1911.10.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 152

Τῆς 28ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Παρασκευή, ὥρα 4 καὶ 45′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Παντοπῶλαι καὶ Βιομήχανοι Λαμίας αἰτοῦνται παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς παραγραφὴν χρεῶν. 2) Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καρύστου αἰτεῖται παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς παραγραφὴν χρεῶν· 3) Οἱ ἀπεργήσαντες ἐργάται τοῦ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχου κ. Ἀργυροπούλου αἰτοῦνται, ὅπως ὑποχρεωθῇ οὗτος νὰ τοὺς προσλάβῃ ἐκ νέου, ἀπολύων τοὺς νέους· 4) Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης, βουλευτὴς Ἀρκαδίας, ζητεῖ τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν παρανόμως συλληφθέντων ἐν Τριπόλει Ἰω. Πολυχρονοπούλου καὶ Δ. Μουτσοπούλου. 5) Οἱ ἀποτυχόντες κατὰ τὸν διαγωνισμὸν εἰδικῶν ἐπὶ τῆς εἰσπράξεως γραμματέων ταμείων αἰτοῦνται ἀκύρωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων. 6) Βιβλιοπῶλαι καὶ ἐκδόται αἰτοῦνται, ὅπως ἐπιβληθῇ φόρος ἐπιτηδεύματος εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου καθ’ ὅσον πωλοῦσι τὰ συγγράμματά των ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ μεταβαλόντες τοῦτο εἰς βιβλιοπρατήριον· 7) Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου Β. Κατσιάβας αἰτεῖται ἀπονομὴν Β. χάριτος· 8) Οἱ ἐν ταῖς ἐνταῦθα ποιν. φυλακαῖς Ν. Πέπας καὶ Δ. Καραδήμας αἰτοῦνται ἀναστολὴν τῶν ποινῶν των. Ἀναστολὴν ποινῶν αἰτοῦνται ἐπίσης· 1) Κατάδικοι τῶν φυλακῶν Μεσολογγίου· 2) Ὁ ἐν φυλακαῖς τῆς Κεφαλληνίας Θ. Φωκᾶς· 3) Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Γερ. Γουρζῆς καὶ Γερ. Λαμπρινός· 4) Οἱ κατάδικοι τοῦ σωφρονιστηρίου Ζακύνθου· 5) Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης· 6) Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Πύλου. Ἀνακοινῶ ἐπίσης. 1) Οἱ κατάδικοι Αἰγίνης Χ. Τσιμόγιαννης, Ι. Τσενᾶς, Α. Μαυρογιάννης καὶ Κ. Παναγιώτου καταγγέλλουσιν ἐπὶ καταχρήσει τὸν κ. Χ. Οἰκονομίδην δικηγόρον· 2) Ὁ ἐκ Ληξουρίου Ἄγγελος Τυπάλδος Ἰακωβάτος ζητεῖ ἀμοιβὴν τῶν ὑποδεικνυόντων ἀρχαῖα· 3) Ὁ ἐκ Τρικκάλων Χαρ. Σπυρόπουλος μαθητὴς Σιατίστης τῆς Μακεδονίας καὶ μείνας ἐπαναξεταστέος αἰτεῖται ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξέτασις ἐν γυμνασίῳ· 4) Ἡ χήρα Ἑλένη Ζαΐμη φονευθέντος τοῦ συζύγου της πυροσβέστου κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ Χημείου, αἰτεῖται βοήθειαν· 5) Κάτοικοι τῶν χωρίων Καμαρίτσης, Ἄκρας καὶ Κυπαρίσσα τοῦ δήμου Μεσσαπίων αἰτοῦνται, ὅπως ἐπιστραφῶσιν εἰς τὸ Δημόσιον τὰ ὑπὸ τῶν χωρίων Παγώνας καὶ Μαρκάτας κατεχόμενα ἐθνικὰ δάση· 6) Ἀπόμαχοι ναυτικοὶ ἐκ Σπετσῶν αἰτοῦνται κανονισμὸν τῶν συντάξεων ἀπὸ τοῦ 1912. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ζαβιτσᾶνος, Α. Σκιαδαρέσης, Λίνος Κογεβίνας, Α. Βαρούχας καὶ Λ. Μαβίλης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ ὑδρεύσεως τῆς νήσου Παξῶν· Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ζαβιτσᾶνος, Α. Σκιαδαρέσης, Λίνος Κογεβίνας, Α. Βαρούχας καὶ Λ. Μαβίλης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ ἐπεκτάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Παξῶν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ΒΣΙΓʹ νόμου τοῦ 1894 περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ ὡς καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΓΣΠʹ νόμου τοῦ 1908. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ῥακτιβὰν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κοινοποιήσεως τῶν διαδικαστικῶν ἐγγράφων πρὸ τῆς συζητήσεως»· Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Συριόπουλος καὶ Κ. Γόντικας ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον ΓΨΚʹ (3921). Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κουτούπης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους· (Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Τεῦχ. Βʹ) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. τῶν ἀναφορῶν.

§3Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ὅτε προσήγγιζεν ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶχον ὑποβάλει μίαν παράκλησιν, νὰ ἐξομοιωθῶσιν οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα πρὸς ἀνακίνησιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «διατὶ ὁ εἰσπράκτωρ Αἰγιαλείας Διον. Ἀνδρικόπουλος εἰσέπραξε δὶς παρὰ τοῦ ὀφειλέτου Σ. Μενούνου τὸ ποσὸν δρ. 625 καὶ ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας. Καὶ διατί διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 824 διπλοτύπου εἰσπράξεώς του ὁ αὐτὸς προέβη εἰς ὅλως παράνομον ἐπιβάρυνσιν τοῦ ὀφειλέτου τοῦ Δημοσίου Ἀ. Ἀναστασοπούλου». Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς θέλει ἀπαντήσει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν λάβῃ πληροφορίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κατσιμπίρης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ ὁ Νομάρχης Ἀχαΐας ἐπέτρεψε δημοπρασίαν ἐνοικιάσεως θερινῶν βοσκῶν κοινοτικῶν λιβαδίων Περιστερᾶς Νωνάκριδος παρὰ τὸν νόμον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐρωτήσεώς σας.

§5Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὀλίγας λέξεις, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡ ἐρώτησίς σας ἀναγινώσκεται καὶ ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς εἶχε μελετήσει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἀπαντᾷ. Ἄλλως ἀπαντᾷ εἰς ἄλλην ἡμέραν.

§7Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ συμπληρώσω τὴν ἐρώτησίν μου, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἔγγραφα, ἵνα λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε ἐνταῦθα νὰ ὑποβάλητε ἔγγραφα. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν θέλετε νὰ ὑποβάλητε ἔγγραφα, θὰ ἀκολουθήσητε τότε ἄλλην διαδικασίαν. Ὁ κ. Π. Κασίμης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπ. τῆς Δικαιοσύνης· 1) Διατὶ δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Συμβολαιογράφου Ἀετοῦ κ. Π. Λυμπεροπούλου, καταγγείλαντος τὸν Εἰσαγγελέα Κυπαρισσίας κ. Ἀρμυριώτην ὡς ἐπιβουλευθέντα τὴν τιμήν του· 2) Διατὶ δὲν ἤρξατο κἂν ἀνάκρισις ἐπὶ καταγγελίας τοῦ κ. Γ. Βεργοπούλου.

§9Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρέχω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπὶ ἑκατέρας τῶν ἐρωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἀκολούθους πληροφορίας. 1) Καθόσον ἀφορᾷ τὴν προσφυγὴν τοῦ Συμβολαιογράφου Ἀετοῦ κ. Π. Λυμπεροπούλου, καταγγείλαντος τὸν Εἰσαγγελέα Κυπαρισσίας κ. Ἀρμυριώτην, παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ καταγγελία διεβιβάσθη καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τηλεγραφικῶς. Αὐθημερὸν δὲ διεβιβάσθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὸν ἐν Ναυπλίῳ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέα μὲ τὴν διαταγὴν νὰ ἐνεργήσῃ τάχιστα ἀνακρίσεις. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν μετέβη εἰς Κυπαρισσίαν, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις καὶ ἐπίκειται ἡ ἀπόφασις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν, πρόκειται περὶ ἐνεργείας ἐπὶ ποινικῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐνώπιον τῶν Δικαστικῶν ἀρχῶν καὶ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ δώσω πλειοτέρας πληροφορίας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συγγούρης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐὰν ἐγένετό τι τῶν ὑπεσχημένων κατὰ Ἰούνιον, συζητουμένων ἐν τῇ Βουλῇ καταγγελιῶν κατοίκων Λαμίας κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου κ. Θεοφίλου περὶ ἀποστολῆς Βου ἐξάρχου εἰς Ἐπισκοπὴν Φθιώτιδος, ὅτε καὶ ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις μέχρις ἀποστολῆς τοῦ ἐξαρχικοῦ πορίσματος.

§11Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συνδέσμου τῶν Ἁμαξοκαρραγωγέων περὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Τροχιοδρόμων.— Ἀπών. Ὁ κ. Κουτούπης.—Ἀπών. Ὁ κ. Πατσουρᾶκος.

§13Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι δὲν εἶναι παρόντες οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε οἱ μέλλοντες νὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σκλείθρα ζητούντων ἀποστολὴν σκηνῶν. Ὁ κ. Βλάχος. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαρβασαίνης περὶ σταφιδικῆς Τραπέζης.

§15Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς, κ. Βουλευταί, ἐψηφίσθη ὁ Νόμος ὁ κανονίζων τὸν τόκον, οἱ δανεισταὶ ἤρχισαν τρόπον τινὰ νὰ ἐκβιάζωσι, ἂς τὸ διατυπώσωμεν οὕτω, τοὺς ὀφειλέτας, ὅπως λαμβάνωσι τὰ χρήματά των, διότι φρονοῦσιν, ὅτι τὸ 9% ἢ μᾶλλον καὶ τὸ 12% εἶναι ὀλίγον. Εἶχον δημιουργήσει μίαν κατάστασιν ἀπίστευτον· σοῦ ἔλεγον σοῦ δανείζω, ἀλλὰ θὰ μοῦ δώσῃς 3 δραχμὰς τὸν μῆνα. Ἡ πρώτη ἐντύπωσις ἦτο τρεῖς δραχμὰς τοῖς ἑκατὸν καὶ τὰς παρεῖχον, ἀλλ’ ἦτο τρεῖς δραχμὰς ἐπὶ δώδεκα μῆνας, ἤτοι 36%. Ἡ ψήφισις τοῦ Νόμου τοὺς ἐστενοχώρησε, ἕνεκα τούτου καὶ ἐκοινοποίησαν ἐπιταγὰς καὶ ἔλαβον τὰ χρήματά των. Ἤδη οἱ διάφοροι μικροκτηματίαι ἀποτείνονται εἰς διαφόρους δανειστάς, ἵνα συνομολογήσωσι δάνεια μικρά, διότι ἐπίκειται ἡ καλλιέργεια τῶν κτημάτων, ἀλλ’ εὑρίσκουσι μεγίστας δυσχερείας. Οἱ δανεισταὶ λόγῳ τοῦ τόκου τοῦ συμβατικοῦ, τρόπον τινά, ἔχουσι δημιουργήσει ἓν τράστ, ἢ μᾶλλον ἓν μποϋκοτὰζ κατὰ τῶν καλλιεργητῶν. Ἔχουσι τὰ κεφάλαια καὶ τὰ κρατοῦσι πολὺ σφικτὰ καὶ δὲν παρέχουσι καμμίαν εὐκολίαν εἰς τοὺς μικροκτηματίας· πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης οἱ κτηματίαι συνεσκέφθησαν καὶ ἀπεφάσισαν ν’ ἀποταθῶσι πρὸς τὸ Κράτος, καθότι διὰ ν’ ἀποταθῶσι πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπαιτεῖται νὰ δώσωσι δύο καὶ τρεῖς καὶ τέσσαρας ἐγγυητάς· συνεπῶς ἡ κατάστασις τῶν κτημάτων εἶναι πολὺ δυσχερὴς τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὰ κτήματα αὐτῶν ἄλλα ἀπορρέουν ἀπὸ γαίας ἐθνικὰς καὶ ἄλλα εἶναι ἐπιβεβαρημένα διὰ διαφόρων δανείων, καὶ ἔχουσι μὲν πληρώσει ἀλλ’ εἶναι αἰωνίως ὀφειλέται, διότι εἴτε αἱ ἀποδείξεις αὐτῶν ἔχουσι χαθῆ, εἴτε, διότι ἔχουσι πληρώσει δὶς καὶ τρὶς διὰ τοῦ τόκου τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ κεφάλαιον ὑφίσταται, καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκονται εἰς μίαν κατάστασιν ἀπελπιστικήν, διότι δὲν δύνανται νὰ δανεισθῶσιν, ὅπως καλλιεργήσωσιν. Ἀποτείνονται, Κύριοι, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσιν αὐτήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐξεύρῃ τρόπον διεξόδου, καὶ ὁ μᾶλλον προσφορώτερος τρόπος εἶναι ἡ δημιουργία μιᾶς κτηματικῆς Τραπέζης. Ἀπετάθην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὴν λῆψιν ἑνὸς τοιούτου μέτρου, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διαπραγματεύεται ἤδη μετὰ σοβαρῶν κεφαλαιούχων τὴν σύναψιν δανείου 30 ἑκατομμυρίων πρὸς δημιουργίαν μιᾶς τοιαύτης Τραπέζης. Οἱ κτηματίαι πρὸ παντὸς θέλουσιν, ἵνα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ συνομολογῶνται μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς Τραπέζης ἐπὶ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους, ὅπως ταῦτα εἶναι προνομιοῦχα καὶ παρέχωνται εἰς τὴν Τράπεζαν πρὸ πάσης ἄλλης πληρωμῆς, οὕτως ὥστε νὰ φαίνωνται συνεπεῖς εἰς τὰς πληρωμάς των. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ προσπαθήσωσι νὰ δημιουργήσωσι τὴν κτηματικὴν ταύτην Τράπεζαν, ἡ ὁποία πραγματικῶς θὰ ἀνακουφίσῃ τὸν λαὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς μίαν κατάστασιν πολὺ δυσχερῆ λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ δανεισταὶ ἔχουσι συνάψει ἓν τράστ τρόπον τινὰ κατὰ τῶν ὀφειλετῶν. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐκφράζω μὲν ἀπὸ μέρους τοῦ λαοῦ ἐκείνου τὴν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν τῶν δημοσίων, νὰ προσπαθήσῃ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διακανονίζωνται καὶ τὰ ἰδιωτικὰ χρέη· διότι, κύριε Ὑπουργέ, οἱ ὀφειλέται δὶς καὶ τρὶς καὶ τετράκις ἔχουσι πληρώσει τὰ ὀφειλόμενα, ὁ δὲ τόκος ὁ δοθεὶς πλεονάζει κατὰ πολὺ τοῦ κεφαλαίου, καὶ ὅμως τὰ κεφάλαια ὑφίστανται, αὐτοὶ δὲ τυγχάνουσι χρεῶσται. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ περὶ τούτου μέτρον.

§16Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὁποίας καὶ ὁπόσας προσέφερον αἱ παρ’ ἡμῖν Τράπεζαι ἐκδουλεύσεις εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι προσωκειώθησαν τὴν ἐμπορίαν δὲν παρέσχον οὐδεμίαν ἀντίληψιν καὶ ἀρωγὴν εἰς τὴν πτωχὴν γεωργίαν μας, προσεπάθησαν μάλιστα νὰ καταργήσωσι καὶ τὰ ὀλίγα εἰς μακρὰς προθεσμίας ἐπὶ χρεολυσίῳ ἐνυπόθηκα δάνεια, καὶ μετὰ μεγάλης, δὸς εἰπεῖν, τυφλῆς προσηλώσεως προσκολληθεῖσαι εἰς τοὺς ἀνοικτοὺς λογαριασμοὺς μετετράπησαν κυριολεκτικῶς εἰς Ἐμπορικὰς Τραπέζας, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ πτωχὴ Γεωργία ἀφέθη ἐντελῶς εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ τοκογλύφου. Βεβαίως ἡ προτίμησις αὕτη τῶν ἀνοικτῶν λογαριασμῶν, καὶ τῆς εὐμεταβλήτου ἀξίας, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ ὑπογραφὴ ἑνὸς ἐμπόρου, ἀπέρρευσεν καὶ ἀπορρέει ἀπὸ λελογισμένης περισκέψεως, διότι ὄντως τὸ ἀπὸ τῶν ἐμπόρων ἀποφερόμενον κέρδος εἶναι μεῖζον, ὁ τόκος εἶναι ἀνώτερος διὰ τὰς ῥιψοκινδύνους ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὸ βραχυπρόσθεμον τοῦ δανείου παρέχει μεγάλα πλεονεκτήματα εἰς τὰς Τραπέζας, καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν ὅτι αἱ Τράπεζαι ἀπέστρεψαν τὰ κεφάλαια αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἀκινήτου κτήσεως καὶ ἀφῆκαν ἀπόλυτον τοῦ πεδίου κύριον τὸν τοκογλύφον. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἠνεώχθησαν δύο αἱματηραὶ διὰ τὴν γεωργίαν πληγαί, ὁ βαρὺς τόκος καὶ τὸ βραχυπρόθεσμον τοῦ δανείου. Ἀλλ’ ὁ κτηματίας, ὡς γνωστόν, εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνάψῃ βραχυπρόθεσμα δάνεια ἐπὶ βαρυτάτῳ τόκῳ, ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν Τραπεζῶν, δὲν κατώρθου, εἰμὴ σπανίως, ὁσάκις συνεχεῖς τὸν ἐπισκέπτονται χρόνοι εὐφορίας, νὰ φαίνηται συνεπὴς ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν του. Ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἅμα ἐπιστάσης τῆς πρὸς ἀπόδοσιν τοῦ κεφαλαίου προθεσμίας, ἠναγκάζετο νὰ συνάπτῃ ἄλλα δάνεια ἐπὶ ἐπαχθεστέροις ὅροις, ἵνα ἱκανοποιήσῃ τὸν ἐπισπεύδοντα τὴν πληρωμὴν πρῶτον δανειστήν, ἢ ἠναγκάζετο νὰ συνάπτῃ ἀνανεώσεις τῶν χρεῶν, ὑποβαλλόμενος οὕτως εἰς ἐπιπρόσθετα ἔξοδα καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ ἴδῃ τὸ κτῆμα του ἐκποιούμενον ἀναγκαστικῶς. Ἀλλὰ πολλάκις, παρ’ ὅλην του τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν προσπάθειαν, ὅπως μὴ ἴδῃ τὰ κτήματά του ἐκπλειστηριαζόμενα, δὲν τὸ κατώρθωνεν. Τὰ ἄγονα ἔτη διεδέχοντο τὰ εὔφορα, αἱ οἰκογενειακαὶ ἀνάγκαι ὁλοὲν ἐπληθύνοντο. Τὰ ἔξοδα τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου ἐπολλαπλασιάζοντο ὡς ἐκ τῶν ὁσημέραι ἐπιβαλλομένων φόρων καὶ δασμῶν, ἐνῷ καὶ ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων δὲν ἔβαινεν αὔξουσα· ἐκ παραλλήλου οἱ τόκοι ἐπιπροσετίθεντο εἰς τοὺς τόκους ἐκ τῆς μὴ ἐγκαίρου πληρωμῆς, αἰφνιδία ἀσθένεια ἐκράτει αὐτὸν κλινήρη ἐπί τινα χρόνον, βέβηλοι μεσάζοντες, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων παρέδιδε τὰ προϊόντα του, ἐλάμβανον ἐξ αὐτῶν τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, θεομηνίαι καὶ περονόσποροι κατέστρεφον ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν προσδοκωμένην συγκομιδὴν τῶν κτημάτων του, πώλησις αὐτῶν εἰς τιμὰς χαμηλὰς λόγῳ τῆς ἐμπεσούσης κρίσεως, χίλιοι ἄλλοι λόγοι διετάρασσον τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν οἰκογενειακῶν αὐτοῦ ἀναγκῶν καὶ ἐὰν ἐπί τινα χρόνον κατώρθωνε δι’ ὑπερτάτης φιλοπονίας νὰ ἀποφύγῃ τὸ ἄφευκτον οἰκονομικὸν ναυάγιον, καὶ ἐὰν δι’ ἐκτάκτου φιλοπονίας ἐμείου ἐπαισθητῶς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργίας, ἐν τούτοις αἱ εὐγενεῖς αὗται προσπάθειαι οὐδαμῶς ἐτελεσφόρουν, καὶ μετὰ μικρὸν περίλυπος καὶ βαρυαλγὴς ὁ διὰ τοῦ ἱδρῶτος αὑτοῦ ἐργαζόμενος τὴν γῆν, ἔβλεπε τὸ κτῆμα του, τὸ ὁποῖον τῷ εἶχε στοιχίσει τὸ αἷμά του, τὴν ὑγείαν του, τὴν εὐρωστίαν του, μεθ’ οὗ ὁλόκληρος τὸν συνέδεε βίος, τὸ κτῆμά του ἐφ’ οὗ κατέβαλε τόσους μόχθους, χάριν τοῦ ὁποίου τόσας ὑπέστη στερήσεις καὶ κακουχίας ἐκποιούμενον ἀναγκαστικῶς! Οἵα φρικώδης εἰκών, φρικώδης ἐν τῇ ἀπαισιότητι, φρικώδης ἐν τῇ πραγματικότητι! Αἱ δι’ ἀνανεώσεων παρατάσεις, αἱ τόσαι κακουχίαι εἰς οὐδὲν ὠφέλησαν, ἡ ἐργασία αὐτοῦ δὲν ἐβραβεύετο ποσῶς καὶ τὸ ἀδυσώπητον ultimatum ἦτο ἡ κατακύρωσις τοῦ κτήματος εἰς τὸν πλειονοδοτήσαντα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἐκπλειστηριασθέντων κτημάτων, ἀληθής, ζωντανή, ψηλαφητὴ ἀπόδειξις τῆς ὀλεθριότητος τοῦ βραχυπροθέσμου τῶν δανείων καὶ τοῦ διέποντος τὰς παρ’ ἡμῖν Τραπέζας δανειακοῦ συστήματος. Ἀλλὰ καὶ ὅσα κτήματα δὲν ἐξεπλειστηριάσθησαν χάρις εἰς τὴν εὐαγγελικὴν ἐνίοτε μακροθυμίαν τῶν πιστωτῶν, ὅπου τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐκδήλωσιν ἐπαναστατικῶν διαθέσεων παρὰ τῷ ὀφειλέτῃ, δὲν εὑρίσκονται σήμερον εἰς κρείσσονα θέσιν, καὶ περὶ αὐτῶν κυρίως πρόκειται σήμερον. Οὕτως ἀφ’ ἑνὸς τὸ βραχυπρόθεσμον τοῦ δανείου, ὁ βαρὺς τόκος καὶ ἡ παρατεταμένη σταφιδικὴ κρίσις ἀφ’ ἑτέρου, ἐδημιούργησαν τὴν σημερινὴν ἔκρυθμον ὄντως κατάστασιν τῶν κτηματικῶν τάξεων τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο ὄχι μόνον ἐνδείκνυται ἀλλ’ ἐπιβάλλεται, ὅπως προέλθῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὸ μέσον καὶ ἀναλάβῃ τὴν διαρρύθμισιν τῶν ἐννόμων σχέσεων μεταξὺ ὀφειλετῶν καὶ δανειστῶν. Τοιουτοτρόπως, ἀφοῦ τὰ κεφάλαια τῶν Τραπεζῶν ἐφυγαδεύθησαν ἐκ τῆς ἀκινήτου κτήσεως, ἀφοῦ τὰ ἰδιωτικὰ κεφάλαια ὀρρωδοῦντα πρὸ τῶν συνεπειῶν τοῦ νόμου περὶ τοκογλυφίας ἐκρύβησαν, ἀφοῦ σήμερον τὰ κτήματα στενάζουσιν ὑπὸ τὸν βαρὺν ζυγὸν τοῦ βαρέος τόκου καὶ τοῦ βραχυπροθέσμου τῶν δανείων, εἶναι βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι μόνον μία Κτηματικὴ Τράπεζα παρέχουσα τὰ δάνεια εἰς μακροπροθέσμους χρεολυτικὰς δόσεις καὶ ἐπὶ μετριωτάτῳ τόκῳ, θέλει ἐγχύσει αἷμα καὶ ζωὴν εἰς τὴν ἀτροφικὴν γεωργίαν μας καὶ θέλει μεταγγίσει ἐκ τοῦ ἰδίου σφρίγους εἰς τὰς ἀρτηρίας τοῦ λιποψυχοῦντος κορμοῦ αὐτῆς. Δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ, σκοποῦντα καὶ ἐπιτυγχάνοντα τὴν ἐξάλειψιν τῆς ὑποθήκης ἄνευ τῆς ἀποδόσεως τοῦ ληφθέντος ἀρχικοῦ κεφαλαίου, δάνεια ἀποσβεννύμενα εἰς μακροτάτας προθεσμίας χρεολυτικῶς, μὲ τόκον μετριώτατον, κυκλοφορία τῶν ἀκινήτων καὶ κινητῶν, ἰδοὺ τὰ σωτηριώδη διὰ τὴν ἀκίνητον κτῆσιν ἀποτελέσματα τῆς ἱδρύσεως μιᾶς Κτηματικῆς Τραπέζης. Τοιουτοτρόπως ἡ κύπτουσα σήμερον γεωργία θέλει ἀναζωογονηθῆ ἐκ τῶν ψεκάδων τῆς δρόσου, ἣν θὰ σκορπίσῃ περὶ ἑαυτὴν ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα· τὰ μαραμένα φύλλα θὰ ἀναζήσωσιν ἀρδευόμενα, τὴν πρώτην νάρκην διαδεχθήσεται ἡ ἐνεργὸς ζωή, τὴν ἀδράνειαν ἡ δραστηριότης καὶ ἡ ἐνέργεια, ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ βιομηχανίαι ἐμψυχωθήσονται, ὁ σωτηριώδης συναγωνισμὸς τῶν κεφαλαίων ἀναφανήσεται αἱ ἀγροτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ αἱ τεχνικαὶ τοῦ ἐδάφους καλλιέργειαι θέλουσιν ἀντικαταστήσει τὸ Ἡσιόδειον ἄροτρον, δι’ οὗ ἀνερευνῶμεν ἔτι καὶ νῦν τὰ στέρνα τῆς γῆς, παντελὴς δ’ ἔκλειψις τῆς σήμερον κορυβαντιώσης τοκογλυφίας θέλει ἐπέλθει, μὴ ὑπάρχοντος πλέον ἐδάφους ἐφ’ οὗ νὰ σταθῇ, λέγω δὲ ἐλάχιστα ἐκ τῶν πολλῶν, ἅτινα θέλει παράσχει εἰς τὸ ἔθνος ἡ ἐνσάρκωσις τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης. Ἀκριβῶς τοὺς λόγους τούτους ἐκτιμῶσα ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι θὰ μελετήσῃ σοβαρῶς καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ θέλει προέλθει....

§17Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τί λόγος!

§18Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λόγος, λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, διότι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος, ἐγὼ ὅμως, πιστὸς φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν πεποίθησιν καὶ ἀναμένω παρ’ αὐτῆς ἵνα προέλθῃ εἰς τὸ μέσον ῥυθμιστὴς τῶν σχέσεων δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν καὶ ἀνακουφίσῃ τοὺς πάσχοντας σήμερον σταφιδικοὺς καὶ γεωργικοὺς πληθυσμοὺς διὰ τῆς ἱδρύσεως Κτηματικῆς Τραπέζης ἀναφωνοῦσα οὕτω: Sic volo, sic jubeo, sit proratione voluntas.

§19Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀλλ’ ἂν ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, πράττω τοῦτο μόνον διὰ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀπόντα δυστυχῶς, διατί νομοσχέδιον ὑποβεβλημένον ἀπὸ τῆς 14 Ἰουνίου ἐ. ἔ. καὶ ἐπιγραφόμενον «περὶ συστάσεως Κεντρικοῦ Ταμείου, περὶ Γεωργικῶν ἑταιρικῶν πιστωτικῶν Ταμείων καὶ περὶ Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν» δὲν ὑπάρχει πλέον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν· ἀπεσύρθη ἆρά γε ἢ ἐλησμονήθη;

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρεπέμφθη εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι σπουδαιότατον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κατώρθωσε νὰ τελειώσῃ τὴν ἐπεξεργασίαν του· δὲν ἀπεσύρθη ὅμως, εἶναι ὑπὸ τὴν διάσκεψιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§21Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι ἡ μελετωμένη Κτηματικὴ Τράπεζα μελετᾶται ἀπὸ τοῦ 1875, δύναται δὲ νὰ ἀγάγῃ καὶ εἰς ἀποτυχίαν, ὡς τοῦτο συνέβη ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα τοιαύτη Τράπεζα, ἔχουσα κεφάλαιον 60 ἑκατομμυρίων, ἐναυάγησε, ἐνῷ τοὐναντίον γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀλληλοβοηθείας λαβόντες τὴν ἐπικουρίαν τῆς Κυβερνήσεως προήχθησαν εἰς τὴν πρώτην βαθμῖδα καὶ κατώρθωσαν νὰ ἀντικαταστήσωσι τὰς μεγάλας ταύτας Γεωργικὰς Τραπέζας ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν γεωργῶν. Τὰ μεγάλα ἱδρύματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῶσι τὸν γεωργόν, ὅπως τὸν ἀκολουθοῦσιν οἱ ἐπιτόπιοι γεωργικοὶ συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ προσωπικῇ ἐγγυήσει τῶν μελῶν δανειζόμενοι παρέχουσιν ἀσφάλειαν εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ συνεταιρισμοῦ ἤγαγον δὲ εἰς τὴν ἵδρυσιν καὶ τῶν μεγαλειτέρων γεωργικῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, νὰ ἀποσπάσῃ τοὐλάχιστον ἐξ αὐτοῦ τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀρχίσωμεν τὴν σύμπηξιν αὐτῶν τῶν μικρῶν συνεταιρισμῶν καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διὰ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ τῆς ἐπικουρίας τοῦ Κράτους νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ ὁ κτηματικὸς κόσμος ἀναμένει.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζωγόπουλος.

§23ΔΙΟΝ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τόσον ὀλίγον χρονικὸν διάστημα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξετασθῇ ζήτημα τόσης σπουδαιότητος καὶ τόσης εὐρύτητος, ὡς εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων Βαρβασαίνης, ἀλλὰ τὸ κατεπεῖγον τῆς περιστάσεως μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα. Εἶναι σήμερον ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ δανεισταὶ ἕνεκα τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς συμβατικοῦ τόκου ἀρνοῦνται νὰ παράσχωσι καὶ τὸ ἐλάχιστον δάνειον, ἀφ’ ἑτέρου ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ ἀπαιτεῖ μεγάλην διαδικασίαν, ἀσφαλεστάτας ἐγγυήσεις, τριῶν καὶ τεσσάρων ἐγγυητῶν διὰ νὰ χορηγήσῃ δάνειον. Θέλει δηλαδὴ τρεῖς καὶ τέσσαρας ὑπογραφάς. Ὡς ἐκ τούτου οἱ γεωργοὶ δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι χρήματα νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των. Ἑπομένως πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι ἀπειλεῖται κλονισμὸς τῆς δημοσίας τάξεως· εἰς ἐποχὴν δὲ ὡς τὴν σημερινὴν καθ’ ἣν παρέχονται ὅλα τὰ ἐχέγγυα, ἅτινα συνίστανται εἰς τὸ νὰ εἶναι προνομιακὸν παντὸς ἄλλου τὸ παρασχεθησόμενον δάνειον, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ σχηματίσῃ Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία νὰ ἐνεργῇ ἀποκλειστικῶς κτηματικὰ δάνεια μὲ ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα νὰ κατισχύουν, παντὸς εἰδικοῦ καὶ γενικοῦ προνομίου. Τούτου ἐπιτυγχανομένου ἀμέσως θὰ σχηματισθῇ Τράπεζα. Πιστεύω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ φανῇ πρόθυμος, ἵνα προβῇ εἰς ταχεῖαν ἐνέργειαν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσιμπίρης.

§25Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βαρβασαίνης δὲν ἀφορᾷ τοὺς λαβόντας τὴν πρωτοβουλίαν ὅπως ζητήσωσι τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν κτηματικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος. Ἤκουσα ὅτι προπαρασκευάζεται Κτηματικὴ Τράπεζα, ἤκουσα ὅτι δίδεται ἐλπὶς εἰς τοὺς μελλοθανάτους, δύναται νὰ εἴπῃ τις, κτηματίας ὅτι θὰ συζητηθῇ τὸ πρᾶγμα, ὅτι θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ θὰ ἐξευρεθῶσι τὰ κεφάλαια, καὶ ἐγὼ δύναμαι μετ’ εὐσυνειδησίας νὰ ἀναφωνήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ταῦτα ἀποτελοῦσιν ὡραίαν προμετωπίδα ἐκλογικοῦ προγράμματος, ὅτι ταῦτα δὲν ἐλέχθησαν τὸ πρῶτον ἀπὸ τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος· ἡ μία περίοδος διεδέχετο τὴν ἄλλην καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἀλλήλας, πᾶσαι δὲ διὰ τῆς προμετωπίδος ταύτης, εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας, ἐφενάκιζον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θὰ παρεκάλουν ἰδιαίτατα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὅπως δώσῃ εἰς τοὺς λόγους μου ἀκρόασιν καὶ προσοχήν, διότι οἱ λόγοι μου θὰ εἶναι ἡ ἠχὼ τῶν στεναγμῶν καὶ τῶν πόνων τοῦ δυστυχοῦς ἐκείνου εἵλωτος, τὸν ὁποῖον πάντες γνωρίζομεν, τὸν ὁποῖον πάντες περιγράφομεν παραστατικώτατα· μάλιστα σήμερον εἷς ἐκ Μολάων ἐν τῇ ἐφημερίδι «Ἀκρόπολις» παριστᾷ ζοφερωτάτην τὴν εἰκόνα τοῦ κτηματικοῦ κόσμου. Καὶ πανταχόθεν, κύριοι Βουλευταί, ἔρχεται ἡ βοὴ ἐκ τοῦ κτηματικοῦ κόσμου, τοῦ κόσμου τοῦ συντηροῦντος τὸ Κράτος, τοῦ κόσμου τοῦ συντηροῦντος ὅλους τοὺς κλάδους τῆς κοινωνίας, καὶ ὁ κόσμος οὗτος εἶναι ὁ γεωργικός, ὁ κτηματικὸς κόσμος, ἔρχεται, λέγω, ἡ βοή: «ζητοῦμεν διακανονισμὸν χρεῶν», πρὸ ἐτῶν πολλῶν, ἀφ’ ἧς ἰδίως ἡ σταφιδικὴ κρίσις τοὺς ὑπεδούλωσε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς «δὲν εἴμεθα, κύριοι, τοῦ προϊόντος μας» σᾶς λέγουσιν. Καὶ δὲν εἶναι κύριοι τοῦ προϊόντος των, διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔθεσε, δύναταί τις εἰπεῖν, τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὴν πληγήν, δὲν ἠθέλησε, δὲν ἠξεύρω ἐκ ποίων λόγων, νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο, οὕτως εἰπεῖν, ἡ νεωτέρα σεισάχθεια κατὰ δικαιότερον τύπον, δύναμαι νὰ τὴν εἴπω, τουτέστιν ὁ νόμος ἐκεῖνος περὶ τόκου, ἔδει νὰ πλήξῃ τὰς συμβάσεις ἐκείνας, αἵτινες κατέστησαν δουλοπαροίκους ὅλον τὸν κτηματικὸν πληθυσμόν, τὸ προϊὸν τοῦ ὁποίου διεχειρίσθησαν οἱ ἀπαίσιοι ἐκεῖνοι τοκογλύφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐνυπόθηκον τὴν περιουσίαν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, εἶπον, θὰ ἐπικαλεσθῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· διότι μὴ πλανώμεθα καὶ μὴ πλανῶμεν τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν κόσμον. Αἱ Τράπεζαι διὰ νὰ ἱδρυθῶσι θὰ χρειασθῶσι χρῆμα καὶ χρόνον, τὰ δύο πολυτιμότερα, οὕτως εἰπεῖν, διὰ τὴν ἵδρυσίν των στοιχεῖα, ἐκτὸς τῆς πίστεως τὴν ὁποίαν, ὅσα νομοθετήματα εἰσηγήσατο ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δύναμαι ὡς Βουλευτὴς μετὰ ὑπερηφανείας νὰ εἴπω καὶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπέφερον ταύτην, ὡς καὶ τὴν ἀσφάλειαν εἰς τὸν μαστιζόμενον ὑπὸ τῆς ζωοκλοπῆς, ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀδικημάτων κτηματικὸν πληθυσμὸν καὶ ἐν γένει τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ θὰ ὑποδείξω δύο μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐὰν λάβῃ τὸ θάρρος, νὰ υἱοθετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι θὰ θεραπεύσωσι τὴν πληγὴν αὐτήν, τὴν ἀνίατον. Τὰ μέτρα τὰ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναποδράστου εἶναι τὰ ἑξῆς· διότι δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν μέλλον· πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν τὴν προσωρινὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐὰν δὲν θεραπευθῇ ἀμέσως, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀσθενεῖς καὶ πάσχοντας διὰ νὰ θεραπεύσωμεν ἐν μέλλοντι. Ὁ κτηματικὸς κόσμος, ὁ σταφιδόκοσμος, ὁ γεωργικός, ὁ κτηνοτροφικός, ἀπέμεινεν ἀπροστάτευτος μέχρι τοῦδε, ὄχι ἀπὸ τὸν ζωοκλέπτην, ὄχι ἀπὸ τὸν ληστήν, ὄχι ἀπὸ τοὺς ἐκβιαστάς, τοὺς ὁποίους ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς παρελθούσης Συνόδου, ὡς εἶπον, κάλλιστα διὰ τῶν μέτρων τῶν ψηφισθέντων τὸν ἐπροστάτευσεν, ἀλλὰ πλέον ἀπὸ τοὺς τοκογλύφους, διότι ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς πρέπει νὰ συμπληρωθῇ, νὰ πλήξῃ ὡρισμένας συμβάσεις, διὰ νὰ εἶναι συνεπὴς καὶ πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, καὶ πρὸς τὸ πρέπον, διότι ὅπως λέγεται εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον οἱ δανείσαντες 14% αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς καταπιέσαντες. Οὕτω καὶ εἰς τὸν τοκογλύφον, ὅστις δὲν δίδει τὸ δάνειόν του διὰ νὰ λάβῃ τὸ 12% ἀπὸ τὸν σταφιδοκτήμονα, ὡς ἐν προκειμένῳ,—διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν συγκεκριμένως, ἐπειδὴ οἱ σταφιδοκτήμονες εἶναι ἡ πλεονάζουσα τάξις τῶν γεωργῶν, ἡ καταδυναστευομένη καὶ πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της καὶ νὰ παράσχῃ τὴν ἀρωγήν της ἐγκαίρως,—δὲν δίδει λέγω, Κύριοι, τὸ δάνειον οὗτος διὰ νὰ λάβῃ τὸ 12%, ἀλλὰ δίδει τὸ δάνειον διὰ νὰ διαχειρισθῇ τὸ προϊόν του. Ἀνοίγει μίαν ἀποθήκην ὁ σταφιδέμπορος καὶ ὁ δυστυχὴς κτηματίας τοῦ ὁποίου ἡ περιουσία εἶναι ἐνυπόθηκος ὁλόκληρος, δὲν ἔχει τὴν τόλμην νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς ἀγορὰς διὰ νὰ διατιμήσῃ τὸ προϊόν του, ἀλλὰ θὰ τὸ ἐναποθηκεύσῃ εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ δανειστοῦ του. Διατί; Εἶναι ἆρά γε ἀνίκανος νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντά του; Ὄχι. Δὲν ἔχει λογικὴν καὶ δὲν βλέπει ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ζημιοῦται; Ὄχι, ἐπαναλαμβάνω. Εὑρίσκεται πρὸ ἐκβιάσεως φρικαλέας, διότι ἐὰν τὸ προϊόν του εἴτε ὁ τυροκόμος δὲν δώσῃ εἰς τὸν τυρέμπορον, εἴτε ὁ παραγωγὸς σίτου δὲν δώσῃ τὸν σῖτον εἰς τὸν δανειστήν του, εἴτε ὁ σταφιδοκτήμων δὲν μεταφέρῃ τὸν σταφιδόκαρπόν του εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὅστις ἔχει ἐνυπόθηκον τὴν περιουσίαν του, θὰ δεχθῇ τὸν δικαστικὸν κλητῆρα, θὰ ἐκποιηθῇ ὁλόκληρος ἡ περιουσία του καί, ὡς ὁ μῦθος τοῦ Αἰσώπου λέγει, ὅ,τι ἡ γαλῆ ἔπραττεν, οὕτω καὶ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἐνῷ δίδει τὸν τόκον τοῦ δανείου, ὅπερ ἔλαβεν πρὸς 12%, ἀνέχεται νὰ κλέπτηται ἡ σταφίς του ὑπὸ τοῦ τοκογλύφου σταφιδεμπόρου, ὅστις ἐκτὸς τούτου καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος τοῦ σταφιδοκάρπου του, δὲν πληρώνεται συμφώνως πρὸς τὴν τιμήν, ἣν ὁ ἐλεύθερος κτηματίας ἀπολαμβάνει. Ἐν τούτοις ὅλα ταῦτα, τὸν τόκον, τὴν κλοπήν, τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος του τ’ ἀνέχεται μὲ τὴν καρδίαν πονεμένην διὰ νὰ σώσῃ μόνον τὴν κυριότητα τῶν κτημάτων του, διότι ἀναμένει μίαν ἡμέραν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπαγγέλλονται ὅλοι οἱ πολιτευθέντες μέχρι τοῦδε, ὅτι θὰ ἱδρυθῶσι γεωργικαὶ τράπεζαι, ἵνα ἀπολυτρωθῇ ἀπὸ τοὺς ὄνυχας αὐτῶν τῶν ἀπαισίων ἀνθρώπων. Ὡς μέτρα λοιπόν, τὰ ὁποῖα ἐνδεικνύουσι τὴν θεραπείαν αὐτήν, εἶναι νὰ συμπληρωθῇ ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς εἰς τὸ ἐδάφιον ἐκεῖνο, ἐν τῷ ὁποίῳ λέγει ὅτι ὅταν τὸ δάνειον ὑπερβαίνῃ τὸ 12% συνυπολογίζεται εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ πέρα τῶν 9% καταβληθέν, καὶ συμψηφίζεται εἰς τοῦτο, διότι εἶναι δάνεια, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐπὶ τριακονταετίαν ἀνεξόφλητα, καὶ τοῦτο ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς παγίς, οὐ μόνον τοῦ νὰ λαμβάνωσι τὸν τόκον αὐτῶν οἱ δανεισταί, ἀλλὰ κυρίως ἵνα διαχειρίζωνται τὸ προϊόν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀπογνώσει καὶ ἐν τῇ δουλείᾳ. Τοιαῦτα μέτρα ἐλπίζω νὰ λάβῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακουφίσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὄντως ἐδείχθη γίγας καὶ ἔφερεν ὑμᾶς εἰς τὰ ἑδώλια ταῦτα καὶ σᾶς ἀνύψωσεν εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Πανελληνίου. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊτάνης εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Πελ. Ἠλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ εἶχεν ἱδρυθῆ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἀλλ’ αὕτη ἀτυχῶς παρεδόθη ἔκτοτε εἰς τὴν κομματικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ ὀχλοκρατίαν καὶ δὲν ἔφερε τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπεριμέναμεν. Ἡ Κυβέρνησις καλῶς γνωρίζουσα τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν τῶν κτηματιῶν ὑπάρχει ἐλπὶς παρὰ τῷ κόσμῳ τῷ κτηματικῷ καὶ ἰδίως τῷ σταφιδικῷ, ὅτι θὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς τόνωσιν τῆς σταφιδικῆς Τραπέζης, ἢ πρὸς δημιουργίαν ἄλλης κτηματικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῆς τοκογλυφίας καὶ ἐκ τῶν ἄλλων δυστυχιῶν, τὰς ὁποίας ἄλλως τε γνωρίζει ἡ Βουλή. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ πόθος τοῦ κτηματικοῦ, τοῦ γεωργικοῦ καὶ ἰδίως τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου ταχέως θέλει ἐκπληρωθῆ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Μαραγκοπούλου.

§29Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁ Π. Μαραγκόπουλος διετέλει ταμίας Γόρτυνος κατὰ τὸ 1891, ὁπότε δυνάμει διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διετάχθη νὰ καταβάλῃ ὡρισμένον ποσὸν πρὸς ἀφαίρεσιν τῆς καταπεσούσης χιόνος. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος κατέβαλεν, ὡς ὤφειλε, τὸ ὡρισμένον χρηματικὸν ποσὸν καὶ ὑπέβαλε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα τῶν τε Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν τὰ ἀφορῶντα τὰς γενομένας δαπάνας. Ἐνῷ δὲ ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου φαίνεται ὅτι τὰ ἔγγραφά του ταῦτα εἰσῆλθον, οὐχ’ ἧττον εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ταῦτα ἐχάθησαν, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ λάβῃ οὔτε τὴν ἐγγύησίν του, οὔτε τὰς συντάξεις του, διότι ἐλλείψει τῶν δικαιολογητικῶν τῆς δαπάνης, κατελογίσθη τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν ὑπάλληλον ὡς μὴ δεδικαιολογημένον ποσῶς. Δίκαιον ἑπομένως εἶναι, ἀφοῦ τὸ σφάλμα τῆς ἀπωλείας τῶν ἐγγράφων εἶναι τοῦ Ὑπουργείου, νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια πρὸς ἀνεύρεσιν, ἄλλως νὰ προκληθῇ εἰδικὸς νόμος, ὅπως ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἡ σύνταξίς του καὶ ἡ ἐγγύησίς του, διότι εἶναι πατὴρ πολυμελοῦς οἰκογενείας καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἐπιστροφῆς τῆς ἐγγυήσεώς του καὶ τῆς συντάξεώς του. Παρακαλῶ δὲ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τεμέτης περὶ διορισμοῦ ὡς Διευθυντοῦ τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου τοῦ δημοδιδασκάλου των.

§31Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν κωμόπολιν Τεμέτην προσγίνεται μέγα ἀδίκημα, διότι δυνάμει διαταγῆς τελευταίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ λειτουργία τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου μετεφέρθη ἐκεῖθεν εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν στάσιν, ἥτις ἀπέχει ἀπὸ τὸ χωρίον περὶ τὰ εἴκοσι λεπτά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἡ συγκοινωνία διακόπτεται πολλάκις ἐν καιρῷ χειμῶνος ὑπὸ τοῦ Σελινοῦντος καὶ συνεπῶς οἱ κάτοικοι εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκοινωνήσωσι μετὰ τοῦ σταθμοῦ. Συνεπῶς παρακαλῶ, ὅπως ἐπανέλθῃ τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον εἰς τὸ χωρίον Τεμέτη. Ἐκτὸς τούτου ἡ ἀνάθεσις τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου εἰς τὸν στασιάρχην εἶναι οὐ μόνον ἐπιζήμιος εἰς τοὺς κατοίκους, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον, ἀλλὰ καὶ παράνομος, διότι ῥητῶς ὁ νόμος ὁ τελευταῖος τοῦ 1900 ΒΨΞΗ ἀναφέρει, ὅτι τὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα ἀνατίθενται εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους κατὰ προτίμησιν. Ἐνόσῳ ὑπάρχει λοιπὸν ἐν Τεμέτῃ δημοδιδάσκαλος εἶναι ἄτοπον νὰ ἀνατεθῇ τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον εἰς τὸν στασιάρχην, ὁ ὁποῖος καὶ μακρὰν τοῦ χωρίου εὑρίσκεται καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπικοινωνῇ μετὰ τῶν κατοίκων τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου ἐν καιρῷ χειμῶνος. Ὥστε δι’ ὅλους τοὺς ἀνωτέρω λόγους παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ταχυδρομεῖον εἰς τὸ χωρίον Τεμέτη. Ἄλλως τε θὰ παρακαλέσω τοῦτον νὰ προβῇ εἰς τελείαν κατάργησιν τοῦ ἐν λόγῳ ταχυδρομικοῦ γραφείου, διότι εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστον, ἀφοῦ οἱ κάτοικοι τῆς Τεμέτης ἕνεκα τοῦ Σελινοῦντος ποταμοῦ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπικοινωνῶσι μετὰ τοῦ σταθμοῦ θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ Αἴγιον καὶ τότε προτιμώτερον τὸ Δημόσιον νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως ταχυδρομικοῦ γραφείου, οὐδένα σκοπὸν ἐκπληροῦντος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁλμυροῦ περὶ ἱδρύσεως Πταισματοδικείου.

§33Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐνεδεικνύετο ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἡ σύστασις ἕδρας πταισματοδικείου εἰς Ἁλμυρὸν ἕνεκα τῆς ἐγκαταστάσεως ἐκεῖ τῶν προσφύγων τῆς Εὐξεινουπόλεως καὶ ἕνεκα τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Ἀγχιάλου. Αἱ ἐργασίαι ὑπερεπλεόνασαν τόσον ὥστε ὁ εἰρηνοδίκης Ἁλμυροῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῇ συγχρόνως καὶ ἐπαρκῶς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ποινικήν. Οἱ δικηγόροι Ἁλμυροῦ διὰ τηλεγραφήματος ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρονται ἀριθμοὶ καταδεικνύουσιν ὅτι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον εἷς ἄνθρωπος νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν δύο αὐτῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐκτὸς τούτου ὁ εἰρηνοδίκης ἐπιβαρύνεται καὶ διὰ πολλῶν ἀνακρίσεων, αἵτινες ἀποστέλλονται ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ Βόλου. Θὰ παρακαλέσω ἰδιαζόντως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ὅτι ἡ ἡμετέρα αἴτησις εἶναι νόμιμος καὶ κυρίως συμβάλλεται εἰς τὴν ὀρθὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, περὶ τῆς ὁποίας ἰδιαίτατα ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μετὰ πάντων ἡμῶν.

§34Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τοῦτο εἶναι ζήτημα νομοθετικῆς προνοίας.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάχος εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Ἀγγελίδης ἔχει τὸν λόγον.

§36ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, διότι ηὔξησαν καταπληκτικῶς αἱ ἐργασίαι τοῦ εἰρηνοδικείου, ἄλλως τε εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ἔχουσιν ἀνατεθῆ ποικίλα ἔργα. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπάναγκες νὰ συστηθῇ τὸ πταισματοδικεῖον.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ἔχει τὸν λόγον.

§38Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν σύστασιν τοῦ πταισματοδικείου.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοβελόνης εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Φαρμακευτικῆς Ἑταιρείας.

§40Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, αἱ συστάσεις μου ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἔπρεπε νὰ γίνωσι παρόντος τοῦ μονίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ κ. Ῥέπουλη.

§41Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§42Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δυστυχῶς παρατείνεται ἡ ἀναβολή· ἐὰν ἀναβληθῇ διὰ 15 ἡμέρας δέχομαι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Τρικκάλων περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης.

§44Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος.

§46Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι πολλοί, ὅπως ὁμιλήσωμεν ἐπὶ ἀναφορῶν καταδίκων πρὸς μεταβολὴν τοῦ νόμου περὶ χαρίτων· πιθανὸν νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ἄλλαι καὶ νὰ ἐγγραφῶσι καὶ ἄλλοι καὶ φόβος εἶναι καθημερινῶς νὰ κάμνωμεν τοιαύτας συζητήσεις καὶ νὰ μὴ τελειώνωμεν ποτέ. Παρακαλῶ ὅθεν ὅλους τοὺς κυρίους Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ παραιτηθῶσι, νὰ μὴ ἐγγραφῇ δὲ οὐδεὶς οὐδὲ νὰ ἀποσταλῇ ἀναφορά τις τοιαύτη εἰς ἐπιτροπήν, διότι ἄλλως θὰ ἀπολέσωμεν πολὺν χρόνον εἰς τὰς συζητήσεις καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ ἴσως κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα, εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν, ἐὰν πρέπει νὰ τροποποιήσωμεν τὸν νόμον ἢ ὄχι καὶ πῶς θὰ τὸν τροποποιήσωμεν. Προτείνω δὲ κἄτι πρακτικώτερον. Ὁ κ. Χαριτᾶτος ὑπέβαλε σχετικὴν πρότασιν νόμου, ἥτις οὔτε ἐτυπώθη, οὔτε διενεμήθη. Νομίζω λοιπόν, ὅτι αὕτη πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ νὰ προταχθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, νὰ ὁρισθῇ δὲ ἐπιτροπή, ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρα, διὰ νὰ ἐκπροσωπῇ τὰς περισσοτέρας ἀντιλήψεις, ὅπως κάμῃ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Ὅταν δὲ ἡ πρότασις αὕτη ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τότε νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν, ἂν πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ πῶς πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, ὁ νόμος. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο διὰ νὰ φθάσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἀποτέλεσμα, ἄλλως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς οὐδέν.

§47ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ὡς ὑπεβλήθη ὁ προσωρινὸς περὶ ἀναστολῆς τῆς φυλακίσεως τῶν καταδίκων νόμος ἦτο πρόδηλον ὅτι, κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του, θὰ παρουσίαζεν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν ἀθρόα τὰ παράπονα τῶν φυλακισμένων. Ἀντὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰ δικαστήρια ἡ ἐξέτασις τοῦ τυπικοῦ μέρους τῆς αἰτήσεως καὶ τὸ πολὺ τοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς βίου τῶν καταδίκων, ἀνετέθη εἰς αὐτὸ ἡ ἐξέτασις τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως. Τὰ δικαστήρια εὑρεθέντα κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων ἐκ τῆς ἀτελείας τοῦ νόμου ἄνευ στοιχείων, δηλαδὴ ἄνευ δικογραφιῶν, ἄνευ πρακτικῶν δίκης, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κρατήσωσιν ἰσότητα εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων. Εὕρισκον, φέρ’ εἰπεῖν, ὅτι εἷς κατεδικάσθη δι’ ἀναίρεσιν εἰς 5 ἔτη καὶ ὅτι οἱ δικασταί, προκειμένου νὰ δεχθῶσιν ὁμοφώνως τὴν αἴτησιν, εὕρισκον ὅτι ἦτο ἀρκετὴ ἡ ποινὴ τῶν 5 ἐτῶν δι’ ἀναίρεσιν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ καταδικασθέντος εἰς εἰκοσαετῆ πρόσκαιρα δεσμά, εὕρισκον ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῶν 5 ἐτῶν ἦτο τόλμημα. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἓν πιστοποιητικὸν τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν ὅτι ὁ κατάδικος ἦτο καλῆς διαγωγῆς καὶ μίαν ἀπόφασιν, ἐν ᾗ ἐδηλοῦτο ὁ χρόνος τῆς καταδίκης. Ἐκεῖθεν προῆλθον τὰ ἄτοπα ταῦτα. Καὶ ὁσάκις εὕρισκον μετρίαν ποινήν, οἱ δικασταί, οἱ διατεθειμένοι νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἐδέχοντο τὰς αἰτήσεις, ἀπέρριπτον ὅμως ἄλλας ἀνεξετάστως καὶ ἀδικαιολογήτως. Ἡ πλημμέλεια αὕτη τοῦ νόμου ὀφείλεται εἴς τινα δισταγμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νομίσαντος ὅτι ἂν ἐπὶ ἄλλων βάσεων ἀνεστέλλετο ἡ ποινή, θὰ εἴχομεν ἀθρόαν ἀπόλυτον καταδίκην, ὅπερ θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον. Ἂς βεβαιωθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι παρόμοιοι νόμοι τοῦ εὐεργετικοῦ ἠκούσθησαν μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως καὶ ἐφηρμόσθησαν δικαιότατα. Ἐφαρμόσθη ὁ νόμος περὶ ἀναστολῆς τῶν μικρῶν ποινῶν εἰς ἀνθρώπους καλῆς τάξεως, εἰς ἱερεῖς, ἀνηλίκους, γυναῖκας, ἐπιστήμονας ἢ ἀξιωματικούς. Παρουσιάσθη μάλιστα τὸ ἑξῆς θαυμάσιον παράδειγμα ἑνὸς ἀξιωματικοῦ συγγενοῦς συναδέλφου μας, ὅστις κατεδικάσθη ἐπὶ ἐξυβρίσει εἰς μηνιαίαν φυλάκισιν, ὅταν δὲ ἀπεφυλακίσθη ἔλεγεν ὅτι ὁ νόμος τοῦ ἔβαλε φίμωτρον καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐξυβρίσῃ ποτέ. Λόγῳ λοιπὸν τῶν ἀτελειῶν αὐτῶν καὶ τῆς μεγαλειτέρας ἀκόμη ὅτι ὁ νόμος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν καταδίκην τὴν πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἐπῆλθον τὰ ἄτοπα αὐτά. Ὡς δὲ γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, καὶ οἱ καταδικασθέντες ἐρήμην εἰς μικρὰς ποινὰς πεισθέντες καὶ βασισθέντες εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦ ἄλλου νόμου ἀπεδέχθησαν τὰς ποινάς, ἵνα μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς ἐρημοδικίας. Τὸ ζήτημα, ἐὰν κατεδικάσθησαν ἄλλοτε, εἶναι ἐμπόδιον φοβερὸν καὶ παρουσιάζει καὶ τὸ ἄτοπον αὐτό, διότι οἱ κατάδικοι ἀπεδέχθησαν τὰς ἐρήμην ποινάς.

§48Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀσθενέστερον σημεῖον ὅλων.

§49Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἐμπόδιον νὰ ἀπολυθῶσιν. Ἄλλως τε ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς, ὅτι αἱ ποιναὶ εἴτε ἐρήμην εἶναι αἱ πρῶται, εἴτε κατ’ ἀντιμολίαν, αὐταὶ κατὰ τὴν ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἴσως ἐτιμωρήθη ἡ πρᾶξις αὐστηρότερον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐπιμετρηθῶσιν ἐκ νέου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἰσακούσῃ τὴν αἴτησίν μας.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀναφοράς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κυρίαν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ τῆς προσθήκης ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ περὶ μεταλλείων ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του. Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς. Τεῦχ. Βʹ). Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου πληρωμῶν παρ’ ἑκάστῃ τῶν Μεραρχιῶν τοῦ Στρατοῦ καὶ περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΠΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3682) τοῦ ἔτους 1910, δι’ οὗ τὸ Γενικὸν Ταμεῖον τοῦ Στρατοῦ συνέστη».

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναβληθῇ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 12ου ἄρθρου τοῦ ΣΕʹ νόμου τοῦ 1852».

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους».

§55Α. ΓΙΑΝ. ΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 18, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ καυσόξυλα, διότι ἄλλως τε ἔχομεν καὶ χειμῶνα καὶ δὲν δύναται ὁ κόσμος νὰ ξυλευθῇ. Τοῦτο τὸ γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εὑρίσκεται ἐνταῦθα ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§57Α. ΓΙΑΝ. ΤΑΚΗΣ. Εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε νὰ ἐξαντληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις καὶ θὰ φθάσωμεν καὶ ἐκεῖ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους».

§60Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν πραγματείαν περὶ φυλακῶν τοῦ κ. Φαραντάτου, ὑφηγητοῦ καὶ δικηγόρου, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ ἔργον εἶναι σπουδαῖον καὶ θὰ εἶναι πολὺ χρήσιμον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§62Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ τίτλος τοῦ νόμου, κύριοι Βουλευταί, περὶ ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους δὲν ἐπαληθεύεται ὑπὸ τοῦ περιεχομένου, καὶ ἴσως ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἐτιτλοφορεῖτο περὶ ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Περὶ ὀργανώσεως ἐλάχιστος γίνεται λόγος, ἢ μᾶλλον νύξις, ἐκτὸς ἐάν, ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας κ. Μιχαλακόπουλος προχθὲς εἶπεν, ὑπάρχωσι διατάξεις περὶ συστήματος φυλακῶν καὶ περὶ ἐργασίας ἐν αὐταῖς, ὥστε νὰ εἶναι περιττὴ πᾶσα περαιτέρω πρόνοια. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον κάμνει μνείαν περὶ ἐργασίας, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ, ὅτι ὅπως παρουσιάζεται δὲν εἶναι πλῆρες. Τὸ λεγόμενον εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, ὅτι ἀνατίθεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα, ἔχοντας τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ ὅλου τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους εἶναι ἄδεια, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν. Ἐν πρώτοις νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, διότι τὸ κυριώτερον μέρος, τὸ κυριώτατον, ἀνατίθεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ δὲν μένει τίποτε ἄλλο, καθὼς εἶπον ἐν ἀρχῇ, παρὰ μόνον νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὰ οἰκονομικὰ μέσα, ὅπως προβῇ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει νὰ ἀπασχοληθῇ εἰς πολλὰ σημεῖα, περὶ τῶν ὁποίων κάμνει λόγον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἔπρεπε λοιπὸν πολλὰ σημεῖα νὰ κανονισθῶσι καὶ νὰ μὴ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς, οὔτε νὰ ἀφεθῇ εἰς Β. Διάταγμα ἡ ῥύθμισις τῶν λεπτομερειῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς διὰ Β. Διαταγμάτων νὰ κανονίσωσι σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ κανονίσῃ, καὶ ἔχομεν παράδειγμα τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ κανονισμὸς τῶν ὁποίων ἀφέθη εἰς Β. Διατάγματα. Καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κανονισθῶσι τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀνεγερθῶσιν αἱ φυλακαί, θὰ προεκαλεῖτο μακρὰ συζήτησις, διότι θὰ ἐγεννᾶτο ἡ ἀντιζηλία τῶν διαφόρων πόλεων καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν θὰ ἤθελον εἷς ἕκαστος νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τὴν πόλιν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει, καὶ μίαν φυλακήν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐργασίας ἐν ταῖς φυλακαῖς, τὸ ὁποῖον δὲν κανονίζεται διὰ τοῦ νόμου, ἐνῷ εἶναι τὸ κυριώτατον σημεῖον τοῦ ὅλου νομοθετήματος. Ὅτι βεβαίως πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ ἡ ἐργασία ἐν ταῖς φυλακαῖς, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Ἡ ἐργασία εἰς τὰς φυλακὰς εἶχεν εἰσαχθῆ ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων, καὶ οἱ Αἰγύπτιοι καὶ οἱ Ἕλληνες εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ μεταλλεῖα εἶχον ἐργάτας φυλακισμένους, ἀλλ’ οἱ φυλακισμένοι εἰργάζοντο ὡς δοῦλοι τοῦ Κράτους. Ἔδιδον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν δύναμιν αὐτῶν πρὸς παραγωγήν, καὶ ἡ Πολιτεία, ἀναγκάζουσα αὐτοὺς νὰ ἐργάζωνται, ἤγετο ἀπὸ τοῦ σκοποῦ οὐχὶ νὰ μορφώσῃ αὐτούς, ὡς ὑποπεσόντας εἰς ἔγκλημα, ἀλλὰ νὰ κερδίσῃ ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῶν. Ἡ σημερινὴ ἀντίληψις εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἐκείνης. Σήμερον σκοπὸν ἔχει ἡ Πολιτεία, ἀναγκάζουσα τοὺς φυλακισμένους εἰς ἐργασίαν, νὰ μορφώσῃ αὐτούς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ὀκνηρία εἶναι μήτηρ πάσης κακίας, καὶ ὁ καταδικαζόμενος μένων ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἄεργος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθῇ, ὅτε καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ποινῆς δὲν ἐπιτυγχάνεται. Ἐπιτυγχάνεται τοὐναντίον, ἐὰν ὁ φυλακισμένος εἶναι ἠναγκασμένος πρὸς ἐργασίαν, καὶ διότι αὐτὸ εἶναι παιδαγωγικὸν καὶ διότι ἐξερχόμενος θὰ ἔχῃ ἓν μέσον πόρου ζωῆς, ὥστε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν νόμιμον ὁδὸν τοῦ βίου. Ἐκ τῆς τοιαύτης ὅμως ἐργασίας τῶν φυλακισμένων δύνανται νὰ προκύψωσι ζητήματα, φέροντα παραλλήλως πρὸς τῇ ὠφελείᾳ καὶ ζημίαν. Ἡ ἐργασία ἐν φυλακαῖς δύναται νὰ ζημιώσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐργασίαν. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι τόσον ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακισμένων εἰς ἑκάστην ἐργασίαν ὅσον καὶ τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας ἑνὸς ἑκάστου.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ;

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ἐὰν σᾶς φαίνηται τοῦτο παράξενον, νὰ σᾶς εἴπω ναί. Ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἀνατίθεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἁρμόδιος μόνος νὰ κανονίσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουσι 6,000 φυλακισμένοι καὶ ἐὰν ὅλοι αὐτοί, οἱ 6,000, τραπῶσιν εἰς βιομηχανικὰ ἐπαγγέλματα, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον βιομηχανικὰ ἐπαγγέλματα θὰ ἐξασκήσωσιν οἱ φυλακισμένοι, ἐκτὸς τῶν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς ἀγροτικὰς φυλακὰς καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξασκῶσι τὰ ἀγροτικὰ ἐπαγγέλματα, δύναται νὰ συμπεράνῃ κανεὶς ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία συνετρίβη τελείως. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησεν ἄλλα ἔθνη, ὅπου τὸ ποσὸν τῶν φυλακισμένων ἐν σχέσει πρὸς τὸν πληθυσμὸν εἶναι ἐλάχιστον καὶ ἡ βιομηχανία, ἡ ἀσκουμένη ἐν ταῖς φυλακαῖς, εἶναι ἡ ἐλαχίστη ἀπέναντι τῆς ἐλευθέρας ἐργασίας. Θὰ ἐφθάνομεν εἰς πολλὰ δυσάρεστα διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀποτελέσματα εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀπετύγχανε τελείως ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὴν Γερμανίαν π. χ. ἡ ἐργασία ἑνὸς φυλακισμένου εἰς βιομηχανικὸν ἐπάγγελμα ἀντιστοιχεῖ πρὸς ἐργασίαν 320 ἐλευθέρων καί, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἐργασία μὲ τὴν μικρὰν αὐτὴν ἀναλογίαν τοῦ 1:320 δύναται νὰ φέρῃ ζημίαν, τί εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἐν Ἑλλάδι, ὅπου ὁ ἀριθμὸς τῶν βιομηχάνων εἶναι πολὺ περιωρισμένος; Ἴσως τόσος, ὅσος εἶναι ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν φυλακισμένων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀπασχοληθῶσιν εἰς βιομηχανικὰ ἐπαγγέλματα. Ἀλλὰ ἐρχόμενοι εἰς τὰ πράγματα ἂς ὑπολογίσωμεν τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον ἑνὸς φυλακισμένου εἰς δραχμὰς δύο ἢ τρεῖς καθ’ ἑκάστην—καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ ἡ ἐργασία ὑπολογίζεται εἰς 800 μάρκα ἐτησίως, ἤτοι εἰς χιλίας δραχμάς— ἂν ὑπολογίσωμεν 2 δραχ. καθ’ ἑκάστην καὶ 300 ἐργασίμους ἡμέρας κατ’ ἔτος θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν παραγωγὴν ἐκ 3,600.000. Ἐννοεῖται ὅτι γεννᾶται εἷς ἀπέραντος συναγωνισμὸς εἰς τὴν ὑπάρχουσαν βιομηχανίαν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία φυτοζωεῖ καὶ φυτοζωεῖ χάρις εἰς τὰ ἔκτακτα προστατευτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰς τοὺς περισσοτέρους κλάδους αὐτῆς παρέχει ἡ Πολιτεία, καὶ νομίζω ὅτι γεννᾶται ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ἐργασίας, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ τὸ κακὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἄνευ συστήματος ἀναγκασθῶσιν οἱ φυλακισμένοι νὰ ἐκτελῶσι βιομηχανικόν τι ἐπάγγελμα. Ἐκτὸς τούτου προβάλλει εἰς τὴν ἔρευνάν μας καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐργασίας, περὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιοῦτον σπουδαῖον ζήτημα νὰ ἀφεθῇ εἰς ἓν Β. Διάταγμα ἢ εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Εἶναι πολλὰ συστήματα ἐργασίας ἐν φυλακαῖς καὶ συνδέονται τὰ δύο ζητήματα, ὅπως θὰ προσπαθήσω νὰ δείξω βραδύτερον. Ἡ ἐργασία ἐν φυλακαῖς ἐκτελεῖται κατὰ διαφόρους τρόπους, ἢ ἐκτελεῖται ὑπὸ ἐργολάβου ἢ ἐκτελεῖται διὰ λογαριασμὸν τῆς Πολιτείας μὲ διαφόρους ὑποδιαιρέσεις, ἐννοεῖται δ’ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ εἰς Β. Διάταγμα νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, τί σύστημα ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐφαρμόσῃ· τὸ σύστημα τῆς ἐργολαβίας τῆς τάδε ἢ τάδε κατηγορίας ἢ τὸ σύστημα τῆς διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας, τὸ γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα regie. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐπρόκειτο ἐν ταῖς φυλακαῖς νὰ ἐκτελῶνται ὡρισμένα ἔργα, πρὸς κάλυψιν ἀναγκῶν τῆς Πολιτείας, δὲν θὰ ἐγεννᾶτο τὸ ζήτημα κινδύνου τῆς ἐλευθέρας ἐργασίας ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν εἰς τὰς φυλακὰς ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελῶνται ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς κάλυψιν ἀναγκῶν τῶν φυλακῶν αὐτῶν, διότι θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη πολλῶν εἰδῶν διὰ τὰς φυλακάς, ὡς ἐπίπλων καὶ ἄλλων, ἂν ἐπρόκειτο ἐν ταῖς φυλακαῖς νὰ ἐκτελῶνται ἐργασίαι διὰ τὸν στρατόν, δὲν θὰ συνέβαινον δυσάρεστα, μολονότι καὶ σήμερον ὑπάρχουσιν ἔργα, ἐκτελούμενα δι’ ἐργαζομένων εἰς κοπὴν καὶ ῥαφὴν στρατιωτικῶν ἐνδυμάτων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν δώσητε ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς φυλακὰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, θὰ ἐκινδύνευον οἱ ἐκτελοῦντες τὴν ἐργασίαν ταύτην νὰ μείνωσιν ἄνευ ἐργασίας, ὡς ἐπίσης ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐδίδετο ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὡρισμένους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, ὡς θρονίων καὶ ἄλλων ἐργαλείων τῶν σχολείων, ἡ ἐλευθέρα ἐργασία θὰ ἐπηρεάζετο ὀλιγώτερον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει τὰ ζητήματα ταῦτα νὰ ἐξετασθῶσιν ἐν σχέσει, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελῆται καὶ πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας, ἂν θὰ ἐκτελῆται ὑπὸ ἐργολάβου ἢ ἂν θὰ ἐκτελῆται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Εἷς τρόπος ἐκτελέσεως ἐργασίας δι’ ἐργολάβων εἶναι ἡ ἐνοικίασις χώρου τῆς φυλακῆς εἰς ἕνα, ὁ ὁποῖος, παρέχων τὰ ἐργαλεῖα καὶ ὅ,τιδήποτε ἄλλο χρήσιμον, χρησιμοποιεῖ τὴν ἐργασίαν τῶν φυλακισμένων καὶ παρέχει εἰς τὴν Πολιτείαν ἕν ποσὸν ἢ λαμβάνει ἐκ τῆς Πολιτείας κάτι τι, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐργασίας ταύτης δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἐπωφελὴς εἰς τὸν ἐργολάβον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ συστήματος τούτου εἶναι τὸ γενικὸν σύστημα τῆς γενικῆς ἐργολαβίας, ὅπου ἀνατίθεται εἰς ἕνα ἐργολάβον νὰ ἐκτελῇ ἐργασίαν δι’ ἰδίων μέσων καὶ νὰ τροφοδοτῇ ἀκόμη τοὺς φυλακισμένους, εἰς τρόπον, ὥστε ἡ Πολιτεία νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη τῆς δαπάνης ἤ, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ἐκάλυπτε τὰς δαπάνας, νὰ συμβάλῃ εἰς ποσόν τι ἡ Πολιτεία ἢ νὰ λαμβάνῃ τι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ ἐπιχείρησις θὰ ἦτο ἐπικερδής. Κάμνω μνείαν τῶν συστημάτων τούτων, διότι ταῦτα ἰσχύουσιν εἰς τὰ διάφορα Κράτη, καὶ πολὺ δεδικαιολογημένως θὰ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ, ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἐφαρμόσας τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ σύστημα ἢ καὶ ὅλα τὰ συστήματα. Ἀλλὰ τὰ συστήματα, ἐκεῖ ὅπου ἰσχύουσιν, εἶχον μίαν ἐξέλιξιν. Ἤρχισαν ἀπὸ τοῦ συστήματος τῆς ἐνοικιάσεως, ἔφθασαν εἰς τὸ σύστημα τῆς γενικῆς ἐργολαβίας, ἀλλ’ εἰς τὰ περισσότερα μέρη, μὲ τάσιν νὰ καταλήξωσιν εἰς τὸ τελειότερον σύστημα τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων, εἰς τὸ σύστημα τὸ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, τὸ καλούμενον regie, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν χρήσει ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Ὀλλανδίᾳ, ἐν Νορβηγίᾳ καὶ εἰς πολλὰ Γερμανικὰ Κράτη. Ἡ Ἰταλία ἀντικατέστησε κατὰ τὸ 1882 τὸ σύστημα τῆς γενικῆς ἐργολαβίας, ἀλλὰ μεθ’ ὅλα ταῦτα σήμερον ἔχει ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων 2,600,000 ἐργασίμους ἡμέρας διὰ τοῦ συστήματος τοῦ regie καὶ 1,800,000 διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐργολαβίας. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν, ψηφιζομένου τοῦ νόμου ὡς ὑποβάλλεται, ἐφηρμόζετο οὐχὶ καθολικῶς τὸ τελειότερον σύστημα, τὸ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐφηρμόζετο ἕν τῶν συστημάτων τῶν δι’ ἐργολαβίας, θὰ προέκυπτον πολλὰ κακὰ καὶ θὰ ὤφειλεν ἡ Βουλὴ σήμερον, ψηφίζουσα τὸν νόμον, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως μὴ προκύψωσι τὰ κακὰ ταῦτα. Ὁ ἐργολάβος, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ σύστημα τοῦτο ἤθελε τεθῆ εἰς χρῆσιν, περὶ ἑνὸς πράγματος ἤθελε φροντίζει, περὶ τοῦ κέρδους, καὶ ἑπομένως ἤθελε μεταβάλει τὸν φυλακισμένον εἰς δοῦλον, καὶ ὁ παιδαγωγικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν θέλει ἐκπληρωθῆ, διότι ὁ ἐργολάβος δὲν θὰ ἐνδιαφέρηται περὶ τῆς διαπαιδαγωγήσεως τῶν φυλακισμένων, ἀλλ’ ὅπως εἶπον, περὶ τοῦ κέρδους. Θὰ γεννηθῶσι προνόμια μεταξὺ τῶν φυλακισμένων, διότι ὁ ἐργολάβος θὰ δύναται νὰ εὐνοῇ τινὰς τῶν φυλακισμένων, ὥστε νὰ γεννᾶται ἡ ἀνισότης ἢ νὰ παρέχωνται εὐκολίαι εἴς τινας τῶν φυλακισμένων, ὅτε ὁ σκοπὸς τῆς ποινῆς δὲν ἐκπληροῦται καὶ λόγῳ τῆς ἀνισότητος καὶ λόγῳ τῆς εὐνοίας, τῆς ὁποίας θὰ ἀπολαύωσί τινες, οἵτινες ἴσως, λόγῳ τῆς μεγαλητέρας ἀποδόσεως τῆς ἐργασίας των, θὰ τυγχάνωσι προνομίων τινῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας.

§65Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Συγγροῦ εἰξεύρετε ποῖον σύστημα ἐργολαβίας ἰσχύει, διότι καὶ ἐκεῖ ἐργάζονται;

§66Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προέκυπτεν, εἶναι ἡ ζημία τῆς ἐλευθέρας ἐργασίας, τῆς ἐλευθέρας βιομηχανίας διὰ τῆς εὐθηνίας τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ ἐργολάβος ἀποκτῶν δι’ ἴδιον λογαριασμόν, θὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ πωλῇ εἰς οἱανδήποτε τιμήν, ἀποβλέπων εἰς τὸ ὄφελός του, ἔχων τὴν εὐθηνοτάτην ἐργασίαν τοῦ φυλακισμένου. Θὰ δύναται νὰ παράγῃ εἰς οἱανδήποτε ποσότητα εἶδος τι βιομηχανικόν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ἡ ἐλευθέρα ἐργασία, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀμείβῃ τὸν ἐργάτην ἀναλόγως πρὸς τοὺς λοιποὺς ἐργάτας καὶ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως τῆς ἐλευθέρας ἐργασίας, εἰς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖται ἡ ἐργασία αὐτή. Ὅλα τὰ κακὰ αὐτὰ προλαμβάνονται διὰ τοῦ συστήματος διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, τοῦ συστήματος τοῦ regie, διότι ἡ Πολιτεία, μὴ ἔχουσα σκοπὸν νὰ ἀσκήσῃ βιομηχανικὸν ἐπάγγελμα, ἀλλὰ παιδαγωγικόν, καθὼς εἶπον, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον οἰκονομικόν, θὰ φροντίσῃ, ὅπως μὴ παραχθῶσι βιομηχανικὰ ἀντικείμενα εἴδους τινὸς εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ συναγωνισθῇ τὴν ἐλευθέραν ἐργασίαν καὶ παραχθῇ ζημία, ὡς ἐπίσης νὰ μὴ παραχθῶσιν εἰς μεγάλην ποσότητα, ἀλλὰ θὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν, ἡ Πολιτεία, νὰ κανονίζῃ τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ θίγηται διόλου βιομηχανία τις ὑπάρχουσα ἢ νὰ θίγηται εἰς βαθμὸν ἐλάχιστον. Θὰ εἶναι δὲ ἐλευθέρα ἡ Πολιτεία νὰ κανονίσῃ τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας καὶ εἰσαγάγῃ βιομηχανίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς χρῆσιν, καὶ τὴν ὁποίαν ἰδιώτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ εἰς χρῆσιν, διότι δὲν εἶναι πεπεισμένος περὶ τοῦ κέρδους, καὶ ἐκτὸς τοῦ ἀγαθοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ νέαν βιομηχανίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἐκγυμνάσῃ καὶ τοὺς φυλακισμένους εἰς νέον εἶδος, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμοποιήσωσιν, ὅταν ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν· ὅλα αὐτὰ τὰ ἀγαθὰ δὲν θὰ προκύψωσιν, ἂν ἐφαρμόζηται τὸ εὐκολώτερον τῶν συστημάτων, τὸ δι’ ἐνοικιάσεως. Βεβαίως ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ συστήσῃ εἴκοσι ἑπτὰ ἐργοστάσια δικαστικῶν φυλακῶν καὶ ἄλλα πέντε μεγάλα ἐργοστάσια Κεντρικῶν φυλακῶν καὶ εἶναι δύσκολον νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον σύστημα· θὰ ἦτο προτιμώτερον διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτου συστήματος παρὰ νὰ ἐφαρμόσῃ ἀναχρονιστικὸν σύστημα. Ἐν σχέσει πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ἐκ τῆς ἐργασίας...

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὰς λεπτομερείας.

§68Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι προτιμώτερον τὰς περὶ τῆς διατάξεως ταύτης παρατηρήσεις σας νὰ φέρητε εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον.

§69Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καλῶς. Λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως συστηθῇ καὶ ἀγροτικὴ φυλακή, ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἐκτελῶνται ἀγροτικὰ ἔργα· τὸ ἴδιον κακόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῇ διὰ τῆς ἐκτελέσεως βιομηχανικῶν ἔργων, δύναται νὰ συμβῇ καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως γεωργικῶν ἔργων, οὐχὶ βεβαίως ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὅλην παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου, εἰς ὃν ἡ ἀγροτικὴ φυλακή. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μικρὰν συγκοινωνίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντριβῇ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ τοῦ τόπου, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ ὑφίσταται ἡ γεωργικὴ φυλακή. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως οἱ ἐκτὸς τῶν φυλακῶν ἐργαζόμενοι, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ καλῶς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι πολλοί, οὔτε διὰ μακρὸν χρόνον, διότι ὁ κυριώτερος ὅρος τῆς ποινῆς εἶναι ἡ στέρησις τῆς ἐλευθερίας, ἀλλ’ ἂν εἶναι ἀνάγκη, δι’ ἄλλους λόγους, ἂς ἐργάζωνται αὐτοὶ εἰς ἔργα τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιωθῇ οὔτε γενικῶς ἡ γεωργικὴ ἐργασία τῆς Ἑλλάδος οὔτε ὁ τόπος, ἐν ᾧ ἡ φυλακή· τοιαῦτα ἔργα εἶναι ὀχυρώματα, διώρυγες, ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ ἄλλα τοιαῦτα τεχνητὰ ἔργα. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλή, διότι δὲν πρόκειται σήμερον μόνον νὰ χορηγήσῃ τὰ μέσα εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως ἱδρύσῃ τὰς φυλακάς, ἀλλὰ νὰ γνωρίζῃ κατὰ πόσον βελτιώνει τὰς φυλακάς, ἀποφασίζουσα, ἔστω καὶ τόσον βραδέως, νὰ καταργήσῃ μίαν βάρβαρον κατάστασιν, ἡ ὁποία προσβάλλει τὴν Ἑλλάδα καὶ παρουσιάζει αὐτὴν χείρονα καὶ αὐτῆς τῆς Τουρκίας ὑπὸ ἔποψιν φυλακῶν· πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ τελειότερον σύστημα, λαμβάνουσα παράδειγμα ἐκ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐπιτυχίας, καὶ βλέπομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὑπάρχουσιν εἴκοσι ἑπτὰ δικαστικαὶ φυλακαὶ καὶ πέντε κεντρικαί, ἐκτὸς τῆς γεωργικῆς φυλακῆς.

§70Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ εἴκοσι ἕξ εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ὑπάρχωσι, διὰ τὰς ἐπὶ πλέον δὲν εἶναι βέβαιον ἀκόμη.

§71Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία νὰ ἱδρύσῃ 31 ἐργοστάσια, εἰς ἕκαστον τῶν ὁποίων νὰ ἐφαρμόσῃ κύκλον ἐργασίας, ὥστε νὰ μὴ προκύψωσι τὰ δυσάρεστα, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμον λόγον; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲν θὰ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ τῶν 31 φυλακῶν ἀπὸ τῆς αὔριον, ἀλλὰ θὰ γένηται βαθμηδόν· ἀλλὰ δὲν γεννᾶται εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ἓν μέγα ζήτημα, τὸ ζήτημα ἂν θὰ εἶναι πότε, ἔστω καὶ μετὰ οἱονδήποτε χρονικὸν διάστημα, εἰς θέσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ 31 φυλακὰς μὲ τὸ νέον αὐτὸ σύστημα; διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Πολιτείαν, ἀφοῦ θέση εἰς ἐνέργειαν τὸ σύστημα καὶ ἀρχίσῃ νὰ ἱδρύῃ φυλακάς, νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἄπειρον τὴν κατασκευὴν τῶν ἄλλων. Πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι ἅμα γίνῃ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος, θέλει συμπληρωθῆ τοῦτο ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος οὐχὶ μακροῦ. Ἀλλὰ νομίζετε εἰς οἱονδήποτε χρονικὸν διάστημα, δέκα ἕως εἴκοσιν ἐτῶν, νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία νὰ ὀργανώσῃ 31 φυλακάς; Καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακῶν ἐκ τῶν Πρωτοδικείων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν, γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον;

§72Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δυστυχῶς εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἅπαξ ἐγένετο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ.

§73Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ ἦτο πολὺ τολμηρὸν διὰ μίαν Κυβέρνησιν ν’ ἀποπειραθῇ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων.

§74Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω παγίως μορφώσει γνώμην, ὅτι πλεῖστα τῶν Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους καὶ κακῶς ἱδρύθησαν καὶ δὲν ἔχουσιν ἤδη καλῶς. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου ἡ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ παραγνωρίσῃ, ὅτι ἡ αἰτία τοῦ κακοῦ εἶναι αὐτὴ αὕτη: ὅτι ἐδημιουργήθησαν σχέσεις κοινωνικαί, ἐπαγγελματικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ τοιαῦται, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι εὔλογον, δὲν εἶναι δίκαιον, ἴσως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδιαφορήσῃ.

§75Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀδυναμίαν τῆς Πολιτείας νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων. Ἀλλ’ ὑπάρχοντος ἑνὸς κακοῦ ἔρχεται σήμερον ἡ Πολιτεία πρῶτον νὰ τὸ παγιοποιήσῃ, καὶ δεύτερον εἰς τὸ ἓν κακὸν νὰ προσθέσῃ καὶ ἕτερον.

§76Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρωτοδικεῖον ἄνευ φυλακῶν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§77Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περιέμενον τὴν ὑποστήριξιν, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν Πρωτοδικείων συνεπάγεται καὶ τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως φυλακῶν, ἀλλ’ ἡ ὕπαρξις ἑνὸς Πρωτοδικείου δὲν συνεπάγεται καὶ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς Κακουργιοδικείου καὶ ἑπομένως τὴν ὕπαρξιν φυλακῆς.

§78Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπάγεται τὴν ὕπαρξιν Πλημμελειοδικείου.

§79Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἔχητε δὲ τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι θέλοντες νὰ ὀργανώσητε 26 ὁλοκλήρους φυλακάς, δὲν θὰ ὀργανώσητε οὐδὲ ὀλίγας.

§80Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ τὰς ὀργανώσωμεν.

§81Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἔχω ἀμφιβολίαν, μεθ’ ὅλην τὴν εὐχήν, τὴν ὁποίαν δίδω νὰ σᾶς ἴδω ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ θώκου.

§82Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐγώ, ὁ διάδοχός μου. Ἴσως ἐγὼ κάμω τὸν ἐσωτερικὸν ὀργανισμόν, ὁ δὲ διάδοχός μου τὰ περαιτέρω.

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ ὡς νόμος θὰ μείνῃ μόνον κατὰ γράμμα τοιοῦτος. Τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον θὰ γίνῃ νόμος.

§84Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ τώρα, ἐλπίζω ὅτι θέλει ἴδει ἡ Βουλὴ καὶ τὴν ἔναρξιν.

§85Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ πιστεύω. Εὐτυχῶς ὑπάρχουσι τὰ 3 ἑκατομμύρια τῶν δωρητῶν, καὶ θὰ καταστῇ δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἴδῃ τὰς οἰκοδομάς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον ὁλοκληρωτικῶς.

§86Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅλην τὴν ἀνθρωπίνην πιθανότητα ἡ ἐπιτυχία θὰ εἶναι πλήρης.

§87Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ συμμερίζωμαι τὴν πεποίθησίν σας, μεθ’ ὅλην τὴν εὐχήν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγώ, ἵνα ἴδω ἓν τοιοῦτον ἔργον μεγίστης κοινωνικῆς σπουδαιότητος ἐπιτυγχάνον εἰς τὴν πατρίδα μας. Δὲν ἦτο λοιπὸν ζήτημα ὀρθὸν νὰ μὴ ὁρισθῶσι βάσεις ἐπαρχιακῆς φυλακῆς, διότι διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν μόνον ὅτι αἱ περισσότεραι τούτων δὲν θὰ ὀργανωθῶσιν, ἀλλὰ δὲν θὰ ὀργανωθῇ καμμία, διότι εἶναι εὔκολον ἡ Πολιτεία νὰ ὀργανώσῃ ἕνα μικρὸν ἀριθμὸν φυλακῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργανώσῃ ἕνα τόσον μέγαν ἀριθμόν, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μάλιστα ὅτι κράτη πολὺ περισσότερον ἡμῶν προηγμένα δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ τελειότερον σύστημα τῆς ἐργασίας.

§88Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γνωρίζω πολὺ καλῶς, διότι ἠλέγχθη καὶ κατεκρίθη τὸ σύστημα, διότι ἤχθησαν αἱ Πολιτεῖαι αὗται εἰς πολυτελείας ὑπερόγκους, ὡς ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία ἐδαπάνα 10 καὶ 12 ἑκατομμύρια διὰ νὰ κάμῃ μίαν φυλακήν.

§89Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ λεγόμενον εἰς τὴν ἔκθεσιν, καὶ τὸ ὁποῖον μνημονεύει καὶ ὁ διάσημος ποινικολόγος Krohne, ὅτι βεβαίως διὰ τῆς πολυτελείας τῶν φυλακῶν δὲν λύεται τὸ σύστημα τοῦτο, οὔτε ἡ πολυτέλεια θὰ ζημιώσῃ τὸ σύστημα· ἡ πολυτέλεια ἴσως θὰ ζημιώσῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον.

§90Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκαμον τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τρέμωσι πρὸ τῆς ἱδρύσεως φυλακῶν.

§91Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦτο θὰ εἶναι φρόνιμον νὰ μὴ πάθῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Δὲν ἕπεται ὅμως ὅτι ἐὰν ἡ φυλακὴ γίνῃ πολυτελής, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸ σύστημα τῆς ἐργασίας. Ζημία οἰκονομικὴ θὰ ἐπέλθῃ, ἀλλ’ ἡ πολυτέλεια δὲν ἐμποδίζει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας. Ἀλλοῦ εὑρίσκω τὸν κίνδυνον τῆς μὴ ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον· ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργανωθῇ τόσος μέγας ἀριθμὸς φυλακῶν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ κανὲν ἐργοστάσιον ὠργανωμένον, ὅτι δύο ἐργοστάσια, περὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ γίνῃ λόγος, ὁ ναύσταθμος καὶ τὸ ὁπλοστάσιον, γνωρίζετε ὅτι λειτουργοῦσι κατὰ ἕνα τοιοῦτον τρόπον, ὥστε θὰ ἦτο χρησιμώτερον εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ τὰ κλείσῃ. Καὶ σᾶς λέγω ὅτι εἷς ἀρχιμηχανικὸς τοῦ Β. Ναυτικοῦ ὑπελόγισεν ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔκλειεν ὁ ναύσταθμος καὶ ἐδίδετο ἅπασα ἡ ἐργασία, ἡ ἐν αὐτῷ τελουμένη, εἰς τὴν ἀτελεστάτην ἡμετέραν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον ἄνευ τῆς βοηθείας τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἐπλήρωνε 56% τῶν ὅσων ἐπλήρωνε κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμνε τὸν λογαριασμὸν εἷς διαπρεπὴς ἀπόστρατος μηχανικὸς τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ὅταν λοιπὸν κατόπιν τόσων θυσιῶν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἠδυνήθη νὰ ὀργανώσῃ τὰ δύο μοναδικὰ ἐργοστάσια εἰς τρόπον ὥστε νὰ συναγωνίζωνται τὴν εἰς νηπιώδη κατάστασιν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν, πῶς δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι σήμερον, ἐξαίφνης, θὰ φυτρώσωσιν ἀπὸ τῆς γῆς 31 Ἑλληνικὰ ἐργοστάσια καὶ θὰ λειτουργῶσι κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιφέρωσι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν; Τοῦτο εἶναι τὸ μέγα ζήτημα. Ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν τοιούτων ἐργαστηρίων θέτει εἰς κίνδυνον σχεδὸν ὅλον τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, μή πως καὶ τὸ ποσὸν τῶν εὐγενῶν δωρητῶν καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανήσῃ ἡ Πολιτεία, δὲν φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν. Ἐπίσης δὲν λαμβάνεται πρόνοια ποῦ θὰ εὑρεθῶσιν οἱ 31 διευθυνταὶ τῶν φυλακῶν.

§92Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς δὲν λαμβάνεται πρόνοια;

§93Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία λαμβάνεται, εἶναι ἀκριβῶς ἔλλειψις προνοίας. Μετ’ ἐπιμελείας ἀνέγνωσα ἐκεῖνα τὰ προσόντα τῶν ἰατρῶν καὶ τῶν δικηγόρων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, ἀλλὰ δὲν εὗρον τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται βεβαίως διὰ μίαν τοιαύτην ἐργασίαν. Καὶ ἐνῷ ἡ Πολιτεία, ὅταν πρόκειται νὰ ἱδρύσῃ θέσιν τινα, φροντίζει νὰ δημιουργήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς πολλὰς ὑπηρεσίας, δὲν φροντίζει ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ μορφώσῃ προσωπικόν, πρὶν μορφώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, πρὶν μορφώσῃ ἕν σύστημα, οὕτω καὶ ἐνταῦθα, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι κάθε σύστημα πρέπει νὰ εὕρῃ τὸν ἄνθρωπόν του, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ. Τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον, δύνανται νὰ κάμωσιν ἕνα κάλλιστον ἐπιστάτην φυλακῶν, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν σήμερον, πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀκριβῶς ἐκβράσματα τῆς κοινωνίας, καὶ βεβαίως θ’ ἀντικατασταθῶσιν οἱ ἀνίκανοι ἐκ τούτων διὰ προσώπων ἀξιοτίμων. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ἡ καλὴ θέλησις καὶ τὸ ἦθος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, στερουμένων τῶν ἀπαιτουμένων γνώσεων, ἵνα θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν μίαν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι θὰ ἱδρυθῶσι βιομηχανικὰ ἐργοστάσια εἰς μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχει οὐδὲ εἷς τεχνίτης, ὥστε νὰ βασισθῇ ἡ Πολιτεία ἐπὶ τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ὁποίους θὰ προσλάβῃ, ὅπως γίνωσιν ἐργοδόται τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ἐργασίας. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακῶν μὴ εἶναι τόσον μέγας, καὶ μὴ ὁδηγηθῶμεν ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν Πρωτοδικείων, ἵνα δημιουργήσωμεν ἰσαρίθμους φυλακάς. Ὑπάρχουσι πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅπου θὰ ἱδρυθῇ μία τοιαύτη φυλακή, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελῶνται βιομηχανικὰ ἔργα, καὶ ὅπου οὐδεὶς ἐξασκεῖ ἔργον συγγενὲς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελέσωσιν οἱ φυλακισμένοι, ἡ ἀποστολὴ δὲ ἐργατῶν ἐκ τῶν κέντρων ἤθελεν ἀπαιτήσει δαπάνας, ἴσως ἐνίοτε δυσκολίας, ὥστε, ἂν ἡ Πολιτεία λαμβάνῃ μέγαν ἀριθμὸν ἐργοδοτῶν ἀπὸ τῶν κέντρων, θὰ ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος ν’ ἀτροφήσωσι τὰ βιομηχανικὰ ταῦτα κέντρα, καὶ θὰ ἦτο ἀνάγκη σὺν τῇ μορφώσει ἱκανῶν διευθυντῶν, νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ μορφώσεως καὶ ἐργοδοτῶν διὰ τὰς φυλακάς, ἵνα λυθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὁποῖα θὰ εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῶνται, ὅπως κανονίσῃ καὶ ἡ ἰδιωτικὴ ἐργασία τὴν παραγωγὴν αὐτῆς, καὶ μὴ ἡττηθῇ ἐν τῷ διαγωνισμῷ τῷ μετὰ τῆς βιομηχανίας τῆς ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκτελουμένης. Ἐνόμιζον λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ ἀρτιώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας καὶ τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπιτυχία τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ὁ καλλίτερος καταρτισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θά......

§94Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν.

§95Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ εἴπῃ, ὅ τι θὰ εἴπῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν δύνανται νὰ ἐκφέρωσι τὴν γνώμην των, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν πληροφοριῶν περὶ τοῦ ὑπάρχοντος κακοῦ, ἀλλ’ ὅλοι οἱ εἰσαγγελεῖς δὲν θὰ ἔχωσι γνῶσιν τῶν συστημάτων τῶν φυλακῶν· δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ τῶν φυλακῶν, τῶν ἐντὸς τῶν πόλεων, πρόκειται περὶ τῶν φυλακῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθῶσιν ἐκτὸς τῶν πόλεων καὶ γνωρίζετε ποῖος ἀγὼν θὰ ἀναπτυχθῇ μεταξὺ τῶν διαφόρων πόλεων, νὰ ἔχῃ μίαν φυλακὴν πλησίον της, διότι γνωστὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅτι μόνον ἐκείνη ἡ πόλις ἀναπτύσσεται, ἡ ὁποία τροφοδοτεῖται περισσότερον ὑπὸ ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς μόνος νὰ χαρισθῇ ὑπὲρ μιᾶς ἢ ἄλλης πόλεως.

§96Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου ἕκτου, διὰ νὰ ἴδητε ποῖαι ἐγγυήσεις λαμβάνονται, ἀπαιτοῦνται δύο ἐπιθεωρήσεις, ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ γνωμοδότησις τῶν πέντε εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους.

§97Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πάντα ταῦτα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὰ πρόσωπα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην, ὅτι θὰ ὑποδείξωσι τὸν κατάλληλον τρόπον. Νομίζω, ὅτι οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν, περὶ τῶν ὁποίων διαλαμβάνει τὸ ἄρθρον 6, καὶ ἐκεῖνοι θὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§98Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἀποκρούω.

§99Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διότι οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν, ἔχοντες ὡρισμένην περιφέρειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσι ὅλας τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ πληροῖ τὸ μέρος ὅπου θὰ ἀνεγερθῇ φυλακή, διότι ἐκτὸς τῶν συνθηκῶν τῆς ὑγιεινῆς, τοῦ ὕδατος καὶ τῶν λοιπῶν, εἶναι καὶ ὁ ἄλλος λόγος, τῆς διαφυλάξεως τῶν φυλακῶν, ὅπως μὴ ἡ Πολιτεία ὑποχρεῶται νὰ διαθέτῃ μέγα ποσὸν πρὸς φρούρησιν αὐτῶν. Δὲν θὰ εἶναι ἁρμόδιοι, πιστεύω, οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν. Οὕτω ἐνεργοῦντες, Κύριοι, διαιωνίζομεν τὰς πλάνας καὶ ἀποκρυσταλλοῦμεν τὰς παλαιὰς συνθήκας, ἀναθέτοντες εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσαν ἓν σύστημα, νὰ ἐφαρμόσωσι καὶ τὸ νεώτερον σύστημα. Ὑποτίθεται, ὅτι εἰς μίαν πόλιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι πρόσωπα, καὶ μὴ ὄργανα τῆς Πολιτείας, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ παράσχωσι τὰ πρῶτα φῶτα αὐτῶν καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν; διατί μόνον οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν; δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅλη ἡ ἄλλη κοινωνία νὰ δύναται νὰ παράσχῃ τὰ φῶτα της; ὅπως καὶ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὡς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ βοηθήσῃ τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου, δὲν πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ πρόσωπα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως εὐχῆς ἔργον νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν· διότι τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει πάντα ἄλλον καὶ δίδει τὸ δικαίωμα μόνον εἰς τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, καὶ μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ὑποθέτωμεν, ὅτι ὄργανα τῆς Πολιτείας χρησιμεύοντα ὡς ὄργανα τοῦ Ὑπουργοῦ, θὰ ἐκτελῶσι μόνον τὴν ἐπιθυμίαν του.

§100Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἀφίνετε αὐτὸ εἰς τὸ εἰδικὸν ἄρθρον νὰ τὸ συμπληρώσωμεν, αὐτὸ εἶναι λεπτομέρεια.

§101Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον, ὅσα ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω, συζητουμένου κατ’ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου· ἴσως κρίνω [ἀναγκαῖον νὰ συμπληρώσω τὰς σκέψεις μου συζητουμένου ἀκολούθως τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ συνόλῳ. Τό γε νῦν ἔχον ἡ συζήτησις διεξάγεται κατ’ ἄρθρον. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄρθρον κατὰ παραδρομὴν ἐτέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, παράγραφος οὖσα τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως· ἐν πάσῃ περιπτώσει περιττεύει. Ἰδοὺ πῶς ἔχει: (ἀναγινώσκει) «Ἀνατίθεται εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ἀνεγέρσεως νέων κτιρίων φυλακῶν καὶ διὰ τῆς εἰς ταύτας εἰσαγωγῆς νέου σωφρονιστικοῦ συστήματος, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου». Ἂν δὲν εἶναι παράγραφός τις τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, κατὰ παραδρομὴν εὑρισκομένη ὡς πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, πάντως εἶναι μία τις εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ οἱ νόμοι δὲν ἔχουσιν εἰσαγωγάς. Πῶς θὰ ὀργανώσῃ ὁ Ὑπουργός, πῶς θὰ ἀνεγείρῃ φυλακάς, πῶς θὰ εἰσαγάγῃ νέον σωφρονιστικὸν σύστημα, ἀκριβῶς τοῦτο λέγουν ἢ τοὐλάχιστον πρέπει νὰ λέγουν, αἱ διατάξεις τῶν ἀκολούθων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι εἶναι διαγραπτέον τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅπερ δὲν λέγω ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ οὐσιαστικήν τινα ζημίαν, ἂν μείνῃ, ἀλλά ......τέλος πάντων, ὑπάρχουν τρόποι κατὰ τοὺς ὁποίους συντάσσονται οἱ νόμοι, χωρὶς νὰ περιέχωσι περιττὰ πράγματα. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον νὰ μὲ ἐγγράψητε, κ. Πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§105Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχον προσέξει μόνον εἰς τὴν ἐπικεφαλίδα αὐτοῦ καὶ ἠνέχθην, ὅπως χωρὶς νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ψηφισθῇ τοῦτο κατ’ ἀρχήν, διότι ἐφανταζόμην ὅτι ἐπρόκειτο πράγματι περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἡ ὀργάνωσις τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν ἐπικεφαλίδα. Εἰς τὰς διατάξεις, τὰς καθ’ ἕκαστον, δὲν ὑπάρχει τίποτε περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἄξιον νὰ λεχθῇ, ὅτι εἶναι σχέδιον νομοθετικῆς διατάξεως. Ὑπάρχει ἓν πρόγραμμα μόνον συγκεχυμένον καὶ ἀόριστον, ὅπως, λυποῦμαι πολὺ νὰ εἴπω, συγκεχυμέναι καὶ ἀόριστοι ἦσαν αἱ ἰδέαι περὶ τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον Ὑπουργοῦ. Κυρίως εἰπεῖν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ εἰμὴ μίαν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως διαθέσῃ ὡρισμένα κληροδοτήματα καὶ προβῇ εἰς χρεολυτικὰ δάνεια ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸς ἀνέγερσιν κτιρίων φυλακῶν. Τίνος εἴδους φυλακαὶ θὰ εἶναι αὗται, τί σύστημα θὰ ὑπάρξῃ ἐν αὐταῖς, περὶ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσητε σαφῆ ἰδέαν ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ χρησιμοποιήσῃ κεφάλαια καὶ τόκους κληροδοτημάτων ὑπαρχόντων, καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἀκόμη τῆς ἀπόψεως θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι οὐχὶ τακτικῶς ἦλθε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ συνοδεύηται καὶ ὑπὸ τῶν ἀντιγράφων τῶν διαθηκῶν τῶν ἀοιδίμων Συγγροῦ καὶ Κοργιαλένιου, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξελέγξωμεν, μὴ τυχὸν κυρώσωμεν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιστρατεύονται πρὸς τοὺς ὅρους τῶν διαθηκῶν. Νομίζω ὅτι πρὶν προχωρήσῃ ἡ συζήτησις κατ’ ἄρθρον ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὰ ἀντίγραφα τῶν διαθηκῶν τούτων, διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἐν ἐπιγνώσει τῶν ὅρων τῶν διαθηκῶν, νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν καθορίζεται ὡρισμένον σωφρονιστικὸν σύστημα, ἀλλὰ ἀορίστως καὶ συγκεχυμένως περιέχονται διάφοροι σκέψεις τοῦ Ὑπουργοῦ, τὰς ὁποίας ἐπιφυλάσσεται ἅμα συμπληρώσῃ τὰς μελέτας του, νὰ συμπληρώσῃ διὰ τῶν Διαταγμάτων, οὐχὶ δὲ μόνον διὰ Διαταγμάτων, ἀλλά, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀοριστίας καὶ τῆς συγχύσεως, ζητεῖ διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὸν διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκδοθησομένου, νὰ ἐκδώσῃ Ὑπουργικοὺς Κανονισμούς, οἱ ὁποῖοι νὰ κανονίζωσιν ἄλλας λεπτομερείας. Ὥστε ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς δύο ἀδείας, ἐκ τῶν προτέρων, τὴν ἄδειαν τῆς ἐκδόσεως Διαταγμάτων καὶ τὴν ἄδειαν τῆς ἐκδόσεως ἄνευ τῆς Βασιλικῆς ὑπογραφῆς ἰδιαιτέρων κανονισμῶν· τίνος περιεχομένου; Τοῦτο δὲν λέγεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἶναι ἥκιστα, ἐννοεῖται, τακτικὸν κοινοβουλευτικῶς, εἶναι ἥκιστα τακτικὸν συνταγματικῶς, προκειμένου περὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν, προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς σωφρονιστικοῦ συστήματος, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀποστερήσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐργασίας αὐτοῦ, νὰ ψηφίζῃ ἡ Βουλὴ ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δίδῃ carta bianca εἰς ἕνα Ὑπουργόν, νὰ κάμῃ ὅ,τι αὐτοσχεδιάσματα φαντασθῇ. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἀντικοινοβουλευτικὸν ἀλλὰ καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι πρόκειται περὶ δικαιωμάτων φυσικῶν τῶν πολιτῶν. Τοιαύτη εἶναι ἡ σύγχυσις, κύριοι Βουλευταί, ἡ ὑπάρχουσα ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε καθιεροῦται καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ βαρβαρωτάτη διάταξις, ὅτι οἱ ὑπόδικοι, καὶ αὐτοί, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διάγωσι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὑποδικίας εἰς κελλία· ἡ ὑποδικία μεταβάλλεται διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν τοῦ νομοσχεδίου εἰς καταδίκην, γνωρίζετε δὲ πόσον εὐκόλως καθίσταταί τις παρ’ ἡμῖν ὑπόδικος καὶ πόσον χρόνον διαρκεῖ ἡ ὑποδικία.

§106Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἔχω δοκιμάσει. Ἐκάθησα τέσσαρας μῆνας ὑπόδικος καὶ ἔπειτα ἠθωώθην!

§107Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζουσι τὰ πλεῖστα τῶν πολιτισμένων Κρατῶν, κύριε συνάδελφε.

§108Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀφήσατε τὰ πολιτισμένα Κράτη ἥσυχα, κ. συνάδελφε. Ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ σωφρονιστικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόσῃ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, οὐδὲν ὅμως λέγεται περὶ τοῦ σωφρονιστικοῦ συστήματος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Σημειώσατε δὲ ὅτι οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἑνιαῖον τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα, ὅπερ θὰ ἀκολουθήσωμεν. Ἐπιβάλλεται νὰ εἶναι διάφορον, ἀναλόγως τῶν διαφόρων κατηγοριῶν ἐγκληματιῶν, ἀναλόγως τῆς ἡλικίας αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων στοιχείων, ἅτινα ἐξετάζει ἡ ἐγκληματικὴ κοινωνιολογία καὶ ἡ σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη. Ἤδη ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου ἠλέγχθησαν διάφοροι ἀοριστίαι, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθιστῶσαι αὐτὸ ἐντελῶς ἀνεπίδεκτον κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως. Ἐνῷ εἰσάγεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων, τῶν καταδίκων, οὐδὲν λέγεται περὶ τοῦ συστήματος κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐργασία αὕτη· ἠκούσατε δὲ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα συνάδελφον ἐκ Λακωνίας, ὅτι ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς τῶν συστημάτων ἐπέρχονται διάφορα ἀποτελέσματα καὶ ἄλλως κρίνεται ἡ ἐργασία τῶν φυλακισμένων ἀναλόγως τῶν διαφόρων συστημάτων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποινικῆς πολιτικῆς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Παραδείγματος χάριν ἡ καθιέρωσις τοῦ συστήματος τῆς ἐργολαβίας δύναται νὰ καταστρέψῃ βιοτεχνίας ἀνθρώπων ἐντίμων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσχον καμμίαν δοσοληψίαν μὲ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην. Τὴν ἔντιμον ταύτην ἐργασίαν κακὴ διαχείρισις τοῦ συστήματος τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐργασίας τῶν καταδίκων δύναται νὰ καταστρέψῃ. Ἐὰν πάλιν θελήσῃ τις νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ὀργανώσεως τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους διευθύνσεως καὶ ἐπιχειρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων, τότε ἀμέσως θὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν ἀντίρρησιν, τὴν ὑποδειχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου. Ἐὰν τὸ Κράτος αὐτὸ εἶναι ἀνίκανον νὰ συντηρήσῃ ἓν ἢ δύο ἐργοστάσια ὑπὸ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ διεύθυνσιν καὶ διοίκησιν, πῶς θέλετε νὰ συντηρήσῃ τόσα ἐργοστάσια εἰς 31 φυλακάς; Τοιαῦται ἀοριστίαι νὰ ὑπάρχωσιν εἰς νομοσχέδιον, ὑποβαλλόμενον ἐν ἔτει 1911 εἰς Βουλήν, καταδικάζουσιν αὐτό. Ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ ΙΘʹ αἰῶνος διὰ διεθνῶν συνεδρίων καθωρίσθησαν πολλὰ πράγματα· συνεζητήθησαν τὰ ἀφορῶντα τοὺς ὅρους τῶν ποινῶν, τὰς φυλακάς, τὴν ἀνέγερσιν αὐτῶν, τοὺς ὅρους τῆς φυλακίσεως, τοὺς ὅρους τῆς ἐργασίας, τὰ συστήματα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων καὶ ὑπάρχουσι καθωρισμένα καὶ καθαρισμένα πλέον αὐτὰ τὰ πράγματα ἐνῷ, δυστυχῶς, οὐδὲν καθωρισμένον καὶ οὐδὲν καθαρὸν περιέχεται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ εἶναι πάντα «λίθοι τε καὶ πλίνθοι καὶ ξύλα καὶ κέραμοι ἀτάκτως ἐρριμμένα». Διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τῆς παροχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τῆς ἀδείας, ὅπως θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν κληροδοτημάτων καὶ ὅπως ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος διὰ δανείου πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἀφαιροῦνται διὰ τὸ μέλλον τὰ μέσα, ὅπως σοβαρῶς τὸ Κράτος ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τῆς ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν· διότι δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ μέριμνα, ἡ λαμβανομένη διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι μέριμνα πρὸς διασπάθισιν χρημάτων, δὲν εἶναι μέριμνα σοβαρὰ πρὸς ὀργάνωσιν φυλακῶν. Ἄς μὴ ἐνθουσιάζησθε, διότι ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν. Τίνος εἴδους εἶναι αἱ ἀγροτικαὶ φυλακαί; Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντιληφθῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀντιληφθῇ σήμερον τις, εἶναι, ὅτι προορίζει τὰς ἀγροτικὰς φυλακὰς διὰ τοὺς καταδίκους τοὺς καταδικασθέντας εἰς εἱρκτὴν ἢ εἰς πρόσκαιρα δεσμά. Τοιαῦται ἀγροτικαὶ φυλακαὶ λειτουργοῦσι, κύριοι Βουλευταί, πράγματι εἰς τὴν Κορσικήν, δύο τὸν ἀριθμόν, τοῦ Καστελούτσιο καὶ τοῦ Κιάβαρε, ὡς καὶ μία εἰς τὴν Ἀλγερίαν. Τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν τούτων δὲν εἶναι σύστημα εἰσαχθὲν εἰς τὴν ἠπειρωτικὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ σύστημα λειτουργοῦν εἰς τόπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ πληθυσμὸς εἶναι τόσον ἀραιῶς κατῳκημένος, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ὀλεθρίως εἰς τὴν κοινωνίαν ἡ ἐπιμιξία, μεταξὺ τῶν καταδίκων καὶ τῶν ἐντίμων ἀνθρώπων. Τὸ σύστημα τοῦτο λειτουργεῖ εἰς τὴν Ἀλγερίαν, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ Γαλλία διαθέτει στρατιωτικὴν δύναμιν μεγάλην, ὥστε δύναται νὰ φυλάξῃ τοὺς καταδίκους της. Ἐὰν ἡμεῖς εἰσαγάγωμεν τοιοῦτο σύστημα ἀγροτικῶν φυλακῶν διὰ νὰ βάλωμεν τοὺς βαρυποινίτας διὰ νὰ ἐργάζωνται εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, πόσην δύναμιν πρέπει νὰ διαθέσωμεν, ὅπως φυλάξωμεν αὐτούς; Πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν δὲν ἔχωμεν ἀγροφυλακὴν διὰ τὴν ὕπαιθρον χώραν, νὰ διαθέτωμεν πολλαπλασίαν δύναμιν διὰ νὰ φυλάξωμεν τοὺς βαρυποινίτας; Εἶχον τὴν περιέργειαν νὰ παρατηρήσω ἕνα ἐκ τῶν νεωτέρων νόμων, τὸν Πρωσσικόν. Κατὰ τοῦτον εἰς τὰς ἀγροτικὰς ἐργασίας διατίθενται ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἡ ποινὴ ἡ διανυθεῖσα εἶναι τοὐλάχιστον ἓξ μηνῶν καὶ ἡ ὑπολειπομένη ἑνὸς ἔτους, ἄρα ὧν ἡ ποινὴ δύναται νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὴν διετῆ φυλάκισιν, διατίθενται δὲ εἰς ὅλας τὰς Γερμανικὰς φυλακὰς δι’ ἐργασίας ἀγροτικὰς μόλις 400–500 κατάδικοι. Ἐδῶ θὰ ἱδρυθῶσιν ἀγροτικαὶ φυλακαὶ εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἐγκλείωνται εἰς αὐτὰς μέχρι τῶν τετρακοσίων. Συλλογισθῆτε ὅτι εἰς Κράτος, ὡς εἶναι ἡ Γερμανία, μόνον 400–500 καὶ δὴ ἐλαφροποινῖται κατάδικοι διατίθενται εἰς ἔργα ἐκτὸς τῶν φυλακῶν καὶ ὑπὸ προϋποθέσεις ἄλλας, ἐκτὸς μὲν τῆς καλῆς διαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ὁ λαμβάνων αὐτοὺς διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ δι’ ἐργασίαν—οὗτος δὲ δύναται νὰ εἶναι εἴτε τὸ Κράτος, εἴτε ἡ κοινότης—τοὺς λαμβάνει πρῶτον, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ προσφορὰ ἐργασίας ἐλευθέρων ἐργατῶν.

§109Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐν ὅλῃ τῇ Αὐτοκρατορίᾳ;

§110Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Περὶ Πρωσσίας ὁμιλῶ. Ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐργασία αὐτὴ τῶν καταδίκων νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν καὶ νὰ γίνῃ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐργασίας τῶν φιλελευθέρων ἐργατῶν. Ἐκτὸς τούτου τὸ Κράτος ἢ ἡ κοινότης εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς φυλακῆς τόσον χρῆμα, ὥστε νὰ καλύπτωνται τὰ ἔξοδα τῆς πληρεστέρας φυλάξεως τῶν καταδίκων καὶ νὰ ἀφίηται ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν ὑπὲρ τῆς φυλακῆς. Τοιαῦτα μέτρα λαμβάνονται ἀλλοῦ δυνάμει νόμου, παρ’ ἡμῖν δὲν λαμβάνεται τίποτε, ὅλα δὲ θὰ τὰ κανονίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὴν Ἰταλίαν εἰς γεωργικὰς ἀποικίας μόνον 500 φυλακισμένοι ἀπασχολοῦνται, εἰς τὴν Αὐστρίαν μόνον 600, εἰς τὴν Ἀγγλίαν 700–800 μέσα εἰς τοὺς Ναυστάθμους, ἡμεῖς δὲ θὰ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸ ἔδαφος διὰ νὰ ἀπασχοληθῶσιν ὅλοι οἱ βαρυποινῖται εἰς γεωργίαν ἐν ὑπαίθρῳ.

§111Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Θέλει περιορισμοὺς τὸ νομοσχέδιον.

§112Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Σᾶς ἀνέφερα τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ὁ Πρωσσικὸς νόμος, λαμβάνεται δὲ ἐκεῖ εἰδικὴ πρόνοια διὰ τοὺς καταδίκους, διὰ νὰ μὴ ἀποδράσωσι, διότι ἀπαιτεῖται καλλιτέρα φύλαξις αὐτῶν, διατίθενται φύλακες, διατίθενται χρήματα, εἰσπράττονται χρήματα ἀπὸ τοὺς χρησιμοποιλοῦντας τοὺς φυλακισμένους, λαμβάνεται εἰδικὴ πρόνοια, ὥστε ἡ ἐργασία τῶν καταδίκων νὰ μὴ ζημιώσῃ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν. Διὰ τί ἐξ ὅλων αὐτῶν μεριμνᾷ τὸ ἰδικόν μας νομοσχέδιον; Ἐκ τῶν ὀλίγων αὐτῶν παραδειγμάτων ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐπείσθητε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τῆς ἀορίστου διατυπώσεως τῶν διατάξεων αὐτῶν καλύπτει μόνον τὴν ἀμελετησίαν, ὑπὸ τοιαύτας δὲ συνθήκας δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι προσῆκον, νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παράσχωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὅταν συμπληρώσῃ τὰς μελέτας του, τότε, διὰ διαταγμάτων καὶ ἐγκυκλίων, νὰ κανονίσῃ τὴν τύχην, τὴν πειθαρχίαν τῶν φυλακισμένων καὶ τοὺς ὅρους τῆς ἐργασίας, πράγματα τὰ ὁποῖα ἐπιδρῶσιν ἐμμέσως καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸ ἠθικοπλαστικὸν μέρος τῆς ποινῆς, ἀλλὰ δύνανται νὰ φέρωσι καὶ συνταραγμὸν εἰς ὡρισμένας βιομηχανίας. Ἀπὸ τὸν ἐκ Λακωνίας ἔντιμον συνάδελφον κατεδείχθη καὶ τὸ ἄλλο, ἡ τελεία ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἔλλειψις αὐτοδιοικήσεως εἰς τὰς φυλακάς. Πανταχοῦ σήμερον ἐνδεικνύει ἡ σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη, ὅτι διὰ τὴν ἀνύψωσιν ἠθικῶς τῶν φυλακισμένων πρέπει νὰ ἐνδιαφέρηται ἡ κοινωνία, ἐνδιαφέρεται δὲ δι’ ἐπιτροπῶν, διὰ τῶν σωματείων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Παρ’ ἡμῖν οὐδὲν τοιοῦτον εὑρίσκομεν εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀφίνομεν τὴν ἐποπτείαν τῶν φυλακῶν, τὴν ἐποπτείαν τῆς διαίτης, τὴν ἐποπτείαν τῆς ἐργασίας, τὴν ἐποπτείαν τῆς ἠθικῆς διαπαιδαγωγήσεως τῶν καταδίκων εἰς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπησχολημένοι καὶ εἰς ἄλλα ἔργα, οἱ ὁποῖοι παντάπασιν δὲν ὁρμῶνται ἐκ φιλανθρωπικῶν αἰσθημάτων, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ψυχολογίαν τοῦ Ἕλληνος ὑπαλλήλου, ἐκπληροῦσιν ἓν καθῆκον διὰ νὰ λάβωσι τὸν μισθόν των. Αὐτοὺς ἀφίνομεν νὰ ἐφορεύωσιν ἐπὶ τῶν φυλακισμένων. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι αἱ ὀλίγαι αὗται παρατηρήσεις δεικνύουσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἄξιον νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πλέον. Ἐγὼ θέλω τὸ καταψηφίσει, διότι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὸν λαὸν ἐργασίαν κατ’ ἔκτασιν, νὰ λέγωμεν, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς ὅλα τὰ πεδία τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς δράσεως καὶ ἐπελήφθημεν τῆς διορθώσεως τῶν κακῶς κειμένων πανταχοῦ. Διὰ τοιούτων ἐργασιῶν καθιστῶμεν ματαίαν τὴν μεμελετημένην καὶ σπουδαίαν ἐν εὐθέτῳ μέριμναν καὶ ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν σχέδιον νόμου περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν, διὰ νὰ διορθωθῶσιν αὗται. Μὲ τοιαῦτα σχέδια δὲν διορθώνεται ἡ τύχη τῶν φυλακισμένων. Γίνεται μόνον τοῦτο, ὅτι ἐξοδεύονται χρήματα καί, ἄν ποτε τις ἤθελε νὰ διορθώσῃ πράγματι τὰς φυλακάς, τὰ κεφάλαια θὰ εἶναι ἐξηντλημένα. Αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος, τὸν τὸν ὁποῖον διατρέχομεν καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον εὐθὺς κατ’ ἀρχὴν νὰ καταψηφισθῇ.

§113Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπορῶ, κύριοι συνάδελφοι, πῶς συνάδελφοι διακεκριμμένοι, τῶν ὁποίων ἡ μελετηρότης εἶναι γνωστὴ εἰς ἅπαντας ἡμᾶς, ἔρχονται νὰ ψέξωσι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἀφ’ ἧς ἱδρύθη τὸ Κράτος, ἔρχεται νὰ θέσῃ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ ἱδρυθῶσι παρ’ ἡμῖν αἱ φυλακαί καὶ θὰ λειτουργήσωσι τὰ κατάλληλα καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ ὑπὸ τῆς ἀλλοδαπῆς νομοθεσίας ὑποδεικνυόμενα σωφρονιστικὰ συστήματα.

§114Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ χρεωστῶμεν εὐγνωμοσύνην εἰς τοὺς Βαυαρούς.

§115Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τῆς μελέτης τοῦ νομοσχεδίου, πείθομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν ταῖς γενικαῖς πάντοτε γραμμαῖς διετύπωσε τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἱδρυθῶσι παρ’ ἡμῖν αἱ φυλακαί, καὶ διετύπωσε τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ἑκάστην εἰδικὴν περίπτωσιν.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι πρώτην φορὰν ἐψηφίσθη νομοσχέδιον περὶ φυλακῶν εἰς γενικωτάτας γραμμάς.

§117ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς νόμον ὀργανωτικὸν τῶν φυλακῶν νὰ συγκεντρωθῶσι λεπτομέρειαι, οἷας ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Αὐτὰ περιλαμβάνονται εἰς κανονισμοὺς καὶ ἐγκυκλίους, εἶναι λεπτομέρειαι δυνάμεναι νὰ κανονισθῶσιν δι’ εἰδικῶν νόμων, ἐν ἀνάγκῃ.

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον.

§119ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ πολεμῶμεν νομοσχέδιον τοιοῦτον, διότι δὲν μᾶς ἀρέσει, ἀγνοῶ ἕνεκα τίνος λόγου.

§120Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας παρόμοια νομοσχέδια;

§121Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ποῖον τὸ σύστημα αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου;

§122ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ μικτοῦ Ὀβουρνείου συστήματος. Τὸ σύστημα τῆς ἐργασίας εἶναι ἀδύνατον νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου, ἀλλὰ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν, ὡς εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἦλθεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ κατέκρινε τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν φυλάκισιν τῶν ὑποδίκων, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης συμπάσης ἀναγνωρίζεται, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀπομονώσεως τῶν ὑποδίκων εἶναι τὸ τελειότερον καὶ τὸ σκοπιμώτερον πρὸ παντός, διότι ἀποφεύγεται ἡ μετὰ τῶν καταδίκων συνάφεια τῶν ὑποδίκων.

§123Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἄλλαι αἱ φυλακαὶ τῶν μέν, ἄλλαι αἱ τῶν δέ.

§124ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τῆς ἀπομονώσεως τῶν ὑποδίκων δεύτερον εὐχεραίνεται τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Πᾶσαι αἱ νομοθεσίαι καὶ πάντες οἱ ἐπιστήμονες τὸ ἀναγνωρίζουν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀναπτύξω ἄλλους ἐπὶ τοῦ παρόντος λόγους, νομίζω ὅτι εἶναι ἀδικωτάτη ἡ ἐπίθεσις τοῦ κ. συναδέλφου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου (χειροκροτήματα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον πρῶτον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ δεύτερον).

§126Σ. Κ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Διὰ τοῦ ὄντως ἀνορθωτικοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ εἰσάγεται τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία εἰς τοὺς καταδίκους. Λέγω τὸ πρῶτον, διότι αἱ διατάξεις τοῦ 1835 ἔμειναν πάντοτε γράμμα νεκρόν. Ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν εἰς ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη· καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐπὶ τῆς ἀγγλικῆς προστασίας. Ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία δὲν εἶναι ὡς ποινὴ μόνον, ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς καταδίκους, δὲν εἶναι μόνον μέσον ἐπιτακτικὸν τῆς ποινῆς, οὐδὲ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν καταδίκων ὡς παραγόντων ἐργασίας, ἀλλ’ ἐπιδιώκει τὴν ἠθικὴν Ἀνόρθωσιν τῶν δυστυχῶν καταδίκων, τῶν ἀποκλήρων τούτων τῆς κοινωνίας. Τὰ τελεσθέντα καὶ τελούμενα μέχρι τοῦδε εἰς τὰς Ἑλληνικὰς φυλακὰς εἶναι βεβαίωσις πανηγυρικὴ τοῦ ῥητοῦ, ἀργία μήτηρ πάσης κακίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος καταδεδικασμένος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς ἄεργον περιορισμόν, ἄνθρωπος ἀπαίδευτος καὶ ῥέπων εἰς τὸ ἔγκλημα, συναστρεφόμενος μετ’ ἄλλων ὁμοίων του εἰς φυλακὰς ῥυπαράς, ὑγρὰς καὶ ἀνηλίους, κακῶς τρεφόμενος, καὶ ὡς γνωρίζω ἐκ πείρας, μηδεμιᾶς ἢ ἐλαχίστης τυγχάνων περιποιήσεως, ὅταν ἀσθενήσῃ, ἄνευ ἐνασχολήσεως καὶ ψυχαγωγίας, πῶς θέλετε νὰ μὴ τελειοποιηθῇ εἰς τὰς πολυδαιδάλους λεωφόρους τοῦ ἐγκλήματος; Εἰς τὰς φυλακὰς ἡμῶν βιβλιοθῆκαι δὲν ὑπάρχουσιν, ὅθεν νὰ δύνανται οἱ κατάδικοι νὰ προμηθεύωνται τὰ κατάλληλα βιβλία, ἵνα διέρχωνται τὸν χρόνον αὑτῶν ψυχαγωγούμενοι καὶ διδασκόμενοι. Ἀνέγνωσα πού ὅτι εἰς φυλακήν τινα τοῦ Κράτους ὑπάρχει βιβλιοθήκη, ἀποτελουμένη ἐκ συλλογῆς μυθιστορημάτων. Ὁποίαν ἐπιρροὴν ἔχει ἡ ἀνάγνωσις τοιούτων βιβλίων ἐπὶ τῆς φαντασίας ἀτελῶν καὶ νοσηρῶν ἐγκεφάλων, ἕκαστος γνωρίζει. Μήπως ὑπάρχουν διδάσκαλοι; μήπως ὑπάρχουσιν οἱ κατάλληλοι ἱερεῖς, ὅπως διδάξωσιν αὐτοὺς καὶ διὰ τοῦ θείου λόγου συγκινήσωσι τὰς πεπωρωμένας πολλάκις ἐκείνας ψυχὰς καὶ ἐνσταλάξωσιν εἰς αὐτὰς τὴν παρηγορίαν καὶ τὴν ἐλπίδα καὶ ἑπομένως καταστήσωσιν αὐτοὺς ἱκανούς, ὅπως ἀτενίσωσι μετὰ θάρρους εἰς τὴν ἀτραπὸν τῆς ἀρετῆς; Οἱ κατάδικοι παρ’ ἡμῖν διέρχονται τὰς ἡμέρας των παίζοντες ἢ διηγούμενοι πρὸς ἀλλήλους τὰ ἐγκληματικὰ αὐτῶν κατορθώματα· τίνι τρόπῳ ἐξεδικήθησαν τοὺς ἐχθρούς των, διὰ ποίας ἐπιδεξιότητος καὶ ποίου παλληκαρισμοῦ διέφυγον ἐπὶ μακρὸν τὴν καταδίωξιν τῆς Πολιτείας, τίνι τρόπῳ θὰ προσελκύσωσι τοὺς δεσμοφύλακας αὐτῶν καὶ τίνι τρόπῳ θὰ ἐφαρμόσωσι τὰς πολλαπλᾶς μεθόδους καὶ τὰ εὐφυᾶ τεχνάσματα, δι’ ὧν ἄλλοι κατάδικοι κατώρθωσαν νὰ ἀποδράσωσι τοῦ δεσμωτηρίου. Οὕτως ἡ συναναστροφὴ αὐτῶν ἀποβαίνει τέλειον ἀλληλοδιδακτικὸν σχολεῖον τοῦ ἐγκλήματος, σχολεῖον εἰς τὸ ὁποῖον, οἱ φύσει ἐγκληματίαι τελειοποιοῦνται, καὶ ὅπου οἱ ἄνηβοι κατάδικοι ἐν τῇ νεανικῇ αὐτῶν ὁρμῇ καὶ ἀπειρίᾳ, μετὰ ἐκστάσεως καὶ θαυμασμοῦ λαμβάνουσι τὰ μαθήματα ἐκεῖνα τῶν ὁποίων τὰ ἔξοδα κατόπιν πληρώνει πολὺ ἀκριβὰ ἡ κοινωνία. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία δέον νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Διὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐργασίας τῶν καταδίκων, ὄχι μόνον ἐκτελοῦνται διάφορα σπουδαῖα δημόσια ἔργα, ὡς καλλιέργειαι, ὁδοί, γέφυραι, ὀχυρώματα κλπ., ἀλλὰ συγχρόνως διορθοῦται σημαντικῶς καὶ ἡ ὑγεία τῶν καταδίκων διὰ τῆς ἐπὶ μακρὰς ὥρας παραμονῆς αὐτῶν ἐν τῷ ἐλευθέρῳ καὶ καθαρῷ ἀέρι καὶ ὑπὸ τὰς ζωογόνους ἀκτίνας τοῦ ἡλίου. Προλαμβάνονται δὲ οὕτω πολλαὶ ἀσθένειαι, ἰδίως ἡ ἐπάρατος φυματίωσις, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ πολλὰ θύματα εἰς τὰς φυλακάς, ὅθεν ἐνίοτε μεταδίδεται καὶ ἐκτὸς αὐτῶν. Ὅταν ἐργάζωνται οἱ κατάδικοι συνειθίζουσιν νὰ εἶναι ἡμερώτεροι, συνειθίζουσιν εἰς τὴν ἐργασίαν· γνωρίζοντες μάλιστα ὅτι θὰ τοῖς ἀπομένῃ μικρόν τι ποσὸν ἐκ τῆς ἐργασίας των ἀρχίζουν νὰ σκέπτωνται, τίνι τρόπῳ θὰ χρησιμοποιήσωσι τὸ μικρὸν αὐτῶν κεφάλαιον, ὅταν ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν διὰ νὰ ζήσωσιν ἐντίμως ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐργασίας εἰς τὰς φυλακάς. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, ὁσάκις εἰσάγονται νέοι θεσμοί, καὶ μάλιστα τοιαύτης φύσεως, νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν. Γνωρίζομεν ἐκ πείρας τίνι τρόπῳ ἐφαρμόζονται πολλάκις οἱ νέοι νόμοι, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας. Δὲν εἶναι ποσῶς παράδοξον αὔριον, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, διευθυντής τις φυλακῶν εἴς τινα ἐπαρχίαν νὰ ὑποχρεώσῃ π. χ. ἔντιμόν τινα πρεσβύτην ἢ ἀσθενικὸν μείρακα, ἢ θεράποντά τινα τῶν γραμμάτων, καταδικασθέντας τυχαίως εἰς ἐλαφράν τινα ποινήν, νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ μετακομίζωσι πηλὸν ἢ λίθους καὶ τοιουτοτρόπως καὶ αὐτοὺς νὰ ἐξευτελίσῃ καὶ τὴν ὑγείαν των νὰ διακινδυνεύσῃ. Γνωρίζομεν δέ, λέγω πάλιν, κατὰ τίνα τρόπον ἐφαρμόζονται πολλάκις οἱ νόμοι ὑπὸ ὑπαλλήλων στενοκεφάλων, ὑπεράγαν ζηλωτῶν, μοχθηρῶν ἢ καὶ διεφθαρμένων. Μολονότι δὲ προτίθεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ πάντων τούτων διὰ Β. Διαταγμάτων, νομίζω ἐν τούτοις ὅτι ἕνεκα τῆς λεπτότητος καὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος πρέπει διὰ τοῦ νόμου νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Εἰς τὸ 2 ἐδάφιον τοῦ δευτέρου ἄρθρου μετὰ τὰς λέξεις «ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Κράτους» νὰ προστεθῇ ἀντὶ «οἱ κατάδικοι» «οἱ βαρύποινοι κατάδικοι, οἱ ἔχοντες ἡλικίαν οὐχὶ μικροτέραν τῶν 18 ἐτῶν, οὐδὲ μείζονα τῶν 55, νὰ ὦσι δὲ ἐντελῶς ὑγιεῖς».

§127Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα αὐτὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς Εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἐσημειώσατε. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς Εἰσαγγελεὺς νὰ ἀναγκάσῃ ἕνα ἄνθρωπον τῶν γραμμάτων νὰ ἐκτελῇ τόσον βαναυσουργοὺς ἐργασίας.

§128Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα προσθέτω ὅτι ὅλοι οἱ κατάδικοι, οἱ ἔχοντες ποινὴν μικροτέραν τοῦ ἑνὸς ἔτους, νὰ μὴ ὑποχρεῶνται πρὸς ἐργασίαν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§130ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔλεγον πρὸ ἡμερῶν, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Νομίζω ὅτι πολλὰ ζητήματα ἔπρεπε ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν κατόπιν πεῖραν, εἰς τοὺς κατόπιν συνταχθησομένους κανονισμοὺς τῶν διαφόρων φυλακῶν. Τό γε νῦν ἔχον, θὰ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ μεριμνήσῃ, αὕτη τουλάχιστον θὰ ἦτο ἡ γνώμη μου, νὰ μὴ ἀνεγερθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τόσα κτίρια φυλακῶν, ὥστε νὰ περιλαμβάνωσι πάντας τοὺς ὑπὸ στέρησιν τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας διατελοῦντας, ἵνα προχωρήσωμεν καὶ ἡμεῖς, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον». Κατὰ ταῦτα καταδήλως δὲν τάσσομαι μετ’ ἐκείνων, οἵτινες ἐπιζητοῦσι πολλὰς λεπτομερείας, ὅπως καθορισθῶσιν εἰς νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτως ἀντιλαμβάνομαι τοῦ πράγματος, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ὁμολογήσω, ὅτι ἀμφίβολον εἶναι, ἂν παρουσιασθῇ ποτὲ ἐνώπιον Βουλῆς καταπληκτικώτερον τόλμημα, τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὑπάρχει νόμος παρ’ ἡμῖν, κατὰ τὸν ὁποῖον, προκειμένου νὰ ἐκτελεσθῇ ἔργον τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς ποσὸν δέκα χιλιάδων καὶ πλέον, ἀπαιτεῖται νόμος, ἀπαιτεῖται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀφοῦ μάλιστα λάβῃ γνῶσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης καὶ τῶν ὅρων ἐν γένει ὑπὸ τοὺς ὁποίους τὸ ἔργον ἐκεῖνο θὰ ἐκτελεσθῇ. Εἶναι νόμος ἀπορρέων ἀπὸ μακρὰν πεῖραν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ πολίτευμα, τὸ κηρύττον, ὅτι δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ὁρίζῃ τοὺς φόρους καὶ τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Ἐν τούτοις τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν πεῖραν ταύτην τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τὴν ἀνατρέπει. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἀνατρέπει μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλά, περὶ τῶν ὁποίων θὰ εἴπω ἀκολούθως· ὑπάρχοντος ὅμως Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἑδρεύει τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων, μία ὑπηρεσία μεγάλη καὶ πολυδαπανωτάτη διὰ τὸ Κράτος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν παρέχομεν εἰς αὐτὸν ἐν λευκῷ, προκηρύσσει διαγωνισμὸν πρὸς ἐκπόνησιν τῆς ἀναγκαίας μελέτης πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν, ἀναθέτει τὴν ἐκπόνησιν σχεδίων εἰς ἀρχιτέκτονα, καθορίζει λεπτομερῶς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θὰ πληροῖ ἡ ἀνεγερθησομένη φυλακή, τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τῶν διαφόρων αὐτῆς μερῶν, καὶ πάντας ἐν γένει τοὺς ὅρους τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τῆς κρίσεως τῶν ὑποβληθησομένων προτάσεων. Τὰ Δημόσια Ἔργα μεταφέρονται οὕτως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ὅπως γνωρίζῃ πῶς διατίθενται οἱ πόροι τοῦ λαοῦ, μεταφέρεται ἀπὸ τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐνῷ ἔχομεν ὑπηρεσίαν, ἐπαναλαμβάνω, τῶν Δημοσίων Ἔργων, πολυτελεστάτην καὶ πολυδαπανωτάτην, κατὰ τὴν οἰκείαν κρίσιν καὶ βούλησιν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀναθέτει τὰ σχέδια εἰς οἱονδήποτε ἐκεῖνος ἤθελεν ἀρχιτέκτονα, προκηρύσσει δημοπρασίαν, ἐγκρίνει αὐτήν, καὶ ἀναθέτει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς οἱουσδήποτε ἂν ἐκεῖνος ἐγκρίνῃ ἐργολάβους.

§131Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἄνευ πλειστηριασμοῦ; Δὲν πιστεύω.

§132ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι ἄνευ.

§133Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν φαίνεται λοιπὸν ὅτι ἀκυροῦνται οἱ ὑπάρχοντες σχετικοὶ νόμοι.

§134ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο· δὲν παρακολουθεῖτε, φαίνεται.

§135Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Παρακολουθῶ, δι’ αὐτὸ ἔκαμον τὴν παρατήρησιν.

§136ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἦτο τὸ ἐλαφρότερον, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν παρακολουθεῖτε, διότι θὰ ἠναγκαζόμην νὰ σᾶς εἴπω ἄλλο τι.

§137Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ σχεδίων καὶ μελέτης. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὸν ἐγωϊσμόν, τὸν ὁποῖον ἔχετε σεῖς, τὸν ἐγωϊσμὸν τοῦ ἀλαθήτου καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἠρώτησα.

§138ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον τρίς, ὄχι ἅπαξ, ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἦτο προσηλωμένος νὰ ἀκούσῃ, τί ἐγὼ λέγω. Ἐπανειλημμένως εἶπον· «ὄχι ἄνευ δημοπρασίας», ἀλλ’ εἶχεν ἐντείνει ὁ κ. συνάδελφος ἅπασαν τὴν διάνοιάν του εἰς τὸ τί θὰ εἴπῃ ἐκεῖνος καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀντελαμβάνετο τί ἐγὼ ἔλεγον, ὄχι βεβαίως δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλ’ ἡ προσήλωσις εἰς ἑαυτόν, ἥτις εἶναι κυριώτατον δεῖγμα ἐγωϊσμοῦ, τὸν ἔφερε μέχρι τοῦ ἀτόπου, ὥστε νὰ μὴ ἀντιληφθῇ ὅτι τρὶς εἶπον «οὐχὶ ἄνευ δημοπρασίας». Νομίζω λοιπόν, ὅτι ταῦτα πάντα εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἄτοπα· δημιουργοῦσιν οὐχὶ μόνον σύγχυσιν ἐξουσιῶν, ἀλλὰ σύγχυσιν ἀρχῶν ἀκόμη. Ἂν τόση εἶναι ἡ δυσπιστία τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν μεγίστην ἐκείνην ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων, διατί νὰ μὴ τὴν καταργήσωμεν; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν καλῶς ἀντελήφθην μιᾶς διακοπῆς αὐτοῦ, ὅτι ἐν ἀρχῇ θὰ ἀνεγερθῶσι τὰ κτίρια τῶν καλουμένων ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου δικαστικῶν φυλακῶν, καὶ ἀκολούθως θὰ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ οἱ διάδοχοι αὐτοῦ εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῶν κεντρικῶν φυλακῶν καὶ τῶν ἀγροτικῶν καὶ ἀσφαλίζεται, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ δημόσιον συμφέρον, διότι ἡ ἀνέγερσις πάσης φυλακῆς θὰ ἀποφασίζηται μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, στηριζομένην εἰς γνωμοδοτήσεις τῶν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνεργήσοντος τὴν ἐπιθεώρησιν δημοσίου ὑπαλλήλου. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ στηρίζηται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων; Πρῶτον τοῦτο· δεύτερον γνωμοδοτήσεις θὰ ἔχωμεν τῶν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων ἢ γνωμοδότησιν; Θὰ συνέρχωνται τουτέστιν ἀπὸ κοινοῦ οἱ Εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν νὰ ἀποφασίζωσι κατὰ πλειονοψηφίαν, ἂν θὰ ἀνεγερθῇ τοιαύτη ἢ τοιαύτη φυλακή, ἐνταῦθα ἢ ἐκεῖ, ἢ ἕκαστος ἐξ αὐτῶν θὰ ὑποβάλλῃ ἰδίαν γνωμοδότησιν καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ νὰ διαφωνῇ ἕκαστος πρὸς ἕκαστον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ σοβαρὸν τὸ λεγόμενον, ὅτι θὰ στηρίζηται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν γνωμοδότησιν τῶν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέων; Ἔχομεν πέντε Εἰσαγγελεῖς Ἐφετῶν, ἑπομένως ἕκαστος ἐξ αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίζῃ ἄλλον τόπον ἀνεγέρσεως μιᾶς φυλακῆς. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, Κύριοι, μόλις θίξῃ τις τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναται νὰ μὴ ἀντιληφθῇ τούτου καὶ μόνου τούτου, ὅτι περὶ οὐδενὸς ἄλλου πρόκειται ἢ μόνον νὰ δοθῇ ἐν λευκῷ ἐντολὴ πρὸς τὸν σήμερον ἢ αὔριον ἢ μεθαύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ αὐθαιρεσίαν διαθέσῃ τὰ 3,000,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἐκληροδότησαν εἰς τὸ Κράτος εὐγενέστατα αὐτοῦ ἀοίδιμα τέκνα, πρὸς σκοπὸν ἀληθῶς σπουδαιότατον τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, καὶ πλέον τούτου οὐδέν. Πῶς εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ συζητῶμεν σοβαρῶς, ὅτι θὰ ἀποκτήσωμεν τέλος πάντων καὶ ἡμεῖς φυλακάς, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δεχθῶμεν ὅτι ἀπαιτεῖται ποσὸν σπουδαιότατον, πολὺ μεῖζον τοῦ ποσοῦ τῶν ὑπαρχόντων 3,000,000, καὶ ἐν τούτοις ἀγνοοῦμεν πόσαι θὰ ἀνεγερθῶσι φυλακαί, ἀγνοοῦμεν ποίας δαπάνας θὰ ἀπαιτήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνεγερθησομένων φυλακῶν, δὲν ἔχομεν καμμίαν προμελέτην, κανὲν σχέδιον, κανένα προϋπολογισμόν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν συνείδησιν ἡμῶν, ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διαθετόντων τὸ χρῆμα αὐτοῦ, νὰ δώσωμεν ἐντολὴν ἐν λευκῷ, ὅπως διατεθῶσιν ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων; Ὡς ἔν τινι παρενθέσει, πρὶν ἢ προχωρήσω, θὰ παρακαλέσω τοὺς προλαλήσαντας κ. συναδέλφους, νὰ δώσωσι προσοχὴν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4 σελίδα τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγονται ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Οἱ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν κατάδικοι, ἀνερχόμενοι εἰς 3433 θέλουσι κρατεῖσθαι εἰς τὰς ἀνεγερθησομένας κεντρικάς, ἔν τινι δὲ μέτρῳ καὶ τὰς ἀγροτικάς, ὧν ὁ ἀριθμὸς ἔσται ἀνάλογος πρὸς τὰς κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀνοικοδομήσεως αὐτῶν ἀνάγκας». Ὥστε ἐπερίττευον ἐν ἱκανῷ μέτρῳ ὅσα εἶπον περὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν, διότι ὡς περὶ ἐπουσιώδους τινὸς συζητεῖ καὶ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τόσον ῥητῶς τὸ πρᾶγμα, ὅσον ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, δὲν λέγεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§139Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε συνάδελφε· ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐξαίρει αὐτὰς ὡς προσὸν τοῦ νομοσχεδίου;

§140ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Περὶ αὐτοῦ συνεζήτησα κατ’ ἀρχὴν καὶ κατέληξα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ ἑξῆς συμπεράσματος (ἀναγινώσκει): «Διότι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ κἄτι ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἐπειδὴ δὲν παρέχει εἰς αὐτὴν ἔδαφος τὸ νομοσχέδιον, ἵνα εἴπῃ τι σοφόν, εἶπεν ὅσα εἶπεν». Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος, Κύριοι, περὶ ἐργασίας ἐν ταῖς φυλακαῖς, θὰ ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ παραπεμφθῇ καὶ αὖθις εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον. Διότι, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν λέγει ῥητῶς ὅτι θὰ ἀναγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡρισμένον ποσόν, πλέον τῶν 3.000.000 τῶν κληροδοτημάτων, διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ ὡρισμένον, προσαγόμενον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προϋπολογισμὸν, βασιζόμενον ἐπὶ ὡρισμένου σχεδίου, θὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν πλῆρες σχέδιον ἀνεγέρσεως φυλακῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν λέγεται, θὰ ἔπρεπεν ἁπλῶς νὰ χρησιμοποιηθῇ, κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, τὸ ὑπάρχον ἐκεῖνο ποσὸν τῶν ἱερῶν αὐτόχρημα χρημάτων, ὅπως βελτιωθῇ, τοὐλάχιστον ἔν τινι μέτρῳ, ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι στιγματίζει τὸν τόπον μας· διότι εἶναι στίγμα ἀληθῶς, Κύριοι, διὰ τὸν τόπον μας καὶ διὰ τὴν ἐποχὴν ἀκόμη, ἂν συνέβαινε πρώτης τάξεως πολίτης, ὑπόδειγμα ἀρετῆς, νὰ καταδικασθῇ, εἰς ὃ πᾶς ἄνθρωπος ὑπόκειται, εἰς τριήμερον φυλάκισιν καὶ τοῦτο νὰ σημαίνῃ πιθανὴν καταδίκην εἰς θάνατον, εἰς θάνατον διὰ μαχαίρας, εἰς θάνατον διὰ φθίσεως, εἰς θάνατον διὰ ψώρας, εἰς θάνατον διὰ πάσης δυσωνύμου μεταδοτικῆς νόσου, καὶ ἐπὶ πλέον τούτου νὰ καταδικάζηται πιθανῶς εἰς πᾶσαν ἀτίμωσιν... δὲν θέλω νὰ προχωρήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι ἀναμφιβόλως, Κύριοι, στιγματίζει τὸν τόπον νὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι πλεῖστοι ὅσοι προφυλακίζονται, παρὰ λόγον, πρώτης τάξεως πολῖται, πολλάκις ὑπόδικοι παρὰ λόγον, στέλλονται δὲ εἰς τὸν παλαιὸν στρατῶνα! Δύναταί τις εὐχερῶς νὰ συζητῇ περὶ βελτιώσεως τῶν φυλακῶν εἰς ἀπώτερον μέλλον, δύναταί τις νὰ μὴ τρέμῃ ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ, ἔστω, ὅτι κάκιστα θὰ διατεθῶσι τὰ ὑπάρχοντα 3.000.000 ὅταν ἤθελε συμβῆ εἰς αὐτὸν νὰ μὴ ἔχῃ εἰσέλθει καὶ ἐπὶ ἓν ἔστω λεπτὸν τῆς ὥρας εἰς τὸν Παλαιὸν Στρατῶνα; Δὲν περιγράφεται ἡ ἐκεῖ κατάστασις· διότι εἶναι ἀδύνατος ἡ περιγραφή. Εἶναί τι βδελυρώτερον πάσης φαντασίας, εἶναί τι ἀκαθαρτότερον πάσης συλλήψεως, εἶναί τι κινδυνωδέστερον πάσης περιγραφῆς. Ὑπάρχει, λέγουν, ἓν ποσὸν χρημάτων ἱκανόν, τὸ Κράτος λέγεται ὅτι ἔχει χρήματα ἕτοιμα, ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ διαθέσῃ πρὸς ἔργα δημοσίας ὠφελείας. Ἂς διαθέσῃ καὶ ἐξ αὐτῶν ἓν ποσόν, ἂς φέρῃ ἐνταῦθα τὰ σχέδια καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς ἀνεγέρσεως δικαστικῶν φυλακῶν, μόνον δικαστικῶν φυλακῶν, ἐν ταῖς ὁποίαις θὰ ἐγκλείωνται οἱ ὑπόδικοι καὶ οἱ καταδικαζόμενοι εἰς μικροτέρας ποινάς. Ἂς γένηται τοῦτο πρῶτον, ἂς γένηται τοῦτο πλήρως, κατὰ ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ συντάξῃ μία νέα ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν νέας βάσεις τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀκολούθως, ἀφοῦ χωρίσωμεν, κατά τινα ἔκφρασιν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐριφίων, ἐὰν ἔχωμεν χρήματα καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν, δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι καταδικασθῆ εἰς ἐγκληματικὴν ποινήν, πῶς θὰ διατηρήσωμεν αὐτοὺς ὑπὸ στέρησιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, εἰς πόσας κεντρικὰς φυλακὰς, εἰς πόσας ἀγροτικάς, ποῦ θὰ ἀνεγερθῶσιν αὗται, πόσαι θὰ ἀπαιτηθῶσι δι’ αὐτὰς δαπάναι. Δὲν πιστεύω δὲ ὅτι πρέπει νὰ μᾶς στενοχωρῇ ἡ πάροδος τοῦ χρόνου· ἡ πλουσιωτάτη Γαλλία εἰς 60 ὁλόκληρα ἔτη ὑπολογίζει ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ νέον σύστημα φυλακῶν. Ἀλλὰ θὰ εἶναι κρῖμα, κρῖμα, κατὰ τὴν αὐθαιρεσίαν ἑνὸς Ὑπουργοῦ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἱερῶν ἐκείνων κληροδοτημάτων νὰ καταναλωθῇ ὁλόκληρον πρὸς ἀνέγερσιν μιᾶς κεντρικῆς φυλακῆς λ. χ. ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ του πατρίδι, θὰ εἶναι ἀδίκημα, θὰ εἶναι ἔγκλημα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι εἶναι πολλά, Κύριοι, τὰ ζητήματα καὶ σπουδαιότατα. Προκειμένου περὶ τῆς ἐργασίας διαφωνῶ ῥιζικῶς πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς προλαλήσαντας, διαφωνῶ καὶ πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, τὸ ὁποῖον ἀνέγνων, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐν τῇ μόνῃ ἀγροτικῇ φυλακῇ θὰ ἐγκλεισθῇ ἀριθμός τις καταδίκων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι πλεῖστοι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἔμειναν ἐπὶ ἔτη πολλὰ εἰς τὰς φυλακὰς, καίτοι πρότερον ὑπῆρξαν γεωργοί, ἐν τούτοις μένουσιν εἰς τὰς πόλεις. Ἐπειδὴ δὲ ἀτυχῶς, ὡς εἶναι εἰς πάντας ἡμᾶς γνωστόν, ὁ ἀριθμὸς τῶν παρ’ ἡμῖν καταδίκων εἶναι σεβαστός, τοῦτο εἶναι μία τις αἰτία μεταξὺ τῶν πολλῶν καὶ μεγάλων, τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀστικοῦ, καὶ τῆς διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως εἰς τὰς πόλεις. Οὐδὲν ἄλλο προτείνεται, δὲν λέγω σκοπεῖται, δὲν λέγω τοῦτο, διότι ἔχω εἰς πολλὰ καὶ εἰς πλεῖστα ἐκφράσει γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, περὶ ἑνὸς δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἔχει οὐχὶ φλογερὰν ἁπλῶς, οὐχὶ φλογερωτάτην, ἀλλ’ ὑπερβολικωτάτην φιλοδοξίαν, φιλοδοξία δὲ τοιαύτη δὲν μοὶ ἐπιτρέπει προφανῶς νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι σκοπεῖται ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀναμφιβόλως οὐδὲν ἄλλο θὰ ἐπιτευχθῇ, παρὰ ἡ ἐπὶ ματαίῳ, ἡ παραλόγως κατασπατάλησις τῶν 3 ἑκατομμυρίων τῶν κληροδοτημάτων, καὶ οὐδὲν ἄλλο. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἔργον, τόσον μέγα, ἄνευ τινὸς σχεδίου νὰ ἐκτελεσθῇ. Νὰ μὴ πιστεύῃ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης—ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ εἴπω πρὸς αὐτὸν—ὅτι ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ πιστεύει — τὸ πιστεύει — ὅτι ἐπὶ δεκαετηρίδας ὁλοκλήρους θὰ μείνῃ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· τοιουτοτρόπως νομοθετεῖ· ἐξαρτᾷ τὴν ἐπιτυχίαν αἴφνης ἑκάστου νομοσχεδίου του ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἄλλων, καὶ πολλάκις τὴν ἐπιτυχίαν ἑνὸς νομοσχεδίου του ἀπὸ τῆς ἐπιτυχίας ἑτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ! Ὅταν θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυγοδικίας, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, καὶ δὲν θὰ σᾶς μείνῃ περὶ τούτου ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Νομίζει, ὅτι ἐγένετο ἰσόβιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν σκέπτεται ὅτι καθισταμένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου νόμου καὶ συμβαίνοντος νὰ παύσῃ νὰ εἶναι ἐκεῖνος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης...

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἀργήσῃ.

§142Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὔχομαι νὰ ἀργήσῃ· ἀλλ’ ἐὰν συμβῇ, λέγω, νὰ παύσῃ νὰ εἶναι ἐκεῖνος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὑπάρχῃ ὁ νόμος, καὶ ὑπάρχωσι καὶ τὰ χρήματα τῶν κληροδοτημάτων, τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἔχῃ ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργός, ὅστις εἴτε ἐξ οἰκείας προαιρέσεως, εἴτε ἐκ πιέσεως ὁμάδος ἢ ὁμάδων φίλων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, θὰ ἀναγκασθῇ νὰ θέσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον, καὶ νὰ ἀρχίσῃ διασπαθίζων τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο χρῆμα τῶν ἀοιδίμων διαθετῶν. Ἐνῷ—ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς σκέψεις μου —ἐὰν ἦτο πλῆρες τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἀπέβλεπε παρὰ μόνον εἰς τὴν ἀνέγερσιν δικαστικῶν φυλακῶν, τῶν ὁποίων θὰ εἴχομεν καὶ τὰ σχέδια καὶ τοὺς προϋπολογισμούς, θὰ ἀπεφασίζομεν διὰ τῶν τριῶν ἐκείνων ἑκατομμυρίων, καὶ διὰ προσθέτου ἐν ἀνάγκῃ δαπάνης τινὸς τοῦ Κράτους, ἀναγραφομένης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1912, θὰ ἀπεφασίζομεν λογικῶς καὶ πρεπόντως καὶ θὰ ἤμεθα ἀσφαλεῖς, ὅτι προσηκόντως θὰ διατεθῇ ἐκεῖνο τὸ χρῆμα, θὰ ἤμεθα ἀσφαλεῖς ὅτι στερεὰς ἐθέσαμεν τὰς βάσεις τῆς ἀναμορφώσεως τοῦ συστήματος τῶν παρ’ ἡμῖν φυλακῶν. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὅμως, τὸν τοῦ νομοσχεδίου, βαδίζομεν πρὸς τὸ ἄγνωστον, οὐδέ ἕν ἀπολύτως δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν ὅτι θὰ συμβῇ οὕτω ἢ οὕτω ὡρισμένως καὶ ἀσφαλῶς εἰς τὸ μέλλον. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον ὅσας φορὰς θέλετε· δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀντιληφθῆτε πῶς θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου, πῶς θὰ προχωρήσῃ, ποῖα θὰ ἔχῃ ὡρισμένα ἀποτελέσματα. Δὲν εἶναι δὲ ἐπιτετραμμένον, Κύριοι, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς μίαν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, σεβομένην ἑαυτήν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς μίαν λαϊκὴν ἀντιπροσωπείαν, σεβομένην ὁπωσδήποτε ἑαυτήν, τὰ δικαιώματα ἀλλὰ καὶ τὰ καθήκοντα αὑτῆς σεβομένην, νὰ δίδῃ ἐν λευκῷ ἐντολὴν εἰς ἕνα–δύο–τρεῖς–πέντε Ὑπουργοὺς—ἀγνοῶ εἰς πόσους θὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐντολὴ αὕτη — ὅπως δαπανήσωσιν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, ὅταν εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτου ἀπαισίου σήμερον κρατοῦντος συστήματος φυλακῶν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν, ὥστε ὑπὸ τὴν στυγνοτάτην αὐτοῦ μορφὴν νὰ παρουσιάζηται ἐνώπιον τοῦ Κράτους τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ταῦτα, εἶχον, Κύριοι, νὰ παρατηρήσω, προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐπὶ τῶν ἑπομένων ἄρθρων θὰ παρακαλέσω καὶ αὖθις τὴν Βουλήν, νὰ διατυπώσω ἐπίσης τὰς σκέψεις μου.

§143Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δικαίως προεκλήθη σοβαρωτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἰδίως δ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ ἔργου, ὅπερ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ. Δικαίως δὲ πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀνησύχησαν διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν λεπτομερειῶν περὶ τὴν διαγραφὴν τῶν γενικῶν γραμμῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον. Δὲν εἶναι βεβαίως εὔκολον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς νόμου νὰ διαγραφῶσιν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ συστήματος καὶ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν. Ἠδύνατο ὅμως τὸ ἄρθρον 2 νὰ περιέχῃ διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίζῃ κάπως τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀνέγερσις τῶν φυλακῶν θὰ γίνῃ συστηματικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος σαφοῦς καὶ μεμελετημένου. Δυστυχῶς τὸ ἄρθρον οὐδόλως ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνταχθῇ τὸ πρόγραμμα τοῦ διαγωνισμοῦ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν. Ὁμιλεῖ περὶ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ βραβεύσῃ...

§144Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει πῶς θὰ συνταχθῇ.

§145ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν λέγει ποῖος θὰ συντάξῃ τὸ πρόγραμμα.

§146Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ συντάξω τὸ πρόγραμμα. Ποῖος ἄλλος εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας;

§147ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Βεβαίως ὑμεῖς...

§148Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συνταχθῇ τὸ πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τοῦ καθιερουμένου, διὰ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Λόγου χάριν πρόκειται ν’ ἀνεγερθῇ φυλακὴ εἰς τὰς Πάτρας. Ἡ φυλακὴ αὕτη ἡ δικαστικὴ πρέπει νὰ περιέχῃ ὑποδίκους κατὰ τὸν νόμον, πρέπει νὰ περιέχῃ καταδίκους εἰς φυλάκισιν κλπ. Θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ στατιστικὰ δεδομένα, περὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς, θὰ ἴδωμεν πόσους ἔχει ὑποδίκους, πόσους καταδίκους ἡ δικαστικὴ περιφέρεια τῶν Πατρῶν καὶ θὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸ πρόγραμμα ἀνάλογον ἀριθμὸν κελλίων. Λοιπὸν διατί ἀπορεῖτε; Αὐτὰ εἶναι σαφῶς καθωρισμένα. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἀσάφειά τις, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἱδρυμάτων καὶ κτιρίων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κτισθῶσι τὸ μὲν ἓν ὑπὸ τὸν Α τύπον, τὸ δὲ ἕτερον ὑπὸ τὸν Β. Θὰ εἶναι ἑνιαῖος ὁ τύπος ἀφ’ ἑνὸς τῶν κεντρικῶν, ἐξ ἄλλου τῶν δικαστικῶν καὶ ἐκ τρίτου τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν. Θὰ διαφέρωσι μόνον τὸ ἓν τοῦ ἄλλου κατὰ τὴν χωρητικότητα, τὸν ἀριθμὸν τῶν κελλίων καὶ ἀναγκαίως ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν εἰς ἑκάστην δικαστικὴν περιφέρειαν καὶ τῶν λοιπῶν ἀναγκῶν. Ὁ τύπος θὰ εἶναι ἑνιαῖος καὶ ἀδιαίρετος.

§149Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἀλλὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διαγράφει τὸ νομοσχέδιον, συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς, εἰς τὸ ὅτι θὰ ἀπαρτίζηται ἀπὸ τρεῖς κατηγορίας φυλακῶν, ἀπὸ φυλακὰς κεντρικάς, ἀπὸ φυλακὰς δικαστικὰς καὶ ἀπὸ φυλακὰς ἀγροτικάς. Τοῦτο δὲν εἶναι πρόγραμμα ἐφαρμογῆς, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς περιγραφὴ τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν, εἶναι μία ὑποδιαίρεσις μόνον αὐτή. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δικαστικὰς φυλακὰς, βεβαίως ἔχουσι καὶ αὗται μεγάλην σημασίαν, ἀλλὰ δευτερεύουσαν....

§150Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δευτερεύουσα διόλου. Ὁ τύπος θὰ εἶναι ἑνιαῖος.

§151Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δευτερεύουσαν, διότι αἱ δικαστικαὶ φυλακαὶ θὰ εἶναι μικραί. Θὰ ἀνεγερθῶσι βεβαίως μία εἰς ἑκάστην ἕδραν Πρωτοδικείου καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ μία εἰς ἑκάστην ἕδραν Πρωτοδικείου. Διὰ τὰς κεντρικὰς φυλακὰς ὑπάρχει διαφορά...

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι διαφορά· διότι διὰ μὲν τὰς δικαστικὰς φυλακὰς καθιεροῦται καὶ τὸ σύστημα τῆς τελείας ἀπομονώσεως, ἐνῷ διὰ τὰς κεντρικὰς φυλακὰς καθιεροῦται μόνον τὸ σύστημα τὸ μικτόν, τῆς ἀπομονώσεως κατὰ τὴν νύκτα καὶ τῆς ἐν κοινῷ συμβιώσεως καθ’ ἡμέραν. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορά. Τὸ κελλίον τὸ ἀπομονωτικὸν εἶναι εὐρύτερον βεβαίως κατὰ τὰς διαστάσεις.

§153Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δικαστικὰς φυλακὰς βεβαίως εἶναι ὀλιγώτερα τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς κεντρικὰς εἶναι πολὺ περισσότερα....

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον· ἴσως εἶναι πολὺ πολὺ περισσότερα τὰ γεννώμενα διὰ τὰς δικαστικὰς φυλακάς, διότι εἶναι διπλοῦν τὸ εἰς ταύτας ἐφαρμοστέον σύστημα, ὑπὸ ἔποψιν τεχνικήν, ἄρα καὶ ὑπὸ ἔποψιν συντάξεως προγράμματος. Διότι θὰ συμπολιτεύωνται δύο συστήματα, τὸ τῆς τελείας ἀπομονώσεως καὶ τὸ μικτὸν σύστημα, εἶναι δὲ διαφορὰ κατασκευῆς κελλίων κατὰ τὴν διαφορὰν τοῦ συστήματος. Ἐπίσης εἰς ταύτας θὰ κρατῶνται καὶ οἱ διὰ πολιτικὰ χρέη.

§155Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἀκριβῶς ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται ἀποδεικνύει ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ καθορισθῶσι.

§156Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῶσιν ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλὰ διὰ Β. Διατάγματος.

§157Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ εἶπον ἐξ ἀρχῆς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ νόμου ἀλλὰ πρέπει νὰ δοθῇ κάποια ἐγγύησις.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἐγγύησις;

§159Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Θὰ τὴν προτείνω ἀμέσως. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς σημασίας τοῦ προγράμματος τοῦ διαγωνισμοῦ φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Συνετάχθη παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν καλλίστων Ὑπουργῶν, τὸ πρόγραμμα τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν Δικαστηρίων Ἀθηνῶν....

§160Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συνετάχθη παρ’ ἐμοῦ, συνετάχθη κατὰ τὸ 1900 ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ συνετάχθη, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξηρευνήθησαν αἱ ἀνάγκαι αἱ δικαστηριακαὶ ὑπὸ ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, δικηγόροι, εἰσαγγελεῖς κλπ.

§161Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Καίτοι συνειργάσθησαν τόσοι πολλοὶ εἰδικοὶ διὰ τὴν ἐκπόνησιν τοῦ προγράμματος ἐκείνου, ἐν τούτοις ἔγινεν ἓν λάθος σοβαρώτατον. Τὸ μέγεθος τῶν αἰθουσῶν, τῶν κυρίων αἰθουσῶν, τῶν μεγάλων αἰθουσῶν, ὡρίσθη δυσανάλογον πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ οἰκοπέδου, εἰς τρόπον ὥστε αἱ δευτερεύουσαι ὑπηρεσίαι ἔχουν πολὺ νὰ ὑποφέρωσι λόγῳ τοῦ σφάλματος τούτου τοῦ προγράμματος. Συνέπεια δὲ αὐτοῦ εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἐκπόνησιν τῶν σχεδίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῶσι εἰ μὴ δύο μόνον λύσεις, ἐνῷ ἂν τὸ πρόγραμμα ὥριζε τὰς αἰθούσας 27 μέτρων μήκους καὶ ὄχι 30, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι δέκα λύσεις διάφοροι καὶ νὰ ὑποβληθῶσι δέκα εἰδῶν σχέδια. Τόσην σημασίαν ἔχει τὸ πρόγραμμα, ὥστε προκειμένου νὰ ἀνεγερθῇ διὰ διαγωνισμοῦ τὸ μέγαρον τῆς Εἰρήνης ἐν Χάγῃ ἔδωσαν εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα Πασχὰλ 100,000 φράγκα καὶ ἕξ μηνῶν προθεσμίαν διὰ τὴν ἐκπόνησιν μόνον τοῦ προγράμματος. Τόσην σημασίαν ἔχει τὸ πρόγραμμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς κεντρικὰς φυλακάς, αἱ ὁποῖαι ὡς ἀνέγνωσα ἐν τῇ ἐκθέσει εἶναι πέντε, νομίζω ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐφετείων....

§162Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον πέντε.

§163Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Καὶ ὀρθῶς, διότι πέντε εἶναι πολλαί. 15 ἔχει ἡ Γαλλία καὶ ἔχει πληθυσμὸν εἰκοσαπλάσιον τοῦ ἰδικοῦ μας. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν, βλέπω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ θεωρῆται ὡς καταλληλοτέρα ἡ νῆσος διὰ τὰς φυλακάς, ἐκ τῆς ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως ὅτι ἡ νῆσος φυλάσσεται εὐκολώτερον.

§164Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι διὰ τὰς κεντρικὰς φυλακάς, διὰ τὰς ἀγροτικάς.

§165Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τότε ἔχει καλῶς. Ἐὰν πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν μόνον κεντρικὴν φυλακήν, τότε αὕτη πρέπει νὰ εἶναι πλησίον τῶν Ἀθηνῶν, χάριν ἀποφυγῆς ἐξόδων μεταφορᾶς, διότι τὰ δικαστήρια τὰ περισσότερα εἶναι ἐν Ἀθήναις, ὅπου εἶναι τὸ κέντρον τῆς συγκοινωνίας. Διὰ νὰ μὴ κουράζω τὴν Βουλὴν θὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ κάποια πρόνοια διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προγράμματος τοῦ διαγωνισμοῦ, νὰ ὁρισθῇ δηλαδὴ ὅτι θὰ προσκαλέσῃ ὁ Ὑπουργὸς ξένον ἀρχιτέκτονα εἰδικόν, ἔχοντα ἤδη ἐκτελέσει τοιαύτας ἐργασίας καὶ ὁ ὁποῖος τῇ συνεργασίᾳ βεβαίως τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις καὶ θὰ προεδρεύῃ τῆς ὁρισθησομένης ἐπιτροπῆς, νὰ συντάξῃ τὸ πρόγραμμα τὸ γενικόν, τοῦ συνόλου τῶν φυλακῶν, ἓν ἑνιαῖον πρόγραμμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ Ὑπουργός, ὁσάκις νομίζει ἀναγκαῖον, νὰ προκηρύσσῃ διαγωνισμὸν πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν.

§166Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ τῶν τοῦ προγράμματος πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή, διὰ νὰ ψηφίσῃ νόμον.

§167Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπαιτῶ τοῦτο, νομίζω ἀπαραίτητον ὅμως νὰ συνταχθῇ τὸ πρόγραμμα ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑπάρχῃ ξένος εἰδικὸς ἀρχιτέκτων, πρὸς ἀποφυγὴν σφαλμάτων ἀνεπανορθώτων.

§168Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχέετε τὸ τεχνικὸν μέρος πρὸς τὸ ἐπιστημονικόν. Ἡ σύνταξις τοῦ προγράμματος εἶναί τι ἐπιστημονικόν, προϋποθέτει πλήρη γνῶσιν τοῦ συστήματος, ἐν τοῖς καθόλου καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα· ἡ σύνταξις τοῦ σχεδίου εἶναί τι ἐντελῶς τεχνικόν. Τὸ ἐπιστημονικὸν καὶ τεχνικὸν μέρος εἶναι ἓν ἑνιαῖον καὶ ἀδιαίρετον.

§169Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ποῖος θὰ σᾶς εἴπῃ ἂν πρέπει νὰ ἔχητε μίαν ἢ δύο ἢ τρεῖς κεντρικὰς φυλακάς;

§170Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἀναμιγνύετε τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φυλακῶν. Εἶπον ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστικῶν φυλακῶν θὰ εἶναι ἴσος πρὸς τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους· διότι πάντοτε εἰς τὴν ἕδραν ἑκάστου Πρωτοδικείου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία φυλακὴ διὰ τοὺς ἐλαφροποίνους, τοὺς ὑποδίκους καὶ λοιπά. Διὰ τὰς κεντρικὰς ὅμως φυλακὰς εἶναι ἀδύνατον νὰ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν πόσος θὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων ἐκείνων, ἰδιαίτατα μάλιστα μετὰ τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νέων νόμων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὸ Κράτος κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀνεγέρσεως αὐτῶν. Διὰ τοῦτο δὲν ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁ ἀριθμὸς τῶν κεντρικῶν φυλακῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν καὶ διὰ διατάγματος ἔτι νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακῶν τούτων. Βεβαίως ὅμως ὀρθὸν καὶ σκόπιμον πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅπως ἡ μία κεντρικὴ φυλακή, ἴσως μάλιστα ἡ πρώτη, ἀνεγερθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀττικῆς. Μετὰ τὴν παραλαβὴν ταύτης θὰ ὁδηγηθῇ ἡ Πολιτεία περὶ ἀνεγέρσεως δευτέρας, τρίτης ἢ καὶ τετάρτης, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν.

§171Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς. Οὐδέποτε ἐσκέφθην ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν κεντρικῶν φυλακῶν ἐν τῷ νόμῳ. Εἶπον μόνον ὅτι ἐν τῷ γενικῷ προγράμματι πρέπει νὰ ἀναφέρηται ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακῶν καί, ἂν ὄχι ὁ ἀριθμός, ἡ χωρητικότης ἑκάστης αὐτῶν.

§172Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ χωρητικότης ἀναφέρεται.

§173Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Εἶναι μικρά.

§174Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ δύναται νὰ αὐξηθῇ.

§175Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν προτείνω, κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῷ νόμῳ οὔτε νὰ αὐξηθῇ οὔτε νὰ ἐλαττωθῇ τίποτε· προτείνω μόνον νὰ μελετηθῇ ἐπαρκῶς τὸ πρόγραμμα.

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ χωρητικότητος. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ τῆς χωρητικότητος.

§177Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὄχι τὸ νομοσχέδιον. Ἴσως ἡ ἔκθεσις.

§178Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον.

§179Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν τὸ εἶδον. Διότι σήμερον παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν καὶ δὲν τὸ εἶδον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§180Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λέγῃ: Μεταξὺ ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου ὅρου. Δὲν πιστεύω νὰ μὴ τὸ λέγῃ ἡ ἔκθεσις.

§181Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐὰν λέγῃ τοιοῦτόν τι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι εἶναι ζήτημα μελέτης, ἂν πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν κεντρικὴν φυλακὴν τριῶν χιλιάδων καταδίκων ἢ τρεῖς κεντρικὰς φυλακὰς διὰ χιλίους καταδίκους ἑκάστην.

§182Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν διοικοῦνται 3,000 κατάδικοι, ἐὰν διαιτῶνται εἰς μίαν φυλακήν.

§183Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον. Δὲν ὑποστηρίζω αὐτό. Ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ, ἂν θὰ γίνῃ ἑκάστοτε κεντρικὴ φυλακὴ πεντακοσίων; χιλίων; χιλίων πεντακοσίων; πόσων καταδίκων; Διὰ τοῦτο τὸ πρόγραμμα ἔχει μεγίστην ἐπιρροήν. Δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ εἰσακούσῃ τὴν γνώμην μου, θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια νὰ γίνῃ....

§184Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρήσατε τὸ ἄρθρον 6.

§185Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τῆς συντάξεως τοῦ προγράμματος τοῦ διαγωνισμοῦ. Δίδω ἐπίσης μεγίστην σημασίαν εἰς τὸ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει τὴν ἀνάθεσιν τῆς συντάξεως μελέτης καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§186ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγει διαζευκτικῶς.

§187Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ τὸ λέγει διαζευκτικῶς. Βεβαίως δύναμαι νὰ εἴπω ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς σκοπιμότητος ἐνδεδειγμένον εἶναι νὰ γίνῃ διαγωνισμὸς διὰ τὴν πρώτην φυλακήν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: ὅταν ἀνοικοδομηθῇ ἡ πρώτη, καὶ δοθῇ ὁ τύπος καὶ χρησιμοποιηθῇ καὶ εὑρεθῇ ἀρτίως ἔχουσα, εἶναι ἀνάγκη ἆρα γε νὰ γίνῃ νέος διαγωνισμός; καὶ δὲν δύναται ὑπὸ τὸν αὐτὸν τύπον νὰ ἀνατεθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς ἀρχιτέκτονα, ἡ σύνταξις σχεδίου πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῆς τοῦ αὐτοῦ εἴδους; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς διαζεύξεως.

§188ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ διασαφηνισθῇ τὸ πρᾶγμα.

§189Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διασαφηνίζεται πληρέστατα καὶ σαφέστατα. Πρέπει δὲ νὰ ἠξεύρητε ὅτι ἑκάστη διάταξις εἶναι ἡ ἀποκρυστάλλωσις—Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὸ εἴπω αὐτὸ—ὡρισμένης μελέτης καὶ ὡρισμένης διδασκαλίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ.

§190ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν φαντάζομαι ὅτι εἰς ὅλας τὰς φυλακὰς θὰ ἐφαρμόζηται ἡ αὐτὴ ἐργασία.

§191Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ἐργασίας. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι τὸ σπουδαῖον ἐν τῇ ἀνεγέρσει τῶν φυλακῶν δὲν εἶναι τὰ παραρτήματα. Τὰ τῆς ἐργασίας δὲ ἀνήκουσιν εἰς τὰ παραρτήματα. Δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη χάριν τῶν διαφορῶν τούτων νὰ γίνῃ διαγωνισμός.

§192ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ δύναται νὰ διασαφηνισθῇ περὶ τῶν κελλίων αὐτῶν καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαῖα.

§193Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐὰν ἐνδεικνύωνται διαφοραὶ τοιαῦται, ὁ μέλλων Ὑπουργὸς θὰ κάμῃ διαγωνισμόν.

§194Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ δυνητικὸν αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀφήσητε εἰς τὸν μέλλοντα Ὑπουργόν. Ὁ διαγωνισμὸς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διὰ δέκα, εἴκοσιν, διὰ ἀπεριόριστον ἀριθμὸν φυλακῶν. Δὲν θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένος διὰ κάθε μίαν οἰκοδόμησιν τοῦ αὐτοῦ τύπου νὰ κάμνητε νέον διαγωνισμόν.

§195Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγομεν.

§196Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὄχι. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι πάντοτε δύνασθε ν’ ἀναθέτητε τὴν ἐκτέλεσιν μελέτης ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§197Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε λέγει τὸ ἄρθρον;

§198Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἐπιτρέπει, ὅπως ὁλόκληρον τὸ σύστημα νὰ γίνῃ ὑπὸ ἑνὸς ἀρχιτέκτονος κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Σημειώσατε ὅτι αὔριον τὴν πρωΐαν, ὡς εἶπεν ὁ συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, δυνατὸν νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν ταύτην ἄλλος Ὑπουργός. Ἄς ἐλπίσωμεν ὅτι ὄχι. Ἀλλὰ ἐν τούτοις μὴ βασίζεσθε ποτὲ ἐπὶ τῆς διαρκείας τῆς ἐξουσίας τῆς ἰδικῆς σας. Νομίζω λοιπὸν ἀπαραίτητον, πρῶτον νὰ διαγραφῇ τὸ δυνητικὸν αὐτό, «ἢ ἀνατίθεται» κτλ. καὶ δεύτερον νὰ ὁρισθῇ ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦ διαγωνισμοῦ θὰ συντάσσηται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀπαραιτήτως θὰ συμπεριλαμβάνηται καὶ ξένος εἰδικὸς ἀρχιτέκτων.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§200ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶσα ἐργασία, Κύριοι, πρὸς διοργάνωσιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὕρῃ εὐμενῆ ἀπήχησιν εἰς τὴν ψυχὴν παντὸς σκεπτομένου ἀνθρωπιστικῶς. Καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ χαιρετίσω ὡς ἀπαρχὴν τοιαύτης ἐργασίας τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ νὰ παρουσιάζετο ἐνώπιον ἡμῶν εὐρύτερον κάπως κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ αὐτοῦ, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν τῶν καθέκαστα τοῦ σωφρονιστικοῦ συστήματος, ὅπως εἶναι λεπτομερὲς ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν τῶν ὅρων τῆς ἱδρύσεως τῶν φυλακῶν, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸ οἰκοδομικὸν μέρος, τὸ ἀφορῶν εἰδικῶς τὰ κτίρια. Καὶ ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ῥιζικῶς νὰ διοργανωθῇ κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἤδη, θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ὅπως στέρξῃ τουλάχιστον νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ νομοθετικῆς ἐγγυήσεως τὴν ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων, ἐκ παραλλήλου πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργός: ἐκεῖ ἀσκεῖται παρὰ τῶν κρατουμένων ἡ καθεκλοποιΐα, ὡρισμένος δὲ βιομηχανικὸς οἶκος τῆς πόλεως ἔχει συμβληθῆ μετὰ τοῦ Δημοσίου καὶ παραδίδει πρὸς ἐπεξεργασίαν εἰς τοὺς φυλακισμένους τὰ τεμάχια πρὸς κατασκευὴν καθισμάτων, τὰ ὁποῖα παράγει εἰς τὸ ἐργοστάσιόν του ὁ οἶκος οὗτος. Ἡ ἐργασία αὐτὴ γίνεται παρὰ τῶν φυλακισμένων ἀντὶ ἀμοιβῆς εὐτελεστάτης, ἡ ὁποία ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ τέταρτον τῆς πληρωμῆς τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν καθεκλοποιῶν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν· τόσον πολὺ δὲ ἔχει ἐλαττωθῆ ἡ ἐργασία τῆς καθεκλοποιΐας, ὥστε ἀναγκάζονται νὰ μεταναστεύωσιν εἰς τὴν Σμύρνην, τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀλλαχοῦ οἱ ἀτυχεῖς ἐργάται καθεκλοποιοί· ἤκουσα δὲ ἐπανειλημμένως ἐργάτας καθεκλοποιοὺς, ἀνήκοντας εἰς ἓν ἐκ τῶν καλλίτερον ὠργανωμένων σωματείων τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι μοὶ παρεπονοῦντο διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην καὶ μοὶ ἔλεγον ὅτι ἡ Πολιτεία τοὺς ἐξωθεῖ εἰς τὸ νὰ παραβῶσι τὸν Ποινικὸν Νόμον, ἵνα οὕτω, εἰσερχόμενοι εἰς τὰς φυλακάς, κατορθώσωσι νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν.

§201Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γνωρίζετε πόσοι τοιοῦτοι ἐργάται ἀσχολοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ;

§202Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα, νομίζω. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου καὶ πρὸς παρακώλυσιν τῆς τοιαύτης διαταράξεως τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, διὰ τῆς στερήσεως τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν τῶν ἐλευθέρων ἐκ μέρους τῶν φυλακισμένων τοιούτων, ἀφιλανθρώπως μάλιστα ἀμειβομένων, μία προσθήκη εἰς τὸ 2 ἄρθρον 3ου ἐδαφίου θὰ διεκανόνιζε τὸ πρᾶγμα. Ὄντως, δέχομαι ὅτι θὰ ἐκλόνιζεν ἐν μέρει τὴν οἰκονομίαν τοῦ 2 ἄρθρου ἡ προσθήκη, ἀλλὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἄλλην λεπτομέρειαν σχετικῶς μὲ τὴν ἐργασίαν τῶν φυλακισμένων, ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ἄρθρον 7ον, τελευταῖον ἐδάφιον, κατὰ τὸ ὁποῖον: «ἡ ἐργασία εἶναι ὑποχρεωτική, τὸ δὲ ἐκ ταύτης προϊόν ἀνήκει κατὰ μὲν τὰ δύο τρίτα εἰς τὸ Κράτος, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον τρίτον εἰς τὸν κατάδικον». Αὐτὴ ἡ διάταξις ὑποθέτω, ὅτι ἠδύνατο νὰ τεθῇ καὶ εἰς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίζῃ τὰ τῆς ἐργασίας. Ἡ ἀναγραφὴ τοιαύτης διατάξεως, Κύριοι, μοὶ δίδει τὸ θάρρος νὰ προτείνω, ὅπως εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον προστεθῇ τρίτον ἐδάφιον ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἐργασία τῶν καταδίκων ἐν γένει ἀπαγορεύεται νὰ ἀμείβηται δι’ ἡμερομισθίου ἢ τιμήματος μονάδος ἐργασίας κατωτέρου τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἀμοιβῆς ἐλευθέρου ἐργάτου διὰ τὴν αὐτὴν ἐργασίαν ἐν τῷ τόπῳ ἔνθα ἵδρυται ἡ φυλακή. Ἡ ἀμοιβὴ αὕτη τῆς ἐργασίας κανονίζεται ἑκάστοτε κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ οἰκείου Δημοτ. Συμβουλίου». Διὰ τῆς προσθήκης τὴν ὁποίαν προτείνω, θ’ ἀποκατασταθῇ τὸ δίκαιον διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐργασίαν τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν, θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλο ἀποτέλεσμα, ταμιευτικόν, καὶ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῶν φυλακῶν καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἄν ὑπολογίσωμεν, ὅτι ἐκ τῶν 6,000 περίπου καταδίκων θὰ ἐργάζωνται 4,000 καὶ θ’ ἀπολαμβάνωσι δύο δραχμὰς καθ’ ἡμέραν ἐκ τῆς ἐργασίας των...

§203Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ ἐργασίας εἶναι ἄλλο ἄρθρον.

§204Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τὰ τῆς ἐργασίας θὰ κανονισθῶσι διὰ Διατάγματος. Ἡ θέσις τῆς διατάξεως νομίζω ὅτι εἶναι ἐδῶ. Ἔκαμα λοιπὸν τὸν ἑξῆς ὑπολογισμόν: Ἄν ὑπολογίσωμεν ὡς ἡμερομίσθιον δύο δραχμὰς διὰ κάθε κατάδικον ἐκ τῆς ἐργασίας, οἱ 4,000 θ’ ἀποδώσωσι 2,400,000, ἐκ τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7ου τοῦ νομοσχεδίου, τῆς ὁποίας ἐμνήσθην ἤδη, 800,000 θὰ ἀνήκωσιν εἰς τοὺς καταδίκους, 1,600,000 δὲ εἰς τὸ Κράτος, δηλαδὴ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὑπεραρκεῖ διὰ τὰς δαπάνας τῆς λειτουργίας τῶν φυλακῶν καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς τροφῆς τῶν φυλακισμένων.

§205Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοὺς ὑπολαμβάνετε τεχνίτας;

§206Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον οὕτω πως τοὺς ὑπολαμβάνει καὶ τοιούτους θέλει νὰ δημιουργήσῃ, τοὺς πλείστους τοὐλάχιστον.

§207Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι 40 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον οὐδέποτε εἰς τὰς χεῖρας των ὄργανον ξυλουργικόν, καὶ ἑπομένως θὰ ἀρχίσωσι μαθητευόμενοι, ἑπομένως πῶς ὑπολογίζετε πρὸς δύο δραχμὰς τόσα ἑκατομμύρια;

§208Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο δραχμὰς ὑπολογίζω ὡς μέσον ὅρον τῆς ἀμοιβῆς, καὶ τὰ ⅔ τῶν καταδίκων ὡς ἐργαζομένους.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε τὴν ἀγόρευσίν σας καὶ παύσατε νὰ ἀπαντᾶτε εἰς διακοπάς.

§210Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι διὰ τῆς προσθήκης τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν προτείνω, θὰ ἐξασφαλισθῇ ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἐργατῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἐμποδισθῇ ὁ κλονισμὸς τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, διὰ τῆς στερήσεως τῆς ἐργασίας τῶν ἐλευθέρων ἐργατῶν.

§211Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἀπὸ τὸν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸ ἄρθρον 2 συναντῶμεν τὴν ἀοριστίαν, τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ματαιώσῃ ἐντελῶς τὸ ἔργον. Οὐδὲν ὁρίζεται περὶ τοῦ προγράμματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ προκηρυχθῇ ὁ διαγωνισμός. Καὶ ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος παράδειγμα ἐκ τῆς ἐκτελέσεως ἄλλου ἔργου, τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν, εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν ἐνεργηθέντα διαγωνισμόν, διὰ τὴν ἔλλειψιν τοιούτου προγράμματος, τῆς ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως τοιούτου προγράμματος ἀπὸ εἰδικοὺς καὶ ὄχι ἀπὸ εἰσαγγελεῖς καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος τώρα ἀξιοῖ ὅτι ἔχει καὶ γνώσεις ἀρχιτεκτονικῆς, κατωρθώθη, ὥστε καὶ νὰ ἀπόσχωσιν εὐσυνείδητοι ἀρχιτέκτονες ἀπὸ τοῦ νὰ ὑποβάλωσι σχέδια καὶ τὰ ὑποβληθέντα νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Ἀλλὰ τὴν ἀοριστίαν καὶ τὴν σύγχυσιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν καταδεικνύει καὶ τοῦτο τὸ διαζευκτικόν, τὸ ὁποῖον λέγει· «ἢ θὰ προκηρυχθῇ διαγωνισμὸς ἤ, ἂν θέλῃ ὁ Ὑπουργός, δύναται νὰ ἀναθέσῃ ἄνευ διαγωνισμοῦ εἰς εἰδικὸν ἀρχιτέκτονα τὴν ἐκπόνησιν τοῦ σχεδίου». Ἠθέλησε νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πῶς ἐννοεῖ τὸ διαζευτικὸν «ἤ». Θὰ γίνῃ κατὰ πρῶτον λόγον διαγωνισμός, καὶ ἔπειτα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ σχέδιον τὸ πρῶτον διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἄλλων φυλακῶν. Ταῦτα ὅμως δὲν προκύπτουσιν ἀπὸ τὸν νόμον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἔχει τὴν εὐχέρειαν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναθέσῃ ἄνευ διαγωνισμοῦ εἴς τινα δῆθεν εἰδικὸν τὴν ἐκπόνησιν σχεδίων, καὶ θὰ ἴδωμεν τότε φυλακὰς νὰ κατεδαφίζωνται καὶ ν’ ἀνεγείρωνται, ὡς τὸ Ἀρσάκειον.

§212Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα.

§213Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα.

§214Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ ὁποῖα ἔχουσι καταρρεύσει τὰ ἡμίση.

§215Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἀσχάλλῃ, διότι ἀναφέρω τὰ τοιαῦτα παραδείγματα. Πρέπει νὰ αἰτιᾶται τὸν ἑαυτόν του, διότι ὑπέλαβεν ὅτι ἔχει παντογνωσίαν καὶ εἰς τὴν ἀρχιτεκτονικὴν ἀκόμη, ὥστε νὰ συντάσσῃ καὶ σχέδια κτιρίων, νομίζων ὅτι οὕτω καλύπτει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ ἀκριβῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου εἶναι ἔκθετα. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Ὅλα τὰ Δημόσια κτίρια ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἀντιλήψεων ἀνεγερθέντα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιλήψεως τῶν ἑκάστοτε διαταξάντων τὴν ἀνέγερσιν, ὅτι ἔχουσι παντογνωσίαν καὶ ἀρχιτεκτονικῆς καὶ ἀνωτέρων μαθηματικῶν καὶ μηχανικῆς κλπ. ἐκτίσθησαν τοιαῦτα, ὥστε μετὰ πάροδον ἐλαχίστου χρόνου νὰ καταρρεύσωσιν. Βλέπετε δὲ ὅτι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἐπικυροῦν ὅσα εἶπον ἐν γένει περὶ ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, εἰς τὸ ὁποῖον πάλιν ἀορίστως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγει, ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν φυλακῶν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν οἱ κατάδικοι. Ποῖοι κατάδικοι; Εἰς ποίας ποινὰς κατάδικοι; Θὰ ἀμειφθῶσιν οὗτοι; Πῶς θὰ ἀμειφθῶσιν; Περὶ αὐτῶν δὲν λέγει τίποτε τὸ ἄρθρον. Εἶναι δὲ περίεργον τοῦτο! καὶ ἀποδεικνύει καὶ αὐτὸ τὴν σύγχυσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἰς ἄλλας διατάξεις γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν καὶ δὲν θεωροῦνται ὅτι εἶναι αἱ λεπτομέρειαι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγει δωρεάν.

§217Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ δωρεὰν ἐργασία προβλέπεται εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν φυλακῶν;

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διαβάσατέ το.

§219Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ διαβάζω, ἀλλὰ δὲν λέγετε τίποτε, ἀφοῦ ὅλα θὰ τὰ καθορίσῃ Διάταγμα.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ πιστεύω.

§221Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν δὲν εἴχετε αὐτὴν τὴν πίστιν πρὸς τὸν ἑαυτόν σας, δὲν θὰ παρουσιάζετε αὐτὸ τὸ ἀσυνάρτητον σχέδιον. Ἀλλ’ ἡμεῖς, οἵτινες δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ φῶτα σας θὰ ἠθέλομεν νὰ ἴδωμεν τὰς σκέψεις σας καὶ ὄχι τὴν πίστιν σας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ στέρξῃ Βουλὴ φιλελευθέρα εἰς τοιαύτην διάταξιν, ἡ ὁποία ἐπαφίησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ διατάξῃ ἀπεριορίστως τὴν χρησιμοποίησιν καταδίκων, ἔστω καὶ πολιτικῶν ἐγκληματιῶν, εἰς ἔργα βάναυσα, εἰς ἔργα χειρωνακτικά, διότι οὐδεμία ἐγγύησις λαμβάνεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πάντες οἱ κατάδικοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἔστω καὶ ὡς κτῖσται. Μὴ μοῦ εἴπητε ὅτι ὑπάρχει ὡς ἐγγύησις ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ προνοήσῃ διὰ τοῦ Διατάγματος νὰ μὴ συμβῶσι τοιαῦτα ἔκτροπα. Ἀλλ’ εἶναι αὐτὸ ἐγγύησις; Ἐγὼ δὲν τὴν θεωρῶ ἐγγύησιν, καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ θεωρῇ ἐπαρκῆ αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν, διότι καὶ ἂν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν νῦν Ὑπουργόν, δὲν δύνασθε νὰ μαντεύσητε ποῖος θὰ εἶναι αὔριον, μετὰ ἕν, μετὰ δύο ἔτη Ὑπουργός, καθ’ ὃ διάστημα θὰ διαρκέσῃ ἡ κατασκευὴ τῶν κτιρίων τούτων. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσα καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὁμιλῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τύχῃ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§222Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἄλλοτε εἶχον καὶ ἐγὼ ἐπιληφθῆ τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος τῶν φυλακῶν, διότι ὡς ἐργοστασιάρχης ἐπεθύμουν νὰ εὕρω ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ συγκεντρῶται εἰς μέρος τι μιᾶς φυλακῆς εἷς ἀριθμὸς ἐργατῶν ἐκ τῶν φυλακισμένων, ὅστις νὰ δύναται νὰ φαίνηται χρήσιμος καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸν ἐπιχειρηματίαν. Ἐξήτασα λοιπὸν ὅλας τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους· εἶδον τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν αὐτῶν καὶ εὑρίσκω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐπεβάλλετο νὰ ὑποβληθῇ, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον γενικὸν διὰ τὰς φυλακάς. Διὰ νὰ καταρτισθῇ ὅμως τὸ πρόγραμμα τοῦ πῶς πρέπει νὰ κατασκευασθῶσιν αἱ φυλακαὶ πρέπει νὰ συμβάλωσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ τόπου δηλαδὴ ὁ ψυχολόγος, ὁ ἰατρὸς παθολόγος, ὁ ἰατρὸς φρενολόγος, ὁ οἰκονομολόγος, ὁ ἐργοστασιάρχης, ὁ μηχανικός, ὁ ποινικολόγος καὶ ἐν γένει τὰ στοιχεῖα τὰ γινώσκοντα κατὰ βάθος τὸν χαρακτῆρα τὸν Ἑλληνικόν, τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα, τὰς κλιματολογικὰς συνθήκας ἐν γένει, καὶ οἱ διατελέσαντες διευθυνταὶ φυλακῶν καὶ ἄλλων παρεμφερῶν καταστημάτων· πῶς πρέπει νὰ εἶναι δηλαδή; νὰ εἶναι ἀπομονωτικαὶ αἱ φυλακαί; νὰ βασανίζωνται οἱ κατάδικοι; νὰ κλείωνται εἰς κελλία ἀναγκαστικῶς; Καὶ τὸ ἐπιτρέπει τοῦτο ἡ σημερινὴ ἐποχή; Ἢ νὰ τοὺς ἐπισκέπτηται ἀπομεμονωμένους ὁ ἱερεύς, ὁ διδάσκαλος ὁ ψυχίατρος; Εἰς τὸ νοσοκομεῖον; νὰ θεραπεύωνται, διότι ἔχουσι πάθει τὰς φρένας, ἄλλοι εἰς ἄλλο διαμέρισμα ἀναλόγως τῆς ῥοπῆς των τῆς ἐγκληματικῆς, ἄλλοι νὰ προσεύχωνται, ἄλλοι νὰ μελετῶσιν, ἄλλοι νὰ ἐργάζωνται περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους διὰ νὰ τιμωρηθῶσιν; διότι βεβαίως δὲν πρέπει εἰς τὰς φυλακὰς νὰ εὑρίσκωσιν ἀναπαύσεις, διότι τότε θὰ καταφεύγωσιν ἐκεῖ πολλοί. Ὡς σᾶς εἶπον ἄλλοτε κατέγινα καὶ ἀπὸ μηχανικῆς καὶ ἀρχιτεκτονικῆς ἀπόψεως νὰ λυθῇ τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ζήτημα καὶ τὸ γνωρίζω κατὰ βάθος. Τὸ πρόγραμμα αὐτό, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀρχιτέκτονας, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ δηλωθῇ τὸ εἶδος τῶν φυλακῶν τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ πρόγραμμα πρὸς ἐκτέλεσιν. Κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχον τότε μελετήσει εἶχον προνοήσει περὶ πασῶν τῶν λεπτομερειῶν καὶ εἶχον μελετήσει καὶ τὸ ἀπομονωτικὸν σύστημα καὶ ποῦ θὰ εἶναι τὸ παράθυρον, ποῦ ἡ θύρα, ποῦ ἡ εἴσοδος, ποῦ ἡ κλίνη, ποῦ τὸ κάθισμα. Θὰ κοιμᾶται ὁ κατάδικος εἰς ὡρισμένην ὥραν· ἦτο δὲ μελετημένον καὶ ὑπὸ μηχανικὴν ἔποψιν, ὥστε αὐτὴ ἡ κλίνη διὰ κώδωνος νὰ τὸν εἰδοποιῇ νὰ ἐγείρηται καὶ νὰ μὴ κοιμᾶται, καίτοι μόνος, διότι οἱ φυλακισμένοι πρέπει νὰ ἐργάζωνται, διότι ἄλλως θὰ εἰσέρχηται κανεὶς εἰς τὰς φυλακὰς Μάρκος Μπότσαρης καὶ θὰ ἐξέρχηται Γρίβας, δηλαδὴ θὰ εἰσέρχηται ἐγκληματίας εἰς βαθμὸν πταίσματος καὶ θὰ ἐξέρχηται εἰς βαθμὸν κακουργήματος, τὴν ἀποτροπὴν τοῦ ὁποίου σκοποῦσιν αἱ φυλακαί. Τὴν μελέτην αὐτήν, ὡς σᾶς εἶπον, ἔχω κάμει μοιραίως, διότι τὸ ἐργοστασιαρχικόν μου ἐπάγγελμα μὲ ὤθει εἰς τοῦτο καὶ ἔχω παρακολουθήσει τὸ ζήτημα. Διότι πρέπει νὰ παύσωσι πλέον αἱ φυλακαὶ νὰ χρησιμεύωσιν ὡς preparatoires, ὡς προπαρασκευαστικαὶ σχολαὶ διὰ τὸ ἔγκλημα. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρωτίστως τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ προλάβῃ καὶ μίαν ἄλλην σχολήν, τὴν τῶν ὀργάνων αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι δὲν φείδονται ἐντελῶς τῆς προσβολῆς κατὰ τῆς αἰδοῦς τῶν διαφόρων ἀνθρώπων, διότι τί γίνεται συνήθως; Τὸ παιδί μου λόγου χάριν εὑρίσκεται εἰς τὸν δρόμον, δὲν ὑπακούει δὲ εἰς διαταγὴν τοῦ χωροφύλακος, συλλαμβάνεται καὶ ὁδηγεῖται εἰς τὴν φυλακήν. Εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ κομματισμοῦ παρεκάλουν τὸν ἀστυνόμον τοῦ τμήματος καὶ ἀφήνετο τὸ παιδὶ ἐλεύθερον, διότι οἱ γνωρίζοντες τὰς οἰκογενείας ἐπενέβαινον καὶ ὁ ἀστυνόμος ἐφέρετο ἐπιεικέστερον καὶ προελαμβάνετο ἡ κατάστασις αὐτή, διότι ἐξήταζεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα. Σήμερον ὅμως ἤλλαξαν τὰ πράγματα. Ὁ ἀστυνόμος δὲν ἐπεμβαίνει, ἀλλὰ παραπέμπει πάντα συλλαμβανόμενον εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, τὰ ὄργανα δὲ τῆς ἀστυνομίας γνωρίζοντα τὰς συνεπείας τῆς παρανόμου συλλήψεως καὶ θέλοντα νὰ αἰτιολογήσωσι τὴν συμπεριφοράν των συντάσσουσιν ὁλοκλήρους δικογραφίας. Τοὺς παραλαμβάνουσι λοιπὸν δεσμίους καὶ τοὺς ἀποστέλλουσιν εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ὁπότε ὁ Εἰσαγγελεὺς εὑρίσκεται πρὸ στιβάδων ἐγγράφων ἃς δὲν δύναται νὰ μελετήσῃ καὶ ἀποφανθῇ ἀμέσως, οὕτω δὲ σύρονται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ οὐχὶ σπανίως μάλιστα λησμονοῦνται ἐπὶ πολὺ ἐν αὐταῖς. Ἀφοῦ ἐδῶ γίνονται αὐτά, φαντασθῆτε τὶ γίνεται, ὅταν ἡ ἕδρα τοῦ Εἰσαγγελέως εἶναι μακράν. Εἰσέρχονται ἐντὸς τῶν φυλακῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων συγκρατουμένων, οἱ ὁποῖοι θὰ κλέψουν ἀμέσως τὸ πορτοφόλι ἑνός, ἐὰν δὲ διαμαρτυρηθῇ, θὰ τοῦ εἴπουν: ἂς ἐπρόσεχες! Ἀφήνω δὲ ὅτι μανθάνουσιν ἐκεῖ τὰ μικρὰ ὅ,τι δὲν γνωρίζουν ἀπ’ ἔξω, διότι φύρδην μίγδην ῥίπτονται ἐκεῖ. Αὐτὸ δύνανται νὰ τὸ βεβαιώσωσιν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ ἐκφράσεις μου αὗται δὲν εἶναι ἀπρεπεῖς οὔτε ἀσεβεῖς πρὸς τὸ Σῶμα. Συνήθισα νὰ λέγω τὰ πράγματα, ὅπως πραγματικῶς εἶναι. Ἐγὼ δὲν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμω φιγούραν, διότι δὲν διεκδικῶ θέσιν ῥήτορος, ἀλλὰ διὰ νὰ παριστῶ τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν. Λοιπὸν πρῶτος σκοπός μας θὰ εἶναι νὰ διορθώσωμεν τὸ ἠθικὸν τῶν φυλακισμένων, ἀφοῦ κλείσωμεν αὐτὴν τὴν θύραν, ἥτις θὰ μᾶς κάμῃ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην τόσων φυλακῶν καὶ θὰ βεβαιώσῃ ὅτι περιστέλλομεν τὴν ἐγκληματικότητα. Εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος καὶ νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει μελέτην εἰδικὴν περὶ τοῦ συστήματος, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς πίστωσιν πρὸς πληρωμὴν τῶν μηχανικῶν καὶ ἀρχιτεκτόνων, οἵτινες θὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐπὶ τῶν ἐκπονηθησομένων σχεδίων, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ φέρωσι τὰ σχέδιά των, ἵνα ἴδωμεν ἂν πράγματι ταῦτα πληροῦσι τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαιτήσῃ ἐπιτροπή τις, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ ἔλθῃ ὁ Προϋπολογισμὸς διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ πίστωσιν πρὸς κατασκευὴν φυλακῶν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν διαχείρησιν φρονῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ καθορίσητε ὀλίγον τὰ πράγματα· ὡς πρὸς ὑμᾶς ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ εἴμεθα ἀφωσιωμένοι εἰς ὅ,τι ζητήσητε, ἀλλὰ ἐάν, ὃ μὴ γένοιτο, καὶ δὲν εἶσθε σεῖς Ὑπουργός, δύναται εἷς ἄλλος Ὑπουργὸς νὰ καλέσῃ ἐμὲ οἱονδήποτε φίλον του καὶ νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν ἐργασίαν κατὰ τὴν γνώμην του. Δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ περισσότερον. Τὰ εὐκόλως ἐννοούμενα παραλείπονται. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καθορίσητε ὀλίγον τὰ πράγματα, ὄχι δι’ ὑμᾶς, ἐπαναλαμβάνω, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον, πῶς θὰ γίνῃ δηλαδὴ ἡ διαχείρισις. Ἀφοῦ εἶναι ἤδη ἀποφασισμένα τὰ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τότε παρακαλῶ νὰ προβῆτε εἰς τὸν διαγωνισμὸν ὅπως ταχύτερον ἴδωμεν τὸ ποθούμενον, σᾶς παρακαλῶ δὲ μόνον νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον συνήθως διοικητικῶς συμβαίνει, ὡς σᾶς εἶπον, πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία εὐθύνη ἐκ μέρους τοῦ κυρίου διαχειριστοῦ. (Χειροκροτήματα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἔχει).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§224ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παραμείνητε μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν.

§226ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10ην. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§229Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου. «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δήμους καὶ εἰς τὰς κοινότητας ἡ δωρεὰν παραχώρησις γηπέδου πρὸς τὸ δημόσιον πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου». Νομίζω, ὅτι ἡ ἔκφρασις «καὶ εἰς τὰς κοινότητας» παρέλκει ὁλοκλήρως, διότι ἐκεῖ ὅπου θὰ ἔχωμεν κοινότητας δὲν θὰ κατασκευασθῶσιν, ὑποθέτω, κτίρια φυλακῶν.

§230Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἶναι τόσαι κοινότητες.

§231Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ κατασκευασθῶσι φυλακαὶ εἰς τὰς ἕδρας τῶν Δικαστηρίων, ὅπου ὑπάρχουσι δῆμοι. Εἶναι γνωστὸν καὶ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβεβλημένου, ὅτι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν θὰ εἶναι δῆμοι. Ἡ ἔκφρασις λοιπὸν «καὶ εἰς τὰς κοινότητας» περιττεύει. Δὲν εἶναι οὐσιαστικὴ ἡ παρατήρησις· ἀλλ’ ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος ἡ παράγραφος αὕτη, διότι θὰ ἔχῃ ἴσως ἐνοχλήσεις τὸ Ὑπουργεῖον. Ἄν δῆμος τις δὲν ἔχῃ οἰκόπεδον θὰ φροντίζῃ νὰ ἀποκτήσῃ καί, προσφέρων τὸ οἰκόπεδον, θὰ ἔχῃ ἀπαίτησιν νὰ ἀποκτήσῃ μίαν ὥραν πρότερον φυλακάς. Θὰ ἔχῃ ἀναμφισβητήτως πιέσεις τὸ Ὑπουργεῖον. Σπουδαιοτέραν παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ σχετίσω πρὸς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω, κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 4. Θὰ ἐνόμιζον ὡς ὀρθόν, τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκτηθῇ ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως φυλακῆς ὑπαρχούσης, νὰ προρίζηται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ κτιρίου φυλακῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνεγερθῇ ἐν τῇ αὐτῇ πόλει ἢ εἰς τὴν αὐτὴν περιφέρειαν Πρωτοδικείου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἡ φυλακή, ἥτις θὰ ἀπαλλοτριωθῇ.

§232Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λεπτομέρεια δυναμένη νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ Διατάγματος.

§233Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι λεπτομέρεια, καθὼς θὰ ἴδητε ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπιφέρω εἰς τὸ ἄρθρον 4. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἔχητε ὑπ’ ὄψει εἰς τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν, ἀφ’ οὗ θὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου παρατηρήσεις.

§234Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ διασαφηνισθῇ τὸ ἑξῆς σημεῖον. Λέγει ἡ γʹ παράγραφος «τὰ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντα κτίρια τῶν ὑπαρχουσῶν ἤδη φυλακῶν, ἐὰν δὲν ἤθελον χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἀνέγερσιν νέων τοιούτων, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ κατὰ τὰ διὰ Β. Δ. εἰδικώτερον ὁρισθησόμενα, ἀπαλλοτριώσῃ...» κλπ. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις δηλαδὴ αὐτῶν τῶν κτιρίων τοῦ Δημοσίου θὰ γίνῃ ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν διατυπώσεων τοῦ νόμου καὶ ἄνευ συναγωνισμοῦ.

§235Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας θὰ ὁρίσῃ τὸ Διάταγμα.

§236Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Νὰ ὁρίσητε ὅτι θὰ γίνῃ διὰ πλειστηριασμοῦ.

§237Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει καὶ τόσην σπουδαιότητα τὸ πρᾶγμα.

§238Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ οἰκόπεδον, ὅπου εἶναι ὁ Μενδρεσές εἶναι μεγάλης ἀξίας· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθῇ διὰ ἁπλῆς συμφωνίας.

§239Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ εἴπωμεν, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως προκειμένου περὶ δημοσίου κτιρίου.

§240Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αἱ γενικαὶ διατάξεις περὶ ἐκποιήσεως νὰ ἰσχύσωσι καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν.

§241Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς τεθῇ ἡ βάσις αὐτή.

§242Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἡ ἀνέγερσις τῶν φυλακῶν πραγματοποιουμένη ἰδίως εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν δὲν δύναται εἰμὴ νὰ κριθῇ ὡς ἐπωφελεστάτη. Ἡ Θεσσαλία κυριολεκτικῶς φυλακὰς δὲν ἔχει. Εἰς τὸν Βόλον ἐχρησιμοποιήθη τὸ ἄλλοτε τηλεγραφεῖον ὡς φυλακαί, οἰκοδόμημα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀκατάλληλον. Ἐν Καρδίτσῃ χρησιμοποιεῖται ἀπὸ ἐτῶν ὡς φυλακὴ μία ἀποθήκη. Δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, κύριοι Βουλευταί, φρικωδέστερον καὶ ἀποτροπαιότερον θέαμα παρὰ ἀπὸ τοὺς ἐγκαθειργμένους ἐν ταῖς φυλακαῖς, οἵτινες μένουσι διαρκῶς εἰς τὸ παράθυρον, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναπνεύσωσιν. Ἐν Λαρίσῃ τὸ θέαμα εἶναι ἔτι χειρότερον. Μόνον εἰς τὰ Τρίκαλα εἶναι κάπως καλλιτέρα ἡ κατάστασις, διότι ἐλήφθη πρόνοια παρὰ τοῦ ἀειμνήστου Εἰσαγγελέως Ἀποστολίδου νὰ οἰκοδομηθῶσι φυλακαὶ ὁπωσοῦν κατάλληλοι, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αὐτὸν ὁ θάνατος τὸν προέλαβε καὶ δὲν ἐπρόφθασε νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὅσῳ ταχυτέραν ἐφαρμογὴν διὰ τὴν Θεσσαλίαν λάβῃ, τοσοῦτον ἀξία εὐχαριστήσεως θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δήμους καὶ εἰς τὰς κοινότητας ἡ δωρεὰν παραχώρησις οἰκοπέδων πρὸς τὸ δημόσιον διὰ τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀπαλειπτέα, διότι εἴχομεν ὁμοίαν παράγραφον προκειμένου περὶ τῆς ἀνεγέρσεως Δικαστηρίων καὶ οἱ δῆμοι εὑρέθησαν εἰς μεγάλην δυσχέρειαν προκειμένου νὰ δωρήσωσιν οἰκόπεδον.

§243Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω πολλοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι ἐδώρησαν.

§244Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τοὐλάχιστον ἐν τῷ Βόλῳ ἠναγκάσθησαν νὰ θυσιάσωσι τὴν καλλιτέραν πλατεῖαν τῆς πόλεως, ὅπως ἀνεγερθῇ τὸ κτίριον, ὅταν δὲ πρόκειται περὶ φυλακῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνεγερθῶσιν ἐκτὸς τῆς πόλεως καὶ ἑπομένως τὸ τίμημα τῶν φυλακῶν θὰ εἶναι πολὺ μικρόν, δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον νὰ ἐπιμένετε νὰ δωρηθῶσι τὰ οἰκόπεδα ἀπὸ τοὺς δήμους ἢ τὰς κοινότητας.

§245Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένομεν· δίδεται διὰ τοῦ νόμου ἡ ἄδεια εἰς τοὺς δήμους, ἂν ἔχωσιν οἰκόπεδα, νὰ τὰ δωρήσωσιν.

§246Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε εἶναι ἓν εἶδος ἠθικῆς ἐκβιάσεως.

§247Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἠθικαὶ ἐκβιάσεις δὲν εἶναι κακαί.

§248Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην ἂν δώσωσιν οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καὶ ἀναγκασθῶσι νὰ τὰ ἀγοράσωσι, τοῦτο θὰ εἶναι πρὸς ζημίαν τοῦ ταμείου τῶν δήμων ἢ Κοινοτήτων, ἢ θὰ προσφέρωσιν ἀκατάλληλα οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα τυχὸν θὰ ἔχωσι μηδαμινὴν ἀξίαν καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον μίαν οἰκονομίαν χιλίων δραχμῶν. Ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ δαπανήσῃ 100 ἢ 200 χιλιάδας, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ.

§249Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς δήμους.

§250Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τότε νὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν νὰ ἀνεγείρουν καὶ τὰς φυλακάς.

§251Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ δήμων καὶ Κράτους προκειμένου περὶ τοιούτου ἔργου;

§252Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁ δῆμος κρατῶν τὰ χρήματα δύναται νὰ τὰ δαπανήσῃ εἰς ἔργα ἐπωφελέστερα.

§253Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως αὐτὸ ἀφορᾷ ὅλον τὸν νομόν.

§254Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς δὲ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅτι ἡ γειτνίασις κακοποιῶν στοιχείων μᾶλλον βλάπτει παρὰ ὠφελεῖ, ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ διατυπώσω τὰς γνώμας μου ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγροτικὰς φυλακάς.

§255Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τεθῶσιν, εἰ δυνατόν, μετὰ τὰς λέξεις «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δήμους καὶ εἰς τὰς κοινότητας» αἱ λέξεις «ἢ καὶ εἰς τὰς μονάς», διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι, αἱ μοναὶ εἰς πολλὰ μέρη κατέχουσιν οἰκόπεδα.

§256ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§257Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· εἰς τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν προστίθεται. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§258Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δι’ ἱκανῶν εἶπον πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, περὶ τῶν φόβων, τοὺς ὁποίους ἔχω, μήπως τὰ κληροδοτήματα τῶν ἀοιδίμων Συγγροῦ καὶ Κοργιαλενίου διατεθῶσιν ὄχι προσηκόντως. Διὰ τοῦτο θὰ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ προσῆκε τοὐλάχιστον, νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τοῦ μετ’ ὀλίγον νόμου, ὡρισμένος σκοπὸς τῶν κληροδοτημάτων ἐκείνων, νὰ διατεθῶσιν ὡρισμένως εἴτε πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικῶν φυλακῶν, εἴτε πρὸς ἀνέγερσιν κεντρικῶν καὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν, ἵνα μὴ ῥιφθῇ εἰς τὸ σύνολον τοῦ ἔργου τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ δὲν ἐπαρκέσῃ αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἀκολούθως δὲ ἡ ἀδυναμία τοῦ Κράτους νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνέγερσιν ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων κτιρίων διὰ φυλακάς, τὸ ἔργον νὰ μείνῃ οὕτω ἡμιτελὲς καὶ μετὰ πάροδον ὀλίγων ἐτῶν νὰ ἔχῃ φθάσει εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον, «κρῖμα εἰς τὸ χρῆμα αὐτό, τὸ διατεθὲν ὑπὸ τῶν ἀοιδίμων ἐκείνων ἀνδρῶν». Νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν, ἀφοῦ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν 26 δικαστικὰς φυλακάς, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 2 κληροδοτημάτων διαιρεῖται εἰς 26 ἴσα μέρη.

§259Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι τὸ κληροδότημα τοῦ Κοργιαλενίου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαθέσωμεν πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῶν φυλακῶν τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος.

§260Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴτε δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ εἴτε καὶ διὰ προσθήκης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν κατασκευὴν τῶν δικαστικῶν φυλακῶν, εἴτε νὰ ὁρίσωμεν ὅτι τὸ ποσὸν τῶν δύο κληροδοτημάτων ὁρίζεται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἀνέγερσιν κεντρικῶν καὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον νομίζω ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ ἐξησφαλίζετο ἐπωφελεστέρα διάθεσις τοῦ κατατεθειμένου χρήματος. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ παρατήρησίς μου ἐπὶ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἐὰν διενέμετο τὸ χρῆμα εἰς τόσα μέρη ὅσα καὶ αἱ δικαστικαὶ φυλακαὶ καὶ τὸ ποσὸν τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ὑπαρχουσῶν ἤδη φυλακῶν προσετίθετο διὰ τὴν δαπάνην τὴν ἀπαιτηθησομένην διὰ τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου, ἐν ᾧ ἡ ἀπαλλοτριωθησομένη φυλακή, θὰ ἐγίνετό τι ἄξιον λόγου καλόν.

§261Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἠδύνατο νὰ προστεθῇ, ἀλλὰ τὸ ἄλλο ὄχι· διότι ἡ ἀνάγκη ὑποδεικνύει νὰ προηγηθῇ ἡ ἀνέγερσις δικαστικῶν φυλακῶν. Ἐνδέχεται ὅμως μετὰ τὴν ἀνέγερσιν 5 ἢ 6 δικαστικῶν φυλακῶν, νὰ ἀπαιτηθῇ ἡ ἀνέγερσις μιᾶς κεντρικῆς φυλακῆς ἐν τῇ περιφερείᾳ λ.χ. τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποκλειθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνεγέρσεως ταύτης. Ἄλλαι πόλεις ἐνδέχεται νὰ μὴ ἔχωσιν ἐπείγουσαν ἀνάγκην ἀνεγέρσεως φυλακῶν, ἡ Κέρκυρα π.χ., ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ φυλακὰς καλάς, δύναται νὰ μείνῃ τελευταία.

§262Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ προηγουμένως εἶπον, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ δώσωμεν φυλακὰς καταλλήλους εἰς τοὺς ὑποδίκους καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἤρκει νὰ ἀνεγερθῶσιν ἅπασαι αἱ δικαστικαὶ φυλακαί.

§263Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο μὲ τὸ ποσὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων.

§264Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν φυλακὰς ἐπαρκοῦς χωρητικότητος, διότι νομίζω, ἐὰν ἡ μνήμη μάλιστα σᾶς βοηθῇ εἰς τοῦτο, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούεται ἡ γνώμη αὕτη, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττὸν καὶ ἐπιβλαβὲς καὶ ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως καὶ ἰδίᾳ εἰς τοὺς καταδικαζομένους εἰς φυλάκισιν 3, 5, 10 ἡμερῶν, νὰ συσσωρεύωνται εἰς τὰς κεντρικὰς φυλακὰς τῶν δικαστηρίων. Νομίζω ὅτι θὰ προσῆκεν ἐκεῖνος, ὅστις καταδικάζεται εἰς φυλάκισιν 3 ἡμερῶν, τὴν ποινὴν ταύτην νὰ ἐκτίσῃ εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κρατητήριον τοῦ δήμου του. Τοῦτο νὰ γίνηται δι’ ὅλους τοὺς καταδικαζομένους εἰς φυλάκισιν μέχρις 6 μηνῶν ἢ καὶ μέχρις ἔτους. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ μειῶται πολὺ ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς τῶν δικαστηρίων, δὲν θὰ ἔχωμεν δὲ ἀνάγκην φυλακῶν εἰς ἑκάστην πρωτεύουσαν δήμου, διότι ἐξ ἑκάστου δήμου θὰ ἦτο ἐλάχιστος ὁ ἀριθμός, θὰ ἦτο 3, 6, 8· διότι ἂν ἠθέλετε ἀσχοληθῆ περισσότερον εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅσον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ νομίζω, ἔχω ἀσχοληθῆ ἐγώ, ὅστις εἶχον τὴν εὐκαιρίαν πολλάκις νὰ ἔχω πραγματευθῆ τὰ ζητήματα ταῦτα, θὰ ἐπείθεσθε, ὅτι ἐξ ἑκάστου δήμου σπανιώτατα θὰ ἔχετε 10, διότι οἱ καταδικαζόμενοι εἰς αὐτὰς τὰς ποινὰς εἶναι ὀλίγοι, καθόσον ἕνεκα τοῦ μικροῦ τῆς ποινῆς ἐναλλάσσονται οὕτως εἰπεῖν καθ’ ἑκάστην. Ὅσοι τῶν κυρίων συναδέλφων δικηγοροῦσιν εἰς δικαστήρια ἐπαρχιακὰ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψιν πόσοι καταδικάζονται ἐξ ἑκάστου δήμου.

§265Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον σύστημα φυλακίσεως θὰ ἐφαρμόσητε εἰς τὰ ἀστυνομικὰ κρατητήρια; Καὶ ποῦ θὰ ἔχητε ἀστυνομικὰ κρατητήρια ἐπαρκῆ;

§266Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ πεισθῶμεν ὅτι εἶναι εὐχερέστατον, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πολλάκις πληρώνονται ἐνοίκια πλέον ἢ ὑπέρογκα διὰ καταστήματα ἀστυνομικά, τὰ ὁποῖα δὲν ἀξίζουν οὔτε τὸ τρίτον τοῦ ἐνοικίου οὔτε τὸ τέταρτον πολλάκις. Ἐὰν δὲ εὐσυνειδήτως διατίθενται τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα διατίθενται σήμερον πανταχοῦ θὰ ἔχητε ἓν δωμάτιον, ἵνα μένωσι 2, 3, 4, ὅσοι εἶναι οἱ διατελοῦντες ὑπὸ ποινήν, σπανίως, λέγω, φθάνοντες εἰς τοὺς 10. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε δέκα δήμους, πολλάκις ἔχετε 15 καὶ 20 δήμους, εἰς τὴν περιφέρειαν ἑνὸς Δικαστηρίου, βεβαίως αὐτοὶ ἀποτελοῦσιν ἕνα ἀριθμὸν 100, καὶ ἀπαιτοῦσιν ἓν κτίριον μέγα. Ὅταν ἀφαιρέσητε αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, δὲν σᾶς χρησιμεύει πλέον μέγα κτίριον φυλακῶν δικαστικῶν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου, καὶ ἕνεκα τούτου πιστεύω, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν δύο κληροδοτημάτων δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ ἀξιολογώτατα εἰς τὴν ἀνέγερσιν πασῶν τῶν δικαστικῶν φυλακῶν διαιρούμενον εἰς 26 ἴσα μέρη, ὅπου δὲ ἀπαιτεῖται μεγαλειτέρα δικαστικὴ φυλακὴ καὶ ἀπαιτοῦνται δύο δικαστικαὶ φυλακαί, νὰ συμβάλῃ καὶ τὸ Κράτος, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πραγμάτωσις τοῦ ἑνὸς μέρους τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ, ὅτι αἱ σκέψεις μου αὗται δὲν εἶναι ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τοὐλάχιστον, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἂς ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ κεντρικὰς φυλακὰς καὶ ἀγροτικὰς καὶ μόνον. Διότι νομίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ τούτου, πρέπει βέβαια νὰ γείνῃ μία κεντρικὴ φυλακὴ ἐν Ἀθήναις ἢ καὶ μία ἄλλη ἀλλαχοῦ κεντρικὴ φυλακή, ἡ ὁποία θὰ περιλάβῃ τοὺς καταδίκους τοὺς προερχομένους ἐκ πόλεων καὶ ἐκείνους, οἵτινες ἠσχολοῦντο πρὶν καταδικασθῶσιν εἰς τέχνην τινά, διότι πάντες οἱ ἄλλοι, οἵτινες εἶναι καὶ οἱ περισσότεροι, οἱ προερχόμενοι ἐκ γεωργικῶν μερῶν, πρέπει, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, νὰ περιορισθῶσιν εἰς ἀγροτικὰς φυλακὰς, καὶ ἑπομένως, νὰ μὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ διατυπουμένη εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ὅτι κυρίως θὰ ἔχωμεν κεντρικὰς φυλακάς, «ἔν τινι δὲ μέτρῳ καὶ ἀγροτικάς», διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ἂν ἀναμνησθῆτε τῶν παρατηρήσεων ὑμῶν, θέλετε πεισθῆ, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ἐξερχόμενοι τῶν φυλακῶν μένουσιν εἰς τὰς πόλεις, καὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐξάνει ὁ ἀστικὸς πληθυσμός, ὅστις εἶναι ὑπέρμετρος ἐν Ἑλλάδι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ γίνονται παραίτιοι, ἵνα διαταράσσηται ἡ δημοσία τάξις εἰς τὰς πόλεις οἱ ἀπόφοιτοι ἐκεῖνοι τῶν φυλακῶν. Τοῦτο τρόπον τινὰ θὰ παγιωθῇ, ἂν ἱδρύσωμεν κεντρικὰς φυλακὰς κατὰ κανόνα καὶ δώσωμεν καὶ ἐργασίαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, δηλαδὴ νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα νὰ μάθωσι καὶ μίαν τέχνην, ὥστε νὰ νομίζωσιν ὅτι ἐξησφάλισαν πλέον τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν ἔν τινι πόλει ἵνα ζήσωσιν ὡς ἀστοί, ἀπομαθόντες νὰ ἐργάζωνται εἰς τοὺς ἀγρούς, ἀπομαθόντες νὰ ἀντέχωσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπήρειαν τοῦ ὑπαίθρου, ἀφοῦ ἐγκεκλεισμένοι θὰ εἶναι εἰς μίαν τοιαύτην φυλακήν, μὴ ἀσχολούμενοι εἰς γεωργικὰς ἐργασίας ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα. Ἀπὸ τοιούτων σκέψεων, νομίζω, ἂν ὁρμᾶταί τις, μέ τινας τροποποιήσεις, εὐχερῶς θὰ φθάσῃ εἰς τὸ σύστημα τὸ προσῆκον διὰ τὸν τόπον ἡμῶν, τὸ σύστημα τὸ προσῆκον εἰς τὸν τόπον ἡμῶν κατ’ ἀντίληψιν ἐγχωρίαν, διότι ἄτοπον θὰ εἶναι ἡ Ἑλλάς, ἥτις μόλις ἀποτελεῖ ἕνα ἢ δύο μεγάλους νομοὺς τῆς Γαλλίας νὰ θέλῃ νὰ καταρτίσῃ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν της, ὡς τὸ καταρτίζει τὸ ὅλον Γαλλικὸν Κράτος. Μία κεντρικὴ φυλακὴ ἢ ἔστω καὶ δύο διὰ τοὺς καταδεδικασμένους δι’ ἐγκληματικὰς ποινάς, ἐπίσης δὲ δύο ἀγροτικαὶ φυλακαὶ εἰς δύο νήσους θὰ ἀπετέλουν τὸ ὅλον σύστημα, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ προσῆκον εἰς τὸν τόπον ἡμῶν. Δικαστικαὶ δὲ φυλακαὶ ἀφ’ ἑτέρου, καθ’ ὃν τρόπον εἶπον, ἐπίσης θὰ ἐπραγμάτουν τὸ ἕτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἐλύετο ἓν ἀπὸ τὰ μέγιστα διὰ τὸν τόπον μας ζητήματα. Καθὼς προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ καθὼς ἡ Βουλὴ ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὰ ζητήματα ταῦτα, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τις νὰ ἐκταθῇ περισσότερον. Εἶναι καθαρῶς πρακτικαὶ αἱ παρατηρήσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι οὐδὲ ἡ ὥρα ἡ προσήκουσα, ἵνα ἐπεκταθῇ τις περισσότερον καὶ δὴ θεωρητικώτερον.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρακτιβὰν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυγοδικίας.

§268Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω καὶ προηγουμένως, κύριοι Βουλευταί, ὅλον τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 4, διότι τοῦτο καὶ μόνον ἔχει κἄτι τι τὸ οὐσιαστικόν, τὸ οὐσιαστικὸν δὲ εἶναι ἡ ζητουμένη ἄδεια νὰ τεθῇ χεὶρ ἐπὶ τῶν κληροδοτημάτων τῶν ἀοιδίμων εὐεργετῶν Ἀνδρέου Συγγροῦ καὶ Μαρίνου Κοργιαλενίου. Τώρα ἂν ἡ διάθεσις αὕτη γίνεται καλῶς ἢ κακῶς, περὶ τούτου ἠδιαφόρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἢ μᾶλλον ὑπολαμβάνει ὅτι δύναται νὰ ἀδιαφορῇ ἡ Βουλή, διότι διαφυλάττει εἰς ἑαυτὸν μόνον τὴν ἀπόφασιν ὡς πρὸς τὸν τρόπον, τὸν τόπον καὶ τὸ σύστημα διαθέσεως τῶν χρημάτων τούτων. Τόσῳ μᾶλλον πρέπει νὰ κινήσῃ τὴν δυσπιστίαν τῆς Βουλῆς ἡ τοιουτοτρόπως ἐν λευκῷ ζητουμένη ἄδεια πρὸς διάθεσιν τῶν κληροδοτημάτων τῶν ἀοιδίμων ἐθνικῶν εὐεργετῶν, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν ἔχομεν παντάπασιν ὑπ’ ὄψει τὰς διαθήκας καὶ τοὺς κωδικέλλους τῶν εὐεργετῶν τούτων, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἄν, καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα ταῦτα ἀορίστως χωρὶς οὐδὲν ὡρισμένον σύστημα, καὶ καθ’ ὃν τρόπον φαντάζεται νὰ ὀργανώσῃ τὰς φυλακὰς εἰς τόπους καὶ κατὰ τρόπους ἀγνώστους εἰς τὴν Βουλήν, ὁρισθησομένους δὲ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἂν κατὰ τοιοῦτον τρόπον δίδοντες τὴν συγκατάθεσιν ἡμῶν ὅπως διατεθῶσι τὰ κεφάλαια καὶ οἱ τόκοι τῶν κληροδοτημάτων τούτων, δὲν προσκρούωμεν εἰς τὴν θέλησιν τῶν διαθετῶν. Μοὶ εἶχε κάμει ἐντύπωσιν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς μίαν ἄλλην περίπτωσιν συζητουμένου ἑνὸς ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ Πανεπιστημιακοῦ, ἔλαβον πάλιν τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον μιᾶς δωρεᾶς διαφημισθείσης διὰ τῶν ἐφημερίδων τοῦ κυρίου Ἀναργύρου, τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἡμῶν ἐκ Σπετσῶν, πρὸς ἵδρυσιν ἱδρύματος διδασκαλίας πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Ἡ δωρεὰ αὕτη ἐμνημονεύετο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας, ἐζήτησα δ’ ἐγὼ νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦτο τῆς δωρεᾶς, ἵνα γνωσθῶσιν οἱ ὅροι αὐτῆς. Συνεζητήσαμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ οὔτε κατετέθη τὸ ἔγγραφον τοῦτο, οὔτε τίποτε ἀνεκοινώθη εἰς ἡμᾶς, ἔμαθον δὲ κατάπληκτος χθὲς ἐρωτήσας τὸν Βουλευτὴν ἐκ Σπετσῶν κ. Διομήδην, ὅτι ἡ δωρεὰ αὕτη, διότι διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον τὸ Καποδιστριακὸν ὡς διετυπώθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐκεῖ ἐχάσαμεν διὰ τῆς τοιαύτης διαγωγῆς τῶν κυρίων Ὑπουργῶν μίαν δωρεάν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο λίαν συμφέρουσα εἰς τὸ ἔθνος. Ἐδῶ ἂν διαθέσωμεν—καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν παραβαίνωμεν ἢ ὄχι τὴν θέλησιν τῶν διαθετῶν—ἂν διαθέσωμεν τὰ χρήματα ταῦτα ἐναντίον τῆς θελήσεως τῶν διαθετῶν, χάνομεν τὰ κληροδοτήματα τοῦ μέλλοντος, διότι βεβαίως δὲν ἀνέχονται οἱ διαθέται, ἵνα κατὰ τοιοῦτον τρόπον—δὲν γνωρίζω ἂν πράγματι, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον—καταστρατηγῶνται αἱ τελευταῖαι αὐτῶν θελήσεις. Πρὶν δώσω λοιπὸν οἱανδήποτε ἄδειαν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, πρὸς διάθεσιν χρημάτων προερχομένων ἐκ τῆς τελευταίας θελήσεως τῶν εὐεργετῶν Α. Συγγροῦ καὶ Μαρίνου Κοργιαλενίου, θὰ ἐπεθύμουν, καὶ θὰ ἐθεώρουν, ὅτι εἶναι τὸ τακτικὸν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουσι τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ τακτική, νὰ ἀνακοινωθῶσιν αἱ εἰσέτι ἀνακοίνωτοι εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν διαθῆκαι τοῦ Ἀνδρέου Συγγροῦ καὶ τοῦ Μ. Κοργιαλενίου. Τοῦτο εἶναι τὸ ἓν σημεῖον· εἶναι ὅμως καὶ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ κινήσῃ τὴν δυσπιστίαν καὶ τὰς ἀμφιβολίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δυνάμεθα ὑπὸ τό, ἂς τὸ ἀποκαλέσωμεν, σύστημα αὐτὸ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν διάθεσιν τῶν κληροδοτημάτων τούτων, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς δικαιολογούμεθα νὰ χορηγήσωμεν τοιαύτην ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν προηγουμένως: Τίνες ἦσαν οἱ οἰκονομικοὶ ὑπολογισμοὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἑδράζεται ἡ Κυβέρνησις, ζητοῦσα νὰ διαθέσῃ τὰ κληροδοτήματα ταῦτα οὐχὶ πρὸς ὡρισμένους σκοπούς, ὡς λίαν ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας, ἀλλ’ ἀορίστως; Ἐὰν θελήσωμεν νὰ παρακολουθήσωμεν, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὡς ἀληθῆ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ὑπόσχεται ὁ κ. Ὑπουργός, δύναται νὰ συναφθῇ τοκοχρεολυτικὸν δάνειον μόνον μέχρις 1,500,000 δρχ. καὶ ἀφοῦ τὸ εἰς ἐνοίκια φυλακῶν ἐτησίως δαπανώμενον ποσόν, ἐφ’ οὗ οἰκοδομεῖ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέρχεται εἰς δρχ. 78,756, τὰ δὲ κληροδοτήματα δὲν γνωρίζω μέν, ἀλλ’ ἔμαθα παρ’ ἄλλων συναδέλφων ὅτι ἀνέρχονται εἰς 3,000,000. Ἐρωτῶ ἤδη: Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, σοβαρῶς συζητοῦντες, ὅτι μὲ 4,500,000 θὰ κατασκευάσωμεν 30 φυλακάς; Ἐὰν δὲ τοῦτο εἶναι ἀνεπίτευκτον, φαντάζεσθε ὅτι αἱ ἄλλαι Βουλαὶ θὰ καταλήξουν εὐκόλως εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν 30 νέων φυλακῶν; Ὄχι βέβαια! Ἀλλὰ ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἔχουν διατεθῆ τὰ κληροδοτήματα τοῦ Συγγροῦ καὶ τοῦ Κοργιαλενίου διὰ φυλακὰς εἰς μέρη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦσαν ἀμέσως χρήσιμοι, ἡ δὲ ἀνέγερσις γίνῃ κατὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα, ὅπως ἀφῆκε νὰ ὑπονοηθῇ ἐντριβέστατος συνάδελφος, ὁ κ. Ἀγαπητός, εἶναι δυνατὸν νὰ κριθοῦν ἀκατάλληλα, διότι ἐκ τῆς παντογνωσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐξαρτᾶται τὸ πρόγραμμα τοῦ διαγωνισμοῦ; Νομίζετε ὅτι συμβιβάζεται πρὸς τὴν συνείδησιν ἡμῶν νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἄδειαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατασπατάλησιν τῶν ἱερῶν αὐτῶν χρημάτων, χωρὶς νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπός, εἰς ὃν ἀπέβλεπον οἱ ἀείμνηστοι αὐτοὶ εὐεργέται, ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, ἀλλὰ κατόπιν σοβαρᾶς μελέτης ἐπὶ τῇ βάσει ἑδραίων ὑπολογισμῶν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ τοῦτο μὲ τὴν εὐσυνείδητον ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων μας, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑποβληθῇ εἰς νέαν βάσανον, εἰς νέαν μελέτην, κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν διὰ τὸ τέταρτον ἄρθρον, διότι τὰ ἄλλα ἄρθρα ἀποτελοῦν ἓν πρόγραμμα σκέψεων, δὲν εἶναι διατάξεις νομικαί, ὡρισμέναι καὶ σοβαραί. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πάντως θὰ σημάνῃ διάθεσιν χρημάτων, διάθεσιν περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἔχομεν οὐδὲν δεδομένον ὅτι θὰ γίνῃ σκοπίμως, πρέπει ἢ νὰ μεταρρυθμισθῇ ἢ νὰ λείψῃ.

§269Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ διέκοψεν, εἰπών, ὅτι τὸ κληροδότημα τοῦ Κοργιαλενίου ἔχει ὁρισθῆ δι’ ἀντικατάστασιν τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, καὶ ἕνεκα τούτου θὰ ἦτο δύσκολον, ἢ μᾶλλον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν εἰς τὸν νόμον, ὅπως τὰ δύο κληροδοτήματα διατεθῶσι διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικῶν φυλακῶν, νομίζω ὅτι ἔχω ἀπάντησιν σοβαρὰν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν ἑξῆς: Τὸ μεγαλείτερον ποσὸν ἀποτελεῖ τὸ κληροδότημα τοῦ Συγγροῦ, ἀνερχόμενον πάντως εἰς πλέον τῶν 2,200,000 δραχμὰς. Αἱ ἀνεγερθησόμεναι δικαστικαὶ φυλακαὶ θὰ εἶναι 26 τὸν ἀριθμόν, ἀφαιρουμένης μιᾶς τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ διατεθῇ τὸ κληροδότημα τοῦ Κοργιαλενίου, μένουν πρὸς ἀνέγερσιν 25 δικαστικαὶ φυλακαί. Τὸ κληροδότημα τοῦ Συγγροῦ εἶναι 2,200.000.

§270Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 2,500,000 περίπου.

§271Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχομεν λοιπὸν 100,000 δρχ. δι’ ἑκάστην φυλακήν. Δὲν ἀρκοῦν; θὰ προσθέσῃ τὸ Κράτος ἀναγράφον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 ποσόν τι ἀκόμη, θὰ προστεθῇ τὸ τίμημα τῶν ἀπαλλοτριωθησομένων ὑπαρχουσῶν φυλακῶν, θὰ ἀποτελεσθῇ ἄρα πάντως ἓν ποσόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ ὅτι θὰ ἀνεγερθῶσι δικαστικαὶ φυλακαί. Διὰ ταῦτα λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω τὴν πρότασίν μου, ὅπως ὁρίσωμεν εἰς τὸ 4ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὅτι τοὐλάχιστον τὸ κληροδότημα τοῦ Συγγροῦ ἀποκλειστικῶς θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικῶν φυλακῶν διαιρούμενον εἰς 25 ἴσα μέρη, πλὴν τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου θὰ διατεθῇ τὸ κληροδότημα Κοργιαλένιου. Παρακαλῶ, ὅπως μοι ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου ταύτην, ἥτις ἐξασφαλίζει προσηκόντως τὸ κληροδότημα ἐκεῖνο, διότι, ἐπαναλαμβάνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἔχῃ πάντοτε ὑπ’ ὄψιν του τὴν μεταβλητότητα τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Εἶναι δυνατὸν αὔριον νὰ ἔλθῃ ἄλλος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὑρίσκων δὲ τοιοῦτόν τινα νόμον, νὰ ἁρπάσῃ τὰ κληροδοτήματα ἐκεῖνα καὶ νὰ τὰ διαθέσῃ εἰς ὡρισμένα μέρη, πρὸς τὰ ὁποῖα θὰ συμβιβάζωνται περισσότερον τὰ κομματικά του συμφέροντα.

§272Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου ἐπεθύμουν μίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ καὶ τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς τόκους τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Κοργιαλενίου πρὸς ἵδρυσιν προτύπων φυλακῶν. Τίνες θὰ εἶναι αἱ πρότυποι φυλακαί;

§273Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι φράσις τῆς διαθήκης.

§274Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ ὅτι ὁ διαθέτης μεταχειρίζεται τὴν φράσιν πρότυποι φυλακαί, μοῦ γεννᾷ τὴν ἀπορίαν τί ἠννόει ὁ διαθέτης μὲ τὰς λέξεις πρότυποι φυλακαί. Ἠννόει φυλακὰς τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐγκαθιδρύσῃ τὸ νομοσχέδιον; Ἠννόει φυλακὰς κατηγορίας τινος ἐξ ἐκείνων τὰς ὁποίας θέλει νὰ καθιερώσῃ τὸ νομοσχέδιον; Ἠννόει κεντρικὰς φυλακάς, ἀγροτικὰς φυλακὰς, δικαστικὰς φυλακάς; Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν, τί ἠννόει ὁ διαθέτης καὶ τί ἐννοεῖ νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκτελοῦσα τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Θὰ ἐπερίμενον ἑπομένως τὴν διασάφησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ νὰ ἐπανέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν παράκλησιν καὶ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅπως κατατεθῇ ἡ διαθήκη τοῦ Κοργιαλενίου, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ψηφίζοντες τὸ ἄρθρον 4, εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἀειμνήστου δωρητοῦ.

§275Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ τοῦ συμπεράσματος τοῦ κ. Βουλευτοῦ βεβαίως δὲν ἀναμένει ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω τι. Ὀφείλω ἐν τούτοις νὰ δηλώσω, ὅτι αἱ διαπορητικαὶ ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας δὲν ἦσαν ἄξιαι ἑαυτοῦ· διότι βεβαίως εἶναι δυσχερὲς νὰ ἐννοήσῃ τις τί εἶχεν ἐν νῷ ὁ διαθέτης ὁμιλῶν περὶ «προτύπων» φυλακῶν· ἀλλ’ ὅμως ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἔννοια ἐγγυτέρα πρὸς τὴν πιθανωτέραν ἀντίληψίν του καὶ πρὸς τὰς πιθανωτέρας σκέψεις του θὰ εἶναι αὕτη· νὰ εἶναι φυλακαὶ πληροῦσαι ὡρισμένον σωφρονιστικὸν σύστημα, ἀναγνωριζόμεναι ὡς τοιαῦται ὑπὸ τῆς συγχρόνου ἐπιστήμης, ἀφιστάμεναι δ’ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι κατ’ ὄνομα εἶναι φυλακαί, ὡς αἱ ὑπάρχουσαι, κατ’ οὐσίαν δὲ δὲν εἶναι τοιαῦται. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Κοργιαλένιος ὁμιλῶν περὶ προτύπων φυλακῶν εἶχεν ἐν νῷ διαγεγραμμένον ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ὡρισμένον τι σύστημα σωφρονιστικόν, διαβίωσιν ἐν ἀπομονώσει πλήρει, ἢ ὑπὸ σύστημα μικτόν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τοῦτο ὑποτεθῇ, βεβαίως ἡ λεπτομέρεια αὕτη δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑποτάξῃ τὴν θέλησιν τοῦ Κράτους πρὸς υἱοθέτησιν ὡρισμένου σωφρονιστικοῦ συστήματος, υἱοθέτησιν ἡ ὁποία ἅπτεται δημοσίων συμφερόντων, ἅτινα πάντοτε εἶναι ἀνώτερα πάσης ἰδιωτικῆς αὐτοβουλίας. Ἐκ προνοίας ἑπομένως καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀλλὰ καὶ διὰ ἄλλας λεπτομερείας, περὶ τῶν ὁποίων ἐνδεχόμενον νὰ ὁμιλῇ καὶ αὐτὴ καὶ ἄλλαι διαθῆκαι γενόμεναι καὶ ἄλλα δωρητήρια τὸ νομοσχέδιον λέγει: «τηρουμένων τῶν οὐσιωδῶν ὅρων τῆς διαθήκης». καὶ προστίθεται: «Ἡ διάταξις αὕτη ἰσχύει καὶ διὰ πᾶν ἄλλο κληροδότημα ἢ δωρεὰν πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν προοριζόμενα ὑπὲρ τοῦ Κράτους». Δηλαδὴ ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεψε καὶ εὐλόγως ἠδύνατο νὰ ἀποβλέψῃ ὁ διαθέτης εἶναι νὰ κανονίσῃ μόνον τοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι δὲν ἅπτονται δημοσίων συμφερόντων, δὲν θίγουσι ζητήματα δημοσίας τάξεως, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ τὸ Κράτος νὰ ὑποχωρήσῃ.

§276Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνταποδίδων τὸ φιλοφρόνημα, νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκε, δὲν ἦτο ἀξία αὐτοῦ. Διότι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τί ἐννόει ὁ διαθέτης, τί ἤθελεν ὁ διαθέτης· κατὰ πόσον δ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὁ διαθέτης ἦτο οὐσιῶδες ἢ μή, περιέμενον νὰ τὸ ἐκτιμήσω ἐγώ, διότι ἐγὼ πρέπει νὰ τὸ ἐκτιμήσω. Περιέμενον δηλαδὴ νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλὴ τί ἤθελεν ὁ διαθέτης, ὁρίζων ὅτι ἀφήνει τὴν περιουσίαν του ἢ ὡρισμένον μέρος τῆς περιουσίας του εἰς τὸ Κράτος καὶ νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὁ διαθέτης, εἶναι οὐσιῶδες, καὶ ὄχι νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλή, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὸ περιεχόμενον τῆς διαθήκης τοῦ διαθέτου, νὰ ψηφίζῃ ὅτι θὰ τηρήσῃ ἐν τῇ ἱδρύσει τῶν φυλακῶν ὅ,τι ὁ Ὑπουργὸς θὰ θεωρήσῃ εὔλογον, νὰ μεταφέρῃ δηλαδὴ ἡ Βουλὴ τὴν κρίσιν αὐτῆς εἰς τὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τότε, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκλείπει πλέον ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐνεργήσῃ ἐκτελεστικὴν πρᾶξιν, βεβαίως δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ ἀφοῦ ἀναγνωρίζει, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐκτελέσῃ νομοθετικὴν πρᾶξιν, ὀφείλει νὰ παράσχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ διαθήκη, εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία δὲν θέλει δεσμευθῆ βεβαίως ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§277Γ. ΠΩΠ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ τρίτον μέρος τοῦ τετάρτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δύο πρῶτα κεφάλαια τὰ ἀφορῶντα τὰ κληροδοτήματα, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει διάταξίς τις εἰδική, ἡ ὁποία νὰ καθιστᾷ περιοριστικὰ τὰ δικαιώματα μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς Ὑπουργοῦ περὶ τὴν διάθεσιν τῶν κληροδοτημάτων, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὰ ἀφήνωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τὴν καλὴν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου, προκειμένου περὶ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου, νομίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος καὶ κατηγορήθη καὶ ἐπῃνέθη, ὅτι μετέρχεται καὶ τοῦ ἀρχιτέκτονος τὰς γνώσεις, ὅτι μετέρχεται καὶ τοῦ σωφρονιστοῦ καὶ τοῦ νομομαθοῦς τὰς ἰδιότητας, παρεξέκλινεν ὀλίγον ὑπεισελθὼν καὶ εἰς οἰκονομολογικὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι ἐκεῖναι αἵτινες θὰ ἥρμοζε νὰ διατυπωθῶσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ.

§278ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν ἐδίδαξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§279Γ. ΠΩΠ. Τὰ μαθήματα τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ ἔλαβεν ἐκ τοῦ συναδέλφου του Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέδρασαν ὄχι ἐπωφελῶς ἐπὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 4 ὅτι πρόκειται περὶ συνομολογήσεως δανείου παρεχομένης τῆς ἀδείας εἰς λευκόν, καὶ δανείου τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ εἰς 6 ἢ 26 ἑκατομ. ὁλόκληρα κατ’ ἀορίστους ὑπολογισμούς.

§280Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά; Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ἐξήγησιν.

§281Γ. ΠΩΠ. Διότι ἐγὼ θέλω νὰ ὑποθέσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφιλοδόξησεν ὅπως εὐθὺς ἀμέσως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του δημιουργηθῶσι τὰ πλεῖστα ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς φυλακαί, ὥστε τὰ ἓξ ἑκατομμύρια θὰ εἶναι τὸ ἐλάχιστον τοῦ δανείου. Προκειμένου περὶ μετασκευῆς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος δὲν ἦτο ἀνάγκη κἂν νὰ προβλέψῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι προέβλεψεν ὁ Κοργιαλένιος· προκειμένου περὶ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τοῦ Συγγροῦ εἶχον γίνει μακραὶ πρό τινος συζητήσεις καὶ μὲ τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων διακοσίων χιλιάδων βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίας τινὸς ἐργασίας, ἀφοῦ τὸ πλεῖστον μέρος αὐτῶν θὰ διατεθῇ διὰ κεντρικὰς φυλακὰς ἐν τῇ πρωτευούσῃ, δι’ ἐπισκευὴν ἄλλων τινῶν φυλακῶν, ἴσως αὐτῶν τούτων τῶν φυλακῶν τοῦ Συγγροῦ, εὑρισκομένων ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συνομολογήσεως δανείου τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως καὶ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἀνέλθῃ εἰς 6.000,000 δραχμῶν. Πρώτην φορὰν εἰς Βουλὴν εἰσάγεται ὡς μεταβατική, ὡς τριτεύουσα, ὡς παρεμπίπτουσα διάταξις ἑνὸς νομοσχεδίου ἡ ἄδεια εἰς λευκὸν συνομολογήσεως δανείου ἀπὸ ἕνα Ὑπουργὸν...

§282Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά!

§283Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει: Ὄχι δά! Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιόν του λέγει ῥητῶς ὅτι «ἐπιτρέπεται»...

§284Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἄδειαν ζητεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§285Γ. ΠΩΠ. Δηλαδή;

§286Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσῃ μίαν ἐξήγησιν.

§287Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ θέρος νόμον περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶναι λεπτομερής, ἀναλυτικώτατος, προβλέπει δὲ περὶ συνάψεως δανείου διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς ἑκάστου δικαστικοῦ καταστήματος καὶ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἤρξατο ἐφαρμοζόμενος. Ὑπάρχουσι δὲ ἐγγυήσεις ἀναγεγραμμέναι ἐν αὐτῷ. Δὲν δίδει δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἀλλ’ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ εἰς τοῦτο δὲ ὑπὸ ὡρισμένας ἐγγυήσεις, καὶ ὡρισμένας προϋποθέσεις ἀναγραφομένας εἰς πολλὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ἐκείνου. Τὸ ἐδάφιον τρίτον τοῦ ἄρθρου 4 τὸ ὁποῖον ὀνομάζετε μεταβατικὴν ἢ παρεμπίπτουσαν διάταξιν ἀδίκως, διότι οὔτε παρεμπίπτουσα εἶναι, ἀφοῦ καταλαμβάνει πέντε ὁλοκλήρους στίχους, παραπέμπει εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ἑπομένως δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη λεπτομερεστέρων ὁδηγιῶν.

§289Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ νόμος ἐδῶ εἶναι ἐσφαλμένος.

§290Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸν διορθώσωμεν. Πιθανὸν νὰ εἶναι τὸ στοιχεῖον ἐσφαλμένον. Εἶναι σφάλμα τοῦ τυπογραφείου. Ἀνάγεται εἰς τὸν τελευταῖον νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐσχάτως, ὁρίζεται δὲ καὶ ὁ τίτλος του.

§291Γ. ΠΩΠ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν τοιαύτην παραπομπήν, ἐμφαινομένην ἄλλως τε καὶ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ ἄρθρου, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ζητήσῃ δικαίωμα οἰκονομολογικῆς εὑρεσιτεχνίας ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἐπαφίνων τὴν δόξαν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφόν του. Διότι πλὴν τοῦ δανείου, ὅπερ ἀνέφερεν ὡς ὑπόδειγμα καὶ γνώμονα τῆς παρεχομένης διὰ τὴν σύναψιν ἑνὸς δανείου ἀδείας, πλὴν λέγω τοῦ δανείου ἐκείνου ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα δάνεια διὰ νὰ λάβητε ὡς ἐγγυήσεις μιμήσεως. Δάνεια ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀλλαχοῦ γενόμενα. Καὶ οὕτω θὰ ἠδυνάμεθα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἴπωμεν ὅτι παρέχομεν διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ τάδε δανείου δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ συνομολογήσῃ δάνειον κατὰ τὸ δεῖνα ἐν Γαλλίᾳ συνομολογηθέν. Διότι οὔτε εἰς τὸ ἔθνος πλέον δύναται νὰ ἔχῃ διαφοράν. Ἀφοῦ νῦν συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν μεγάρων συνάπτομεν δάνειον δι’ ἀνέγερσιν φυλακῶν δὲν διαφέρει παρὰ μόνον κατὰ χωρισμὸν τοπικόν. Πρόκειται περὶ πράξεως ἀφορώσης τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς καὶ μᾶς λέγει: Θὰ συνομολογήσω ἓν δάνειον, διότι μοὶ ἐπετρέψατε τοιοῦτον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων. Ἀλλὰ ποία ἦτο ἡ δικαιολογητικὴ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐζητήθη τότε τὸ δάνειον;

§292Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμοία.

§293Γ. ΠΩΠ. Ἦτο ἡ μεγάλη δαπάνη, τὴν ὁποίαν παρεῖχεν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος εἰς τὴν πληρωμὴν ἐνοικίων εἰς δικαστικὰ οἰκήματα· ἀλλ’ ἐδῶ ἔχομεν τὰ πλεῖστα, ἂν ὄχι ὅλα τῶν καταστημάτων τῶν φυλακῶν ἀνήκοντα εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος. Πρόκειται συνεπῶς περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον συνομολογεῖται ἐπὶ νέων καθαρῶς οἰκονομολογικῶν βάσεων, διότι δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν δικαιολογικὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ συνομολόγησις δανείου διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικῶν μεγάρων, ὅπερ ἐπίσης κακῶς καὶ παρὰ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους καὶ νόμους διετυπώθη. Τοῦτο δὲ λέγω παρεμπιπτόντως, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον πλέον. Νῦν πρόκειται διὰ τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ τετάρτου ἄρθρου. Ἐνταῦθα συζητοῦμεν περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου, ὅπερ κατὰ φανταστικοὺς ὑπολογισμοὺς δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς 6,000,000 δρ., ἀλλὰ καὶ εἰς ἑξήκοντα. Δίδομεν οὕτω ἀπόλυτον δικαίωμα εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι δυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν ἓν δάνειον ἐπὶ τῇ βάσει οἰκονομολογικοῦ συνδυασμοῦ ἄλλου δανείου, εἰς ὃ παραπεμπόμεθα ν’ ἀνεύρωμεν τοὺς ὅρους πρὸς συνομολόγησιν τοῦ νῦν ζητουμένου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς οὐδέποτε θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον ἡ Βουλὴ πρὸς παροχὴν εἰς λευκὸν ἀδειῶν συνομολογήσεως δανείων. Ἀφοῦ δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει νόμον παροχῆς ἀδείας δανείου πρὸς ἀνέγερσιν ὡρισμένων δικαστικῶν μεγάρων, τοῦτο ἔπρεπε νὰ τὸν πείσῃ, ὅτι προκειμένου καὶ περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν ἔπρεπε νὰ προσέλθῃ μὲ ἰδιαίτερον νόμον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ταύτην. Σήμερον αἱ συνθῆκαι καὶ οἱ ὅροι πρὸς συνομολόγησιν δανείου εἶναι ἐντελῶς διάφοροι τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ὅρων κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὴ συνομολόγησις ἑνὸς δανείου αὔριον. Καὶ θέλετε νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τοὺς ὑπουργοὺς τῆς αὔριον ἄδειαν ἄνευ εἰδικοῦ νόμου, ὅστις θὰ ἐγίνετο ἀφορμὴ νὰ διηρευνᾶτο κατὰ πόσον αὐτὴ ἡ συνομολόγησις δανείου τοῦ Κράτους μὲ ὑποθήκας συμπίπτει μὲ τὰς συνθήκας τὰς οἰκονομικὰς τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ κατὰ πόσον ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ ὑφίσταται ποικιλωνύμως καὶ ποικιλοτρόπως δάνεια. Αὐτὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως κενοφανῆ. Διότι μᾶς λέγει ὅτι ὑποχρεούμεθα νὰ παράσχωμεν τὴν ἄδειαν διὰ τὴν συνομολόγησιν ἑνὸς δανείου ἀγνώστου ποσοῦ, ἀφοῦ ἔχομεν ἄλλον νόμον, ὅστις ἐψηφίσθη κατὰ τὸ ἔτος τάδε καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβαρύνωμεν καὶ πάλιν τὸν προϋπολογισμὸν δι’ ἑνὸς νέου δανείου. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ κρίσιν, νὰ θελήσῃ νὰ περιορίσῃ τὸν τρόπον τῆς διατυπώσεως τῆς παραγράφου ταύτης καὶ νὰ καθορίσῃ ὅτι προκειμένου περὶ συνομολογήσεως δανείου θὰ κομίσῃ ἰδιαίτερον νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐρευνηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ καθορισθῶσι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι δεκτὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς μὲ ἀνάλογον ἀντίκρυσμα ὑπηρεσίας τοῦ νέου δανείου. Τοιουτοτρόπως δὲ ὁμαλῶς θὰ βαίνωμεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐπιθυμίαν του, ὅπως τὸ Κράτος ἀποκτήσῃ φυλακάς, τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως ἔχει ἀνάγκην.

§294Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πρώτην φορὰν δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω τὸν κύριον ἐκ Ψαρῶν Βουλευτήν· ἴσως διότι δὲν ἐπεμελήθη νὰ λάβῃ τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἑδραιώσῃ τοὺς συλλογισμούς του. Ὅταν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ ἐσχάτως εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων, παρετήρησα ὅτι τὸ Κράτος καταβάλλει ὑπερόγκους δαπάνας εἰς ἐνοίκια δικαστικῶν καταστημάτων, καὶ ὑπελόγισα προχείρως, ὑπολογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀπῄτει βαθείας οἰκονομολογικὰς γνώσεις, ὅτι τὸ Κράτος, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτοῦ, δύναται νὰ πλουτισθῇ διὰ δικαστικῶν μεγάρων ἀνηκόντων εἰς αὐτό. Ὑπέδειξα δὲ τότε, ὅτι διὰ χρεολυτικῶν δανείων, ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους συναπτομένων, θὰ ἦτο δυνατὸν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ ἐγερθῶσι τοιαῦτα δικαστικὰ καταστήματα. Τότε οὐχὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀλλ’ ὑπό τινων ἀντιφρονούντων ἐθεωρήθη τοῦτο οὐτοπία, ἐψηφίσθη δὲ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς ἐπιμνημοσύνου βοῆς, ὅτι δὲν ἐπέπρωτο ποτὲ νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς. Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον, γενόμενον νόμος τοῦ Κράτους, ἐφηρμόσθη καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενον ὑπὸ πάντας τοὺς ὅρους τοὺς νομοθετικοὺς καὶ ὑπὸ πάσας τὰς ἡμετέρας προβλέψεις· θὰ κατασταθῇ δὲ δυνατὸν ἐν προσεχεῖ μέλλοντι νὰ γίνῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀπὸ τοῦδε λέγομεν. Τοῦτο λέγω καὶ ἐν προκειμένῳ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν, ὑπὸ τὰς αὐτὰς βάσεις καὶ πεποιθήσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας καὶ τότε διετύπωσα τὸ πρᾶγμα· καὶ ἰδοὺ διατί. Λέγω ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ προσέγγισιν ἀνέρχονται τὰ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους κληροδοτήματα πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν, θὰ κατασταθῇ δυνατὸν τοὐλάχιστον νὰ ἐγερθῇ τὸ ἓν τρίτον τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Λαμβανομένου ἤδη ὑπ’ ὄψιν τοῦ συστήματος τοῦ καθιερουμένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου, συστήματος ὑποχρεωτικῆς ἐργασίας, θὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος μεγάλου μέρους τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται πρὸς διατροφὴν τῶν πενομένων καταδίκων, τὸ ποσὸν τῶν ὁποίων μετὰ τῶν ἐνοικίων ἀνέρχεται περίπου εἰς 1½ ἑκατομμύριον δραχμῶν, διὰ νὰ εἴπω στρογγυλὸν ἀριθμόν. Ἂν δὲ μετὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν φυλακῶν ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν δαπανῶν τούτων, δηλαδὴ ποσοῦ πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν περίπου, ἢ καὶ τοῦ ἡμίσεως ἀκόμη τοῦ ποσοῦ τούτου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου ἐκείνου, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον χρεολυτικὸν δάνειον εἰς ἀνέγερσιν τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῶν φυλακῶν, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου συστήματος. Καὶ ἐπαναλαμβάνω κεφαλαιωδῶς τοὺς ἀριθμούς. Ἂν διὰ τῶν ὑπαρχόντων 3 ἑκατομμυρίων κατασταθῇ δυνατὴ ἡ ἀνέγερσις τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν φυλακῶν, θὰ κατασταθῇ συγχρόνως δυνατὴ καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν δαπανῶν, δηλαδὴ θὰ ἔχωμεν ἀπηλλαγμένον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, μετὰ τὴν δαπάνην τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, ποσοῦ δραχμῶν περίπου 500 χιλιάδων ἐκ τοῦ ἐνεστῶτος ὑπάρχοντος βάρους. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ ὑποδείξω ὅτι πολὺ μικρότερον τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοκοχρεολυτικῶν δανείων διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ὑπολοίπου συστήματος τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους; Βεβαίως ὄχι.

§295Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προέβλεψεν ἐπὶ τοῦ μέλλοντος, κανονίζων κατὰ παράδοξον σκέψιν τὸν τρόπον τῆς πιθανῆς συνομολογήσεως δανείου. Ἀνεγνωρίσθη ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θὰ κανονισθῇ αὔριον, ἀλλὰ περὶ πιθανότητος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ διάταξις τοῦ νόμου θὰ πραγματοποιηθῇ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη. Καὶ λέγει ὅτι πρόκειται περὶ διαδοχικῆς χρήσεως τοῦ δανείου, διότι διαδοχικῶς πρόκειται νὰ συμπληρώσῃ τὰ δύο τρίτα τῶν φυλακῶν, τὰ ὁποῖα θὰ μείνωσι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν φυλακῶν, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσῃ τὸ κληροδότημα τοῦ Συγγροῦ καὶ τοῦ Κοργιαλένιου. Συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς περιπίπτει καὶ εἰς νέαν οἰκονομικὴν ἀνωμαλίαν. Διότι ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς νῦν, ὅπως παράσχωμεν ἄδειαν, ἵνα δυνηθῇ μετὰ δύο ἢ πέντε ἔτη, εἴτε αὐτὸς εἴτε ὁ διάδοχος αὐτοῦ, νὰ συνομολογήσῃ δάνειον.

§296Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς θὰ εἴμεθα.

§297Γ. ΠΩΠ. Εὔχομαι νὰ εἶσθε σεῖς· διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ οὔτε τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔχετε καταβάλει, οὔτε τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐπιδείξει ἑκάστοτε. Οὐδὲ κἂν αὐτὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, τὴν εὐγενῆ φιλοδοξίαν, ὑφ’ ἧς κατέχεσθε. Ἀλλὰ πρέπει τὴν φιλοδοξίαν ταύτην νὰ μερίζησθε μετά τινος προσοχῆς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες μετ’ εὐγενοῦς ἐπίσης φιλοδοξίας προσπαθοῦσι νὰ σᾶς ὑποβοηθήσωσιν εἰς τὸ ἔργον σας. Προσπαθοῦμεν νὰ σᾶς ἀποσπάσωμεν ἑνὸς ἀτόπου, διότι δὲν εἶναι σύνηθες οὔτε κοινοβουλευτικὸν κἄν, ἂν ὄχι οἰκονομολογικόν, ὅπως ἐρχώμεθα καὶ παρέχωμεν ἄδειαν συνομολογήσεως δανείου καταμεριζομένου εἰς μικρότερα δάνεια καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνωμολογήθη ἄλλο δάνειον καὶ μὲ ἀόριστον χρόνον ποσοῦ καὶ χρόνου, χωρὶς νὰ γνωρίζητε, ἂν μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ σᾶς παρέχῃ τὰ μέσα νὰ χρησιμοποιήσητε τὸ δάνειον, ὑφ’ οὓς βαρυτάτους ὅρους ζητεῖτε τὴν συνομολόγησίν του, ἢ ἄν, καθ’ ὃν τρόπον διεξάγεται ἡ ἐργασία τῆς ἀνορθώσεως, δὲν ὑπάρξῃ διάθεσις νὰ σᾶς παράσχωσι δάνειον οὔτε ἡμεδαπαὶ οὔτε ξέναι ἀγοραί· καὶ τότε θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσηγηθῆτε νέον νομοσχέδιον. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ σᾶς παράσχωμεν πάσας τὰς εὐκολίας καὶ τὰ μέσα, διότι εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τὴν γενικὴν ἰδέαν καὶ ὄχι πρὸς τὰς λεπτομερείας. Διότι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην δημιουργίας νέων φυλακῶν, ὅπως ἐμφανισθῇ ἀνθρωπινώτερον τὸ Κράτος τοῦτο. Ἐν τούτοις εἰς πᾶσαν περίστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἀντίρρησις, ἔρχεσθε καὶ ἐπιβάλλετε τὴν γνώμην ὑμῶν πρὸς τὴν Βουλήν, καίτοι, ἂν ἠθέλετε νὰ ἐρωτήσητε οὐχὶ οἰκονομολόγον τινὰ ἢ ἄλλον ἀσχολούμενον περὶ τὰ οἰκονομικά, ἀλλ’ οἱονδήποτε ἄνθρωπον ἀναμιγνυόμενον ὁπωσδήποτε εἰς τὰς συνομολογήσεις τῶν δανείων, θὰ ἐβλέπετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μία Βουλὴ νὰ παράσχῃ ἄδειαν εἰς λευκὸν ποσοῦ, χρόνου καὶ τρόπου, ὥστε νὰ ἐπιβαρύνηται εἰς πᾶσαν στιγμὴν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διὰ νέων δανείων, ὧν μέρος πάλιν θὰ χρησιμεύῃ ἐκ τοῦ ὅλου δανείου. Τὸ αὐτὸ ἐπράξατε καὶ μὲ τὸ μέγα δάνειον. Τὸ ἐπήρατε καὶ τὸ εἴχετε εἰς τὴν Τράπεζαν πληρώνοντες 6% τόκους καὶ χρεολύσιον καὶ λαμβάνετε ἐκ τῆς καταθέσεώς του 1%. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ μὲ τὰ νέα παραγωγικὰ ἱδρύματα καὶ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας φαντάζεσθε ὅτι θὰ δημιουργήσωσιν αἱ φυλακαί σας. Ὁσάκις πρόκειται περὶ νέας δαπάνης, ἐμφανίζεται καὶ μία παραγωγικὴ θέσις ἢ ἓν παραγωγικὸν ἵδρυμα. Καὶ τοῦτο πάλιν εἶναι ἡ μόνη νομιζομένη δικαιολογικὴ βάσις διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου τούτου. Αὐτὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω. Ἂν θέλετε ν’ ἀκούσητε τὴν γνώμην μου, δὲν θὰ παράσχητε κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἂν ἀκολουθήσητε τὴν ἰδικήν σας, θὰ ἔχητε βεβαίως ἱκανοποίησιν τῆς φιλοδοξίας σας, ὅτι ἐγένοντο δεκτὰ ὅ,τι ἐπεθυμήσατε, ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη, ἀλλ’ οὔτε τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα θὰ ταχθῶσι πρὸς τὸ μέρος ὑμῶν.

§298Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ψαρῶν καὶ νὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι δὲ ἀκριβῶς τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ. Ἔχω δέ, Κύριοι, ἐκπεφρασμένην γνώμην περὶ τούτου, διότι, ὅταν συνεζητεῖτο καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ ἐγένετο μνεία εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον εἶπον τότε, ὅτι ἐπὶ τέλους ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς καλλιτέρευσιν τῆς καταστάσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαστήρια καὶ ὅτι ἠδύνατο νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ κατάστασις ἐπεκτεινομένου τοῦ μέτρου τούτου εἰς ὅλους τοὺς κλάδους καὶ εἰς τὰ ἄλλα δημόσια κτίρια, διότι παρατηρεῖται, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ κατάστασις τῶν κτιρίων χωρὶς ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§299Γ. ΠΩΠ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ δικαστικῶν μεγάρων ἐπιτρέπει ὅπως τὰ μέγαρα εἶναι ἐνυπόθηκα. Θὰ ἔχωμεν τώρα καὶ φυλακὰς ἐνυποθήκους;

§300Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὄχι. Θὰ τὰ κατάσχῃ ὁ δικαστὴς καὶ θὰ τὰ ἐνοικιάζῃ εἰς τὸ δημόσιον.

§301Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅσα δύνανται νὰ ὑποθηκευθῶσι τὰ φρούρια.

§302Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἀτυχὴς ἡ παρομοίωσίς σας.

§303Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ βλέπω, ὅτι δύναται νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ κατάστασις. Ἡ Τράπεζα πιθανὸν νὰ μὴ χορηγήσῃ τὸ δάνειον καὶ τότε δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ ὁ σκοπός, ἐκτός, λέγω, ἂν ἡ Τράπεζα πέσῃ εἰς τὴν παγίδα, τὴν ὁποίαν τῆς ἑτοιμάζει ὁ κ. Ὑπουργός. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὰς λεπτομερείας, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὅστις μνημονεύεται ὑπὸ τούτου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπρόκειτο ὅπως δι’ ἕκαστον δικαστικὸν μέγαρον συνομολογηθῇ δάνειον, τοῦ ὁποίου τὸ τοκοχρεολύσιον νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσόν. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει τὰ ὀρθά, δηλώσας ὅ τι ἐδήλωσεν, διότι ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κεφάλαιον τῶν 3.000.000 πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῶν φυλακῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων θὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσόν, δι’ οὗ ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς χάριν τῶν φυλακῶν, καὶ μὲ τὸ ὑπόλοιπον, ἤτοι μὲ τὰς 500,000, θὰ δύναται νὰ συνάψῃ χρεολυτικῶς δάνειον, ὥστε νὰ οἰκοδομήσῃ φυλακάς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ γράμμα τοῦ νόμου πρὸς τὸν ὁποῖον ἀναφερόμεθα. Διότι ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ ἀνοικοδομήσεως μεγάρων εἰς ἕκαστον τόπον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληρωνομένου ποσοῦ.

§304Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§305Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν δὲν συμβαίνῃ αὐτό, εἶναι ἀπραγματοποίητον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, διότι δὲν θὰ δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε τὸ ποσὸν τῶν ἐνοικίων.

§306Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐνοικίων.

§307Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίσητε οὔτε τὸ τοκοχρεολύσιον καὶ τότε ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρῶν, διότι δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, τί ποσὸν θὰ χρειασθῇ τὸ δάνειον.

§308Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐκεῖνος ὁ νόμος εἶχεν ἐσφαλμένην οἰκονομικὴν βάσιν.

§309Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει τοιοῦτόν τι ὁ νόμος.

§310Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μοῦ ἐλέγετε τότε, τί λέγει ὁ νόμος. Ἐγὼ ἀναβάλλω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου διὰ τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἀποδείξω ὡς ἀκριβῆ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν προτύπων φυλακῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον πάρεργον, ὅσον ἠθέλησε νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ δωρητής, μὲ τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐν Λονδίνῳ, διότι μοὶ ἀνεκοίνωσε τὸ περιεχόμενον τῆς διαθήκης του ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὴν ἵδρυσιν ὡρισμένων φυλακῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία καὶ ἂν ἀκόμη ἠθέλησεν ὁ διαθέτης νὰ ὁρίσῃ π. χ. καὶ τὸ ὕψος τῶν δωματίων, νὰ συμμορφωθῇ πρὸς ὅλα ταῦτα· ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ὁ δωρητὴς εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὡρισμένον σύστημα, καὶ πρότυπον ἐθεώρει βεβαίως τὸ τελειότερον τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν Εὐρώπῃ. Δὲν εὑρίσκεται δὲ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐν τούτῳ εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται τὰ διάφορα Κράτη τοῦ κόσμου καὶ ἑπομένως ἀδυνατεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ σύστημά τι ἐργασίας διάφορον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ δωρητὴς εἶχεν ὡρισμένον σκοπόν· τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία νὰ ἐκτελέσῃ. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ πρότυπον σύστημα, εἶναι γνωστόν, καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον ὅτι, εἰς τὸ πρότυπον σύστημα ἀπαραίτητον πρέπει νὰ εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους καὶ ὄχι σύστημα ἐργολαβίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπηρχαιωμένον καὶ τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν εἶναι πρότυπον, ἀλλ’ ἐντελῶς καταδικασμένον· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἤθελε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, θὰ ἦτο ἐντελῶς ἐναντίος πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Καὶ ἔκαμε πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. συνάδελφος Ἀττικῆς θίξας τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν δήλωσιν, τίνι τρόπῳ ἐννοεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου.

§311Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρῶν, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ὀρθόταται. Ὁ κ. συνάδελφος ἐτόνισε κυρίως τὴν ἑξῆς ἄποψιν· ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον εἰς τὸ Κράτος νὰ παραχωρῇ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείων, πραγματοποιηθησομένων ἐν σχετικῶς ἀπωτέρῳ μέλλοντι, καὶ ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο καὶ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ χάριν τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως νὰ παραχωρῶνται αἱ ἄδειαι ἑκάστοτε, ὅταν πρόκειται νὰ συναφθῶσι τὰ δάνεια καὶ νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ σχετικὰ ἔργα. Δὲν βλέπω ποία βία ὑπάρχει, ὥστε ἀπὸ τοῦδε νὰ χορηγήσωμεν τὴν ἄδειαν πρὸς συνομολόγησιν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ συναφθῶσι μετὰ δύο ἢ 5 ἔτη, ὁπότε εἶναι πολὺ πιθανὸν καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους καὶ οἱ πιστωτικοὶ ὅροι νὰ εἶναι ἐντελῶς διάφοροι.

§312Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως οἱ πιστωτικοὶ ὅροι ὁρίζονται ἐκ τῷ νομοσχεδίῳ;

§313Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁρίζεται τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ αὔριον νὰ κατέλθῃ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παραχωρῇ ἡ Βουλὴ τοιαύτας ἀδείας. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, εἶναι μία ἀπὸ τὰς πλείστας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἀντικοινοβουλευτικαί, αἱ ὁποῖαι δεικνύουσιν ἀνευλάβειαν πρὸς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ῥηθεῖσα ἄποψις, ἡ ὁποία χρήζει ἐξετάσεως, εἶναι καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν ὁ κ. Κουτούπης, ὅτι δηλαδὴ δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοῦ περιορισμοῦ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἑκάστης φυλακῆς, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν περὶ περιορισμοῦ τοῦ σχετικοῦ δανείου ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων, ὡς ἐπίσης δὲν ἐλήφθη οὐδεμία ἀνάλογος πρόνοια προκειμένου περὶ ἀνεγέρσεως τῶν δικαστικῶν μεγάρων. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν μεγάρων, ἐζητήσαμεν ἡμεῖς νὰ τεθῇ περιορισμός τις εἰς τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης καὶ τοῦ δανείου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληρωνομένου σήμερον μισθώματος διὰ τὰ δικαστικὰ καταστήματα, ὅπως προφυλαχθῶμεν ἀπὸ ὑπερόγκους δαπάνας καὶ μεγάλην ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπέκρουσε τότε ἀναιτιολογήτως τὴν πρότασίν μας. Δι’ οὓς λόγους τότε ἐζητήσαμεν τὴν περιοριστικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν μεγάρων, ζητοῦμεν καὶ σήμερον ἀνάλογον μεταρρύθμισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ μέχρι ποίου ποσοῦ θὰ φθάσῃ ἡ δαπάνη τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν κατὰ προσέγγισιν. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι ἐνῷ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περιέλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν περικοπὴν ἐκείνην τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Krohne, καθ’ ἣν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν φυλακῶν οὐδὲν ἔβλαψε πλειότερον ἀπὸ τὴν ἄσκοπον δαπάνην κολοσσιαίων ποσῶν, πρὸς ἀνέγερσιν πολυτελῶν φυλακῶν, δὲν ἔλαβε κατὰ τοῦ τοιούτου κινδύνου, τὸν ὁποῖον νομίζει σοβαρὸν ὁ κ. Ὑπουργός, οὐδὲν μέτρον, ὅπως μᾶς προφυλάξῃ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγώ, συμμεριζόμενος τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ νέων Ψαρῶν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ τελείως τὸ νομοσχέδιον.

§314Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεπτύχθησαν, κύριοι συνάδελφοι, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου 4 καὶ νομικαὶ καὶ σωφρονιστικαὶ καὶ οἰκονομολογικαὶ γνῶμαι. Νομίζω ὅτι τὰ πράγματα συνεχύσθησαν ὀλίγον. Ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ διαθέτου, καθ’ ἣν πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ τὸ κληροδότημα πρὸς ἵδρυσιν προτύπων φυλακῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ ἑρμηνευθῇ ἄλλως τὸ πρᾶγμα, εἰμὴ ὡς ἡ συνήθης χρῆσις τῆς λέξεως ἐπιβάλλει. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἐπιμείναντες εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς λέξεως ταύτης, γνωρίζουσιν ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα «πρότυπα ἱδρύματα», οἷον «ἱδρύματα «προτύπων σχολείων». Τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδομεν ἐν γένει εἰς τὰ πρότυπα ἱδρύματα, θὰ δώσωμεν καὶ διὰ τὰ ἱδρύματα τὰ σωφρονιστικά. Ποῖα εἶναι πρότυπα ἱδρύματα σωφρονιστικά; Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν πρόκειται νὰ ἐγερθῶσιν, κατὰ τὰς νεωτέρας ὑποδείξεις τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης, θεωροῦνται τὰ ἀρτιώτερα ὅλων. Εἶναι πρόδηλον ὅτι ὁ διαθέτης δὲν ἀπέβλεπεν εἰς ὡρισμένον εἶδος ἢ τύπον φυλακῶν. Ὁ κανονισμὸς ἀφέθη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης.

§315Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Σεῖς ἔχετε, φαίνεται, ὑπ’ ὄψει τὴν διαθήκην τοῦ διαθέτου.

§316Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μόνον ὑπ’ ὄψει μου τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι αἱ λέξεις «πρότυποι φυλακαὶ» ἐτέθησαν, διότι ἦσαν λέξεις τῆς διαθήκης. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψει μου τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν καὶ ἑρμηνεύω ταύτην κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§317Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι πάρεργος ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας ἐν ταῖς φυλακαῖς; Καὶ ὅτε μάλιστα ἔχομεν διάφορα συστήματα, ἐκ τῶν ὁποίων τινὰ εἶναι ἀπηρχαιωμένα.

§318Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἀνεμίχθη τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι βεβαίως ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, ἀλλὰ θὰ γνωρίζητε ἐπίσης καλῶς ὅτι οὐδαμοῦ ἐλύθη διὰ νόμου. Καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἠθέλησαν μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νέου Ποινικοῦ Κώδικος νὰ μεταρρυθμίσωσι τὰς φυλακὰς καὶ προσαρμόσωσι, τάς τε παλαιὰς καὶ τὰς νέας καταλλήλως πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον διὰ τοῦ Ποινικοῦ νόμου ὑπὲρ ὡρισμένων ἐγκληματιῶν, ἀλλ’ ἀφῆκαν εἰς μακροσκελέστατον ἐξ 900 περίπου ἄρθρων νομοθετικὸν Διάταγμα τὰς λεπτομερείας τῆς κατὰ τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα τρόπον ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας τῶν καταδίκων. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπίσης κατὰ τὸ 1885, ὑπάρχοντος ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς χώρας τοῦ Βαλδὲκ Ρουσὼ ἐγένετο ὁ νόμος, ὁ γνωστὸς νόμος διὰ τὰς ἀποικίας τὰς σωφρονιστικάς, ἂς τὰς εἴπωμεν οὕτω, καὶ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐπηκολούθησε σωρεία Β. Διαταγμάτων, τοσαύτη σωρεία, ὥστε ὁ Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Grenoble ὁ Cuche, ὁ ὁποῖος ἔχει γράψει βιβλίον ὁλόκληρον περὶ τῆς ἐπιστήμης ἐν γένει καὶ τῆς νομοθεσίας τῆς σωφρονιστικῆς τῆς Γαλλίας, λέγει ὅτι εἶναι τόσα πολλὰ τὰ Διατάγματα, ὥστε οὔτε νὰ τὰ μνημονεύσῃ δύναται, ἐν τῷ συγγράμματι τὸ ὁποῖον ἔγραψε. Κατὰ συνέπειαν τὸ προσφορώτερον σύστημα πρέπει νὰ ἐκλεγῇ διὰ Β. Διατάγματος καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τότε θὰ ληφθῇ μέριμνα παρὰ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ὅπως ἑκάστοτε πληρῶται ἡ βούλησις τοῦ διαθέτου καὶ γίνηται πρότυπος ἡ φυλακή· μὴ λητμονεῖτε, ὅτι ἡ βούλησις τοῦ διαθέτου θὰ ἰσχύῃ ἐπὶ χρόνον μακρόν, ἀφοῦ δὲ θὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ χρόνον μακρόν, πῶς θέλετετε νὰ τὴν δεσμεύσωμεν εἰς ὡρισμένον ἐφ’ ἅπαξ τύπον φυλακῆς; Σεῖς εἶσθε ἄνθρωπος τῆς προόδου· πῶς ἀποκλείετε τὴν πρόογον ἢ τὴν συμμόρφωσιν πρὸς τὴν πρόογον;

§319Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ μὴ ἀρχίσωμεν ὅμως μὲ ἀπηρχαιωμένον σύστημα.

§320Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα λεπτομερειῶν· ἂν ἴδητε ὅτι ἐξεδόθησαν τὰ ἐκτελεστικὰ διατάγματα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν συνάδει μὲ τὴν ἐπιστήμην καὶ ἑπομένως καὶ μὲ τὴν βούλησιν τοῦ διαθέτου καὶ ὅτι παραβιάζεται ἡ βούλησις τοῦ διαθέτου, δύνασθε νὰ φέρητε τὰς παρατηρήσεις ὑμῶν, κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ νόμιμα. Μᾶλλον ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀοριστία ἡ σχετική, ἡ ὁποία κατ’ ἀνάγκην ὑφίσταται εἰς τὰ νομοσχέδια ταῦτα, καὶ ἐμνημόνευσα ἤδη τοῦ Ἰταλικοῦ σχετικοῦ νόμου καὶ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου τοῦ 1885, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀοριστία αὐτὴ θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ παρουσιάζετο ἀνυπέρβλητος δυσχέρεια, ἐν ἄλλῳ σημείῳ, ἐν τῷ ῥυθμίσαι τὸν νόμον τοῦτον συμφώνως πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ νέος Ποινικὸς Νόμος, τὸν ὁποῖον λέγομεν ὅτι θὰ ψηφίσωμεν καὶ μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν, θὰ ὑποδείξῃ διὰ διαφόρους τάξεις ἐγκληματικάς. Ἐκεῖ θὰ ὑπῆρχεν ἡ δυσχέρεια· σήμερον οἱ Ποινικοὶ νόμοι ἱδρύουσι νέους κανόνας διὰ τοὺς μεθύσους, διὰ τοὺς νέους, διὰ τοὺς καθ’ ὑποτροπὴν ἐγκληματίας, διὰ τοὺς ἡμικαταλογίστους, τοὺς ἔχοντας ὡρισμένας ἕξεις, διὰ τοὺς κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον ἐπικινδύνους εἰς τὴν κοινωνίαν, καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν εἰδικῶν τούτων προνοιῶν ἱδρύονται καὶ ἱδρύματα εἰδικά. Ἀλλ’ ἡ ἀοριστία, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ ἀλλαχοῦ, ἐπιτρέπει τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται ἑκάστοτε νὰ προσαρμόζῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου πρὸς τὰ ὑποδεικνυόμενα ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης συστήματα.

§321Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐν Γερμανίᾳ ἡ μέριμνα περὶ τῶν ἀνηλίκων δὲν ἐγένετο διὰ νόμου;

§322Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο καὶ παρ’ ἡμῖν; Λησμονεῖτε τὸ Ἀβερώφειον σωφρονιστικὸν ἵδρυμα; Ἔρχεται ὅμως ἄλλο ζήτημα, Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦ ἐδαφίου γʹ. Τὸ ἐδάφιον γʹ. παραπέμπει εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨϚΒʹ περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου τούτου ἐγεννήθη ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ψαρῶν, ζήτημα οἰκονομολογικόν, ζήτημα μᾶλλον λογιστικὸν κατ’ ἐμέ, ζήτημα ἐφαρμογῆς διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ οὐχὶ ζήτημα οἰκονομολογικόν. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῶν ἀντιρρήσεων, τὰς ὁποίας προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος. Τὰ Κράτη ἔχοντα ἀνάγκας εἶναι φυσικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ καταφεύγωσι καὶ εἰς δάνεια. Τὰ δάνεια ταῦτα ἢ θὰ συνάψωσιν ἐφ’ ἅπαξ ἢ δύνανται νὰ συνάψωσιν εἰς τμηματικὰς λήψεις. Οὔτε τὸ πρῶτον ἀπαγορεύεται οὔτε τὸ ἄλλο, προκειμένου δὲ περὶ ἑνὸς δανείου ἐφ’ ἅπαξ συναπτομένου, ἂν τοῦτο εἶναι μέγα, βεβαίως συζητοῦνται οἱ ὅροι ἐπαρκέστερον καὶ ἀκριβέστερον ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας· προκειμένου ὅμως περὶ δανείου τὸ ὁποῖον εἶναι μικρόν, καὶ τὸ ὁποῖον θέλει ληφθῆ κατὰ τμηματικὰς δόσεις, ἓν μόνον κατ’ ἐμέ, ἔπρεπε νὰ τονισθῇ περισσότερον, ὅτι ἔδει νὰ ὁρισθῇ τὸ ἀνώτερον ὅριον τοῦ δανείου τούτου, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ τὸ ἀνώτερον ὅριον τοῦ τόκου.

§323Γ. ΠΩΠ. Εἶναι θαλασσοδάνειον αὐτό.

§324Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κλπ.» Τὰ δάνεια ταῦτα ἀσφαλίζονται δι’ ὑποθήκης κλπ.» Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἀνώτατόν τι ὅριον· ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ δάνειον μέχρι τοσούτου ποσοῦ....

§325Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ δι’ ἑκάστην φυλακὴν αὐτό;

§326Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ θελήσῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἱδρύσῃ δύο φυλακὰς ἐν τῇ αὐτῇ πόλει.

§327Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς, ἀφοῦ ὁ νόμος λέγει μίαν;

§328Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ τὴν θεωρῇ μίαν, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ 3 ἢ 4 ἢ 5 πτέρυγας· μένει ἀόριστον τὸ ἀνώτατον ὅριον καὶ δύναται ἡ μέλλουσα Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ καὶ 20.000.000.

§329Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος, εἰς τὸν ὁποῖον παραπέμπει τὸ νομοσχέδιον.

§330Γ. ΠΩΠ. Ἔχετε κοινοβουλευτικὸν προηγούμενον συνομολογήσεως τοιούτου δανείου;

§331Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι τὰ προηγούμενα δυνάμεθα νὰ τὰ λαμβάνωμεν ἄλλοθεν; ἔχομεν τὸ προηγούμενον τοῦ νόμου ͵ΓΨϚΒʹ. Τὸ μόνον κατ’ ἐμὲ συζητητέον εἶναι ἂν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἀνώτατον ὅριον τοῦ ποσοῦ, διότι ἀνώτατον ὅριον τοῦ τόκου ὁρίζεται. Ὁ δὲ νόμος ͵ΓΨϚΒʹ δὲν προσδιορίζει ἀνώτατον ὅριον οὐδέν. Ἡ ἄλλη ἀντίρρησις ἡ προβληθεῖσα, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις περὶ ὑποθήκης ἐπὶ τῶν φυλακῶν, διότι αἱ φυλακαὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐνυπόθηκοι, δὲν εἶναι σοβαρά· καὶ ἂν αὗται δὲν εἶναι ἐνυπόθηκοι δύνανται βεβαίως νὰ κατασταθῶσι διὰ νόμου· δὲν ἀπαγορεύει τοῦτο τὸ Σύνταγμα· ἂν τὸ ἀπαγορεύῃ νόμος τις, νέος νόμος δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ Τράπεζα, ἡ ὁποία νὰ θελήσῃ νὰ συνάψῃ τὰ δάνεια ταῦτα. Ἡ Τράπεζα λαμβάνουσα καὶ ὑποθήκην τὰ κτίρια τῶν φυλακῶν, ἂν δὲν πληρωθῇ, θὰ τὰ λάβῃ ἐν πλειστηριασμῷ καὶ θὰ δύναται νὰ τὰ ἐνοικιάσῃ εἰς τὸ Δημόσιον....

§332Γ. ΠΩΠ. Νὰ κάμῃ ἔξωσιν τῶν φυλακισμένων.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§334ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος, εἰς τὸν ὁποῖον παραπέμπει ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου εἶχον ἀντιρρήσεις, διότι κατ’ ἐμὲ ἠγείρετο ζήτημα κοινοβουλευτικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπικαίρως πάντοτε ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ νὰ δίδῃ τὴν ἔγκρισιν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων. Δι’ οὓς λόγους τότε διὰ μακρῶν εἶπον καὶ σήμερον ἔχω ἐναντίαν γνώμην καὶ δίδω ἐναντίαν ψῆφον πρὸς τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ συζητουμένου ἄρθρου.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§336Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ παρατηρήσω τοῦτο. Ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη εἰς τὰς μελέτας μου συνήντησα τὴν ἑξῆς διάταξιν, ἡ ὁποία εἶναι νομοθετικὴ διάταξις τοῦ Γαλλικοῦ Δικαίου, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἡμερομισθίου, τοῦ πληρωνομένου εἰς τοὺς φυλακισμένους, καθορίζεται κατ’ ἀνάγκην μετ’ ἀκρόασιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Πρωτευούσης, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσιν αἱ φυλακαί. Τοῦτο εἶναι μία λεπτομέρεια, ἥτις ὅμως καθωρίσθη διὰ νόμου, διότι ἦτο σπουδαία, διότι ἐκανόνιζε τὰς σχέσεις τῆς ἐργασίας τῆς ἀναγκαστικῆς τῶν φυλακισμένων πρὸς τὴν ἐλευθέραν ἐργασίαν τῶν ἐντίμων πολιτῶν. Ἐὰν τοιαύτας λεπτομερείας ἀλλοῦ ὁ νομοθέτης ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ περιβάλῃ διὰ νομοθετικοῦ κύρους, νομίζω ὅτι οὐχὶ ἀδικιολογήτως ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ καθορισθῶσιν ὡρισμέναι ἐγγυήσεις εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἔχω ὅμως καί τι ἄλλο νὰ παρατηρήσω ἐν σχέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. συνάδελφος. Εἶπεν ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη διὰ διαταγμάτων κανονίζονται αἱ λεπτομέρειαι τῆς λειτουργίας τῶν φυλακῶν. Ναί, κανονίζονται διὰ διαταγμάτων, ἐφόσον πρόκειται περὶ λεπτομερειῶν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν κανονιστικῶν διαταγμάτων, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐκεῖ τὰ διατάγματα τὰ κανονιστικὰ συζητοῦνται καὶ μελετῶνται ἐν τῷ Συμβουλίῳ τῆς Ἐπικρατείας. Τόσον ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ καθορισθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διὰ τὴν μελέτην τῶν διαταγμάτων, ὥστε περιελάβομεν τὴν διάταξιν ταύτην ἐν τῷ Συντάγματι. Ἡ περίληψις δὲ ἐν τῷ Συντάγματι τῆς διατάξεως ταύτης καθίστα ἐπιτακτικὸν καθῆκον διὰ τὴν Κυβέρνησιν πρὸ παντὸς νομοθετήματος τοιούτου, νὰ εἰσηγηθῇ νόμον περὶ τῆς συστάσεως καὶ τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικονομίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι καθίστων ἀναγκαῖον νὰ εἴπω αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. συναδέλφου. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§337Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει, κύριοι συνάδελφοι, τὴν θέσιν τῆς ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. συναδέλφου, ἡ συναφὴς πρὸς τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν, ἀφοῦ ἐπελήφθημεν τῆς μεταρρυθμίσεως καὶ τῆς ἀνορθώσεως τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν. Ἡ παρατήρησις δ’ αὐτοῦ ἦτο εὐστοχωτάτη, ὅτι ὅλον τὸ σύστημα τὸ ἐγκαθιδρυόμενον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἔχει ὡς ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τὰς οὐσιαστικὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ νόμου ἢ μᾶλλον τὰς μεταβολὰς τῶν οὐσιατικῶν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὰς ὁποίας μελετᾷ ἡ ἐπὶ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος ἐπιτροπή. Ἀναντιρρήτως τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἶναι κακόν, οὔτε ὁ σκοπὸς τῆς προφυλάξεως τῆς κοινωνίας ἀπὸ τῶν κακῶν στοιχείων, οὔτε ὁ σκοπὸς τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ καὶ τῆς ἠθικοποιήσεως τῶν καταδίκων ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἔχομεν· ἀλλ’ ὅτε, ὡς ἀντελήφθητε, μέγισται δυσχέρειαι συντρέχουσι προκειμένου περὶ τῆς καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν μεταβολῆς τοῦ σωφρονιστικοῦ συστήματος, δυσχέρειαι αἱ ὁποῖαι εὐλόγως δικαιολογοῦσι τὴν ὑπόνοιαν καὶ τὸν φόβον ὅτι ἐν ὅσῳ δὲν ἐπιλαμβανόμεθα τοῦ ζητήματος μετὰ τῆς προσηκούσης σοβαρότητος δύναται πᾶσα προσπάθειά μας νὰ καταλήξῃ εἰς ἓν μηδενικόν, βεβαίως ἐπιβάλλεται κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ ὁ νομοθέτης νὰ προσέξῃ εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει ἐν τῇ διαρρυθμίσει τοῦ σωφρονιστικοῦ ἡμῶν συστήματος καὶ τῇ μεταβολῇ τοῦ σωφρονιστικοῦ ἡμῶν συστήματος. Ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. συνάδελφος ἀνέφερεν εἰς ἡμᾶς περὶ τῆς μερίμνης, ἡ ὁποία λαμβάνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη περὶ τῶν ἀνηλίκων ἐγκληματιῶν διὰ τῆς ἐγκαθείρξεως αὐτῶν εἰς τὰς colonies agricoles, τὰς ὁποίας ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις συγχέει πρὸς τὰ pénitenciers agricoles. Ἐλήφθη εἰς ἄλλα Κράτη μέριμνα, ὅπως οἱ ἀνήλικοι ἐγκληματίαι, μετὰ τὴν ἔκτισιν τῆς ποινῆς αὐτῶν, διαγάγωσι τὸν μέχρι τῆς ἐνηλικιότητος αὐτῶν βίον εἰς ἀποικίας ἀγροτικάς, ὠργανωμένας ὑπὸ σύστημα φυλακῶν καὶ σχολείων καὶ μᾶλλον σχολείων καὶ μάλιστα πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων ἢ φυλακῶν. Ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσηγεῖτο τοιοῦτόν τι καὶ δι’ ἡμᾶς ἐγὼ θὰ τὸν ἐχειροκρότουν, διότι, ἐὰν πρέπει νὰ προσέξωμεν κατὰ πρῶτον λόγον, κατὰ κύριον λόγον εἰς ἓν σημεῖον ἐν τῇ μερίμνῃ ὑπὲρ τῆς σωφρονιστικῆς λειτουργίας ἐν τῷ Κράτει, πρέπει ἀναντιρρήτως νὰ προσέξωμεν εἰς τὸν σωφρονισμὸν τῶν ἀνηλίκων. Διὰ τοὺς ἀνηλίκους ἡ μέριμνα θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, κατὰ τὴν ὁποίαν κρίνει τὸ Δικαστήριον, ἐὰν μετὰ διακρίσεως ἢ ἄνευ διακρίσεως ἐξετέλεσεν ὁ ἀνήλικος τὸ ἀποδιδόμενον εἰς αὐτὸν ἀδίκημα. Οἱ ἀνήλικοι ἔχουσιν ἀνάγκην μετὰ τὴν ἀπότισιν τῆς ποινῆς των, ἡ ὁποία πάντως πρέπει νὰ εἶναι ἐλαφρά, νὰ διαγάγωσιν εἰς τὸ ὕπαιθρον, ὥστε νὰ μὴ πάθῃ ἡ ὑγεία των διὰ τῆς ἐγκαθείρξεως εἰς τὰς φυλακάς, ὅπως προβλέπει ἐναντίον πάσης ἀπαιτήσεως τῆς νέας σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης τὸ ἄρθρον 5, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν. Εἶχον λοιπὸν ἄδικον, ὅτε ἔλεγον ὅτι ἀόριστα καὶ συγκεχυμένα εἶναι τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ἀλλὰ πρὸς τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ποινικοῦ νόμου συνδέεται καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως τὸ ἄρθρον 5. Ὑποθέτω ὅτι ἐφ’ ὅσον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς μεταρρύθμισιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου διαπνέονται ἀπὸ τὰς νεωτέρας ἰδέας, θέλουσι καταβιβάσει τὰ ὅρια μερικῶν ποινῶν, ἐὰν δὲν κηρυχθοῦν ὑπὲρ τῆς ἀπροσδιορίστου κατὰ χρόνον καταδίκης, ὅτι θὰ καταβιβάσουν καὶ τὰ ὅρια τῆς φυλακίσεως καὶ τὰ ὅρια τῆς εἱρκτῆς, καὶ ἐὰν τὸ σύστημα τῶν δικαστικῶν φυλακῶν συνέχεται πρὸς τὴν ἐπανορθωτικὴν ποινήν, τότε βεβαίως αἱ δικαστικαὶ φυλακαί, περὶ τῶν ὁποίων λαμβάνει πρόνοιαν νὰ ἀνεγείρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα κτίρια ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀνάγκας τῆς ἐγκαθείρξεως τόσου ἀριθμοῦ καταδίκων, ὅσοι σήμερον εἶναι ἐγκαθειργμένοι ὡς κατάδικοι εἰς ἐπανορθωτικὰς ποινάς. Εἰς τὰς κεντρικὰς φυλακὰς πρέπει νὰ ἀποστέλλωνται οἱ κατάδικοι οὐχὶ οἱ καταδεδικασμένοι εἰς τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς, ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τῆς πενταετοῦς ἐγκαθείρξεως καὶ ἄνω, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑποβιβασθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐτῶν τῆς καταδίκης, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πρὸς διάκρισιν μεταξὺ τῶν δικαστικῶν καὶ τῶν κεντρικῶν φυλακῶν. Ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουσιν αἱ νεώτεραι σωφρονιστικαὶ ἀντιλήψεις, βεβαίως θὰ διηυκολύνετο τὸ ἔργον τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν, συμφώνως πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης, ἐνῷ σήμερον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ἡ ἀνέγερσις φυλακῶν κινδυνεύει διὰ τοιούτων πειραμάτων. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 γίνεται λόγος καὶ περὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν. Ποίου τύπου ἀγροτικαὶ φυλακαὶ θὰ εἶναι αὗται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν πρόκειται περὶ φυλακῶν ἀγροτικῶν ἀποβλεπουσῶν εἰς τὴν ἐνάσκησιν γεωργίας ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν τονίζει σήμερον ἡ νεωτέρα σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη, δηλ. ὅπως οἱ καταστρέψαντες οἰκονομικὰς ἀξίας συντελέσωσιν εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ κοινωνία διὰ τῆς ἐργασίας των νέας οἰκονομικὰς ἀξίας, ἐὰν πρόκειται ἡ ἐργασία τῶν ἐν ἀγροτικαῖς φυλακαῖς καταδίκων νὰ εἶναι γεωργική, ἀναντιρρήτως πρέπει νὰ ἐνασκῆται ἐπὶ μεγάλης ἐκτάσεως. Ὑπελογίσθη διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἀποικίας τῶν ἀνηλίκων, ὅτι χρειάζονται 1500 στρέμματα διὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν μιᾶς ἑκάστης ἐξ αὐτῶν. Εἰς ἡμᾶς πόσα στρέμματα θέλει ἀπαιτήσει ἡ ἐγκαθίδρυσις τοιούτων ἀγροτικῶν φυλακῶν; Θὰ ἐννοήσητε δὲ ὅτι ἐκ τῆς ἀναλογίας τῆς ἐκτάσεως πολλαπλασιάζεται καὶ ἡ φρούρησις αὐτῶν καὶ τὰ ἔξοδα θὰ πολλαπλασιασθῶσιν, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν θὰ διαθέσωμεν πρὸς φρούρησιν τῶν φυλακῶν. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ πράγματα πῶς ἔχουν μελετηθῆ; Οὔτε ἐκ τοῦ νομοσχεδίου οὔτε ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως συνάγεται ἄλλο τι, εἰμὴ ἡ σύγχυσις, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον μεταξὺ τῶν colonies καὶ τῶν pénitenciers agricolaires, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ὄχι εἰς τὴν Γαλλίαν, ὡς παρ’ ἐλπίδα ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ εἰς τὴν Κορσικὴν καὶ τὴν Ἀλγερίαν, διότι λέγοντες Γαλλίαν ἐννοοῦμεν βεβαίως τὴν ἠπειρωτικὴν Γαλλίαν.

§338ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι διὰ νὰ γίνεται συζήτησις εἰς τὴν μίαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ἂν εἶναι εἰς τὴν Κορσικὴν ἢ εἰς τὴν Γαλλίαν;

§339Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν ὥραν, δὲν πταίομεν ἡμεῖς. Ἡ διάκρισις ὅμως, τὴν ὁποίαν κάμνω, εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι κλιματολογικοὶ λόγοι ἐπέβαλον τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν εἰς τὰ μέρη ποῦ ἀνέφερα· ἀλλ’ ἡ ἠπειρωτικὴ Γαλλία δὲν ἵδρυσε τοιαύτας φυλακάς, ὡς ἀνακριβῶς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις. Δὲν θέλομεν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τοιούτου νομοσχεδίου λαμβάνεται σοβαρὰ μέριμνα περὶ φυλακῶν.

§340ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἴπατε καὶ διακηρύξατέ το.

§341Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ λέγομεν παρατάσσοντες τὰ ἐπιχειρήματά μας. Λοιπὸν εἶναι ἐντελῶς ἀμελέτητον τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν, τοῦ ὁποίου μνεία γίνεται ἐν ἄρθρῳ 5. Δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ σκέπτηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς ἱδρύσεως τοιούτων φυλακῶν. Ἀλλὰ τώρα ἡ κυβερνητικὴ μέριμνα ὑπὲρ τῆς γεωργίας τῆς χώρας πρέπει νὰ ἐπιδειχθῇ καὶ διὰ τῶν φυλακῶν. Ὅλα αὐτὰ ἀντηχοῦσι καλῶς εἰς τὰ ὦτα τῶν μὴ γνωριζόντων περὶ τίνος πρόκειται καὶ κάμνουν ἐντύπωσιν, ἀλλὰ σοβαρὰ μέριμνα περὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνηται οὐδὲ νὰ ἐπιδιώκηται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοιούτων νομοσχεδίων. Ἐὰν παρ’ ἡμῖν δὲν ἐνδεικνύεται ἡ ἵδρυσις ἀγροτικῶν φυλακῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπιδόσεως τῶν καταδίκων εἰς τὴν γεωργίαν, σᾶς εἶπον δὲ τοὺς λόγους, διότι θὰ ἀπαιτήσῃ πολλὰ ἔξοδα, μεγάλας ἐκτάσεις, φρούρησιν, δαπάνας, θὰ ἠδύνατό τις νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐργασίας τῶν καταδίκων εἰς ἄλλα ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται ἐν Γερμανίᾳ, περὶ τῆς ὁποίας ἐπίσης ἀνακριβῶς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι καὶ ἐκεῖ, ἐν Γερμανίᾳ, ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀγροτικαὶ φυλακαί. Ἐν Γερμανίᾳ ἀπασχολοῦνται κατάδικοι εἰς ἐργασίαν ἐκτὸς τῶν φυλακῶν, διὰ κατασκευὴν διωρύγων, διὰ κατασκευὴν προχωμάτων ἐπὶ τῶν παραλιῶν καὶ τῶν νήσων, ἐπίσης δὲ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ τελμάτων. Ἴσως διὰ τοιαύτην ἐργασίαν, διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν θὰ ἠδύναντο παρ’ ἡμῖν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν οἱ κατάδικοι. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω περὶ τούτων τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι οὐσιωδέστατα, τὰ ὁποῖα συνέχονται μὲ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀλλοῦ μελετηθῆ, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μελετηθῶσι παρ’ ἡμῖν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἔδαφος τὸ Ἑλληνικόν, πρὸς τὸ κλῖμα τὸ Ἑλληνικόν, καὶ πρὸς τὰς συνθήκας τὰς Ἑλληνικάς, δὲν ἔχει ληφθῆ καμμία πρόνοια ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 5. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 κατέδειξα ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις καὶ ἀοριστία, οὕτω δὲ δικαιολογῶ τὴν καταδίκην τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα γενικῶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1, κατερχόμενος δὲ τοῦ βήματος δηλῶ ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 5 θέλω καταψηφίσει. Ἐννοῶ νὰ ψηφίζω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νὰ μὲ πείθουν περὶ τῆς σοβαρότητός των. Αὐτὸ δὲν μὲ πείθει περὶ τῆς σοβαρότητός του, εἶνε ἀστεῖον!

§342Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε κατ’ ἀρχὴν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀποτελέσῃ ἰδιαιτέραν τιμὴν διὰ τὴν Βουλήν, ἐξόχως διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπιμελῶς συνέλεξεν ὅλα τὰ μέχρι σήμερον πορίσματα τῆς ἐπιστήμης καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀσχοληθέντων διεθνῶν Συνεδρίων καὶ τῶν παρ’ ἡμῖν συγγραφέων, οἱ ὁποῖοι εἰδικῶς ἠσχολήθησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, περὶ τῶν ὁποίων πάντως πρέπει νὰ γίνῃ μνεία, τῶν κ. Βορρέ, τοῦ κ. Φαραντάτου καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἀτυχῶς μετροῦνται εἰς τὰ δάκτυλα, καὶ εὐτύχημα ἦτο ὅτι ἡ Πολιτεία λαμβάνει ἤδη πρόνοιαν, ἔστω καὶ ἀργά. Περὶ ἑνὸς παρεκάλεσα τότε, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ χειραφετηθῇ τελείως τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα παρ’ ἡμῖν, καὶ ἀνέμενον καὶ ἀναμένω ὅπως κατὰ τοῦτο πλουτισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, κατὰ τὸ ἐδάφιον 103 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τὸ ἄρθρον 557 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας (ἀναγινώσκει) «Ἡ διαχείρισις τῆς ἐν ταῖς φυλακαῖς εὐταξίας ἀνατίθεται κυρίως εἰς τὴν κατὰ τόπον ἀστυνομίαν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν μὲν Εἰσαγγελέων διὰ τὰς φυλακὰς τῶν ὑποδίκων, τῶν δὲ Ἐπάρχων καὶ Νομαρχῶν διὰ τὰς φυλακὰς τῶν καταδίκων». Οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν δεχθῶμεν, πάντως διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀνωμαλία τις, καλὸν εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς μεταρρύθμισιν τῶν ἄρθρων τούτων, διὰ νὰ μὴ γίνῃ σύγχυσις τῶν διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν ἐξουσιῶν· ἡ ὑπηρεσία τοὐλάχιστον θὰ ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσῃ ὅτι πολλὰς φορὰς ἔλαβε χώραν σύγκρουσις μεταξὺ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς δικαστικῆς. Καλὸν λοιπὸν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰς διατάξεις ταύτας τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, νὰ τὰς μεταρρυθμίσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχηται πλέον σύγχυσις εἰς τὸ σωφρονιστικὸν ἡμῶν σύστημα. Γενικῶς ἡ ἑνότης τῆς διοικήσεως ἐφαρμοζομένη καὶ ἐπὶ τῶν φυλακῶν, δέον νὰ περιλάβῃ κατὰ τὴν γνώμην μου ἁπάσας τὰς φυλακὰς ὡς καὶ τὰς στρατιωτικάς, διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἐπιτύχῃ τελείως τὸ σύστημα, ὑπὸ μίαν καὶ μόνην κεντρικὴν διεύθυνσιν, ἐνεργοῦσαν κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἑνότητος καὶ συναφείας.

§343Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ 5ον ἄρθρον εἶναι συνέπεια τῆς συνόλου μελέτης περὶ τοῦ συστήματος τῆς ἱδρύσεως τῶν νέων φυλακῶν, ἀναμφισβητήτως δὲ ἀποδεικνύει τοῦτο, πόσον δίκαιον ἔχει ὁ κ. συνάδελφος Λακωνίας καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ὅπως, εἰ δυνατόν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς περιορισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ζήτημα τῶν δικαστικῶν φυλακῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου νῦν. Πρόκειται περὶ μιᾶς παραγράφου, ἡ ὁποία ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Καὶ ἐν ἰδίῳ τμήματι, τελείως κεχωρισμένῳ τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων οἱ πολιτικῶς διὰ χρέη κρατούμενοι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι δι’ αὐτοὺς φυλακαί». Εἶναι θλιβερόν, ὅτι εἰς Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀκόμη θεσμὸς ἐναντίον πάσης ἐννοίας ἀνθρωπιστικῆς, θεσμὸς διὰ τοῦ ὁποίου κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι ὀφείλοντες καὶ ἀναμφισβητήτως ἐξ αὐτῶν οὔτε 1% δὲν θὰ εἶναι οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀνταλλάξωσι τὴν πληρωμὴν 25–100 δρχ. ἀπέναντι ποινῆς διμήνου φυλακίσεως καὶ μαρτυρίου, εἶναι θλιβερὸν ὅτι ἐν νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸ μέλλον τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ἀναφέρεται ὡς συνέχεια τοῦ ἐνεστῶτος καὶ τὸ μέλλον τῆς νομοθεσίας ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διὰ τὰ πολιτικὰ χρέη κρατουμένους. Ἐπικαλοῦμαι ἰδιαιτέρως τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως, ἐὰν δὲν ἀποτελῇ στίγμα μιᾶς Πολιτείας συγχρόνου, εἶναι ὅμως ἔνδειξις τῆς ἀδυναμίας τῆς Πολιτείας ταύτης, ὅπως καταλύσῃ ἐκβίασιν πραγματικήν, στρεφομένην ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώπων, ἵνα ἀποτίσωσιν οὗτοι χρέη, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο μὲ τὸ ἥμισυ πολλάκις, ἄν ὄχι μὲ τὸ δέκατον ἐνίοτε τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θὰ διεξῆγον ἔξω τῆς φυλακῆς εὑρισκόμενοι, νὰ ἐξεύρωσι. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁλόκληρος ἡ νομοθεσία τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἐργασίας εἰς τὰς φυλακάς, ὅταν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέρους νὰ ἐργασθῶσι καὶ ἐκ τῶν κερδῶν αὐτῶν νὰ λάβωμεν καὶ ἀποτίσωμεν τὰ χρέη των πρὸς τὸ Δημόσιον, ἐρχόμεθα καὶ ῥίπτομεν εἰς τὰς φυλακάς, ἵνα ἐργαζόμενοι ἔγκλειστοι, παρέχωσι μαρτύρια εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτῶν ἢ μὴ ἐργαζόμενοι παντάπασι, ὅπως θὰ συμβαίνῃ, παρέλθῃ τὸ δίμηνον χρονικὸν διάστημα καὶ ἀπαλλαγῶσιν ὡς ἄποροι. Ὥστε πρόκειται μᾶλλον περὶ δαπάνης τοῦ Κράτους. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἀπηλείφετο ἐντελῶς ἡ διάταξις αὕτη ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἡ ἀπάλειψις αὕτη θὰ ἀπετέλει καὶ ἔνδειξιν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ μιᾷ φωνῇ ἀποδέχονται ἵνα τάχιστα καταλυθῇ ὁ ἀνελεύθερος θεσμὸς τῆς φυλακίσεως διὰ χρέη. Ἀλλὰ συγχρόνως θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται τοιοῦτος θεσμὸς ἀντικοινωνικός, θεσμὸς ἀντιχριστιανικός, ἀντιανθρωπιστικός, νὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐνοικιάζῃ οἰκήματα διὰ φυλακὰς ἰδιαιτέρας, αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι ἀντάξιαι οὐχὶ ἐγκληματιῶν, ἀλλ’ ἀνθρώπων δυστυχῶν, ἐντίμων, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἐπειδὴ ὑπῆρξαν ὑπερμέτρως ἔντιμοι, δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀποτίσωσι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὤφειλον.

§344ΕΥΣ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πεισθῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, καθιστάμενον νόμος, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλον σκοπόν, παρὰ μόνον νὰ δαπανηθῶσι κατὰ μέγα μέρος εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε τὰ δύο κληροδοτήματα τοῦ Συγγροῦ καὶ τοῦ Κοργιαλενίου. Ἀναγινώσκω εἰς τὸ συζητούμενον ἄρθρον: (ἀναγινώσκει). «Αἱ κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἀνεγειρόμεναι φυλακαὶ τοῦ Κράτους διακρίνονται: αʹ) εἰς δικαστικάς, ἀνεγειρομένας ἐν ἑκάστῃ πόλει ἐν ᾗ ἑδρεύει Πρωτοδικεῖον καὶ βʹ) εἰς κεντρικάς. Ἴδιον εἶδος φυλακῶν ἀποτελοῦσιν αἱ ἀγροτικαί». Εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἀναγινώσκει τις: (ἀναγινώσκει). «Ἡ σειρὰ καθ’ ἣν θέλει γίνῃ ἡ ἀνέγερσις τῶν νέων φυλακῶν τοῦ Κράτους, ὁ ἀριθμός, ἡ θέσις, καὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἀποφασίζεται ἑκάστοτε ἡ ἀνέγερσις τῶν κεντρικῶν ἰδίᾳ καὶ τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν». Κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν δέ, «ἔν τινι μέτρῳ θὰ ἀνεγερθῶσιν αἱ ἀγροτικαὶ φυλακαί». Ὥστε δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀποβλέπει ὡς ἐν παρέργῳ εἰς τὴν ἀνέγερσιν ἀγροτικῶν φυλακῶν, ἢ μᾶλλον τίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διὰ νὰ ἀκουσθῇ ὅτι θὰ ἱδρυθῶσι καὶ φυλακαὶ ἀγροτικαί. Καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, θὰ καταλήξωμεν, μὴ ὁρίζοντες σκοπὸν ὡρισμένον διὰ τὰ κληροδοτήματα, μὴ καθορίζοντες μέχρι καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ διατεθῶσι τὰ κληροδοτήματα ἐκεῖνα, θὰ καταλήξωμεν, τὸ ἐπαναλαμβάνω μετ’ ἐπιμονῆς, μόνον νὰ διατεθῶσι τὰ κληροδοτήματα ἐκεῖνα κατὰ ἕνα τινὰ τρόπον καὶ ἀκολούθως νὰ λέγωμεν «τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν νὰ προχωρήσῃ!» Διότι καὶ σήμερον ἔχοντες τὸ μέγα μέρος τοῦ δανείου τοῦ συνομολογηθέντος διαθέσιμον, ἔχοντες ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν νόμον ὅστις ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν, ὅτι θὰ δοθῇ ποσόν, ὡς ὁρίζεται μάλιστα πλέον τῶν 40,000,000 δραχμῶν, πρὸς κατασκευὴν ἔργων δημοσίας ἀσφαλείας, δὲν προβαίνομεν εἰς δηλώσεις ὅτι θὰ διατεθῇ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, θὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἓν ποσὸν πρὸς ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν. Καὶ δὲν ἀπομένει ἑπομένως εἰς ἡμᾶς ἄλλη ἀντίληψις, παρὰ μόνον ὅτι εἶναι πρόφασις τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δικαιολογηθῇ ἡ διάθεσις τῶν κληροδοτημάτων. Εἶναι καταφανὲς τὸ πρᾶγμα, πρόκειται νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ τὰ κληροδοτήματα, καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§345Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μονιμοποιεῖται διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 5 ἡ ἀρχὴ ὅτι καὶ οἱ ἀνήλικοι ὑπόδικοι πρέπει νὰ κρατῶνται εἰς τὰς αὐτὰς φυλακάς, εἰς τὰς ὁποίας κρατοῦνται καὶ οἱ ἄλλοι. Αὐτὴ ἡ μονιμοποίησις τῆς ἀρχῆς ταύτης εἶναι πᾶν ἄλλο παρὰ ἐπαινετή. Ἀντίκειται ἀκριβῶς εἰς τὰς νέας βλέψεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ὁ ἡμέτερος νομοθέτης καὶ δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος, ἀφοῦ τόσαι ἄλλαι λεπτομέρειαι δὲν ἐτέθησαν εἰς τὸν νόμον, νὰ τεθῇ ἡ λεπτομέρεια ὅτι ἀναγκαστικῶς καὶ ἀνήλικοι ὑπόδικοι καὶ γυναῖκες ἀκόμη, ἂν δὲν φυλακισθῶσιν εἰς τὰς Ἀβερωφείους φυλακάς, θὰ τεθῶσιν εἰς αὐτὰς τὰς φυλακάς.

§346Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου μονιμοποιεῖται ὑφιστάμενον σύστημα κατὰ τὴν νῦν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἵδρυσε τὰς φυλακὰς τῶν ἐφηβείων Ἀβέρωφ, τὰς λειτουργούσας σχετικῶς καλά.

§347Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὄχι τόσον καλά.

§348Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς καλά.

§349Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠξεύρω τώρα ἀλλὰ πρὸ μηνῶν ποῦ ἐπῆγα ὄχι.

§350Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τοῦ τοιούτου συστήματος· ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕκαστον πρωτοδικεῖον νὰ ἱδρύσωμεν πλὴν τῶν ἄλλων φυλακῶν τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, καὶ ἀνὰ ἓν ἐφηβεῖον. Ἔπρεπε λοιπὸν ν’ ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ ἄλλης ἀρχῆς· τῆς ἀρχῆς ὅπως εἰς τὰς ἰδίας φυλακάς, ὑπὸ ἰδιαιτέραν ἐπιτήρησιν καὶ ἰδιαιτέρας συνθήκας τὰς ὁποίας λεπτομερῶς θὰ ὁρίσῃ τὸ Β. Διάταγμα, μεριμνήσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν, τοὺς ὁποίους κατ’ ἀνάγκην θὰ κρατήσωμεν ἐκεῖ. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ περὶ τῶν γυναικῶν. Ἔχομεν βέβαια κεντρικὰς γυναικείας φυλακάς, ἀλλὰ καὶ τώρα τὰς καταδικαζομένας μὲ φυλακίσεις βραχυχρονίους κρατοῦμεν εἰς φυλακάς, ἰδιαιτέρας καὶ ἀναγκαζόμεθα διὰ τρεῖς λ. χ. γυναῖκας νὰ ἐνοικιάζωμεν μίαν φυλακήν. Κατὰ τὸ εἰσαγόμενον σύστημα καὶ αἱ γυναῖκες θὰ κρατῶνται εἰς τὰς αὐτὰς φυλακὰς ἀλλ’ εἰς τρόπον ὥστε νὰ τηρῶνται ὅλοι οἱ ὅροι, ὅλαι αἱ συνθῆκαι, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει καὶ ἡ διαφορὰ τῶν φύλων, καὶ τῶν ἑλληνικῶν ἠθῶν ἡ αὐστηρότης. Πᾶσαι ὅμως αἱ περὶ τούτου λεπτομέρειαι, ἐπαναλαμβάνω, θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος.

§351Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ μείνωσιν ἄνευ ὑποστηρίξεως ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος σχετικῶς μὲ τοὺς πολιτοκρατουμένους.

§352Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ σιωπῶ καὶ ἂς καταχωρισθῇ ἡ δήλωσίς μου εἰς τὰ πρακτικά.

§353Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ πολιτεία, ἥτις ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐνεργήσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτήν, θὰ ἠδύνατο νὰ πράξῃ μίαν γενναιότητα προκειμένου νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν ὀφειλομένων πρὸς αὐτὴν παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἔχουσι μέσον νὰ πληρώσωσιν. Παρατηρεῖται αὐτὴ ἡ ἀγριότης ἐκ μέρους τῆς πολιτείας, ὥστε νὰ αἰσθάνηται ὁ πολίτης περισσότερον τὴν ἀγριότητα αὐτῆς ἂν γεννηθῇ πεποίθησις ἐν αὐτῷ ὅτι εἰς περίτωσιν καθ’ ἣν εὑρεθῇ εἰς ἀνεπάρκειαν νὰ πληρώσῃ δὲν θὰ ὑποστῇ συνέπειάν τινα. Ἡ πολιτεία ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν. Εἶναι δὲ καὶ πλουσιωτέρα ἡ πολιτεία οἱουδήποτε ἰδιώτου ἐξεταζομένου μόνου. Ὥστε θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ μὴ γίνῃ μνεία περὶ πολιτοκρατουμένων ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ ἓν προηγούμενον καταργήσεως αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἴχνος βαρβαρότητος.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§355Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δύο λέξεις μόνον. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου ἀναγινώσκω ὅτι αἱ φυλακαὶ αὗται αἱ κεντρικαὶ καὶ δικαστικαὶ θέλουσιν ἀνεγερθῆ μακρὰν τῶν πόλεων. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ κατάλληλόν τι χωρίον, καὶ νὰ εἶναι οὐχὶ μακράν. Ἔχω παράδειγα ἐγὼ ὑπ’ ὄψει μου ἓν μέρος τοῦ νομοῦ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, τὴν πόλιν τῆς Μονεμβασίας.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξωθι τῶν πόλεων λέγει».

§357Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μακρὰν τῶν πόλεων δὲν εἶναι· διότι εἶναι ἀκριβῶς ἐντὸς τῆς πόλεως· καὶ ἐν τούτοις κανὲν μέρος δὲν θὰ εἶναι τόσον ἀπομεμονωμένον ὅσον εἶναι τὸ φρούριον τῆς Μονεμβασίας· ἐνῷ συγχρόνως κανὲν μέρος δὲν συγκεντρώνει τόσα προσόντα, διὰ κεντρικὴν φυλακὴν ὅσον ἡ Μονεμβασία. Ἐνδεχόμενον δὲ ἡ φράσις αὕτη νὰ εἶναι κώλυμα, διότι τὸ φρούριον εἶναι πλησίον τῆς Μονεμβασίας.

§358Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ βάλωμεν «μακρὰν τῶν πόλεων, εἰ δυνατόν».

§359Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπίσης θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου μετὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον νὰ μὴ τεθῇ ἀπὸ μακρὰν τῶν πόλεων».

§360Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀποσβεσθῇ ὁλόκληρον.

§361Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παντοῦ ἐντὸς τῶν πόλεων εἶναι αἱ κεντρικαὶ φυλακαί. Ἀλλὰ νὰ τεθῇ ἓν «εἰ δυνατόν».

§362Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον λέγει: «Ἡ σειρὰ καθ’ ἣν θέλει γίνει ἡ ἀνέγερσις τῶν νέων φυλακῶν τοῦ Κράτους, ὁ ἀριθμός, ἡ θέσις καὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἀποφασίζεται ἑκάστοτε ἡ ἀνέγερσις τῶν κεντρικῶν ἰδίᾳ καὶ τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν, κανονισθήσεται, ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τῶν ὑπαρχόντων ἤδη κτιρίων φυλακῶν μετὰ ἐπιθεώρησιν τούτων καὶ ἐξακρίβωσιν τῶν ὑφισταμένων ἀναγκῶν, διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου». Φαντάζεσθε τί ἔχει νὰ γίνῃ κατ’ αὐτοὺς τοὺς δύο μῆνας εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ὅπως κανονισθῶσι τόσα ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καιρὸν νὰ μεριμνήσῃ τελείως. Νομίζω ὅτι ἡ σπουδὴ μετὰ τῆς ὁποίας ἤθελε προβῆ εἰς τὴν διακανόνισιν τόσων ζητημάτων εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ ἄρθρον ψηφισθῆ ὡς ἔχει θὰ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον καὶ θὰ εἶναι ἴσως ὀρθότερον νὰ μὴ τεθῇ τοσοῦτον βραχὺ χρονικὸν διάστημα.

§363Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, εἶμαι σύμφωνος. Νὰ τεθῇ «ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν».

§364Γ. ΠΩΠ. Ἐντὸς ἕξ.

§365Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Διότι ἠμπορεῖ νὰ πέσωμεν ἐν τῷ μεταξύ! (Ἱλαρότης).

§366Γ. ΠΩΠ. Ἅμα εἶναι ἐντὸς ἓξ μηνῶν θὰ ἀργήσητε νά πέσητε! (Μειδιάματα).

§367Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἤθελον νὰ κάμω μίαν ἐπιφύλαξιν εἰς τὸ ἄρθρον 6, διότι μέχρι τοῦδε δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 περιέχει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ βλάψῃ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 6 περιέχει τὴν ἐπιταγὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως τὰς δικαστικὰς φυλακὰς τὰς ἱδρύσῃ ἰσαρίθμους πρὸς τὰ πρωτοδικεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήγησε τὴν ἀνάγκην. Τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ ἐγὼ τὴν ἀναγνωρίζω, ὡς ἓν κληροδότημα τοῦ παρελθόντος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου εὐκόλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῶμεν καὶ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ παρίδω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐνῷ ἔχει τόσα ἄλλα ζητήματα σπουδαιότερα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ στηρίξῃ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν φυλακῶν ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ καθεστῶτος.

§368Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐμὴ σκέψις, διότι λέγει «ἰσάριθμοι πρὸς τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους». Ἐὰν καταργηθῶσι δέκα Πρωτοδικεῖα, θὰ γίνουν δέκα ὀλιγώτεραι· ἀλλὰ ἰσάριθμοι θὰ εἶναι καὶ πάλιν. Ἔχω ἰδέας ἐσχηματισμένας καὶ τὰς ὁμολογῶ. Εἶπον ὅτι ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς Κυβέρνησιν ἄλλην τὸ μέτρον αὐτό· τὰ τότε ὅμως λαβόντα χώραν καὶ τὰ γενόμενα ἔκτοτε μὲ ἔπεισαν, ὅτι πᾶσα ἀπόπειρα νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ πείραμα θὰ ἦτο ματαία.

§369Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ἦτο ἐπιβλαβὲς νὰ ληφθῇ τὸ νῦν καθεστὼς τοῦ Πρωτοδικείου ὡς βάσις, ὄχι διότι σᾶς ἐμποδίζει νὰ καταργήσητε τὰ Πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ διότι τὸν ὀργανισμὸν τὸν στηρίζετε κατ’ ἀνάγκην ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασκευάσητε τόσας φυλακὰς ὅσα εἶναι τὰ Πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ νὰ κατασκευασθῶσιν ὀλίγαι φυλακαὶ καὶ ταχέως. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ὁρμώμενος, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 διὰ νὰ ἐκφέρω αὐτὴν τὴν ἐπιφύλαξιν.

§370Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἐτόλμων, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄτοπον ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι μία τῶν κεντρικῶν φυλακῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ διὰ τὴν Μονεμβασίαν, τοσοῦτο μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐγράφη πλειστάκις εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις σκέπτεται τοιοῦτόν τι, εἶχε μάλιστα ἀναγγελθῆ ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι ἐσκοπεῖτο κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἡ μετάβασις ἐκεῖ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν μὴ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διότι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγείαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, ἀλλὰ ἱκανῶς καὶ τὴν συγκοινωνίαν ἀκόμη, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο μέρος δυνάμενον νὰ συναγωνισθῇ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ἐκτὸς ὑπὸ ἐξηγήσεις, διατὶ ὁρίζεται, «ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων ἐν ἑκάστῃ ἀγροτικῇ φυλακῇ, ὁμοίως καθοριζόμενος, δὲν δύναται νὰ ᾖ ἀνώτερος τῶν τετρακοσίων».

§371Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυσχερὴς ἡ φύλαξις.

§372Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἰδοὺ διατί. Ὅταν λέγωμεν «ἀγροτικὴ φυλακὴ» ἐννοοῦμεν ἕν μέγα κτίριον τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει καὶ 400 καταδίκους; Ἢ ἐννοοῦμεν ἀριθμὸν κτιρίων πλειόνων τοῦ ἑνός, εἰς ἕκαστον τῶν ὁποίων δεκάδες τινὲς ἴσως καταδίκων θὰ φυλάσσωνται; Ἐὰν δὲ οὕτως ἐννοεῖτε καὶ ὑμεῖς τὸ πρᾶγμα, διατὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ εἶναι οὐχὶ ἄνω τῶν 400;

§373Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ συνήθης ἀριθμός.

§374Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι τῶν ἀστικῶν φυλακῶν ὁ συνήθης ἀριθμός, αὐτὸ λέγεται ἀπὸ τοὺς θεωρητικῶς ἐξετάζοντας τὰ πράγματα. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἔχωμεν φυλακὰς ἀγροτικὰς καὶ μάλιστα εἰς νῆσον, διατὶ νὰ ἔχωμεν 400; Καὶ τέλος, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου προκειμένου περὶ τῆς γνωμοδοτήσεως ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηρίζηται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ προστεθῇ «ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, στηριζομένην εἰς γνωμοδότησιν τῶν παρ’ Ἐφέταις εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνεργήσοντος τὴν ἐπιθεώρησιν δημοσίου ὑπαλλήλου, ἀποφαινομένων ἐν συμβουλίῳ». Διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν μίαν γνωμοδότησιν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηρίζηται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐάν, ἄλλως, πρόκειται νὰ ἔχωμεν τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ ἔχωμεν γνωμοδότησιν ἑκάστου Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν χωριστά, καὶ χωριστὰ ἐπίσης γνωμοδότησιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν, τότε ποῦ θὰ στηρίζηται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον.

§376Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὴν μεγαλητέραν σπουδαιότητα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος τὴν ἔχει τὸ ἄρθρον 7, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει τὴν βάσιν τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, τοῦτο ἀποβλέπει εἰς τὸν σκοπὸν ἢ μᾶλλον τὸ ἄρθρον 7 ἔχει τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπός, ἤτοι ὁ σωφρονισμὸς τοῦ ἀτόμου, ἡ κυριώδης δηλονότι ὑποχρέωσις τῆς Πολιτείας. Εἶχον ὅμως ἄλλην γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Περιέμενον δηλαδὴ ἀπὸ χρόνου πολλοῦ μίαν ἑτέραν προκαταρκτικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἀτυχῶς αἱ τόσαι Κυβερνήσεις ἀπὸ ἑβδομήκοντα ἐτῶν δὲν ἔκαμον. Καὶ βεβαίως ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν πρὸ τῆς ἐργασίας ταύτης, ἀποτελεῖ πλημμέλειάν τινα, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ βάσις....

§377Γ. ΠΩΠ. Εἶναι πλημμέλημα, διότι ἐργαζόμεθα κατὰ τὸ ἀπομονωτικὸν σύστημα.

§378Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Διότι φρονῶ, ἐπαναλαμβάνω, ἀδιστάκτως ὅτι τὸ πρώτιστον ἔργον δὲν εἶναι ἡ κατασκευὴ τῶν κτιρίων, ἀλλ’ ἡ ἐξεύρεσις τοῦ καταλλήλου σωφρονιστικοῦ συστήματος, ὅπερ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἢ οιουδήποτε ἑτέρου συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἁρμόδιος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εὕρῃ τὸ κατάλληλον σύστημα, εἶναι αὐτὸς ὁ σωφρονιστής. Ναί! ὁ σωφρονιστής, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέχει τοῦ παιδαγωγοῦ, ἢ μᾶλλον ὅστις εἶναι εἰς κρείττονα θέσιν αὐτοῦ, διότι ὁ παιδαγωγὸς φυσικὰ ἔχει νὰ διαπλάσῃ μίαν ἄπλαστον ψυχὴν καὶ νὰ γράψῃ ἐπὶ τοῦ λευκοῦ χάρτου τὰς ὡραίας αὐτοῦ συμβουλάς, ἐνῷ ὁ σωφρονιστὴς ἔχει νὰ ἐκριζώσῃ πάθη, ἔχει νὰ γράψῃ ἐφ’ ἑνὸς χάρτου ἀμαυροῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ λευκάνῃ καὶ κατόπιν νὰ γράψῃ τὰς συμβουλάς του. Ὁ παιδαγωγὸς ἔχει νὰ διαπλάσῃ ψυχὴν ἄπλαστον, ἐνῷ ὁ σωφρονιστὴς ἔχει οὐχὶ ν’ ἀναπλάσσῃ, ἀλλὰ νὰ διαπλάσσῃ μίαν ψυχὴν κακῶς πεπλασμένην. Τὸ ἔργον τοῦ σωφρονιστοῦ τοῦ σπουδάσαντος ὅλα τὰ συστήματα καὶ καλουμένου νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτά, δὲν παρέχει οὐδεμίαν δυσκολίαν, νὰ ζητήσῃ ἓν ἐκ τῶν γνωστῶν συστημάτων καὶ νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τούτου. Τὸ δύσκολον εἶναι, ἐὰν τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα, τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ ἐπιβάλῃ καὶ νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ εἰς ὡρισμένον λαόν. Ἐγένετο τοιαύτη μελέτη ποτέ; ἰδοὺ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅπως ἔχῃ μίαν τοιαύτην προκαταρκτικὴν ἐργασίαν. Δύναται τὸ μονωτικὸν σύστημα ἢ τὸ σύστημα τὸ Ὠβούρνειον ἢ τὸ προοδευτικὸν τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται καλῶς εἰς ἄλλους λαούς, δύναται οἱονδήποτε ἐκ τούτων σωφρονιστικὸν σύστημα ἐφαρμοζόμενον καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ φέρῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀναμένομεν;

§379Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μικτὸν τὸ ἔχομεν ἐνταῦθα.

§380Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Θὰ φθάσωμεν, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θὰ εἴπωμεν τί ἔχομεν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι οὐδὲν σύστημα δὲν εἶναι καλὸν οὔτε κακόν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐὰν ἐπετρέπετο νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν θὰ ἔλεγον ὅτι καὶ τὰ καλλιτεχνικώτερα τῶν γραμμάτων ἂν ληφθῶσιν ἀτάκτως καὶ ἀκαταλλήλως ἐφαρμοσθῶσιν, βεβαίως δὲν θ’ ἀποτελέσωσι τὴν καλλιτέραν λέξιν οὐδὲ θ’ ἀποδώσωσι τὴν ὡραιοτέραν ἔννοιαν, ὅπως καὶ τὸ ἀριστοτεχνικώτερον τῶν ὑποδημάτων βεβαίως δὲν ἐφαρμόζεται καταλλήλως εἰς πάντα πόδα. Ὥστε σύστημα δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ χωρὶς νὰ ἐντοπισθῇ καὶ νὰ γνωρίζωμεν τὸν λαὸν τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Ἡ ἐργασία λοιπὸν ἥτις ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἦτο ἡ ἀνέγερσις ἐν ἀρχῇ μιᾶς καὶ μόνης προτύπου φυλακῆς ἐν ᾗ νὰ ἐφηρμόζοντο ἐντὸς χρονικοῦ ὡρισμένου διαστήματος ἅπαντα τὰ σωφρονιστικὰ συστήματα, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ μελέτην ἐπιστημόνων σωφρονιστῶν, καὶ ἡ ἐξεύρεσις τοῦ καταλληλοτέρου διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, κατόπιν ἀκριβοῦς στατιστικῆς, μαρτυρούσης τὴν ἐπίδρασιν ἑνὸς ἑκάστου συστήματος ἐπὶ τοῦ χαρακτῆρος ἡμῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸν σωφρονιστήν, καὶ οὐχὶ εἰς τὸν ἐργάτην τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅστις τοσοῦτον ἀβασανίστως ἐδέχθη καὶ τὸ ὀλέθριον μονωτικὸν σύστημα. Ἐὰν δὲ προσέξῃ τις, κύριοι Βουλευταί, καὶ εἰς τὰ μεγάλα προτερήματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν, καθὼς καὶ εἰς τὰ μεγάλα ἐλαττώματα, διότι τὰ μεγάλα ἐλαττώματα παρακολουθοῦσι πάντοτε τὰ μεγάλα προτερήματα, δὲν δύναται ἀναμφισβητήτως νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς προετίμησε καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον μεγίστην ἔδειξε στοργὴν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ μονωτικόν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καταλλήλως εἰς τὸν χαρακτῆρα ἡμῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει πολλὰ προτερήματα, ἀλλὰ καὶ πλείστας ἄλλας ἐξαιρετικὰς ἰδιότητας, καὶ λόγῳ τῆς ἱστορίας του καὶ τῶν παραδόσεών του καὶ τοῦ κλίματος, εἶναι πείσμων, ἐπίμονος, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικὸς καὶ λάλος. Δι’ ἕνα Ἄγγλον, ἢ δι’ ἑτέραν φυλὴν ψυχρὰν καὶ μὴ μεταδοτικὴν τὸ μονωτικὸν σύστημα ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ κάλλιστα. Δὲν θὰ πάθωσιν οὗτοι τίποτε, ὡς δυνάμενοι νὰ μένωσιν ἡμέρας ὁλοκλήρους χωρὶς νὰ ὁμιλῶσιν. Δὲν γνωρίζω ὅμως ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ ἐφαρμοζόμενον ἐν Ἑλλάδι δύναται νὰ παραγάγῃ τοὺς αὐτοὺς καλοὺς καρπούς. Ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀπέσχον δὲ νὰ ὁμιλήσω, ὄχι διότι ὡς φίλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελον νὰ ἀντιστρατευθῶ πρὸς τὰς γνώμας αὐτῆς, διότι ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος καθαρῶς ἐπιστημονικοῦ καὶ ψυχολογικοῦ, ἀλλὰ διότι ἐν ἐμοὶ ἐνυπῆρχεν ἡ ἐπίγνωσις, ὅτι ἀφοῦ ἐπὶ 60 ἔτη ἀλλεπάλληλοι Κυβερνήσεις δὲν ἐσκέφθησαν διὰ τὸ ζωτικώτατον αὐτὸ ζήτημα, διότι ἐν παρόδῳ εἰρήσθω ὅτι τὸ μέτρον τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν δεσμωτηρίων, ὅτι ἀφοῦ Κυβερνήσεις ἀλλεπάλληλοι ἐπὶ ἑξήκοντα ἔτη, στραφεῖσαι περὶ ἄλλα ἐπουσιώδη, ἐγκληματικῶς ἠδιαφόρησαν ἐπὶ τοῦ κατ’ ἐξοχὴν μεγίστου τούτου ζητήματος, τοῦ μαρτυροῦντος τὸ βαρόμετρον τοῦ πολιτισμοῦ μιᾶς χώρας. Διότι, λέγω, ὑπῆρχεν ἐπίγνωσις ἐν ἐμοὶ τῶν τοιούτων ὅρων παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσιν αὐταῖς, ἐσκέφθην δὲ ὅτι μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ἂν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ παραδώσῃ τὴν Ἀρχὴν εἰς ἄλλας, αἱ ὁποῖαι θὰ μιμηθῶσι τὰς παλαιὰς Κυβερνήσεις, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀπολαύσῃ ἡ χώρα τῆς προόδου ταύτης καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔστω καὶ μὲ τὰ κενὰ καὶ τὰς ἀτελείας καὶ τὰ λάθη, διότι δὲν περιμένω ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην Κυβέρνησιν νὰ προσαγάγῃ ποτὲ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§381Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ μέλλον ἀόρατον.

§382Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὸ παρελθὸν ὅμως δεικνύει τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἂν ἀπεφάσισα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως δὲν μὲ ὤθησε τίποτε ἄλλο ἢ τὸ μονωτικὸν σύστημα τοῦ ἄρθρου 7, πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδειξε τοιαύτην στοργήν.

§383Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φειδὼ μάλιστα.

§384Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὸ μονωτικὸν σύστημα τὸ πρῶτον εἰσαχθὲν μετὰ τὰ βασανιστήρια, τὸ διορθωθὲν ποικιλοτρόπως κατόπιν διὰ τοῦ Ὠβουρνείου καὶ τοῦ προοδευτικοῦ, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς....

§385Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προοδευτικὸν θέλει ἀπομόνωσιν εἰς τὴν ἀρχήν.

§386Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐὰν μὲ παρακολουθήσητε, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ προοδευτικὸν σύστημα ἀκριβῶς μᾶς διδάσκει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ μονωτικὸν σύστημα διὰ τοὺς ὑποδίκους καὶ διὰ τὰς μικρὰς ποινάς. Τὸ μονωτικὸν σύστημα φθείρει καὶ ὑγείαν καὶ ψυχήν. Ἔχουσι γραφῆ καὶ λεχθῆ πολλά. Ἔχει βάσιν ἠθικολογικὴν ἀντιθέτως πρὸς τὸ Ὠβούρνειον, τὸ ὁποῖον ἔχει βάσιν τὴν ἐργασίαν. Τὸ μονωτικὸν σύστημα ἔχει σκοπὸν τὸ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν κατάδικον νὰ ἐπισκοπήσῃ καὶ ἐνσκοπήσῃ τὸ ἐγώ του, νὰ τὸν ἀφήσῃ μεμονωμένον τελείως, ἵνα κατίδῃ τὸ βάραθρον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει πέσει, ἵνα γεννηθῇ τύψις συνειδήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ὅρια μετὰ τὰ ὁποῖα, ὅταν ἐπέλθῃ τύψις τῆς συνειδήσεως καὶ ἐνσκόπησις καὶ ἐπισκόπησις τοῦ ἐγώ, ἔρχεται ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον, ἀρχίζει ἡ καταστροφὴ τοῦ ἀτόμου σωματικῶς καὶ ψυχικῶς.

§387Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πολὺ ὀρθά.

§388Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ παντελὴς μόνωσις, ἔχει γραφῆ, δημιουργεῖ μεγάλους ἄνδρας ἀλλὰ καὶ μεγάλους βλάκας. Καὶ τοῦτο διὰ τὴν μόνωσιν ἐν πλήρει αἰθέρι. Ἀλλὰ μόνωσις τοιαύτη εἶναι ἀκατανόητον, εἶναι βάσανος ἰδίως διὰ τὸν λαὸν τὸν ἡμέτερον, ὅστις μάλιστα καὶ δογματίζει διὰ λαϊκῆς παροιμίας, ὅτι καὶ εἰς τὸν παράδεισον δὲν δύναται νὰ ζήσῃ κανεὶς μόνος του. Αἰσθάνεται ὁ ἄνθρωπος, ὁ Ἕλλην ἰδίως, βαθύτατα τὴν μόνωσιν. Μετὰ τὴν πάροδον διαστήματός τινος θὰ γεννηθῇ μελαγχολία εἰς τὸν μονωθέντα, ἔπειτα ἡ νευρασθένεια καὶ μετ’ αὐτὴν ἡ αὐτοκτονία ἢ φρενοβλάβεια. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς μερικὰς σκέψεις καὶ στατιστικάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι καὶ εἰς ὅλα τὰ σωφρονιστικὰ συνέδρια ἐλέχθησαν, ἐπατάχθη δὲ τούτων ἕνεκα καὶ εἰς παρωχημένους ἔτι χρόνους τὸ μονωτικὸν σύστημα καὶ ὄχι εἰς τοὺς σημερινούς, καθ’ οὓς λάμπει πλειότερον τὸ φῶς τοῦ πολιτισμοῦ. Ὅταν ἐγένετο τὸ σωφρονιστικὸν συνέδριον ἐν Ἰταλίᾳ, ἡ Ἰταλικὴ ἐπιτροπὴ εἶπε τὰς ἑξῆς βαρυσημάντους λέξεις. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ Κράτος, τοὐλάχιστον ἐν Εὐρώπῃ, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιοῦται ἐπὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ εἶναι πολιτισμένον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μονωτικὸν σύστημα. Ἐὰν δὲ ἀκολουθήσωμεν μίαν στατιστικὴν ἀκριβῶς τοῦ σωφρονιστηρίου τῆς Φιλαδελφείας, θὰ ἴδωμεν ὅτι μεταξὺ 100 καταδεδικασμένων ἔχομεν 3 παραφρονήσαντας, 3 αὐτοκτονήσαντας, 8 ἀποβιώσαντας, 9 ἀσθενήσαντας βαρέως, 57 ὑποτρόπους ἤτοι 80% ἀπωλείας. Ἐὰν δὲ ἀκολουθήσωμεν καὶ τὰ μᾶλλον ἀπολίτιστα συστήματα, θὰ ἴδωμεν ὅτι κατὰ τὸ χειρότερον σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ἔχομεν 69% ἀπωλείας, ἤτοι θανάτους, φρενοβλαβείας καὶ ὑποτρόπους. Τί δὲ εἶναι ὑποτροπή; Αὐτὸ εἶναι τὸ κακόν, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπώλεια διὰ τὴν Πολιτείαν. Κρίνοντες καὶ ἀποφαινόμενοι ψευδῶς, ἐξαπατῶντες δὲ καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ἀκόμη, λέγομεν ὅτι ἡ ποινὴ ἐγένετο πρὸ παντὸς διὰ τὴν ἠθικοποίησιν τοῦ ἐγκληματίσαντος, καὶ οὐχὶ χάριν τῆς προσβληθείσης Πολιτείας, ἐν τῇ καταπατήσει τοῦ δικαίου ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς. Οὗτος εἶναι ὁ πρῶτος, ὁ κατ’ ἐπίφασιν λόγος, ὁ οὐσιώδης, εἶτα ἡ ἄμυνα τῆς Πολιτείας διὰ τοὺς ἄλλους· ἡ ἠθικοποίησις τοῦ ἐγκληματίου, ἵνα κυρίως μὴ προβῇ εἰς νέαν καταπάτησιν τοῦ Δικαίου ὑποπίπτων εἰς ὑποτροπὴν πρὸς βλάβην κυρίως τῶν ἄλλων. Ἡ ὑποτροπὴ εἶναι ἀπώλεια τῆς Πολιτείας, καὶ ἔχομεν 80% ὑποτρόπους διὰ τοῦ μονωτικοῦ συστήματος, 69% διὰ τῶν παλαιοτέρων. Κατ’ ἄλλην στατιστικὴν ἐπὶ 700 τοῦ μονωτικοῦ συστήματος, οἱ 230 προσεβλήθησαν ὑπὸ φθίσεως. Ἀλλ’ εἶναι νὰ φρίξῃ τις, ὅταν ἴδῃ τὴν στατιστικὴν τῆς Αὐστρίας, τὴν ἐπὶ 3 ἔτη, ἡ ὁποία δεικνύει τὴν καταστροφὴν τοῦ μονωτικοῦ συστήματος τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἐπὶ 2,200 καταδίκων. 2,200 κατάδικοι ἐν διαστήματι μιᾶς τριετίας εἶχον ἀπώλειαν 50%, 193 παρεφρόνησαν, 400 ηὐτοκτόνησαν, 500 ἀπεπειράθησαν αὐτοκτονίαν· ὥστε ἔχομεν αὐτοκτονήσαντας, ἀπεπειραθέντας καὶ παραφρονήσαντας 1,100 ἀπέναντι τῶν 2,200 ἐν διαστήματι ἀκριβῶς τριετίας. Καὶ ταῦτα ἐξ ἐπισήμου στατιστικῆς τῆς Αὐστρίας. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν ἀπώλειαν 50% ἀκριβῶς. Ἐὰν δὲ ἐξετάσητε μίαν στατιστικὴν τῶν ὑποτρόπων, τὸ μονωτικὸν σύστημα δίδει ὑποτρόπους 59%. Ἐνῶ αἱ τρομεραὶ γαλέραι τῆς Ἰταλίας, καὶ τὰ μπάνια τῆς Γαλλίας τὰ δύο αὐτὰ φρικαλέα, ἂς τὰ εἴπωμεν, συστήματα πόσους ὑποτρόπους νομίζετε δίδουσιν; μόνον 45%, ἐὰν δὲ ἐρωτήσητε καὶ τὸ σύστημα τὸ ἡμέτερον πόσον τοῖς ἑκατὸν δίδει ὑποτρόπους; θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι μόνον 15–20%, ἐνῷ τὸ σύστημα, ὡς εἶπον, τὸ μονωτικὸν δίδει ἀκριβῶς 59%. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐπανέρχομαι εἰς μίαν διακοπήν, τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν εὐμένειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μοὶ κάμῃ, καὶ λέγω ὅτι τὸ σύστημα τὸ μονωτικόν, τὸ ὁποῖον γεννᾷ τόσους καὶ τόσους κινδύνους, ἔχει δύο μεγάλους κατηγόρους: ἔχει τὸ σύστημα τὸ Ἰρλανδικὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὸ σύστημα τὸ Ἰρλανδικόν, τὸ γωστὸν τοῖς πᾶσιν, ἔχει τὴν ἀπομόνωσιν εἰς τὴν ἀρχήν, ὅταν παρουσιάζηται ὁ κατάδικος μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἀδικήματος· καὶ τὴν ἔχει εἰς τὴν ἀρχήν, ὡς βαρυτέραν, καὶ τοῦτο, ἵνα τὸν καταπτοήσῃ καὶ τὸν φέρῃ εἰς σημεῖον τύψεως συνειδήσεως, Ἐφ’ ὅσον ὅμως παρέρχεται ὁ χρόνος καὶ προάγεται ἡ ψυχὴ καὶ τὸ νευρικὸν σύστημα σιγᾷ, τότε τὸ σύστημα τὸ προοδευτικὸν μεταβάλλεται, δὲν ἔχει τὸ μονωτικόν, ἀλλὰ γίνεται μικτὸν σύστημα, καὶ ὅταν προοδεύσῃ ἡ ἠθικοποίησις, φθάνει μέχρις ἀπολύσεως τὸ σύστημα τοῦτο, ἀποδίδει δηλαδὴ εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας τὸν κατάδικον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγγυήσεως. Ὥστε, ὡς βλέπετε, ἐκ τοῦ Ἰρλανδικοῦ συστήματος καταφαίνεται ὅτι τὸ μονωτικὸν σύστημα εἶναι διὰ τοὺς χειροτέρους κακούργους. Θὰ καταλήξω δὲ ὅτι τὸ μονωτικὸν ἐὰν ἐγίνετο διὰ τοὺς χειροτέρους κακούργους εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἴσως νὰ μὴ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἀλλὰ γίνεται διὰ τοὺς ὑποδίκους καὶ τὰς μικρὰς φυλακίσεις. Αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα. Τὸ Ἰρλανδικὸν σύστημα θεωρεῖ τὸ μονωτικὸν καὶ ὡς καταδίκην ἀκόμη, διότι ὅταν ὁ κατάδικος προβιβασθῇ ἀπὸ τὸ μονωτικὸν εἰς τὸ Ὠβούρνιον καὶ βαίνει πρὸς τὴν ἀπόλυσιν, ἐὰν ἡ διαγωγή του μετατραπῇ ἐπὶ τὰ χείρω ἐν τῇ φυλακῇ, γίνεται ὑποβιβασμὸς καὶ ἐπαναφέρεται πάλιν εἰς τὸ μονωτικόν. Σημεῖον ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ Ἰρλανδικοῦ συστήματος καταφαίνεται ὅτι τὸ μονωτικὸν εἶναι τὸ χειρότερον σύστημα. Τὸν κατήγορον τὸν ἕνα τὸν εἴπομεν· ἤδη ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἕτερος κατήγορος εἶναι ὁ ἴδιος. Εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν φαίνεται ὅτι κατηγορεῖ μόνος του τὸ ἀπομονωτικὸν σύστημα. (Ἀναγινώσκει). «Ἰδιαίτεροι Κανονισμοὶ θέλουσι καθορίσει τὰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας, ἰδίᾳ διὰ τοὺς ἀσθενικοὺς τὴν σωματικὴν ἢ τὴν διανοητικὴν κατάστασιν δύναται νὰ γίνῃ ἀπομάκρυνσις ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ὅταν δειχθῇ ἐπικίνδυνος ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κρατουμένων. Ὅταν ἔχωμεν λοιπὸν ὡς δεδομένον ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ὠθεῖ τοὺς ἀσθενεῖς πρὸς τὸν θάνατον, θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι κάκιστον σύστημα καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὅταν τὸν ἀσθενῆ τὸν ὠθῇ πρὸς τὸν θάνατον, θὰ εἴπῃ ὅτι καὶ τὸν ὑγιῆ τὸν κάμνει ἀσθενῆ. Ἡ μέριμνα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ νὰ περιφρουρήσῃ τοὺς σωματικῶς καὶ πνευματικῶς ἀσθενεῖς διὰ τῆς ἀποπομπῆς ἀπὸ τοῦ μονωτικοῦ συστήματος εἰς ἄλλο, ἀποδεικνύει ἀριδήλως ὅτι καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἰδέα ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο εἶναι πάντως καταστρεπτικὸν διὰ τὴν ὑγείαν, ἀφ’ οὗ μεταβάλλει τοὺς ἀσθενεῖς εἰς μακαρίτας· ἀσφαλῶς τοὺς ὑγιεῖς θὰ τοὺς μεταβάλῃ εἰς ἀσθενεῖς. Ἐκ τούτου λοιπὸν συνάγομεν τὰ ἑξῆς: ὅτι τὸ μονωτικὸν σύστημα δὲν εἶναι πρόσφορον διὰ τοὺς μικροὺς ἐγκληματίας καὶ ὑποδίκους, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐπικινδύνους. Τίνα τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν τότε ἐκ τῆς καταστροφῆς; Εἶναι τὸ εὐχερέστερον ὅλων νὰ καταστρέψωμεν ἕνα ἄνθρωπον, διὰ νὰ ἀπαλλαχθῶμεν τούτου. Ἐὰν πρόκειται τὸ φάρμακον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δώσωμεν, νὰ ἐπιφέρῃ τὴν καταστροφὴν οὐχὶ εἰς τὸ μικρόβιον μόνον, ἀλλὰ καὶ καὶ εἰς τὸν ὀργανισμόν, τὸ φάρμακον ἐκεῖνο δὲν εἶναι καλὸν φάρμακον, διότι ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐὰν ὁ νομοθέτης καταστρέψῃ τὸ νευρικὸν σύστημα, τὸν καταπτοήσῃ κατ’ ἀρχὰς καὶ κατόπιν τὸν περιστείλῃ μέχρι τοῦ σημείου νὰ τὸν κάμῃ φρενοβλαβῆ, θὰ θανατώσῃ μὲν τὸ μικρόβιον, ἀλλὰ θὰ θανατώσῃ καὶ τὸν ὀργανισμὸν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ λεχθῇ σωφρονιστικόν, τὸ σύστημα αὐτὸ κάθε ἄλλο παρὰ φιλανθρωπικὸν δύναται νὰ ὀνομασθῇ. Καὶ πρὸς τίνας, διὰ νὰ ἔλθωμεν ἀκριβῶς εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 7ου ἄρθρου, ἐφαρμόζεται ἡ μόνωσις; Διὰ τὰς μικρὰς ποινάς, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν μέχρις ἑνὸς μηνός. Νὰ συλλογισθῆτε ὅτι τὰ 90% τῶν ἀγροτῶν τοὐλάχιστον διέρχονται διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ Πλημμελειοδικείου, νὰ συλλογισθῆτε ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός — σεῖς, ἐγώ — ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει διαπράξει σπουδαῖον ἀδίκημα, διότι διέπραξεν ἀδίκημα τὸ ὁποῖον δὲν παρουσιάζει μίαν ψυχὴν χρήζουσαν τοιούτου ἀγρίου σωφρονιστικοῦ συστήματος, μίαν παράνομον ὑλοτομίαν, μίαν ἐξύβρισιν, φέρ’ εἰπεῖν, ἓν μικρὸν ἀδίκημα, ἔστω, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ἐπὶ ἕνα μῆνα νὰ κάθηται εἰς τὸ κελλίον κλεισμένος. Πῶς δὲ θὰ εἶναι τὰ κελλία; Βεβαίως δὲν θὰ εἶναι καμμία αἴθουσα, ἀλλὰ δωμάτια ἑνὸς μέτρου μὲ δύο. Καὶ ἐκεῖ κεκλεισμένος νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐντὸς ἀνηλίου δωματίου δεχομένου τὰς ἀκτίνας τοῦ ἡλίου παρὰ μικροῦ φεγγίτου ἄνωθεν, θὰ στερῆται διὰ τῆς αὐστηρᾶς ἀπομονώσεως τόσων μεγάλων ἀγαθῶν, ἐν ᾧ ταυτοχρόνως εἰς τὸ προαύλιον τοῦ δεσμωτηρίου θὰ περιδιαβάζῃ ἐλεύθερος ὁ βαρὺς κατάδικος. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησυχεῖ, δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν μικρῶν φυλακίσεων εἶναι τὸ ζήτημα ἀκριβῶς τῆς ὑποδικίας. Μὴ ἐπανήλθομεν εἰς τοὺς χρόνους ἐκείνους τοὺς ἀπολιτίστους κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ ὑπόδικος ἐθεωρεῖτο ὡς ἔνοχος καὶ ἐτιμωρεῖτο; Μήπως ἐπανήλθομεν εἰς τοὺς χρόνους κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ ὑπόδικος ἐβασανίζετο ἢ εἰς τοὺς Αἰγυπτίους ὅπου ὁ ὑπόδικος ἐνεκλείετο εἰς τοὺς ναοὺς ἀναμένων ἐκ τῶν οἰωνῶν τῶν ἱερέων νὰ μάθῃ, ἐὰν εἶναι ἔνοχος ἢ ἀθῶος; Ὄχι· ὁ ὑπόδικος δὲν εἶναι κατάδικος, εἶναι πολίτης ἀπολαύων ὅλων τῶν δικαιωμάτων, τῶν ὁποίων ἀπολαύομεν ὅλοι. Αἱ νεώτεραι δὲ νομοθεσίαι ἔχουσι περιβάλλει μὲ τόσην στοργὴν τὸν ὑπόδικον, ὥστε εἶναι ζήτημα, ἂν δυνάμεθα νὰ ῥίψωμεν ἐπ’ αὐτῶν ἄλλο βλέμμα ἀπὸ τὸ βλέμμα τοῦ οἴκτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῶν νεωτάτων νομοθετημάτων του τῶν στηριζομένων καὶ εἰς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν ἐπιείκειαν καὶ εἰς τὸ δίκαιον, ἔφερεν ἐσχάτως, μόλις πρὸ δύο μηνῶν, τὴν ἀπόλυσιν δι’ ἐγγυήσεως. Καὶ τοιουτοτρόπως παρουσιάζεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι Βουλευταί, μία ἀνακολουθία εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσεν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἀπολύῃ δηλονότι ἀφ’ ἑνὸς τὸν ὑπόδικον δι’ ἐγγυήσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν ὑπόδικον τὸν στερούμενον τῆς γλίσχρου ἐγγυήσεως νὰ τὸν θέτῃ εἰς τὸ μονωτικὸν σύστημα. Ὁ ὑπόδικος, Κύριοι, ἀπολαύει ὅλων τῶν δικαιωμάτων δὲν εἶναι φυλακισμένος κυριολεκτικῶς, καὶ περὶ τούτου μένουσι σύμφωνοι ὅλοι οἱ συγγραφεῖς, εἶναι προπεφυλαγμένος δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει ἡ ἰδέα τῆς ποινῆς, ἀλλὰ προφυλάσσεται. Ἂν φθάσῃ δὲ ἡ πολιτεία μέχρις ὑψηλοτέρου σημείου πολιτισμοῦ, καὶ τὸ εὔχομαι, πρέπει ἢ νὰ καταργήσῃ τὴν ὑποδικίαν, διότι ἡ ὑποδικία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία προσωπικὴ ἐγγύησις ὅτι θὰ ἔχῃ ἡ πολιτεία τὸν κατηγορούμενον εἰς χεῖρας αὐτῆς, ἢ νὰ παράσχῃ εἰς τοῦτον πᾶσαν ἐλευθερίαν.

§389Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Μεγάλη Αἰκατερίνη τῆς Ῥωσσίας ἔχει ἔκθεσιν θαυμασίαν.

§390ΕΥΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ ὑποδικία ἐξοντώνει τελείως καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς τὸν ἄνθρωπον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ κοινωνία χωρὶς νὰ περιμένῃ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν ἀρκεῖται ὅτι ἔχει ὑποδικίαν ἐνώπιόν της καὶ ἡ ὑποδικία διὰ τὴν κοινωνίαν εἶναι τὸ μεγαλύτερον στίγμα. Καὶ δὲν ἀρκοῦσι πάντα ταῦτα, ἀλλὰ θέλετε ἵνα ὁ ὑπόδικος ἀποτίνῃ καὶ ποινήν, ποινὴν χειροτέραν καὶ τῶν καταδίκων, ἐγκλειόμενος εἰς μονωτήρια, ἐπὶ ἕνα, δύο καὶ ἐπὶ πέντε καὶ ἓξ μῆνας, ὅταν εἶναι ὑπόδικος ἐπὶ κακουργήματι, νὰ κλείηται ἐντὸς μονωτηρίου ξένος πρὸς συγγενεῖς, ξένος πρὸς φίλους καὶ ὅταν —προσέξατε μίαν εἰκόνα τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς παρουσιάσω καὶ τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι θὰ δεχθῆτε ὡς ὀρθήν—καὶ ὅταν εἶναι δίκαιον ἐπὶ δύο ὑποδίκων, ὁ εἷς νέος πλούσιος, λάγνος, διαπράττων τὸ χειρότερον τῶν ἐγκλημάτων, ἀσελγαίνων κατὰ παιδίσκης δωδεκαετοῦς, ἀλλ’ ἔχων τὰς 800 ἐκείνας δραχμὰς νὰ τὰς παράσχῃ ὡς ἐγγύησιν, νὰ ἀπολυθῇ, ἐνῷ ὁ ἕτερος, ὁ διαπράξας θανατηφόρον τραῦμα ὑπὸ μυρίας περιπτώσεις ἀμύνης, συγχύσεως, ἀλλὰ πτωχός, νὰ κρατῆται, καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀπομονώσεως; δὲν εἶναι μὰ τὴν ἀλήθειαν ὡραῖον θέαμα ὁ διαπράξας τὸ βδελυρώτερον ἔγκλημα νὰ τρέχῃ μὲ τὸ αὐτοκίνητον καὶ νὰ συχνάζῃ εἰς λουτροπόλεις, ἐκεῖνος δὲ νὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ μονωτηρίου του μακρὰν τῆς οἰκογενείας του, ἔξωθεν δὲ νὰ ἀκούῃ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ μὴ ἀπολαύῃ τοῦ ἡλίου τοῦ ὁποίου ἀπολαύει ὁ τυχὼν κατάδικος; Ἡ διαφορὰ ὅμως μεταξὺ καταδίκου καὶ ὑποδίκου μὲ κάμνει νὰ ἐξεγείρωμαι ἔτι περισσότερον καὶ συλλογίζομαι ὅτι ἐκτὸς τοῦ μονωτηρίου τοῦ ὑποδίκου, τοῦ διαπράξαντος ὑπὸ μυρίας περιστάσεις τὸ ἀδίκημα, τοῦ ἀθῴου πολλάκις, διότι ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς Γαλλίας καὶ τὴν ἰδικήν μας τὸ ⅓ ἐκ τῶν παραπεμπτικῶν βουλευμάτων καταλήγουν εἰς πλημμέλημα ἢ ἀθώωσιν, τὸ κατὰ τὴν στατιστικὴν τὴν ἰδικήν μας ¼ τῶν παραπεμπομένων εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον εἶναι ἀθῷοι.

§391Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. 65% εἶναι οἱ ἀθωούμενοι εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα.

§392Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μάλιστα· καὶ τοῦτο μοὶ ὑπενθυμίζει μίαν σοφὴν γνώμην τοῦ ποινικολόγου Τίμερμαν, ὅστις εἶπεν ὅτι τόσον πολὺ πρέπει νὰ τοὺς προφυλάττωμεν τοὺς ὑποδίκους μας, ὥστε θὰ ἦτο πολὺ καλὸν οἱ ἑκάστοτε εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν νὰ πέμπωσι κατ’ ἔτος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατάλογον τῶν ὀνομάτων τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι παρέπεμψαν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον ἄτομα, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἠθῳώθησαν. Καὶ ἤδη προσέχοντες εἰς τὸν παραλληλισμὸν τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων, ῥίψατε ἓν βλέμμα εἰς τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν σᾶς παρουσιάζω καὶ θὰ ἴδητε ὅτι μεταξὺ τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων ὑπάρχει τοιαύτη καὶ τοσαύτη ἄνισος ἀπόστασις, ὥστε θὰ ἐξεγερθῇ περισσότερον ἡ ψυχή σας· φαντασθῆτε ὅτι ὁ κατάδικος ὁ εἰς εἰκοσαετῆ δεσμὰ πρόσκαιρα, ὁ κατάδικος, τὸ βρωμερώτερον ὑποκείμενον, θὰ ἔχῃ πᾶσαν ἐλευθερίαν, πᾶσαν ἄνεσιν καὶ τὸ δικαίωμα ἴσως νὰ ἔχῃ τὴν μουσικήν του, διότι ὑποθέτω ὅτι ἡ μουσικὴ ὡς ἐξευγενίζουσα τὰ ἤθη δὲν θὰ ἀπαγορευθῇ καὶ συλλογίζομαι αὐτὸν μὲ τὸ κλασικὸν γνωστὸν ἔγχορδον ὄργανον τῶν φυλακῶν, καὶ τὸν ἀμανὲν ἀπὸ τὸν χασισωμένον του λάρυγγα νὰ τραγῳδῇ διερχόμενος τερπνὰς ὥρας, ἐνῷ εἰς τὸ μονωτήριον νὰ ὑπάρχῃ ὁ χρηστός, ὁ μορφωμένος, ὁ ὑπόδικος ὁ διαπράξας ὑπὸ περιστάσεις δυσμενεῖς ἓν ἀδίκημα, νὰ μελετᾷ κεκυφὼς τὴν ἁμαρτωλῶν σωτηρίαν. Ἂν προσέξωμεν εἰς ἄλλας νομοθεσίας θὰ ἴδωμεν τὸ ἑξῆς: εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς τὴν Πορτογαλλίαν, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὁ ὑπόδικος ὁ ὁποῖος ἠθωώθη ἀποζημιοῦται, καὶ ἡ Ἑλβετία ἐπλήρωνε, δὲν εἰξεύρω ἂν πληρώνει ἀκόμη, χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος· εἰς δὲ τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὸ Βέλγιον ἀποζημιοῦται οὐχὶ αὐτοδικαίως ἀλλὰ κατόπιν ἀγωγῆς καὶ μάλιστα συνοπτικῆς. Τοιαῦτα ἐγένοντο διὰ τοὺς ὑποδίκους καὶ τοσοῦτον εὐμενὴς ἐφάνη εἰς προγενέστερα νομοθετήματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τοὺς ὑποδίκους, τοὺς ὁποίους θέλει μὲ τὸ χειρότερον τὸ ἀπανθρωπότερον, τὸ μονωτικὸν σύστημα νὰ ἐγκλείσωμεν!

§393Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὁ ὑπόδικος εἶναι εἰς μεγαλητέραν νευρικὴν διέγερσιν παρὰ ὁ κατάδικος, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν.

§394Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι· κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἠκούσθη μία φωνὴ ἐκ τῶν ἄνω καθισμάτων, ὅτι τὴν νομοθεσίαν ταύτην τοῦ μονωτικοῦ συστήματος ὡς πρὸς τοὺς ὑποδίκους ἔχουσι καὶ ἄλλα Κράτη. Οὐδέν, πλὴν τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία δὲν εἰξεύρω πῶς, διότι παρουσιάζονται φαίνεται πολλάκις ἀλλόκοτοι ἀντιφάσεις, ὥστε τὰ μᾶλλον φιλελεύθερα Κράτη πολλάκις νὰ χαλκεύωσι τὰς δουλικωτέρας ἁλύσσεις.

§395Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ, κύριε συνάδελφε, τὰ κελλιὰ εἶναι καλήτερα ἀπὸ δωμάτια ξενοδοχείου. Ζητοῦσι νὰ εἰσέλθωσιν ἐκεῖ.

§396Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ δουλεία εἶναι πάντοτε δουλεία, κ. συνάδελφε, ἔστω καὶ ἂν τὰ δεσμὰ εἶναι ἐκ χρυσοῦ. Ἂν ἐξετάσωμεν κατόπιν τὰ ἄλλα Κράτη, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὑπάρχουσιν ὑποδικεῖα, ἀλλ’ ὑποδικεῖα γενόμενα οὐχὶ διὰ τὴν πολιτείαν, ὅπως ἔχει τὸ νομοθέτημα, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε ταῦτα, ἵνα μὴ καταδυναστεύηται. Ὑπάρχουσιν ἐν Ἀγγλίᾳ ὑποδικεῖα πρὸς τὰ ὁποῖα ἔχουσι συγχωνευθῆ καὶ τὰ depot de sûreté, ἀλλ’ ἐκεῖ εἶναι δικαίωμα τοῦ κρατουμένου, εἶναι ὡσὰν νὰ λέγῃ εἰς τὴν πολιτείαν δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ μὲ φέρῃς νὰ συμφύρωμαι μὲ τοὺς τυχοδιώκτας καὶ καταδίκους· ἔχω δικαίωμα, ἀφ’ οὗ μὲ προφυλάσσεις, νὰ μὲ προφυλάξῃς ἀπὸ ὅλους τοὺς κινδύνους. Εἶναι τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα· ὁ τραπεζίτης, ὁ ἐπιστήμων, ὁ ἔμπορος, ὁ χρηστὸς πολίτης, ὅστις ἐκ συρροῆς ἐκτάκτων καὶ ποικίλων δυσμενῶν περιστάσεων διέπραξεν ἓν ἀδίκημα δὲν πρέπει νὰ συμφύρηται μὲ παντοειδεῖς κακούργους. Αὐτὸ εἶναι ἐκλεκτικὸν δικαίωμα. Ὑπάρχουσιν ὑποδικεῖα καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀλλ’ εἶναι ὑποδικεῖα καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς ὅπως εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ὑποδίκου, εἶναι ὑποδικεῖα μονωτικὰ καὶ ὑποδικεῖα μὲ κυψέλας μὲ πολυάριθμα πρόσωπα. Καὶ ἐρωτᾶται ὁ ὑπόδικος, ἐὰν θέλει νὰ διαμείνῃ εἰς τὴν κυψέλην μετ’ ἄλλων τεσσάρων ἢ πέντε προσώπων, ἢ εἰς μονωτήριον· καὶ τοιουτοτρόπως, ἂν θέλῃ ν’ ἀποσυρθῇ τελείως, διότι τὴν ἑπομένην θὰ ἀθωωθῇ καὶ θὰ ἐξέλθῃ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ θέλει νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἄλλων, ὡς διαπράξας ἀδίκημα, ἐκλέγει τὴν.... τὴν κυψέλην τὴν μοναδικήν· ἀλλ’ εἶναι, ὡς εἶπον, δικαίωμά του νὰ προτιμήσῃ κελλίον ὁμάδος ἢ κελλίον μονωτικόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μονωτικὸν σύστημα τὸ Γερμανικόν. Ὑπάρχει μονωτικὸν σύστημα εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλ’ ἐκεῖ ὁ εἰσαγγελεὺς ὁρίζει, τίνες θὰ μείνωσιν ὑπὸ τὸ μονωτικὸν σύστημα καὶ τίνες ἐν συνδυασμῷ μὲ ἄλλα πρόσωπα εἰς μεγαλητέραν κυψέλην. Καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν ὑπάρχει ἀλλ’ ἐκεῖ πάλιν εἶναι μονωτικὸν σύστημα κατὰ τάξεις καὶ δικαιοῦται ἡ μία τάξις νὰ καταλάβῃ ἓν μονωτήριον ἢ ἄλλη τάξις ἄλλο, ἀλλὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ δὲν ἀναγράφεται εἰς οὐδὲν Κράτος. Εὔχομαι, καὶ τοὺς λόγους τούτους τοὺς λέγω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, παρακαλῶν αὐτὸν ἐὰν θελήσῃ μονωτικὸν σύστημα καὶ ἐπιμείνῃ καὶ ψηφισθῇ, νὰ ἀκολουθήσῃ τὰ Κράτη ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφουσιν τὴν ἀπομόνωσιν ὡς δικαίωμα καὶ οὐχὶ ὡς ὑποχρέωσιν τοῦ ὑποδίκου. Εἶμαι τελείως κατὰ τοῦ μονωτικοῦ συστήματος; ὄχι· ἔχετε στάδιον, κ. Ὑπουργέ, νὰ θέσητε καὶ ἐφαρμόσητε τὸ μονωτικὸν σύστημα· τὸ μονωτικὸν σύστημα νὰ τὸ ἐφαρμόσητε μόνον εἰς τοὺς ἐπικινδύνους κακούργους· μόνον ὁ ἀδιόρθωτος καὶ ἐπικίνδυνος, ὁ ὁποῖος εἶναι περισσότερον ἐπικίνδυνος εἰς τὰς μικρὰς κοινωνίας, ἀφ’ ὅσον εἶναι εἰς τὰς μεγάλας κοινωνίας, ἐκεῖνος νὰ ἀπομονωθῇ. Ἠξεύρετε ποῖος εἶναι ὁ ὁρισμὸς τοῦ ἀπομονωτηρίου; Εἶναι ἡ φυλακὴ τῆς φυλακῆς, εἶναι ἡ βδελυγμία· ἀπομόνωσις ἀπὸ τῆς κοινωνίας διὰ τῆς ἐγκαθείρξεως, ἀλλὰ καὶ ἀπομόνωσις ἀπὸ τῆς ἐγκληματικῆς ἐκείνης κοινωνίας, ὁπόταν οὗτος εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ εἰς ταύτην, διὰ τοῦ ἀπομονωτικοῦ κελλίου. Ὁ ἀδιόρθωτος, ὁ ἐπικίνδυνος ἂς ἐγκλεισθῇ εἰς τὸ ἀπομονωτήριον, ὑπὲρ αὐτοῦ ἂς γίνῃ χρῆσις καὶ τοῦ τελευταίου αὐτοῦ φαρμάκου· ὁ ἰατρὸς τὴν τελευταίαν στιγμὴν προκειμένου νὰ διαπράξῃ τὸ καλὸν μεταχειρίζεται καὶ τὸ δραστικώτερον τῶν φαρμάκων. Ἡ διαμονὴ ἐν τῷ ἀπομονωτηρίῳ ἢ θὰ διορθώσῃ ἢ θὰ θανατώσῃ τὸν ἐπικίνδυνον αὐτὸν κακοῦργον, καὶ βεβαίως δὲν ἔχει νὰ ἀπολέσῃ τίποτε ἐπὶ τέλους ἡ κοινωνία. Ὁ ἀτίθασος ἐκεῖνος χαρακτὴρ δὲν δύναται νὰ καταπολεμηθῇ ἢ διὰ τῆς σιωπῆς τοῦ ἀπομονωτηρίου. Εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην ὑπερδιέγερσιν τῆς κακούργου ψυχῆς του, μόνον τὸ ἕτερον ἄκρον δύναται νὰ ἐπιδράσῃ· ἡ μόνωσις καὶ ἡ ἀπόλυτος σιωπή. Δὲν ἀμφιβάλλω λοιπὸν ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ ν’ ἀπαλείψῃ τὸ ἀπομονωτικὸν σύστημα διὰ τοὺς ὑποδίκους καὶ διὰ τὰς μικρὰς φυλακίσεις, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν φθοράν, τὴν ὁποίαν γεννᾷ τὸ σύστημα τοῦτο. Φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι σᾶς διακρίνει φιλανθρωπία πρωτίστως.

§397Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἠρνήθησαν καὶ αὐτό.

§398Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι· σᾶς λέγω ὅτι ἡ πατρὶς ἀποβλέπει εἰς ὑμᾶς, ὡς τὸν ἀληθῆ ἀνορθωτὴν τῆς δικαιοσύνης, ὅτι τὰ νομοθετήματά σας εἶναι ἀποκρυσταλλωμένα εἰς δίκαιον ἀλλὰ καὶ εἰς φιλανθρωπίαν, καὶ μὴ θελήσητε νὰ ἐπιμείνετε εἰς τὸ τυραννικὸν αὐτὸ μέτρον διότι θὰ ἔλθῃ μία λαϊκὴ κατάρα νὰ τὰ συντρίψῃ. Ἀπορρίψατε αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἐὰν δὲν τὸ πράξητε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ στραφῶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἄνδρες νέοι μὲ φιλελευθέρους ἀρχὰς θὰ ἀποτελέσωσι τραγικὴν κωμῳδίαν, ἐὰν ψηφίσωσι τὸ ἀνελεύθερον αὐτὸ σύστημα (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον πρῶτον ἀντικείμενον ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 35′ π. μ.)