1911.10.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 151.

Τῆς 27ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μετὰ μεσημβρίαν ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῶν δύο προηγουμένων συνεδριάσεων).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ὁ Β. Κόνδης καταγγέλλει τὸν ἐπιστάτην τῶν ἐνταῦθα πολιτικῶν φυλακῶν ὡς βασανίζοντα τοὺς καταδίκους Κ. Χρονόπουλον καὶ Δ. Σπανόν· 2) Κάτοικοι Μπαϊρακλῆ τῶν Φαρσάλων αἰτοῦνται τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων, καταστραφείσης τῆς ἐσοδείας των ὑπὸ θεομηνίας· 3) Κάτοικοι τῶν συνοικιῶν Κυνοσάργους καὶ Κοιμητηρίου ζητοῦσι τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν κατεργαστηρίων ἐντέρων τῶν παρὰ τὰς συνοικίας των· 4) Κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ῥίου ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν· 5) Ὁ βουλευτὴς Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΚʹ (3920)· 6) Ὁ βουλευτὴς Γ. Σπηλιόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ προσθήκης δευτέρας § εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ᾼΤΜΒʹ τῆς 19 Μαρτίου 1884· 7) Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Πολυζωγόπουλος, Ἰ. Δογάνης, Π. Ἠλιόπουλος, Ν. Συριόπουλος, Κ. Γόντικας καὶ Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως πρὸς παραίτησιν ἀπὸ δηλωθεισῶν γαιῶν»· 8) Ὁ βουλευτὴς κ. Εὐθ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν καὶ περὶ συστάσεως λιμενικοῦ σώματος»· 9) Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Οἰκονόμου, Π. Ἀγγελίδης, Γ. Βλάχος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν»· (Ἰδὲ «Ἀρχεῖον Βουλῆς»). 10) Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Ἀποστολίδης ζητεῖ μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν ἕνεκα λόγων οἰκογενειακῶν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Φαρμάκης ζητεῖ πενθήμερον ἄδειαν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§5Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κύριε Πρόεδρε. Ὑποθέτω νὰ ἐνθυμῆσθε καλῶς ὅτι τὴν Δευτέραν σᾶς εἶχον παρακαλέσει νὰ ἀναγράψητε καὶ πάλιν μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἀναγεγραμμένην.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία ἀναφορὰ εἶναι;

§7Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· μοὶ τὸ εἴχετε ζητήσει καὶ διέταξα νὰ ἀναγραφῇ, ἀλλὰ παρελείφθη κατὰ λάθος. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Παξῶν ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος.

§9Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Τρὶς ἢ τετράκις, κύριοι Βουλευταί, ἀνεβλήθη ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἡ κατάστασις ὅμως, διὰ τὴν ὁποίαν παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι Παξῶν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε μὲ ἀναγκάζει νὰ ὑποστηρίξω τὴν σημασίαν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης καὶ ἀπουσιάζοντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ γίνῃ διερμηνεὺς τῶν δικαίων τούτων παραπόνων. Πρόκειται περὶ προφανοῦς παραβιάσεως τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς Κυκλαδικῆς ἑταιρείας ἀπέναντι συμβάσεως, τὴν ὁποίαν συνωμολόγησε μὲ τὸ Δημόσιον, ὅπως διέρχηται ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἐκ τῆς νήσου Παξῶν. Ἡ παραβίασις αὕτη γίνεται συστηματικῶς, διότι ἔχει τρεῖς ἢ τέσσαρας ἑβδομάδας, καθ’ ἃς οὐδέποτε προσεγγίζει τὸ ἀτμόπλοιον μεταβαῖνον εἰς Κέρκυραν. Ἐγὼ ὁ ἴδιος παρευρέθην ἐκεῖ μάρτυς τρομερωτάτων σκηνῶν, καθόσον εἶδον ἀνθρώπους ἀσθενεῖς ἐντὸς τῶν λέμβων ἑτοίμους ν’ ἀνέλθωσιν ἐπὶ τῶν πλοίων, ἑτέρους μεταβαίνοντας εἰς Κέρκυραν, ὅπως ὀμόσωσιν ὅρκον ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἐκ τῆς δόσεως τοῦ ὁποίου ἐξηρτᾶτο μέγιστον μέρος τῆς περιουσίας αὐτῶν. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως τὸ ἀτμόπλοιον, ἐνῷ πλήρης νηνεμία ἐκράτει, διήρχετο χωρὶς νὰ προσεγγίσῃ παραβαῖνον οὕτω στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς συμβάσεως εἶχεν ἀναλάβει. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐγὼ κατήγγειλα τὴν παράλειψιν ταύτην εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων. Τὴν καταγγελίαν ταύτην συνιστῶ νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὀφείλει ἐπεμβαίνουσα καὶ ἐξασκοῦσα τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματα νὰ κηρύξῃ ἐν ἀνάγκῃ ἔκπτωτον τὴν παραβαίνουσαν τὰς ὑποχρεώσεις της ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρείαν.

§10Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέριμναν σύντονον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ νήσου μικρᾶς, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι δὲν πρέπει βεβαίως νὰ ὑποθέσωσιν ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι μικροὶ καὶ ἀδύνατοι, διὰ τοῦτο καὶ μόνον, μολονότι προφανῶς ἀδικούμενοι, οὐδέποτε θὰ προσελκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸν πρωτίστως τὸν λόγον πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ σύντονον μέριμναν, προστατεύουσα τὰ συμφέροντα μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, συμπολιτῶν μου εὐγενῶν καὶ νομοταγῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου ἁμαξοκαρραγωγέων περὶ τῆς ἑταιρείας τῶν τροχιοδρόμων.

§12Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κατὰ λάθος ἔχει σημειωθῆ ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἀντ’ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἀναφορᾶς δι’ ἄλλην συνεδρίασιν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντιπροσωπεύει ὅλην τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὴ ἀναβάλλητε τὰς ἀναφοράς.

§14Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν, κ. Πρόεδρε, ὑπ’ ἀριθ. 18 ἀναφορὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει εἶχεν ἀναγραφῆ ὑπ’ αὔξοντα ἀριθ. 17. Ἐνῷ δὲ πολλαὶ ἀναφοραὶ πρὸ αὐτῆς ἦσαν ἐγγεγραμμέναι καὶ ἐξηντλήθησαν, ἐν τούτοις ἡ ἀναφορὰ αὕτη κατέρχεται ὑπ’ ἀριθ. 18. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰς τὸν ὁποῖον ἐλάβομεν τὴν τιμὴν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ παραστήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀναφορᾶς, γνωρίζει περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ διαρρυθμίσεως τῶν ὁρίων τῶν νομῶν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ Ἀρκαδίας.

§15ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας παραπονεῖται ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχει μία κατάστασις πραγματικὴ ἐν Ἀρκαδίᾳ ἀπὸ 75ετίας, σήμερον ἐπιδιώκεται νὰ ἀνευρεθῇ ἡ νόμιμος κατάστασις, ἡ ὁποία ὑφίστατο πρὸ 75ετίας, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι, ἐὰν πραγματικῶς ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι ἀκριβής, ὅτι ἐπὶ 75 ἔτη ὑπάρχει κατάστασις ἀδιαφιλονείκητος, ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρηθῇ νόμιμος, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἀνησυχῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ.

§16Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ἀποδειχθῇ αὐτό;

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διετάχθησαν οἱ νομάρχαι νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα τοῖς παρουσιάζονται, ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ διαρρυθμίσωσι διοικητικῶς τὸ ζήτημα.

§18Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ἔγγραφον δέχονται οἱ κύριοι νομάρχαι. Προσήχθησαν τὰ ἔγγραφα καὶ αὐτοὶ τὰ ἐπέταξαν.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἤμεθα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μαζὶ καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι μὲ τὸν ἀναπληροῦντα τὸν Ὑπουργὸν νὰ σταλῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ νὰ διαταχθῶσιν οἱ νομάρχαι νὰ ἐξετάσωσι πᾶν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ προσαχθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς.

§20Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διαδικασίαν περὶ κανονισμοῦ ὁρίων δὲν ἔχομεν εἰμὴ μίαν ἐγκύκλιον τοῦ 1839. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπισπεύδει τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται διάταξις περὶ κανονισμοῦ τῶν ἀμφισβητουμένων ὁρίων μεταξὺ τῶν κοινοτήτων, καὶ ἐκεῖ θέλομεν ἔχει πλέον ὡρισμένην ἐπιτροπὴν ἐκδικάζουσαν τὰς περὶ ὁρίων ἔριδας. Εἰς τὰς παραμονὰς λοιπὸν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τοῦ διατυποῦντος τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ τρόπου τοῦ κανονισμοῦ τῶν ὁρίων δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ παραγγέλλωμεν εἰς τοὺς νομάρχας νὰ κανονίζωσι τὰ ὅρια κατὰ τρόπον διοικητικόν, ἤτοι κατὰ τρόπον αὐθαίρετον καὶ δίδοντα ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις. Καὶ δὲν πιστεύω μὲν ἐγὼ εἰς ὅσα λέγουσιν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐνδιαφερόμενοι, ἀλλ’ ὅμως εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ χωρήσωσι τοιαῦται ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ χωρήσωσι. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ πᾶσα ἐνέργεια.

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπρόκειτο μᾶλλον ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ τοὺς δύο Νομάρχας καὶ ἀπὸ τοὺς δύο Εἰσαγγελεῖς, νὰ προσπαθήσῃ νὰ συμβιβάσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἄλλως τε δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑφεστῶσαν κατάστασιν τῆς νομῆς. Τὸ πολύ, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ, εἶναι νὰ λάβῃ μέτρα διοικητικά, προστατεύοντα τὸν νεμόμενον, διότι ἄλλως θὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ πολιτεύματος.

§22Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καταπαύω τὸν λόγον, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αἱ Ἀρχαὶ θὰ διαταχθῶσι νὰ προστατεύσωσι τὸν νεμόμενον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§24Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Βεβαίως ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα περὶ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ὀφειλετῶν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ὀφειλόμενα συνεπείᾳ ὀφειλῶν ἐκ δόσεων ἐθνικῶν γαιῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι πολλοὶ καταδιώκονται δι’ ὀφειλὰς κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσαν, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον εἰς τὴν κατοχήν των, εἴτε διότι δὲν τοῖς ἐπετράπη συνεπείᾳ τοῦ νόμου νὰ εἰσέλθωσι καὶ τὰ καταλάβωσιν εἴτε διότι πολλοὶ ἐπιτήδειοι θέλοντες νὰ ἐπιβαρύνωσιν αὐτοὺς ἐδήλωσαν ἀντ’ αὐτῶν, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ φαίνονται ὀφειλέται ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου χωρὶς οὐδ’ ὀβολὸν νὰ ὀφείλωσι καὶ χωρὶς νὰ κατέχωσι κτήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους, νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, διότι οὐδὲν ὀφείλουσιν. Εἶναι εὐχὴ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ δύναται νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὀφείλει, εἶναι λοιπὸν φοβερὸν νὰ καταδιώκωνται ἀπηνῶς καὶ νὰ φορολογῶνται διὰ γαίας, τὰς ὁποίας δὲν κατέχουσιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζωγόπουλος.

§26ΔΙΟΝ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἴτησις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουσι, κύριοι Βουλευταί, οἱ κάτοικοι τῆς Ἀμαλιάδος, εἶναι δικαία. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀληθῶς δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι, ἐφ’ ὅσον ἐξέπνευσεν ἡ προθεσμία, ἡ ὁποία ἐτάσσετο διὰ τοῦ νόμου ΦΟΖʹ, δι’ οὗ ἐπετράπη, ἵνα ἐντὸς 6 μηνῶν οἱ δηλωταὶ ἢ οἱ κάτοχοι παραιτηθῶσι τῶν δηλώσεών των. Ἀλλ’ ἡ προθεσμία αὐτὴ ἐξέπνευσε, διότι πολλοὶ δὲν ἐγνώριζον κἂν ἂν ἦσαν δηλωταί, ἀφοῦ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰς δηλώσεις τὰς ἐνήργησαν οἱ προπάτορές των. Ἀντετάχθημεν εἰς τὸν ταμίαν πολλάκις καὶ εἴπομεν ἐκ μέρους τῶν δηλωτῶν ὅτι δὲν κατέχουσι τὸ δηλωθὲν κτῆμα, ἂν δὲ ὀφείλῃ τὸ κτῆμα, νὰ ἐκποιήσῃ τοῦτο, ὅπερ κατέχει ὁ τρίτος καὶ ὄχι ὁ δηλωτής. Ὁ ταμίας δὲν ἔδωκε καμμίαν προσοχήν· ἠναγκάσθημεν λοιπὸν νὰ εἰσαγάγωμεν πρότασιν νόμου ἅπαντες οἱ Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, δι’ οὗ ζητοῦμεν νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἐπὶ διετίαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς πιστοποιητικοῦ, ἐξ οὗ νὰ ἐμφαίνηται, ἂν πράγματι εἶναι κάτοχος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐδήλωσε. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι λογικωτάτη καὶ δικαιοτάτη καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ προταχθῇ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφετζόπουλος.

§28Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι αὐταὶ συμβαίνουσιν ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀμαλιάδα, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, βεβαίως δὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον νὰ στραφῇ κατὰ τῶν τρίτων κατόχων καὶ οὐχὶ κατὰ τῶν ἀρχικῶν δηλωτῶν, διότι, ἂν δὲν ληφθῇ αὐτὴ ἡ πρόνοια, θὰ καταδιώκωνται διὰ τὴν πληρωμὴν δόσεων διὰ γαίας, τὰς ὁποίας αὐτοὶ δὲν κατέχουσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐδήλωσαν αὐτάς, ὅτε δὲ μετέβησαν νὰ τὰς καταλάβωσιν, εὗρον ἄλλον κάτοχον, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ἐξακολουθῇ νὰ στρέφηται κατ’ αὐτῶν. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι δικαιοτάτη, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος.

§30Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορά, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀπευθυνθεῖσα πρὸς τὴν Βουλὴν φέρει ὑπογραφὰς χιλίων κατοίκων τοῦ ζωηροτέρου καὶ ἐργατικωτέρου κέντρου τῆς Ἠλείας, τῆς Ἀμαλιάδος. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι δὲν ἐλήφθη τρόπος καὶ πρόνοια διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων χρεῶν ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων» ὅπως διαγραφῶσιν ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ὀφειλετῶν πρὸς τὸ Δημόσιον οἱ μὴ πράγματι τοιοῦτοι καὶ οἱ ὀφείλοντες ἐκ δηλώσεων ἐθνικῶν γαιῶν, ἃς οὐδόλως κατέχουσιν, εἴτε διότι δὲν ἐδήλωσαν εἴτε διότι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καταλάβωσι ταύτας ἔκτοτε. Πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου τούτου ὑπεβλήθη πρότασις νόμου ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Πολυζωγοπούλου καὶ ἐμοῦ, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συναινέσῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη, διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον καὶ ἄδικον τοῦτο. Τυραννοῦνται οἱ κάτοικοι τῆς Ἤλιδος καὶ Ἐλίσσης, ὑφίστανται πλεῖστα βασανιστήρια, καὶ διωγμοὺς πρὸς πληρωμὴν δόσεων χωρὶς νὰ ἔχωσι κτήματα. Ἄλλοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωσι, καὶ ἄλλοι καταδιώκονται. Εἶναι ἄδικον τὸ Δημόσιον νὰ ἀπαιτῇ καὶ ἀξιοῖ πληρωμὴν παρὰ τοιούτων ὀφειλετῶν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀντιλαμβανομένη τὴν ἐπείγουσαν ταύτην ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ζωηρότατα περιγράφουσιν εἰς τὴν αἴτησίν των οἱ κάτοικοι καὶ πειστικώτατα παρέστησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, θὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο διὰ ψηφίσεως νόμου χορηγοῦντος τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς τοιούτους ὀφειλέτας τῆς παραιτήσεως ἐκ τοιούτων δηλώσεων.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρλούμης.

§32Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἀτόπων, Κύριοι, τὰ ὁποῖα διεξετραγώδησαν οἱ κ. συνάδελφοι καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλονται εἰς διοικητικὴν ἴσως ἀνωμαλίαν, ὑπάρχει καὶ τὸ ἄτοπον τὸ προκῦπτον ἐκ τῆς λογιστικῆς ἀνωμαλίας. Μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία συνεκίνησε τελευταίως τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κυκλάδων, καὶ ἡ ὁποία ἐξήγειρε τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἔχει τὴν αὐτὴν μορφὴν μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται μὲ τὰς δόσεις τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, διότι εἰσπράττονται δίς, τρὶς καὶ τετράκις δόσεις πληρωθεῖσαι, ὅταν δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκβιάζονται διὰ φυλακίσεως νὰ καταβάλωσι τὰ ζητούμενα, ἀξιῶσιν ἀπὸ τὸν ταμίαν λογαριασμόν, ὁ ταμίας τοῖς λέγει· «ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα λογαριασμόν· φέρετε τὰς ἀποδείξεις τῆς πληρωμῆς». Πῶς θέλετε ἀγρόται δηλώσαντες ἀπὸ τοῦ 1871 νὰ εἶναι κάτοχοι ἀποδεικτικῶν πληρωμῆς χρεολυτικῶν ἢ προσωρινῶν δόσεων καὶ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξωσι τί ἐπλήρωσαν καὶ τί χρεωστοῦσι; Τί θὰ εἴπητε, Κύριοι, δι’ ἕνα προμηθευτήν, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ πληρωθῇ δὶς ἢ τρὶς τὸν αὐτὸν λογαριασμόν; Θὰ εἴπητε ὅτι εἶναι κακοήθης. Καὶ ὅμως αὐτὴν τὴν κακοήθειαν τὸ Κράτος ἐνεργεῖ καθημερινῶς προκειμένου περὶ δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ πᾶσα καταδίωξις ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης μέχρις ὅτου ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ καταρτίσῃ τοὺς λογαριασμοὺς τῶν δηλώσεων τῶν φυτειῶν καὶ γαιῶν, διότι καὶ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, θὰ τὸν εὕρωμεν ἀλυσιτελῆ, ἂν δὲν ἐκκαθαρισθῶσι τὰ χρέη ἅπαξ διὰ παντός, καθ’ ὅσον μετὰ τὴν πάροδον τῆς προθεσμίας οἱ δηλωταὶ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ παύσῃ πᾶσα καταδίωξις μέχρις ὅτου ἐκκαθαρισθῶσιν αἱ ὀφειλαὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, διότι ἡ προθεσμία, ἡ ὁποία ζητεῖται, θὰ παρέλθῃ, καὶ τὸ κακὸν μόνον πρὸς στιγμὴν θὰ θεραπευθῇ. Αὐτὴν τὴν σύστασιν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας.

§34Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐζήτησα πολλάκις τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος, διὰ νὰ εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὅστις ἀτυχῶς καὶ ταύτην τὴν ἑσπέραν δὲν εἶναι παρών. Τὸ ὅτι, κύριοι Βουλευταί, ἡ δημοσία ὑπηρεσία δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν εἶναι ἀναντίρρητον, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων κτημάτων εἶναι εἰς χειροτέραν πάσης ἄλλης ἐπίσης εἶναι πανθομολογούμενον, καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον περὶ διακανονισμοῦ πληρωμῆς τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προκειμένου περὶ χρεῶν, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐξ ὀφειλομένων δόσεων δι’ ἐθνικὰ κτήματα, νὰ ἐκδοθῶσι τότε ἐντάλματα, ὅταν γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις, παγιωθῶσι τὰ χρέη καὶ κανονισθῇ τίνες κατέχουσι, τότε δὲ μόνον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντέστη κατὰ τὴν συζήτησιν ἰσχυρισθεὶς ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν, ἀλλ’ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐρρύθμιζε τὰς σχέσεις μεταξὺ Δημοσίου καὶ ὀφειλετῶν. Ἐδημιουργήθη λοιπὸν μία κατάστασις, ἡ ὁποία ὑφίστατο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, σήμερον δ’ εὑρίσκεται εἰς ἐπίτασιν. Αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις καὶ ἡ ταμειακὴ ἐν γένει ὑπηρεσία ἐζήτει πληρωμὴν τῶν παγίων δόσεων ἑνὸς ἔτους καὶ ἄλλοτε δύο καὶ ἄλλοτε εἰσέπραττε, ἄλλοτε δὲν εἰσέπραττε. Ἐσχάτως ὅμως ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία ἠξίωσεν, ὥστε νὰ ἐξοφληθῶσι πᾶσαι αἱ καθυστερούμεναι δόσεις προσωριναὶ καὶ πάγιαι ἐκ μέρους τῶν ὀφειλετῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἀθρόα καταβολὴ χρεῶν ἐκ δηλώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ πατρὸς τῶν ὀφειλετῶν ἢ ὑπ’ αὐτῶν τούτων πρὸ 10 ἢ 20 ἐτῶν. Εἶναι γεγονὸς ἀποδεικνυόμενον ἐκ τῶν καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐφέτος τοὐλάχιστον τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, ἡ Ἠλεία δηλαδή, καθὼς καὶ ἄλλα τμήματα τῆς Ἑλλάδος ἐπλήρωσαν δύο δόσεις, τοῦ 1909 καὶ 1910, εἶναι δ’ ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ πληρώσωσι χρέη πολλῶν ἐτῶν, 10 ἢ 11. Ἀλλά, καὶ τοῦτο ἂν γίνῃ, θὰ κανονισθῇ ἡ πληρωμὴ κατὰ τρόπον πρότερον, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκλείψῃ τὸ ἄτοπον ἢ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν τῶν προερχομένων ἀπὸ δηλώσεις ἐθνικῶν γαιῶν· διότι σήμερον συνεπείᾳ μιᾶς προσκλήσεως ἐκδίδονται ἐντάλματα κατὰ παντός, ὁ ὁποῖος πρὸ τριακονταετίας ἐδήλωσε δημόσιόν τι κτῆμα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ παραχωρήσεως δημοσίων κτημάτων τὸ Δημόσιον ἔχει προνομιοῦχον θέσιν, ὥστε τὸ αὐτὸ κτῆμα νὰ δύναται τὸ Δημόσιον νὰ τὸ παραχωρήσῃ εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας δηλωτάς, τὸ παραχωρεῖ δὲ εἰς τέσσαρας καὶ εἰσπράττει διὰ τὸ αὐτὸ κτῆμα παρὰ τεσσάρων προσώπων καὶ παρὰ τῶν κληρονόμων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι διανεμόμενοι τὴν περιουσίαν τοῦ δηλωτοῦ ἐκτίθενται καὶ εἰς τὰς ἐκ τῆς δηλώσεως ὑποχρεώσεις, καὶ συμβαίνει καὶ νὰ φυλακίζωνται ὅλοι διὰ τὸ αὐτὸ χρέος, χωρὶς μάλιστα κανεὶς ἐξ αὐτῶν νὰ κατέχῃ τὸ κτῆμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀναστείλωσι τὴν εἴσπραξιν χρεῶν ἐκ τοιαύτης αἰτίας πρὸ τοῦ 1909, νὰ κανονισθῇ δὲ ποῖοι εἶναι οἱ κάτοχοι κτημάτων ἐκ τῶν δηλωτῶν, διότι σήμερον ἔχομεν δέκα ὀφειλέτας καὶ δέκα δηλωτὰς διὰ τὸ αὐτὸ κτῆμα ὡς δῆθεν κατόχους ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κτήματος καὶ πλέον τῶν ἑκατὸν εἰς τὰς φυλακὰς ὡς δῆθεν ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θέλει μεριμνήσει συντόνως, ὅπως ἐκλίπῃ ἡ ἀφορμὴ τοῦ μεγάλου τούτου ἀδικήματος.

§35Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ δηλώσεως ἐθνικῶν γαιῶν ἔχει καταστῆ ἀληθὴς κυκεών. Ἐντεῦθεν καὶ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκ μέρους ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων, διατυποῦνται δὲ καθ’ ἑκάστην καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδιαιτέρως δὲ ἐκ τῶν κατοίκων τῆς Ἀμαλιάδος ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς τὴν Βουλήν, καθ’ ὅσον ἐφέτος ἐφηρμόσθη ὑπὸ τοῦ ταμίου Ἠλείας τὸ μέτρον τῆς κατασχέσεως πολλῶν περιουσιῶν δι’ ὀφειλόμενα ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι δὲν ἦσαν κάτοχοι καὶ ἐξεπλειστηριάσθησαν πολλαὶ περιουσίαι ὡς ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Λυποῦμαι δέ, ὅτι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἀκούσῃ ὅτι καὶ ἓν ἄλλο μέγα ἄτοπον προέρχεται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου. Προσκρούει ὁ νόμος οὗτος εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἐγένετο μετὰ τῆς προνομιούχου ἑταιρείας, καθ’ ἣν προέβησαν οἱ σταφιδοκτήμονες εἰς τὴν ἐκρίζωσιν τῶν σταφιδαμπέλων αὐτῶν. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἐκριζωσάντων δὲν ἔλαβον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῆς ἐκριζώσεως, διότι εὑρέθη ὅτι ἦσαν ὀφειλέται ἐκ δηλώσεων ἐθνικῶν γαιῶν, ἐνῷ οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν ὤφειλον τίποτε, ἀλλὰ δὲν εἶχον πρόχειρα τὰ διπλότυπα, ἵνα ἀποδείξωσι τὴν ἐξόφλησιν. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ ἄλλοι ἀνεπτυγμένοι ἄνθρωποι δὲν φυλάττουσι πάντοτε τὰς ἀποδείξεις πληρωμῶν. Ἕνεκα τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει ἐντὸς τῆς παρούσης Συνόδου τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ διαρρυθμίζῃ τὰς σχέσεις καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, διότι πολλὰ τὰ ἄτοπα θέλουσι προκύψει.

§36Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι συμβαίνει πολλοὶ ἐν ἀγνοίᾳ προηγηθείσης δηλώσεως ἄλλων νὰ δηλώσωσι τὴν αὐτὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ καταλάβωσι ποτέ.

§37Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὅτε ἐψηφίσαμεν, Κύριοι, τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀνεγράψαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 11 καὶ τοῦτο, ὅτι «δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐπιμελητὰς κλινικῶν καὶ ἐργαστηρίων τῶν σχολῶν νὰ διατηρῶσιν ἰδίαν κλινικὴν ἢ ἐργαστήριον, οὐδὲ νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς ἰδίαν κλινικὴν ἢ ἐργαστήριον ἢ νὰ ἐκτελῶσιν ἐν τοῖς ἐργαστηρίοις ἐργασίαν χάριν ἰδιωτῶν. Ἐπίσης ἀπαγορεύεται αὐτοῖς νὰ λαμβάνωσιν οἱανδήποτε ἰδιαιτέραν ἀμοιβὴν παρὰ τῶν φοιτητῶν διὰ τὰς πρὸς αὐτοὺς παρεχομένας φροντιστηριακὰς ἀσκήσεις ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ». Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς ὅλα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης, ἐκεῖ, ὅθεν ἀντλοῦμεν παραδείγματα, οἱ φοιτηταὶ καὶ τελειόφοιτοι καὶ ἰατροί, οἱ τελευταῖοι μάλιστα, θέλοντες νὰ σπουδάσωσι κάπως σοβαρώτερον καὶ εἰδικῶς κλάλον τινὰ ἰατρικόν, λαμβάνουσι μαθήματα παρὰ τῶν διαφόρων ἐπιμελητῶν ἢ ὑφηγητῶν εἰς τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιδοθῶσι. Μοὶ φαίνεται λοιπόν, ὅτι δύναται νὰ τροποποιηθῇ τοῦτο καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐπιμελητὰς νὰ παραδίδωσιν ἰδιαίτερα φροντιστηριακὰ μαθήματα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος περὶ τοῦ χαρισθέντος φόρου οἰκοδομῶν τοῦ 1909 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§39Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κατὰ τὸ 1909 ἔλαβον χώραν πολλοὶ σεισμοί, καὶ ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχαρίζετο ὁ φόρος οἰκοδομῶν εἰς τοὺς παθόντας ὑπὸ σεισμῶν κατοίκους Ἀμαλιάδος· συγχρόνως ἐκυρώθη ὁ νόμος καὶ ἐν ταὐτῷ ἐδημοσιεύθη κανονιστικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶτο μία ἐπιτροπή, ἵνα ἐξακριβώσῃ ποῖοι οἱ παθόντες. Δυστυχῶς, καίτοι παρῆλθον δύο ἔτη μέχρι τοῦδε, ὁ νόμος ἔμεινε νεκρός, καὶ τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία ἀνεγνώρισε διὰ τοῦ νόμου, ἔμεινεν ἁπλοῦν γράμμα. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον αὐτόν, νὰ ὁρισθῇ ἡ ἐπιτροπή, νὰ ἐξελεγχθῇ τίνες οἰκίαι ἔπαθον ἐκ τοῦ σεισμοῦ καὶ παρασχεθῇ τὸ εὐεργέτημα αὐτό, διότι θὰ εἶναι λυπηρόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλη Κυβέρνησις ἐδημιούργησεν ὑπὲρ τοῦ ἀτυχήσαντος αὐτοῦ λαοῦ, νὰ ἔλθῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ τὸ ματαιώσῃ.

§40Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξητε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Κατὰ τὸν Μάρτιον τρέχοντος ἔτους ἐψηφίσαμεν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν οἱ σεισμοπαθεῖς δῆμοι τῶν ἀμέσων φόρων, ἐφ’ ὅσον θ’ ἀπεδεικνύετο διὰ μιᾶς ἐνεργείας διοικητικῆς, ὅτι ὄντως ἔπαθον. Οἱ κάτοικοι ἤλπιζον, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου δὲν θὰ ἐδιώκοντο ἀπὸ τὸν εἰσπράκτορα, ἐν τούτοις ἐξ ἀναφορῶν, τὰς ὁποίας μᾶς ἀπέστειλαν, ἀνακοινοῦται, ὅτι ἐξακολουθοῦσιν οἱ εἰσπράκτορες νὰ καταδιώκωσιν αὐτούς. Φρονῶν ὅτι ἀντὶ ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔπρεπε νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας ἐκείνας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐμάνθανον τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, μετέβην πρὸς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν ἠρώτησα διατί ζητοῦσι νὰ εἰσπράξωσι φόρους, οἵτινες ἐχαρίσθησαν εἰς τοὺς παθόντας νομοθετικῶς. Μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἰδική του δουλειὰ αὐτό. Οἱ καταζητούμενοι εἶναι χρεωμένοι, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιστώθησαν νομίμως πρέπει νὰ πληρώσωσιν. «Ἀλλ’ ἐψηφίσαμεν, τῷ εἶπον, νόμον, κατ’ αὐτὸν καὶ αὐτὸν τὸν τρόπον». «Αὐτὸ τὸ γνωρίζω, μοὶ εἶπεν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔγινεν ἡ ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἵνα ἀπαλλαγῶσι». —Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος; —Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Μετέβην λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν—ἀφοῦ πρῶτον ἐπέτυχον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀναστολὴν τῆς καταδιώξεως ἐπὶ ἕνα μῆνα—καὶ εὗρον τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, τὸν ὁποῖον καὶ ἠρώτησα, ἂν ἐγένετο ἡ νόμιμος ἐνέργεια, μὲ ἐβεβαίωσε δέ, ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐστάλη εἰς τὸν νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐντολή, ὅπως διορίσῃ τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς, ἵνα κάμωσι τὴν ἀναγκαίαν ἐξακρίβωσιν. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ διάστημα τῶν 6–7 μηνῶν εἶναι μέγα· ἀλλά, καὶ ἂν ἡ πάροδος τοῦ διαστήματος αὐτοῦ εἶναι συγγνωστή, δὲν εἶναι ὅμως καθόλου συγγνωστὴ ἡ ἐνέργεια τοῦ ἁρμοδίου ταμίου καὶ τοῦ εἰσπράκτορος, οἱ ὁποῖοι, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ἐψηφίσθη τοιοῦτός τις νόμος, καταδιώκουσι τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, καὶ παριστάμεθα οὕτως ὅτι τοὺς ἐμπαίζομεν.

§41Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμπαίζεται ὁ νόμος!

§42Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι θὰ εἶναι δυσχερὲς μετὰ πάροδον 8–10 ὁλοκλήρων μηνῶν νὰ ἐξακριβωθῶσιν οἱ πράγματι παθόντες, διότι οἱ ἔχοντες διερρηγμένας τὰς οἰκίας αὑτῶν θὰ τὰς ἐπεσκεύασαν ὁπωσδήποτε, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἀπαιτήσῃ ἀρκετὸν πάλιν χρονικὸν διάστημα, ὅπως κανονισθῶσιν αἱ ζημίαι ἐκ τῶν σεισμῶν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι τὸ διάστημα τῆς ἀναστολῆς τῆς καταδιώξεως δι’ ἕνα καὶ μόνον μῆνα εἶναι ἀνεπαρκές, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διατάξῃ καὶ ἀνασταλῇ ἡ περαιτέρω καταδίωξις μέχρις ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ περατώσῃ τὸ ἔργον της καὶ ὑποβληθῶσιν αἱ ἐκθέσεις αὐτῆς.

§43Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλπίζω ὅτι θὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς τοῦ μηνός· ἄλλως θὰ παραταθῇ ἡ ἀναστολή.

§44Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ἐπιστολῆς φίλων μου μανθάνω ὅτι συνελήφθη τις ἐξ αὐτῶν καὶ ἐρρίφθη εἰς τὰς φυλακὰς διὰ ταύτην ἀκριβῶς τὴν αἰτίαν. Μέχρις ὅτου λοιπὸν συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἀποφασίσῃ ποῖοι πρέπει νὰ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νόμου, νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἐξαρκέσῃ εἷς καὶ μόνον μήν, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν πάσης καταδιώξεως ἐπὶ 6 μῆνας, μέχρις ὅτου ἐπέλθωσιν αἱ συνέπειαι τοῦ νόμου, ἵνα ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἐθεώρησεν ὅτι εἶναι δίκαιον εἰς αὐτοὺς νὰ ἀποδώσῃ.

§45Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ἅπαντες οἱ κάτοικοι Ἀμαλιάδος ἔκαμον 4 τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, καὶ ἤδη εὑρίσκονται 5 εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Πύργου, διότι ὀφείλουσι τοὺς φόρους τούτους. Παρεκαλέσαμεν μάλιστα μετὰ τοῦ κ. Βουρλούμη, εὐθὺς ὡς ἐμάθομεν τὴν φοβερὰν καταδίωξιν, ὅτε ἐδέησε νὰ διαταχθῇ ἑνὸς μηνὸς ἀναστολὴ τῆς καταδιώξεως, καίτοι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἑξάμηνον τοιαύτην, ἥτις πρέπει νὰ δοθῇ μέχρι τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς.

§46Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγένετο ἡ ἀναστολὴ δι’ ἕνα καὶ μόνον μῆνα· ἂν ἐντὸς τοῦ μηνὸς δὲν ὑποβληθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, θὰ γίνῃ παράτασις τῆς ἀναστολῆς ταύτης.

§47Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον τὸν μηχανικὸν Πατρῶν, ὅπως μεταβῇ ἐκεῖ καὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, οὗτος ὅμως δὲν μετέβη. Πρέπει λοιπὸν νὰ ζητηθῇ ἀπολογία παρ’ αὐτοῦ.

§48Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ χαρᾶς βλέπω ὅτι τὰ εὔλογα παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου ἐκίνησαν τὴν συμπάθειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον πρὸς πρόληψιν καὶ πρὸς ἄρσιν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν ἐκεῖ αἱ ἐπιτόπιοι διοικητικαὶ Ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι ἐναντίον τοῦ ψηφισθέντος νόμου, δι’ οὗ ἀπηλλάγησαν τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων οἰκοδομῶν, ἐπιτηδεύματος κλ. οἱ παθόντες ἐκ τῶν ἐν Ἠλείᾳ σεισμῶν κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1909, προβαίνουσιν εἰς ἀπηνῆ διωγμὸν τῶν ἀτυχησάντων τούτων συμπολιτῶν μου. Παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα διατάξῃ καὶ ἐκτελεσθῇ ὁ ἄνω νόμος, συγχρόνως δὲ τηλεγραφικῶς διατάξῃ, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐνταλμάτων κατὰ τῶν τοιούτων ὀφειλετῶν.

§49Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη, κύριοι Βουλευταί, καὶ τὸ Β. Διάταγμα ἀκόμη ἐξεδόθη τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος οὗτος ἐδημοσιεύθη τὴν 7 Μαρτίου 1911, τὴν δὲ 11 Μαΐου 1911 ἐξεδόθη τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα τοῦ νόμου, καὶ ὅμως μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ κανονιστικοῦ, ἀθρόα τὰ ἐντάλματα ἐξεδόθησαν ἐναντίον τῶν κατοίκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ νόμου ἀπηλλάγησαν τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς καταβολὴν φόρου, καὶ τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, ἐκτελοῦνται, καὶ καθημερινῶς εἰς τὰς φυλακὰς ὁδηγοῦνται οἱ κάτοικοι. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν διαμαρτύρονται· εἶναι τὸ τελευταῖον στάδιον τοῦτο, καὶ ἡ ἀναφορὰ ἰδίως τῶν συμπολιτῶν μας, ἡ ὁποία μᾶς ἀναγκάζει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λάβωμεν τὸν λόγον καὶ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου. Διατί ὅμως προσκόπτει; Κατὰ τὸ Διάταγμα κανονίζονται καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὁ μὲν νόμος δὲν ὁρίζει, ἀλλὰ λέγει «ἡ ἐπιτροπὴ ἡ κανονισθησομένη», τὸ δὲ Διάταγμα κανονίζει αὐτὴν καὶ λέγει ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν οἰκεῖον εἰρηνοδίκην, ἀπὸ τὸν ἀστυνομικὸν ὑποδιευθυντήν, ἀπὸ ἕνα γεωμέτρην διοριζόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ ἀπὸ τὸν οἰκεῖον Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἐπιτροπὴ βλέπετε ὅτι εἶναι καθωρισμένη διὰ τοῦ Διατάγματος, μία ὅμως ἐνέργεια παρελκύει τὴν ὅλην ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, καὶ ἡ ἐνέργεια αὕτη εἶναι ὁ διορισμὸς τοῦ γεωμέτρου ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι ὅλαι αἱ ἄλλαι Ἀρχαὶ ἔχουσιν ὀνομαστικῶς κατονομασθῆ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μέχρι σήμερον δὲν κατώρθωσε νὰ ὁρίσῃ τὸν γεωμέτρην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ συντάξῃ τὸν κατάλογον, ἵνα ἐξ αὐτοῦ προκύψῃ ποῖοι καὶ πόσοι θὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑποχρεώσεως τῆς καταβολῆς φόρου. Καὶ ἀπαλλάσσονται δύο μόνον φόρων, τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἐτῶν 1909 καὶ 1910 ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων αἱ κατοικίαι κατερρίφθησαν ἐντελῶς, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἀνεῴχθησαν κατάλογοι καὶ ἐζητήθη ἡ φιλανθρωπία τῆς Ἑλλάδος ὁλοκλήρου καὶ συνελέγησαν ἔρανοι δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔρανοι οὐδὲ κἄν διενεμήθησαν μέχρι σήμερον.

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί γίνονται οἱ ἔρανοι;

§51Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπὸ τοῦ Μητροπολίτου Ἀθηνῶν εἶναι κατατεθειμένοι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μετὰ παρέλευσιν ἤδη τριῶν ἐτῶν. Πότε θὰ παραληφθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσι δὲν γνωρίζω.

§52Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνῃ καὶ ἄλλος σεισμός! (Ἱλαρότης).

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀφοῦ ἐγνώσθησαν αἱ καταστροφαί, ἀπεφάσισεν ἡ ὑπηρεσία, ὅπως γίνωσι νέοι συνοικισμοί, καὶ ἤδη ἐπὶ 3 ἔτη οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕπαιθρον μὴ δυνάμενοι μηδὲ νὰ κτίσωσιν, ἂν εἶχον τὰ πρὸς τοῦτο τυχὸν μέσα, διότι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι δὲν ἐπιτρέπουσι τοῦτο, καθότι τρεῖς ἀλληλοδιαδόχως μηχανικοὶ ἐνετάλησαν, ὅπως κάμωσι σχεδιάγραμμα τῶν νέων τούτων συνοικισμῶν, καὶ τὰ σχεδιαγράμματα ταῦτα ἠκυρώθησαν ἕνεκεν ἐλλείψεων, καὶ οὕτως οἱ μὲν κάτοικοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕπαιθρον, μὴ δυνάμενοι κἂν νὰ οἰκοδομήσωσιν ἕνεκεν ἀκριβῶς τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, οἱ δὲ μηχανικοὶ οὗτοι ἐξακολουθοῦσι νὰ εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου.

§54Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ προβῶ εἰς περισσοτέρας συστάσεις κατόπιν τῶν ὅσα ἐλέχθησαν.

§55Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε ψηφισθῆ καὶ ἄλλος νόμος, ὅπως χαρισθῶσιν οἱ φόροι τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος, ἀλλά, καίτοι ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημοσιεύθη, ἐν τούτοις δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐφαρμοσθῇ καὶ αὐτὸς ὁ νόμος.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βαρβασαίνης. Ἐπ’ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἴσαρι περὶ ἱδρύσεως ἀποθήκης ἐμπορευμάτων τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου.

§57ΑΘ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ σιδηροδρομικὸς σταθμὸς Ἴσαρι κεῖται εἰς ἔδαφος ὁπωσοῦν ὀρεινὸν καὶ ἑπομένως ἀνώμαλον καὶ δύσβατον πολύ. Ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου, καθ’ ἣν ἐποχὴν κατεσκεύασε τὸν σταθμὸν αὐτόν, ἐφρόντισε νὰ ἰσοπεδώσῃ τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον κατέλαβεν ὁ σταθμὸς καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέλαβεν ἡ γραμμή, τὸ δὲ πέριξ ἀφῆκεν εἰς τὴν φυσικήν του κατάστασιν. Τὸ Ἴσαρι, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πολλοὺς τῶν κ. Βουλευτῶν, εἶναι κωμόπολις ἀρκετὰ μεγάλη καὶ ἔχει ἀρκοῦσαν ἐμπορικὴν κίνησιν, οἱ δὲ κάτοικοι αὐτοῦ ἀναγκάζονται νὰ σταθμεύωσι 15 λεπτὰ τῆς ὥρας μακρὰν τοῦ σταθμοῦ, μεταβαίνοντες εἰς αὐτόν, διότι δὲν δύνανται νὰ πλησιάσωσι, τὰ δὲ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παραδώσωσιν εἰς τὸν σταθμὸν ἢ νὰ παραλάβωσιν ἐκεῖθεν, ἀναγκάζονται νὰ τὰ μετακομίζωσιν ἐπ’ ὤμου. Ἐπὶ πλέον ἡ ἑταιρεία δὲν ἐφρόντισε νὰ ἔχῃ ἀποθήκην ἐμπορευμάτων καὶ ἑπομένως ὄχι μόνον ταῦτα μένουσιν ἐκτεθειμένα, ἀλλὰ καὶ καταστρέφονται ἐν ὥρᾳ βροχῶν καὶ ἀνέμων. Ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι παραστάσεις εἰς τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ ἄρῃ τὸ ἄτοπον αὐτό, καὶ ἐγὼ ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα καὶ συνέστησα τὰ παράπονα ταῦτα τῶν κατοίκων, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν κατοίκων καὶ ὄχι μόνον νὰ ἰσοπεδώσῃ διὰ μικρᾶς δαπάνης τὸ πέριξ ἔδαφος, ὥστε νὰ καταστήσῃ προσιτὸν τὸν σταθμόν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ κάμῃ καὶ μίαν ἀποθήκην, διὰ νὰ προφυλάσσωνται τὰ ἐμπορεύματα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀρκετὰ ὠφελεῖται ἡ ἑταιρεία.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀγρινίου περὶ παρανομίας τοῦ δασάρχου Καλαβρύτων.

§59Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Κορίνθῳ καταδίκων περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν.

§61Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθησαν τόσα, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ μετὰ τόσης εὐγλωττίας ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν κατὰ τῶν ἀτελειῶν τοῦ ψηφισθέντος περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν νόμου, ὥστε θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι παρεῖλκεν ἐντελῶς ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τονίσω, εἶναι ὅτι ἐν Κορίνθῳ οὐδεὶς ἐκ τῶν αἰτησαμένων ἀναστολὴν τῆς ποινῆς ἔτυχε τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἀπέρριψεν ἀνεξαιρέτως πάσας τὰς αἰτήσεις, καίτοι ἐκ τῶν καταδίκων οὐδεὶς ἀπολύτως εἶχεν ἄλλοτε καταδικασθῆ ἔστω καὶ εἰς μιᾶς ἡμέρας κράτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργός, παρακολουθήσας μετὰ τόσης προσοχῆς τὸ ζήτημα καὶ γνωρίζων κάλλιον παντὸς ἄλλου κατὰ τίνα τρόπον τὰ Δικαστήρια ἐννοοῦσι νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν, νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ ὑπὸ μελέτην τροπολογίαν τινὰ τοῦ νόμου κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὸ δίκαιον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ἁπάσης τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν τροπολογίαν ταύτην πρέπει νὰ φέρῃ ὅσον τάχιον, ὅπως ψηφισθῇ. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἀπὸ σκοποῦ δὲν προβαίνει εἰς τροποποίησιν τοῦ νόμου, διὰ νὰ μένῃ οὗτος ἀνεφάρμοστος κατόπιν τῶν διατάξεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας παρεισήγαγεν εἰς τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον, ὅπερ οὕτως ἐψηφίσθη ἐντελῶς διάφορον τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος καὶ ὑπὸ τῆς ἐπὶ τούτῳ συσταθείσης ἐπιτροπῆς ἐπεξεργασθέντος.

§62Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἐγώ, κατόπιν τῶν λεχθέντων, νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης. Ἤθελον μόνον παρακαλέσει ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἵνα ὅλαι αἱ ἀναφοραί, αἵτινες ἐστάλησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρὸς ὑμᾶς, παραπεμφθῶσιν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὰ δίκαια παράπονα τῶν καταδίκων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ συντάξῃ σχέδιον νόμου τροποποιοῦντος τὸν νόμον περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν. Πρὸς τούτοις νὰ ὁρίσητε ἡμέραν, καθ’ ἣν εὐρύτερον νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα καὶ ἀποδειχθῶσι τὰ βάσιμα τῶν παραπόνων τῶν καταδίκων.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν ὁ κ. Γαρδικιώτης.

§64Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δύο ἐκ τῶν σπουδαζόντων εἰς τὰ γυμνάσια τῆς Μακεδονίας καὶ καταγόμενοι ἐκ Τρικκάλων μαθηταὶ εἶχον μείνει ἐπανεξεταστέοι εἰς ἐπουσιώδη μαθήματα κατὰ τὰς ἐξετάσεις τοῦ Ἰουλίου, ἐπρόκειτο δὲ κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον τὸν κρατοῦντα ἐν τῇ χώρᾳ μας νὰ μεταβῶσι τὸν Σεπτέμβριον νὰ ὑποστῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Γυμνάσια τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐξέτασιν. Ἀλλά, ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, δὲν κατωρθώθη νὰ μεταβῶσιν ἕνεκα τοῦ φόβου τῆς ἐπαράτου νόσου τῆς χολέρας, ἡ ὁποία εἶχεν ἐνσκήψει ἐν Μακεδονίᾳ, ἀργότερον δέ, ὅτε ἡ νόσος εὑρίσκετο εἰς ὕφεσιν, προσεπάθησαν νὰ μεταβῶσιν, ἀλλὰ κακῇ τύχῃ ἔτυχε νὰ εὑρίσκωνται καθ’ ὁδόν, ὁπότε συνέβησαν αἱ αἰσχρόταται ἐκεῖναι δολοφονίαι κατὰ τῶν ὁμογενῶν, καὶ οἱ ἀγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι τοὺς μετέφερον, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιστρέψωσι. Συνεπῶς, ἀφοῦ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον ἐξ ὅλως ἀπολύτου ἀδυναμίας, θὰ ἦτο ἄδικον καὶ σκληρὸν νὰ χάσωσι τὸ ἔτος των οἱ δύο οὗτοι μαθηταί, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἕνεκα τοῦ τρόμου, ὁ ὁποῖος εἶχε καταλάβει τοὺς ὁμογενεῖς μας, ἠμποδίσθησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς Μακεδονίαν. Ἤδη ζητοῦσι νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστῶσι τὴν ἐξέτασιν εἰς ἓν τῶν Γυμνασίων τῆς Θεσσαλίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας, ὅπως διατάξῃ καὶ ἐξετασθῶσιν οἱ μαθηταὶ οὗτοι εἰς ἓν ἐκ τῶν Γυμνασίων τῆς Θεσσαλίας, τοῦτο δὲ δὲν ἀποκλείεται ἐκ τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐξετάζωνται εἰς τὸ Γυμνάσιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφοίτησαν, βεβαίως δὲν ἠθέλησε ν’ ἀποκλείσῃ καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπολύτου ἀδυναμίας, ἡ ὁποία συντρέχει ἐν προκειμένῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῶ ὅτι θὰ γνωρίζῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως καὶ θέλει διατάξει, ὅπως ὑποστῶσι τὴν ἐξέτασίν των οἱ ἐν λόγῳ μαθηταί.

§65Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι ἀπολύτως δικαία ἡ ἀναφορά, ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ὁ νόμος εἶναι ῥητός, οὐδεμία δὲ ὑπάρχει ἐξαίρεσις. Λέγει ὅτι ὁ μαθητὴς θὰ δώσῃ ἐξετάσεις ὅπου καὶ ἐφοίτησε. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν τίποτε νὰ γίνῃ, διότι θὰ εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ νόμου.

§66Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὁ νόμος δὲν ἀποκλείει τὴν περίπτωσιν τῆς ἀνωτέρας βίας, τοῦτο δὲ συνάγεται ἐκ τῆς λογικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Καταθέτω δὲ καὶ σχετικὴν ἀναφορὰν τῶν μαθητῶν αὐτῶν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν τεχνοεργατῶν Λαμίας περὶ παραγραφῆς χρεῶν.

§68Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐκ προφανοῦς σφάλματος τοῦ Γραφείου σημειοῦται ἡ αἴτησις ὡς ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οἱ συμπολῖταί μου δὲν ἐσυνήθισαν νὰ ἐνοχλῶσι τὸ Δημόσιον δι’ ἀναστολῆς πληρωμῆς χρεῶν κλπ., ἐσυνήθισαν νὰ ἐκτίνωσι τὰς ὀφειλὰς αὑτῶν πρὸ τὸ Δημόσιον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν οἱ συμπολῖταί μου παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι, ὅπως τὰ ἀποκτηθέντα διὰ τῆς φιλεργίας αὑτῶν μὴ ἀπολέσωσιν ἕνεκα συγγνωστῆς ἀγνοίας τοῦ νόμου. Ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, κύριοι Βουλευταί, καταφθάνουσιν αἱ παρακλήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ὑποβάλῃ τάχιστα σχέδιον νόμου περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῆς παραγραφῆς τοῦ γνωστοῦ νόμου περὶ τῶν βραχυπροθέσμων παραγραφῶν. Ὁ δὲ μόνος δικαιολογικὸς λόγος ὁ προβαλλόμενος ὑπὸ τῶν ἐναντιοφρονούντων διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου εἶναι ὅτι διὰ τῆς παραγραφῆς αὐτῆς μέλλουσι νὰ ἀπαλλαχθῶσιν αἱ μικραὶ τάξεις. Πρὸς διάσεισιν ὅμως τῶν ἰσχυρισμῶν τούτων ἔρχεται ὁ σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν τῆς Φθιώτιδος, σύλλογος ἀποτελούμενος ἐκ τεχνιτῶν, δηλαδὴ ἐκ τῆς τάξεως ἐκείνης, ἥτις διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου της ἀπέκτησε τὴν μικρὰν ἐκείνην περιουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῆς παραγραφῆς τοῦ εἰρημένου νόμου ἐπὶ ἓν ἔτος.

§69Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ ΚΑΙ Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι.

§70Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἀκούω τὴν λέξιν ὄχι ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι ἐξυπηρετοῦσι τὰς ἐργατικὰς τάξεις, ἀλλ’ ὑπενθυμίζω εἰς αὐτοὺς ὅτι ὁ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων ἀποφαινόμενος δὲν πρέπει διὰ τῶν λόγων του νὰ κολακεύῃ τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα, δὲν θέλω νὰ τὰ ὀνομάσω, τοῦ λαοῦ· πρέπει τὸν λαὸν νὰ τὸν συνηθίσωμεν ὅτι μόνον διὰ τῆς φιλεργίας πρέπει νὰ ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ, οὐχὶ δ’ ἐκμεταλλευόμενοι ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐν ἡμέραις ἀνωμαλιῶν καὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ὁποίου ὀλίγοι ἔλαβον γνῶσιν, νὰ γίνωμεν ἀφορμὴ καταστροφῆς μεγάλων οἰκονομικῶν συμφερόντων τῶν παραγωγικῶν τάξεων τῆς χώρας, ἃς ἀκριβῶς πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν.

§71Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ δύο ἔτη τί ἔκαμνον; Δὲν ἔκαμνον ἀγωγάς; Καὶ τώρα προφθάνουσι νὰ κάμωσιν.

§72Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸν σύλλογον τῶν τεχνοεργατῶν οἱ πλούσιοι τὸν παρεκίνησαν νὰ ὑποβάλῃ τὴν προκειμένην αἴτησιν.

§73Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Παραδόξως ἀκούω ὅτι τὸν σύλλογον αὐτὸν ἄλλοι τὸν ἐξώθησαν, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν συζητουμένην αἴτησιν· ἐὰν ἐγνώριζεν ὅμως τοὺς φιλέργους καὶ ἐντιμοτάτους αὐτοὺς τεχνοεργάτας ὁ κ. συνάδελφος, ἤθελεν ἐπαινέσει αὐτοὺς διὰ τὴν εὐεργετικὴν ἐν Φθιώτιδι δρᾶσίν των καὶ ἤθελε συμβουλεύσει καὶ τοὺς ἄλλους συλλόγους ἐν Ἑλλάδι, ὅπως τὸ παράδειγμα αὐτῶν μιμηθῶσιν. Εἶναι σύλλογος, ὁ ὁποῖος ἤρξατο ἐκ μικρῶν κεφαλαίων καὶ κατώρθωσε σήμερον νὰ ἔχῃ κεφάλαιον σπουδαῖον διὰ τῆς μικρᾶς χρηματικῆς καταβολῆς τῶν μελῶν αὐτοῦ, εἶναι ὁ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν σοβαρὸς ἐν Λαμίᾳ σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν, ὁ ὁποῖος σχεδὸν διὰ μηνιαίας μικρᾶς καταβολῆς τῶν μικρῶν τάξεων κατώρθωσε ν’ ἀποταμιεύσῃ ἤδη μέγα χρηματικὸν κεφάλαιον, ὅπερ ὑπεραρκεῖ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν μελῶν αὐτοῦ, καθόσον ὁ σύλλογος οὗτος ἔχων κεφάλαιον 150,000 δραχμῶν δανείζει πρὸς τὰ μέλη αὐτοῦ πρὸς 4% ἐτησίως, ποσοστὸν τόκου ἄγνωστον εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Τὴν δικαιοτάτην ἑπομένως ταύτην αἴτησιν τοῦ εἰρημένου συλλόγου, ἀποτελουμένου ἐκ μεγάλου ἀριθμοῦ ἐντίμων βιοπαλαιστῶν, ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν ὑποβάλλων σχετικὸν σχέδιον νόμου.

§74Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου.

§75Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα· ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Δικαίου, πλὴν δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· εἶναι ἀνάγκη καὶ παρακαλῶ θερμῶς, ἵνα ταύτην υἱοθετήσητε, ὅπως ψηφισθῇ ταχέως πρὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας τοῦ εἰρημένου νόμου περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας διακόπτομεν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§77ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν χωρεῖ, φρονῶ, ἀμφισβήτησις, ὅτι διακεκριμέναι εἰσὶν αἱ γραμμαί, διότι συγκεκριμένα εἰσὶ τὰ θέματα τῆς διεξαγομένης συζητήσεως. Αἱ γραμμαὶ εἶναι τῶν ἐπερωτώντων τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῶν ὑπερασπιζόντων αὐτήν. Ἡ ἐπερώτησις, οὖσα ἡ τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων «παρανόμων γραφή», «καταγγελία», δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὡς ἐπακολούθημα ἄλλου εἴδους συζήτησιν ἢ μόνον συζήτησιν διεξαγομένην μεταξὺ τῶν καταγγελλόντων τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῶν ὑπερασπιζόντων αὐτήν. Ἐὰν συνέβαινεν ἐν Κοινοβουλίῳ τινὶ ἡ ἐπερώτησις νὰ μεταβληθῇ εἰς ἱκεσίαν, καὶ δὴ ταπεινὴν ἱκεσίαν, τοῦτο θὰ ἐσήμαινεν οὐ μόνον πολιτικὴν κατάπτωσιν, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο καὶ νὰ σημαίνῃ κατάπτωσιν σημαντικωτέραν, κατάπτωσιν πολιτικῶν χαρακτήρων καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ καταπτώσεως φυσικῶν χαρακτήρων. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ σημαίνῃ νοθείαν τοῦ πολιτεύματος, σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους, σύγχυσιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν καθηκόντων ἑκάστης τῶν ἐξουσιῶν τῆς Πολιτείας, ἥτις μάλιστα θὰ ἐκαλεῖτο Φιλελευθέρα. Ἀνήκω εἰς τὴν γραμμὴν τῶν καταγγελλόντων τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἐπιτροπειῶν, αἵτινες θὰ ἔκρινον τοὺς καταλλήλους νὰ πληρώσωσι τὰς κενὰς θέσεις τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ πρὸ ἡμερῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου πρὸς τὴν Βουλήν. Ἔλεγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέρριψε τὸ κῦρος τῆς Πολιτείας ἐκλέξασα τοὺς κριτὰς τῆς Σχολῆς τῆς Φυσικομαθηματικῆς, καὶ προσέθετον ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέρριψε τὸ κῦρος τῆς Πολιτείας, παρέβη τοὺς κανόνας τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς, διορίσασα κριτὰς διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν ἐκείνους, οἵτινες ἐνδιεφέροντο διὰ στενωτάτους αὐτῶν συγγενεῖς, ἐκείνους οἵτινες θὰ ἔκρινον ἑαυτούς. Ἔχων ὅμως τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὑπ’ ὄψει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς ἡ κατάρτισις τοῦ Κοινοβουλίου νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τῶν σπουδαιοτάτων τούτων θεμάτων, δὲν ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἐπεκτείνω τὴν συζήτησιν, νὰ κατέλθω εἰς λεπτομερείας, νὰ παρατάξω ὅλην τὴν σειρὰν τῶν ἐπιχειρημάτων, ἅτινα θὰ πείσωσι καὶ τὸν μᾶλλον δύσπιστον, ὅτι ὄντως ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸν διορισμὸν τῶν κριτῶν ἐκείνων παρέβη τοὺς κανόνας τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς. Ἀλλά, ἐκεῖ ὅπου ἔφθασεν ἡ συζήτησις καὶ ὡς μάλιστα παρὰ τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιλήψεις ἡμῶν διεξήχθη, εἶναι ἀνάγκη κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν νὰ ἀκουσθῇ καὶ τὴν φορὰν ταύτην ἡ διαμαρτυρία τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀποστέργει ἡ Κυβέρνησις καὶ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν ὑβρίζουσι τῆς Κυβερνήσεως οἱ ὀπαδοὶ οἱ ἀφωσιωμένοι, οἱ ἐνθουσιώδεις ὀπαδοί, διότι δὲν ἐπιθυμοῦσι βεβαιότατα Ἀντιπολίτευσιν, κατὰ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἔχουσι νὰ εἴπωσιν εἴτε διὰ τὰς προθέσεις εἴτε διὰ τὴν δρᾶσιν αὐτῶν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἐπιθυμοῦσιν Ἀντιπολίτευσιν, κατὰ τῆς ὁποίας κατὰ πᾶσαν ἡμέραν θὰ δύνανται νὰ φέρωσι τὰς ἁμαρτίας τοῦ παρελθόντος, κατὰ τῆς ὁποίας κατὰ πᾶσαν ἡμέραν θὰ δύνανται νὰ ἀναπεταννύωσι τὴν γοητευτικὴν σημαίαν τῆς Ἀνορθώσεως, ἐνῷ τοιαῦτά τινα οὔτε δύνανται, οὔτε ἐτόλμησαν, οὔτε θὰ τολμήσωσι νὰ παρατάξωσι καθ’ ἡμῶν, οἵτινες κρατοῦμεν καὶ ὑψοῦμεν τὴν ἀληθῆ τῆς Ἀνορθώσεως σημαίαν, ἀπηλλαγμένην ἀπὸ πᾶσαν ἁμαρτίαν τοῦ παρελθόντος, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐδουλεύσαμεν, ὑπηρετοῦντες τὴν ἀληθῆ, τὴν πραγματικὴν Ἀνόρθωσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ κυβερνητικὰ φύλλα κατὰ πᾶσαν ἡμέραν προπηλακίζουσι τοὺς σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀντιπολιτευομένους. Ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ πολὺ ταχέως ἡ ἡμέρα, ἕνεκα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖται ἡ μὴ πραγματικὴ Ἀνόρθωσις, ὥστε νὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους τόσον κατὰ κόρον καὶ τόσον δημαγωγικῶς ἀποκαλοῦσι παλαιοὺς ἁμαρτωλούς, διὰ νὰ εἴπωσι: «Φέρετε ἴδωμεν τὰς ὑπηρεσίας ὑμῶν καὶ ἡμῶν καὶ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ ὑμῶν». Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ὑποσταλῇ μετὰ πολλῆς ἐντροπῆς ἡ σημαία τῆς σημερινῆς Ἀνορθώσεως, ἥτις βεβαιότατα δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ βλέπῃ τὸ φῶς τῆς Ἑλληνικῆς ἡμέρας.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας.

§79ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάντοτε κατὰ τὴν γνώμην μου. Εἶναι ἀνάγκη καὶ αὖθις κατά τινα ἱστορικὴν μέθοδον νὰ διεξαγάγωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὅτι ἅπασα ἡ Βουλὴ εἶχεν ἐκδηλώσει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς καὶ τὴν θέλησιν αὐτῆς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις κατ’ οἰκείαν κρίσιν καὶ θέλησιν ἀποφανθῇ περὶ τῶν διοριστέων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ἀκόμη πάντες, ὅτι ἐπέμενεν ἀδιασείστως ἡ Κυβέρνησις, ὅπως θέσῃ ἐν τῇ προτάσει ἐκείνῃ τοῦ νόμου τὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διωρίζοντο εἰδικοὶ κριταί. Ἔλειψε τὸ θάρρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως; Ἀλλὰ τὸ μέγα διαλαλούμενον προσὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ δῆθεν θάρρος αὐτῆς, τὸ ἀπαραίτητον θάρρος, ὅπως ἐπιβάλλῃ πάντοτε τὸ κράτος τοῦ νόμου, ὅπως ὁδηγῇ κατὰ πᾶσαν περίστασιν τὰς σκέψεις αὐτῆς, τὰς θελήσεις αὐτῆς. Διατί λοιπὸν δὲν ἐδέχθη τὴν τόσον ὁμόθυμον πρότασιν τῆς Βουλῆς; Διότι εἶχεν ἀνάγκην νὰ φωτισθῇ ἀπὸ τὰ φῶτα εἰδικῶν τινων κριτῶν καὶ ἐθεώρει ἄτοπον καὶ ἀπρεπὲς νὰ φωτισθῇ ἐκ τῶν παρασκηνίων, ἐκ τῶν πληροφοριῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου; Πιθανὸν τοῦτο νὰ συνέβη, θὰ ἐδικαιοῦτό τις νὰ εἴπῃ μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν, ἀλλὰ μετὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν εἰς οὐδένα πλέον ἐπιτρέπεται νὰ ὑπολαμβάνῃ ὅτι θεωρεῖ ὡς ἀπρεπὲς ἡ Κυβέρνησις νὰ δέχηται φῶτα ἐκ τῶν παρασκηνίων καὶ πληροφορίας ἀπὸ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, διότι δὶς καὶ τρίς, νομίζω, ἢ καὶ πολλάκις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε: «Δώσατε λοιπὸν εἰς ἡμᾶς πληροφορίας, δώσατέ μας σημειώσεις, ἔλθετε εἰς τὰ Ὑπουργεῖα νὰ μᾶς πληροφορήσητε». Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἀναξιοπρεπὲς ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ πανταχόθεν πληροφορίας. Εἶναι βεβαίως περίεργον, ἀναμφιβόλως θὰ ἠδύνατο ὑπὸ αὐστηροῦ τινος ἐπικριτοῦ νὰ ὀνομασθῇ καὶ ἀλλοπρόσαλλον, κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν, πιθανῶς κατὰ τὴν αὐτὴν ἀγόρευσιν, νὰ ἔρχηται ὁ ἀρχηγὸς ἑνὸς Κράτους καὶ νὰ λέγῃ: «ἦτο ἀπαραίτητον νὰ διορίσωμεν κριτάς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματίσωμεν ἐκ τῶν παρασκηνίων γνώμην, ἀλλὰ τέλος πάντων δώσατέ μας σημειώσεις, ἔλθετε νὰ μᾶς πληροφορήσητε». Θὰ ἠδύνατό τις, λέγω, αὐστηρὸς ἐπικριτὴς νὰ τὸ ὀνομάσῃ τοῦτο ἀλλοπρόσαλλον καὶ μὴ προσῆκον εἰς ἀρχηγὸν Κράτους, μάλιστα ἐπαιρόμενον ἐπὶ ἰσχυρᾷ θελήσει καὶ ἐπὶ θάρρει γνώμης. Ἀλλά, ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν εἶμαι αὐστηρὸς ἐπικριτής, λέγω ἁπλῶς ὅτι τοῦτο οὐδὲν ἄλλο ἀποτελεῖ ἢ σύγχυσιν, σύγχυσιν εἰς τὴν ὁποίαν φυσικὰ φέρεται ἡ Κυβέρνησις κατόπιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα διέπραξε. Διατί λοιπὸν διώρισε τοὺς κριτάς; Τὰ γεγονότα μαρτυροῦσι κατὰ τρόπον πειστικώτατον. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, νὰ παρατάξωμεν τὰ γεγονότα. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῶν κριτῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ἔλεγε προχθὲς ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ὁ ἔγκριτος συνάδελφος ἡμῶν κ. Μέρμηγκας, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ζάλῃ, ὡς ἐὰν ἔπεσεν ἀπό τινος ὕψους, ἢ μᾶλλον διότι ἔπεσεν ἀπὸ ὕψους. Βεβαιῶ τὸν ἔντιμον φίλον μου, ὅτι ἐκεῖνος ἀπ’ οὐδενὸς ὕψους ἔπεσεν, ὅτι ἔχει ἁπλῶς τὴν ζάλην τοῦ ἀφυπνιζομένου· κοιμώμενος μέχρι προχθές, ἕνεκα τῆς νάρκης, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἁπλώσει ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Ἀνόρθωσις, ὠνειρεύετο ὅτι ἦτο ἐπὶ ὕψους καὶ ἔπεσεν ἀπ’ αὐτοῦ. Ἀπ’ οὐδενὸς ἔπεσεν ὕψους, εὑρίσκεται στερεῶς εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν αἱ μελέται του, αἱ ἐργασίαι του, τὰ συγγράμματά του, ἡ ἀφοσίωσις εἰς τὸ καθῆκόν του, αἱ ἐξαιρετικαὶ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τὴν πατρίδα του κατὰ τὸ ἀνῆκον εἰς αὐτόν, ὅπου καὶ ἂν ἐπαρουσιάσθη αὐτῷ περίστασις. Ἄλλοι ἔπεσαν ἀπὸ ὕψους. Ἄλλοι, λέγω, ἔπεσαν ἀπὸ ὑψίστου ὕψους καὶ εὑρίσκονται εἰς πραγματικὴν ζάλην. Καὶ ἔπεσαν, διότι δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων, ἀλλ’ ἄλλοι ἀνεβίβασαν αὐτοὺς ἐκεῖ παρ’ ἀξίαν. Καὶ εἶδεν ἡ Βουλὴ τὸ ἀληθῶς ἀνεπίδεκτον κατὰ ἀκριβολόγον τρόπον χαρακτηρισμοῦ θέαμα, εἶδεν ἡ Βουλὴ προσπαθοῦντας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ κρατήσωσιν ὁ εἷς τὸν ἕτερον ἐπὶ τοῦ ὕψους ἐκείνου, μὴ ἀντιλαμβανομένους δὲ ὅτι ὤθει ὁ εἷς τὸν ἕτερον, καὶ κατέπεσαν ἐκεῖ ὅπου κατέπεσαν, εὑρισκόμενοι ἐν τῇ ζάλῃ φυσικῶς. Ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «ῥητῶς ὑπεσχέθημεν εἰς τὸν κ. Γερουλάνον, καὶ ἀπεδέχθη ἐκεῖνος ἀπεριφράστως τὴν θέσιν». Καὶ διέψευδε τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§80Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγὼ διέψευσα;

§81ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§82Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἐδημοσιεύθη ἡ ἀγόρευσίς μου ἐν τοῖς Ἐστενογραφημένοις Πρακτικοῖς· δὲν μετεβλήθη δὲ κατὰ τὴν διόρθωσιν τίποτε. Ἐκλήθη ὁ κ. Γερουλᾶνος καὶ ἀπεδέχθη τὴν θέσιν.

§83Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ περὶ τῶν δύο.

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα· ὁ κ. Γερουλάνος ἀπεδέχθη τὴν θέσιν. Ἐγὼ λοιπὸν εἶπον τὸ ἐναντίον εἰς τὴν Βουλήν; Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ἐνταῦθα νὰ μὴ ἐνθυμῆται τοῦτο.

§85Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πῶς ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλῆτε τοιουτοτρόπως, κ. Ὑπουργέ, ἀφοῦ ὑμεῖς εἴχετε δηλώσει κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ παρέχουσα τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπ’ εὐθείας διορισμοῦ ἐτέθη μόνον χάριν τοῦ κ. Μενάρδου, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν αὐτοῦ, θὰ διωρίζετο κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον; Καὶ πῶς, ἀφοῦ, ὡς ἤδη ὁμολογεῖτε, εἴχετε παραχωρήσει τὴν ἕδραν τῆς Χειρουργικῆς Παθολογίας πρὸς τὸν κ. Γερουλάνον, πῶς ἐδέχεσθε δι’ αὐτὴν ὑποψηφιότητας, καὶ τὰς ὑποψηφιότητας ταύτας διεβιβάζετε πρὸς τὴν κριτικὴν ἐπιτροπήν, ἐπιτροπὴν ἐν τῇ ὁποίᾳ εἰδικὸν κριτὴν καὶ εἰσηγητὴν διωρίσατε αὐτὸν τοῦτον τὸν διεκδικοῦντα τὴν ἕδραν, εἰς τὸν ὁποῖον τοιουτοτρόπως καὶ παρέσχετε τὴν θέσιν τοῦ κριτοῦ, ἵνα, ἀφοῦ κατηγορήσῃ ὅσον δυνηθῇ τὸν ἐπίφοβον ἀντίπαλον, ἐν τέλει ὑποδείξῃ ὡς μόνον κατάλληλον .... τὸν ἑαυτόν του!

§86Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπανέρχεται εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζει σαφῶς, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν θέλει νὰ διασαφηνίσῃ ἐνταῦθα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι αὐτὸς μόνος ἀδικεῖται, διότι ἡ θέσις τοῦ καθηγητοῦ τῆς χειρουργικῆς εἶναι προωρισμένη δι’ ὡρισμένον καθηγητήν. Εἶπον πρὸς αὐτόν, ὅτι τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἔλαβεν ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις· ἀλλά, ἐπειδὴ πάντες οἱ ἐπιστήμονες δὲν ἀπήντησαν ὁριστικῶς διὰ τὴν ἀποδοχήν, ἡ ἕδρα ἀκόμη μένει κενή, καὶ δίδει τὸ δικαίωμα αὐτῷ, ἀφοῦ τοῦτο ζητεῖ, νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα.

§87Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὁρῶμεν γῆν. Ἡ ὁμολογία αὕτη εἶναι πρωτάκουστος. Ἐνῷ ἀφ’ ἑνός, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς μόλις πρὸ ὀλίγου εἶπεν, εἶχε δοθῆ ἡ ἕδρα εἰς τὸν κ. Γερουλᾶνον, καὶ οὗτος εἶχεν ἀποδεχθῆ αὐτὴν—οὕτως εἶπεν ἐπὶ λέξει ὁ κ. Ὑπουργός—, ἀφ’ ἑτέρου παρεκινοῦντο οἱ ὑποψήφιοι διὰ τὴν ἕδραν ταύτην νὰ ὑποβάλωσι τὰ ἑαυτῶν ἔργα, ἵνα κριθῶσιν ὑπὸ τίνος; Ὑπ’ ἐκείνου, ὅστις εἶχεν ἤδη λάβει τὴν ἕδραν ὡς δῶρον, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ θριαμβεύσῃ καὶ ἐπιστημονικῶς, γινόμενος αὐτὸς δικαστὴς ἐν ταὐτῷ καὶ ἀντίδικος.

§88Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ἐζητήσατε μόνος σας.

§89Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τίς ἠδύνατο νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὁ κριτὴς δὲν θὰ παρῃτεῖτο τῆς ὑποψηφιότητος ἢ ὁ ὑποψήφιος τῆς θέσεως τοῦ κριτοῦ; Τοῦτο ὀνομάζεται πολιτικὴ δολιότης δι’ ὑμᾶς καὶ ἐπιστημονικὴ ἀνανδρία δι’ ἐκεῖνον.

§90Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ προσφάτου γεγονότος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας οὐχὶ μόνον διαψευδόμενος ὑπὸ ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ἀλλ’ αὐτὸς οὗτος εἶπεν ὅτι οὐδεμίαν πρὸς τὸν κ. Γερουλᾶνον ῥητὴν καὶ κατηγορηματικὴν ὑπόσχεσιν ἔδωκεν, ὅτι ὡρισμένως θὰ διορισθῇ καθηγητής, καὶ ἐκεῖνος ἀπεδέχθη. Καὶ μετ’ ὀλίγον ἐπηκολούθησεν ἡ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δήλωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ῥητὴ ἐδόθη ὑπόσχεσις καὶ ῥητὴ ἀπηντήθη ἀποδοχή.

§91Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ὁ κ. Λιμπερόπουλος καὶ ὁ κ. Σκάσης διέψευσαν ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργόν.

§92Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ῥητῶς, λέγω, ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι πρὸς τὸν Παναγῆν Λιβιεράτον ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ διορίσῃ αὐτὸν καθηγητήν, ἐπεφυλάχθη δὲ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ Βουλευτὴς Κεφαλληνίας. Ῥητῶς δ’ ἐπηκολούθησε δηλῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πλήρης ἐπηκολούθησε συμφωνία μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Λιβιεράτου, καθ’ ἣν δὲν θὰ ἀπεδέχετο ἐκεῖνος θέσιν καθηγητοῦ, ἀλλὰ θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἐξαδέλφου του, καὶ τοῦτο θὰ ἦτο λόγος—ὡς βεβαιότατα ἦτο λόγος—νὰ μὴ ἀποτελέσῃ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ τῇ ἀληθείᾳ, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διορίζηται κριτὴς ὁ κ. Γερουλᾶνος, τὴν ἐπιστημονικὴν ἱκανότητα τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἀρνεῖται, ἀλλ’ ὅστις θὰ ἔπρεπε νὰ κριθῇ παραλλήλως πρὸς ἐπιστήμονας τῆς περιωπῆς ἑνὸς Μέρμηγκα καὶ τῆς ὑπερόχου ἐπιστημονικῆς δράσεως ἑνὸς Ἀλιβιζάτου; Ἴσως δὲν εἶναι εἰς ἐμὲ συγκεχωρημένον ἐν πλάτει νὰ εἴπω διατί λέγω τῆς περιωπῆς ἑνὸς Μέρμηγκα, ἀλλ’ εἶναι ἐπιβεβλημένον διὰ λόγους ὑψίστης δικαιοσύνης νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ σημειώσω κατὰ τὴν διεξαγομένην συζήτησιν, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἄλλος κριτὴς νὰ κρίνῃ ποία ἡ θέσις τοῦ κ. Γερουλάνου ἀπέναντι τοῦ ἐπιστήμονος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἵδρυσεν ἵδρυμα, κατάστημα, τὸ ὁποῖον ἐπιστημονικῶς οὐδαμῶς οἱουδήποτε ἄλλου ὑπολείπεται, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τῆς λαϊκότητος, τῆς ὑπηρεσίας πρὸς μέγα μέρος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, τῆς πτωχῆς πρὸ πάντων, κεῖται ἀναμφισβητήτως ὑπεράνω παντὸς ἄλλου. Ἑξαπλάσιοι εἶναι οἱ νοσηλευόμενοι εἰς τὴν «Πολικλινικὴν» τῶν νοσηλευομένων ἐν τῷ «Εὐαγγελισμῷ», καὶ ἀνυπολογίστως πολλαπλάσιαι αἱ γινόμεναι ἐν αὐτῇ ἐγχειρήσεις, καὶ ἀπεριγράπτως μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιτυχίας, κατὰ τὰς στατιστικάς. Καὶ ὅτε ἔχετε ἕνα ἐπιστήμονα, μὲ πλῆθος δὲ ἐπιστημονικῶν ἐργασιῶν, τοιαύτης καὶ τοσαύτης δράσεως, ἐκ τοῦ μηδενὸς ἀνεγείραντα κατάστημα τοσαύτης καὶ τοιαύτης σημασίας ἐπιστημονικῶς καὶ κοινωνικῶς, πῶς θέλετε νὰ μὴ εἴπωμεν πρὸς ὑμᾶς ὅτι παρέβητε τοὺς κανόνας τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς, ἀποκλείσαντες αὐτὸν τῆς κρίσεως, καὶ τὸν ἀπεκλείσατε, εἴτε διότι ῥητῶς ὑπεσχέθητε εἰς κριτὴν ὅτι θὰ διορίσητε αὐτὸν καθηγητήν, εἴτε διότι εἴπετε πρὸς αὐτόν, νὰ κρίνῃ αὐτὸς ἑαυτόν. Δὲν εἶναι δὲ οὔτε τὸ πρῶτον οὔτε τὸ δεύτερον παράδειγμα εἰς τὸν τόπον ἡμῶν, καθ’ ὃ πολλοὶ ἐδημιουργήθησαν μεγάλοι δῆθεν ἄνδρες καὶ ὑπερόχου ἐξοχότητος εἴτε διὰ τῶν ἐφημερίδων εἴτε διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τῶν κοινωνικῶν ἀναστροφῶν καὶ τῆς ἐν γένει δράσεως, ἵνα ἐν παραβύστῳ πλουτῶσιν, εἴτε διότι κατώρθωσαν ταπεινοὶ κόλακες ὡρισμένων δεσποινῶν καὶ δεσποινίδων νὰ ἐξαίρωνται ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τοῦτο περὶ τοῦ ἐπιστήμονος, περὶ τοῦ ὁποίου τοιαύτη γενικῶς κρατεῖ ἀγαθὴ γνώμη, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως ἓν μέρος τῆς ἐπικρατήσεως αὐτοῦ τὸ ὀφείλει εἰς τοιοῦτόν τινα τρόπον τοῦ βίου του. Εὗρεν ἑτοίμην τὴν κλινικὴν τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ», διὰ νὰ ἐπιδείξῃ τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ ἐξοχότητα, εὗρε δὲ προθύμους, προθυμοτάτους ἐκείνους, οἵτινες θὰ διεφήμιζον αὐτόν. Καί, ὅτε ἐκεῖνος ἐκέρδαινεν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος, ὁ Μέρμηκας συνέγραφε καὶ εἰργάζετο ἐπιστημονικῶς, καὶ ὁ Ἀλιβιζᾶτος ἀνίδρυεν ἱδρύματα σπανίας ἐπιστημονικῆς περιωπῆς. Ἀλλὰ προσεκλήθη κριτὴς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας βουλευτὴς κύριος Παναγῆς Λιβιεράτος. Εἶναι καὶ ἐπὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ ἐπικριτέα ἡ Κυβέρνησις; Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δραγούμη εἶχε διορίσει αὐτὸν καθηγητήν. Ἂν εἶναι ἀληθῶς ἐπιστημονικὴ κορυφή, ἂν ἀληθῶς ἐμπνέηται ὑπὸ φλογερᾶς φιλοπατρίας, ἂν ἀληθῶς φλέγηται, λέγω, ὅπως ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα αὐτοῦ, διατί δὲν ἀπεδέχετο ἔκτοτε τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἵνα ὑπηρετήσῃ τὴν ἐπιστήμην τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν κοινωνίαν τὴν ἑλληνικὴν καὶ νὰ συμβάλῃ τὸ καθ’ ἑαυτὸν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν πανεπιστημιακῶν πραγμάτων καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ ὅσα ἐν τῷ μεταξὺ ἐζήτησεν; Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐκλεχθῇ Βουλευτής, νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα, νὰ χειροκροτήσῃ καὶ νὰ ζητωκραυγάσῃ ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως, ὅπως εἰσαγάγῃ τὸν φίλτατον ἐξάδελφον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐπὶ ἀντιπαροχῇ.

§93Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθῆ ταῦτα, κ. συνάδελφε.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐπετρέπετο νὰ διορισθῇ κριτὴς ἑκατοντάδος ὅλης ἐπιστημόνων, ἀφοῦ μελετήσῃ καὶ ἐκτιμήσῃ χιλιάδας ὅλας ἐπιστημονικῶν συγγραφῶν, ἐκεῖνος ὅστις ἐμορφώθη ἐν τῇ ξένῃ καὶ οὐδέποτε ἐγνώρισε τοὺς Ἕλληνας ἐπιστήμονας καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν καὶ τὴν δρᾶσιν αὐτῶν καὶ τὸ ἦθος αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐπετρέπετο νὰ διορισθῇ κριτής, μετὰ τὸ ἔντυπον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔλαβε γνῶσιν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, τὸ ἔντυπον τὸ ἐλθὸν ἐνταῦθα ὑπὸ τύπον νομοσχεδίου; Ἐπιστήμων μορφωθεὶς ἐν τῇ ξένῃ, ἀδυνατῶν δέ, ἀγνοῶ ἂν καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ἀσφαλῶς καὶ ἀναμφιβόλως ἐν τῇ γλώσσῃ τῇ Ἑλληνικῇ, νὰ ἀντιληφθῇ καὶ νὰ διατυπώσῃ δύο ἐννοίας ἐν εἰρμῷ καὶ ἀρτιότητι, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ κρίνῃ χιλιάδας ἔργων ἐπιστημονικῶν;

§95Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πόθεν τὸ συμπεραίνετε αὐτό; Ἀπὸ τὰ λάθη μιᾶς φυλλάδας;

§96Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Μέρμηγκας ἀνέγνω πολλὰς περικοπὰς τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§97Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶχε γραφῇ ἰταλιστί, καὶ εἷς φοιτητὴς τῆς Ἰατρικῆς τὸ μετέφρασεν.

§98Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν εἰδικῶν ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπὶ τῶν εἰδικῶν ἐξετάσεων ἐπιτροπὴ σύγκειται ἐκ τριῶν μελῶν ἑκάστη. Ἐκ τούτων εἶναι ὁ καθηγητὴς τοῦ μαθήματος, ἐφ’ οὗ γίνεται ἡ ἐξέτασις ἢ ὁ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ καθηγητοῦ ἐπιφορτισθεὶς ὑπὸ τῆς Σχολῆς, ὅπως ἀντικαταστήσῃ αὐτόν· τὰ δύο ἕτερα μέλη ὁρίζονται ὑπὸ τοῦ Πρυτάνεως τῇ προτάσει τῆς Σχολῆς, εἰς ἣν ἀνήκει ἡ διδασκαλία, ἥτις ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τῆς δοκιμῆς. Ἐκ τῶν δύο προτεινομένων εἷς πρέπει νὰ καταλέγηται ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῆς αὐτῆς ἢ παραπλησίου, οὗτος ὅμως θὰ δύναται νὰ ἐκλεγῇ ἐκ τῶν διδασκόντων ἄλλης Σχολῆς, ὁπόταν εἰς αὐτὴν ἀνήκωσιν οἱ ὑπὸ ἐξέτασιν νέοι». Πῶς θὰ ἀνήκωσιν εἰς αὐτήν, ἀφοῦ ἄλλης σχολῆς θὰ εἶναι ὁ καθηγητὴς καὶ ἄλλης ὁ φοιτητής; (Ἀναγινώσκει:) «Ὁ ἕτερος θὰ ἐκλεγῇ μεταξὺ τῶν ὑφηγητῶν, τῆς ἰδίας ἢ παραπλησίου ὕλης, οἵτινες ἐδίδαξαν κατὰ τὸ ἀκαδημαϊκὸν ἔτος». Πρόκειται, ὡς εἶπον, κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν, περὶ ἀνθρώπου, ὅστις δὲν δύναται οὔτε νὰ ἀντιληφθῇ οὔτε νὰ διατυπώσῃ δύο ἐννοίας ἐν ἀρτιότητι καὶ ὁλοκληρίᾳ. Ἀλλὰ ἀκούσατε, σᾶς παρακαλῶ, ἄλλην τινὰ πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις νομοσχεδίου: «Φρονοῦντες ὅτι ἐπείγει διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους ἡ πλήρωσις τῶν κενῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἑδρῶν λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ προτείνωμεν τὸ ἑπόμενον σχέδιον νόμου». Διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους! Καὶ ἔρχεται ὁ μέγας ἐπιστήμων, ἡ κορυφὴ ἡ ὑπάτη ἡ ἐπιστημονική, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ Ἰατρικῆς Σχολῆς, καὶ δὲν εὑρίσκει νὰ αἰτιολογήσῃ τὴν γνώμην του παρὰ τὴν φράσιν διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους! Καὶ ἔρχεται ἡ ὑπάτη κορυφὴ ἡ ἐπιστημονική, ὁ μέγας ἰατρὸς τῆς Εὐρώπης, ὁ τιμῶν τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα, ἔρχεται νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν ἑδρῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ ἀναγινώσκει ἁπλῶς ἓν τετράδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἄλλος εἶχε συγγράψει φοιτητής! Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἱκανότητος δὲν εἶμαι ἰατρὸς καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τὰ παρ’ ἁπάντων τῶν ἰατρῶν τῆς πρωτευούσης λεγόμενα, πῶς ἐπὶ ἑβδομάδας δὲν ἔβλεπεν ἐνώπιον αὐτοῦ τὴν σηψαιμίαν, ἀλλ’ ἐθεράπευε νευρικὸν πυρετόν. Καὶ διωρίζετο κριτὴς ὡς εἰδικὸς ἐν τῇ Παθολογικῇ κλινικῇ, ὅτε ὑπῆρχεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴς ἔχων διδακτικὴν πεῖραν 18 ὅλων ἐτῶν, ἔχων συγγράμματα ὀγκώδη, συγγραφέντα ἐν Ἑλλάδι, τῶν ὁποίων ἡ ὕλη συνεκομίσθη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἐπιστήμης, κατ’ ἀντίληψιν ἑλληνικήν, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἐπιστήμης, ἥτις θὰ ὑπηρέτει τὴν κοινωνίαν τὴν ἑλληνικήν. Τοιουτοτρόπως ἡ ἑλληνικὴ Πολιτεία, τοιουτοτρόπως ἡ ἐκπροσώπησις τῆς πατρίδος τῆς Ἑλληνικῆς φέρεται πρὸς τὰ τέκνα αὑτῆς, τὰ μὴ ζητοῦντα στάδιον ἐν τῇ ξένῃ, ἀλλ’ ἀγωνιζόμενα ἐν τῷ τόπῳ, ἀλλὰ ἐργαζόμενα ἐντὸς τοῦ τόπου, συντριβόμενα ἐντὸς τοῦ τόπου, καταναλίσκοντα ὅλην τὴν ὕπαρξιν αὑτῶν, διὰ νὰ ἀναδείξωσι τὴν ἑαυτῶν πατρίδα! Τοιουτοτρόπως φέρεται ἡ Πολιτεία ἡ Ἑλληνικὴ πρὸς ἕνα Καλλικούνην. Τοιουτοτρόπως φέρεται ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία πρὸς μίαν ἀληθῶς ἐπιστημονικὴν κορυφήν. Τοιουτοτρόπως φέρεται ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία πρὸς ἕνα Καρυοφύλλην. Τοιουτοτρόπως φέρεται πρὸς ἕνα Σακόρραφον. Οὐδεμίαν ἐμποιοῦσιν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἑλληνικὴν οἱ ὀγκώδεις τόμοι τοῦ καθηγητοῦ Καλλικούνη, πρὸς τὸν ὁποῖον γράφουσι Γάλλοι καθηγηταὶ διαπρεπέστατοι ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ ἐπιστήμῃ: «Θὰ ἴδωμεν ἂν θὰ παρουσιασθῇ τὸ πρωτοφανὲς φαινόμενον τοιοῦτον ἔργον νὰ φέρῃ εἰς πέρας εἷς ἄνθρωπος, ἔργον τὸ ὁποῖον ἀλλαχοῦ συγγράφει πλειὰς ἐπιστημόνων». Καὶ φέρεται τοιουτοτρόπως ἀπέναντι ἀνθρώπου, τοῦ ὁποίου οἱ λόγοι καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς κατὰ τοιαύτην ἀσυναρτησίαν προσάγονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· καὶ διορίζεται κριτής, ὅτε ῥητῶς δηλοῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ πρωτεξαδέλφου αὐτοῦ, ἐνῷ ῥητὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ὃν εἰσηγήθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ διορίσασα αὐτὸν κριτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται οἱ συγγενεῖς μέχρι καὶ τοῦ τετάρτου βαθμοῦ νὰ κρίνωσι περὶ τῶν συγγενῶν αὑτῶν.

§99Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Τοιαύτη διάταξις, κύριε συνάδελφε, οὐδαμοῦ τοῦ νόμου ὑπάρχει.

§100Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει.

§101Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ συμβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν.

§102Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει, κύριε Φορέστη· δὲν ὑπάρχει βεβαίως εἰς τὸν προσωρινὸν νόμον, ἀλλ’ ὑπάρχει εἰς τὸν πάγιον πανεπιστημιακὸν νόμον.

§103Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τῇ προτάσει τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος.

§104Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἀναμφιβολώτατα ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ παράβασις τῆς ὁποίας δὲν εἶναι παράβασις νομική, ἀλλὰ κατάφωρος παράβασις ἠθική.

§105Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἄλλος ἐξάδελφος προυτάθη. Ὁ κ. Ἀραπίδης προτείνει τὸν κ. Τσακαλῶτον.

§106Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐζήτουν τοὺς εἰδικοὺς καὶ δὲν ἔβλεπον ἐνώπιον αὑτῶν τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς ἀρετῆς ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ἔβλεπον τὸν κ. Ζαΐμην. Δὲν ἐχρησίμευεν εἰς αὐτοὺς ὁ κ. Ζαΐμης, διότι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν θὰ κατεδέχετο νὰ προέλθῃ εἰς συναλλαγάς, διότι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν θὰ προέτεινεν ἑαυτόν, ἵνα δεχθῇ, ὅπως προτείνῃ τὸν Μπένσην. Ἐπεζήτουν τὸν ἐξάδελφον τοῦ ἐξαδέλφου, διότι μόνον ὁ ἐξάδελφος τοῦ ἐξαδέλφου θὰ ἠσέβει πρὸς τὴν Βουλήν, καίπερ Βουλευτής, καίπερ ἀντιλαμβανόμενος τοῦ πνεύματος τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ δοθῇ μία ἱκανοποίησις εἰς τὸ τραυματισθὲν γόητρον τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε μετὰ τὴν ἄστοχον καὶ ἀπερίσκεπτον καὶ ὑπερβολικὴν ἐκκαθάρισιν νὰ δοθῇ μία ἱκανοποίησις εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἡ ἱκανοποίησις νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ προταθῇ πιθανῶς διὰ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον πᾶς τις βλέπων ἐξερχόμενον τοῦ οὐδοῦ τῆς οἰκίας αὐτοῦ δικαιοῦται νὰ εἴπῃ: «Ἰδοὺ ὁ ἐναγής!». Διότι ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτοῦ ἀντὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐξαδέλφου. Διότι ἔπρεπεν οἱ δύο ἐκεῖνοι Κύριοι νὰ συνεργασθῶσι μετὰ τρίτου κριτοῦ, ὑποχειρίου εἰς μίαν Κυβέρνησιν· ὑποχειρίου, διότι ἐκβιαστικῶς πωλεῖ εἰς τοὺς φοιτητὰς τὸν δεύτερον τόμον τὸν μὴ ἐκδοθέντα τοῦ συγγράμματος αὐτοῦ....

§107Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ εἶναι καθηγητὴς αὐτός;

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ὁ καθηγητής, περὶ τοῦ ὁποίου ἐν τῇ Συγκλήτῳ ἐλέχθη ὅτι ἀντὶ τιμήματος εἰς μετρητὰ ἐδέχθη τὸ ὡρολόγιον ἐκβιαζομένου φοιτητοῦ! Καὶ ἐδέχθη ἐκεῖνος νὰ συνεργασθῇ, διότι ἔπρεπεν ὅλην τὴν μοχθηρίαν αὑτοῦ νὰ τὴν χύσῃ κατὰ τοῦ πρὸ δεκαπενταετίας ἀντιπάλου του τοῦ καὶ τότε ὑπερέχοντος αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν μεγαλοφροσύνην καὶ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ νικητοῦ, ἐνῷ ὁλόκληρος, λέγω, παρῆλθε δεκαπενταετία. Αὐτὴ ἡ προσωποποίησις τῆς μοχθηρίας ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ, ἵνα συμπράξῃ μετὰ τῶν δύο συμφεροντολόγων.

§109Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ μὴ τὰ λέγητε αὐτά, διότι δὲν εἶναι συμφεροντολόγοι.

§110Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί· δικαιοῦμαι νὰ τὸ εἴπω δι’ ἐκεῖνον τὸν κριτήν, ὁ ὁποῖος προτείνει ἑαυτόν, ὁ ὁποῖος παρὰ τὴν κειμένην διάταξιν τοῦ νόμου δέχεται νὰ προτείνῃ τὸν πρῶτον ἐξάδελφον αὑτοῦ. Δικαιοῦμαι νὰ εἴπω διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι παρέβη τοὺς κανόνας τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς, ὅτε εἶναι πασίγνωστον, ὅτι μόλις διωρίσθησαν οἱ κριταὶ ἐκεῖνοι, γνωστοὶ ἦσαν καὶ εὐνοούμενοι οἱ ἀφωσιωμένοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οἵτινες θὰ προετείνοντο. Ἐπίσης δικαιοῦμαι νὰ τὸ εἴπω, ὅτε ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν δευτέραν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ προσωρινοῦ, προκειμένου περὶ θέσεων, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀπελύθησαν πρώην καθηγηταὶ καὶ τὰς ὁποίας ἐπλήρωσεν ἀκολούθως ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δραγούμη καὶ εἰς τὰς ὁποίας θὰ προσετίθεντο κατὰ τὴν δευτέραν διάταξιν τοῦ προσωρινοῦ νόμου δύο καθηγηταί, ἐν τῇ συζητήσει τῆς ὁποίας ὑπέβαλον ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· «κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν, προβλεπομένην ὑπὸ τῆς προτάσεως νόμου, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, εἶναι ἁπλῶς συμβουλευτικὴ ἡ γνώμη τῶν κριτῶν καὶ ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ κρίνῃ κατὰ τὴν οἰκείαν ἑαυτῆς κρίσιν καὶ βούλησιν καὶ νὰ πράξῃ; ναὶ ἢ ὄχι;». «Ναί, ἀναμφιβόλως ναί», ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ὑπάρχουσι τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ καὶ μαρτυροῦσι περὶ τῶν λόγων μου. Καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ τοιοῦτον ἦτο τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ νόμου ἐκείνου, τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ὅλη συζήτησις ἡμῶν, τοιαῦται ὑπῆρξαν αἱ δοθεῖσαι πρὸς ἀλλήλους ἐξηγήσεις ἐνταῦθα, τὰς ὁποίας ὤφειλον νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει καὶ οἱ κριταὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τούτοις προκειμένου περὶ ἐκείνου, ὅστις εὗρε πρὸ ἐτῶν, πολλῶν ἐτῶν, ἓν αὐτόχρημα χάνι, ἐδημιούργησε δὲ ἓν περίλαμπρον ἐπιστημονικὸν ἵδρυμα, περὶ ἐκείνου πρὸς τὸν ὁποῖον ἅπασα ἡ ἐκτίμησις συμπάσης τῆς Βουλῆς ἐξεδηλοῦτο ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, οἱ κριταὶ δίδουσιν ἄλλην φαρισαϊκὴν ἑρμηνείαν εἰς τὸν νόμον καὶ οὐδένα κρίνουσιν ὡς κατάλληλον, ἵνα ἀκολούθως ἡ κλίκα, ἥτις θὰ δημιουργηθῇ ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ, προαγάγῃ εἰς ἔκτακτον καθηγητὴν καὶ ἀκολούθως εἰς τακτικὸν καθηγητὴν τῆς Ὀφθαλμολογίας τὸν ἐπιμελητὴν τοῦ μοχθηροῦ κριτοῦ καὶ συμπολίτην τῶν ἑτέρων δύο κριτῶν, τῶν δύο συμφεροντολόγων.

§111Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Μὴ ἐκφράζεσθε ὑβριστικῶς, κ. συνάδελφε.

§112Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶναι πολὺ ἄσχημον αὐτό, τὸ ὁποῖον κάμνετε, κ. συνάδελφε.

§113Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε. Παρεκτρέπεσθε πολύ· δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ ἡμᾶς ὁ κ. Λιβιερᾶτος νὰ τὸν ὑποστηρίξωμεν. Προσπαθεῖτε νὰ ταπεινώσητε τὴν θέσιν καὶ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Πάντα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Ἰταλίας ἔχουσιν ἀναγνωρίσει τὴν ἀξίαν αὐτοῦ. Ὁ κ. Λιβιερᾶτος ἦτο ἄξιος ὄχι μόνον νὰ γίνῃ κριτὴς ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ ἐν Εὐρώπῃ καὶ παντοῦ, καὶ σεῖς λαμβάνετε τὸ θάρρος νὰ εἴπητε ὅτι ὁ κ. Λιβιερᾶτος εἶναι ἀνίκανος διὰ τὴν θέσιν του.

§114Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Οὐδένα ἀφήσαμεν ἀνύβριστον εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Φορέστη, ὑπῆρξε στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐξεδήλωσα τὸν προσήκοντα σεβασμὸν πρὸς τὴν ἡλικίαν ὑμῶν καὶ τὴν θέσιν ὑμῶν;

§116Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ὄχι.

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ θὰ παύσω νὰ αἰσθάνωμαι σεβασμὸν καὶ εὐλάβειαν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ οἱονδήποτε ἄλλον, ὅτε ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ἐγώ, εἷς τῶν ἐλαχίστων, ἠγωνίσθην, ἵνα ἀνορθωθῶσι τὰ πράγματα τῆς πατρίδος, ἵνα ἐπικρατήσῃ ἡ αὐστηρὰ δικαιοσύνη, ἡ αὐστηρὰ πολιτικὴ ἠθική, ἵνα παύσῃ ἡ συναλλαγή, καὶ βλέπω τὴν συναλλαγὴν ἐκείνην ὄχι διεξαγομένην εἰς τὰ γραφεῖα τὰ ὑπαλληλικά, εἰς τὰ παρασκήνια τὰ πολιτικά, ἀλλὰ τὴν συναλλαγὴν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Βουλευτῶν!

§118Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ πλάνη σας, ἂν ὁμιλῆτε περὶ τῶν Κεφαλλήνων Βουλευτῶν.

§119Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Γερουλᾶνος εἶναι ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου Θεοτοκικοῦ καὶ ἀντίπαλός μας, ὥστε οὐδὲν κοινὸν ὑπάρχει μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἷς τῶν ὑπάτων, Κύριοι, τῆς ἀρχαιότητος ῥητόρων ἔλεγεν· «Ἀνεύθυνον καὶ ἀζήτητον καὶ ἀνεξέταστον οὐδέν ἐστὶ τῇ πόλει», καὶ σύγχρονος φιλόσοφος λέγει: «ἡ μεγίστη ἐπανάστασις εἰς ἕνα λαὸν εἶναι ἐκείνη, οὐχὶ ὅταν ἀνατρέπῃ τινὰ θεσμόν, οὐχὶ ὅταν ἀνατρέπῃ Κυβέρνησίν τινα, ἀλλ’ ἐκείνη, ἥτις προσβάλλει τὰ φρονήματα τοῦ λαοῦ». Τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι γενικόν, πανταχοῦ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἡ συναλλαγὴ εἶναι ἀξιοκατάκριτος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παραβαίνουσα τοὺς νόμους τοὺς ῥητούς, τοὺς νόμους τοὺς ἠθικούς, εἶναι Κυβέρνησις ἐπιβλαβής, εἶναι Κυβέρνησις ἀξία ἐλέγχου, Κυβέρνησις ἀναξία νὰ κατέχῃ τὰς θέσεις τῶν ἀρχηγῶν τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι τὸ φρόνημα τὸ γενικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἂν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν, προκειμένου περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, περὶ τοῦ ὑπάτου ἱδρύματος τοῦ ἔθνους, τοῦ ὑπάτου φάρου τῆς ἐθνικῆς ψυχῆς, περὶ τοῦ ὑπάτου διδασκαλείου τῶν Ἑλληνικῶν γενεῶν, νὰ βλέπωμεν Κυβέρνησιν τοιουτοτρόπως παρανομοῦσαν καὶ παραβαίνουσαν τὴν πολιτικὴν ἠθικὴν καὶ ἐν τούτοις χειροκροτουμένην καὶ ἐν τούτοις θεωρουμένην ἀπαραίτητον ἵνα κυβερνᾷ τὸν τόπον, βεβαίως προσβάλλεται τὸ φρόνημα ἡμῶν, βεβαίως τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν μεγίστην ἐπανάστασιν, ἀλλὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ ἀνορθώσῃ τὰ πράγματα τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρόκειται εἰς τέλμα πολιτικῆς ἀντιλήψεως, εἰς τέλμα πολιτικῶν συναισθημάτων νὰ καταρρίψῃ τὸν τόπον. Δύνασθε νὰ σκέπτησθε ὅπως θέλετε, δύνασθε νὰ κρίνητε ἀπαραίτητον διὰ τὸν τόπον τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλά, ὅταν παρέλθῃ ἡ περίοδος αὕτη, τότε θὰ ἴδητε τὰ ἐρείπια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀφήσῃ ὄπισθεν τῆς δράσεως ὑμῶν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, τότε θὰ ἀνανήψητε, τότε θὰ ἴδῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, πόσον μεγάλη εἶναι ἡ εὐθύνη αὐτῆς διὰ περίοδον, ἥτις εὐφήμως καλεῖται Ἀνόρθωσις, διότι ἔπρεπε νὰ καλῆται θεομηνία!

§121Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ Dupin ὁ πρεσβύτερος καὶ τὸ δόγμα θέσας «Ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι πάντοτε ἐπωφελὴς» ἦτο φύσει εὐερέθιστος, θαρραλέος καὶ ὁρμητικὸς εἰς τὰς συζητήσεις. Ὅτε ὅμως ἤθελε νὰ ἐλέγξῃ ἢ παρατηρήσῃ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὅτε, ὡς συμπολιτευόμενος, νὰ ὑπεραμυνθῇ αὐτῆς, ἐγίνετο ὁ ἀπαθέστατος πάντων. Πλεῖστοι ἐκ τῶν ἀντιφρονούντων ὡς καὶ ἐκ τῶν ὁμοφρονούντων συναδέλφων του — διότι μεταξὺ τῶν πολιτευομένων ἀντιθέσεις φρονημάτων δέον νὰ ὑπάρχωσιν, οὐχὶ δ’ ἔχθρα, προσωπικὰ καὶ ἰδιοτέλεια — τὸν ἠρώτων, πῶς κατώρθωνε τὸ τοιοῦτον, ἀπήντα δ’ ὅτι «ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ ζητήσω τὸν λόγον, τὸ φάσμα τῆς Γαλλίας μὲ καλύπτει, πᾶν ἄλλο αἴσθημα ἢ συναίσθημα ἄλλης φύσεως ἐξαλείφεται, ἰδοὺ τὸ δραστικώτατον φάρμακον· διότι μία φράσις, μία λέξις ἀκατάλληλος ἐκφυγοῦσα τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων τοῦ πολιτευομένου, καὶ δὴ ἐκ τῆς ἐπισήμου θέσεώς του, ἢ καὶ μὴ τιθεμένη εἰς οἵαν τάξιν καὶ θέσιν τῇ ἁρμόζει, δυνατὸν νὰ διασαλεύσῃ τὴν κοινωνικὴν λειτουργίαν τόσον ὥστε ἐπὶ 3ετίαν τοὐλάχιστον νὰ παρεμποδίσῃ τὴν φυσικὴν κοινωνικὴν ἐξέλιξιν πρὸς τὴν πρόοδον. Ἐξωτερικῶς δὲ καὶ συμφορὰς τῇ χώρᾳ νὰ ἐπενέγκῃ. Τὰ ἐναντία δὲ ἀποτελέσματα ἐπιτυγχάνονται, ὅταν ἅπασαι εἰσὶ μεμετρημέναι καὶ ἐν τῇ ἁρμοδίᾳ ἑκάστη θέσει». «Οὐ μὴν ἀλλά, καὶ ἄν τις μελετήσῃ καὶ ἔργα του τινά, βλέπει ὅτι καὶ ὅτε τὸν γραφικὸν κάλαμον ἐλάμβανε νὰ συγγράψῃ τι, ἦτο τόσον κύριος τοῦ νευρικοῦ του συστήματος, ὡς ἐνστίκτως νὰ ἔφερεν ἐν ἑαυτῷ τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, κατόπιν ἀποδειχθέν, καὶ ὡς ἐπιστημονικὸν δόγμα ἐπικρατοῦν (ἡ διέγερσις τοῦ νευρικοῦ συστήματος διεξάγει δεινότατον πόλεμον κατὰ τῆς λογικῆς δυνάμεως)». Τὰ Ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια, Κύριοι, εἶναι ἡ βάσις, εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἑλληνισμοῦ· ἡ ὕπαρξις τοιούτων, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς οἵαν θέσιν τοῖς ἐμπρέπει, εἶναι ἡ φθίσις τοῦ Ἑλληνικοῦ γένους. Ὑπὸ δὲ τὴν μὴ ἐμπρέπουσάν των θέσιν λειτουργοῦντα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ὀλέθριον διὰ τὸν ἐθνισμόν μας. Συζητοῦμεν ἢ μᾶλλον ἐρχόμεθα νὰ κρίνωμεν πράξεις τόσον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον, ὅσον καὶ τῆς κριτικῆς ἐπιτροπείας. Ἐπὶ τοιαύτης συζητήσεως πᾶσα ἐπήρεια, εἴτε ἀτομική, εἴτε ἐκ συμπαθείας, εἴτε ἐξ ἀντιπαθείας, δέον νὰ εἶναι μακρὰν ὅλων ἡμῶν. Πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἠκούσθη ἀπὸ πλείστους «ὁ ἔξοχος, ὁ σοφός, ὁ διάσημος, ὁ δοξάζων καὶ τιμῶν τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπιστήμην καὶ ἐδῶ καὶ εἰς Εὐρωπαϊκὰ Πανεπιστήμια», τοιαῦτα δ’ ἐλέχθησαν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην, καὶ πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ Ἄγγλος φιλόσοφος Herbert-Spenser ὅτι «Μεταξὺ τῶν ἐν γένει ἐπιστημῶν δύο εἰσὶν αἱ εἰς ἄκρον πολύπλοκοι, ἡ ἰατρικὴ καὶ ἡ κοινωνιολογία. Ἐν τούτοις εἷς ἕκαστος δι’ αὐτὰς φαντάζεται ἑαυτὸν ἱκανὸν νὰ δίδῃ γνώμην ἀποφθεγματικήν. Οὐδεὶς ποτὲ θ’ ἀναλάβῃ νὰ συζητήσῃ θεώρημά τι τῶν μαθηματικῶν οὔτε νὰ διαφιλονικήσῃ τὴν ἐξήγησιν τῶν Φυσικῶν ἢ Χημικῶν φαινομένων, ἂν δὲν εἶναι κάτοχος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἐν ᾧ ὅταν πρόκειται περὶ τῆς Ἰατρικῆς ἢ τῶν περὶ τῆς κοινωνίας, ἀμέσως καὶ ἄνευ οὐδενὸς δισταγμοῦ ὑπενδύεται τὸ προνόμιον τῆς Κυριότητος καὶ κατοχῆς». «Ο δὲ G. Bardet τάδε «Δικαιοτάτη εἶναι ἡ παρατήρησις τοῦ Herbert-Spenser, πᾶς νομίζει ἑαυτὸν ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ τὰ τῆς ἰατρικῆς καὶ κοινωνικῆς καταστάσεως, τούτου ἕνεκεν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἡ κοινωνία ἐν γένει ὑποφέρουσι τόσον πολύ. «Ἡ Ἰατρικὴ καὶ ἡ κοινωνιολογία εἰσὶν αἱ ἐπιστῆμαι αἵτινες μόλις δυνατὸν νὰ σκιαγραφηθῶσιν, ὥστε διὰ νὰ εἴπῃ τίς τι ἀπὸ αὐτὰς χωρὶς νὰ εἴπῃ πλείστας ὅσας ἀνοησίας, ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰς σπουδάσῃ ἐπὶ μακρὰ ἔτη. Ἐν τούτοις τὰ τῆς Ἰατρικῆς καὶ κοινωνίας συχνότατα χειρίζονται ἀγύρται». Ἡ Ἰατρικὴ ἐπιστήμη, Κύριοι, ἐν τῇ ἐξασκήσει αὐτῆς παρουσιάζεται ὑπὸ τρεῖς μορφάς. Τὴν πρώτην, τὴν πρακτικήν, ἀλλ’ ἐκτὸς πάσης σοβαρότητος, ἤτοι ἐκείνην τὴν ὁποίαν μεταχειρίζονται διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς, οἵτινες καταγίνονται διὰ διαφόρων ψευδῶν διαφημήσεων καὶ πρακτόρων νὰ πλανῶσι τὴν ἀνθρωπότητα καὶ χρηματίζωνται, αὕτη λέγεται καὶ εἶναι ἡ ἀγυρτική. Τὴν δευτέραν, τὴν πρακτικὴν ἐπίσης, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν σοβαρωτέραν αὐτῆς ἔποψιν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουσιν οἱ διδάκτορες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦσι τὴν ἐπιστήμην ὑπὸ συμπτωματικήν, θεραπευτικήν, ἐν μέρει ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν, καὶ τηροῦσι τὴν ἐνδεδειγμένην ἀξιοπρέπειαν μεταξὺ τῶν συναδέλφων των καὶ τῶν πασχόντων, οὗτοι σκοπὸν ἔχουσι ν’ αὐξάνωσι τὴν πελατείαν καὶ ἀπολαμβάνωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα, καὶ Τὴν τρίτην μορφήν, τὴν ἀντιπροσωπευομένην ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰσέλθει ἢ εἰσέρχονται εἰς τὰ μυστήρια τῆς ἐπιστήμης, εἰς τὸν λαβύρινθον τὸν σκοτεινόν, τὸν ῥιψοκίνδυνον, ἀκανθώδη καὶ δυσχερέστατον· οὗτοι καταγίνονται μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν ἐπιστήμην, οὐδόλως δὲ πελατείαν, οὐδὲ δι’ ἄλλο τι· τὰ πρὸς τὸ ζῇν καὶ μόνον ἐπιζητοῦσιν, ἡ μόνη των δὲ τροφὴ καὶ ἡ εὐχαρίστησις εἶναι τὰ ἐπιστημονικὰ μέσα, νὰ καταγίνωνται, ἀνιχνεύωσιν, ἐνίοτε δὲ καὶ αὐτὸ τὸ σαρκίον των παραδίδουσι μετ’ εὐχαριστήσεως πρὸς χάριν αὐτῆς ταύτης τῆς Ἰατρικῆς ἐπιστήμης. Δοκιμάζουσιν εὐχαρίστως τὰς ἀλγηδόνας καὶ συνολικὰς κ.λ.π. πρὸς διασάφησιν σημείων σκοτεινῶν τῆς ἐπιστήμης, καὶ ἂν ὁ θάνατος κατ’ αὐτὰ ἐπέλθῃ, μετ’ εὐχαριστήσεως τὸν δέχονται, διότι ἔχουσι συναίσθησιν ὅτι τὸ σαρκίον των εἰς τὸν λεγόμενον τοῦτον κόσμον, εἶναι ἄπληστον, ἐγωϊστικόν, ἰδιοτελές, φαῦλον, διότι οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ ἐνεργεῖ, παρὰ πῶς νὰ ἐμποδίζῃ, διαταράττῃ κλπ. τὰς λειτουργίας τῶν ἄλλων φυσικῶν Βασιλείων, καὶ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεως, ἀρκεῖ νὰ δυνηθῇ, ἐν ᾧ μεταπεσόν, ἐξ οὗ συνήφθη, ἐκπληροῖ προορισμὸν φυσικόν, ὑψηλόν, θεῖον. Εἰς τοὺς τοιούτους ἀνήκουσι καὶ οἱ τοιοῦτοι ἀπολαμβάνουσιν ἀλλαχοῦ τῶν ἀνωτέρω λέξεων, ἀπό τινας οὓς εἶπον, πρὸς διαφήμισιν εὐνοουμένων των. Εἰς τὰ ἄλλα Ἔθνη, πρὸς πλήρωσιν καὶ συμπλήρωσιν Πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν ἐκλέγει ἡ ἐπίσημος Πολιτεία τὸ πρῶτον τοὺς τῆς τελευταίας αὐτῆς τάξεως, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἂν οἱ τοιοῦτοι δὲν εἶναι ἀρκετοὶ πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν, τότε, ἐν ἀνάγκῃ, καταφεύγει εἰς τοὺς τῆς δευτέρας. Ἐὰν οἱ τῆς τρίτης πλεονάζωσιν, ὅπερ σπανιώτατον, σχηματίζει καὶ ἑτέρας ἕδρας, οὐδέποτε δὲ παραλαμβάνει ἀπὸ τοὺς τῆς πρώτης ἀναφερομένης τάξεως. Δυστυχῶς ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τἀναντία πράττει, ἐκλέγει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀπὸ τοὺς τῆς 1ης τάξεως καὶ ἐνίοτε ἀπὸ τοὺς τῆς 2ας, διότι οἱ τῶν τοιούτων δύνανται νὰ παρέχωσι προγεύματα, γεύματα, διασκεδάσεις κ.λ.π. ἢ νὰ προσφέρωσι ψήφους. Τοὺς δὲ τῆς 3ης περιορίζει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε, εἰ δυνατόν, καὶ τὸν ἐξ ἀσιτίας θάνατον νὰ ὑποστῶσι· ταῦτα ἐν συνόψει ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐν σχέσει μὲ τὰς Πολιτείας καὶ δὴ τὴν Ἑλληνικὴν Ἰατρικήν. Ἐξετάσωμεν ἤδη, ἐπίσης ἐν συνόψει σήμερον τὰ τῆς κριτικῆς ἐπιτροπείας, διότι μᾶς λείπει εἰσέτι ἡ ἐν γένει ἔκθεσίς της. Νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει ἐν ἀρχῇ νὰ ἀνατρέξωμεν καὶ ἀλλαχοῦ, ἤτοι νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀρχικὴν αἰτίαν τῆς συγχύσεως ὡς πρὸς τὴν προτίμησιν τῶν ὑποψηφίων, ἣν ἀνευρίσκομεν εἰς ἐκείνην τὴν περίφημον μεταβατικὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοὶ ἐψηφίσαμεν. Διότι ἡ μεταβατικὴ ἐκείνη διάταξις εἶναι ἀμφίρροπος, ἀσαφής· ἔχει λέξεις καὶ φράσεις, τὰς ὁποίας δύναταί τις νὰ ἐξηγήσῃ ὅπως θέλει π.χ. ἀφοῦ ἀναιρεῖ ὡρισμένας παραγράφους τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἀλλοῦ ἄλλα κ.λπ. καὶ ἐξηγεῖται, διότι ἐψηφίζετο περὶ 4ην πρωϊνὴν ὥραν, μετὰ 12ωρον συνεχῆ ἐργασίαν καὶ ὑπέστη τότε, ἀπὸ τοιούτου εἴδους ἐγκεφάλους, διαφόρους τροποποιήσεις.

§122Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑπεθέτομεν ὅτι θὰ εἴχομεν κριτὰς καλῆς πίστεως.

§123Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αἱ διατάξεις, κ. συνάδελφε, ὡς καὶ οἱ νόμοι οἱ ψηφιζόμενοι πρέπει νὰ εἶναι σαφεῖς, σαφέστατοι, καὶ νὰ μὴ δίδωσι τὸ δικαίωμα εἰς οὐδένα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ ἐλάχιστον· οὕτω καὶ τότε οἱ νόμοι ἐφαρμόζονται καὶ λειτουργοῦσιν. Ἔπρεπε νὰ εἴχομεν ὑπ’ ὄψει μας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνθρωπίνως εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν. Εἰς τὸ Σύνταγμα ἄρθρον.—«Δυνάμεθα ὅσον θέλομεν νὰ αἰσθηματολογῶμεν, δυνάμεθα ὅσον θέλομεν νὰ μετερχώμεθα τὸν ἰδεολόγον. Ἀλλὰ ἔχομεν, νομίζω, καί τινα ὑποχρέωσιν νὰ σκεπτώμεθα ὡς ἄνθρωποι, νὰ κοινωνιολογῶμεν, ἔχοντες ὄχι μόνον πνεῦμα ἀλλὰ καὶ σῶμα. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι, ὅταν τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως ἔλθῃ ἀντιμέτωπον πρὸς τὸ καθῆκον, ὁ κανὼν εἶναι ὅτι τὸ καθῆκον θὰ ὑποχωρήσῃ». Ἐν τούτοις ἐψηφίσαμεν μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν δύναται πᾶς τις νὰ ἐξηγήσῃ ὅπως θέλει, ἐψηφίσαμεν διάταξιν χασμώμενοι, ἡ ὁποία, ἄλλα μὲν κατὰ γράμμα λέγει καὶ ὅμως ἄλλα ἐννοοῦμεν.

§124Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖος ὑπέβαλε ταύτην εἰς τὴν Βουλήν.

§125Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Καὶ ἰδοὺ τί λέγεται ἐν ἀρχῇ τῆς διατάξεως. «Διὰ τὰς ἤδη κενὰς τακτικὰς ἕδρας τῶν Σχολῶν τοῦ τε Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου διορίζονται τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Ποίας ἤδη κενὰς ἕδρας; Ἐκείνας τὰς ὁποίας ἤθελε σχηματίσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κατόπιν διὰ Β. Διατάγματος, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι αἱ ἤδη κεναὶ ἕδραι, ἢ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι προϋπῆρχον κεναὶ καὶ εἰσὶ κεναί; Καὶ ἂν μὲν κατὰ τὸ γράμμα τοῦ νόμου ἐξετάσωμεν, γεννᾶται τὸ ζήτημα: πῶς τότε ἠρωτήθη ἡ ἐπιτροπεία νὰ συμπληρώσῃ ἕδρας, αἱ ὁποῖαι δὲν προϋπῆρχον, καὶ ἐγκατελείφθησαν ἕδραι, αἱ ὁποῖαι προϋπῆρχον;

§126Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἕδραι αἱ ὁποῖαι δὲν προϋπῆρχον;

§127Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τῆς γυναικολογίας, τῆς γενικῆς πειραματικῆς παθολογίας.

§128Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν προϋπῆρχον;

§129Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι.

§130Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι σπουδαῖον αὐτό, ἂν εἶναι βεβαιωμένον.

§131Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν προϋπῆρχον.

§132Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὁ κ. Λοῦρος δὲν ἦτο τῆς γυναικολογίας.

§133Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι· ἦτο τῆς Μαιευτικῆς καὶ Γυναικολογίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει εἰς τὴν ἐπιτροπείαν πλήρωσιν τῆς Μαιευτικῆς καὶ Μαιευτικῆς Κλινικῆς, συνεπῶς ἡ τῆς Γυναικολογίας εἶναι ἰδία πλέον ἕδρα.

§134Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἡ ἕδρα τῆς γενικῆς πειραματικῆς παθολογίας προϋπῆρχεν, ἀλλ’ ὠνομάζετο γενικῆς παθολογίας.

§135Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης ἕδρας, ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἐδίδασκεν ὁ τότε καθηγητὴς τῆς γενικῆς παθολογίας καὶ ἄλλως ὑποχρεοῦται ὁ σήμερον, συνεπῶς εἶναι ἄλλη πλέον ἕδρα.

§136Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὴ τὸ παρέρχεσθε αὐτὸ τὸ μέρος. Ἐὰν ἀληθῶς δὲν ὑπῆρχον ἕδραι, ἡ ἐπιτροπεία δὲν εἶχε καμμίαν ἁρμοδιότητα νὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῶν.

§137Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἕδρα γυναικολογίας καὶ ἐκ τῆς διαιρέσεως τῆς Μαιευτικῆς ὑποχρεωτικῶς γεννᾶται σήμερον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρωτᾷ διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς ἕδρας τῆς Μαιευτικῆς καὶ μόνον.

§138Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Καὶ τί διαφορὰν ἔχει ἡ ἕδρα τῆς Γυναικολογίας ἀπὸ τὴν τῆς Μαιευτικῆς;

§139Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχει διαφορὰν ἣν δὲν δύνασθε σεῖς νὰ ἐννοήσητε, καὶ δι’ αὐτὸ ἐρωτᾶτε ἀντὶ νὰ σιωπᾶτε, καὶ δι’ αὐτὸ ἐψηφίσθη ἕδρα Μαιευτικῆς καὶ ἕδρα Γυναικολογίας.

§140Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Διάταγμα ἡ διαφορὰ αὕτη.

§141Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐκπλήττομαι ν’ ἀκούω ταῦτα ἀπὸ τὸν κ. Σκάσην· ἐνῷ ἡ Μαιευτικὴ διὰ τοῦ Διατάγματος χωρίζεται τῆς Γυναικολογίας, εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἰδία ἕδρα Γυναικολογίας;

§142Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἕδρα Γυναικολογίας.

§143Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει ἕδρα Γυναικολογίας ἰδία, κ. συνάδελφε, καὶ μὴ ἐπιμένετε. Ἐψηφίσαμεν προσέτι «νὰ ἐκλεγῇ τριμελὴς ἐπιτροπεία ἐξ εἰδικῶν, οὓς ἐκλέγει ὁ Ὑπουργὸς κ. λ. π., ὅπως κρίνῃ τὰ ἔργα ἐπιστημόνων καὶ ὑποδείξῃ αὕτη τοὺς καταλληλοτέρους». Τί ἐννοεῖται μὲ τοῦτο; τρεῖς εἰδικοὶ διὰ τοὺς ἐν γένει στενῶς συνδεδεμένους κλάδους; ἐπιστημονικῶς, κοινωνικῶς καὶ ἀνθρωπίνως τὸ τοιοῦτον βεβαίως ἐννοεῖται, καὶ οὕτως ἔδει νὰ ἐνεργήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ διότι αἱ ἐπιτροπαὶ παντοῦ καὶ πάντοτε ἐκλέγονται ἀπὸ τρεῖς εἰδικοὺς καὶ ὄχι ἀπὸ ἕνα ἕκαστον. Ἔχομεν δὲ παραδείγματα, ὅτι ἄλλοτε ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης ἐζήτησε τρεῖς εἰδικοὺς διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς περιγραφικῆς ἀνατομίας, καὶ ἡ σχολή, ἡ τότε ὑπερήφανος, ἡ ἔχουσα συναίσθησιν τῆς θέσεώς της ἀπήντησε, δὲν ἔχω παρὰ ἕνα καὶ μόνον, τὸν Δαμιανὸν Γεωργίου, ἤτοι δὲν ἀνελάμβανεν οὔτε ὁ Θεόδωρος Ἀρεταῖος, οὔτε ὁ Παῦλος Ἰωάννου, ὁ καὶ τῆς τοπογραφικῆς ἀνατομίας. Οἱ τρεῖς λοιπὸν εἰδικοί, ἐξετάζουσι τὰ ἔργα τῶν διαφόρων ὑποψηφίων καὶ προτείνουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁποῖοι εἰσὶν οἱ ἱκανοὶ νὰ καταλάβωσι τὴν ἕδραν ἐκ τῶν 2–3 ἢ 4 ἱκανωτέρων καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκλέγει, δὲν λέγουσι δὲ ποτέ, αὐτὸς εἶναι ὁ ἱκανώτερος καὶ ἀφίνουσι τὴν ἐκλογικὴν εὐθύνην καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἀλλὰ ἐξελέγη ἡ ἐπιτροπεία ἀπὸ ἕνα τῆς περιγραφικῆς ἀνατομίας, ἕνα ἐγχειρητὴν καὶ ἕνα τῆς γενικῆς Παθολογίας, τρεῖς καλοὺς ἐπιστήμονας, εἷς ἕκαστος ὅμως εἰς τὴν εἰδικότητά του καὶ πλέον οὔ. Ἡ συσταθεῖσα ὅθεν ἐπιτροπὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ κριτική; Βεβαίως ὄχι· διότι ὁ εἷς ἔκρινε καὶ οἱ ἄλλοι ὑπέγραφον· ἀλλὰ μὴ καὶ αὐτὸς ὁ εἷς ἦτο ἱκανὸς νὰ κρίνῃ ὅλους τοὺς κλάδους; οὔτε· ἀλλ’ ἔκρινεν ὁ εἷς καὶ μόνον, συνεπῶς διορίζει, ἤτοι ἓν ἕκαστον μέλος τῆς ἐπιτροπείας ὑποδεικνύει καὶ νὰ διορισθῇ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον αὐτὸς θέλει καὶ οἱ ἄλλοι ὑποχρεωτικῶς ὑπογράφουσι κατ’ ἀλληλεγγύην, διότι βεβαίως εἷς εὐσυνείδητος παθολόγος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπογράψῃ εὐσυνειδήτως ὅτι εἶναι καλὸς ὁ Α. τῆς χειρουργικῆς παθολογίας κ.τ.λ. καὶ ὅμως τοῦτο ἐγένετο, ὡς πρότυπον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Τοῦτο δὲ καὶ πάλιν ἡμεῖς ἐπετρέψαμεν, διότι εἰς τὴν περιώνυμον μεταβατικὴν διάταξιν λέγομεν, (......συνιστᾶται δι’ ἑκάστην σχολὴν τοῦτο......). Μὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ εἷς ἁπλοῦς ἀναγνώστης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς οἰκτείρῃ. Πλὴν ὅλων τούτων ἔλθωμεν ἤδη καὶ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἐπιτροπείαν, ἥτις ἀνέλαβε βαρυτάτην εὐθύνην, βάρος ἀνυπέρβλητον. Δὲν ἦτο δυνατὸν μία ἐπιτροπεία, καὶ διασπαρεῖσα ὡς διεσπάρη, εὐσυνειδήτως νὰ κρίνῃ ἔργα 100 ὑποψηφίων καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ποῖος ἦτο ὁ καλλίτερος, δὲν ἦτο ἐπαρκὴς οὔτε πέντε ὑποψηφίων τὰ ἔργα νὰ κρίνῃ. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ συγκριτικὴ παρατήρησις μεταξὺ δύο ἐπιστημόνων τῆς Ἰατρικῆς, καὶ ταχέως νὰ εἴπῃ τις ὁ Α. εἶναι καλλίτερος τοῦ Β. Τὸ λέγω αὐτὸ διότι ἔχω πεῖραν. Ἔχων συναίσθησιν ὅλων αὐτῶν εἶπον τότε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, προσέξατε κ. Ὑπουργὲ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπείας, εἶναι δυσχερέστατον τὸ ἔργον, δὲν εἶναι εὔκολον, ὅπως φαίνεται· καὶ ὑπέδειξα τρόπον εὔκολον, ὡς καὶ εἰς ἄλλους, ἀλλ’ ὁ τυφλὸς ἐγωϊσμὸς δὲν ἀφίνει τὸν Ἕλληνα νὰ ἐξέλθῃ ὡρισμένου κύκλου. Κατὰ τὸ 1900 ἐξελέγη ἐπιτροπὴ τῆς Ἰατρικῆς Ἀκαδημίας τῶν Παρισίων, εἰδική, ἀπὸ τοὺς Boux, Grancher, Delorme ὅπως συζητήσωσι καὶ ἐξετάσωσιν ἓν καὶ μόνον θέμα τῆς Ἰατρικῆς, ἐκφέρωσι γνώμην ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνου ζητήματος, καὶ οὗτοι ἐν μέσῳ Παρισίων, ὅπου ὅλα τὰ μέσα πρόχειρα, εἰργάζοντο ἐπὶ τέσσαρας ὁλοκλήρους μῆνας ἵνα φθάσωσιν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτῶν. Ἕτερος Albert Robin (μόνοι οἱ ἰατροὶ γνωρίζομεν τί ἐστὶ Albert Robin) ὅπως δ’ ἅπαντες λάβητε ἀμυδράν τινα ἰδέαν, λέγω τόδε καὶ μόνον, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Δημοκρατία διὰ νὰ τὸν κάμῃ τακτικὸν καθηγητήν, ἵδρυσε καὶ τετάρτην ἕδραν θεραπευτικῆς ὅπως διορίσῃ αὐτὸν καθηγητήν, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἕδρα κενή. Ὁ σοφὸς οὗτος, ὅπως κρίνῃ μίαν μελέτην ἑνὸς Ἕλληνος ἰατροῦ ὀλιγοσέλιδον, εἰργάζετο ἐπὶ 45 ἡμέρας μὲ τρεῖς συνεργάτας καὶ ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν συμπεραίνων οὕτω· «εἰς τὸν κύριον (εἶναι Ἕλλην) ἀποδοτέα ἡ προσήκουσα τιμή, ὅτι ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν ἐπὶ τόσον ἐνδιαφέροντος ζητήματος καὶ ἐδημιούργησεν οὕτως ἓν νέον κεφάλαιον τῆς χειρουργικῆς θεραπευτικῆς», καὶ ταῦτα τὰ εἶπεν ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων. Καὶ ὅμως ἡ ἡμετέρα ἐπιτροπεία ἐκ τριῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐμελέτησε τὰ ἔργα 105 ὑποψηφίων καὶ ἔφερε τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Α., ὁ Β., ὁ Γ. καὶ ὁ Δ., εἶναι καταλληλότεροι νὰ καταλάβωσι τὰς ἕδρας· ἐν συνειδήσει ἔπραξε τοῦτο; ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὄχι! Ὄχι! ὤφειλε νὰ εἶχε γνῶσιν τοῦ βάρους καὶ συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐργασία ἐντὸς τόσον ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος.

§144Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸ λάθος εἶναι τῆς Κυβερνήσεως, τὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις.

§145Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ στρέφωμεν τὰ βέλη μας πάντοτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, κ. συνάδελφε, θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ ἡ πρέπουσα. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχομεν τὴν ἐπιτροπείαν τὴν κριτικήν, ἕκαστον μέλος τῆς ἐπιτροπείας, ἂν εἶχε συναίσθησιν τῆς εὐθύνης καὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, δὲν θὰ ἀνελάμβανε τοιοῦτον βάρος· τοὺς δέχομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος καλοὺς ἐπιστήμονας, ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσουν ὅτι οἱ Ἀρεταῖος, Παῦλος Ἰωάννου, Γαλβάνης, οἵτινες εἶχον τὸ γνῶθι σαυτὸν ἀπήντησαν εἰς τὸν Χαρ. Τρικούπην, ὅτι δὲν ἀνελάμβανον νὰ κρίνωσι τὸν ἱκανώτερον μεταξὺ δύο καὶ μόνον ὑποψηφίων, καὶ τίνος κλάδου; τῆς Περιγραφικῆς Ἀνατομικῆς. Ἡ δὲ Κυβέρνησις, καὶ δὴ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀφοῦ ἤθελε συλλέξει μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν μελῶν τῆς τοιαύτης κριτικῆς ἐπιτροπείας τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα ἔπρεπε νὰ πράξῃ δι’ ἓν ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπείας, ὅ,τι ἄλλοτε ὁ ἀείμνηστος Ἀλέξ. Κουμουνδοῦρος. Οὗτος εἶχε πάντοτε ἕνα τακτικὸν ἰατρὸν διά τε τὴν οἰκογένειάν του καὶ ἑαυτόν· μετὰ μακρὰν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν ἐσκέφθη καὶ κάπως νὰ ἀμείψῃ τὸν ἰατρόν του, ὡς ἀμοιβὴν δ’ ἐξέλεξε νὰ τὸν διορίσῃ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου· ἡμέραν τινὰ τῷ εἶπε, φίλτατε κ. ἰατρέ........ Βλέπω ὅτι γνωρίζετε καλῶς τὴν Ἰατρικήν, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κάμω καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, σκεφθῆτε καὶ εἴπατέ μοι ποίαν ἕδραν τῆς Παθολογίας (διότι Παθολόγος ἦν) θέλετε· ὁ καλὸς ἰατρὸς ἀμέσως ἔδωκε καὶ τὴν ἀπάντησιν, εἰς οἵαν δήποτε θέλετε, κ. Πρόεδρε, εἶπε καὶ ἀπῆλθεν». Ἦλθεν ὅμως καὶ ἡ σειρὰ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πολιτικοῦ, νὰ συζητήσῃ ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀπάντησιν καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ λογικὸν συμπέρασμα. «Διότι ὁ ἰατρός μου κρίνει ἑαυτὸν ἱκανὸν δι’ οἱανδήποτε ἕδραν ἕπεται ὅτι δι’ οὐδεμίαν εἶναι ἱκανός, τῷ ἀξίζει μόνον εἷς σταυρός». Δὲν γνωρίζω ἂν καὶ τὸν τοιοῦτον ἔδωκε. Τοιαύτην λοιπὸν ἀπάντησιν ἔπρεπε νὰ δώσῃ καὶ ἡ σήμερον Κυβέρνησις εἰς τοιούτους κριτάς. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπεία αὕτη διέπραξε καὶ παρανομίαν διότι ἐψηφίσαμεν (ἀφίνω τὸ περὶ συγγενείας μέρος, διότι τόσοι συνάδελφοι τὸ ἐτόνισαν) εἰς τὸ ἄρθρον 8ον § 1η τὰ ἑξῆς· «τακτικὸς καθηγητὴς διορίζεται ὁ δι’ ἐξετάσεων κεκτημένος διδακτορικὸν δίπλωμα τῆς οἰκείας σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, δημοσιεύσας ἀξίας λόγου πραγματείας, ὧν τοὐλάχιστον μία πρωτότυπος, ἀφορῶσα τὸν εἰδικὸν κλάδον κ. λ. π... Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἔδωκεν ἐξήγησιν σαφεστάτην, τί ἠννόει πρωτότυπον πραγματείαν καὶ εἶπεν, ὅτι πρωτότυπος πραγματεία λέγεται ἐκείνη, ἡ ὁποία προσθέτει τι νέον, ἢ ἐκείνη ἡ ὁποία ἀποδεικνύει θεωρίας ἐπικρατούσας ὡς πεπλανημένας, ἥτις δύναται νὰ σύγκειται ἐκ 15 σελίδων, πρωτότυπον δ’ ἔργον, ἐκλεκτὴ συλλογὴ ἀπὸ διάφορα ἄλλα ἔργα ἢ πραγματείας, ἐμπεριέχον τι τὸ εὐμεθοδώτερον, εὐκαταληπτότερον ἀλλὰ συντιθέμενον ἀπὸ 12 τοὐλάχιστον τυπογραφικὰ φύλλα· καὶ ἡ πραγματεία ἢ ἐργασία αὕτη εἶναι προτιμοτέρα, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχῃ διαρρεύσει 3ετὲς τοὐλάχιστον διάστημα, μέχρις οὗ ἡ Ἰατρικὴ παραδεχθῇ, ἂν οὐχὶ καθ’ ὅλην τὴν πρωτοτυπίαν τοὐλάχιστον κατὰ τὴν βάσιν καὶ τῆς τοῦ πρωτοτύπου ἔργου, ὅτι προτιμᾶται ἡ τοιαύτη πραγματεία τοῦ ἔργου, καὶ ὅτι μεταξὺ δύο πρωτοτύπων πραγματειῶν προτιμᾶται ἡ σοβαρωτέρα ὑπό τε ἔποψιν θέματος καὶ ἐπιστήμης· καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι παντοῦ ὅπου ὑπάρχουσιν Ἰατρικαὶ Σχολαί, παντοῦ ὅπου ὑπάρχουσι Πανεπιστήμια, ὅπου ὑπάρχει συνείδησις καὶ πατριωτισμός, αὐτὸ γίνεται· διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐνθαρρύνονται οἱ ἐπιστήμονες, οἱ ἐργάται τῆς Ἐπιστήμης· ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπεία οὐδεμίαν τοιαύτην πρωτοτυπίαν ὑπέδειξεν, οὐδὲν τοιοῦτον παρετήρησε, ἀλλὰ πραγματείας εὐαρίθμων, μὴ ἐχούσας οὐδὲν τὸ πρωτότυπον, ἢ καὶ ἄρθρα ἁπλᾶ ὡς πρωτοτύπους ἐχαρακτήρισε τὰς δὲ ὄντως πρωτοτύπους, τὰς ἐξονυχισθείσας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ παραδεδεγμένας πλέον ὡς πρωτοτύπους, τὰς κρίνει ὡς ἀνεπαρκεῖς ἂν ὄχι ὡς ἀναξίας λόγου καὶ τὰς ἔρριψεν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων· ἐκτενέστερον θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς· οὐ μήν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἐξήγησιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἠσέβησεν ἡ ἐπιτροπή, ὄχι τόσον διότι ποσῶς δὲν τὴν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της, καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζω διότι ἐγὼ αὐτὸς ἐπέδωκα ἀκριβὲς ἀντίγραφον ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς εἰπών· «μελετήσατε πῶς ἐννοεῖ καὶ συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸ περὶ πρωτοτύπων πραγματειῶν καὶ ἔργων», ὅσον διότι μοὶ ἐδόθη ἡ ἀναρχικὴ ἀπάντησις· «καὶ τί μ’ αὐτό, ἡμεῖς δὲν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτά, ἀλλὰ θὰ κρίνωμεν καὶ θὰ ἀποφασίσωμεν κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μας». Ἀλλὰ καὶ ἂν συγχωρήσωμεν τὰ σφάλματα καὶ τὰς παρανομίας, καίτοι ἡ πατρὶς αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν δὲν τὸ ἐπιτρέπει δι’ ἑαυτήν, ἂς ἴδωμεν τίνας μᾶς ὑποδεικνύουσιν εἰδικοὺς διὰ μίαν ἑκάστην ἕδραν τῆς Ἰατρικῆς. 1) Τὸν κ. Χρηστομάνον, τῆς γενικῆς πειραματικῆς παθολογίας. Ἀλλὰ κατέγινε ποτὲ εἰς τὴν γενικὴν πειραματικὴν παθολογίαν ὁ κ. Χρηστομάνος; ἔγραψε μίαν ἐναίσιμον διατριβὴν ἐπί ὑφηγεσίᾳ, ἐπὶ τῆς παθολογικῆς ἀνατομίας· εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν εἶχε προτίμησιν, ἐπ’ αὐτοῦ ἐργάζεται πάντοτε· πῶς τοῦ ἔδωκαν τὴν γενικὴν πειραματικὴν παθολογίαν; κατὰ τὴν κρίσιν τῶν κριτῶν· ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἐκ τῶν προτέρων εἶχον ἀποφασίσει τίνα θέσιν θὰ δώσωσιν εἰς ἕνα ἕκαστον καὶ συνεπῶς ὄχι νὰ κρίνωσι τὰ ἔργα τῶν ὑποψηφίων ἀλλὰ νὰ ὑποδείξωσι ἂν ὄχι διορίσωσι, κατὰ προτίμησιν καὶ ἀνευθύνως. Ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουσιν. 2) Διὰ τὸν κ. Μπένσην, τὴν εἰδικὴν νευρολογίαν καὶ θεραπευτικήν· δὲν γνωρίζω, Κύριοι, τί εἰδικότητα ἔχει· οὔτε τί ἄλλο, μόνον ὅτι ἦτο ἐπιμελητὴς τῆς κλινικῆς παθολογίας, εἶναι εἷς συνάδελφός μου, εὐγενής, ἀξιοπρεπὴς καὶ οὐδὲν ἕτερον, δύναμαι εἰπεῖν. 3) Ὅτι οἱ κύριοι Λοῦρος καὶ Πετσάλης εἰσὶν ἱκανοὶ ἀμφότεροι διὰ τὴν ἕδραν τῆς Μαιευτικῆς καὶ Μαιευτικῆς Κλινικῆς· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ὅλως ἀσυμβίβαστον εἶναι ἄνω ποταμῶν, δὲν δύναμαι ποσῶς νὰ τὸ ἐννοήσω, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ὅπου ὁ κ. Λοῦρος λέγει ναί, ὁ κ. Πετσάλης λέγει ὄχι, καὶ ὅπου ὁ κ. Πετσάλης λέγει ναὶ ὁ Λοῦρος λέγει ὄχι.

§146Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τοὺς κάμωσι καὶ τοὺς δύο νὰ λέγωσι ναὶ καὶ ὄχι! (ἱλαρότης).

§147Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ποῖος ἐκ τῶν δύο εἶναι ἱκανώτερος; Ποῖος ἔχει τὰ περισσότερα ἔργα; Τίς ἔχει τὸ μεγαλείτερον δίκαιον; καὶ εἰς τίνα ἐξ αὐτῶν ἔδωκεν ἡ σεβαστὴ ἐπιτροπεία τὴν προτίμησιν; Γνωρίζετε διατί ὑποδεικνύει τοὺς δύο; νὰ σᾶς τὸ εἴπω· διότι ἂν προέτεινε μόνον τὸν κ. Λοῦρον, ὁ κ. Πετσάλης θὰ ἐπετίθετο ἐναντίον τῆς ἐπιτροπείας ὡς ἀγνοούσης καὶ τὰ στοιχειώδη τῆς Μαιευτικῆς, ἂν προέτεινε μόνον τὸν κ. Πετσάλην, ὁ κ. Λοῦρος θὰ ἔκαμνε τὸ αὐτό, καὶ ὄντως καὶ οἱ δύο θὰ εἶχον δίκαιον, διότι οὐδὲν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπείας κατέχει ἔστω καὶ τὰ κύρια στοιχεῖα τῆς Μαιευτικῆς. Ὅπως ἀποφύγῃ λοιπὸν τὴν δυσκολίαν αὐτὴν ἔρριψε τὴν εὐθύνην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ ἤδη τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἀπέφυγε τοῦ νὰ λάβῃ τὴν εὐθύνην, πῶς θὰ λύσῃ τὸν γρῖφον αὐτόν;

§148Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸν ἕνα τὸν διώρισαν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν.

§149Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸν διώρισαν οἱ συμπολῖταί του.

§150Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἔχουσι συγγράψει σύγγραμμα;

§151Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχουσι καὶ οἱ δύο.

§152Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μόνον αὐτοὶ οἱ δύο; Διότι ἠξεύρω ὅτι ἔχουσι καὶ ἄλλοι μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ Μιχ. Γ. Καΐρης.

§153Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ ἄλλοι πολλοί· ὅτε θὰ ἔλθῃ ἡ λεπτομέρεια διὰ τὰ συγγράμματα, θὰ τὰ εἴπωμεν ἐκτενέστερον, κύριε συνάδελφε, θὰ ὁμιλήσωμεν πάντοτε ὡς Βουλευταί, χωρὶς νὰ ἐπηρεασθῶμεν οὔτε φοβηθῶμεν κανένα. 4ον) Τὸν κ. Γερουλᾶνον, διὰ τὴν Χειρουργικὴν Παθολογίαν. Τὸν κ. Γερουλᾶνον, Κύριοι, τὸν ἐκτιμῶ, καὶ τὸν ἐκτιμῶ ὡς ἐπιστήμων εὐσυνείδητος, τὸν ἔχω εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ἡ ὁποία τοῦ ἀνήκει, οὔτε πλέον οὔτε ἔλασσον. Ἀλλ’ ὁ κ. Γερουλᾶνος οὐδέποτε οὐδαμοῦ ἦτο χειροῦργος Παθολόγος, παντοῦ καὶ πάντοτε ἦτο ἐγχειρητής. Μεγίστη ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς Χειρουργικῆς Παθολογίας καὶ τῆς τοῦ Ἐγχειρητοῦ. Ἡ Χειρουργικὴ Παθολογία εἶναι ὁ συνδέων στενώτατα δεσμὸς τὴν Παθολογίαν καὶ τὴν Χειρουργικήν, ὅπως τὴν Χειρουργικὴν καὶ τὴν Παθολογίαν. Ἡ Χειρουργικὴ Παθολογία, τὸ πρῶτον, πρὸ δωδεκαετίας ἔθηκε τὸν ἀδιαφιλονίκητον καὶ ἀδιάσειστον πλέον ἀφορισμὸν «Χειροῦργος (οὐχὶ δ’ ὁ Ἐγχειρητής, σημειωθήτω καλῶς) μὴ γνωρίζων καλῶς, ἵνα μὴ εἴπω κάλλιστα, καὶ τὴν Παθολογίαν, εἶναι ἐπιβλαβέστατος εἰς τὴν ἀνθρωπότητα». Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐρωτῶ τὴν συνείδησιν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν, ἐὰν εὐσυνειδήτως θὰ καταδικάσητε τὸν κ. Γερουλᾶνον διὰ τὴν Χειρουργικὴν Παθολογίαν; καὶ ὅμως, ἡ ἐπιτροπεία παρέχει τὴν ἕδραν τῆς Χειρουργικῆς Παθολογίας εἰς τὸν κ. Γερουλᾶνον. Ἐὰν τὴν δεχθῇ ὁ κ. Γερουλᾶνος, ἂς δεχθῇ καὶ τὰ συλλυπητήριά μου, διότι μετ’ ὀλίγα ἔτη, ἐντὸς δύο τὸ πολὺ θὰ καταπέσῃ ἀπὸ τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, καὶ δικαίως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γίνῃ κάτοχος τῆς Χειρουργικῆς Παθολογίας.

§154ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐδίδαξε, κύριε συνάδελφε.

§155Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἐδίδαξεν ἐπὶ ἑξαετίαν ὁλόκληρον εἰς τὴν Γερμανίαν. Σᾶς δίδω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζετε.

§156Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὅ,τι λέγω τὸ γνωρίζω πολὺ καλά.

§157Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν γνωρίζετε ὅτι ἐδίδαξεν εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπὶ ἑξαετίαν.

§158Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸν κατηγορεῖ κανείς.

§159Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρῶτοι σεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλετε νὰ τὸν ὑποστηρίξητε, τὸν κατηγορεῖτε, ἐγὼ τὸν θέτω εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν τοῦ ἀξίζει νὰ εἶναι, καὶ σεῖς θέλετε νὰ τὸν πάρετε ἀπ’ ἐκεῖ νὰ τὸν θέσητε εἰς τὴν ἄλλην, καὶ ἐὰν τὸν ἐκτοπίσητε, ἐὰν τοῦτο τὸ ἐπιβάλητε διὰ τῆς ἐπιρροῆς καὶ τῶν μέσων σας, θὰ ἴδητε ταχέως τὰ χάλια του. Γνωρίζω τί ἐδίδαξε, πῶς ἐδίδαξε, καὶ ποῦ ἐδίδαξε, δὲν εἶμαι κεκλεισμένος ἐν Ἑλλάδι, γνωρίζω καὶ τί ἔχει γράψει, γνωρίζω καὶ τί ἐπὶ δεκαετίαν ἔκαμεν καὶ τὰ γνωρίζω καλλίτερα ἀπὸ σᾶς, διότι σεῖς τὰ γνωρίζετε ἴσως ἴσως ἐκ συγγενικῶν δεσμῶν, ἴσως ἴσως ἐκ πατριωτικῶν λόγων, ἴσως, ὃ καὶ τὸ πιθανώτερον, νὰ σᾶς ἔκαμε καμμίαν ἐγχείρησιν καὶ νὰ μὴ τὸν ἐπληρώσατε, διότι αἱ ἰατρικαί σας γνώσεις ἕως ἐκεῖ φθάνουν πέραν δ’ ἀδύνατον, ἐγὼ ὅμως γνωρίζω αὐτὸν ἐκ συναδελφικοῦ καθήκοντος καὶ συναδελφικῆς συνεργασίας. Λέγω ὅτι ὁ κ. Γερουλᾶνος εἶναι ἄξιος καὶ ὅτι ἂν ἐρωτηθῶ ἂν πρέπει νὰ γίνῃ Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, θὰ εἴπω ναί, νὰ γίνῃ, Καθηγητὴς τῆς Ἐγχειρητικῆς ἢ τὸ πολὺ τῆς Ἐγχειρητικῆς Κλινικῆς καὶ πλέον οὔ· ἐκεῖ θὰ τηρηθῇ εἰς τὴν θέσιν του. Δὲν θὰ δυνηθῇ πέραν νὰ φανῇ ὠφέλιμος οὔτε εἰς ἑαυτὸν οὔτε εἰς τοὺς σπουδαστὰς τῆς Ἰατρικῆς· ὡς Καθηγητὴς τῆς Χειρουργικῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἀναγκασθῇ νὰ διδάσκῃ Ἐγχειρητικοπαθολογίαν, ἤτοι ψευδοπαθολογίαν, καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι μόνος του θὰ φαίνηται σοφός, ἂν ὅμως γίνῃ καὶ ἄλλος τῆς Χειρουργικῆς παθολογίας, θὰ ζητήσῃ τὴν πρώτην εὐκαιρίαν νὰ γίνῃ καὶ πάλιν ἐγχειρητής. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον σφάλμα τῆς ἐπιτροπῆς, μὴ δυναμένης νὰ γνωρίζῃ ποῦ εἶναι ἡ εἰδικότης ἑνὸς ἑκάστου.

§160Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Οὔτε ὁ ἴδιος δὲν γνωρίζει.

§161Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πολὺ καλὰ γνωρίζει ὁ κ. Γερουλᾶνος. Σεῖς δὲν γνωρίζετε τίποτε ἀπὸ αὐτὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζητε. Ἡσυχάσατε, παρακαλῶ. Ὅπως τὸν γνωρίζω καὶ ἐγὼ μὲ γνωρίζει καὶ αὐτὸς καὶ σᾶς εἶπον ὅτι σεῖς εἶσθε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταβιβάζετε τὸν κ. Γερουλᾶνον ἐκεῖ ὅπου δὲν τοῦ πρέπει. 4ον) Ὑποδεικνύουσι τὸν κ. Σπυρ. Λιβιεράτον καὶ μᾶς λέγουσιν, ἁρμόδιος διὰ τὴν Κλινικὴν Παθολογίαν εἶναι ὁ κ. Σπ. Λιβιεράτος. Δὲν γνωρίζω τὸν συνάδελφόν μου· δύναμαι νὰ εἴπω οὔτε ὅτι εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων, ἀλλ’ οὔτε ἐκ τῶν μετρίων.

§162Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε τὰ συγγράμματά του.

§163Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡσυχάσατε, καὶ θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω· φαίνεται ὅτι σεῖς δὲν τὰ ἀνεγνώσατε.

§164Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν εἶμαι Ἰατρὸς καὶ δὲν τὰ ἀνέγνωσα.

§165Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τότε θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω ἐγὼ καὶ οὕτω θὰ λάβητε ἓν μάθημα, καίτοι πολὺ ἀργά. Ὁ κ. Λιβιεράτος, μᾶς λέγουσι, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὑποψηφιότητός του ἔχει τίτλους καὶ ἔργα. Οἱ τίτλοι του εἶναι ἀρκετὰ καλοὶ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὅστις δήποτε ἰατρὸς ἐντὸς ἑνὸς ἔτους δύναται ἅπαντας νὰ τοὺς ἀποκτήσῃ καὶ διασκεδάζων· πολλοὶ δὲ τῶν ἐν Ἑλλάδι ἔχουσι τίτλους, οἵτινες δυσκολώτατα ἀποκτῶνται καὶ οὐδέποτε ἀβασανίστως καὶ χατηρικῶς. Λέγων ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θέλω ποσῶς νὰ μειώσω τὴν ἀξίαν τοῦ συναδέλφου μου, ὃν ἄλλως τε, ἐπαναλαμβάνω, δὲν γνωρίζω· εἰς τὰ τοιαῦτα αἴτιοι εἶναι ὁ ἐξάδελφός του καὶ οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔνθερμοι ὑποστηρικταί του, ἀλλὰ μὴ ἰατροί· π. χ. λέγει ἐπὶ τίτλου ὅτι ἐγένετο διδάκτωρ τῆς Ἰατρικῆς ὅτι «ἐντὸς ἑνὸς καὶ μόνου ἔτους, τοῦ 1902, ἢ ἀκριβέστερον ἐντὸς 8 μηνῶν ἐσπούδασεν ἐν Παρισίοις τὴν Παθολογίαν εἰργάσθη δὲ καὶ εἰς τὰ ἐργαστήρια, ἐντὸς 8 ὀκτὼ μηνῶν· σημειώσατε καλῶς, ὁπόσα νομίζετε; ἑπτά, ἤτοι 1) τοῦ Cornil, 2) τοῦ Cornil, 3) τοῦ Chauffard, 4) τοῦ Wédal, 5) τοῦ Huchard, 6) Raymond καὶ 7) Robin. Ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν κατώρθωσε νὰ ἐργασθῇ εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ἐργαστήρια τὰ μικροβιολογικὰ Ἱστολογικὰ!!!

§166Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸς δικάζεται ἐρήμην τώρα. Πῶς θὰ ἀπολογηθῇ; Δὲν εἶναι παρών.

§167Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὰ γράφει αὐτά, κύριε Ὑπουργέ· ἐγὼ δὲν εἶμαι παρὰ ὁ καλανάρχος τῶν γραφομένων του. Διὰ τὸν κ. Λιβιεράτον ἴσως τὸ τοιοῦτον δυνατόν! Δι’ ἐμὲ ὅμως ἀδύνατον, διότι οὐδέποτε διενοήθην, οὔτε οὐδεὶς ἄλλος ἰατρός, νομίζω, ἐφαντάσθη ποτὲ ὅτι ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀκολουθήσῃ ἐπιστημονικῶς ἔστω καὶ ἓν τοιοῦτον ἐργαστήριον. Βλέπετε ὅτι αἱ διακοπαὶ εἶναι πάντοτε εἰς βάρος ἐκείνου, ὃν θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε. Ἂς ἴδωμεν ἐν ὀλίγοις καὶ τὰ ἔργα του. Εἶναι ὄντως ἄξια ἐπιστημονικῆς παρατηρήσεως. Ἀλλὰ τὰ ἔργα τοῦ κ. Σ. Λιβιεράτου εἶναι ἐπὶ τῆς βιολογίας καὶ τῆς Ἱστολογίας· ἤτοι ἀντὶ ἡ Σεβαστὴ Ἐπιτροπεία νὰ τὸν προτείνῃ διὰ τὴν ἕδραν τῆς βιολογικῆς Χημείας καὶ τῆς Ἱστολογίας, τὸν ἐπρότεινε διὰ τὴν ἕδραν τῆς κλινικῆς Παθολογίας!!

§168Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἔκαμε 48 ἔργα, μετέβη εἰς Γερμανίαν καὶ ἐσπούδασε καὶ σπουδάζει διαρκῶς, ἐκ τῶν 48 δὲ ἔργων του τὰ 20 εἶναι κλινικά.

§169Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σεῖς, κ. συνάδελφε, δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε, ἐγὼ ὅμως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ Σ. Λιβιεράτος λέγει.

§170Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι, οὔτε εἶμαι ὑποψήφιος.

§171Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐνδιαφέρεσθε πολὺ ὡς καὶ ὁ παρακαθήμενός σας. Δὲν πρόκειται περὶ ὑποψηφιότητος ἀλλὰ περὶ τοῦ μόνου ὑποδειχθέντος διὰ τὴν κλινικὴν παθολογίαν. Ἔχει καί τινα ἔργα κλινικά, ἵνα μὴ τὰ εἴπω ἄρθρα, δημοσιεύσει καὶ ἂν ἐπιμένητε τὰ ἀναλύω· ἀλλὰ αἱ κλινικαί του παρατηρήσεις εἶναι τόσον ὀλίγαι καὶ τόσον ἀνάξιαι λόγου πρὸς τὰς παρατηρήσεις τὰς βιολογικὰς καὶ ἱστολογικάς, ὥστε ἔπρεπεν ἐντελῶς νὰ παροραθῶσι μετὰ λύπης μου παρατηρῶ καὶ θλίβομαι διὰ τὸν συνάδελφόν μου τὸν ἀπόντα, ὑπερμέτρως δὲ καὶ διὰ τὸν συνάδελφόν μας τὸν καθήμενον ἐν μέσῳ ἡμῶν, ὅτι δὲν τοῖς ἐπιτρέπεται νὰ μᾶς ἐκλαμβάνωσιν ὡς ἀνικάνους, διότι τοῦτο μειοῖ αὐτοὺς τούτους· λέγει π. χ. ὅτι ἀπὸ τὸ 1905–1909 ἐφήρμοσε θεραπείαν τῆς πνευμονικῆς φυματιώσεως διὰ τῶν πνευμονικῶν ἐνσταλάξεων δι’ ἀγωγῶν οὓς πρῶτος ὁ συγγραφεὺς αὐτὸς μετεχειρίσθη, ἀφ’ ἑτέρου ὅτι τὸ 1902 ἔλαβε πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν Καθηγητὴν Robin ὅτι ἐφοίτησεν εἰς τὴν Κλινικὴν τοῦ Νοσοκομείου Pitié, τὸ 1902. Διό, Κύριοι, μόνον τὸ μέρος αὐτὸ ἦτο ἀρκετὸν νὰ καταρρίψῃ εἰς τὴν συνείδησίν μου τὸν συνάδελφον ἐκεῖνον, διότι ἡ μέθοδος εἶναι πρὸ 20ετίας Ἑλληνική, διότι Ἕλλην ἐπιστήμων ἐκινδύνευσε τὴν ὑγείαν του, ἐκινδύνευσε τὴν ζωήν του, ἐδαπάνησε, ἐθυσίασε τὸ πᾶν διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς μεθόδου αὐτῆς ὑπὸ τὸ ὄνομα Ἑλληνικῆς· πλὴν τούτου καὶ ἕτερος λόγος ἰσχυρότερος τοῦ πρώτου τείνων νὰ τὸν καταρίψῃ εἰς τὴν συνείδησιν παντὸς ἔχοντος καὶ μικρὰν συναίσθησιν εἶναι ὁ ἑξῆς «λέγει ὅτι τὸ 1902 ἐφοίτησεν εἰς τὴν Κλινικὴν τοῦ Καθηγητοῦ Alb. Robin Νοσοκομεῖον Pitié, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Ἕλλην ἰατρὸς αὐτοπροσώπως ἐκεῖ, ἐν τῷ ἰδίῳ χώρῳ τοὺς διδασκάλους τῆς ἰατρικῆς περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς τοιαύτης μεθόδου ἀπεδείκνυε καὶ ἐδίδασκε· πῶς λοιπὸν δὲν εἶδε τὸν ὁμοεθνῆ του ἐκεῖ; ἢ ἤθελε νὰ διαφημισθῇ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ὡς ἐφευρέτης; καὶ ὁ ἐξάδελφός του δὲν εἶχε καμμίαν ἰδέαν περὶ ὅλων αὐτῶν;

§172Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Αἱ ἐνσταλάξεις τῶν φαρμάκων ἦσαν γνωσταί· διὰ τοῦ ὀρροῦ πρώτην φορὰν ἔκαμεν ὁ κ. Λιβιερᾶτος.

§173Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡσυχάσατε, λέγει ἀγωγοί.

§174Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι σὰν τὸ φάρμακον τοῦ Βαρλᾶ κατὰ τῆς φθίσεως.

§175Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ ὅμως οὔτε ὁ ἐθνισμός του ἐκρατήθη κἄν ν’ ἀναφέρῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἀρνοῦνται οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ τοὐναντίον ἴσως τὴν ὑποκλοπὴν τοῦ ὑπεδίωκε καθ’ ἣν ἐποχὴν καὶ ὁ νέος πλέον κόσμος γνώστης ἦτο.

§176Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ Ἕλλην ἐπιστήμων;

§177Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸν γνωρίζετε ὅσον καὶ ἐγώ. Καὶ ὅμως τὰ τοιαῦτα ἔργα τοῦ Ἕλληνος αὐτοῦ ἰατροῦ, ἐπιστημονικῶς ἀνεγνωρισμένα, ἐρρίφθησαν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων ὑπὸ τῆς δῆθεν ἐπιτροπείας, ἥτις οὔτε τὰ ἤνοιξε ποσῶς ἀπὸ περιέργειαν, ἀλλὰ προσέτι οὔτε καὶ τὰ ἐπέστρεψε.

§178Γ. ΠΩΠ. Οὔτε αἱ σφραγῖδες μερικῶν κιβωτίων δὲν κατεστράφησαν.

§179Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εὑρίσκομεν τὴν ἐπιτροπείαν, Κύριοι, οὐχὶ μόνον ἀνεπαρκῆ, διότι αὐτὸ ἦτο φυσικόν, ἀλλὰ καὶ παραβιάσασαν τοὺς νόμους τοὺς ψηφισθέντας καὶ ἐπιδείξασαν ἀσέβειαν πρὸς τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ 8ου ἄρθρου, συνεπῶς δὲ πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν ἐν γένει. Εἰς ἄλλην χώραν βεβαίως δὲν θὰ ἔφευγεν, ὅπως θὰ φύγῃ, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἔδιδε λόγον τῶν παρανόμων πράξεών της, ἐκείνων τὰς ὁποίας ἑκουσίως διέπραξεν.

§180Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις;

§181Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ ἐπιτροπεία τὸ πρῶτον. Καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ πράξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἔστω καὶ ἀπολυταρχική, ἔστω καὶ χώρας μὴ εὐνομουμένης θὰ ἔπραττεν, ἤτοι νὰ ἐπιβάλῃ τιμωρίαν τινὰ εἰς τοὺς τοιαῦτα πραξικοπήματα διαπράξαντας πρὸς παραδειγματισμόν, καίτοι, διαδίδεται, ὅπερ δὲν δύναμαι εἰσέτι νὰ πιστεύσω, ὅτι δύο τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπείας θὰ ὀνομάσῃ τακτικοὺς Καθηγητάς· δὲν δύναμαι, λέγω, νὰ τὸ πιστεύσω, διότι τὸ τοιοῦτον θ’ ἀποδείξῃ τὴν ἑνοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπείας, καὶ τὴν τάσιν της τοῦ νὰ θέλῃ νὰ διαστρεβλώνῃ τοὺς νόμους, οὓς αὐτὴ αὕτη ὑποβάλλει καὶ ἐπιψηφίζονται.

§182Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Λιβιεράτος διωρίσθη.

§183Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς συλλυποῦμαι.

§184Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§185Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιστημόνων ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην χαρακτήρων· κατὰ τὴν ἐποχὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν χαρακτῆρες ἦσαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὡς οἱ Ἀρεταῖος, Ἀφεντούλης, Ὀρφανίδης, Λουκᾶς Παπαϊωάννου κλ., τὸ Πανεπιστήμιον εὑρίσκετο εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον τῷ ἥρμοζεν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως εἰσῆλθον σοφοὶ τινὲς λεγόμενοι ἢ θεωρούμενοι, ἐκ Γερμανίας ἐνσκήψαντες, ἀλλ’ ἄνευ χαρακτῆρος καὶ μόλις ἐγένοντο τακτικοὶ Καθηγηταὶ τὸ πρῶτον, ἐσκέφθησαν νὰ ἐνσπείρωσι ζιζάνια ἐν αὐτῷ καὶ νὰ τὸ διαιρέσωσιν εἰς φατρίας, εἰς πρώτην δ’ εὐκαιρίαν ἀφήρπασαν τὴν Κλινικὴν ἐκείνου, ὅστις τοῖς ἔδωσε τὰς πρώτας ἐπιστημονικὰς βάσεις καὶ τὸν ἐξεδίωξαν ἀνάνδρως πὺξ–λάξ, συμπραττούσης καὶ τῆς ἐπισήμου πολιτείας. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀναιδῶς ἐχρησιμοποίουν τὴν Πανεπιστημιακὴν χλαμύδα ὡς μέσον τοῦ χρηματίζεσθαι καὶ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἑστίαν πολιτικῆς διαπάλης κατέστησαν, καὶ ἐγένοντο κομματάρχαι, πρὶν δὲ μεταβῶσιν ἐκεῖ ὅπου τὸ καθῆκον τοὺς ἐκάλει διήρχοντο τοῦ κέντρου τῶν πολιτευομένων ὡς καὶ ὅτε ἐξήρχοντο, ἵνα τοῖς παρέχωσι πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν των καὶ λαμβάνωσιν ἑτέρας διαταγάς. Κύριοι, ἃς ἔχωμεν ἐν νῷ πάντες καὶ πάντοτε ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, εἶναι ἡ βάσις τοῦ Ἐθνισμοῦ μας καὶ ἃς εἰσέρχωνται ἐκεῖ ἐπιστήμονες μὲν ἀλλὰ μὲ ἀνδρικὸν χαρακτῆρα, φιλότιμοι· οἱ τοιοῦτοι καὶ ἂν δὲν εἶναι ἄριστοι ἐπιστήμονες, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τὸ πολὺ θὰ γίνωσιν, ἐνῷ οἱ ἄριστοι ἀλλ’ ἄνευ χαρακτῆρος, οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν Καθηγητικὴν ἕδραν ὡς μέσον καὶ μόνον τοῦ πῶς νὰ ἀποκτήσωσι μεγαλειτέραν πελατείαν, τοῦ νὰ κερδίζωσι χρήματα πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἄλλων σκοπῶν, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θὰ καταπέσωσιν ἀπὸ τῆς θέσεως ἐπὶ τῆς ὁποίας εὑρίσκονται εἰς τὴν τοῦ ἀγύρτου καὶ θὰ κατασυντρίψωσι καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, διότι θὰ τὸ μεταβάλωσι εἰς χρηματιστήριον. (Χειροκροτήματα).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις περὶ ἀναβολῆς ὑπὸ δέκα βουλευτῶν.

§187Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Φορέστη.

§189Γ. ΠΩΠ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§191Γ. ΠΩΠ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τῆς προτάσεως ταύτης μετέσχον καὶ ἐγώ. Διότι φρονῶ, ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ἀσκεῖται ἐπὶ πράξεως ἐντελῶς ἀκύρου, ὅτε δ’ ἔχω ἀπὸ τῆς βάσεως ἄκυρον μίαν κυβερνητικὴν πρᾶξιν καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτῆς, φρονῶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, πρὶν ἢ ἴδωμεν, ὅτι συμφωνοῦσα πρὸς τὸν νόμον καὶ ἀποδεχομένη τὴν ἀκυρότητα θελήσῃ ἢ νὰ νομιμοποιήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπραξεν, ἢ νέας νὰ εἰσαγάγῃ πρὸς τὴν Βουλὴν διατάξεις, κανονιζούσας ἄλλως τὰ τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἠγόρευεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐνόμισα, ὅτι ἤκουσα εὐχὴν ἐκ μέρους του ἢ μᾶλλον πρότασιν ἐκ μέρους του περὶ ἀναβολῆς, ἐζήτησα τὸν λόγον τότε εὐθὺς ἀμέσως, ἵνα ἀπὸ ἄλλης ἴσως ἀπόψεως ἀναμφισβητήτως ὑποστηρίξω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ἐκείνην, ἀλλὰ μοὶ διετυπώθη, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως ἀναβολῆς, ἀλλὰ περὶ ἰδεολόγου εὐχῆς ἀναβολῆς. Εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς ἀκύρου πράξεως, ἐκτεινομένης καθ’ ὅλον τὸ Πανεπιστημιακὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε διὰ νέων νόμων νὰ δημιουργήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Κατὰ τὴν 17ην Ἰουλίου καὶ πέρα τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶχον ἤδη, ἔξω τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενος, τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου καὶ νὰ καταδείξω ὅτι ἐγένοντο ἐν τῇ καθόλου νομοθετικῇ πράξει τοῦ τοῦ Πανεπιστημίου λάθη τινὰ καὶ παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ ἔφερον εἰς ἀκυρότητα ὁλόκληρον τὸ ἔργον. Ἔκτοτε ἐπῆλθον τὰ ποικίλα γεγονότα καὶ ἦτο εὔλογον νὰ γένηται συζήτησίς τις ἐν τῇ Βουλῇ, ἵνα εὐρύτερον διατυπωθῶσιν αἱ γνῶμαι αὗται καὶ αἱ σκέψεις. Ἔχομεν, ὡς γνωρίζετε, τρεῖς νόμους ἀφορῶντας εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ νέου Πανεπιστημίου· τὸν νόμον τὸν κανονίζοντα τὰ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τὸν τοῦ Καποδιστριακοῦ καὶ τὸν νόμον, ὅστις ὡς μεταβατική, οὕτως εἰπεῖν, διάταξις ἐκανόνιζε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ πλήρωσις μιᾶς ἑκάστης τῶν ἑδρῶν ὑπὸ τῶν μᾶλλον ἐνδεικνυομένων ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ἵνα καὶ οὗτοι εἰσφέρωσι τὰ φῶτά των καὶ συμπληρωθῶσι πλὴν τῶν ἔκτοτε κενῶν ἑδρῶν αἱ μέλλουσαι νὰ κενωθῶσιν ἢ δημιουργηθῶσιν ἕδραι τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου. Κατὰ πόσον συνεπληρώθη ὁ ἠθικὸς καὶ ἐπιστημονικὸς οὗτος ὅρος δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν νῦν. Ἀλλ’ ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν, ἀρκετὰ ἐπαναλαμβάνονται καὶ ἔξω. Νῦν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς. Ἴδωμεν νῦν, τί ἐγένετο διὰ τῶν νόμων ἐκείνων. Ἔχομεν ἕνα μεταβατικὸν νόμον, τὸν μεταβατικὸν νόμον τὸν δημοσιευθέντα ὡς νόμον τοῦ Κράτους τὴν 17ην Ἰουλίου ἐνεστῶτος ἔτους. Ἐκ τοῦ τρόπου τῆς δημοσιεύσεως καὶ τῆς συζητήσεως τῆς γενομένης ἐν τῇ Βουλῇ καί τινος μέχρις ὄνυχος ἀναφανέντος σκανδάλου, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι λέων δι’ ἄλλην πολιτείαν, προκειμένου διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ χρόνου τῆς ἰσχύος τοῦ Καποδιστριακοῦ νόμου, προεκλήθη συζήτησις, ἡ ὁποία ἔπεισε καὶ ἐμὲ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀκύρων πράξεων μέχρι τοῦδε. Ὁ μεταβατικὸς νόμος λέγει, ὅτι ἰσχύει ἅμα τῇ δημοσιεύσει αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ δημοσιεύεται τὴν 17ην Ἰουλίου. Λέγει δὲ ὁ νόμος ὅτι πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ πληρώσεως τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ καὶ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ ἑδρῶν. Ἀλλὰ ποίων ἑδρῶν; Τῶν ἑδρῶν, «αἱ ὁποῖαι ἤδη εἶναι κεναί». Μετὰ ταῦτα κανονίζει τὰ τῆς διαδικασίας τοῦ διορισμοῦ τῶν ἐπιτροπειῶν, τῆς διαδικασίας τῶν ἐπιτροπειῶν καὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν διαδικασίαν ταύτην ἀπομένουσιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μεθίστανται εἰς τὰς σχολὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἀτυχῶς οὐδὲ περὶ τοῦ χρονικοῦ καθορισμοῦ τῆς ἐμφανίσεως καὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν δικαιωμάτων τούτων προβλέπει ὁ μεταβατικὸς νόμος. Ἐγένετο μετὰ τόσης σπουδῆς, καὶ λέγω τοῦτο παρεμπιπτόντως, καὶ μετὰ τόσης ταχύτητος, δικαιολογουμένης μόνον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομοθετοῦντες ἐφαντάζοντο ὅτι συγγράφουσι διατάξεις νόμων, αἱ ὁποῖαι ἐκόπτοντο ὡς ὁλόκληρος ἐνδυμασία ἐπὶ ὡρισμένου ἀναστήματος καθηγητοῦ. Τοῦτο δὲ δὲν ἠρνήθη οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας εἶπε πρὸς αὐτὸν ὅτι ὡρισμένη θέσις προωρίζετο δι’ ὡρισμένον καθηγητήν, τὸν κ. Μενάρδον. Ἀλλὰ τοῦτο λέγω παρεμπιπτόντως, διότι πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ τούτου θέματος ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνεπείας, τὰς ἐκ τοῦ νόμου τούτου, διὰ τὰ χρονικὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι δικαιώματα ἢ ὑποχρεώσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δικαιώματα καὶ ὑποχρεώσεις εἰς τὰς διαφόρους σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὴν οὐσιαστικήν, τὴν νομικὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος. Ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ «ἤδη κενῶν ἑδρῶν» τοῦ Πανεπιστημίου ὅλου. Καὶ λαμβάνω πρῶτον τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον. Ποῖαι ἦσαν αἱ ἤδη κεναὶ ἕδραι τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὴν 17 Ἰουλίου; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀναμφιβόλως δὲν θὰ δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ τώρα, ἐὰν ἦσαν αἱ διὰ τοῦ παλαιοῦ πανεπιστημιακοῦ ὀργανισμοῦ ὑφιστάμεναι ἢ αἱ διὰ τοῦ νέου. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἤθελε νὰ μὲ ὑποβοηθήσῃ, ὅπως μίαν καὶ μόνην κατεύθυνσιν εἰς ἔρευναν τοῦ ζητήματος λάβω, ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ παρεῖχεν ἡ ἀπάντησίς του ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παλαιῶν ἢ νέων πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπαντᾷ καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐρευνῶν καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τὸ θέμα. Τοῦτο δὲ ἴσως χρησιμεύσῃ νὰ πείσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως περὶ τίνων ἑδρῶν ἐπρόκειτο. Προκειμένου περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἔχομεν, ποίας ἕδρας; Ἔχομεν τῆς Ἰατρικῆς καὶ τῆς Φυσικομαθηματικῆς σχολῆς· ἀλλ’ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὰ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἀπὸ ποίας ἡμέρας ἰσχύει; Ἰσχύει ἀπὸ τῆς 17ης Ἰουλίου; Οὐχί. Ἰσχύει ἀπὸ τῆς 22ας Ἰουλίου. Καὶ συνεπῶς διὰ ποίων νόμων σεῖς συνεληρώσατε ἕδρας, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑφίσταντο τότε; Αἱ ἕδραι τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τὰς ὁποίας ἠθέλετε νὰ πληρώσητε ὑφίσταντο ἀπὸ τῆς 22ας Ἰουλίου, σεῖς δὲ ἔρχεσθε νὰ τὰς πληρώσητε διὰ νόμου τῆς 17ης Ἰουλίου καὶ ἐπληρώσατε τὰ ἀνύπαρκτα, διότι τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον παρὰ αἱ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι κατείχοντο ὑπὸ τῶν καθηγητῶν. Ἔχετε ἆρά γε τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύσατε ἐπίσης τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὸν μεταβατικὸν νόμον, εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέπῃ τὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας κανονίζει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη 2 ὁλοκλήρους ἡμέρας μετὰ τὴν δευτέραν ταύτην πρᾶξιν; Δὲν γνωρίζω πόσοι ἐξ ὑμῶν ὑπῆρχον παλαιότεροι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ κατὰ τὴν τελευταίαν Βουλήν, τὴν κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς Ἐπαναστάσεως. Οἱ εὑρισκόμενοι τότε θὰ ἐνθυμοῦνται κἄτι τι παρεμφερὲς ὡς τὸ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποδεικνυόμενον. Δὲν ἔχω σαφεῖς ἐν τῇ μνήμῃ μου τὰς λεπτομερείας, ἐλπίζω δ’ ὅτι θὰ θελήσωσι νὰ μὲ βοηθήσωσιν οἱ εἰς τὰς ἕδρας ταύτας παριστάμενοι συνάδελφοι καὶ τότε Βουλευταί. Ἐπρόκειτο περὶ ὁμοίας, περὶ ἀπαραλλάκτου προδημοσιεύσεως Διατάγματος διὰ νόμον μὴ δημοσιευθέντα καὶ συνεπῶς μήπω ἰσχύσαντα, τὸν νόμον περὶ εἰρηνοδικῶν, καὶ ἐπρόκειτο περὶ πράξεως ἐπαναστατικῆς. Ἀλλ’ ὅταν ἦλθεν ὁ χρόνος τῆς ἐφαρμογῆς, ἐξηγέρθη ἡ Βουλὴ καὶ εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀφετηρίαν πρὸς τοιαύτας παραβιάσεις τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὅπως νῦν γίνεται ῥάκος δι’ ἑνὸς Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐντελῶς ἀκύρου, ἀφοῦ πρὸς οὐδένα νόμον ἀνεφέρετο, ἀφοῦ τὸ Διάταγμα ἐδημοσιεύετο πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῶν δύο σχολῶν, τῆς Ἰατρικῆς καὶ τῆς Φυσικομαθηματικῆς, διὰ τὰς ὁποίας οὐδεὶς νόμος ὑπάρχει καθορίζων τὴν διαδικασίαν ἐκείνην, ἥτις προεκάλεσε τὴν σημερινὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν. Πάντα τὰ τελεσθέντα εἶναι νόμῳ ἄκυρα. Οἱ διορισμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὸν θόρυβον, ἐγένοντο ἔξω τοῦ νόμου, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἔξω τοῦ νόμου εἶναι αἱ κρίσεις τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες παρὰ τὸν νόμον διορισθεῖσαι, ἀπεφάνθησαν ἐπὶ διορισμοῦ νέων καθηγητῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Καὶ τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον. Ἀλλ’ ἆρά γε ἐν τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ τί συμβαίνει; Ἔχομεν ἐνταῦθα δημοσίευσιν τοῦ νόμου τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου τὴν 17 Ἰουλίου. Ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται ἅμα τῇ δημοσιεύσει. Ἡ ἰσχὺς λοιπὸν τοῦ νόμου ἤρξατο τὴν 17 Ἰουλίου. Ὁ νόμος λέγει ὅτι τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας πρόκειται νὰ συμπληρώσητε. Ἀλλ’ ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ νόμῳ ἔχετε τὸ 7ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγει ὅτι τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου θὰ τὰς ὁρίσῃ Β. Διάταγμα, τὸ δὲ Β. Διάταγμα δημοσιεύεται 3 ἡμέρας μετὰ τὸν νόμον τῆς 17 Ἰουλίου, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ περὶ τῶν «ἤδη κενῶν θέσεων» τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου. Ποῖαι εἶναι αἱ κεναὶ θέσεις τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου; Ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας εἴχετε ἐν νῷ; Ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ τὸ Διάταγμα, τὸ ἐκδοθὲν εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ περὶ ἤδη κενῶν ἑδρῶν; Πῶς δύναται εἰς τὸ πνεῦμα ὑμῶν, τῶν νομικῶν, εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν τὴν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ καὶ ἡ πολιτικὴ ὑμῶν ἠθική, νὰ θελήσωσι νὰ συμβιβάσωσι τὰ ἀσυμβίβαστα, διὰ προσθήκης νέας ἑρμηνείας, παρανόμου, εἰς μίαν σειρὰν παρανομιῶν τελεσθεισῶν ἤδη; Δημιουργεῖτε τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον καὶ λέγετε, ὅτι ἔχετε κενὰς ἕδρας. Πῶς θὰ δικαιολογήσητε τοῦτο; Ποῖαι εἶναι αἱ κεναὶ ἕδραι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγνωρίσατε κἂν ποίας ἕδρας θὰ δημιουργήσητε εἰς τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον; Εἰδικὴ λεπτομέρεια τοῦ αὐτοῦ νόμου σᾶς καθορίζει ῥητῶς ποῖαι θὰ εἶναι αἱ ἕδραι ἐκεῖναι, ὧν ἡ ἵδρυσις ἀφέθη εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ πρὸς βεβαίωσιν τῆς νομικῆς ἀκριβείας καὶ τούτου, τὸ ὁποῖον λέγω, ἀσκῶν ὁ Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμά του τοῦτο, ἠλάττωσε καὶ τὸν ἀνώτατον ἀριθμὸν τῶν ὁριζομένων ἑδρῶν ἐν τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ, τὰς ἠλάττωσε κατὰ τρεῖς, μίαν εἰς τὴν Φιλοσοφικήν, μίαν εἰς τὴν Νομικὴν καὶ μίαν εἰς τὴν Φιλολογίαν. Ἑπομένως αἱ 39 ἕδραι ἐγένοντο 37. Ἄρα σημαίνει, ὅτι καὶ ὁ νόμος καὶ τὸ Διάταγμα δὲν προέβλεπον εἰς πλήρωσιν καὶ μελλουσῶν κενῶν ἑδρῶν τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, διότι δὲν ὑπῆρχον κεναὶ ἕδραι. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδεὶς νομοθέτης, οὐδεμία ἀντίληψις ἠθικῆς νὰ παράσχωσιν εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζῃ κατὰ βούλησιν ἀριθμὸν κενῶν ἑδρῶν καὶ νὰ τὰς πληροῖ ἔπειτα κατὰ βούλησιν, λέγων ὅτι, αὐταὶ ἐν τῷ νῷ τῷ ἐμῷ ὑπῆρχον κεναί. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ἐφ’ ἧς, μὴ ἔχων εἰσέτι συγκεκροτημένην τὴν ἀπάντησιν, δὲν ἠθέλησε νὰ καθορίσῃ, ἂν ἀφορῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τὰς νέας ἕδρας τοῦ νέου ὀργανισμοῦ. Ἀλλὰ λαμβάνω πλέον τὴν ἄλλην ἐκδοχήν, διότι οὐδ’ εἰς αὐτὴν ἠθέλησε νὰ ἀπαντήσῃ, διὰ νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ τῆς διπλῆς ταύτης ἐρεύνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἡ δευτέρα ἐκδοχὴ εἶναι ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἀφορῶσι τὰς παλαιὰς ἕδρας τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα τότε ἐνώπιον σειρᾶς ἁλύσσεως εὐθυμίας, τὴν ὁποίαν μετὰ δυσχερείας θὰ δυνηθῇ νὰ διασκελίσῃ, ἔστω καὶ παρανομοῦσα, ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν θέλῃ τοὐλάχιστον νὰ ἀποκόψῃ καὶ ἀποτινάξῃ αὐτὴν καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν κύκλον τοῦ νόμου καὶ τῆς ἠθικῆς. Καὶ λαμβάνω τὴν δευτέραν ταύτην ἐκδοχὴν καὶ φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει: «ἐπείσθην περὶ τοῦ ἑνὸς μέρους, δέχομαι ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῶν παλαιῶν πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν». Ἀλλὰ τότε πῶς διωρίσατε τοὺς καθηγητὰς τῆς νομικῆς σχολῆς; Τί ὑπῆρχε κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου; Ὑπῆρχον ἕδραι τοῦ Ῥωμ. Δικαίου καὶ ὑπῆρχε μία τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου. Σεῖς συνεπληρώσατε τρεῖς τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου. Ὑπῆρχε μία τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ δημιουργοῦνται δύο. Ὑπῆρχε τῆς Φιλοσοφικῆς σχολῆς καὶ ὁ κ. Μιστριώτης, δυνάμει τοῦ νόμου τούτου, παρῃτήθη, καὶ ἑπομένως ἡ θέσις τοῦ κ. Μιστριώτου δὲν ἔμενε κενὴ πρὸ τοῦ νόμου, καὶ ἔρχεσθε καὶ διορίζετε τὸν κ. Μενάρδον, δηλ. ἀκύρως εἰσάγετε ἕνα ἄνθρωπον, παρὰ πάντα νόμον, τὸν ἀφαιρεῖτε τῆς ἐργασίας του καὶ τῶν σπουδῶν του καὶ τὸν φέρετε ἐδῶ νὰ διδάξῃ, χωρὶς νὰ γνωρίζετε ὅτι αὐτούς, τοὺς ὁποίους διορίζετε, δὲν τοὺς ἔχετε νομιμοποιήσει, καὶ ὅτι, ὄχι μόνον ἡ πρώτη Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ἀπολύσῃ αὐτούς, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ δικαστικοὶ ἀγῶνες δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῶσιν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ θεωρήσωσιν ἑαυτοὺς ἀδικηθέντας, ἢ καὶ ἂν ἀκόμη, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν προκειμένου περὶ τῆς μορφῆς αὐτῶν τούτων τῶν Διαταγμάτων, νὰ παρέμβῃ ἡ ἐφορεύουσα τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ Κράτους ἀνωτέρα διοικητικὴ κρίσις, ἡ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἔχω ἓν σημείωμα ἀκριβὲς τῶν ἑδρῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι παρὰ τὸν νόμον ἐπληρώθησαν. Εἶναι ἡ θέσις τοῦ Μενάρδου, ἡ θέσις τοῦ Ῥωμ. Δικαίου, αἱ ἕδραι τῆς Φιλοσοφίας καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλ’ ἂς εὕρωμεν τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, διότι μὲ ἀναγκάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπιμένω καὶ ἐπὶ τῆς ἐννοίας ταύτης τῆς ἀντιλήψεως τοῦ νόμου. Πόσαι εἶναι αἱ ἕδραι ἐκ τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ; 57. Πόσας δημιουργεῖ ὁ νέος ὀργανισμός; 77. Ἂς ἴδωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην, ποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καθηγηταί, καὶ πόσαι ἕδραι ὑφίστανται; Κατὰ τὸ παρελθόν, μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, διετηρήθησαν 37. Ποῖοι διωρίσθησαν; Διωρίσθησαν τῆς Θεολογίας ὁ Ῥάλλης, τῆς Νομικῆς ὁ Σαρίπολος, τῆς Ἰατρικῆς ὁ Δελαπόρτας καὶ ὁ Φωτεινὸς καὶ τῆς Φιλοσοφίας ὁ Σκιᾶς καὶ ὁ Παπαγεωργίου. Ἑπομένως ἔχομεν 37+6=43. Πρὸ τοῦ νόμου τοῦ μεταβατικοῦ ἀπεβίωσαν ὁ Πεζόπουλος καὶ ὁ Βάφας. Συγχρόνως παρητήθησαν δύο, ὁ Αἰγινήτης καὶ ὁ Κρασσᾶς, ἑπομένως ἀπομένουσιν 39 ἐν ὅλῳ ἕδραι. Ἐξ αὐτῶν, δυνάμει τῆς παρανομίας, ἥτις διεπράχθη, διωρίσθησαν οἱ νέοι καθηγηταί, καὶ ἐκ τῆς ἀθροίσεως τοῦ ὅλου ποσοῦ εὑρίσκομεν ὅτι ἔχομεν 48 καθηγητάς, μὴ συμπεριλαμβανομένης τῆς ἕδρας τοῦ Ἐμπορικοῦ Δικαίου. Πόσαι ἀπομένουσι; 9. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν· καθ’ ἣν περίπτωσιν αἱ 9 αὐταὶ ἕδραι ἀνάγονται εἰς τὸν παλαιὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου πρὸς ποίαν σχολὴν θὰ μεταδοθῶσι; Θὰ λάβῃ ταύτας, τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον ἢ θὰ τὰς δώσῃ πρὸς τὴν Ἰατρικὴν καὶ τὴν Φυσικομαθηματικὴν Σχολήν; Βεβαίως δὲν θὰ τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὴν Ἰατρικὴν ἢ τὴν Φυσικομαθηματικὴν Σχολήν. Αἱ ἕδραι αὗται, καὶ αἱ 9, προορίζονται νὰ πληρώσωσι τὰς κενὰς ἕδρας τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου. Τοιουτοτρόπως ἀπὸ παρανομίας εἰς παρανομίαν καὶ ἀπὸ ἀτόπου εἰς ἄτοπον ἦτο εὔλογον νὰ ἔχωμεν ἄτοπα καὶ τὰ ἀποτελέσματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθόλου ἐκλογὴν μέρους τινὸς τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—παρὰ τὰς ἕξεις τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, παρὰ τὰς ἕξεις τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου δημιουργίαν καταστάσεως ἀσυνήθους καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, διότι τὸ παρελθὸν τοὐλάχιστον εἶχε τὴν ἀδυναμίαν νὰ εἶναι ὕποπτον πρὸς τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ περιεφρούρει ἑαυτό, ἐν ᾧ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἐνθαρρύνουσα διὰ τῆς παμψηφίας αὑτῆς τοιαύτας παραβάσεις δύναται νὰ δημιουργήσῃ πολὺ δεινότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησε τὸ παρελθόν· παραβάσεις νομικάς, παραβάσεις τῆς κοινωνικῆς ἀρετῆς, τῆς κοινωνικῆς ἠθικῆς. Ἐγὼ προέτεινα τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ταύτης ἀποσκοπῶν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ πόθου νὰ πείσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἐκτεθειμένους καὶ ἐκείνους οἵτινες διωρίσθησαν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ἀφήσῃ ἐκτεθειμένον τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τοιαύτην ἀνωμαλίαν καὶ εἰς τοιαύτην παρανομίαν. Ἡ ἀναβολὴ θὰ δώσῃ καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μελετῶσα κάλλιον τὰ πράγματα ταῦτα, θελήσῃ νὰ εἰσηγηθῇ νόμον εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ὁποῖος θὰ ἄρῃ ἐκείνας τὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας ὑπέδειξα. Οὕτω περατῶ τὸ γενικὸν τοῦτο μέρος τῶν παρατηρήσεών μου. Διότι ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ φέρῃ ἢ εἰσηγήσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἱκανοποιήσωσι καὶ τὸν νόμον καὶ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν δημοσίαν συνείδησιν ἢ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς παρανομίας, ὁπότε θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ὡς ὑπέρτατον καθῆκον τὴν εὐλάβειαν τῶν νόμων καὶ τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος ἡμῶν.

§192ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις, κύριοι Βουλευταί, κανονικῶς ὑπεβλήθη, προελθοῦσα μάλιστα ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὸ πλεῖστον τουλάχιστον.

§193Γ. ΠΩΠ. Καθόλου.

§194ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ δὲ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, συμφωνεῖ καθ’ ὁλοκληρίαν· ἀλλ’ ἀπὸ ἄλλων λόγων καὶ ἀπὸ ἄλλων ἐπόψεων ἀποβλέπουσα εἰς τὴν συζήτησιν, ἀποβλέπουσα εἰς τὸ ὅτι πρὶν ἢ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως συμπληρωθῇ διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ προσηκόντως τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο καὶ δηλοῖ, ὅτι εἶναι σύμφωνος καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν πρότασιν, ἀλλ’ ἀπ’ ἀλλοίων ἐντελῶς, ἐπαναλαμβάνω, λόγων. Διὰ τῆς προτάσεως ζητεῖται τοῦτο: νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ λόγους, οὓς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν γινώσκει. Ἐγὼ δέχομαι νὰ ἀναβληθῇ διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ συζήτησις, δὲν πιστεύω δὲ νὰ διαφωνήσωμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψιν τῶν λόγων, ἀφ’ οὗ ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς τὸ αἰτούμενον. Ἡ διαφορὰ τῆς ἀντιλήψεως τῶν λόγων τῆς ἀναβολῆς θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν, ὅταν τὸ ἔργον συμπληρωθῇ. Εἶναι δὲ ἤδη συμπεπληρωμένον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Νομικὴν Σχολήν. Ἄν νομίζητε ὅτι κακῶς διωρίσθησαν καὶ οἱ καθηγηταὶ τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἐπὶ τῇ βάσει ἀκύρου νόμου, δικαιοῦσθε νὰ φέρητε ἐπερώτησιν περὶ τούτου, διότι δὲν θέλω νὰ συζητηθῇ παρεμπιπτόντως, ἐν ἐπερωτήσει ἐχούσῃ ἄλλο ἀντικείμενον, ἄλλη ἐπερώτησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἄλλην ἡμέραν. Φρονῶ λοιπὸν μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὐτὴν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§195Γ. ΠΩΠ. Ὁ τρόπος καθ’ ὃν διετυπώθη ὑφ’ ἡμῶν ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μας ἀφορᾷ εἰς σκοπὸν ὅλως διάφορον ἐκείνου τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπωφελεῖτο τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς, ἵνα, μελετῶσα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠθέλησε νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, εἰσηγεῖτο νόμον τῇ Βουλῇ κανονίζοντα νομίμως τὰ πανεπιστημιακὰ πράγματα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς ὁρμᾶται νὰ ζητῇ τὴν ἀναβολήν, εἰς ἡμᾶς ἐπιβάλλεται νὰ ἀποσύρωμεν τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἂς προτείνῃ, ἂν θέλει, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, δι’ οὓς λόγους νομίζει ὅτι συμφέρει αὐτῷ νὰ καλυφθῇ ὁ σκοπὸς τῆς ἀναβολῆς. Ὥστε ἰδική μας πρότασις, κ. Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει.

§196Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Υἱοθετοῦμεν ἡμεῖς τὴν πρότασιν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται τὴν ἀναβολὴν προτεινομένην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως;

§198Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸν λόγον.

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὴν ἀναβολήν.

§201Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον. Δὲν δύνασθε νὰ μοὶ τὸν ἀφαιρέσητε.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι «Κατὰ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν λαμβάνει τὸν λόγον εἷς τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν Βουλευτῶν πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς καὶ εἷς τῶν ἀντιλεγόντων, ἀμφότεροι ὅμως δὲν δύνανται νὰ παρατείνωσι τὸν λόγον πλέον τῶν 15′ λεπτῶν τῆς ὥρας ἕκαστος». Δὲν γενικεύεται ἡ συζήτησις προκειμένου περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐπὶ πάσης ἄλλης προτάσεως ἀναβολῆς λαμβάνουσιν ὅλοι τὸν λόγον.

§203Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ παραγγείλητε νὰ τυπωθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ νὰ διανεμηθῇ...

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τυπώνεται.

§205Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διότι μέχρι σήμερον σεῖς καὶ μόνος γνωρίζετε τὸν Κανονισμόν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε καὶ σεῖς, ὅταν θελήσητε, νὰ τὸν μάθητε ἀναγινώσκοντες τὰ Πρακτικὰ εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουσι καταχωρισθῇ ὅλαι αἱ τροποποιήσεις. Δευτέρα ἐπερώτησις: Ὁ κ. Πατσουράκος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας 1ον) Τίνα προσόντα εἶχεν ὁ διορισθεὶς καθηγητὴς τῆς Ἀρχ. Ἑλλ. Φιλολογίας κ. Μενάρδος. 2ον) Εἰς τί Πανεπιστήμιον ἐδίδασκε τὴν αὐτὴν ὕλην καὶ 3ον) τίνα ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας συνέταξεν; Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§207Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. «Οἶμαι δεῖν περὶ τηλικούτων βουλευομένους ἄδειαν καὶ παρρησίαν διδόναι τοῖς συμβουλεύουσιν ἡμῖν». Τὴν σοφὴν ταύτην συμβουλὴν τοῦ βασιλέως τοῦ λόγου Δημοσθένους, ἀγορεύοντος περὶ τῆς Ῥοδίων Ἐλευθερίας, ἔχων πάντοτε πρὸ ὀφθαλμῶν, κ. Βουλευταί, ἤλεγξα, ἐλέγχω καὶ θὰ ἐλέγχω πᾶσαν Κυβέρνησιν πρὸς λύπην μὲν καὶ ζημίαν ἴσως ἀτόμου ἢ ἀτόμων, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου πρὸς μέγιστον κέρδος καὶ ὄφελος καὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν τῆς παρ’ ἡμῖν κοινωνίας. Τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἵδρυμα ὂν δημοσίου δικαίου, σκοπεῖ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν διαφόρων ἐπιστημῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ἀνωτέραν παίδευσιν καὶ τὴν κατάρτισιν ἐπιστημόνων, προωρισμένων νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας ἐν γένει. Τὸ ἡμέτερον ὅμως Πανεπιστήμιον δὲν εἶναι μόνον τὸ ἵδρυμα τὸ ὁποῖον σκοπεῖ τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν Ἐπιστημῶν καὶ τὴν κατάρτισιν Ἐπιστημόνων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας παρ’ ἡμῖν. Τὸ ἡμέτερον ὅμως Πανεπιστήμιον, κατ’ ἐξαίρεσιν, κύριοι Βουλευταί, κέκτηται πλὴν τοῦ προορισμοῦ τούτου νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἕτερον, πολὺ ὑψηλότερον καὶ πολὺ σοβαρώτερον τῆς ἐπιστημονικῆς αὑτοῦ ἀποστολῆς. Τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, θὰ εἶναι τὸ ἄσβεστον πῦρ τῆς ἑστίας, τὸ ὁποῖον μεταλαμπαδεύοντες οἱ ἐκ τῆς δούλης ἰδίᾳ τρόφιμοι αὐτοῦ εἰς τοὺς ἐν τῇ δουλείᾳ ὁμοφύλους ἡμῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ κρατύνωσι τὴν Ἐθνικὴν ἰδέαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ συντελῶσιν εἰς τὴν πνευματικὴν καὶ διὰ ταύτης εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀναγέννησιν. Ἤδη, πῶς καὶ κατὰ πόσον ἐπετέλεσε τὸ ἡμέτερον Πανεπιστήμιον τὸν προορισμὸν αὑτοῦ, οἱ πάντες γινώσκομεν. Γινώσκομεν δηλονότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι ἕν, καὶ μόνον ἓν νέφος ἐτάρασσε τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ ἵδρυμα εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ αὑτοῦ, ἡ διαίρεσις τῶν σχολῶν αὐτοῦ εἰς δύο ἀντίπαλα ἐπιστημονικὰ στρατόπεδα—ἀλλὰ τὴν ὁποίαν διαίρεσιν, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ τὴν ἐδημιούργει, καὶ τὴν ὑπέθαλπεν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμεγαλοποίει αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπίσημον Κράτος. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διαίρεσις, ἐνῷ ἦτο εὐεργετικὴ ἐν πάσαις ταῖς σχολαῖς, διότι ἐξάπτουσα τὸν φανατισμὸν τῶν ἀντιπάλων ἐπιστημονικῶν στρατοπέδων, ἐξῆπτε καὶ τὴν ἅμιλλαν ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ κονίστρᾳ, δι’ ἣν παρήχθησαν καὶ ἐπιστημονικὰ συγγράμματα πρώτης γραμμῆς, ἀλλὰ καὶ ἐπιστημονικὰ ὀνόματα πρώτης τάξεως,—δυστυχῶς ὅμως ἐν τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ ἡ διαίρεσις αὕτη ἐπήνεγκε ζημίας καὶ ἐπιστημονικὰς καὶ ἐθνικάς. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο καὶ τὸ τονίζω, διότι, ἐπειδὴ τὸ ἕτερον τῶν ἐπιστημονικῶν στρατοπέδων ἦτο ἐντελῶς ἀνερμάτιστον ἐπιστημονικῶς καὶ κατὰ φυσικὸν λόγον ἐμυκτηρίζετο, ἐχλευάζετο καὶ κατεφρονεῖτο ὑπὸ τοῦ ἑτέρου στρατοπέδου, ἐν ᾧ κατελέγοντο οἱ ἀριστεῖς τοῦ νοῦ καὶ τῆς ἱκανότητος, κατέφυγεν εἰς μέσα ἀντεθνικά, εἰς μέσα προδοτικὰ καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς φυλῆς μας, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι ἐξ ἀντιθέσεως ἐπιστημονικῶν γνωμῶν προήρχοντο οἱ σαρκασμοί, οἱ χλευασμοί, καὶ οἱ μυκτηρισμοὶ τοῦ ἀντιπάλου στρατοπέδου. Αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, κ. Βουλευταί, μέχρι τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἐν μὲν τῷ ἐσωτερικῷ μεθ’ ὅλα τὰ ἀνωτέρω μὲ τὸ κῦρος ἀμείωτον, ἐν δὲ τῷ ἐξωτερικῷ μὲ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐπιβολὴν ἀγέρωχον ἀλλὰ καὶ ἐπιβλητικήν. Δυστυχῶς ἦλθεν ἡ ἐκκαθάρισις ἐκείνη καὶ κατέστρεψεν ὅ,τι ὑπῆρχεν ἄριστον ἐν αὐτῷ, ὄχι μόνον διότι ἐξεώσθησαν τοῦ Πανεπιστημίου ἐπιστημονικαὶ κορυφαί, ἀλλὰ καὶ διότι ἀπέμειναν ἐν αὐτῷ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπιστημονικῶς καὶ ἠθικῶς ἀνικανότητες κλασσικαί. Μετὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἦλθεν ἡ παροῦσα, ἡ αὐτοκαλουμένη τῆς ἀνορθώσεως, περὶ τῆς ὁποίας ἔχει ἀτυχῶς ἢ εὐτυχῶς —ὁ χρόνος θὰ τὸ ἀποδείξῃ— ἀρίστην ἰδέαν ὁ ἔξω Ἑλληνισμός, ἵνα εἶμαι εἰλικρινής, ἰδίως ὁ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, συνεπῶς πᾶσα πρᾶξις ἀφορῶσα τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν ἐξ αὐτῆς ἐκπορευομένη, θὰ συνετέλει ἀσφαλῶς εἰς τὴν παλινόρθωσιν τοῦ ἀπολεσθέντος αὐτοῦ κύρους. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς, ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν Βουλευταί, ἐτάχθημεν τότε μετὰ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καίτοι πρὸς τὰς γνώμας ταύτης διϊστάμεθα, ἵνα ἀναλάβῃ ἀκεραίαν καὶ τὴν εὐθύνην τῆς παλινορθώσεως τοῦ κύρους καὶ τῆς ἠθικῆς τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν. Δὲν ἐλησμονήσατε βεβαίως, κ. Βουλευταί, ὅτι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ συνετελέσαμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου, καίτοι ἐγνωρίζομεν, τολμῶ νὰ τὸ εἴπω, ὅτι καὶ ἀπὸ συντακτικῆς καὶ ἀπὸ γραμματικῆς ἀπόψεως ἦτο ἐξάμβλωμα ἀνάξιον τῆς συζητήσεως ἑνὸς ἐθνικοῦ συνεδρίου. Δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι ἐγὼ αὐτὸς εἰδικῶς συνετέλεσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, καίτοι ἔβλεπον ὅτι εἶχον ἐνώπιόν μου ἓν οἰκτρὸν κατασκεύασμα, ἀνάξιον καὶ τῆς προσκομιδῆς ἐν τῷ συνεδρίῳ τούτῳ. Δὲν ἐλησμονήσατε βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ συνετέλεσαμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, διότι, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἡ θέσις τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν εἶχε μειωθῆ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐνομίσαμεν ὅτι ἐπεβάλλετο ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἡ παλινόρθωσις, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, τοῦ ἀπολεσθέντος κύρους αὐτοῦ. Δὲν ἐφανταζόμην ὅμως ποτέ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως νὰ προβῇ μέχρι τοσαύτης ὕβρεως καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτούς, ὥστε νὰ ἀντιστρατευθῇ εἰς ἀποφάσεις εἰλημμένας παρ’ ἡμῶν, προκειμένου περὶ ἐπανόδου ἀμέσου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐπιστημονικῆς κορυφῆς, τοῦ κ. Γαζέπη. Δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι θὰ ἀντεστρατεύετο πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν θέλησιν τοῦ τόπου. Δὲν ἐφανταζόμην, λέγω, ποτὲ ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀσεβοῦσα πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους, καταφρονοῦσα ἀπόφασιν τοῦ ἐθνικοῦ τούτου συνεδρίου, ἤθελε προβῆ εἰς ὅ,τι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, εἶναι ἀντίθετον καὶ πρὸς τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ Πανεπιστημιακοῦ ἡμῶν ἱδρύματος. Δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἤθελε φθάσει μέχρι τοσαύτης αὐθαδείας, ὥστε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, νὰ ὀργιάσῃ εἰς βάρος καὶ τῆς ἠθικῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς αὐτοὶ ψηφίσαντες, παρεδώκαμεν αὐτῇ πρὸς ἐφαρμογήν. Τοιαύτας λοιπὸν γνώμας καὶ ἰδέας ἔχων ἀποκεκρυσταλλωμένας ἐν τῇ διανοίᾳ μου μετ’ ἀγανακτήσεως ἀλλὰ καὶ μετ’ ἀηδίας ὑπέβαλον τὴν παροῦσαν ἐπερώτησίν μου, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν. Ἀλλὰ πρὸ τούτου κρίνω ὀρθὸν νὰ ὑποδείξω καὶ τονίσω ἐνώπιον ὑμῶν ὅ,τι ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν σχετικὸν πρὸς τὸν ὀργανισμόν, καθὼς καὶ τί, ἐξ ὅσων γινώσκομεν, ἰσχύει ἐν τοῖς πανεπιστημιακοῖς ὀργανισμοῖς πάντων τῶν Κρατῶν τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου κόσμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ὡρίσθησαν τρεῖς ἕδραι τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἐνῷ ἦσαν προηγουμένως πέντε, δὲν ἐλησμονήσατε δέ, πόσον ἐγὼ αὐτὸς ἠγωνίσθην καὶ παρεκάλεσα ἀκόμη ἀνθρώπους πρὸς τοὺς ὁποίους διεκείμην διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους, ὡς διεκείμην, νὰ προστεθῇ μία τοὐλάχιστον ἔτι ἕδρα χάριν τῆς ὑπολήψεως τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, τὸ ὁποῖον πλὴν τοῦ ὅτι εἶναι Ἑλληνικὸν εἶχε καὶ πέντε ἕδρας τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου, καὶ ἐν ταῖς ἕδραις ἐκείναις εἶχε διδάξει ὁ Φιντικλῆς, ὁ Σεμιτέλος, ὁ Πανταζίδης, ὁ Κόντος καὶ ὁ Μιστριώτης. Ἀλλ’ ἤδη ἐξεταστέον τί γίνεται ἐν τοῖς ξένοις Πανεπιστημίοις σχετικῶς πρὸς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν. Τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Βερολίνου, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει 6 ἕδρας τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας· τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Λειψίας ἔχει 5 ἕδρας. Τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Μονάχου ἔχει 5, τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ἐϊδελβέργης 6, τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Τυβίγκης, Βουδαπέστης καὶ Μόσχας 4, τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Κοπεγχάγης καὶ τῆς Μαδρίτης ἐν Ἱσπανίᾳ ἔχουσι 3, τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Λυὼν ἔχει 5. Καὶ ἤδη εἰς τὸν νέον κόσμον — τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Σικάγου ἔχει 5, τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Νέας Ὑόρκης ἔχει 7 πρὸς αἶσχος τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἡμῶν. Παρακολουθεῖτε τὴν παγκόσμιον Πανεπιστημιακὴν κίνησιν, κύριοι Ὑπουργοὶ τοῦ γλυκοῦ νεροῦ; Ἀλλ’ οἱ Εὐρωπαῖοι, καὶ οἱ τοῦ παλαιοῦ καὶ οἱ τοῦ νέου κόσμου, θεραπεύουσι τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα διὰ τὴν ἀνθρωπιστικὴν αὐτῶν δύναμιν. Δὲν ἐλησμονήσατε δὲ ὅ,τι ἐσχάτως μόλις ὁ μέγας, ὁ κολοσσὸς τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας Γουλιέλμος εἶπεν ὁμιλῶν περὶ τῆς ἀξίας τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ Εὐρωπαῖοι καὶ τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου κόσμου θεραπεύωσι τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα διὰ τὴν ἀνθρωπιστικὴν αὐτῶν δύναμιν, ἡμεῖς ποῖον καθῆκον ἔχομεν; Νὰ θεραπεύωμεν τὰ γράμματα ἐκεῖνα μόνον διὰ τὸν λόγον αὐτόν; Δὲν ἔχομεν τὸ καθῆκον ἡμεῖς νὰ προσαρμόζωμεν τὴν ἐθνικὴν ψυχὴν τοῦ νέου Ἕλληνος πρὸς ἐκείνην τὴν τοῦ ἀρχαίου; Δὲν ἔχομεν τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἐκτὸς τούτου νὰ φωτίζωμεν τὸ ἐθνικὸν φρόνημα τοῦ νεωτέρου Ἕλληνος, καὶ νὰ παρέχωμεν εἰς αὐτὸν ἐκ τῆς ἀκενώτου πηγῆς τῆς σοφίας τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων παραδείγματα πρὸς μίμησιν; Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ἐξεφυλίσθημεν μέχρι τοσούτου, ὥστε νὰ ταπεινῶμεν τὴν ἀξίαν τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κορυφαῖος τῆς ἀρχαίας Ῥώμης ποιητὴς εἶπε τὸ ἱστορικὸν καταστάν: Vos exemplaria Craeca diurna versate manu, versate nocturna», ἤτοι: «Ὑμεῖς τὰ Ἑλληνικὰ παραδείγματα πρέπει νὰ ἔχητε πρὸ ὀφθαλμῶν πάντοτε καὶ ἡμέρας καὶ νυκτός»; Ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπωσιν ἴσως, ὡς, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν παρρησίαν, ἔσχον τὸ θράσος καὶ προχθὲς νὰ εἴπωσιν εἰς ἡμᾶς. Ἔσχον, λέγω, τὸ θάρρος προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπωσιν: «Ἡ Ἑλληνικὴ Φιλολογία καὶ ἡ ἀρχαία καὶ ἡ νέα εἶναι μία». Ἀλλὰ τί ἐνομίσατε ὅτι εἴχετε ἐνώπιόν σας; Μήπως Θεσσαλοὺς ἀγρότας; Τί ἐνομίσατε ὅτι εἴχετε ἐνώπιόν σας, ἢ ἐκ τίνων ἐνομίσατε ὅτι ἀποτελεῖται τὸ Συνέδριον ἡμῶν; Οὐχὶ ἀπὸ ἑκατοντάδας ἐπιστημόνων ἐκπροσωπούσας τὸ ἄνθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Εἰς ποῖον Πανεπιστήμιον τοῦ κόσμου γίνεται ἡ σύγχυσις αὐτὴ τῶν γνωμῶν καὶ τῶν ἰδεῶν, ἡ ὁποία ἕνα καὶ μόνον εἶχε σκοπόν, ὡς ὡμολόγησαν πρὸς τὸν ἔντιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, τίνι τρόπῳ νὰ διορισθῇ εἷς μαλλιαρός; Ἐλησμονήσατε, Κύριοι, σεῖς, ὅτι ἐγὼ κατήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὑπηρετεῖ εἰσέτι καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος ἠπάτησε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ψηφίσῃ κονδύλιον 10,000 φράγκων, διὰ τῶν ὁποίων νὰ μισθοδοτῶνται δύο καθηγηταὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Λειψίας, οἱ καθηγηταὶ Ντίντριχ καὶ Δάϊγκαν, ἵνα διδάσκωσι τὴν ἱστορίαν τῆς Ῥωμηοσύνης; Κατήγγειλα, κύριοι Βουλευταί, καὶ τόσα ἄλλα ἀκόμη, ἡ δὲ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως ἀντὶ νὰ ἐπιλάβηται τῆς εὐκαιρίας νὰ συντρίψῃ τὰ ὄντα αὐτά, τὰ ὁποῖα ὡς σάραξ ὑποσκάπτουσι τὴν ὑπόστασιν τῆς φυλῆς ἡμῶν καὶ τοῦ ἔθνους, κατηγορήθημεν καὶ ὡς ὁρμώμενοι ἐκ προσωπικῶν λόγων! Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος, κύριοι Βουλευταί, ἐρωτῶ ὑμᾶς: Ποῖοι εἶναι καὶ πόσοι καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν διδακτόρων τῆς φιλολογίας παρ’ ἡμῖν ἱκανοὶ νὰ διδάξωσι τοὺς ἀρχαίους συγγραφεῖς, τοὺς ἀρχαίους ποιητὰς καὶ δὴ τοὺς τραγικούς; Ἀλλ’ ἔχετε εἴδησιν τοῦ πράγματος, κύριοι Ὑπουργοί, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ γλυκοῦ νεροῦ; Ἔχετε γνῶσιν ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ λέξεων καὶ τύπων μεταξὺ τῆς ἀρχαίας καὶ τῆς νέας γλώσσης, ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ ὡς ἐκ τῆς στρυφνότητος, ἡ ὁποία προσέρχεται ἐκ τῆς πυκνότητος τῶν ἰδεῶν, καὶ ἡ ὁποία πάλιν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς μεγάλης διανοίας αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς μετὰ τοῦτο. Εἶναι δυνατὸν φύσει νὰ διδάξῃ τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ γράμματα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν εἷς, αἰσθανόμενος ἀποστροφὴν πρὸς αὐτά, διότι εἶναι μαλλιαρός; Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὲ παρακολουθήσητε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ὅπως τὴν ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ μᾶς εἴπῃ. αʹ) Τίνα προσόντα εἶχεν ὁ διορισθεὶς καθηγητὴς τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς φιλολογίας κ. Μενάρδος. βʹ) Εἰς τί Πανεπιστήμιον ἐδίδασκε τὴν αὐτὴν ὕλην», διότι ὑπέθετον ὅτι ἴσως θὰ εἶχε διορισθῆ εἰς ἄλλο Πανεπιστήμιον καθηγητὴς τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, καὶ διωρίζετο ἐνταῦθα διὰ νὰ διδάξῃ τὴν ἰδίαν ὕλην. Τρίτον· «τίνα ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας συνέταξεν, ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν δικαιολογητικὴν πρὸς τὸν Βασιλέα ἔκθεσιν διὰ τὸν διορισμὸν αὐτοῦ». Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ τῷ δώσω τὴν ἀπάντησιν ἀμέσως, ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε προκληθεὶς νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἡμῶν περὶ τοῦ διορισμοῦ ἐκείνου; Οὐδεμία ἔκθεσις, εἶχε τὴν τόλμην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, ὡς εἰ προύκειτο περί τινος γραμματιστοῦ ἐν Μεσενικόλᾳ! «Οὐδεμίαν ἔκθεσιν ὑπέβαλον πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, ἀλλὰ προφορικῶς ἀνέπτυξα εἰς αὐτὸν τὴν ἀξίαν τοῦ καθηγητοῦ». Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ γνωρίσω ἐν ταῖς λέξεσιν ἐκείναις τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον ταξιδεύει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ μακρὸν ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς· ἵνα διδάσκηται δηλονότι ὁ μέλλων Βασιλεύς, τίνι τρόπῳ θὰ βασιλεύῃ. Αὕτη ἦτο ἡ δικαιολογία, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ταξιδεύει ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς, ἵνα διδάσκηται ὁ μέλλων Βασιλεὺς— εἰς τί; Εἰς τὸ νὰ ὑπακούῃ ὁ σιδηροῦς αὐτὸς χαρακτήρ, ὡς μαρτυροῦσι τὰ τοῦ παρελθόντος παραδείγματα, εἰς ὅ,τι θὰ τῷ ὑπαγορεύηται ὑπὸ τοῦ ἐν τῇ ἀρχῇ κόμματος, ὡς ἔπραττεν ἐπὶ πεντηκοντάδα περίπου ἐτῶν ὁ πατὴρ αὐτοῦ. Εἰς τὸ νὰ ὑπακούῃ, λέγω, καὶ εἰς τὸ νὰ ὑπογράφῃ τυφλῶς ὅ,τι τῷ προσκομίζεται, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀντεθνικόν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι προδοτικόν.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηγήσατε αὐτό, παρακαλῶ, ἐκ μέρους τίνος ἐξετελέσθη;

§209Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθῆτε.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακολουθῶ.

§211Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀλλὰ θέλετε νὰ μάθητε, κύριοι Βουλευταί, καὶ τίς τὸν διώρισεν; Ἀλλὰ ὑπάρχουσιν καὶ μερικὰ πράγματα δι’ ἃ καλλίτερον νὰ θέτωμεν φυλακὴν ἐν τῷ στόματι ἡμῶν πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως. Λοιπὸν ἐρωτῶ ἤδη: διατὶ ἐκλήθη τοιοῦτος ἔξωθεν; Μήπως δὲν ὑπῆρχον ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἐπιστήμονες, ἱκανοὶ νὰ καθέξωσι τὴν θέσιν ἐκείνην; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὕβρις ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους τοῦτο; Ἐλησμονήσατε, τί εἶπε χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; 103 αἰτήσεις ὑπεβλήθησαν διὰ τὴν κατάληψιν ὀκτὼ θέσεων ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ. Καὶ μετὰ τοῦτο· δὲν εἶναι ὕβρις τὸ νὰ ζητεῖτε ἔξωθεν καθηγητάς; δὲν δύνασθε νὰ ἐκλέξητε μεταξὺ ἑκατὸν ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι οὗτοι θὰ εἶναι τοσοῦτον ἐπιμελεῖς, ὥστε νὰ γίνωσιν, ἐὰν δὲν εἶναι, ὡς νομίζετε σεῖς, ὑβρίζοντες, ἄξιοι τῆς θέσεως ἐκείνης; Ἀλλ’ ἤδη· ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, εἰς τίνα νόμον ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ διώρισε τὸν κ. Μενάρδον καθηγητήν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος εἶπε, δὲν ἐστηρίχθην εἰς τὸ 5ον ἐδάφιον τῆς γʹ § τοῦ ἄρθρου 8ου τοῦ νόμου περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον λέγει σαφῶς. «Δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατυπώσεις ταύτας τῆς ἐκλογῆς διοριζόμενος ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ Ἕλλην καθηγητής, ὁ διδάξας ἢ διδάσκων τὴν ἰδίαν ὕλην ἐν ξένῳ ἀνεγνωρισμένῳ Πανεπιστημίῳ καὶ συγγράψας ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας». Ἀλλ’ ἐστηρίχθη εἰς τὸ ϛʹ ἐδάφιον. «Δύναται ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ μετακαλῇ ξένον ἢ Ἕλληνα καθηγητήν, τακτικὸν ἢ ἔκτακτον ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου, ὅπως διδάξῃ ἐν Ἑλληνικῇ ἢ ξένῃ γλώσσῃ προσωρινῶς, εἰς ὡρισμένον τινὰ χρόνον ἀντὶ μισθοῦ ὁριζομένου διὰ συμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως μετ’ ἐκείνου». Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐνθυμεῖσθε καὶ δὲν θὰ τὸ ἀρνηθῇ, ἐτόνισεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ ὅτι ὁ Μενάρδος εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης. Ἐρωτῶ, εἶναι τοῦτο ἀληθές; Πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ ὑποχρεοῦμαι νὰ εἴπω ἐγὼ ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές. Μὲ τὶ ἰσοδυναμεῖ τὸ «δὲν εἶναι ἀληθές», τὸ ἐννοεῖτε, κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλ’ εἶναι ἡ τετάρτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπεν ἀναληθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Διεψεύσθη παρὰ τοῦ κ. Μέρμηγκα καὶ ἐσίγησε, διεψεύσθη παρὰ τοῦ κ. Λυμπεροπούλου καὶ ἔκυψε τὴν κεφαλήν, διεψεύσθη παρὰ τοῦ κ. Σκάση καὶ ἔκυψε τὴν κεφαλήν, εἶναι ἡ τετάρτη φορὰ αὕτη καθ’ ἣν τὸν διαψεύδω ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος· ὁ κ. Μενάρδος δὲν ἦτο τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης, ὡς ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ ἴσως τις ἐξ ὑμῶν ἐρωτήσει. Τὶς εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ ἀνάστημα νὰ διαψεύδῃ ἕνα Ὑπουργὸν τῆς Ἀνορθώσεως, ἂν πρὸς στιγμὴν λησμονήσητε πόσα κόμματα μετεπήδησε διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ κόμμα τῆς Ἀνορθώσεως...

§212Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὐδέποτε.

§213Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἀνῆκε εἰς κόμμα, ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἰαπωνικὴν ὁμάδα καὶ διαλυθείσης ἐκείνης ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἀνόρθωσιν.

§214Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Προτοῦ ὑπάγῃ εἰς τὴν ὁμάδα τῶν Ἰαπώνων γνωρίζετε ποῦ ἀνῆκε; Ἂν ἀνῆκεν εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε σεῖς τότε ἀνῆκεν εἰς πάντα τὰ ὁποῖα ἀντιπαρῆλθον ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης.

§215Γ. ΠΩΠ. Δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἄλλως τὸ πρᾶγμα, ἡ Ἀνόρθωσις ἐπῆγε πρὸς τὰ κόμματα, ὄχι τὰ κόμματα πρὸς τὴν Ἀνόρθωσιν.

§216Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ αὐτὸς ἔχω ἐπιστολὴν ἀπὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέχει λίαν ὑψηλὴν θέσιν, διότι εἶναι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀνεψιὸς ἄλλοτε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπόφοιτος τοῦ Πανεπιστημίου ἐκείνου καὶ ὁ ὁποῖος μοῦ ἤνοιξε τοὺς ὀφθαλμοὺς διὰ νὰ ἀνακαλύψω ἂν εἶναι τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς ἢ ἂν εἶναι Λέξρερ. Τὸ σύγγραμμα τοῦτο (δεικνύει βιβλίον) ἔχει ἐν ἰδίῳ κεφαλαίῳ τοὺς καθηγητὰς τοὺς διδάσκοντας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ὀξφόρδης, τοὺς καθηγητὰς κεχωρισμένως, τοὺς περίπου καθ’ ἡμᾶς ὑφηγητὰς κεχωρισμένως, καὶ τοὺς διδασκάλους, ὡς ὁ κ. Μενάρδος, κεχωρισμένως. Λοιπὸν εἰς τοὺς lecteurs=διδασκάλους ἀναφέρει καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ, Σῖμος Μενάρδος .......

§217Γ. ΠΩΠ. Repétiteur.

§218Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Repétiteur. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τί λέγουσιν αἱ ἐγκυκλοπαίδειαι ἐν σχέσει πρὸς τοὺς λέκτορες, ἐν οἷς καὶ ὁ ὡς ἐξοχότης, καὶ ὡς τακτικὸς καθηγητὴς παρασταθεὶς πρὸς ἡμᾶς ἐν Ὀξφόρδῃ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὴ εὑρισκομένου ἐν ἁρμονίᾳ οὐδεμιᾷ πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἡ ἐγκυκλοπαιδεία τοῦ Λαροὺς λέγει, ὅτι ὁ λέκτωρ εἶναι κατὰ βαθμὸν κατώτερος τοῦ ἀξιώματος τοῦ προφέσορος, τοῦ καθηγητοῦ δηλονότι. Ἡ ἐγκυκλοπαιδεία τοῦ Μάγερ λέγει ὅτι οἱ λέκτορες οὐδένα ἀκαδημαϊκὸν βαθμὸν κατέχουσιν, οὔτε θεωροῦνται ὡς μέλη τοῦ Πανεπιστημιακοῦ σώματος.

§219Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν αὐτό.

§220Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι διδάσκαλος κατόπιν ῥητοῦ συμβολαίου, τῆς Νέας Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον. Προκαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀπαντήσῃ: εἶναι ταῦτα ἀληθῆ ἢ οὔ; Ὥστε τὰ πράγματα βοῶντα λέγουσιν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως νὰ τονίσω τοῦτο. Ἐγὼ τοῦτο διαβλέπω τὸ παράδοξον ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς ἀνορθώσεως. Ἐν ᾧ ἄλλοτε μία καὶ μόνη λέξις ἤρκει νὰ ῥίψῃ ἕνα Ὑπουργόν, σήμερον κατὰ πρόσωπον ἑνὸς Ὑπουργοῦ ῥίπτεται ἡ λέξις ψεύστης καὶ ἵσταται ἀκόμη εἰς τὴν θέσιν του.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, παρακαλῶ νὰ μὴ μεταχειρίζησθε λέξεις ὑβριστικὰς καὶ διορθώσατε αὐτάς.

§222Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ εἶπον ἐπανειλημμένως· ἐννοῶ ὅτι δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ, διότι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§224Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀλλὰ πότε μετέβη εἰς Ὀξφόρδην; τί ἦτο πρίν; Πῶς μετέβη; Καὶ διὰ πόσον χρόνον; Ἦτο ἁπλοῦς διδάσκαλος ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὑτοῦ πατρίδι, Κύπρῳ. Εἶτα δικηγόρος ἐκεῖ ἐπὶ δεκαετίαν. Ἀποτυχὼν δὲ βέβαια καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ἐπαγγέλματι ἦλθεν ἐνταῦθα· προσκολληθεὶς εἰς ὁμόφρονας αὐτῷ Μαλλιαροὺς ἐξελέγη ἵνα ἀποσταλῇ καὶ διδάξῃ τὴν Νεοελληνικὴν εἰς τὴν Ὀξφόρδην διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς ὁποίας, σημειωθήτω, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ζητεῖται οὔτε κἂν δίπλωμα Φιλοσοφικῆς Σχολῆς διὰ τὴν ἕδραν, ἣν κατέλαβεν. Καὶ σᾶς τὸ ἀποδεικνύω λέγων ὅτι ὁ Πλάτων Δρακούλης ἐδίδαξεν ἐπὶ 14 συναπτὰ ἔτη, τὴν αὐτὴν ὕλην εἰς τὴν αὐτὴν ἕδραν. Ἔχει ὁ κ. Δρακούλης δίπλωμα φιλολογίας;

§225Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχει τῆς Νομικῆς.

§226Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τῆς Νομικῆς ναί. Ἀλλὰ ἐκεῖνος ἐδίδασκε τοὐλάχιστον τοὺς νεωτέρους Ἄγγλους εἰς Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ δύνανται νὰ συνεννοῶνται καὶ πρὸς τοὺς νεωτέρους Ἕλληνας, τοὺς ὁποίους δὲν ἐθεώρει τόσον ἐκφύλους, ὥστε νὰ θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ οἰκτρὸν ἐκεῖνο ἰδίωμα, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τοὺς ὁμόφρονάς των ἐν τῷ Νουμᾷ. Ἀλλὰ γνωρίζετε καί τι ἄλλο ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι; Ἐν ᾧ διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Γερμανικῆς εἶναι διωρισμένος τακτικὸς καθηγητὴς ἐν Ὀξφόρδῃ, διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Νεοελληνικῆς εἶναι ἁπλοῦς διδάσκαλος. Καὶ διὰ ποίαν ἄλλην νομίζετε, εἶναι διωρισμένος τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ; Καὶ διὰ τὴν Ἀρμενικήν! εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν, εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπήγαγον τὴν Νεοελληνικὴν πρὸς τὴν Ἀρμενικὴν ἀτυχῶς. Διὰ πόσον δὲ χρόνον ἔμενεν ἐν Ὀξφόρδῃ ὁ τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ μὴ ἀληθῆ πρὸς ἡμᾶς εἰπόντος κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας; Διὰ τέσσαρα ἔτη, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκτὸς ἐὰν ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ διαψεύδων με μοὶ εἴπῃ: ὄχι τέσσαρα ἀλλὰ πέντε! Μετὰ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν ἐκείνων θεωρεῖται ἀπολελυμένος, ἀνανεοῦται δὲ τὸ συμβόλαιον, ἐάν, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀρκεῖ τὸ κληροδότημα ἐκ τοῦ ὁποίου μισθοδοτοῦνται καὶ ἐπὶ τούτῳ διορίζονται ἐκεῖνοι. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πρὸς τούτοις: Ὡμολόγησεν ἐνώπιον τοῦ ἐντίμου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον διὰ τὸν Μενάρδον εἶχεν εἰλημμένην τὴν ἀπόφασιν νὰ τὸν διορίσῃ; Αὐτὸς εἶναι λοιπὸν ὁ καθηγητής, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὡς διάδοχον τοῦ Μιστριώτη; Αὐτὸς εἶναι ὁ καθηγητής, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριζε νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τῆς ἕδρας ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδίδαξεν εἷς Κόντος! Ἐκτὸς τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἐρωτῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας: ἠρώτησε κἂν τοὺς εἰδικούς; Ἐζήτησε, χάριν εὐπρεπείας, εἰμή τι ἄλλο, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τοὐλάχιστον τὴν γνώμην τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς; Οὐδὲν τούτων ἔπραξεν. Ἐὰν δὲ εἴπῃ ὅτι ἔπραξε τοῦτο, δὲν θὰ εἴπῃ καὶ διὰ τετάρτην φορὰν τὴν ἀλήθειαν, διότι διαμαρτύρονται πάντες οἱ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδάσκοντες ὅτι οὐδὲν γινώσκουσιν, ἐν καιρῷ δ’ οὐδὲ θὰ ἀναγνωρίσωσιν αὐτὸν ὡς συνάδελφον αὐτῶν. Τίνα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἤδη ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ὑμᾶς, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἠκούσατε αὐτοῦ εἰπόντος ὅ,τι εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προχθές; Ποῦ εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα τοὐλάχιστον διὰ νὰ μοῦ ὑποδείξῃ ὅτι ἔχει ὁρμαθὸν τίτλων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐστηρίχθη καὶ τὸν διώρισεν ἀπ’ εὐθείας, ἔστω καὶ παραβαίνων στοιχειωδῶς ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον ἐπιψηφίσαντες ἡμεῖς αὐτοὶ παρεδώκαμεν αὐτῷ πρὸς ἐφαρμογήν; Γνωρίζετε, Κύριοι, πῶς ἐπιγράφεται ἓν ἔργον αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἵνα τὸν διορίσῃ; «Ἡ ζωὴ τῆς Ῥήγαινας»! (ἱλαρότης).

§227Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Βασιλίσσης δηλαδή;

§228Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐρωτήσατε τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος παρουσίασεν ἐνώπιον ἡμῶν μίαν λίσταν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀφῆκε κἂν οὐδὲ νὰ ἴδωμεν. Ἀλλὰ τὴν ἔχω ἐδῶ. «Μελέτη περὶ τῆς γενικῆς παρὰ Κυπρίοις» δηλαδὴ ἂν λέγουσιν οἱ Κύπριοι ὁ ἄνθρωπος τοῦ ἀνθρώπου ἢ ἂν λέγουσιν «ἡ ἄνθρωπος» «τῆ ἀνθρώπου», ἢ ἂν λέγουσιν, ὅπως λέγουσιν οἱ ὁμόφυλοι ἡμῶν Θεσσαλοὶ «ἡ Κώστας» «ἡ Γιάννης» ἀντὶ νὰ λέγωσιν «ὁ Κώστας» «ὁ Γιάννης», ἢ οἱ νῦν Σαλαμίνιοι «τὸ Κώστας» «τὸ Γιάννης»! Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶχε τὴν τόλμην κἂν νὰ τὰ ὑποδείξῃ, ἀλλὰ τὰ εἶχεν ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα μὴ τὰ βασκάνωμεν ἴσως. Ἀλλ’ ἐπειδή, Κύριοι, ὑπῆρξα πάντοτε εὐθὺς καὶ εἰλικρινής, ἴσως μετά τινος ὁρμητικότητος, ἡ ὁποία πράγματι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὑπερβαίνει ἐνίοτε τὸ δέον, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποδείξω εἰς ὑμᾶς οὐχὶ λόγους, ἀλλ’ ἔργα, ἵνα καὶ σεῖς ἐν συνειδήσει κρίνητε περὶ τοῦ ἔργου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τοῦ ἔργου ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ στῖγμα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, καὶ νὰ σᾶς προσθέσω συγχρόνως ὅτι, ἐὰν δὲν εἶναι οἱ φοιτηταὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἶναι, θὰ ἀνεχθῶσι τοιοῦτον ἄγος εἰς τὸ τέμενος ἐκεῖνο τῶν Μουσῶν. Ἀναγινώσκω ἓν ἄρθρον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποστείλει εἰς περιοδικὸν ἐπιγραφόμενον «Μελέτη» τοῦ ἔτους 1909, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ περιγράφει τὰ Ἀγγλικὰ συλλαλητήρια. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος γράφει ταῦτα ἐν ἔτει 1909, ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1911 καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀνορθώσεως, θὰ καθέξῃ ἕδραν τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἐν τῷ ἡμετέρῳ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ (ἀναγινώσκει). «Μελέτη» Περιοδικὸν τοῦ ἔτους 1909». «Ἀγγλικὰ συλλαλητήρια». «Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ πάει κανεὶς εἰς τὸ Λονδῖνον, διὰ νὰ γνωρίζῃ τί εἶναι τὸ Χάϊδ–Πάρκ....Τὰ ἄλογα καὶ τὰ ἁμάξια μέχρι τῶν πτωχῶν, οἱ ὁποῖοι ξαπλώνονται πεινασμένοι ἐπὶ τῆς χλόης..........καραβάκια δοκιμάζονται εἰς τὰ νερά, παιγνίδια παίζονται ἀπὸ μικροὺς καὶ ἀπὸ μεγάλους, καὶ πτερωτὸς ὁ ἔρως δίνει καὶ παίρνει ἐκεῖ μέσα μυστικὰ καί....φανερά!.....» (ἱλαρότης). Ἔχετε ὑπομονήν, Κύριοι, καὶ θὰ ἴδητε καί τι πλέον τῶν λέξεων, καί τι πλέον τῶν ἐννοιῶν τούτων τῶν ἁπλῶν, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ κινῶσι καὶ τὴν θυμηδίαν, ἀλλ’ ὅταν θὰ ἀκούσητε τὰ τελευταῖα ὀφείλετε νὰ καταληφθῆτε ὑπὸ ἀγανακτήσεως, διὰ τὸν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἔσχε τὸ θάρρος, μὴ εὑρισκόμενος ἐν τῇ ἀληθείᾳ, νὰ ὀνομάσῃ τακτικὸν καθηγητὴν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ τὸν ὁποῖον προώρισε διὰ τὴν ἕδραν τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Ἑλλάδος! (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Guarda e’ passa εἶπα μόνος καί.....ἀνεκατώθηκα εἰς τὸ ἀκροατήριον τοῦ πλαγινοῦ ῥήτορος, ὁ ὁποῖος ὡμιλοῦσε περί....Ταρίφα;! «Γουάρδα ε πάσσα...... Ἡ ἀπορία μου διὰ τὴν ἡσυχίαν τοῦ ἀκροατηρίου ἐδιπλασιάσθη, ὅταν ἐδιάβασα ἀπὸ μακρυὰ τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ....κατοπινοῦ ῥήτορος.....» Ἔρχεται ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸν...κατοπινὸ ῥήτορα, ἀφοῦ μᾶς παρουσίασε τὸν ἄλλον, ὁ ὁποῖος ὡμιλοῦσε, ὡς γράφει, περί... ταρίφας!

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι ταρίφα;

§230Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω (ἀναγινώσκει)........ «Ἔβλεπες ἐκεῖ, ψηλὰ καπέλλα καὶ καπέλλα μαλακά, σκούφους καὶ παναμάδες. Ἀλλὰ δὲν ἔβλεπες κανένα ἀπὸ αὐτὰ στραβωμένο εἰς τὰ πλάγια ἢ σηκωμένον ἀπειλητικῶς. Ὅλα κατεβασμένα.....Ὀλίγον παραπέρα τὸ θέμα ἦτο πάλιν θρησκευτικόν, ἢ μᾶλλον ἄθρησκον, διότι κατὰ τὸ ἐπίγραμμα τῆς σανίδος, ὁ Ζεύς, ὁ Μωϋσῆς, ὁ Χριστὸς καὶ ὁ Μωάμεθ ἦσαν.....λαοπλάνοι! Αὐτὸς θὰ φάγῃ...καπέλλωμα, εἶπα καί.....»

§231Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἀπὸ ποῖον χωρίον εἶναι αὐτός;

§232Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέλλων νὰ διδάξῃ τὴν Ἀρχαίαν Φιλολογίαν τὴν Ἑλληνικὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. «.... Ἐκείνη (ἀναγινώσκει) παρωργίζετο καὶ ἐχειρονομοῦσε φοβερά. Φοβοῦμαι, ὅτι Ἑλληνικὰ θὰ τὴν ἐλέγαμεν παραλαβήν, ἢ θὰ τὴν......ἐπαλαβώναμεν ἡμεῖς ἀπὸ......τὰ ζήτω!......» Πρόκειται περὶ Ἀγγλίδος τινός, δὲν θέλω δὲ νὰ ἐκφέρω μίαν φράσιν, ἥτις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λεχθῇ. Αὐτὸς ὁ κύριος διαδέχεται τοὺς καθηγητὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν. «Ἡ ῥητόρισσα (ἀναγινώσκει)......... ἡ ῥητόρισσα ἦτο ἀπειλητική...... ..... Τὰ Ἀγγλικά του ἦσαν, ὅπως λέγουν οἱ Ἄγγλοι σπασμένα Ἀγγλικά, ἀλλὰ ὡμιλοῦσε γρήγορα γρήγορα, ὡς νὰ εἶχε ἀποστηθίσῃ τὸν.... δεκάρικο!» Αὐτὸς εἶναι ὁ σοβαρὸς ἐπιστήμων, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ἐνώπιον τοῦ ἐθνικοῦ συνεδρίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὡς μέλλοντα νὰ διαδεχθῇ παρὰ πάντα νόμον, παρὰ πᾶσαν ἠθικὴν ἀρχήν, μίαν ἕδραν τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, τῆς Ἑλλάδος τῆς Ἀνορθώσεως!! Προχωρῶ, ἵνα παρουσιάσω πρὸ ὑμῶν τὰς ἀρχάς του καὶ τὰς γνώμας του (Ἀναγινώσκει) «καὶ αὔριον ἢ μεθαύριον, οἱ ἄπιστοι καὶ οἱ πιστοὶ θὰ παλακίσουν πάλιν πάνοπλοι, ἀλλὰ μόνον μὲ τὰ ὅπλα τοῦ λόγου, τὰ κοινὰ εἰς τοὺς φίλους καὶ τοὺς ἐχθρούς, εἰς τοὺς ἄνδρας καὶ τὰς γυναῖκας, εἰς τοὺς ἄσπρους καὶ τοὺς μαύρους. Ἕκαστος ζητεῖ ἡ γνώμη του μὲ τὸν καιρὸ νὰ γίνῃ δημοσία γνώμη».—Ἡ γνώμη του δηλαδὴ περὶ τῆς μαλλιαρῆς — «Ἰδοὺ πράγματι ἐλεύθερος λαός!!» — Χλευάζει, βλέπετε, ὁ κύριος τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἐξεγείρεται κατὰ τῶν διαφθορέων τῆς γλώσσης καὶ τῆς θρησκείας του—....» Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη του περὶ γλώσσης καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι αὐτὸ ἐννοεῖ, ἀπὸ τὴν τελευταίαν περίοδον τοῦ ἄρθρου του, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν, ἴσως τὸ εἶχε γράψει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μεταξὺ τῶν ἔργων του προχθὲς εἰς τὴν λίσταν. «Ἰδοὺ πράγματι εἶπεν (ἀναγινώσκει) ἐλεύθερος λαός. Ἀναγνωρίζει τὴν ἀνεκτίμητον ἀξίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου....Καὶ ἐνθυμήθηκα τὴν Ἱσπανίαν...Διότι ἡ Ἱσπανία εἶχε καὶ ἱερὰν ἐξέτασιν Ἑβραίων καὶ Χριστιανῶν, καὶ διότι ἡ ἰδέα ἕνεκα...τῶν ῥασοφόρων καὶ τῶν σπαθοφόρων, (χλευάζει, βλέπετε, τοὺς ἱερωμένους καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς ἀσυνειδήτως καὶ γενικῶς) δὲν εἶναι οὐδὲ σήμερον ἐλευθέρα ὑπὸ τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον οὐρανόν. Καὶ τοιουτοτρόπως (προσέξατε) ἡ ἐθνικὴ ψυχὴ διαρκῶς πυρέσσει, ὑποπτεύει, σκιάζεται, δὲν εἶναι καλὰ καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ οὔτε νὰ σκεφθῇ....σωστά, οὔτε νὰ ἐνεργήσῃ». Ἐννοεῖτε τί νοεῖ αὐτὸς διὰ μέσου τῶν ὀλίγων αὐτῶν γραμμῶν; Ἴσως τινὲς εἴπωσιν ὄχι. Ἀκούσατε τὸ τελευταῖον διὰ νὰ τὸ νοήσητε καλλίτερον. «Καὶ ἀμέσως ἐπῆγεν ὁ νοῦς μου εἰς ἄλλην γῆν (τὴν Ἑλληνικὴν) καὶ ἐσκεπτόμην ὅτι εἰς τὴν λευκὴν πόλιν, ὅπου, καθὼς ἔλεγεν ὁ Σωκράτης, ὑπῆρχεν ἡ μεγίστη τοῦ λόγου ἐξουσία, εἶχαν σκοτωθῇ μετὰ 23 αἰῶνας ἕντεκα ἄνθρωποι, διότι.......κάποια μετάφρασις τοῦ Ματθαίου ἢ τοῦ Αἰσχύλου δὲν ἦτο σωστή.....χαμογελᾷ λοιπὸν εἰς μάτην ἀπὸ πάνω μας ἐκεῖνος ὁ ὡραῖος οὐρανός;» Βλέπετε, κύριοι Βουλευταί, μετὰ πόσης δόσεως σαρκασμοῦ καὶ πικρᾶς εἰρωνείας χλευάζει καὶ μυκτηρίζει καὶ τὸ αἷμα τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν 8ην Νοεμβρίου ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ τῆς διασώσεως τῆς γλώσσης καὶ τῆς θρησκείας του κατὰ τῶν ἐκφύλων χυδαϊστῶν ἔχυσεν ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς Ἑλληνικὸς λαός; Νοεῖτε τίνας ὄφεις ἐκτρέφει ἐν τοῖς κόλποις του; Αὐτὸν λοιπόν, ναί, αὐτὸν τὸν ἔκφυλον μετακαλεῖτε ἐνταῦθα, ἵνα διδάξῃ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν καὶ νὰ παράσχῃ ἀπὸ τῆς ἀκενώτου πηγῆς τῆς σοφίας τῶν Ἑλλήνων συγγραφέων παραδείγματα, πρὸς μίμησιν εἰς τοὺς νεωτέρους Ἕλληνας; Αὐτὸς εἶναι, Κύριοι, ὁ καθηγητὴς τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, τὸν ὁποῖον διώρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις οἰκοτροφεῖον τῶν ὀρφανῶν ἐκ τῆς Μακεδονίας. Γνωρίζετε ποῖον μετεκάλεσαν ἐκ Κερκύρας, ἵνα διδάξῃ τὰ πρῶτα Ἑλληνικὰ γράμματα εἰς τὰ ὀρφανὰ ἐκεῖνα; Μετεκάλεσαν ἕνα γνωστότατον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἔχει ἐκδώσει ὀλιγοσελίδους φυλλάδας εἰς γλῶσσαν, ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν ἐναντίον τῶν κατεργαζομένων τηλικαύτην καταστροφὴν εἰς τὸ ἔθνος ἡμῶν.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίνα;

§234Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸν Ἠλίαν Σταύρου· ζητήσατε καὶ θὰ εὕρητε αὐτόν.

§235Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι ἄριστος δημοδιδάσκαλος.

§236Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀλλὰ ὁμόφρων ὑμῶν ἐν τῇ μαλλιαρωσύνῃ....ἀφοῦ θέλετε νὰ τὸν ὑπερασπίσητε. Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ βιβλίον, ὅπερ ἀνεγίνωσκον πρὸ ὀλίγου φέρει τὴν ὑπογραφὴν «Σῖμος Μενάρδος». Ἀλλὰ ποῖος εἶναι σᾶς ἐρωτῶ ὁ ἐξ Ὀξφόρδης μετακληθεὶς περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσαμεν; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὁ πρόδρομος τοῦ Ψυχάρη; Αὐτὰς λοιπὸν τὰς νέας ἰδέας, αὐτὰ τὰ καινὰ δαιμόνια ἔρχεσθε νὰ μεταφυτεύσητε εἰς τὴν ἁγνὴν ταύτην χώραν; Αὗται εἶναι αἱ ἐνέσεις τοῦ Πανελληνισμοῦ, τὰς ὁποίας περιέμενεν ἀπὸ τὴν Ἀνόρθωσιν ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς λαός; Ἀκούσατε, Κύριοι, καὶ ἄλλο. Ἐνθυμεῖσθε ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ καταρτισμοῦ ἀνωτέρου ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐγὼ κατήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι μία διάταξις ἀφεώρα τὸν διορισμὸν κἄποιου Μπουντώνα, ἐκ φήμης γνωστοῦ ὡς μαλλιαροῦ καὶ ὀργάνου τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῶν ἐνταῦθα, διασήμου ἐκφύλου, Δραγούμη;

§237Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶνε ἐκ τῶν καλλιτέρων.

§238Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ σὺ εἶσαι μαλλιαρός.

§239Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τί ἐγένετο, Κύριοι, μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν; Διωρίσθη μέλος τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἠθέλησα νὰ παραστήσω ἐνώπιον ὑμῶν ποῖος ἦτο, διὰ νὰ ἀνοίξητε καὶ ὑμεῖς τοὺς ὀφθαλμούς σας καὶ νὰ ἴδητε τί παρεσκευάζετο διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἴσως καὶ ἐχειροκροτήσατε, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερος ἐκ τοῦ αἱματοβρέκτου τμήματος τῆς προσφιλοῦς ἡμῖν ἐκείνης χώρας, καὶ ἕτερος, λέγω, Καππαδόκης, ὀνομαζόμενος Μπουτούρας, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν ὡς βοηθὸν ἐν τῇ συγγραφῇ τοῦ Νεοελληνικοῦ λεξικοῦ, μισθοδοτούμενον ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἂν τολμήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ διαψεύσῃ πολλοστημόριον τῶν καταγγελλομένων, θὰ τοῦ δείξω ποῖος εἶναι, διότι ἐντρέπομαι τώρα νὰ σᾶς τὸν παρουσιάσω. Γνωρίζω τοῦτο μόγον, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ πατριῶται, ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ οἱ ἀπάτριδες. Ὑπάρχουσιν ἐκεῖνοι ἐκ τῆς δούλης χώρας, οἵτινες σπουδάζουσι δι’ ὡρισμένων κληροδοτημάτων καὶ μὲ ὡρισμένον σκοπὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν αἱματόβρεκτον ἐκείνην χώραν, ἵνα διδάξωσι τὰ πρῶτα γράμματα εἰς τοὺς ἑλληνόπαιδας, τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους, τοὺς ὑπὸ τὴν φοβερωτέραν δουλείαν εὑρισκομένους. Τί νομίζετε δὲ ὅτι πράττουσι μόλις τελειώνουσι τὰς σπουδάς των; Γράφουσιν ἐπίτηδες μίαν λέξιν εἰς μίαν φυλλάδα των, γραφομένην πάντοτε εἰς γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ἐκμανθάνουσιν ἐν Λειψίᾳ καὶ περὶ τῆς ὁποίας θὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ἀντιπαρέλθῃ τὸ κατηγορητήριον τοῦτο ἄνευ ἀπαντήσεως, γράφουσι μίαν λέξιν ἀναφέρουσαν τὴν Τουρκίαν ἢ τὸν Σουλτᾶνον, ἵνα δείξωσιν ὅτι διώκονται, ἵνα ἔλθωσιν ἐνταῦθα εἰς τὴν χώραν τῶν παχειῶν ἀγελάδων καὶ τραφῶσιν, ἐνῷ ὑποχρέωσίς των εἶναι μὲ κίνδυνον τῆς ἰδίας αὑτῶν ζωῆς, διότι δὲν πρέπει νὰ βρέχηται ἡ χώρα ἐκείνη καθημερινῶς μὲ αἷμα Κρητῶν, Λακώνων καὶ Αἰτολοακαρνάνων καὶ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἔρχονται νὰ τραφῶσιν ἐνταῦθα, λέγω, ἐνῷ εἶναι ἐκτεθραμμένοι ἐν τοῖς γράμμασιν, ἐν Εὐρώπῃ τὰς διατριβὰς ποιούμενοι μὲ ἔξοδα τῶν ὑποδούλων, ἐνῷ, λέγω, ὑποχρέωσίς των εἶναι νὰ ἐπανέλθωσι καὶ διδάξωσιν εἰς τὰ ὑπόδουλα τέκνα τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὴν πατρίδα. Ἀλλ’ ἴσως τις ἀπορῶν ἐρωτήσει: Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως, τί πράττει, ἢ τί θὰ πράξῃ;

§240ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προσπαθοῦν νὰ ἐπιβάλλουν τὸν μαλλιαρισμόν. Εἶναι πασίγνωστον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ἐπίσης μαλλιαρός.

§241Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἔχω καὶ σᾶς παρουσιάζω ἔντυπον, ἐπιγραφόμενον «Γεωργικὴ Στατιστικὴ τοῦ ἔτους 1911».

§242ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι καὶ ἡ κόρη τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι μαλλιαρωτάτη.

§243Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸ ἀπεστάλη εἰς ὅλον τὸ Κράτος μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ 107 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καθ’ ὃ ἐψηφίσθη ὅτι «ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ Κράτους εἶναι ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν συντάσσονται τὸ Πολίτευμα καὶ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας τὰ κείμενα. Πᾶσα πρὸς παραφθορὰν ταύτης ἐπέμβασις ἀπαγορεύεται». Αὐτὰ ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς, ἀκούσατε δέ, τί λέγει μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§244ΕΥΣ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ μέλος αὐτὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀγνοεῖ γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου.

§245Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Στηρίζομαι εἰς ὅ,τι ἔχω ἐνώπιόν μου. Πολὺ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐδείκνυεν ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορίαν δι’ ὅσα καταγγέλλονται, ἀλλὰ νὰ κάμῃ ὅ,τι ἐπιβάλλει τὸ καθῆκόν της καὶ εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς καταγγελίας ἢ ὀφείλει νὰ ἀποπέμψῃ τὸν Ὑπουργὸν ἐκεῖνον ἢ νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ συλλάβῃ τὸν τμηματάρχην καὶ τὸν ῥίψῃ εἰς τὰς φυλακάς, ὡς παραβιάζοντα ἀσυστόλως τὸ Σύνταγμα.

§246Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἔξω φρενῶν.

§247Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσητε νὰ πράξω ὅ τι δὲν ἐπιτρέπει ὁ τόπος οὗτος.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι σχετικά· εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσητε.

§249Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καταγγέλλω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διώρισεν αὐτὸν τὸν καθηγητήν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ συνέταξεν αὐτός· ἐγένετο αὐτὸ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ καταγγέλλετε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§251Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι συναφῆ, συναφέστατα.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§253Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ποῖα τὰ ὅρια ἐν οἷς θὰ περιορισθῇ ὁ ῥήτωρ. Πῶς θὰ διακριθῇ ἡ μία ἐπερώτησις ἀπὸ τὴν ἄλλην;

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὡρισμένα τὰ ὅρια καὶ ὁ τρόπος τῶν ἐπερωτήσεων.

§255Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θέλει ὁ κ. Πρόεδρος εἰδικὴν ἐπερώτησιν; εἶμαι συμφωνότατος.

§256Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μὰ τὰ θέματα εἶναι συναφῆ. Ὁ κ. Πρόεδρος θέλει.....

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ καθήκοντά μου γνωρίζω κάλλιον ὑμῶν.

§258Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ μὲ διδάξῃ κανείς.

§260Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὥστε θὰ ἔχωμεν εἰδικὴν ἐπερώτησιν δι’ αὐτό.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ θὰ περιορισθῆτε εἰς αὐτὴν καὶ τότε.

§262Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γνωρίζω τὸ καθῆκον μου, ὡς ὀφείλετε καὶ σεῖς νὰ τὸ γνωρίζητε. Βλέπετε ὅτι ὑποχωρῶ εἰς εἰδικὴν ἐπερώτησιν, εἰς τὴν ἀξίωσίν σας, καίτοι τὸ ζήτημα ἦτο συναφές. Ἀλλ’, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι αἱ πράξεις αὗται τῆς Κυβερνήσεως αὐθαίρετοι ἢ οὔ; Ἡμεῖς τὴν αὐθαιρεσίαν καταγγέλλομεν καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ κειμένων νόμων ἐλέγχομεν. Ἴσως μᾶς εἴπωσιν ὅτι δημαγωγοῦμεν πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἀναγαγόντες καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν δημαγωγίαν εἰς ἐπιστήμην. Ἢ μήπως δὲν πρέπει ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς λαὸς νὰ μανθάνῃ πῶς διατίθενται αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους, δι’ ἃς προσφέρει τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμά του; Μήπως δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ, τί λαμβάνει χώραν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων του τὸ ἐξουθένωμα αὐτὸ τῶν λαῶν; Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ λαὸς ὅστις ὡς ἄτομον ἔφθασεν, ὅπου ἔφθασε, καὶ προκαλεῖ, δύναμαι νὰ εἴπω τὸν φθόνον πολλῶν πολὺ μεγαλειτέρων καὶ ἰσχυροτέρων ἡμῶν, ἐξέπεσε μόνον ὡς Κράτος καὶ ὡς Κράτος δύναται νὰ ἀποκληθῇ ἐξουθένωμα καὶ ὄχι ὡς λαός. Ἀλλ’ ἡμεῖς, Κύριοι, ἔχομεν τὸ καθῆκον, συμφώνως πρὸς τὸ 64 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν εὐόρκως καὶ εὐσυνειδήτως. Τοῦτο πράττομεν καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, κατὰ τὴν γνώμην μας τοὐλάχιστον. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ γνωρίζητε καὶ ὑμεῖς, κύριοι Βουλευταί, τί ἐψηφίσαμεν καὶ τί τίθεται σήμερον εἰς τὸ πεῖσμα ἡμῶν, ἐν ἐφαρμογῇ; Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνώπιον ὑμῶν καὶ δι’ ὑμῶν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα τεκταίνονται μόνον καὶ μόνον ἐναντίον τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν γλώσσης, ὀφείλομεν νὰ τὰ καταγγείλωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὁ Κυρίαρχος ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἂς πράξῃ τὸ καθῆκόν του. Καὶ ἐρωτῶ, τί, παρακαλῶ, ἐπὶ πλέον ἔπραττον αἱ Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω ὡσαύτως εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀδημονεῖ, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ μὴ ἀπήντα εἰς τὰς παρανομίας διὰ παρανομιῶν, εἰς τὰς αὐθαιρεσίας δι’ αὐθαιρεσιῶν. Ταῦτα καταγγέλλων, κύριοι Βουλευταί, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας Ἐγκαλῶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι ἐν γνώσει ὅτι ὁ εἰρημένος Καθηγητὴς εἶναι μέλος τῆς συνομοταξίας ἐκείνης τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα καλοῦνται μαλλιαροί, τὸν διώρισεν. Ἐγκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι εἰς τὸν διορισμὸν τοῦτον προέβη ἀπὸ σκοποῦ, ἵνα ἱκανοποιήσῃ ὡρισμένην ὁμάδα, ἡ ὁποία, δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος εἶχε καταληφθῇ ὑπὸ λύσσης. Ἐγκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι ἀπὸ σχεδίου διαγεγραμμένου ὑποστηρίζει τοὺς ἐκφύλους ἐκείνους καὶ διώκων τοὺς ἐθνικόφρονας προσπαθεῖ νὰ ἐπιβάλλῃ αὐτοὺς διὰ τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προσπαθῶν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅ,τι μένει ἄθικτον καὶ ἀνέπαφον ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ καὶ παρὰ τῷ λαῷ τούτῳ, νὰ διαφθείρῃ —τὴν γλῶσσαν του δηλαδὴ καὶ τὴν θρησκείαν του!— (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 παρὰ 10′ μ. μ.).