἠξεύρει νὰ κρίνῃ εἴτε ἀπέκρυψε τὴν κρίσιν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπαινεῖ τὸν ὑποψήφιον «διὰ τὴν κατὰ πολλὰς διευθύνσεις δρᾶσιν αὐτοῦ». Ἰδοὺ ἀκριβῶς, κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Χατζιδάκης τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πῶς χαρακτηρίζει τὴν «κατὰ πολλὰς διευθύνσεις δρᾶσιν» τοῦ ὑποψηφίου τούτου. Ὁ κ. Χατζιδάκης ὁμιλεῖ εἰς τὴν σχολήν.

§171Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ποῖον;

§172Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Διὰ αὐτὸν ποῦ σᾶς εἶπον. Ἰδού, κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς σχολῆς ταύτης τί εἶπεν ὁ κ. Χατζιδάκης (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιστήμη δι’ αὐτὸν εἶναι μέσον οὐχὶ σκοπός. Ἐάν, Κύριοι, ἠρώτα τὸ Ὑπουργεῖον τὴν σχολὴν περὶ καθηγητοῦ τῆς Φυσικῆς, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ κ. Μαλτέζος θὰ παρουσιάζετο ὁ ὑποψήφιος καὶ ἐκεῖ». Ὡς βλέπετε, ὅ,τι προφητικῶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ 1900 ὁ κ. Χατζιδάκις, συνέβη τώρα. «Δὲν θὰ ἐδίσταζε νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα καὶ περὶ ἀστρονομίας ἐὰν ἐπρόκειτο. Παρῆλθον ὅμως οἱ χρόνοι, καθ’ οὓς ἠδύνατό τις νὰ εἶναι εἰδικὸς καὶ εἰς τὴν φυσικὴν καὶ εἰς τὰ μαθηματικά».

§173Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Εἶναι δημοσιευμένα αὐτά;

§174Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Βεβαίως. Εἶναι τὰ πρακτικὰ τῆς σχολῆς τοῦ 1900. «Σήμερον αἱ ἐπιστῆμαι αὗται», λέγει ὁ κ. Χατζιδάκης, «τοσοῦτον ἀνεπτύχθησαν, ὥστε κλάδοι τινὲς αὐτῶν τείνουσι τελείως ν’ ἀποσχισθῶσι καὶ ν’ ἀποτελέσωσιν ἰδίας ἐπιστήμας· οὐδεὶς εὐσυνείδητος, οὐδεὶς σοβαρὸς ἐπιστήμων δύναται νὰ διϊσχυρισθῇ σήμερον ὅτι εἶναι ἱκανὸς νὰ διδάξῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ τὴν πειραματικὴν φυσικὴν καὶ τὰ μαθηματικά». Ταῦτα λέγει ὁ κ. Χατζιδάκις προκειμένου ἐπὶ τῆς κρίσεως τοῦ ὑποψηφίου, ὃν θεωρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ὡς παρουσιάζοντα τὰ περισσότερα στοιχεῖα διὰ τὴν ἕδραν τῆς Φυσικῆς σήμερον! Προκειμένου περὶ τοῦ τρίτου τῶν ὑποψηφίων ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει εἰς ἀχαρακτήριστον πρᾶξιν. Ὁ ὑποψήφιος οὗτος ὑπέβαλεν 25 ἐργασίας του.

§175Γ. ΠΩΠ. Τῆς φυσικῆς καὶ αὐτός, κύριε συνάδελφε;

§176Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἡ ἐπιτροπὴ παρασιωπᾷ τελείως τὰς 13. Διατί;

§177Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Εἶναι ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Ἀθανασιάδης.

§178Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Οὔτε μνεία γίνεται περὶ ὁλοκλήρου σειρᾶς συγγραμμάτων τοῦ κυρίου τούτου, καὶ ἐν τούτοις συνάγει τὸ συμπέρασμα ὅτι «δὲν δύναται νὰ συμπεράνῃ τι περὶ τοῦ ὑποψηφίου». Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγει: «χωρὶς νὰ δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ ἐξ αὐτοῦ ὅτι κατέχει ἀπὸ περιωπῆς τὸ σύνολον τῶν προβλημάτων τῆς συγχρόνου φυσικῆς». Δέκα τρία συγγράμματά του τὰ ἀφήνει χωρὶς κρίσιν καὶ κατόπιν λέγει: «συμπεραίνω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμπεράνω»! Καὶ ἀκολουθοῦσα τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἡ ἐπιτροπὴ παρασιωπᾷ σειρὰν ἐπίσης συγγραμμάτων καὶ ἐργασιῶν τοῦ τετάρτου τῶν ὑποψηφίων. Καὶ οὗτος ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν 25 ἔργα, μόνον δὲ περὶ τῶν 13 γίνεται λόγος παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν προβαίνει δὲ εἰς τὴν κρίσιν τῶν 13 ἔργων τοῦ τελευταίου τούτου ὑποψηφίου, διότι μεταξὺ αὐτῶν ὑπῆρχον δύο διατριβαὶ ἀπαρέσκουσαι εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καθ’ ὅσον θὰ ἠναγκάζετο αὕτη νὰ ὁμολογήσῃ τὰς οἰκειοποιήσεις ξένων ἐργασιῶν, τὰ δεινὰ σφάλματα καὶ τὰς πρωτοφανεῖς ἐλλείψεις τοῦ κρινομένου διὰ τῶν διατριβῶν τούτων, ἤτοι τοῦ δευτέρου εὐνοουμένου τῆς ὑποψηφίου. Οὐδὲν ἀναφέρει ἡ ἐπιτροπὴ περὶ συγγραφικῆς ἀξίας ἢ διδακτικῆς ἀξίας τῶν ὑποψηφίων, διότι θὰ ἠναγκάζετο νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ μὴ εὐνοουμένου της, τοῦ τετάρτου ὑποψηφίου. Παρέρχεται ἐν σιγῇ σπουδαιοτάτας ἐρεύνας, ἅς, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Νέγρης εἶπεν, ἐθεώρησαν σπουδαιοτάτας ἐπιστήμονες, ὡς οἱ διάσημοι Poincaré, Violle, Darboux κλπ. Διὰ τὴν ἐπιτροπὴν αἱ ἔρευναι αὗται ἦσαν τίποτε! Ἀλλ’ ἐπίσης εἰς τὴν κρίσιν της περὶ τοῦ αὐτοῦ ὑποψηφίου ἀναληθῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἀναφέρει ὅτι αἱ ὑπ’ ἀριθμοὺς 1, 2, 4, 7, 8,9 καὶ 25 ἐργασίαι του ἐγένοντο ἐν Παρισίοις, τὰ ἀναφέρει δὲ διὰ νὰ μειώσῃ τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ ὑποψηφίου τούτου, διότι θὰ ἔλεγέ τις· ἐν Παρισίοις; ἄρα μὲ τοὺς καθηγητάς του τὰ ἔκαμεν!! Ὄχι, Κύριοι. Τέσσαρες μόνον ἐκ τῶν 25 ἐγένοντο ἐν Παρισίοις· αἱ ἄλλαι πρωτότυποι ἐγένοντο ἐδῶ καὶ ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τῶν Παρισίων· ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἀναληθέστατα λέγει ὅτι αἱ ἐργασίαι αὗται ἐγένοντο ἐν Παρισίοις. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἐν συμπεράσματι ἀναφέρει ὅτι: «αἱ ἐργασίαι τοῦ ὑποψηφίου δεικνύουσι μονομερῆ κατεύθυνσιν». Πρόκειται περὶ ἐργασιῶν ἐπὶ τῶν ἠλεκτρικῶν σπινθήρων, ἐπὶ τῆς ῥαδιοενεργείας τῶν ὑδάτων, ἐπὶ τῆς φασματοσκοπίας, ἐπὶ τῆς συστολῆς τῶν ἀερίων, ἐπὶ τῆς ἐπιδράσεως τῶν πυρήνων τῶν πηνίων κλπ. καὶ ἐπὶ τοιαύτης ποικιλίας ἐργασιῶν διαβλέπει μονομερῆ κατεύθυνσιν καὶ τὴν μονομερῆ ταύτην κατεύθυνσιν δὲν διαβλέπει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν μίαν καὶ μόνην διατριβὴν τοῦ ὑπ’ αὐτῆς ὑποδειχθέντος, ὁ ὁποῖος ἐπαναλαμβάνω μίαν καὶ μόνην διατριβὴν εἶχε καὶ μίαν καὶ μόνην ἐργασίαν παρουσίασεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ ἐνῷ οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ οὔτε ἄλλος τις ἐκ τῶν ἀντιπάλων ἐπιστημόνων τοῦ τετάρτου ὑποψηφίου ἠδυνήθη νὰ ἐπικρίνῃ τὰ συγγράμματα, τὰς ἐργασίας, τὰς ἐρεύνας τοῦ κ. Β. Αἰγινήτου, ἔρχεται αὐτὸς οὗτος καὶ διὰ τοῦ τελευταίου περισπουδάστου ἔργου του, «ἡ ἐξέλιξις τῆς φυσικῆς ἐν Ἑλλάδι», ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος κ. Νέγρης, δίδει τὸ μέτρον τῶν δυνάμεων ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὑποψηφίων ἐν τῇ φυσικῇ καὶ καταρρακώνει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, μεταβάλλων ταύτην ἀπὸ κριτικὴν ἐπιτροπὴν εἰς κρινομένην ἐπιτροπήν. Καὶ ἐν τῷ ἔργῳ του τούτῳ «ἡ ἐξέλιξις τῆς φυσικῆς» αὐτὸ ἀκριβῶς ὑποδεικνύεται. Διότι οὐ μόνον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀναλύσῃ ὡς ἐκεῖνος τὰ ἔργα τῶν διαφόρων ὑποψηφίων, ἀλλ’ οὔτε ὑποψήφιός τις ἠδυνήθη ν’ ἀπαντήσῃ οὔτε δύναται νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοιούτων ἐπιστημονικῶν ἀληθειῶν. Διὰ τὸν ἐπιστήμονα τοῦτον ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι «δὲν δύναμαι νὰ προτείνω ὡς καθηγητήν». Διατί; Ἔτσι τὸ θέλει!! Ἔκαμε καλὰ ἔργα; «δὲν τὸ ἐξετάζω καὶ δὲν τὸν προτείνω ὡς καθηγητὴν» λέγει ἡ ἐπιτροπή. Ἐν τῇ Χημείᾳ, κύριοι Βουλευταί, τὸ οὐσιῶδες προσὸν τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου σαφῶς καθοριζόμενον τῆς διδακτικῆς ἱκανότητος ὁσάκις μὲν πρόκειται νά τὸ χρησιμοποιήσῃ ὑπὲρ εὐνοουμένου της τὸ ἐξαίρει, ὁσάκις δὲ πρόκειται περὶ μὴ εὐνοουμένου της τὸ ἀποσιωπᾷ. Ἐν τῇ Ὀργανικῇ Χημείᾳ οὐδόλως γίνεται λόγος περὶ τῆς διδακτικῆς ἱκανότητος τῶν ὑποψηφίων, διότι θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποδείξῃ μὴ ἀρεστὸν ὑποψήφιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἱκανότης ἡ διδακτικὴ εἶναι πασίγνωστος.

§179Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ποῖον;

§180Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Τὸν κ. Κομνηνόν. Τὸ λέγω μετὰ θάρρους, διότι γνωρίζω τὴν ἐργασίαν του. Ἀλλὰ δὲν ἔκαμε τοῦτο μόνον ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ Χημείᾳ. Μετέθεσεν, ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λαρίσης κ. Σλῆμαν, εἶπεν, ἀπὸ ἕδρας εἰς ἕδραν ὑποψηφίους. Ὁ ὑποψήφιος κ. Βαρούνης—καὶ ἰδοὺ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς χεῖράς του— ὑπέβαλεν αἴτησιν διὰ τὴν ἀνόργανον Χημείαν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ χαρτὶ τοῦτο: «Παρελήφθησαν παρὰ τοῦ γραφείου τῆς Ἀνωτάτης Ἐκπαιδεύσεως τὰ παρὰ τοῦ κ. Θ. Βαρούνη ὑποβληθέντα ἔργα πρὸς κρίσιν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς διὰ τὴν θέσιν τῆς Ἀνοργάνου Χημείας ὡς ἐν τῇ σχετικῇ αἰτήσει ἀναγράφονται». Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν κρίνει ὡς ὑποψήφιον τῆς Ὀργανικῆς Χημείας, καὶ ἵνα τὸν ἀπορρίψῃ καὶ ἵνα ὁ ἐν τῇ ἀνοργάνῳ Χημείᾳ εὐνοούμενός της μὴ ἔχῃ τοῦτον ἀντίπαλον. Παρανομήσασα ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ Χημείᾳ ὑποδεικνύει διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ὀργανικῆς Χημείας ὑποψήφιον, ὃν αὐτὴ αὕτη κατέταξεν εἰς τοὺς φυσικοχημικούς. Ἰδοὺ ἀκριβῶς τί λέγει περὶ τοῦ ὑποψηφίου τούτου. «Ἐπιφυλασσομένη διὰ τὴν κατεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν του, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσι καὶ φυσικοχημικαί». Σκοπίμως, κύριοι Βουλευταί, κατατάσσει τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους εἰς μίαν κλίμακα, διὰ νὰ θέσῃ ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια εἰς τὸν ἐνδεδειγμένον, ὅπως καταλάβῃ τὴν ἕδραν τῆς Ὀργανικῆς Χημείας, ἐὰν ἀπεδεικνύετο ὅτι ὁ ὑποδειχθεὶς δὲν εἶναι εἰδικὸς διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν ταύτην. Δὲν ἠρώτησεν ἡ Πολιτεία νὰ τῇ εἴπωσι ποία εἶναι ἡ τάξις τῶν μὴ ὑποδεικνυομένων ὑποψηφίων! Μεροληπτοῦσα ἡ ἐπιτροπὴ ἔξοχον καὶ ὀγκῶδες σύγγραμμα ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων ἐν τῇ ὀργανικῇ Χημείᾳ, ἀποτελούμενον ἐξ 700 καὶ ἄνω σελίδων σχεδὸν ἐντελῶς παρασιωπᾷ, δὲν ἀναλύει αὐτό, ἐνῷ φυλλάδιον ἐξ ἑξήκοντα σελίδων, πόνημά τι ἐπικριθὲν ὡς πλῆρες σφαλμάτων τοῦ εὐνοουμένου της ἐν τῇ ὀργανικῇ Χημείᾳ, ἐξαίρει ὡς σύγγραμμα σπουδαῖον. Προσέτι δὲ διὰ σύγγραμμά τι διδακτικὸν τοῦ αὐτοῦ εὐνοουμένου της, ἀπορριφθὲν ἐν διαγωνισμῷ πέρυσι, δὲν λέγει ἀπολύτως τίποτε. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους ἐπὶ τῶν συγγραμμάτων αὐτῶν ἡ ἐπιτροπὴ ἀντιφάσκουσα λέγει ὅτι· «εἶναι ἔξοχα συγγράμματα, ἀλλὰ βρίθουσι λαθῶν».

§181Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Περὶ τίνος ὑποψηφίου πρόκειται;

§182Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Νομίζω περὶ τοῦ κ. Ζέγγελη. Δύνασθε νὰ ἴδητε τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§183Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): «Τὸ τῆς ὀργανικῆς καὶ ἀνοργάνου Χημείας ἐκτὸς τῶν παραβλέψεων καὶ σφαλμάτων...διακρίνεται διὰ τὴν εὐμέθοδον κατάταξιν τῆς ὕλης κτλ.»

§184Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα πρὸ αὐτῆς ἔκθεσιν ἐπιτροπῆς στερηθείσης τοῦ ἐπιστημονικοῦ της κύρους, καθῆκον ἔχει νὰ προβῇ εἰς τοὺς διορισμοὺς τῶν Καθηγητῶν χωρὶς οὐδόλως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς κρίσεις μεροληπτούσης καὶ ἀνευθύνου ἐπιτροπῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. (Χειροκροτήματα).

§185Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξάρω τὴν ἀντίληψιν μὲ τὴν ὁποίαν ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινοβουλευτικὴν καὶ ἰδίως ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅτι ἐδείχθησαν ἀπηλλαγμένοι πάσης προσωπικῆς βλέψεως. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὅταν ἐσχάτως ἐπανεστάτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀπέβλεπεν ἰδίως εἰς τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς πολιτικῆς, τῆς πολιτικῆς δηλαδὴ ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν ἕν πρόσωπον, ἢ ὀλίγα πρόσωπα, ἦσαν τὸ ἐλατήριον πάσης κυβερνητικῆς ἢ Κοινοβουλευτικῆς πράξεως. Τὴν ἀπαίτησιν αὐτὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ βεβαίως τὴν ἐξεπλήρωσεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, καὶ πρὸς τὴν ἀπαίτησιν ἐκείνην καὶ θέλει νὰ συμμορφῶται ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, καὶ συμμορφοῦται. Ἑπόμενος καὶ ἐγὼ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν σημερινὴν πολιτικήν, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς κρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε θὰ κρίνω ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν ὑποψηφίων καθηγητῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅπως συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἓν καὶ μόνον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀναπόδραστος νὰ συμπληρώσῃ πάσας ἀνεξαιρέτως τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου.

§186Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅλων τῶν Σχολῶν.

§187Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὅλων τῶν Σχολῶν. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔσχον πάντοτε τὸ θάρρος νὰ ὑποδείξωσι δι’ ἑκάστην ἕδραν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐνόμιζον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν των, ὅτι ἦτο ὁ καταλληλότερος. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ πολλάκις ἐξεφράσθησαν κατὰ τρόπον ἀμφίβολον: «καὶ αὐτὸς καλὸς καὶ ὁ ἄλλος καλλίτερος· δὲν ὑποδεικνύω κανένα· ἀλλ’ ἂν ὑπεδείκνυον θὰ ὑπεδείκνυα αὐτὸν χωρὶς νὰ ἀπορρίπτω καὶ ἐκεῖνον, καίτοι ὁ ἄλλος εἶναι ἐπίσης καλός». Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον ἔλειψεν ἀπὸ τὰς ἐπιτροπάς, δὲν θὰ λείψῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι θὰ σπεύσῃ αὕτη νὰ συμπληρώσῃ πάσας ἀνεξαιρέτως τὰς ἕδρας, διότι, ἐὰν εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι χρειάζονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἱκανοὶ καὶ καλοὶ ἐπιστήμονες, εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀναμφισβήτητον ὅτι ἰδίως εἶναι ἀπαραίτητος εἰς αὐτό, ἡ ἠρεμία. Διότι δύναταί τις νὰ φαντασθῇ, τί θὰ συμβῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐὰν μετ’ ὀλίγον χρόνον γίνωσιν ἐκεῖ ἐκλογαί. Θὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἀσχημίαι, καὶ λυποῦμαι προφέρων τὴν λέξιν, αἱ παρατηρηθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθόν. Ὀφείλει ὅθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἕδρας πάσας, ἵνα ἐπανέλθῃ ἡ ἠρεμία, διότι μόνον οὕτω θὰ δυνηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐργασθῇ, μόνον οὕτω θὰ δυνηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἀνυψωθῇ ἠθικῶς. (Χειροκροτήματα).

§188Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐπιτροπειῶν, διότι τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἣν ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν καὶ ἐμπιστοσύνην. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ τὸ πράξω, διότι ἡ ἄτεγκτος αὐστηρότης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς δὲν μοὶ ἐπέτρεψε νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, καθ’ ἣν στιγμὴν διακόπτων παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Λαρίσης κ. Σλῆμαν, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν ὑποβοηθήσω εἴς τινα σημεῖα τῆς ἀγορεύσεώς του σχετικὰ πρὸς τὴν μεροληπτικὴν στάσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀναφορικῶς πρὸς τὸν κ. Ζέγγελην. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει της ἀναγνωρίζει ὅτι τὰ συγγράμματα τοῦ κ. Ζέγγελη ἔχουσιν οὐσιωδέστατα λάθη, ἅτινα παραβλέπουσα προτείνει αὐτόν, καίτοι ἀναγνωρίζει καὶ ἄλλους ἔχοντας ἀξίαν καὶ μὴ ἔχοντας λάθη ἐν τοῖς συγγράμμασί των, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸν κ. Βαρούνην, ἄνδρα μεγίστης ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, περὶ οὗ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐνδιατρίψω ὀλίγον. Ὄτε ὁ μακαρίτης Χρηστομᾶνος μετέβη κατὰ τὸ τελευταῖον ταξίδιόν του εἰς Γερμανίαν, ἐγνώρισε καὶ ἀνεγνώρισε τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ κ. Βαρούνη καὶ παρεκάλεσεν αὐτὸν ὅπως κατέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διαδεχθῇ αὐτόν, διότι τὸν ἀνεγνώριζεν ὡς πραγματικὸν καὶ μόνον διάδοχόν του.

§189Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ ξένοι τὸν ἀναγνωρίζουν.

§190Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βαρούνης θέλων νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του κατῆλθεν εἰς Ἑλλάδα καὶ ἔγραψε διατριβήν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν οἰκείαν σχολήν, ἥτις παμψηφεὶ κατέλεξεν αὐτὸν μεταξὺ τῆς χορείας τῶν Ὑφηγητῶν. Ἐνταῦθα δὲ διατρίβων ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ συγγράμματα τοῦ κ. Ζέγγελη, εἰς τὰ ὁποῖα εὗρε λάθη ἀσυγχώρητα διὰ τὸ ἀξίωμά του. Τὰς λελανθασμένας αὐτὰς περικοπὰς τῶν συγγραμμάτων του μετέφρασε Γερμανιστὶ καὶ ἀπέστειλε πρὸς Γερμανοὺς καὶ ἄλλους καθηγητάς, οἵτινες μὴ γνωρίζοντες ὅτι προήρχοντο ἐκ τῶν συγγραμμάτων τοῦ κ. Ζέγγελη ἀπήντησαν ὅτι ὁ γράψας αὐτὰς εἶναι ἀνάξιος νὰ εἶναι καὶ διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου. Τότε ὁ κ. Ζέγγελης ἀμυνόμενος ἐναντίον τοῦ φοβεροῦ ἐπιστημονικοῦ πολέμου, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βαρούνης διεξήγαγεν ἐναντίον του, κατήγγειλεν αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς τὸν κ. Στάην Ὑπουργὸν τοῦ Θεοτόκη, μεθ’ οὗ ὁ κ. Ζέγγελης συνεδέετο, ὁ δὲ κ. Βαρούνης θέλων νὰ ἀναλάμψῃ ἡ ἀλήθεια ἐζήτησε παρὰ τοῦ κ. Στάη ὅπως καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ διαφόρων Χημικῶν, ὅπως κρίνῃ τὰ ἔργα του καὶ τὰ τοῦ κ. Ζέγγελη. Ὁ κ. Στάης συνέστησεν ἐπιτροπείαν ἀπαρτιζομένην ἀπὸ ἀνθρώπους φίλα φρονοῦντας πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τὸν κ. Ζέγγελην, μεταξὺ δ’ αὐτῶν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀραπίδην, ὅστις προσεπάθησε νὰ παραπείσῃ τὴν ἐπιτροπείαν ἐκείνην, ὅπως ἐκφέρῃ γνώμην ὑπὲρ τοῦ κ. Ζέγγελη. Ἀλλ’ οἱ ἄλλοι ἀπαρτίζοντες αὐτὴν κ. κ. Παπαβασιλόπουλος, Ρουσσόπουλος, Οἰκονομίδης μὴ δυνάμενοι χάριν τῆς ἐπιστημονικῆς των ἀξιοπρεπείας νὰ εἰσακούσωσιν εἰς τοιαύτας εἰσηγήσεις, ἠνάγκασαν τὸν κ. Ἀραπίδην νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς ἐπιτροπείας, ἥτις κατόπιν ὑπέβαλε τὴν ἐπιστημονικὴν ἀλλὰ δυσμενῆ διὰ τὸν κ. Ζέγγελην ἔκθεσίν της πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις μὴ θέλων νὰ προσβάλῃ τὸν κ. Ζέγγελην δι’ ἀμέσου ἀπολύσεως κατήργησε τὴν ἕδραν καὶ οὕτω ἐπαύθη ὁ Ζέγγελης. Εἶπον ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἵνα καταλήξω εἰς τὸ ὅτι εἰς τὴν νῦν ἐπιτροπείαν ἔλαβε μέρος ὁ κ. Ἀραπίδης, ὅστις εἶναι γνωστὸν ποίας σχέσεις ἔχει μετὰ τοῦ Ζέγγελη καὶ ποίαν κρίσιν ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ περὶ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Βαρούνη. Ὁ κ. Βαρούνης ἐζήτησε τὴν ἐξαίρεσιν αὐτοῦ ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργεύοντα Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Κορομηλᾶν, ὅστις ἄγνωστον διατί δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξαιρέσῃ αὐτόν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ τοῦ σημείου ἀκριβῶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως παρακαλῶν αὐτὴν ὅπως προβῇ εἰς τὴν δικαίαν καὶ ἀμερόληπτον πλήρωσιν τῆς ἕδρας αὐτῆς.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν προστατευτικῶν μέτρων διὰ τοὺς δανειστὰς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Τεῦχ. Βʹ)

§192Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἀξίας ἑκάστου τῶν ὑποψηφίων καὶ διότι εἶμαι ἀναρμόδιος καὶ διότι τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι ἀκατάλληλον εἰς τοιαύτας κρίσεις, διότι ἂν ἐλαμβάνομεν τοιαῦτα καθήκοντα, θὰ μετετρέπετο ἡ αἴθουσα εἰς κονίστραν ταυρομαχιῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπείαν ταύτην διεπράχθησαν τὰ ἴδια λάθη ὄχι μόνον ἐκ μέρους αὐτῆς σκοπίμως, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Πολιτεία δὲν ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα ὅπως ἡ ἐπιτροπεία καταρτισθῇ ὡς ἔδει. Μεταξὺ τῆς ἐπιτροπείας ταύτης ἔλαβε μέρος καὶ ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅστις δι’ αὐτὴν ἀπετέλει ὅ,τι διὰ τὴν Ἰατρικὴν ὁ Σκλαβοῦνος. Ἔπρεπε δὲ νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἦσαν ἀρχηγοὶ καὶ ἀνῆκον εἰς τὰς κλίκας αἵτινες ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν, ἣν ἐκλήθη νὰ διορθώσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Βεβαίως διορίζουσα τὸν Σκοῦφον καὶ τὸν Σκλαβοῦνον δὲν ἔπρεπε νὰ περιμένῃ ἢ τὰ ἐξιστορούμενα ἐντεῦθεν. Καὶ ὅμως εἶναι ὑπεύθυνος καὶ διὰ τὰς δύο σχολάς· Ὁ ἔξωθεν κληθεὶς δὲν ἐγνώριζε τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, ὑπήχθη δὲ καλῇ τῇ πίστει καὶ ἔγινε θῦμα τῆς παγίδος τὴν ὁποίαν τοῦ ἔστησαν οἱ συνειθισμένοι εἰς τοιαῦτα τερτίπια. Καὶ παρατηρεῖτε ὅτι ἐλέχθη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, μία ἐπιτροπεία ἀνακρίνει ἀπὸ διαφόρων ἀπόψεων τοὺς διὰ τὴν αὐτὴν ἕδραν ὑποψηφίους καὶ οὐχὶ ἀπὸ πασῶν τῶν ἀπόψεων πάντας. Καὶ τὸ λάθος βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν καθώρισεν ὅρια δι’ ὅλας τὰς ἐπιτροπείας καὶ τοὺς ὑποψηφίους. Οὕτω δὲ ἐξητάσθησαν ἀναμὶξ ὕπαρξις καὶ ἔλλειψις προσόντων καὶ ἐγένοντο, ὅσα ἐγένοντο. Ὑποψήφιοι ἐκρίθησαν διὰ τὴν μίαν ἕδραν, ἐνῷ εἶχον ὑποψηφιότητα δι’ ἄλλην. Ἐπιστήμονες ἀξίας ἐργασθέντες ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἔχοντες ἐπιτυχίας καὶ διδάξαντες τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν ἐκρίθησαν ἀνάξιοι ἵνα ἄλλοι εὐνοούμενοι κληθῶσι καὶ καταλάβωσι τὰς ἕδρας.

§193Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Νὰ τοὺς ὀνομάσητε, κύριε συνάδελφε, διότι ὑμᾶς διακρίνει τὸ θάρρος τῆς γνώμης σας.

§194Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ζαμάνος ποία εἶναι ἡ εἰλικρίνεια, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν ἐπιτροπήν, ὅταν γεγονότα μεγίστης σημασίας ἀπεσιωπήθησαν καὶ ὅταν ἀπεσιωπήθη ὅτι εἷς κριθεὶς κατάλληλος διὰ τὴν ἕδραν τῆς Φυσικῆς ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Φιλοσοφικῆς σχολῆς διὰ τὴν ἕδραν τῶν Μαθηματικῶν, ὁ Μαλτέζος, ὁ ὁποῖος ἀπερρίφθη ἐκ δευτέρου ἀπὸ τὴν Μαθηματικὴν Φυσικήν, ἐκρίθη δ’ ἱκανὸς διὰ τὴν Πειραματικὴν Φυσικήν, χωρὶς νὰ δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ στηρίξῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ γεγονότος τινός. Ἀλλὰ τί θέλετε, Κύριοι; Τὰ γεγονότα ἦσαν γνωστὰ πρὸ δύο μηνῶν. Ἦσαν ὡρισμένοι ποῖοι θὰ γίνουν εἰς ὅλας τὰς σχολάς, ἐμετρήθησαν αἱ δυνάμεις ἑνὸς ἑκάστου, αἱ σχέσεις του πρὸς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἐν γνώσει εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, διότι οἱ ἐπιτήδειοι ἐγνώριζον ὅτι, διὰ νὰ συλλάβωσι τὴν λείαν, ἔπρεπε νὰ δώσωσι κἄτι τι καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἀνατρέψωσι τὸ ἔργον. Τοῦτο συνέβη διὰ τὴν Ἰατρικὴν σχολήν. Εἷς ἐπῆρε τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, εἰς τοὺς δύο ἀπείρους ἐλάχιστον ἐδόθη. Καὶ ἐλήφθη πρόνοια ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις μείνῃ ηὐχαριστημένη. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὅτι διεπράχθη μία καπηλεία καθ’ ὅλην τὴν περίστασιν τῆς ὑποδείξεως τῶν καθηγητῶν, ἀποδεικνύεται ἐκ γεγονότος τινός, τὸ ὁποῖον τολμᾷ νὰ δημοσιεύσῃ σήμερον ἐνυπογράφως εἷς διατελέσας ἐπιμελητὴς ἑνὸς τῶν καθηγητῶν τῶν κριτῶν εἰς τὴν σχολὴν τὴν Ἰατρικήν. Καὶ εἶχε τὸ θάρρος ἐνυπογράφως νὰ τὸν καταγγείλῃ. Εἶναι ὁ κ. Σκλαβοῦνος, ὁ ὁποῖος ἐχρηματίζετο καὶ ἀληθῶς ἠνάγκασε τὸν ἐπιμελητήν του νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑφίσταται τὰς πιέσεις.

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ δεξιῶν). Αὐτὸ εἶναι ψευδέστατον.

§196Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τοιοῦτον πρόσωπον ἀνετέθη νὰ ῥυθμίσῃ τὴν Ἰατρικὴν σχολήν, νά συμπληρώσῃ τὴν Ἰατρικὴν σχολὴν μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, τὴν ὁποίαν ἦλθε νὰ κάμῃ ἡ ἐπανάστασις καὶ ἦλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ συμπληρώσῃ.

§197ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ὑπογράφεται;

§198Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπογράφεται Δενδρινός, ἐπιμελητής του, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε λόγον νὰ τοῦ εἶναι εὐγνώμων.

§199ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι πρώτης τάξεως ἐπιστήμων.

§200Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι γνωστός· ὤφειλε δὲ ὁ κ. Σκλαβοῦνος νὰ τὸν καταγγείλῃ, ἀφοῦ τολμᾷ ἐνυπογράφως νὰ καταγγέλλῃ τοιοῦτον γεγονός.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστῶ εἰς τὸν ἀγορεύοντα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως.

§202Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνδέω ὅλα τὰ ζητήματα ἐπὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ συνδέσητε ὅλα τὰ ζητήματα. Ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, τὸ θέμα δὲ τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἔλεγχος τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν πρότασιν καθηγητῶν τῆς Φυσικομαθηματικῆς σχολῆς.

§204Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔγινεν ὁλόκληρος ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε καὶ ἡ ὁποία μᾶς ἔχει ἀφήσει καταπλήκτους. Ἀλλὰ ἔχω καὶ ἕτερον γεγονὸς νὰ εἴπω, διὰ νὰ ἴδητε τὴν κακὴν πίστιν τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ἴδητε ὅτι ἐν ᾧ εἰδικὸς προτείνει ἕνα τῶν ὑποψηφίων διὰ τὴν φυσικήν, τοῦ ὁποίου ἐξαίρει τὴν διδακτικὴν ἱκανότητα, οἱ ἄλλοι δύο, καὶ πάλιν ὁ παλαιοντολόγος, ὁ ὁποῖος συμπαρασύρει καὶ τὸν ἄλλον, κρίνουσι καλὸν νὰ παρακάμψουν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ μὴ μνημονεύσωσιν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν διδακτικὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἐξαίρει ὁ εἰδικός, καὶ δὲν τολμοῦν ἐξ ἄλλου νὰ προτείνωσιν ἄλλον. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί γίνονται αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω τὰ δυσάρεστα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπήρχοντο, καθ’ ὃν τρόπον συνέστησε τὰς ἐπιτροπάς, εἰπὼν ὅτι θὰ εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ ὁρισμὸς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς δι’ ἑκάστην σχολήν. Καὶ ἔσπευσε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὲ καθησυχάσῃ εἰπὼν ὅτι ἐφρόντισεν ὅπως δύο τῶν τριῶν καθηγητῶν ἀντιπροσωπεύωσιν εἰδικὸν κλάδον. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν διὰ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἦτο διὰ τὴν φυσικὴν ὁ εἰδικὸς διὰ τὴν χημείαν, καὶ ἐν ᾧ ὁ εἰδικὸς διὰ τὴν φυσικὴν προτείνει καὶ ἐξαίρει τὴν διδακτικὴν ἱκανότητα τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίου, οἱ ἄλλοι κρίνουσι καλὸν νὰ μὴ εἴπωσιν οὐδὲ λέξιν, ὅπως κριθῶσιν αὐτοί. Ἐπροσπάθησαν ὅσον ἠδύναντο νὰ μεταστρέψωσι τὰ πράγματα, νὰ μεταθέσωσι τὴν ὑποψηφιότητα ἑνὸς εἰς θέσιν ἄλλου, διὰ νὰ δυνηθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἀποκλείσωσι τοὺς ἐργασθέντας πρὸς μόρφωσιν τῆς νεολαίας, διὰ νὰ ὑποδείξωσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους οὐδέποτε ἐγνώρισαν οἱ σπουδασταὶ καὶ οἱ ἐπιστήμονες. (Χειροκροτήματα).

§205Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Δὲν σκοπῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῆς κρίσεως τῆς Φυσικομαθηματικῆς σχολῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ἤδη ὅτι θέλει πρῶτον προβῆ εἰς τοὺς διορισμοὺς τῶν καθηγητῶν, μετὰ δὲ τοῦτο θὰ λογοδοτήσῃ, ἐὰν προκληθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ εἴπῃ ὑμῖν ποῖαι σκέψεις καὶ ποῖοι λόγοι ἔπεισαν αὐτὴν νὰ προέλθῃ εἰς τὰς τοιαύτας αὐτῆς ἀποφάσεις. Εὑρίσκομαι ὅμως ὑποχρεωμένος ὅπως τὴν ἑσπέραν ταύτην παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς σχετικῶς μὲ τὸν διορισμὸν τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας κ. Μενάρδου, πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐσκόπουν, ἀλλ’ ἀνέβαλον νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην. Πρό τινων μηνῶν ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον ἡ ἐκλογὴ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τούτου εἰς τὸ μέλλον θὰ γίνεται παρὰ τῆς σχολῆς. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 8ῳ ἐτέθη πρὸς τούτοις ὅτι: (Ἀναγινώσκει). «Δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατυπώσεις ταύτας τῆς ἐκλογῆς, διοριζόμενος ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ Ἕλλην καθηγητὴς ὁ διδάσκων τὴν ἰδίαν ὕλην ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ καὶ συγγράψας ἔργα ἀνεγνωρισμένης ἀξίας».

§206Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὄχι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος;

§207Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι. Λέγει ἐπίσης παρακατιὼν τὸ ἄρθρον: (Ἀναγινώσκει). «Δύναται ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ μετακαλῇ ξένον ἢ Ἕλληνα καθηγητὴν τακτικὸν ἢ ἔκτακτον ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου ὅπως διδάξῃ προσωρινῶς ἀντὶ μισθοῦ ὁριζομένου διὰ συμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως μετ’ ἐκείνου». Ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τὰς τότε ὑπαρχούσας κενὰς ἕδρας τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, αἱ ὁποῖαι ἦσαν πολλαί, ἐθεωρήθη παρὰ τῆς Βουλῆς ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς ἐκλογῆς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἕδραι αὗται ταχέως, ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐρρυθμίζετο ἄλλος τρόπος ἐκλογῆς τῶν καθηγητῶν, ἤτοι ὁ ἀπ’ εὐθείας διορισμὸς αὐτῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κατόπιν γνωμοδοτήσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ ὅμως ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ὑπῆρχον καθηγηταὶ τακτικοὶ ἢ ἔκτακτοι, ὑφηγηταὶ καὶ ἐπιστήμονες Ἕλληνες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τοὺς ὁποίους θὰ ἐνόμιζεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὠφέλιμον νὰ μετακαλέσῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦτο διὰ καθηγητάς, ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ τῷ εἰδικῷ καὶ διάταξις, ἡ ὁποία ἀκριβῶς τοὺς καθηγητὰς τούτους καὶ τοὺς ἐπιστήμονας, οἵτινες ἐπρόκειτο νὰ κληθῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν, ἀφεώρα. Ἡ διάταξις αὕτη, κύριοι Βουλευταί, εἶχεν ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει)· «Ἐξαιρεῖται τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης — τῆς γνωμοδοτήσεως ἤγουν τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ συστηθῇ — ὁ καθηγητὴς ἢ ἐπιστήμων ὁ συγγράψας ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας ἀνεγνωρισμένης, διδάξας δὲ ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ, δι’ οὓς ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8 § 3». Ἤτοι διορίζονται ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι γνωστοί, κύριοι Βουλευταί, οἱ Ἕλληνες ἐπιστήμονες, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἐπρόκειτο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ν’ ἀποταθῇ ὅπως καλέσῃ αὐτοὺς νὰ τιμήσωσι τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον διὰ τῆς διδασκαλίας των, διότι διεκοινώθησαν τὰ ὀνόματά των παρ’ αὐτῆς τῷ κοινῷ καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων. Οὗτοι ἦσαν ὁ κ. Παναγῆς Λιβιερᾶτος καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Γενούης, ὁ κ. Πολίτης, καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Παρισίων, ὁ κ. Καραθεοδωρῆς, καθηγητὴς τοῦ ἐν Βρέσλαου Πανεπιστημίου, ὁ κ. Ἐλευθερόπουλος, ὑφηγητὴς ἐν Ζυρίχῃ, ὁ κ. Γερουλᾶνος πρώην ὑφηγητὴς ἐν Κιέλῳ, πλὴν τούτων δὲ καὶ ὁ κ. Σ. Μενάρδος. Ἂν ἐπρόκειτο, κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις νὰ μετακαλέσῃ τοὺς οὓς ὠνόμασα πέντε πρώτους ἐπιστήμονας, ἠδύνατο αὕτη ὡς εἰσηγητὴς νὰ θέσῃ ἐν τῷ νόμῳ ὅτι: «Ἐξαιρεῖται τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὁ Ἕλλην καθηγητὴς ὁ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος, ἢ ὁ ὑφηγητὴς ὁ διδάξας ἐν ἀλλοδαπῷ Πανεπιστημίῳ», διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Πολίτης, ὁ κ. Λιβιερᾶτος, ὁ κ. Καραθεοδωρῆς ἦσαν καθηγηταί, ὁ κ. Γερουλᾶνος καὶ ὁ κ. Ἐλευρόπουλος ἦσαν ὑφηγηταί. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, εἶπον, ἐπρόκειτο νὰ μετακαλέσῃ ἐνταῦθα καὶ τὸν κ. Μενάρδον, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Μενάρδου εὕρισκεν ἐπιστήμονα ἄξιον νὰ καθέξῃ πανεπιστημιακὴν ἕδραν, ἐπιστήμονα ἄρτιον, διακριθέντα ἐν τῇ φιλολογίᾳ καὶ δυνάμενον νὰ συμβάλῃ ὅπως ἀνορθωθῇ τὸ κῦρος τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπερ ἐκ παντὸς τρόπου προσεπάθει νὰ ἐπιτύχῃ διὰ καταλλήλου ὀργανισμοῦ καὶ διορισμῶν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πρὸς γνῶσιν τοῦ βαθμοῦ τῆς θέσεως τῶν ἐπιστημόνων τούτων, εἶχε συμβουλευθῆ πανεπιστημιακὴν ἐπετηρίδα ὀνομαζομένην Minerva, ἐκδιδομένην κατ’ ἔτος, ἐνόμιζε δέ, ὡς ἀνεγράφετο ἐν αὐτῇ, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἦτο Λέκτωρ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης καὶ διὰ τοῦτο, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν παρουσίαν τοῦ κ. Μενάρδου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, ἀπεφάσισε νὰ θέση ἐν τῷ νόμῳ οὐχὶ «τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής», ὡς εἶχεν ἀναγράψει ὁ τακτικὸς ὀργανισμός, ἀλλ’ «ἐπιστήμων διδάσκων ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ», μόνον διὰ νὰ δύναται νὰ μετακαλέσῃ τὸν κ. Μενάρδον. Τοῦτο, ἐρωτηθεὶς ἐγὼ ὅτε συνέτασσον ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ τὸ ἄρθρον, εἶπον εἰς τὸν Βουλευτὴν Λακωνίας κ. Μέρμηγκαν, τοῦτο δὲ ἀκριβῶς, φαίνεται, ἤκουσε καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ συζητήσει τὸ ἐβεβαίωσε προχθές. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου καὶ τὴν δημοσίευσιν, ἐτηλεγραφήθη πρὸς τὸν κ. Μενάρδον διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἀποδέχεται τὴν θέσιν ταύτην. Ὁ κ. Μενάρδος εὑρίσκετο τότε ἐν Κύπρῳ, ἐλήφθη δὲ ἡ ἀπάντησις τοῦ Προξένου πρὸς τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχουσα οὕτω: (Ἀναγινώσκει)· «Κατόπιν τοῦ ἀπὸ χθεσινῆς ἡμερομηνίας τηλεγραφήματός μου, δι’ οὗ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω ὑμῖν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἀποδέχεται τὴν προσφερθεῖσαν αὐτῷ ὑπὸ τῆς Σεβαστῆς Κυβερνήσεως καθηγητικὴν ἕδραν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὅπερ τηλεγράφημα συνέταξα καθ’ ὑπαγόρευσίν του, διαβιβάζω ὑμῖν συνημμένως καὶ ὑπὸ χθεσινὴν ἐπίσης ἡμερομηνίαν ἐπιστολὴν αὐτοῦ, ἀπευθυνομένην πρὸς ἐμέ, ἐξ ἧς προκύπτουσι σαφέστερον αἱ σκέψεις καὶ τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα τοῦ κ. Μενάρδου, καὶ θέλετε ἐξ αὐτῆς παρατηρήσει, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἐκολακεύθη λίαν ἐκ τῆς προσγενομένης αὐτῷ τιμῆς καὶ ἀπεδέχθη εὐχαρίστως τὴν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καθηγεσίαν, φρονεῖ δέ, ὅτι δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, χωρὶς νὰ παραιτηθῇ τῆς ἐν Ὀξφόρδῃ θέσεώς του, καὶ τοῦτο χάριν ἐθνικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους θέλει ἐκθέσει ἐν πλάτει πρὸς τὴν Α. Ε. τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν κατὰ Σεπτέμβριον, ὅτε ἐπανέρχεται εἰς Ἀθήνας». Μετὰ τὴν ἀπάντησιν ταύτην, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ Διάταγμα διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου ὡς καθηγητοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχαίας Φιλολογίας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, συμφώνως τῷ ἄνω νόμῳ, τὸ δὲ Διάταγμα ἐδημοσιεύθη ἤδη. Ὁ κ. Μενάρδος ἀπῆλθε τῆς Κύπρου μεταβαίνων εἰς Ἀγγλίαν κατὰ τὰ μέσα Σεπτεμβρίου, ἐθεώρησε δὲ καλόν, καθ’ ἃ καὶ ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ κ. Προξένου λέγεται, διερχόμενος ἐξ Ἀθηνῶν νὰ μεταβῇ νὰ ἴδῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ εἰς αὐτὸν περὶ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ κρατήσῃ καὶ τὴν ἐν Ὀξφόρδῃ θέσιν του. Ὁ κ. Μενάρδος ἔκρινε πρὸς τούτοις καλὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ μοὶ γνωρίσῃ τὸν μηχανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης. Μοὶ εἶπε τότε ὅτι ἦτο καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης, ὅτι εἶναι καθηγητὴς ὡς ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐκείνου, ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, ὡς εἶναι ὁ Βάλφουρ, ὁ διευθυντὴς τοῦ «Ντέλυ– Μέϊλ» καὶ ἄλλοι, ὅτι ἐν Ὀξφόρδῃ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ἱδρύματα ἀνώτερα τῶν γυμνασίων, καλούμενα Colleges, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τακτικοὺς καὶ μονίμους καθηγητάς, ἀλλὰ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ὀξφόρδης ἔχει ῥυθμίσει οὕτω πὼς τὰς ἐργασίας αὐτοῦ, ὥστε οἱ καθηγηταὶ αὐτοῦ νὰ δίδωσιν 7 ἐν συνόλῳ τοὐλάχιστον μαθήματα εἰς δύο τῶν τριῶν termes, ἤτοι εἰς 14 ἐκ τῶν 21 ἑβδομάδων, καθ’ ἃς διαρκεῖ τὸ σχολικὸν ἔτος. Μοὶ ἐγνώρισεν ἐπίσης τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκεν εὕρισκεν ὅτι ὀφείλει νὰ διατηρήσῃ τὴν ἐν Ὀξφόρδῃ θέσιν του, λόγους ἀληθῶς ἐθνικούς, τοὺς ὁποίους καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη ὡς τοιούτους. Πρέπει, Κύριοι, ἐνταῦθα ἐλθόντος τοῦ λόγου, παρεμπιπτόντως νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Μενάρδος δὲν παρέλειψε νὰ μοὶ προσθέσῃ ὅτι, καίτοι φρονεῖ ἑαυτὸν ἄξιον νὰ καθέξῃ τὴν ἕδραν τῆς Ἀρχαίας Φιλολογίας, διότι πρὸς τοῦτο παρεσκεύασεν ἑαυτόν, ἐν τούτοις ἐν Ὀξφόρδῃ διδάσκει τὴν Μεσαιωνικὴν Φιλολογίαν, καὶ θὰ ηὔχετο ταύτην νὰ διδάξῃ καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ, ἂν ἐξευρίσκετο τρόπος τις πρὸς τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τοιαύτην παράκλησιν τοῦ κ. Μενάρδου, ἀφοῦ τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐπρόκειτο καὶ οὕτω νὰ διδάξῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὡς εἶχεν ἄλλως γνωματεύσει καὶ ἡ σχολὴ ἐν τῷ περὶ καθορισμοῦ τῶν σχολῶν ἐγγράφῳ της, δι’ ἕνα ἐκ τῶν τεσσάρων καθηγητῶν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας. Καὶ ἐσκέφθη ἔκτοτε νὰ πραγματοποιήσῃ τοῦτο προσθέτουσα ἐκτὸς τῶν τριῶν τῆς Ἀρχαίας καὶ μίαν Μεσαιωνικῆς Φιλολογίας διὰ τὸν κ. Μενάρδον, εἴτε διὰ νόμου εἴτε διὰ Διατάγματος, ἀφοῦ ἄλλως ἡ σχολὴ ἐπανέλαβε τοῦτο δι’ ἐγγράφου καὶ αὖθις. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο τὸ δεύτερον, καίτοι περιττόν, φέρει ἡμερομηνίαν 10 Ὀκτωβρίου, καὶ λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι ἐγένετο ἐπίτηδες μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην.

§208Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἀληθῶς εἶναι ἐνδεδειγμένος δι’ αὐτὴν τὴν ἕδραν· εἶναι ὁ μόνος κατάλληλος.

§209Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ σεῖς ἀπερρίψατε τὴν πρότασιν.

§210Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μετὰ τὴν παρένθεσιν ταύτην, ἐπανέρχομαι εἰς ὅ,τι ἔλεγον, σχετικῶς μὲ τὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ συνομιλίαν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἐπέμενε πολὺ καὶ ὑπεδείκνυε τὴν ἀνάγκην τῆς παραμονῆς αὐτοῦ ὡς καθηγητοῦ ἐν Ὀξφόρδῃ καὶ ηὔχετο νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διατηρήσῃ καὶ τὰς δύο ἕδρας. Τότε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐνεθυμήθη, ὅτι ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ὑπάρχει διάταξις ἥτις λέγει τὰ ἑξῆς: «Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ μετακαλῇ ξένον ἢ ἄλλον καθηγητὴν τακτικὸν ἢ ἔκτακτον κλπ. εἶπε δὲ εἰς τὸν κ. Μενάρδον, ὅτι ἂν ἤθελεν ἐπιτύχει μεταβαίνων ἐν Ἀγγλίᾳ παρὰ τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης, ὅπως τὰ μαθήματα τὰ ἐκεῖ τὰ ἑπτά, τὰ ὁποῖα ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ δίδῃ κατ’ ἔτος, διδάσκῃ μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ συμβληθῇ μετ’ αὐτοῦ, ὅπως καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦτο παραμένῃ μακρὰν τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, διότι ἐδῶ μετὰ τὸ Πάσχα μαθήματα σπανίως γίνονται. Ἐδήλωσα δὲ προχθὲς ὅτι, νομίζω ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύο τούτων ἄρθρων τοῦ εἰδικοῦ νόμου καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, ὅτι ἐπιτυγχάνεται νομίμως ἡ διατήρησις τῶν δύο θέσεων παρὰ τοῦ κ. Μενάρδου. Ἀλλὰ τί μέχρι σήμερον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει συντελεσθῆ σχετικῶς μὲ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου; Ὁ διορισμὸς αὐτοῦ ὡς καθηγητοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ οὐχὶ δὲ καὶ ἡ σύμβασις περὶ τῶν δύο θέσεων· ὁ δὲ διορισμὸς ἐγένετο νομίμως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως ἡ ὁποία λέγει: «Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ καὶ ἐπιστήμονα ὅστις ἐδίδαξε ἐν ξένῳ Πανεπιστημίῳ καὶ ἔχει ἔργα ἀξίας».

§211Γ. ΠΩΠ. Ἐκάματε σύμβασιν μὲ τὸν κ. Μενάρδον;

§212Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι ἀκόμη. Ἡ σύμβασις ὀφείλει νὰ βασισθῇ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι «ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συμβληθῇ μετὰ τακτικοῦ ἢ ἐκτάκτου καθηγητοῦ ξένου Πανεπιστημίου. Ὁ κ. Μενάρδος μετέβη εἰς Ἀγγλίαν, ἵνα ἐπιτύχῃ παρὰ τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης διαρρύθμισιν διδασκαλίας τῶν 7 μαθημάτων του μετὰ τὸ Πάσχα. Κατόπιν τούτου θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ σύμβασις, ἀλλ’ ἡ σύμβασις ἵνα ἐπακολουθήσῃ, πρέπει ὁ κ. Μενάρδος νὰ εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητής, νὰ παρουσιάσῃ ἐν τῇ συμβάσει τοὺς τίτλους του, ἡ δὲ σύμβασις αὕτη ὀφείλει νὰ προσαχθῇ συντελουμένη εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ζητηθῇ. Ἐκ τούτων πᾶς τις ἐννοεῖ ὅτι οὔτε ἀνάγκη ἦτο νὰ ἰσχυρισθῶμεν ἀνακριβῶς χωρὶς νὰ εἶναι, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος ἦτο καθηγητής, ἀφοῦ εἶναι προφανῶς κατάδηλον ἐν τῷ νόμῳ ὅτι νομίμως ἠδύνατο νὰ διορισθῇ ὡς διωρίσθη, διότι ἦτο ἐπιστήμων διδάσκων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης, οὔτε ὠφέλειά τις θὰ προήρχετο ἡμῖν ἐκ τοιαύτης τυχὸν ἀνακριβοῦς διαβεβαιώσεως, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν σύμβασιν ὀφείλει, διὰ νὰ ἔχῃ αὕτη κῦρος, νὰ παρουσιάσῃ ὁ κ. Μενάρδος τοὺς ἐπισήμους τίτλους, ὅτι εἶναι καθηγητὴς τακτικὸς ἢ ἔκτακτος.

§213Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ μᾶς εἴπητε, κ. Ὑπουργέ, εἰς ποῖον ἐκ τῶν ἐδαφίων στηριχθέντες, διωρίσατε αὐτὸν καθηγητὴν εἰς τὸ 7ον ἢ τὸ 8ον;

§214Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὔτε εἰς τὸ ἓν οὔτε εἰς τὸ ἕτερον, ἀλλ’ εἰς τὸν εἰδικὸν νόμον ὃν ἀνέγνωσα ἄνω καὶ ἐπανέλαβον πρὸς ὑμᾶς, ἐπικαλεσθεὶς καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας, ὅτι καθ’ ἣν ὥραν συνετάξαμεν τὸ ἄρθρον ἐρωτηθεὶς εἶπον τοῦτο τὸ πράττω διὰ τὸν κ. Μενάρδον.

§215Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Καὶ μόνον δι’ αὐτόν.

§216Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ μόνον δι’ αὐτόν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ νόμου ῥητῶς ἄνευ οὐδεμιᾶς παραβάσεως, διωρίσθη ὁ κ. Μενάρδος. Ἀλλ’ ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον καὶ προχθές, πρόκειται νὰ γίνῃ σύμβασις μὲ τὸν κ. Μενάρδον, ἵνα ὑπάρχῃ διάστημα χρόνου νὰ διδάσκῃ ἐν Ὀξφόρδῃ, ἡ σύμβασις θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δύναται νὰ μετακληθῇ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς πρὸς τοῦτο. Ἐξ αἰτίας τῆς ἐπικειμένης, τῆς ἀποφασισμένης ταύτης συμβάσεως, ἀνέφερον τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι καθηγητὴς τοῦ ἐν Ὀξφόρδῃ Πανεπιστημίου, διότι ἄλλως διὰ τὸν μέχρι τοῦδε διορισμὸν ἤρκει κατὰ νόμον νὰ ἦτο ἁπλοῦς ἐπιστήμων. Ἐξακολουθῶ δὲ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην, ὅτι εἶναι καθηγητοῦ θέσις ἡ τοῦ κ. Μενάρδου ἐν Ὀξφόρδῃ, διότι τοῦτο μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ ἴδιος, τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ ἡ σοβαρότης, παρὰ τοὺς ἐνδοιασμοὺς τοὺς ἐδῶ οὓς ἐν τούτοις ἔσπευσα διὰ τῆς κάτωθι ἐπιστολῆς νὰ καταστήσω αὐτῷ γνωστούς. Ἡ ἐπιστολὴ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Ἀξιότιμε κ. Καθηγητά. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν, συνομιλίαν γενομένην ὀλίγον πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς σας εἰς Ἀγγλίαν ἐν τῷ ἐμῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καθ’ ἣν ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου ἂν ἔχετε τὰ προσόντα, ὅπως καθέξητε θέσιν καθηγητοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, μοὶ ἀπηντήσατε ὅτι εἶσθε καθηγητὴς τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας τοῦ ἐν Ὀξφόρδῃ Πανεπιστημίου· μοὶ ἐγνωρίσατε δὲ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τὸν μηχανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου τούτου, καθ’ ὃν πάντες οἱ καθηγηταί, διοριζόμενοι δι’ ὡρισμένον διάστημα, ὑποχρεοῦνται νὰ διδάξωσιν ἑπτὰ μαθήματα εἰς δύο ἐκ τῶν τριῶν τοῦ ἔτους termes, ἤτοι εἰς 14 ἐκ τῶν εἴκοσι μιᾶς ἑβδομάδων, καθ’ ἃς διαρκεῖ τὸ σχολικὸν ἐν αὐτῷ ἔτος. Μοὶ προσεθέσατε ἀκόμη ὅτι τὸ αὐτὸ κρατεῖ δι’ ὅλους τοὺς καθηγητάς, ἐν οἷς μοὶ ἀνεφέρατε τὸν Μπάλφουρ, τὸν διευθυντὴν τοῦ «Ἡμερησίου Τηλεγράφου» κλπ. ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ ἐν Ὀξφόρδῃ Colleges, τὰ ἔχοντα μονίμους καθηγητάς. Ἐπειδὴ ἠγέρθη ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις, πολλῶν ἰσχυρισθέντων ὅτι εἶσθε ἁπλοῦς ἐν αὐτῷ λέκτωρ ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ μοὶ παράσχητε ἐπισήμους πρὸς τοῦτο πληροφορίας».

§217Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ζητήσητε ἐπισήμως ἀπὸ τὸν κ. Πρεσβευτήν.

§218Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, διότι πρὶν γίνῃ ἡ σύμβασις θὰ προσκομίσῃ πάντα τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἐξ ὧν θὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο. Ταῦτα, κύριοι, σχετικῶς μὲ τὴν νομιμότητα τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μενάρδου, καὶ μὲ τὰς διαβεβαιώσεις ἃς ἔδωσα πρὸ ἡμερῶν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος εἶναι καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης.

§219Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἀπήντησεν ὁ κ. Μενάρδος;

§220Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τέσσαρες ἡμέραι εἶναι ὅπου ἔστειλα τὴν ἐπιστολήν. Ἀλλ’ ἰσχυρίσθην, κύριοι Βουλευταί, ὅτι καθ’ ἣν ὥραν ἡ Κυβέρνησις προέβαινεν εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου ὡς καθηγητοῦ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἦτο οὐ μόνον ἐν τῷ νομίμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ δικαίῳ καὶ τῷ ὀρθῷ, διότι ἡ ἐν γένει φιλολογικὴ κατάρτισις τοῦ ἀνδρὸς τούτου, ἡ περίοπτος θέσις, τὴν ὁποίαν κατέλαβεν ἐν τῇ φιλολογίᾳ ἐδικαίωσαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν τοιαύτην αὐτῆς ἐκλογήν. Ὁ κ. Μενάρδος διῆλθεν ὁλόκληρον βίον πλήρη φιλολογικῆς παραγωγῆς. Παρουσιάζω ἐνταῦθα τὴν ἐπιστημονικὴν ἐπετηρίδα, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρονται περὶ τὰ 15 ἔργα αὐτοῦ ὑψίστης ἐπιστημονικῆς ἀξίας. Ἔχω σημειώσει ταῦτα καὶ δύναται πᾶς τις νὰ τὰ ἀναζητήσῃ καὶ τὰ εὕρῃ εἰς τὴν Βιβλιοθήκην ἡμῶν. Ἡ παραγωγὴ αὕτη καταδεικνύει ὄχι μόνον ὅτι ἐμελέτησεν, ἀλλὰ καὶ ἐκτήσατο ὅλην τὴν βαθύτητα καὶ τὰ κάλλη τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης καὶ Φιλολογίας, θὰ προσγένηται δὲ τιμὴ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον διὰ τῆς εἰσόδου του εἰς αὐτό, μεγάλη δὲ ὠφέλεια εἰς τὰ γράμματα ἐν γένει καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Φιλολογικὴν πρόοδον. Καὶ ταῦτα μὲν ἀποδεικνύουσιν ὅτι ὁ διορισμὸς εἶναι νόμιμος, ἡ δὲ κατηγορία ἐπὶ ἀνακριβείᾳ πληροφοριῶν διὰ τὴν θέσιν τοῦ κ. Μενάρδου ἐν Ὀξφόρδῃ ἀβάσιμος. Ἐλέχθη ὅμως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Μενάρδος δὲν προσιδιάζει πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἡμῶν ἰδίωμα, δὲν γνωρίζει τὸ κάλλος τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς γλώσσης, ἀλλ’ εἶναι αἱρεσιάρχης τις, καὶ θιασώτης τοῦ καλουμένου μαλλιαρισμοῦ.

§221Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ ἴδιος τὸ λέγει.

§222Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ κ. Μενάρδος εἶναι γνωστὸς οὐ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ καθ’ ἅπαντα τὸν διεθνῆ φιλολογικὸν κόσμον, ὡς ἐπιστήμων κατ’ ἐξοχὴν κατέχων τὴν ἀρχαίαν ἡμῶν γλῶσσαν καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν εὐρύτητα, ἀρκεῖ δὲ καὶ ἓν μόνον ἔργον γεγραμμένον εἰς τὴν ἀρχαίαν ἡμῶν γλῶσσαν ν’ ἀναγνώσω ὑμῖν, καὶ θὰ πεισθῇ πᾶς τις οἷος κάτοχος τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης εἶναι ὁ κ. Μενάρδος. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ γράφηται τελείως ἡ ἡμετέρα ἀρχαία γλῶσσα, ἀναμιμνήσκομαι δὲ ταύτην τὴν στιγμὴν καθηγητοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ, ὅστις χρώμενος αὐτῇ ἐν ἐπιστολῇ πρὸς ξένον φιλόλογον ἐφωράθη πολλάκις σφαλείς.

§223Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἴδετε τὰ συγγράματά μου;

§224Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν, διότι δὲν εἶσθε καθηγητής, οὐδὲ κἂν ἐθέσατε ὑποψηφιότητα. (Γέλωτες).

§225Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὄχι διότι ὁμιλεῖτε περὶ εἰδημόνων τῆς γλώσσης.

§226Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ὁ ἀείμνηστος Κουμανούδης ἔγραφε τὴν ἀρχαίαν γλῶσσαν ὡς ἀρχαῖος Ἕλλην. Εὔχομαι νὰ τὴν γράφῃ οὕτω καὶ ὁ κ. Μενάρδος.

§227Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶναι, λέγω, εὐχερὲς ἔργον ἡ χρῆσις τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς γλώσσης, καὶ πρὸς τοῦτο μόνον τὸ παράδειγμα ἔφερον. Τὴν χρῆσιν ταύτης ἔκαμεν ὁ κ. Μενάρδος ἐπιτυχῶς εἰς ὁλόκληρον σύγγραμμα μὴ ἐπικριθέν, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ ἐπικριθῇ, διότι εἶναι ὑπέρτερον ψόγων καὶ ἁμαρτημάτων. Τοῦ συγγράμματος τούτου, πολυσελίδου, σᾶς ἀναγινώσκω μέρος τι, ἵνα ἴδητε πῶς χειρίζεται τὴν γλῶσσαν ὁ κ. Μενάρδος; «Τὸν καθ’ ἡμᾶς Κύπριον λόγον, ἔξω τῶν ἐπιπολῆς, ὡς ἄν τις εἴποι, περὶ τὴν προφορὰν ἰδιωτισμῶν, τινὲς καὶ ἄλλοι κατά τε τοὺς τῶν λέξεων τύπους καὶ τὴν τῆς φράσεως κατασκευήν, τοῦ ἡμῖν κοινῇ συνήθους ἀποκρίνουσιν. Τὸ δὲ περὶ τούτους διατρίβειν τε καὶ σχολάζειν μικρολογίας μέν τινος φαίνεσθαι καὶ ἀπειροκαλίας τοῖς περὶ τ’ ἀστειότερα φιλολογοῦσιν ὁμολογῶ, οὐ μήν γε καὶ παντάπασιν ἄχαρι, ὅτε τῶν τοιούτων ῥηματίων ἔνια τῆς τῶν παλαιῶν φιλτάτης ὄζει συνηθείας· ἡδὺ γὰρ ἀπὸ ταὐτομάτου ἐντυχεῖν τῷ πάλαι ποτὲ τεθνηκέναι δοκοῦντι, κτλ».

§228Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πῶς ἐπιγράφεται;

§229Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ γενικὴ κατὰ Κυπρίους.

§230Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἄ! Θὰ σᾶς εἴπω, κύριοι Βουλευταί, περὶ τούτου.

§231Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ σύγγραμμα τοῦτο, εἰς τοιαύτην καλλιεπῆ καὶ ἀρχαίαν γλῶσσαν γεγραμμένον, εἶναι σύγγραμμα, τὸ ὁποῖον περιποιεῖ τιμὴν καὶ εἰς τοὺς μεγαλειτέρους τῶν φιλολόγων. Τοῦτο δὲ ἢ ἄλλο τι, καθ’ ἃ μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Γ. Χατζηδάκης, εἰς ἀρχαίαν γλῶσσαν γεγραμμένον, ἐβραβεύθη παρὰ τῆς ἐν Παρισίοις Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων. Πρὸ τοιούτων λοιπὸν συγγραμμάτων, καὶ ὅλων τῶν λοιπῶν ἀρίστων, ἅτινα ἀποδεικνύουσι τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ καὶ φιλολογικὴν δρᾶσιν πλήρη ἀγαθῆς παραγωγῆς, τὰ λεχθέντα προχθὲς περὶ μαλλιαρισμοῦ καὶ τὰ διανεμηθέντα ἀπόψε ἐδῶ ποιήματα δὲν πρέπει νὰ θορυβήσωσι κανένα, δὲν εἶναι ἄξια, ἐλπίζω, προσοχῆς βαθείας. Πρὸ παντὸς τὰ ποιήματα, μετάφρασις βουκολικῆς ποιήσεως τοῦ Θεοκρίτου, δὲν εἶναι ψεκτή, γενομένη εἰς δημώδη γλῶσσαν, ὅταν ἐνθυμηθῶμεν ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀδιάλλακτοι ἀρχαϊσταὶ ἐδογμάτισαν ὅτι τῇ δημώδει κατ’ ἐξοχὴν προσιδιάζει τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ποιήσεως τῆς λυρικῆς καὶ βουκολικῆς. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ κ. Μενάρδου τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, ἀλλ’ ἡ ἐπίκρισις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ, γενομένη καθ’ ὃν ἐγένετο τρόπον, μοὶ ἐπέβαλε τὸ πρὸς ἑαυτὸν καθῆκον νὰ ἀναβάλω τὴν ἀπάντησιν διὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι ἐφρόνουν, ὅτι ἡ ὑπόληψίς μου, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη ἐπὶ ἐντίμου βίου πολιτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ, καὶ ἡ μετ’ εὐλαβείας διαχείρισις τῶν κοινῶν, δὲν διέτρεξε σοβαρὸν κίνδυνον ἀπὸ τὴν διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Μενάρδου ἐπίθεσιν τοῦ συναδέλφου τούτου· (Ραγδαῖα χειροκροτήματα).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον θέμα πρὸς συζήτησιν δὲν ὑπάρχει.

§233ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§234Γ. ΠΩΠ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (φωναί, διαμαρτυρίαι ἀριστερόθεν). (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 5′ μ. μ.).