1911.10.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 144

τῆς 18ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρα 5 μ. μ., προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Θ. Παπαϊωάννου, ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 128 Βουλευτῶν. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν· 1) Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ Ἀ. Κύρκος, Γ. Πετρόπουλος καὶ Ἀ. Τζοᾶνος ζητοῦσι βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. 2) Ἑλληνόβλαχοι καὶ Μακεδόνες ἐκ Καρδίτσης ζητοῦσι τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν δολοφόνων τοῦ Μητροπολίτου Γρεβενῶν. 3) Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Πύλου ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἀναστολῆς νόμου ἄνευ διαδικασίας. 4) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ περὶ δικηγόρων νομοσχεδίου. 5) Κατάδικοι Ῥίου ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἀναστολῆς νόμου ἄνευ διαδικασίας. 6) Ἔμποροι ἐκ Ξηροχωρίου ζητοῦσι παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας. 7) Οἱ ἐν τοῖς ἐθνικοῖς χωρίοις Ἄκετσι καὶ Καραμπάσι κληροῦχοι παρακεντέδες ζητοῦσι παραχώρησιν καὶ ἄλλων γαιῶν διὰ μικροτέρου τιμήματος. 8) Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 271 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. 9) Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων» ὑποβάλλει ἐπίσης τὴν ἔκθεσίν της. 10) Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ὡς ἀνθρακέων χρησιμοποιουμένων ἀνδρῶν καὶ τῶν ἐν νυκτεριναῖς ὥραις ὁριζομένων ἡμερομισθίων καὶ τεχνιτῶν τοῦ Πολ. Ναυτικοῦ» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. 11). Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Συγγούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΚʹ (3920). Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπὶ διετίαν ἀναβολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΓʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3433) περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν». (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τεῦχος Βʹ). Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Τσιριμῶκος.

§2Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος). Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Βουλὴ πρὶν διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ μετὰ τὴν περάτωσιν τοῦ συνταγματικοῦ αὐτῆς ἔργου ἀνέθετο εἰς ἐπιτροπὴν τὴν μελέτην τῶν ἐπενεκτέων τροποποιήσεων ἐν τῷ Κανονισμῷ. Ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης συνέταξα τὸ ὑποβαλλόμενον σχέδιον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμὸς ἐψηφίσθη κατὰ τὴν πρώτην Βουλευτικὴν Σύνοδον τῆς Αʹ Βουλευτικῆς Περιόδου τῆς βασιλείας Γεωργίου τοῦ Αʹ. Ἔκτοτε κατὰ διαφόρους χρονικὰς περιόδους πολλαὶ τροποποιήσεις ἐγένοντο εἰς μεμονωμένας διατάξεις, ἀθρόαι δὲ τοιαῦται κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1896. Πᾶσαι αἱ γενόμεναι τροποποιήσεις ἐνεπνέοντο ὑπὸ τῆς ἐμφανιζομένης ἑκάστοτε ἀνάγκης, καὶ ἔτεινον πρὸς πρόσκαιρον καὶ πρόχειρον θεραπείαν αὐτῆς, εἴτε ἦτο πραγματικὴ πρὸς κανονικωτέραν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἴτε ἁπλῶς κομματική. Ὁ κοινοβουλευτικὸς βίος μάλιστα τῶν τελευταίων ἐτῶν ὑπηγόρευσε τὴν λῆψιν ἐσπευσμένων τινῶν μέτρων πρὸς διευθέτησιν τῆς συζητήσεως κατὰ τρόπον παρέχοντα τοὐλάχιστον ἐπαρκῆ χρόνον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἀσχολῆται καὶ εἰς τὰ κύρια ἔργα αὑτῆς, τὰ νομοθετικά. Ὅλαι αὐταὶ αἱ γενόμεναι συνεχεῖς ἀπόπειραι πρὸς μεταρρύθμισιν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, ὅλαι αἱ γενόμεναι τροποποιήσεις ἐμαρτύρουν τὴν μορφωθεῖσαν πεποίθησιν εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας ὅτι ὁ Κανονισμὸς κατέστη ἀνεπαρκὴς καὶ ὅτι δεῖται ἀναθεωρήσεως γενικῆς· προῆλθον δὲ καὶ μέχρις ὑποβολῆς σχεδίων ὁπωσδήποτε ἀνταποκρινομένων εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπετεύχθη διὰ πολλοὺς λόγους νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ὁριστικὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ ἀνάγκη αὕτη ἡ χαρακτηριζομένη ὡς ἐπείγουσα πρὸ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος κατέστη ἐπιτακτικὴ μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν αὐτοῦ, διότι πολλαὶ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ εὑρίσκονται ἐν δυσαρμονίᾳ πρὸς τὰς νέας διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἢ καὶ ἐν ἀντιθέσει πρὸς αὐτάς. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ πλέον ἡ μελέτη τῆς ῥιζικωτέρας τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐνομίσαμεν, Κύριοι, ὅτι ἐπιλαμβανόμενοι τῆς μελέτης ταύτης ἔπρεπε πρωτίστως νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν συναρμολόγησιν τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, διότι, ὡς προσεκολλῶντο αἱ ἑκάστοτε ψηφιζόμεναι διατάξεις εἰς ἄρθρα καλῶς ἢ κακῶς κείμενα, ὑπὸ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν προετίθεντο τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ δὲν εἶχον τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, δὲν ἀπετέλουν ἓν ἁρμονικὸν σύνολον, κατέστη δὲ ἡ χρῆσις τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ δυσχερεστάτη. Ἔργον λοιπὸν συνέσεως ἦτο πρωτίστως νὰ προσπαθήσωμεν νὰ συναρμολογήσωμεν τὰς κειμένας διατάξεις τροποποιοῦντες ταυτοχρόνως ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν εἶχον ἀνάγκην τροποποιήσεως. Θέλετε παρατηρήσει ὅτι πολλὰ ἄρθρα ἐλάχιστον διαφέρουσι τῶν κειμένων ἄρθρων, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ κατὰ μίαν φράσιν ἐτροποποιήθησαν, ἐκρίναμεν προσῆκον νὰ θέσωμεν ἐν τῷ κειμένῳ τροποποιούμενα οὕτως, ἀποφυγόντες τὴν μέχρι τοῦδε ἐν χρήσει μέθοδον τῆς ἀναγραφῆς μόνον τῶν μεταβαλλομένων λέξεων ἢ φράσεων. Ἐνομίσαμεν ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλὴ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, ὡς τροποποιεῖται. Τοῦτο ἴσως θέλει παρουσιάσει δυσχέρειάν τινα, διότι θ’ ἀπολέσωμεν χρόνον διὰ τὴν ἀνάγνωσιν ὅλου τοῦ ἄρθρου, ἀλλὰ θὰ εὐκολύνῃ εἰς τὴν κατανόησιν τῆς μεταβολῆς τῆς διατάξεως καὶ θὰ εὐκολύνῃ τὴν συζήτησιν κατὰ τὰ λοιπά. Ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ νὰ προσαρμόσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, εἰς τὸ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι πρὸς τὴν Βουλὴν πλειότερον, καὶ τὸν ἔλεγχον ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, νὰ ῥυθμίσωμεν δὲ τὰ τῆς συζητήσεως κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ ἡ αὐθαιρεσία τῆς πλειονοψηφίας νὰ περιορίζηται καὶ ἡ ἀκολασία τῆς πλειονοψηφίας νὰ προλαμβάνηται. Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν κατὰ κεφάλαιον ἐξέτασιν, ὅπως ἐν ὀλίγοις δώσω τὴν εἰκόνα τῶν ἐπερχομένων τροποποιήσεων. Ἐκρίναμεν ὅτι λόγῳ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἀνατίθεται εἰς ἄλλο Σῶμα, ἔδει νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον 1, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁρίζεται ὁ χρόνος, καθ’ ὃν οἱ Βουλευταὶ ἀναλαμβάνουσι τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων. Ἐγένετο διάκρισις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν ὁποίων δὲν ἠγέρθησαν ἐνστάσεις, καὶ μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν ὁποίων ἠγέρθησαν ἐνστάσεις. Καὶ ἐκεῖνοι μέν, τῶν ὁποίων τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς δὲν ἠμφισβητήθη, ἀναλαμβάνουσι πάραυτα τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, ἀφοῦ ὀμόσωσι τὸν ὅρκον, ἐκεῖνοι δέ, τῶν ὁποίων ἠμφισβητήθη, δὲν δύνανται νὰ ὀμόσωσι τὸν ὅρκον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ἡ Βουλὴ ἀπαλλαγεῖσα διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ ἐξελεγκτικοῦ ἔργου τῶν ἐκλογῶν ἐπιλαμβάνεται ἀμέσως τῶν κυρίων αὑτῆς ἐργασιῶν διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου. Μέχρι τῆς ἐκλογῆς ὅμως τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου διευθύνει προσωρινὸν Προεδρεῖον καταρτιζόμενον πρὶν ἢ ὀμόσωσι τὸν ὅρκον οἱ Βουλευταί. Ἐν τῷ ἰσχύοντι Κανονισμῷ εἶναι τεθειμένον, ὅτι ὁ πρεσβύτερος τῶν Βουλευτῶν προεδρεύει. Ἐτέθη ἤδη ἐν τῷ ἄρθρῳ, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ἰσχῦον τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι προεδρεύει εἷς τῶν Ἀντιπροέδρων τῆς παρελθούσης Συνόδου κατὰ σειρὰν τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν. Ὁ Ἀντιπρόεδρος εἶναι ἤδη ἐκλεκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ καθῆκον ἔχει νὰ προεδρεύῃ ἀπόντος ἢ κωλυομένου τοῦ Προέδρου· ἑπομένως καλεῖται εἰς ἐνάσκησιν κατ’ ἐξακολούθησιν καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἡ παροῦσα ἢ ἡ παρελθοῦσα ἐχορήγησεν εἰς αὐτόν.

§3Γ. ΠΩΠ. Ἀπὸ Περιόδου εἰς Περίοδον;

§4Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος). Καὶ ἀπὸ Περιόδου εἰς Περίοδον.

§5Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν δὲν εἶναι Βουλευτής;

§6Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος). Παρακαλῶ, θὰ τὸ ἴδητε. Δὲν εὑρίσκεται δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Σῶμα ν’ ἀσχολῆται πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ πρεσβυτάτου τῶν μελῶν αὐτοῦ. Ὅσοι δὲ παρηκολούθησαν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου ἐν τῷ παρελθόντι ἐπείσθησαν ὅτι ἦτο ἀνάγκη μεταβολῆς τοιαύτης. Ἐὰν ὅμως συμπέσῃ, μηδεὶς τῶν Ἀντιπροέδρων νὰ ἔχῃ ἐκλεγῆ ἐκ νέου, τότε κατ’ ἀνάγκην θὰ προεδρεύσῃ ὁ πρεσβύτερος. Τὸ ὁριστικὸν Προεδρεῖον καταρτίζεται σχεδὸν ὡς καὶ μέχρι τοῦδε. Ἐν τῷ δευτέρῳ κεφαλαίῳ περὶ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς περιελήφθησαν οὐ μόνον αἱ περὶ ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου διατάξεις, ἀλλὰ καὶ αἱ περὶ ἐκλογῆς τῶν διαρκῶν ἐπιτροπῶν, διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι συμπλήρωσις τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος. Εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου ἐκλέγονται αἱ διαρκεῖς ἐπιτροπαί. Διὰ τοῦτο συνεκεντρώσαμεν ἁπάσας ταύτας τὰς διατάξεις ἐν τῷ κεφαλαίῳ περὶ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἡ καινοτομία ἡ μεγαλειτέρα ἐν τῷ καταρτισμῷ τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἐκλέγει ἕνα καὶ μόνον εἰσηγητήν, ὡς μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ τέσσαρας τοιούτους. Ἐνομίσθη ὅτι δι’ ἕκαστον τμῆμα συζητήσεως, ἀφοῦ ὡρίσθη ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς συζητεῖται εἰς τέσσαρα τμήματα, δέον νὰ εἶναι ὡρισμένος ἰδιαίτερος εἰσηγητής, οὐ μόνον διότι καὶ περισσότερον ἐπιμεμελημένη θὰ εἶναι ἡ ἐπεξεργασία τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι τοῦτο χρησιμεύει εἰς ἄσκησιν καὶ προπαρασκευὴν τῶν νέων πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ ἐργασθῶσι σοβαρῶς καὶ νὰ σταδιοδρομήσωσιν ἐν τῇ πολιτικῇ. Ἐκανονίσθη ἡ ἀπαρτία τῶν ἐπιτροπῶν, ὁρισθέντος ὅτι ἐπιτροπαὶ ἀποτελούμεναι ἐξ ἀριθμοῦ ἐλάττονος τῶν ἐννέα μελῶν συνεδριάζουσιν ἐν ἀπαρτίᾳ, ὅταν εἶναι παρόντα ἐκ τῶν τὰ πλείονα, ὅταν δὲ εἶναι πλέον τῶν ἐννέα, τότε ἀπαιτεῖται πρὸς συγκρότησιν ἀπαρτίας μόνον τὸ ἓν τρίτον. Ἐγένετο ἡ διάκρισις αὕτη, ἵνα ἀφ’ ἑνὸς μὲν πάντοτε παρίσταται ἐπαρκὴς ἀριθμὸς μελῶν κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῶν ἐπιτροπῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὴ δυσχεραίνηται τὸ ἔργον αὐτῶν. Προβαίνομεν εἰς κατάργησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ. Ἄλλοτε, ὡς γνωστόν, ἡ Βουλὴ εἶχεν ἴδιον ταμεῖον, καὶ εἶχε βεβαίως λόγον ὑπάρξεως ἡ τοιαύτη ἐπιτροπή, ἀλλ’ ἐνῷ ἐξέλιπε πρὸ πολλοῦ, καὶ ὀρθῶς, τὸ ἰδιαίτερον ταμεῖον τῆς Βουλῆς, ἀπέμεινεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ὡς τοιαύτη. Ἐπειδή, ἀκολουθοῦντες τὸν Ἰταλικὸν Κανονισμόν, ὡρίσαμεν ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης Συνόδου διορίζεται ἐπιτροπὴ διαρκὴς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἐξ ὡρισμένου ἀριθμοῦ Βουλευτῶν, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις καὶ προτείνει ἑκάστοτε τὰς ἐκ τῆς πείρας ἐνδεικνυομένας ἀναγκαίας τροποποιήσεις, εἰς αὐτὴν ἀνετέθη καὶ ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, τὸν ὁποῖον ὁ Πρόεδρος συντάσσει καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς διαρκοῦς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία ἐκρίθη ἀπαραίτητος, ὁρίζεται καὶ Ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς ἐφορεύεται ὑπὸ ἐπιτροπῆς πολυμελοῦς, ἁπανταχοῦ δὲ προσπάθεια καταβάλλεται, ὅπως τὰ μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τὰ καταλληλότερα, ὅπως δύνανται πράγματι νὰ ἐφορεύωσι, νὰ ἐπιτηρῶσι καὶ νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς προμηθείας τῶν ἀναγκαίων βιβλίων πρὸς πλουτισμὸν τῆς Βιβλιοθήκης, διατελῶσι δὲ ταῦτα πάντη ξένα πρὸς τὴν χρηματικὴν διαχείρισιν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Παρ’ ἡμῖν ὁ διευθυντὴς τῆς Βιβλιοθήκης, ὅστις εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος, δὲν ἔχει τὴν ὑπεύθυνον διαχείρισιν. Ἐνομίσαμεν ὅτι προσήκει περισσότερον τὴν ὑπεύθυνον διαχείρισιν ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν δημόσιον τοῦτον ὑπάλληλον, αὐτὸς δὲ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην πάσης δαπάνης καὶ παντὸς λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει πρὸς θεώρησιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἔχῃ μὲν τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Βιβλιοθήκης, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη τῶν διαχειριστικῶν ἀσχολιῶν. Εἰς τὸ κεφάλαιον 3ον κανονίζεται ἡ δικαιοδοσία τοῦ Προεδρείου. Αἱ περὶ ταύτης διατάξεις κεῖνται σχεδὸν ὡς καὶ ἐν τῷ ἰσχύοντι Κανονισμῷ. Μία καινοτομία ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 18ον τοῦ ὑποβαλλομένου Κανονισμοῦ, ὅτι ὁ Πρόεδρος δύναται νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν ἢ τῶν νομοσχεδίων εἰς τὸν Συντάκτην τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν ἢ καὶ εἰς ἄλλον ὑπάλληλον ἔχοντα πάντοτε βαθμὸν ὑπουργικοῦ Γραμματέως Βας τάξεως, ἱστάμενον παρὰ τῷ Συντάκτῃ. Ἐνίοτε εἶναι πάνυ κοπιῶδες τὸ ἔργον τοῦ Γραμματέως, παρετηρήθη δὲ ὅτι πλεῖστοι συνάδελφοι ἐγείρουσι παράπονα, ἐὰν συμπέσῃ ὁ Γραμματεὺς τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἔχῃ φωνὴν διάτορον καὶ νὰ μὴ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀκουστικὰς ἀξιώσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἐὰν λοιπὸν μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων εὑρίσκηταί τις ἐπιτήδειος, ὅπως εὐκρινῶς καὶ μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἀναγινώσκῃ, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον ν’ ἀνατίθηται εἰς τοῦτον ἡ ἀνάγνωσις, καὶ μάλιστα ὅταν συμπίπτῃ νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀναγνώσεως μακρῶν προτάσεων νόμων ἢ ἐγγράφων καὶ ὑπομνημάτων. Εἰς τὸ κεφάλαιον 4ον συνεκεντρώσαμεν ὅλας τὰς διατάξεις περὶ τῶν συνεδριάσεων καὶ τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τοῖς θεωρείοις. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἀληθῶς ἐνέχει σπουδαιότητα μείζονα. Ἐν πρώτοις ὡρίσθη ἡ ἀπαρτία συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐπαναληφθείσης τῆς διατάξεως τούτου, ὅτι ἡ Βουλὴ συνεδριάζει παρόντος τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν μελῶν αὐτῆς. Κατηργήσαμεν, Κύριοι, τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως. Ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου κατέστη τυπική, δυσφορίαν δὲ γεννᾷ εἰς τε τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰς πάντας τοὺς ἀκούοντας, ἀλλὰ περισσοτέραν δυσφορίαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, κεκλημένον ἐν τέλει τῆς ἀναγνώσεως νὰ δώσῃ ἐπίσημον διαβεβαίωσιν περὶ τῆς ἀπαρτίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐν τούτῳ ἠκολουθήσαμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς. Ἡ συνεδρίασις ἄρχεται δι’ ἀναγνώσεως τῶν Πρακτικῶν, τὸ Προεδρεῖον δὲ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐξακριβώνῃ τὴν ἀπαρτίαν παρὰ μόνον ὅταν τοῦτο ζητῆται, ὡς καὶ σήμερον, δι’ ἐνστάσεως πέντε Βουλευτῶν, ὡς δὲ ῥυθμίζονται κατωτέρω τὰ πράγματα, πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος θὰ εἶναι σπάνιον νὰ μὴ εὑρίσκηται ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἔν τινι διατάξει τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένον ὅτι «οἱ Βουλευταὶ ἀγορεύουσιν ἀπὸ τοῦ βήματος ἢ ἀπὸ τῆς θέσεώς των συναινέσει τοῦ Προέδρου»· προστίθεται ἤδη ὅτι «ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἵστανται βλέποντες πρὸς τὸ Προεδρεῖον».

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἀπὸ τῆς θέσεώς των ὁμιλῶσιν οἱ Βουλευταί, θὰ ἵστανται βλέποντες πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι καὶ τεχνικὸ λόγος, διότι οἱ στενογράφοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν παρακολουθῶσι, καὶ λόγος εὐκοσμίας. Ὁρίζονται, καθ’ ὃν τρόπον καὶ σήμερον, αἱ ἀφορμαί, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπεμβαίνει ὁ Πρόεδρος ἀνακαλῶν εἰς τὴν τάξιν τὸν παρεκτρεπόμενον Βουλευτήν. Οὐδεμία ποινὴ προστίθεται. Ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν εἶναι ἡ πρώτη, καὶ ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν μετ’ ἀναγραφῆς ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς εἶναι ἡ δευτέρα. Ὀφείλετε, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσητε ὅτι καὶ αἱ δύο αὗται ἀπαγγελίαι ποινῆς οὐδεμίαν ἔχουσι συνέπειαν. Ἐνομίσαμεν, ὅτι, ἐὰν καταστήσωμεν τὴν ἀνάκλησιν εἰς τὴν τάξιν μετ’ ἀναγραφῆς ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς αἰσθητὴν κάπως, θέλομεν συντελέσει, ὅπως κατασταθῇ νεκρὰ ἡ διάταξις αὕτη. Διότι ἡ συναίσθησις τῆς συνεπείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ τοιαύτη ἀνάκλησις, θέλει κάμει πάντα, ἐν οἱᾳδήποτε ὁρμῇ καὶ ἂν εὑρίσκηται, νὰ σκεφθῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παράσχῃ ἀφορμήν, ὅπως ὁ Πρόεδρος ἐφαρμόσῃ αὐτήν. Ἀλλά, ἐπειδὴ ἠθελήσαμεν νὰ καταστήσωμεν αἰσθητὰς τὰς συνεπείας τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὴν τάξιν μετ’ ἀναγραφῆς ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς, ὡρίσαμεν πανηγυρικώτερον τρόπον, ὥστε νὰ παρασχεθῇ πᾶσα εὐκαιρία εἰς τὸν Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος εὑρεθεὶς ἐν ἐξάψει τινὶ ἐξήνεγκε φράσιν ἀπρεπῆ ἢ παρέβη διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, συνερχόμενον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξίν του ταύτην. Ἰδοὺ πῶς ἐν ἰδίῳ ἄρθρῳ κανονίζονται ἐὰν Βουλευτής τις ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν, ἐξακολουθῇ παρεκτρεπόμενος, ὁ Πρόεδρος ἐγείρεται τῆς θέσεώς του καὶ ἀναγγέλλει εἰς τὸν Βουλευτὴν ὅτι, ἐπειδὴ ἐξακολουθεῖ παρεκτρεπόμενος, θ’ ἀναγράψῃ ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς τὴν ἀνάκλησιν εἰς τὴν τάξιν, ἐὰν δὲν σπεύσῃ νὰ δικαιολογηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὁ Βουλευτὴς σπεύσῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ δώσῃ ἐξηγήσεις, ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν ἐθεώρησε τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἐπαρκεῖς, καί, ἐὰν μὲν ἡ Βουλὴ τὰς παρασχεθείσας ἐξηγήσεις κρίνῃ ἐπαρκεῖς, δὲν προβαίνει ὁ Πρόεδρος εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ἀναγγελθείσης ἀποφάσεώς του· ἐὰν δὲ δὲν θελήσῃ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἢ ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ ὅτι αἱ δοθεῖσαι ἐξηγήσεις δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διατάσσει τὴν ἀναγραφὴν ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀφ’ ἧς ὁ παρεκτραπεὶς Βουλευτὴς ἦλθεν ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, ἀφ’ ἧς προσκληθεὶς νὰ δώσῃ λόγον διὰ τὴν παρεκτροπήν του δὲν ὑπήκουσεν, ἢ ἀφ’ ἧς ἡ Βουλὴ δὲν εὗρεν ἐπαρκεῖς τὰς ἐξηγήσεις του, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ τοιαύτας ἐπαρκεῖς, πρέπει τὸ Σῶμα νὰ λάβῃ ἀπέναντί του ἀνάλογον τὴν στάσιν.

§9Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὸν φάλαγγα.

§10Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος). Τότε λέγει πρὸς τὸν παρεκτραπέντα Βουλευτήν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑπολογίζεις τὸ Σῶμα ὁλόκληρον καὶ φέρεσαι ἀνευλαβῶς πρὸς αὐτό, ἀφοῦ καὶ προσκαλούμενος δὲν συνέρχεσαι, παρέχεις εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ σὲ θεωρῶ ὡς παρόντα ἐν τῇ αἰθούσῃ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην. Τὸν ὑπολογίζει ἀπόντα, καὶ παραγγέλλεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὅ τε συντάκτης τῶν Ἐπιστήμων Πρακτικῶν καὶ ὁ στενογράφος νὰ μὴ τηρῶσι τοὺς λόγους αὐτοῦ, ἐὰν τυχὸν ἤθελεν ἐκφέρει τοιούτους. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι, καίτοι ἐλογίσθη ἀπών, καίτοι τοιαύτη ἐδόθη παραγγελία, ὁ Βουλευτὴς ἐννοεῖ ἐν τῷ πείσματι αὐτοῦ νὰ θορυβήσῃ ἐκ νέου, ν’ ἀτακτήσῃ ἐρχόμενος ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν θέλησιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς· μίαν τότε ὑστάτην ποινὴν ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλλωμεν, νὰ παραπέμπωμεν τὸν Βουλευτὴν ἐνώπιον τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ κριτοῦ. Κριτὴς δὲ φυσικὸς ἀναντιρρήτως εἶναι οἱ ἐκλογεῖς ἑκάστου ἡμῶν. Ὁ Πρόεδρος ἐρωτᾷ, ἐν τοιαύτη περιπτώσει, ἂν πρέπει νὰ διατάξῃ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀποφάσεως, δι’ ἧς ἀνεκλήθη εἰς τὴν τάξιν ὁ Βουλευτὴς καὶ διετάχθη ἡ ἀναγραφὴ ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς, εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ φύλλου πρὸς τοιχοκόλλησιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων τῆς περιφερείας, ἐξ ἧς ἐκλέγεται. Οὐδείς, πιστεύω, θὰ ἐνοχληθῇ ἐκ τούτου, διότι, ἐὰν ἔχῃ τὴν συναίσθησιν....

§11Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πολὺ ἐπικίνδυνον ὅπλον διὰ τὴν πλειονοψηφίαν.

§12Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος)... ὅτι κατ’ οὐδὲν ἔσφαλε καὶ ὅτι ἑπομένως οἱ ἐκλογεῖς αὐτοῦ θέλουσι κρίνει εὐμενῶς αὐτόν, τότε ἡ τοιαύτη γνωστοποίησις τῆς κατ’ αὐτοῦ ἀποφάσεως δὲν χρησιμεύει ὡς ποινὴ κἂν δι’ αὐτόν. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ τὴν συναίσθησιν ὅτι διέπραξέ τι ἄτοπον, δι’ ὅπερ δὲν θὰ τύχῃ τῆς συγγνώμης τῶν ἐκλογέων του, θὰ μεριμνήσῃ, ὥστε ἐν τῷ μέλλοντι νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ τοιούτου εἴδους παρεκτροπήν. Ἐνομίσαμεν, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν τοὺς Κανονισμοὺς τῶν ἄλλων Κρατῶν, καὶ τῶν μᾶλλον φιλελευθέρων, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν τοιούτου εἴδους ποινῶν ἔχουσι καθιερώσει καὶ τὰς γνωστὰς εἰς πάντας ὑμᾶς ποινὰς τῆς προσωρινῆς ἀποβολῆς ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου μέχρι μηνός, καὶ τῆς περικοπῆς τῆς ἀποζημιώσεως κατὰ τρόπον ὀδυνηρότατον διὰ τὸν παρεκτραπέντα Βουλευτήν. Ἔχω πάντοτε τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ παρασχεθῇ ἀφορμὴ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης, ἔχω πάντοτε τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ βεβαίως δὲν θὰ εὑρεθῇ ὁ Πρόεδρος εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τιθεμένην διάταξιν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο τίθεται ἡ διάταξις, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ οὔτε ὁ νῦν Πρόεδρος οὔτε ὁ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν ταύτην. Εἶναι τόσον εὐαίσθητος ὁ Ἕλλην Βουλευτής, ὥστε εἰς παλαιοτέρας Βουλάς, ὅτε ἠγείρετο ὁ Πρόεδρος ν’ ἀνακαλέσῃ Βουλευτήν τινα εἰς τὴν τάξιν, φρικιασμὸς καὶ ἀνατριχίασις διέτρεχεν ὁλόκληρον τὴν Βουλήν· ἐθεωρεῖτο ὡς δεινοτάτη ὕβρις ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀνεκάλεσεν εἰς τὴν τάξιν Βουλευτήν τινα. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ Ἕλλην Βουλευτὴς νὰ αἰσθάνηται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, καὶ ὅτι συνεπῶς ὁ Πρόεδρος πολὺ σπανίως θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν ταύτην. Ἐπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἀνάγκης νὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν ἀπουσιῶν τῶν Βουλευτῶν. Ἐν τῷ ἡμετέρῳ Κανονισμῷ ὑπῆρχε διάταξις περὶ ἀδείας τῶν Βουλευτῶν, προκειμένου νὰ ταξειδεύσωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, τυπικὴ ἐντελῶς καὶ ἄνευ σημασίας. Ἀλλὰ μετὰ τὴν τεθεῖσαν διάταξιν ἐν τῷ Συντάγματι, καθ’ ἣν αἱ ἀπουσίαι ἔχουσιν ὡς συνέπειαν τὴν στέρησιν μέρους τῆς ἀποζημιώσεως, τὸ ζήτημα τῶν ἀδειῶν καὶ ἀπουσιῶν ἔπρεπε ν’ ἀπασχολήσῃ τοὺς κεκλημένους νὰ μελετήσωσι τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ὡρίσθη ὅτι μέχρι μὲν 5 ἡμερῶν παρέχει ἄδειαν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πλέον δὲ τῶν 5 ἡμερῶν ζητεῖται τῆς Βουλῆς ἡ συναίνεσις, οὐδέποτε ὅμως δύνανται νὰ χορηγηθῶσιν ἄδειαι εἰς ἀριθμὸν Βουλευτῶν μείζονα τοῦ ἕκτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀπουσιῶν. Ὁρίζεται, ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς εἰσερχόμενος εἰς τὸ Βουλευτήριον ὑπογράφει ἐν καταλόγῳ τηρουμένῳ ὑπὸ ὑπαλλήλου τῆς Βουλῆς ἀπέναντι τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς συνεδριάσεως. Ὁ κατάλογος οὗτος σφραγίζεται μετὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως καὶ παραδίδεται εἰς τὸν Πρόεδρον, εἰς τὸ τέλος δὲ τοῦ μηνὸς ἀποσφραγίζονται οἱ κατάλογοι οὗτοι καὶ κανονίζονται αἱ ἀπουσίαι. Ἀπὼν λογίζεται ἐπίσης καὶ ὁ μὴ ἀπαντήσας εἰς τὸ ὄνομά του, ἐὰν ἐξεφωνήθη ὁ κατάλογος πρὸς βεβαίωσιν τῆς ἀπαρτίας ἢ ἐὰν ἐγένετο δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ἀπὼν λογίζεται προσέτι καὶ ὁ Βουλευτὴς ὁ ἀνακληθεὶς εἰς τὴν τάξιν μετ’ ἀναγραφῆς ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς. Ἐν Κεφαλαίῳ 6ῳ ἐκανονίσθησαν τὰ τῶν αἰτήσεων καταδιώξεως Βουλευτῶν, διότι, ὡς εἶχεν ἐν τῷ Κανονισμῷ ἡμῶν, δὲν ὑπῆρχε χρονικὸν ὅριον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῇ βάσει αἰτήσεως τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Δανεισθέντες τὴν διάταξιν ἐκ τοῦ Ἰταλικοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζομεν ὅτι αἱ αἰτήσεις καταδιώξεως Βουλευτῶν τυποῦνται, διανέμονται καὶ ἀποστέλλονται εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, ἐντὸς 45 ἡμερῶν τὸ πολύ, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑποβάλει τὸ πόρισμα αὐτῆς. Ἐὰν δὲν φέρῃ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος τὸ πόρισμα αὐτῆς, ὁ Πρόεδρος ἀναγράφει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν οἴκοθεν τὴν αἴτησιν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται ὁριστικῶς. Τοῦτο δέ, διότι ὑπῆρχον ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις ἐπὶ μακρὸν χρόνον, δὲν ἐφέροντο δὲ πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐν ἰδίῳ κεφαλαίῳ ῥυθμίζεται ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις διαιρεῖται εἰς τρία μέρη: εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ εἰς τὴν κυρίαν Ἡμερησίαν Διάταξιν, τὴν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας κλπ. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων καταρτίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβαλλομένων ἀναφορῶν ὑπὸ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἢ τῆς αἰτήσεως τῶν Βουλευτῶν ὅπως λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ ὑποβληθείσης ἀναφορᾶς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐρωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγγράφως ἀπευθύνονται πρὸς τὸ Προεδρεῖον, τὴν προηγουμένην ἡμέραν τῆς συνεδριάσεως. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων προηγεῖται, καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν, πάσης ἄλλης ἐργασίας. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι πρὸς τὴν Βουλὴν θεωρεῖται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς πολυτιμότατον, ἀλλ’ ὅταν ἀσκῆται ἐπικαίρως. Ὅταν ἀναφορά τις ὑποβαλλομένη σήμερον, συζητῆται μετὰ ἕνα μῆνα, τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι καθίσταται κωμικόν. Ἐπίσης καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ αἰτεῖσθαι πληροφορίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ προστατευθῇ, διότι ὑπάρχουσι θέματα, περὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις δέον νὰ ἐρωτᾶται ἐν τῇ καταλλήλῳ στιγμῇ, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀπαντήσῃ ἢ νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ἢ ὅτι θ’ ἀπαντήσῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν. Καὶ ὅτε χθὲς ὁ σεβαστὸς ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτὴς ἐμέμφετο τοῦ Προεδρείου, διότι δὲν ἀνεκοίνωσα τὴν ἐρώτησιν αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλήν, ἀπήντησα εἰς αὐτὸν ὅτι ἀδυνατῶ ἐκ τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ νὰ τὸ πράξω, ἀλλ’ ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην ἄρσεως τοῦ ἀτόπου διὰ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Αἴρεται δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν διὰ τῆς ὑποβαλλομένης τροποποιήσεως. Οὕτως ὁ ἀπευθύνων ἐρώτησιν Βουλευτὴς κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν θ’ ἀκούσῃ ἀναγινωσκομένην τὴν ἐρώτησίν του κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀπαντήσῃ, ἂν εἶναι εἰς θέσιν, ἢ νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον, ἢ ὅτι θ’ ἀπαντήσῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν ὑπ’ αὐτοῦ ὁριζομένην· εἰς τὸν Βουλευτὴν δὲ ἀπομένει τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ ἂν ἀρκεῖται εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἢ ὅτι δὲν ἀρκεῖται δι’ αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον. Ἀλλὰ τοιαύτην προστασίαν ἀπονέμοντες εἰς τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔπρεπε νὰ περιορίσωμεν αὐτὸ ἐντὸς χρονικοῦ τινος ὁρίου, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη διάταξις ὅτι, ἐπὶ μίαν ὥραν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, ἐξακολουθεῖ ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, μετὰ παρέλευσιν δὲ ὁλοκλήρου ὥρας ὁ Πρόεδρος διακόπτει τὴν σειράν, ἀναβάλλων τὰς ὑπολοίπους ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, εἰσέρχεται δὲ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κυρίαν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἢ τὴν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἀλλ’ εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν δὲν παρέχεται δικαίωμα ἀγορεύσεως πλέον τῶν 5 πρώτων λεπτῶν τῆς ὥρας, διότι προκειμένου περὶ συστάσεως ἢ ὑποβολῆς ἀναφορᾶς ἢ περὶ δηλώσεως ἐπὶ ἐρωτήματι, 5′ λεπτὰ τῆς ὥρας ἀρκοῦσιν εἰς πάντα καλῆς πίστεως ἀγορητήν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ διάταξις αὕτη προκειμένου περὶ ἐρωτήσεων εἶναι ἀντιγραφὴ ἐκ τοῦ Ἰταλικοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος 45′ λεπτὰ τῆς ὥρας ἔχει διαθέσιμα διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἡμεῖς ηὐξήσαμεν ταῦτα εἰς μίαν ὥραν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν ἐπὶ τοσοῦτον τὰ χρονικὰ ὅρια ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Βουλῇ. Θὰ ἐπιτευχθῇ ἀσφαλῶς διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ὅπως οὐδεμία ἀναφορὰ καὶ οὐδεμία ἐρώτησις μένωσιν ἐκκρεμεῖς, διότι καὶ τὰς ἕξ ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος θὰ ἔχωσιν οἱ Βουλευταὶ τὸ δικαίωμα τοῦ συνιστᾶν καὶ ὑποβάλλειν ἀναφορὰν καὶ ἐρωτᾶν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ αἰτεῖσθαι πληροφορίας. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων ἀπομένει καθαρὰ ὡς Ἡμερησία Διάταξις κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, εἶναι δὲ ἀπεριόριστος οὗτος κατὰ τὰς ὁριζομένας δύο ἡμέρας καθ’ ἑβδομάδα, αἱ ὁποῖαι μένουσι πλήρεις καὶ ἀκέραιαι διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ὅταν διατίθενται αἱ δύο αὗται ἡμέραι εἰς ἔλεγχον σοβαρὸν καὶ πραγματικὸν ὑπεραρκοῦσιν. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ θέματα τοιούτου ἐλέγχου πληθυνθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀρκῇ ὁ διατιθέμενος χρόνος, σημαίνει ὅτι ἡ καταστᾶσα ἀξία διηνεκοῦς καὶ ἀδιαλείπτου καὶ καθημερινοῦ ἐλέγχου Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ παραμένῃ εἰς τὴν θέσιν της. Προκειμένου περὶ τοῦ κυρίου ἔργου τῆς Βουλῆς, τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων καὶ προτάσεων νόμων, ὁρίζεται ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταί, ζητοῦντες τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῶν, ὑποχρεοῦνται νὰ δηλώσωσιν ἂν εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ἢ κατά, διὰ νὰ τηρῆται ἡ σειρὰ ὑπὸ τοῦ Προέδρου, καὶ νὰ δίδηται ὁ λόγος ἐναλλὰξ εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους· οὕτω δὲ ἡ συζήτησις διεξάγεται κανονικώτερον. Ἀποδεχόμενοι παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Κουλουμβάκης εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μᾶς κάμῃ, ὅτι αἱ προτάσεις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ δέον νὰ συζητῶνται οὐχὶ ἅπαξ, ἵνα κατασταθῇ ὁ Κανονισμὸς σεβαστότερος καὶ αἱ μεταβολαὶ αὐτοῦ δυσχερέστεραι, καὶ εὑρίσκοντες ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ Βουλὴ ἐν μιᾷ στιγμῇ ὀργῆς ἢ κομματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ νὰ μεταβάλλῃ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἐθέσαμεν διάταξιν, καθ’ ἣν πᾶσα πρότασις τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ συζητεῖται δὶς καὶ εἰς δύο συνεδριάσεις ἀπεχούσας ἀλλήλων δύο ἡμέρας. Τοιαύτη δὲ πρότασις οὐδέποτε κηρύσσεται κατεπείγουσα. Τὰ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀφέθησαν, ὡς ἐκανονίσθησαν τελευταίως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τροποποιησάσης τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ συμφώνως τῇ διατάξει τοῦ Συντάγματος. Προσετέθη δὲ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συζήτησις τοῦ λεγομένου νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῶν ἔργων τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἕπεται πάντοτε τῆς ψηφίσεως τῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τοῦτο διὰ νὰ παρέχηται ἡ ἐλευθερία εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κανονίσῃ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ὡς κρίνει, καὶ νὰ μὴ δεσμεύηται ἐκ τῆς προηγουμένης ψηφίσεως τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ τῶν Πρακτικῶν τῶν Ἐπισήμων οὐδὲν προστίθεται· προκειμένου ὅμως περὶ τῆς «Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς» ἐπέρχονται τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἕνα προτίθενται σκοπόν, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἔκδοσιν τῆς «Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων» τὴν τακτικὴν καὶ ἀνελλιπῆ καθ’ ἑβδομάδα. Τὸ μέτρον ἐφήρμοσα εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐφηρμόσθη ἐπιτυχῶς διὰ τῆς ἀκαταβλήτου προσπαθείας καὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καλωσύνης καὶ εὐγενείας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων σπευδόντων νὰ θεωρῶσι τὰς ἀγορεύσεις των. Ἀλλὰ δὲν πρέπει μόνον ἐπὶ τῆς καλωσύνης τῶν συναδέλφων νὰ στηρίζωμεν τὰς ἐλπίδας ἡμῶν διαρκῶς· διὰ τοῦτο τίθεται ἐν τῷ Κανονισμῷ διάταξις, ὅτι ὁ Βουλευτὴς τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῆς ἀγορεύσεώς του ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ θεωρήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, διότι ἄλλως δίδεται πρὸς δημοσίευσιν τὸ δεύτερον ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον κρατεῖται ἐν τῷ Στενογραφικῷ Γραφείῳ, κρατοῦνται δὲ καὶ ἤδη δύο ἀντίγραφα κατὰ διαταγήν μου εἰς τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον. Ἡ ἀπειλὴ τῆς παραπομπῆς εἰς τὸ Παράρτημα ἀπέτυχεν. Ὁ κίνδυνος εἶναι νὰ δημοσιευθῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ Βουλευτοῦ ἀθεώρητος ὑπ’ αὐτοῦ, διὰ νὰ μὴν ἴδῃ δὲ τὴν ἀγόρευσίν του δημοσιευομένην ἄνευ θεωρήσεως ἢ μετὰ θεώρησιν μόνον τοῦ ἁρμοδίου Γραφείου, θὰ σπεύσῃ νὰ θεωρήσῃ ταύτην ἐγκαίρως. Κανονίζονται μετὰ ταῦτα πληρέστερον τὰ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῆς Βουλῆς. Ἐν κεφαλαίῳ 12 κανονίζονται τὰ «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης». Ὡρίσαμεν προσόντα ἐπαρκῆ διὰ τοὺς διοριζομένους ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς. Ἀφίεται μὲν ἐλευθερία εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ ἐκλέγειν τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν, ὅπως τὰ πρόσωπα ἐκλέγωνται μεταξὺ κύκλου ἀνθρώπων ἐχόντων προσόντα εἰσόδου εἰς τὴν ὑπαλληλίαν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ παρόντος, διότι ἐν τῷ παρόντι ἀληθῶς περικοσμοῦνται ὑπὸ προσόντων οἱ ὑπάλληλοι· ἀλλ’ ἂν ἀνατρέξητε ὀλίγον εἰς τὸ παρελθόν, θὰ συναντήσητε ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς κατέχοντας θέσεις ἰσοβάθμους πρὸς ὑπουργικοὺς Γραμματεῖς ἄνευ οὐδενὸς προσόντος. Τοῦτο ἐνδέχεται νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διὰ τοῦτο ἐν ἰδίῳ ἄρθρῳ ἐτακτοποιήσαμεν τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας ἐξομοιοῦντες κατὰ βαθμὸν τοὺς ὑπαλλήλους πρὸς τοὺς Τμηματάρχας Αʹ καὶ Βʹ τάξεως τῶν Ὑπουργείων, πρὸς τοὺς ὑπουργικοὺς Γραμματεῖς Αʹ καὶ Βʹ τάξεως, καὶ πρὸς τοὺς ὑπουργικοὺς Γραφεῖς Αʹ καὶ Βʹ τάξεως. Διὰ τὴν ἑνότητα δὲ τῆς ὑπηρεσίας ἐθέσαμεν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Γραφείων καὶ αὖθις τὸν Διευθυντὴν τῶν Γραφείων τῆς Βουλῆς...

§13Γ. ΠΩΠ. Γίνεται Γραφεῖον Βουλῆς καὶ ὄχι Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς·

§14Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. ... διὰ νὰ ἔχῃ τὴν γενικὴν ἐποπτείαν, διότι παρετήρησα ὅτι, ὅσον καλῶς καὶ ἂν ἦσαν τεθειμένα τὰ πράγματα καὶ μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ πρόσωπα, ἡ ἔλλειψις ἑνότητος ἐν τῇ διευθύνσει παρέβλαπτε τὴν ὑπηρεσίαν. Περὶ τοῦ προσωπικοῦ δὲ τῶν κλητήρων προκειμένου ὡρίσθησαν ἐπίσης ἀναπόφευκτά τινα προσόντα, ὡς ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ὅτι δὲν ὑπέπεσεν ἢ δὲν κατηγορεῖται ὁ αἰτῶν νὰ διορισθῇ εἰς ἀδίκημα στεροῦν αὐτὸν τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, πιστοποιητικὸν τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ πιστοποιητικὸν περὶ τῆς ἡλικίας αὐτοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν εὐδοκίμως μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 60οῦ ἔτους, διότι ὁ κλητὴρ τῆς Βουλῆς δέον νὰ ἔχῃ ἀκμαίας αὐτοῦ τὰς δυνάμεις εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργῇ διανομὴν καθ’ ἡμέραν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ τῶν ἄλλων ἐντύπων, ἀλλὰ καὶ νὰ παραμένῃ ἐν ὀρθοστασίᾳ ὑπηρετῶν ἐπὶ ὥρας πολλὰς κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς· δὲν δύναταί τις δὲ σπουδαίως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὁ ὑπερβὰς τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του εἶναι δυνατὸν κατὰ κανόνα νὰ προσφέρῃ τοιούτου εἴδους ὑπηρεσίας. Ἀληθῶς, Κύριοι, εἶναι ἐλάχιστος ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπερβάντες τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των ἔχουσιν ὑπηρεσίαν δεκαετῆ καὶ πλέον ἐν τῇ Βουλῇ. Οἱ τοιοῦτοι κατὰ τὴν τιθεμένην διάταξιν θέλουσιν ἀποχωρήσει, ἂν γίνῃ αὕτη δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὑπὲρ αὐτῶν ἐθεωρήσαμεν εὔλογον νὰ λάβωμεν ἰδιαιτέραν τινὰ πρόνοιαν. Εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ παράσχῃ 40 δραχμῶν μηνιαῖον χορήγημα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ της. Ἕν ἢ δύο πρόσωπα, εἶναι, τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν ἀπὸ ἐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ κατέστησαν πλέον ἀνίκανα νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των. Ὅσον καὶ ἂν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τὸν Πρόεδρον, περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπαλλήλων, ἐνομίσθη, ὅτι, ὅτε ὑπάλληλός τις ὑπηρέτησεν ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον, ἀποκτᾷ μείζονα δικαιώματα τῶν τὸ πρῶτον εἰσερχομένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Τεκμαίρεται ἡ καλὴ αὐτῶν συμπεριφορὰ καὶ ἡ ἱκανότης ἐκ τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας των. Ἐνομίσθη, λέγω, ὅτι, ἂν ἐπὶ δεκαετίαν παρέμεινεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, πρέπει νὰ προστατευθῇ ἰδιαιτέρως, καὶ διὰ τοῦτο ἐθέσαμεν διάταξιν, καθ’ ἣν «μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας οἱ ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης συμπληρώσαντες δεκαετῆ δημοσίαν ὑπηρεσίαν δὲν ἀπολύονται τῆς θέσεώς των, εἰμὴ μετ’ ἀπόφασιν Συμβουλίου ἀποτελουμένου, ἐξ ἑνὸς ἐλεγκτοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ προέδρου αὐτοῦ, ἑνὸς ἐφέτου, ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, καὶ ἑνὸς τῶν νομικῶν συμβούλων, ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τούτου ἐπιτρέπεται προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας κατὰ τὰ ἐν τῷ νόμῳ εἰδικώτερον ὁριζόμενα.» Ὁ φραγμὸς οὗτος ὁ τεθεὶς εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ Προέδρου, χωρὶς νὰ μειοῖ τὸ κῦρος αὐτοῦ, προστατεύει τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὁποίων πρέπει νὰ παρασχεθῶσι σοβαραὶ ἀφορμαί. Ἐν κεφαλαίῳ 13ῳ κανονίζονται τὰ τῆς Βιβλιοθήκης καὶ ἀναγράφονται τὰ δικαιώματα τῆς Ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ ἡ διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, ὅτι ὁ διευθυντὴς καθίσταται ὑπεύθυνος διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς Βιβλιοθήκης. Τὰ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς ἐκανονίσθησαν συμφώνως μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωνται λογιστικαὶ ἀνωμαλίαι ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐτέθη μεταξὺ τῶν ἀκροτελευτίων ἡ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ Βουλευταὶ ὑποχρεοῦνται, μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, νὰ δηλώσωσιν ἐγγράφως καὶ ὑπευθύνως πρὸς τὸν Πρόεδρον τὴν κατοικίαν αὐτῶν, οἱ δὲ μὴ δηλώσαντες θεωροῦνται κάτοικοι Ἀθηνῶν. Ἐννοεῖτε τὸν λόγον τῆς διατάξεως ταύτης. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὁ Πρόεδρος νὰ ἐξακριβοῖ ἄλλοθεν τὴν κατοικίαν τοῦ Βουλευτοῦ. Ἐνόμισα ὅτι προσῆκον εἶναι ὁ Βουλευτὴς ὑπευθύνως νὰ δηλώσῃ ποῦ ἔχει τὴν κατοικίαν αὐτοῦ, διὰ νὰ κανονισθῇ ἡ ἀποζημίωσίς του. Οὐδέποτε δὲ φαντάζεταί τις, ὅτι εἶναι δυνατὸν Βουλευτής, κατοικῶν εἰς Ἀθήνας, νὰ δηλώσῃ ὅτι ἔχει ἀλλαχοῦ κατοικίαν. Ἡ δήλωσις ὅμως αὕτη τοῦ Βουλευτοῦ γιγνομένη ὑπευθύνως ἀπαλλάσσει τὸν Πρόεδρον τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς ἐξακριβώσεως τῆς ἀληθείας ἢ μή. Πέποιθα μάλιστα ὅτι ἡ τιθεμένη διάταξις ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀσφαλίζει καὶ τὴν ἀλήθειαν τῆς δηλώσεως. Προχθὲς ἐγένετο λόγος περὶ τῆς δωρεὰν ἀποστολῆς τῆς ἐπετηρίδος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τοὺς Βουλευτάς. Ἐν ἰδίᾳ διατάξει τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζεται ὅτι εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν πέμπονται δωρεὰν ὄχι μόνον ἡ Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων καὶ τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά, ἀλλὰ πᾶσαι αἱ συλλογαὶ τῶν νόμων τῶν ψηφιζομένων κατὰ Σύνοδον, τὸ Δελτίον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ Ἐπετηρὶς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὡς καὶ πάντες οἱ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου δημοσιευόμενοι στατιστικοὶ πίνακες. Εἶναι ἀστεῖον οἱ βουλευόμενοι περὶ τῶν κοινῶν, ἐκεῖνοι οἵτινες κέκληνται νὰ νομοθετῶσι, νὰ μὴ λαμβάνωσι δωρεὰν τὰ δημοσιευόμενα ὑπὸ τῶν Ὑπουργείων καὶ δαπάναις τοῦ Δημοσίου τεύχη. Ἴσως μάλιστα ἐπερίττευε πᾶσα διάταξις περὶ τούτου· ἐπειδὴ ὅμως αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι μέχρι τοῦδε δὲν κατεδήλωσαν τὴν πρόθεσιν τῆς ἀποστολῆς τῶν δελτίων τούτων δωρεὰν εἰς τοὺς Βουλευτάς, ἡ διάταξις τιθεμένη θέλει ἀναγκάσει τὰς δημοσίας ταύτας ὑπηρεσίας νὰ μὴ ἐξακολουθῶσι φειδωλευόμεναι. Αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις, κύριοι Βουλευταί, ἐτέθησαν, διότι ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ἀνευλάβεια καὶ πρὸς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς τὰ κατέχοντα τὴν θέσιν πρόσωπα, ἐὰν ἠξιοῦμεν, ὅπως ἰσχύσωσιν ἀμέσως αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ περὶ Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης καὶ περὶ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ. Διὰ τοῦτο ὁ ἤδη Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης, ὁ πολύτιμος ἡμῶν συνάδελφος θέλει ἐξακολουθήσει ἀσκῶν τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ μέχρι τῆς νέας συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ὡς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ θέλει παραμείνει ἀσκοῦσα τὰ δικαιώματα αὐτῆς. Τοιοῦτον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν ἀνετέθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἐπεξεργασία τοῦ Κανονισμοῦ. Κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς προσδοκίας τῆς Βουλῆς, καὶ ἐμεριμνήσαμεν ἰδιαζόντως, ὅπως προασπίσωμεν τὰ δικαιώματα τῆς τε πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας. Ἐν τῇ πεποιθήσει δὲ ὅτι τότε ἡ ἐλευθερία εἶναι ὡραία, ὅταν οὐδενὸς τὰ δικαιώματα προσβάλλῃ ἐτέθησαν αἱ διατάξεις, ὡς ἐτέθησαν. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται ν’ ἀποδεχθῇ ἢ μὴ ταύτας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης). (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. κ. Τσιριμῶκος).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ναυτῶν τῶν ἐργαζομένων ἐπὶ τῆς ἀνθρακεύσεως» ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς Τεῦχ. Βʹ).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον, διὰ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§17Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κ. Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ ψῆφον ὑμῶν πρότασιν νόμου ἀφορῶσαν «παράτασιν ἐπὶ τῆς προθεσμίας τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν νόμου».

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα, ὡραῖα.

§19Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὡς γνωστὸν ὑμῖν, ὁ νόμος οὗτος ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, πρὸ δύο ἐτῶν, ἡ ἰσχὺς δὲ αὐτοῦ ἄρξεται ἀπὸ τῆς 10 προσεχοῦς Δεκεμβρίου. Πάντες οἱ κ. συνάδελφοι, ὅσοι συμπίπτει νὰ κατάγωνται καὶ κατοικῶσι μονίμως εἰς δήμους ἀγροτικοὺς τῆς χώρας, ὡς ἐγώ, δύνανται νὰ γνωρίζωσιν ὁπόσον σπουδαία εἶναι ἡ πρότασίς μου αὕτη, καὶ ὁπόσον ἀναγκαία ἐστὶν ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὑπῆρξε πληθώρα ἐν τῷ παρελθόντι ἐκκρεμῶν λογαριασμῶν μεταξὺ ἐμπόρων καὶ χωρικῶν, μεταξὺ ἰατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν καὶ χωρικῶν καὶ καὶ μεταξὺ πάντων τέλος τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ χωρικῶν. Οἱ ἐκκρεμεῖς οὗτοι λογαριασμοὶ εἶχον συσσωρευθῆ ἐπὶ ἔτη πολλά, καὶ καλῶς ποιῶν ὁ νομοθέτης ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως, ὅστις ἦτο ὁ κ. Κυριακούλης Μαυρομιχάλης Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τότε, εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν καὶ νόμον τοῦ Κράτους κατέστησε αὐτό, ἵνα οὕτω περιορισθῶσιν οἱ λογαριασμοὶ οἱ ἐκκρεμεῖς· ἀφ’ ὅτου ὅμως ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτὸς μέχρι σήμερον παρῆλθον δύο ἔτη, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ διακανονισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαγγελματιῶν καὶ τῶν χωρικῶν διὰ πολλοὺς μὲν λόγους, ἀλλ’ ἰδίᾳ διότι τὰ δύο τελευταῖα ἔτη— ἔτη ἀφορίας ὄντα—δὲν ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ ἔχωσι περισσεύματα, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσι τὰ παλαιὰ χρέη των. Ἕνεκα τῆς ἀφορίας δ’ αὐτῆς ηὐξήθη ἐσχάτως καὶ εἰς μέγαν βαθμὸν ἡ μετανάστευσις. Οἱ μεταναστεύσαντες ὅμως ἐξακολουθοῦσι νὰ στέλλωσι χρήματα πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι συγγενεῖς των πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν χρεῶν των, τῶν ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ· ἄλλοι δ’ ἐξ αὐτῶν ὁλονὲν ἐπανέρχονται, ἵνα οἱ ἴδιοι—κανονίσωσι τοὺς λογαριασμούς των, τὸ δὲ τρέχον ἔτος, γενικῆς εὐφορίας τῶν εἰσοδημάτων—θὰ ἀφήσῃ περισσεύματα τοῖς χωρικοῖς, ἵνα ἐκκαθαρίσωσι τοὺς λογαριασμούς των. Τῶν λόγων τούτων ἕνεκεν, εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία αὕτη ἐφ’ ὅσον χρονικὸν διάστημα ἐγκρίνει ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἐπέλθῃ οὕτως εἰρηνικῶς ἡ ἐκκαθάρισις τῶν χρεῶν· ἐπικαίρως δὲ ἦλθεν ἡ ἀναφορὰ τῶν ἐν Ξηροχωρίῳ ἐμπόρων σήμερον εἰς τὴν Βουλήν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι καὶ αὐτοὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου αὐτοῦ, οὕτως ὥστε νὰ διακανονισθῶσιν αἱ σχέσεις τῶν πιστωτῶν καὶ ὀφειλετῶν ἐν τούτῳ τῷ μεταξὺ τῆς προθεσμίας ἥτις θὰ δοθῇ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ἐν ὀλίγοις καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα εὐαρεστούμενος υἱοθετήσῃ τὴν πρότασίν μου ταύτην, καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ὑπερψηφίσῃ αὐτῆς.

§20Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς 27 Ἰουνίου ὑπεβλήθη ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ψηφισθέντος νόμου» «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ ¼ ὀλιγώτερον καὶ εἰς τὰ Ἀστικὰ κτήματα τῆς ἐξοχῆς Λευκάδος καὶ Κερκύρας, ἀλλὰ δὲν ἀνεγράφη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν μοὶ τὸ ἐλέγετε ἰδιαιτέρως πρίν, θὰ ἦτο ἐγγεγραμμένον. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1911». Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΠΩΠ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ παρατηρήσω, ἐφαρμόζων δὲ τὸν Κανονισμὸν ἀπὸ τοῦ νῦν, κ. Πρόεδρε, στρέφομαι πρὸς ὑμᾶς καὶ μόνον. Εἶδα τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Ἡ προμήθεια αὕτη, ὡς ἐμφαίνεται ἄλλως τε καὶ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐγένετο διὰ τὰ γυμνάσια τὰ τελευταῖα τοῦ στόλου· ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἴσως σπεύδουσα, διότι κατεπεῖγον ἐκρίθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐρωτήσῃ κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἡ προμήθεια αὕτη τῶν γαιανθράκων, ἂν ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὰς ἤδη γνωστὰς ἐνδείξεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ γνωρίζωσι τὰ τῶν τοιούτων προμηθειῶν. Ὅτε δὲ ἔχουσι δεδομένα νὰ πιστεύωσιν οἱ ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ οἱ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην προμήθειαν γαιανθράκων ἐγένοντο παραβάσεις τοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς δημοπρασίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια αὕτη, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἀδιαμαρτυρήτως, νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον συζητεῖται δίχως προηγουμένως ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐξαιρέτως ἐνδεδειγμέναι προκειμένου περὶ προμηθειῶν τοῦ Κράτους καὶ ἰδιαιτέρως περὶ προμηθειῶν ναυτικῶν, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν ἀναστάτωσιν εἰς τὰ πράγματα καὶ τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κερκύρας κ. Βάρθης γνωρίζων καὶ ἐκ φημῶν καὶ ἐκ γεγονότων λεπτομερείας τινὰς κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς αἴτησιν, ὅπως κομισθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων καὶ τοῦ τρόπου τῶν προμηθειῶν αὐτῶν καὶ τὰ ἡμερολόγια τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα δηλοῦσι τὴν ποιότητα τῶν γαιανθράκων καὶ τὴν ἐπίδρασιν αὐτῶν ἐπὶ τῶν μηχανῶν τῶν σκαφῶν. Ἤθελον παρακαλέσει, ἵνα ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου γίνῃ εὐρυτέρα μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἤδη αἰτηθέντων ἐγγράφων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτοῦ.

§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ψῆφος τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος δύναται νὰ δοθῇ μετὰ ἢ ἄνευ διαμαρτυρίας, ἀλλὰ καὶ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ζητεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ δοθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἄνευ ἀναβολῆς καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἡ αἴτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀφορᾷ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας μὲ ἐπηρώτησεν ἤδη περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ διέταξα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου νὰ ἀποστείλῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὥστε ταῦτα θὰ προκαλέσωσι, ἐὰν φρονῇ τοῦτο σκόπιμον ὁ κ. Βουλευτὴς μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν, συζήτησιν καὶ τὸν ζητούμενον ἔλεγχον. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ψηφισθῇ ἄνευ ἀναβολῆς τὸ νομοσχέδιον.

§24Γ. ΠΩΠ. Οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ φωνὴ ἡ ἐμὴ καὶ ἄλλων ἔτι συναδέλφων, μεθ’ ὧν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συμφηφοφορῶ, δὲν ἤθελε μεταβάλει τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπόφασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐνόμιζον, ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως καθαρῶς ὑπηρεσιακῆς, ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἀφορᾷ καιριώτατα αὐτὴν ταύτην τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, νὰ ὑποβάλω τὰς διατυπωθείσας παρατηρήσεις μου καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τύχω τοιαύτης ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀποστροφῆς, δηλούσης τὴν ἀδυναμίαν ἡμῶν, ὅπως ἀντεπεξέλθωμεν ἐναντίον τῆς πλειονοψηφίας. Ἂν ἔκαμον τὰς παρατηρήσεις ταύτας, τὰς ἔκαμον διότι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἐξαιρέτου σημασίας. Ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων δὲν ἐγένετο συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, καὶ ἐν τούτοις ἔχομεν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ψήφισιν ποσῶν οὕτω κριθέντων. Δυνάμει τοῦ νόμου ΑΡΠΖʹ καὶ τοῦ σχετικοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος διὰ πᾶσαν προμήθειαν γινομένην ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ πρέπει νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τὸ τμῆμα τὸ εἰδικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐν τῇ περιπτώσει ὅμως ταύτῃ, γνωρίζω θετικῶς ὅτι ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων ἐγένετο ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ ἁρμοδίου τμήματος. Τίς ἔκαμε τὴν προμήθειαν ταύτην, καὶ διατί ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον παράνομον τρόπον, ὅστις δύναται νὰ ἐπισύρῃ βαρυτάτην εὐθύνην κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰ κοινά; Γνωρίζω προσέτι ἀκριβῶς, ὅτι ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων ἐγένετο ἐξ ἀνθρακωρυχείου, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ συγγραμμάτων ἀναφέρεται, τὰ ὁποῖα κανονίζουσιν ποῖα εἶναι τὰ καταστήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προμηθεύωνται τὰ Κράτη τοὺς γαιάνθρακας, ἵνα μὴ φθείρωνται αἱ μηχαναὶ τῶν σκαφῶν. Ἐγένετο ἡ προμήθεια ἐκ τῶν ἀνθρακωρυχείων Insoles Mertyr's. Ἔχω ἔγγραφα, κατὰ τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος, ἕνεκεν ἀκριβῶς ἀποφυγῆς σκανδάλων κατὰ τὰς προηγουμένας προμηθείας, αἱ ὁποῖαι, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, πάντοτε ἐγένοντο συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα, κατόπιν μεγάλης ἐρεύνης ἐπισήμως γενομένης ἔλαβον τὴν διεύθυνσιν εἴκοσι ἑπτὰ ἐν ὅλῳ ἀνθρακωρυχείων ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀπὸ τὰ ὁποῖα συνιστᾷ ἡ ναυτικὴ ἐπιστήμη ὅπως προμηθεύωνται τὰ πολεμικὰ σκάφη τοὺς γαιάνθρακας αὐτῶν. Καὶ ἐν τούτοις τὸ ὄνομα τοῦ ἀνθρακωρυχείου ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ τελευταία προμήθεια, δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν εἴκοσι ἑπτὰ τούτων.

§25Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἐγένετο;

§26Γ. ΠΩΠ. Ἐγένετο πρὸ τριῶν περίπου μηνῶν πρὸς σελλίνια 24.6. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον. Ἐγένετο καὶ ἄλλη ἐπίσημος ἐνέργεια τότε, κατὰ τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν εἶχεν ἀποκτήσει καὶ μικρότερα πλοῖα, τὰ ἀντιτορπιλλικά. Τὰ σκάφη ταῦτα, λεπτότατα τὴν κατασκευήν, ἔχουσιν ἀνάγκην ἰδιαιτέρας περιποιήσεως, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀνάγκην καὶ ἰδιαιτέρας ποιότητος καυσίμου ὕλης πρὸς διατήρησιν αὐτῶν. Τί ἐγένετο εὐθὺς ἅμα τῇ παραγγελίᾳ τῶν σκαφῶν ἐκείνων; Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τοῦ παρελθόντος ἀπέστειλεν εὐθὺς ἀμέσως ἔγγραφον πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ, ὅπως ζητήσῃ παρὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου τὴν πληροφορίαν ποῖον εἶναι τὸ ἀνθρακωρυχεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ γαιάνθρακας καταλλήλους διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἡμῶν σκάφη, ὥστε καὶ ἡ διατήρησις αὐτῶν νὰ εἶναι ἀσφαλεστέρα καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις ὅτι δὲν θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποστέλλωμεν πρὸς ἐπισκευὴν συνεχῆ φθειρόμενα τὰ σκάφη ἐκεῖνα. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει ἔγγραφον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἐκ τῶν 27 ἐκείνων ἀνθρακωρυχείων 7 καὶ μόνον κατάλληλα ὅπως προμηθεύωσι γαιάνθρακας δι’ ἀντιτορπιλλικά. Εἶναι δ’ εὐνόητον ὅτι αὐτὸ τὸ ἀνθρακωρυχεῖον, ἐξ οὗ ἐπρομηθεύθημεν τοὺς ἐξατμισθέντας γαιάνθρακας μὴ ὑπάρχον μεταξὺ τῶν 27, δὲν ἀνευρίσκεται μέσῳ τῶν ἑπτά. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει ἔγγραφον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου εἰς ἀπάντησιν ἐγγράφου τῆς ἐν Λονδίνῳ Ἑλληνικῆς πρεσβείας, δι’ οὗ ὑποδεικνύονται ἑπτὰ ἀνθρακωρυχεῖα κατάλληλα διὰ προμήθειαν γαιανθράκων τῶν ἀντιτορπιλλικῶν). Ποία δὲ εἶναι ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων, ἥτις ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον παράνομον τρόπον πρὸ ὀλίγου χρόνου; Τὴν προμήθειαν ταύτην τῶν γαιανθράκων θὰ τὴν ἀποδείξωσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ κατατεθῶσιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν γνῶσιν τοιούτων πραγμάτων δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα, ζήτημα πολιτικόν, ὅπως ἐνόμισεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προβάλλων ἐναντίον ἡμῶν τὴν δύναμιν τῆς πλειονοψηφίας αὐτοῦ. Ἡ προμήθεια δ’ αὕτη τῶν γαιανθράκων, ἡ γενομένη συμφώνως πρὸς τὰς νέας διατάξεις τὰς ἀγράφους, καταδείκνυται ἐκ τῶν ἡμερολογίων τῶν διαφόρων πολεμικῶν σκαφῶν τοῦ ἡμετέρου στόλου, ὅτι εἶναι ἡ χειρίστη τῶν γενομένων μέχρι τοῦδε εἰς ποιότητα. Ὑπάρχουσι διαμαρτυρίαι καὶ ἐκθέσεις κυβερνητῶν τῶν πολεμικῶν σκαφῶν, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ σκάφη δὲν ἠδύναντο οὐδὲ τὴν δύναμιν κἂν τὴν ἁρμόζουσαν νὰ ἀναπτύξωσιν οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τριπλασία κατηναλίσκετο καύσιμος ὕλη, διότι ἐπρόκειτο περὶ κονιορτοῦ καὶ οὐχὶ περὶ γαιανθράκων. Ὑπάρχουσι βεβαιώσεις, ὅτι πολεμικὰ σκάφη, ἰδιαίτατα τὰ λεπτὰ ἐκεῖνα ἀντιτορπιλλικά, εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωσι προσφυγὴν εἰς τὸ καθ’ ἡμέραν ἐμπόριον τοῦ Πειραιῶς, ὅπως προσθέτωσι καὶ γαιάνθρακάς τινας στερεοὺς ἐπὶ τῆς κόνεως, τὴν ὁποίαν ἐπρομηθεύθη τὸ Κράτος, ἵνα κατορθώσωσι καὶ πλεύσωσι, καὶ ἵνα κατορθώσωσι καὶ συντηρήσωσι τὰ μηχανήματα ἐκεῖνα. Τοιαῦται ἦσαν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχον, καὶ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης ἠθέλησα νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἴσως ἐν γνώσει τῶν λεπτομερειῶν, τῶν γενομένων προμηθειῶν, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Διότι, ἐὰν ἦτο ἐν γνώσει, δὲν ἠδύνατο οὕτω νὰ θελήσῃ δι’ ἁπλῆς δυνάμεως ψήφων καὶ ἄνευ τῆς δυνάμεως τῆς συζητήσεως, νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Φρονῶ ἀκόμη, ὅτι ἴσως, καὶ ἂν ἐγνώριζε, παρεῖδε τὰς λεπτομερείας ταύτας ἐξ ἀδυναμίας πιθανῶς φιλοξενίας. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ὅριά τινα, πέρα τῶν ὁποίων ὑφίσταται μόνον τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, διὰ τῆς γενομένης δὲ προμηθείας ἐβλάβη τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους.

§27ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ἀληθῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἀσύγγνωστος ἀτοπία τὸ γενόμενον, διότι εἰς συζήτησιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ παροχὴ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν δαπάνης γενομένης ἤδη, παρεμβάλλεται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν συγχωρεῖται, ἐπερώτησις, διὰ τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι παρεσκευασμένη νὰ συζητήσῃ οὔτε ἡ Κυβέρνησις. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον ἔρχονται αἱ ἐπερωτήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐνταῦθα συζητοῦμεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἔγκρισις πιστώσεως, δι’ ἧς πρόκειται νὰ πληρωθῇ δαπάνη δι’ ἀγορὰν γαιανθράκων, διότι ἄνευ τῆς ἀγορᾶς αὐτῶν ἦτο ἀδύνατον νὰ κινηθῇ ὁ στόλος τόσον, ὅσον ἐφέτος ἐκινήθη καταναλώσας περισσοτέρους γαιάνθρακας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ προέτεινε νὰ ἐγκριθῇ ἡ πίστωσις πρὸς πληρωμὴν τῆς γενομένης ἤδη δαπάνης· ἡ δαπάνη ἄρα δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐγκριθῇ οὐ μόνον ὑπὸ τῶν ἀποτελούντων τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἀποτελούντων τὴν μειονοψηφίαν αὐτῆς. Θὰ ἐνόουν βεβαίως τὴν ἐπιφύλαξιν ἢ τὴν ἄρνησιν αὐτῶν ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ διὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἤθελον τυχὸν ἀποδειχθῆ. Ἀλλ’ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἀσύγγνωστος ἀτοπία ὁ λόγος τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀποτελῶν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν καλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλεγχθῇ. Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ἡ προμήθεια ἐγένετο κατὰ τρόπον οὐχὶ τὸν προσήκοντα, οὐχὶ τὸν νόμιμον, ἄνευ παρεμβάσεως τοῦ οἰκείου τμήματος. Παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐγένετο ἡ προμήθεια ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος καὶ κανονικῶς. Ἂν οἱ γαιάνθρακες δὲν ἦσαν καλῆς ποιότητος, τοῦτο θὰ ἐξετασθῇ, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ ὑπόθεσις αὕτη, τῆς ὁποίας τὸν σχετικὸν φάκελον ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας παρεκάλεσεν ὅπως καταθέσω, καὶ τὸν ὁποῖον ἤδη ἐδήλωσα ὅτι θέλω καταθέσει.

§28ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐζητοῦντο δραχμαὶ 420,000, καὶ 60,000 ἰδιαιτέρως, ἐν ὅλῳ 480,000. Πρὶν παρέλθῃ τὸ ἔτος τὸ ποσὸν τοῦτο εὑρίσκεται ἐξηντλημένον, καὶ ζητοῦνται 205,000 ἀκόμη δραχμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ἀπαιτεῖ μάλιστα νὰ ψηφισθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον παραχρῆμα. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις θὰ προσκομίσῃ καὶ ἄλλα ὅμοια νομοσχέδια, ἀλλὰ τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω, μήπως προχωροῦμεν πολὺ πέρα τοῦ δέοντος εἰς δαπάνας, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ διὰ τρίτην φορὰν προκαλῶ τὴν προσοχὴν μήπως δὲν εἶναι τόσῳ πολλὴ ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσιν ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἄλλαι πιστώσεις, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἄλλων κεφαλαίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπὶ ἄλλων προϋπολογισμῶν ἄλλων Ὑπουργείων, διότι δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξωμεν ζητοῦντες, πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔτους, πιστώσεις ἀναπληρωματικὰς τόσον ἀξίας λόγου.

§29Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν ἐμέμφθη τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν εἶχε νὰ ἐξετάσῃ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐζητεῖτο παρὰ Ὑπουργοῦ πίστωσις, τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ προμήθεια. Τοῦτο θὰ ἦτο θέμα ἐξετάσεως κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Ἀπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔδει νὰ ἐξετάσῃ μόνον κατὰ πόσον ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ζητηθῇ τοιαύτη πίστωσις. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐκφράσῃ τὴν χαρὰν αὐτῆς, διότι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἐζήτησε τοιαύτην πίστωσιν διὰ προμήθειαν γαιανθράκων. Ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκφράζει τὴν λύπην της διὰ τὸ ὀλίγον ποσὸν γαιανθράκων, ὅπερ ἐπρομηθεύετο κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη τὸ Δημόσιον, διότι ἡ προμήθεια γαιανθράκων κατὰ τὸ παρελθὸν ἀνήρχετο κατὰ μέσον ὅρον περὶ τὰς 11,000 τόννους ἐκ τῶν ὁποίων περὶ τοὺς 4,000 τόννους ἐχρησίμευον διὰ τὰ πλοῖα πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ἄλλας τοιαύτας ὑπηρεσίας, καὶ οὕτω κατηναλίσκετο διὰ τὴν κίνησιν ὅλου τοῦ ἡμετέρου μαχίμου στόλου ποσὸν 8,000 τόννων μόνον, ἐνῷ ἓν καὶ μόνον ἐμπορικὸν πλοῖον τῆς αὐτῆς δυνάμεως τῶν ἡμετέρων θωρηκτῶν ἐξοδεύει τὸ τριπλάσιον κινούμενον ἐπὶ 8 μῆνας.

§30Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ψηφίζωμεν πιστώσεις....

§31Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἢ ἔχομεν στόλον ἢ δὲν ἔχομεν· ὅταν ἔχωμεν στόλον πρέπει ὁ στόλος νὰ γυμνάζηται. Ἐὰν δὲν θέλωμεν στόλον, τότε, πρέπει νὰ τὸν καταργήσωμεν.

§32Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἰς τὰ τυφλὰ θέλετε νὰ ψηφίζωμεν;

§33Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκρίνωμεν πιστώσεις χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποῦ ἐξωδεύθησαν;

§34Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ὅταν ζητῆται πίστωσις δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξετάζεται πῶς ἐδαπανήθη. Ἡ ἐπιτροπή, ἐπαναλαμβάνω, ἐκφράζει τὴν χαράν της διὰ τὴν αἴτησιν τῆς τοιαύτης πιστώσεως καὶ βεβαίως συμφώνως εἰς τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς ἀναφερόμενα θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἐὰν ζητηθῇ καὶ μεγαλειτέρα πίστωσις πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, ὅπως τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 2 καὶ 3 ἀναβληθῶσιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 2 καὶ 3. Ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ἀ. Σλήμαν, Χ. Δικαίου, Ε. Μαντοπούλου, Ἀ. Ἀναστασιάδου, Π. Λαγοπάτη, Δ. Οἰκονόμου, Π. Κασίμη, Γ. Δρίβα, Ἀ. Ζούκα, Π. Ἀγγελίδου, Γ. Κορομηλᾶ, Β. Μιχαλέα, Γ. Βλάχου, Μ. Σακελλαρίου καὶ Θ. Μιχαλοπούλου ὑπεβλήθη ἐγγράφως, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, αἴτησις, ὅπως προτιμηθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 67 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει πρότασις νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἀνανεώσεων ἐγγραφῶν φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου».

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§40Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἄλλοτε, κ. συνάδελφοι, μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως καὶ συγκροτήσεως τῆς χώρας ταύτης πολιτειακῶς, οὐδέποτε σπουδαιοτέρα ἐργασία, σχετιζομένη πρὸς τὴν διαρρύθμισιν τῶν πραγμάτων τῆς δικαιοσύνης, εἰσήχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ εἰσαχθεῖσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης παρουσιάζει πλήρη καὶ τελείαν τὴν μορφήν· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναταί τις νὰ τονίσῃ, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς, διότι ἀπορρέει ἀπὸ βαθυτάτης μελέτης. Ἔρχομαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετιζομένας πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ὁσουσδήποτε νόμους καὶ ἂν ἐψήφιζεν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐν σχέσει πρὸς τὴν διαρρύθμισιν τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν δικαιοσύνην, ἀσφαλῶς δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι πάντως τὸ ἔργον θ’ ἀπετύγχανεν, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ διαρρυθμίσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Κατὰ στατιστικὴν δεδομένην, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ ἠθικόμετρον πάσης πεπολιτισμένης Πολιτείας, εὑρισκόμεθα εἰς μεγίστην ἐγκληματικὴν βαθμίδα. Κατὰ πρόχειρον, Κύριοι, στατιστικήν, εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως ἐγκληματικῆς, ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι κατέχομεν τὴν πρώτην βαθμίδα τῆς ἐγκληματικότητος. Ἐν Ἰταλίᾳ, ἐπὶ δώδεκα χιλιάδων κατοίκων, ἀριθμεῖται ἐτησίως μία ἀνθρωποκτονία. Ἐν Ἱσπανίᾳ, ἐπὶ εἴκοσι χιλιάδων κατοίκων, μία ἀνθρωποκτονία, ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ ἑξήκοντα πέντε χιλιάδων, ἐν Γερμανίᾳ ἐπὶ ἑκατὸν εἴκοσι πέντε χιλιάδων, ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπὶ τριακοσίων χιλιάδων μία ἀνθρωποκτονία. Ἐν Ἑλλάδι δὲ μία ἀνθρωποκτονία ἐπὶ 5,140 κατοίκων. Ὥστε εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην ἐγκληματικὴν κατάστασιν, ἥτις ἐμπνέει εἰς πάντας ἡμᾶς δυσφορίαν καὶ ψυχικὴν ἀγανάκτησιν. Ἂν εἰς τὴν ἐγκληματικότητα συνέτρεξαν λόγοι κλιματολογικοί, ἂν συνέτρεξαν λόγοι σχετιζόμενοι πρὸς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν φύσιν τὴν εὐερέθιστον ὡς καὶ αἱ κρατοῦσαι κοινωνικαὶ συνθῆκαι καὶ αἱ συνθῆκαι τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην καὶ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν. Ὁ Ἕλλην νομοθέτης ὑπέθεσεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον κατήρτισε τὰς ποινικὰς διατάξεις, τὸν Ποινικὸν Κώδικα, ὡς καὶ τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκον αὑτοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ἕλλην νομοθέτης, ἐφ’ ὅσον ἐθέσπισε τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, δὲν ἐφρόντισεν ὅμως περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν, δὲν ἔπραξεν ἄλλο τι παρὰ νὰ τροφοδοτήσῃ εἰς τὴν κοινωνίαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐγκληματίας, οἱ ὁποῖοι μένοντες ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐλάμβανον τὸ μικρόβιον τῆς ἐγκληματικότητος, ἵνα ἐξέλθωσιν ἐξ αὐτῶν καὶ τὸ μεταδώσωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν. Συνεπῶς πρέπει νὰ τεθῇ συμπέρασμα ὅτι, ἂν παρουσιάζεται παρ’ ἡμῖν ἡ ἐγκληματικὴ αὕτη κατάστασις, τοῦτο ὀφείλεται πρὸ παντὸς εἰς τὸ ὅτι μέχρι τοῦδε εὑρισκόμεθα εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως φυλακῶν τοῦ Κράτους. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι ἐστεμμέναι κεφαλαὶ ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνέλαβον τὴν πρωτοβουλίαν τῆς διαρρυθμίσεως ἑνὸς τελειοτέρου σωφρονιστικοῦ συστήματος. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἀποβιώσας Βασιλεὺς τῆς Σουηδίας Ὄσκαρ κατὰ τὸ ἔτος 1841 ἔγραψε περὶ ποινῆς καὶ σωφρονιστηρίου, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι ἄλλοτε ὁ Φρειδερίκος Γουλιέλμος τῆς Πρωσίας ἐπεσκέφθη αὐτοπροσώπως τὴν Ἀγγλίαν, καὶ ἰδίᾳ Φρειδερῖκος Γουλιέλμος ὁ Δʹ ἐπεσκέφθη τὴν Ἀγγλίαν, ἐνωτίσθη τὸ κρατοῦν ἐκεῖ σύστημα καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν χώραν αὑτοῦ ἐκάλεσεν ἀμέσως τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ κατέστησεν αὐτὸν προσωπικῶς ὑπεύθυνον, ἵνα τὸ ταχύτερον εἰσαγάγῃ ἐν τῇ χώρᾳ αὑτοῦ τὸ σύστημα ἐκεῖνο. Αἱ ἐστεμμέναι, εἶπον πρὸ ὀλίγου, κεφαλαὶ εἶναι οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν πρωτοβουλίαν τοιούτων διευθύνσεων, διότι δὲν λησμονῶ καὶ πάλιν ὅτι ὁ νῦν αὐτοκράτωρ τῆς Ῥωσίας διερρύθμισεν, ἐπὶ τὸ φιλανθρωπότερον, τὰς φυλακὰς τῆς Σιβηρίας ὅπου ἐστέλλοντο οἱ πολιτικοὶ ἐξόριστοι. Δὲν λησμονῶ ὡσαύτως ὅτι Βασιλεὺς ὑπῆρξεν ἐκεῖνος, ὅστις ἀνέλαβε τὴν διαρρύθμισιν τῶν φυλακῶν ἐν Δανιμαρκίᾳ, ὁ πατὴρ τοῦ ἡμετέρου Βασιλέως. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἀτυχῶς ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν μέχρι τοῦδε, Κύριοι, δὲν διερρυθμίσθη τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν, ἂν δὲν ἐγένετο σπουδαία ἀντίληψις τῶν φυλακῶν, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἠθικοποίησιν τῶν καταδίκων, τοῦτο δὲν ἀπορρέει βεβαίως ἐξ ἐλλείψεως χρημάτων. Ἐξ ἑνὸς προχείρου ὑπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔκαμον, τοὐλάχιστον ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀπέθανεν ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἐθνικὸς εὐεργέτης Ἀνδρέας Συγγρός, ἐὰν καὶ εἰς τὸ κληροδότημα ἐκεῖνο συνυπολογίσῃ τις τὰ ποσὰ, τὰ ἐτησίως παρεχόμενα πρὸς διαφόρους ἰδιώτας, ἠδυνάμεθα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἔχωμεν ποσὸν 3,000,000 δρ. Ὥστε, ἂν μέχρι τοῦδε δὲν διερρυθμίσθη μέρος τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, τοῦτο βεβαίως μὴ τὸ ἀποδίδετε εἰς λόγους οἰκονομικούς, διότι λέγοντες ὅτι δὲν ἐπράξατε τοῦτο, συνεπείᾳ οἰκονομικῶν λόγων, ἀσφαλῶς ἢ πλανᾶτε ἑαυτοὺς ἢ πλανᾶτε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἢ αὐταπατᾶσθε, ἡ αὐταπάτη δὲ εἶναι ἡ οἰκτροτέρα κωμῳδία τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς. Ἑπόμενον ἦτο τὸ κρατοῦν σύστημα νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ὑποτροπὴν τῶν ἐγκληματιῶν. Κατ’ ἐπίσημον, Κύριοι, στατιστικὴν καταδικάζονται ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους ἀπὸ Πλημμελειοδικεῖα καὶ Κακουργιοδικεῖα 17–18,000 πολῖται ἐτησίως, εἰσέρχονται δ’ ἐν ταῖς φυλακαῖς περὶ τὰς 12,000. Ὅταν λοιπὸν ἐξέρχωνται 12,000 πολῖται φορεῖς τοῦ ἐγκληματικοῦ μικροβίου, δύνασθε ὑμεῖς νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἤθελον οὗτοι ἐπιδράσει ψυχολογικῶς ἐν τῇ κοινωνίᾳ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ἡ ὑποτροπὴ νὰ λάβῃ μορφὴν τοιαύτην, οὕτως ὥστε τὸ ἔγκλημα νὰ αὐξήσῃ; Θὰ ἦτο βεβαίως, ἔντιμοι συνάδελφοι, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐτησίως εἰσερχομένων ἐν ταῖς φυλακαῖς πολὺ ὀλιγώτερος, ἐάν, δυστυχῶς, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἐμερίμνα, ὅτε ἤρχετο ἐν τοῖς πράγμασιν ἑκάστη Κυβέρνησις, νὰ διορίζῃ ἐπιστάτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον νὰ ἐπιδείξωσιν ὡς προσόντα πέντε ἢ δέκα ἢ δεκαπέντε κακουργήματα ἐπὶ τῆς ῥάχεως αὐτῶν. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐφρόντιζε νὰ ἀμείβῃ, προκειμένου περὶ ἐπιστατῶν φυλακῶν, τοὺς ἔχοντας νὰ ἐπιδείξωσι σειρὰν ἐγκληματικῶν πράξεων καὶ ἰδίᾳ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας ἀνελάμβανον τὴν ὑποστήριξιν καὶ τὴν κραταίωσιν τοῦ κόμματος αὐτῶν. Ὥστε, ἐὰν ἔχωμεν τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς ἐγκληματήσαντας, ἀναντιλέκτως τοῦτο ὀφείλεται καὶ ἐν μέρει, διότι κακοήθη στοιχεῖα ἐφρούρουν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ διαπαιδαγωγῶσι καὶ νὰ διαπλάσσωσιν ἐν ἠθικῇ μορφώσει.

§41Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὡς καὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑπάρχωσι τοιοῦτοι.

§42Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἦτο δυνατόν, Κύριοι, νὰ ἠθικοποιηθῶσιν οἱ ἐγκληματίαι εὑρισκόμενοι εἰς τὰς φυλακὰς ἐν κοινῷ. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, Κύριοι, διότι ὁ φόβος οὐδαμῶς τοὺς συγκινεῖ, ὁ φόβος, τονίζω, οὐδαμῶς τοὺς πτοεῖ, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ διὰ τῆς ἀλληλοδιαδοχῆς, ἡ ὁποία γίνεται ἐν ταῖς φυλακαῖς, ὁ κατηγορούμενος ἐπὶ πλαστογραφίᾳ μανθάνει καὶ τὴν κιβδηλείαν, μανθάνει καὶ τὴν παραχάραξιν, μανθάνει καὶ τὴν κλοπήν. Ἐν ἑνὶ λόγῳ αἱ φυλακαὶ ἡμῶν ἔχουσι μεταβληθῆ εἰς μέγα ἐγκληματικὸν σχολεῖον. Ὡσαύτως, οἱ ἐν κοινῷ διαβιοῦντες κατάδικοι, λαμβάνουσι τὴν παραμυθίαν ἀπὸ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι περισσότερον χρόνον διέτριψαν εἰς τὰς φυλακάς. Ὡσαύτως, Κύριοι, ὁ ἐγκληματικὸς αὐτὸς ἑσμὸς ηὐξήθη ἐν μέρει λόγῳ τῆς κακῆς ἐποπτείας ἀπὸ μέρους τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ νόμος ὁ ποινικὸς διαρρυθμίζει τὰς σχέσεις τῶν εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ καταδεδικασμένων, τῶν εἰς εἱρκτὴν καταδεδικασμένων, τῶν εἰς φυλάκισιν καταδεδικασμένων, καὶ ὅμως πάντες εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου λόγῳ τῆς κακῆς ἐποπτείας, ἡ ὁποία τηρεῖται ἀπὸ μέρους τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Ὥστε ἡ ἐν κοινῷ συμβίωσις δύναται νὰ εἴπῃ τις μετὰ θάρρους ὅτι παρουσιάζει τὸν μέγαν τοῦτον ἀριθμόν. Ἀποκλειομένης, Κύριοι, τῆς ἰδέας τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ ἐν κοινῷ διαμένειν τοὺς καταδίκους, μένουσι τρία συστήματα, τὸ ἀπομονωτικόν, τὸ μικτόν, τὸ προοδευτικόν. Τὸ μὲν μικτόν, ἢ μᾶλλον τὸ ἀπομονωτικόν, ἰσχύει, ὡς πάντες ὑμεῖς γνωρίζετε, ἐν μὲν Ἑλβετίᾳ ἓν ἔτος, ἐν Σουηδίᾳ δύο ἔτη, ἐν Βελγίῳ δέκα ἔτη, ἐν Δανιμαρκίᾳ 3½ ἔτη, ἐν Γερμανίᾳ τρία ἔτη ἐν Ὁλλανδίᾳ, πέντε ἔτη.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μοὶ συγχωρεῖτε μίαν μόνην διακοπήν;

§44Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Ἤλθομεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπει διακοπὰς ὁ ῥήτωρ.

§46Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀλλὰ τὸ ἀπομονωτικὸν σύστημα, Κύριοι, λόγῳ τῆς μεγάλης αὐτοῦ πολυτελείας βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὸ ἡμέτερον Κράτος.

§47Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὑπάρχει. Εἰς τὰς φυλακὰς Κερκύρας εἶναι ἀπομονωτικόν.

§48Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὑπάρχει, Κύριοι, τὸ μικτὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησε τὸ πρῶτον ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ καὶ ἐν Βοστῶνι ἀπὸ τοῦ 1820. Καὶ τὰς μὲν λεπτομερείας τοῦ μικτοῦ συστήματος βεβαίως πάντες ὑμεῖς γνωρίζετε. Δι’ ἐμέ, Κύριοι, τὸ μᾶλλον προτιμητέον σύστημα εἶναι τὸ σύστημα τὸ προοδευτικόν, διότι δι’ αὐτοῦ ἐπέρχεται βαθμιαία βελτίωσις τοῦ κατηγορουμένου. Ὁ μὲν κατάδικος ἀπομονοῦται τὴν νύκτα, ἐργάζεται δὲ τὴν ἡμέραν κατὰ τὸν τύπον τοῦ μικτοῦ συστήματος. Κατὰ τὸν τύπον τοῦ συστήματος τούτου γίνεται αὐστηρὰ ἐποπτεία ἐκ μέρους τοῦ διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν, ἵνα μὴ οἱ κατάδικοι ὁμιλῶσι πρὸς ἀλλήλους· ὁσάκις δὲ θέλουσι νὰ περιπατῶσιν εἰς τὸν διάδρομον κάμνουσι κίνησιν κυκλοτερῆ, ἀπέχει δὲ ὁ εἷς τοῦ ἄλλου δέκα μέτρα· ὁσάκις δὲ εὑρίσκονται ἐν ἐκκλησίᾳ ἀπέχει ὁ εἷς τοῦ ἑτέρου 1½ μέτρον ἢ δύο τὸ πολύ. Καὶ ἐν τέλει, ἀφοῦ ἐπιδείξωσι διαγωγὴν ἐξαίρετον καὶ ἥσυχον, θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπόλυσις ὑπὸ ὅρον. Τῆς ἀπολύσεως δὲ ταύτης ἔτυχε νὰ ἔχουσι γνῶσιν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι συνεπείᾳ τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν. Καὶ ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ εἴπω προκειμένου περὶ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Δυνάμεθα δι’ αὐτῶν ἀσφαλῶς νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ὁ ἐγκληματικὸς ἀριθμὸς ἐπαισθητῶς θέλει ἐλαττωθῆ· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι ἔργον τῆς Πολιτείας δὲν εἶναι νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ἐκδικάσεως τῶν κατηγοριῶν, ἀλλ’ ἔργον τῶν Πολιτειῶν τῶν εὐνομουμένων εἶναι νὰ προλαμβάνωσι πᾶσαν κοινωνικὴν σύρραξιν, νὰ προλαμβάνωσιν ἐγκληματικὰς πράξεις. Καί, διὰ νὰ προλάβωμεν πᾶσαν πρᾶξιν ἐγκληματικήν, ἐν ἀνθρωπίνῳ πάντοτε ὑπολογισμῷ, πρέπει ἀσφαλῶς νὰ δημιουργήσωμεν τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ ἐν πολλοῖς ἀπέτυχε, τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἔντιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δι’ ἐμέ, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἀποτελεῖ τὸν μοναδικὸν ὁδηγὸν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐργασία εἶναι τόσον σπουδαία καὶ σοβαρά, ὅσον οὐδεὶς τῶν συμπαρέδρων του Ὑπουργῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ (εὖγε), θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως τοὺς λόγους μου τούτους μεταδώσῃ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς οὐδένα ἦλθον νὰ προσφέρω λιβανωτόν· μισῶ τὸ θυμίαμα. Πρὸ παντὸς ἐπικροτῶ τὰς πράξεις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος παρουσίασε τοιαύτην ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν πάντως ἐπικροτεῖ τὸ Πανελλήνιον. (Χειροκροτήματα)

§49ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, χαιρετίζω μετὰ χαρᾶς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ὁποίου θ’ ἀποτελῇ ἰδιαιτέραν τιμὴν διὰ τὴν Βουλὴν καὶ ἐξόχως διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἀνέλαβε γενναίως τὴν ῥιζικὴν τοῦ ζητήματος λύσιν. Ἡ κατάστασις παρ’ ἡμῖν τῶν φυλακῶν ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἠδύνατο, ἐὰν ὁ λαὸς παρηκολούθει καὶ ἀνεγνώριζε τὴν κατάστασιν ταύτην, ἠδύνατο, λέγω, δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον νὰ ἐπαναστατήσῃ, διότι ἀποτελοῦσιν ἕλκος δυσῶδες διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, δηλητηριάζον χρονίως τὸν ὀργανισμὸν τῆς κοινωνίας μας καὶ συντελέσαν οὐσιωδῶς εἰς τὴν ἠθικὴν καχεξίαν της. Διῆλθον ἐκ τῆς ἡμετέρας χώρας πλεῖστοι ποινικολόγοι, οἱ ὁποῖοι μονονοὺ μετ’ ἀποτροπιάσεως ὁμιλοῦσι περὶ τῆς ἡμετέρας χώρας. Τελευταίως, ὡς καλῶς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ Rivier, ὁ Γάλλος αὐτὸς ποινικολόγος καὶ σοφός, ἐχαρακτήρισε ταύτας συντόμως καὶ χαρακτηριστικῶς «ces sortes de forces aux ourses» καὶ τὴν χώραν αὐτὴν ὡς βάρβαρον μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν. Δὲν εἶναι αὐτὰ ἱδρύματα σωφρονιστικά, ἀλλὰ φυτώρια κακούργων ἐν οἷς λιμνάζει τὸ ἔγκλημα καὶ ἡ διαφθορά, ἔνθα πωροῦται ἡ συνείδησις καὶ ἀποθηριοῦται ἡ ψυχή, ἀποτελοῦντα διὰ τὸ Κράτος μας στίγμα, τὸ ὁποῖον οὐδεμία δικαιολογία δύναται νὰ ἐξαλείψῃ. Δὲν προτιθέμεθα διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν νὰ καθιερώσωμεν εὐμάρειαν εἰς τοὺς κολαζομένους, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς τοὺς γνωρίζοντας τὴν κατάστασιν αὐτὴν κινεῖ τὸν οἶκτον αὕτη καὶ ἐπιβάλλεται ἀνθρωπίνως, ὅπως ληφθῇ πλέον πρόνοια περὶ τῶν φυλακῶν. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, Κύριοι, ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτειακὴ μέριμνα θέλει συντελέσει τὰ μάλιστα πρὸς μείωσιν τῆς ἐγκληματικότητος. Βλέπομεν νομοσχέδια ἀναγεγραμμένα περὶ φυγοδικίας καὶ ἄλλων σχετικῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν πεποίθησίν μου τὰ γεννᾷ καὶ τὰ παρουσιάζει ἐν Ἑλλάδι μόνον καὶ μόνον ἡ φρικώδης κατάστασις τῶν φυλακῶν, ἥτις ἐμποιεῖ δικαίως φρίκην εἰς τὸν λαόν. Θὰ λείψωσι πάντα ταῦτα, θὰ λείψωσι πλεῖστα ἄλλα ἐγκλήματα παρ’ ἡμῖν μὲ τὸ νέον σύστημα τῶν φυλακῶν. Ἡ ἀπάντησις περὶ τοῦ ποῖον σύστημα φυλακῶν παρ’ ἡμῖν εἶναι ἴσως τὸ καλλίτερον δὲν εἶναι εὐχερής· εἶναι δυσχερεστάτη, καθόσον ἡ μελέτη καὶ ἡ τελεία γνῶσις τοῦ θέματος ἀποτελεῖ σήμερον πρόβλημα οὐχὶ εὐχερές. Βοηθούμενοι ὅμως ἀπὸ τὰ πορίσματα καὶ ἀπὸ τὰς μελέτας τῶν σοφῶν τῶν ἀσχοληθέντων εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θέλομεν δεχθῆ ἴσως τὸ μᾶλλον ἐπωφελέστερον καὶ κοινωνικώτερον σύστημα. Δὲν εἶναι πρῶτος ὁ Φρειδερῖκος Γουλιέλμος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅστις ὡμίλητε περὶ τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν. Προηγήθη πρὸ τοῦ Φρειδερίκου Γουλιέλμου εἷς εὐγενὴς πολίτης, ὁ Τζὼν Χόουαρθ, ὅστις ὕψωσε πρῶτος τὴν φωνὴν περὶ ἀναμορφώσεως τῶν φυλακῶν καὶ περιῆλθε διαφόρους πόλεις τῆς Εὐρώπης ὁμιλῶν δημοσίᾳ, ὅπως ἐξεγείρῃ τὴν δημοσίαν γνώμην, συνιστῶν τὴν παῦσιν τῆς ἀπανθρώπου σκληρότητος ἐν ταῖς ποιναῖς, τὴν ἠθικὴν καὶ θρησκευτικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ καταδίκου, ὅπως ὁ ἐχθρὸς τῆς κοινωνίας μεταβληθῇ εἰς χρηστὸν μέλος αὐτῆς. Ἔκτοτε ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἔλαβον ἐνδιαφέρον καὶ πρόνοιαν αἱ Πολιτεῖαι καὶ ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον παρουσιάζεται. Τὰ μάλιστα δὲ συνετέλεσαν καὶ τὰ ἀλλεπάλληλα διεθνῆ ποινικολογικὰ συνέδρια, τὰ ὁποῖα ἠσχολήθησαν καὶ ἀσχολοῦνται περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὰ πορίσματα δὲ τούτων αἱ Πολιτεῖαι ἐμερίμνησαν ὅπως τὰ θεσπίσωσι καὶ προχθῶσι κανονικῶς. Τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ συζητηθῇ ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις. Ὑπὸ τὴν πολιτειακήν, ὑπὸ τὴν διοικητικὴν καὶ ὑπὸ τὴν δικονομικήν, κυρίως δὲ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ, νὰ ἐπιζητηθῇ καὶ ἐπιτευχθῇ καὶ ἡ τελεία χειραφέτησις τοῦ σωφρονιστικοῦ συστήματος. Κατὰ τὸ πλεῖστον ἔχει τὸ νομοσχέδιον καλῶς, ψηφιζόμενον δὲ καὶ ἐφαρμοζόμενον θέλει ἐπιφέρει ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ἐν τῷ τόπῳ, πρωτίστως δὲ θέλει συντελέσει εἰς τὸν περιορισμὸν καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐγκληματικότητος καὶ θὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν.

§50ΕΥ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ, ὅτι νομοσχέδιον τηλικαύτης σημασίας ἔδει νὰ συζητῆται ὑπὸ ἄλλην παράστασιν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Πολλαὶ εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους, πολλαὶ δ’ ἐξ αὐτῶν εἶναι αἱ ἐξέχουσαι καὶ σπουδαῖαι. Θὰ ἠδύνατό τις, χωρὶς νὰ φοβῆται νὰ διαψευσθῇ, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ σπουδαιοτάτη πασῶν τῶν λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας εἶναι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη. Διότι θὰ ἠδύνατό τις νὰ φαντασθῇ Πολιτείαν τινὰ ἄνευ οἱασδήποτε ἄλλης τινὸς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ Πολιτείαν χωρὶς ποινικὴν δικαιοσύνην εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ. Παρ’ ἡμῖν δέ, μέχρι τοῦ νῦν, ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη ἐλειτούργει ἐν πολλοῖς ἐπὶ ματαίῳ καὶ ἐν ἄλλοις ἐπιβλαβῶς. Διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ προσῆκον σύστημα φυλακῶν, φυσικὰ δὲν ὑπάρχει ἡ προσήκουσα λειτουργία τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Διότι κατὰ τὰ ἄλλα ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη ἀσχολεῖται εἰς ἀνακρίσεις, εἰς συζήτησιν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ, εἰς ἔκδοσιν ἀποφάσεων, εἰς κατάρτισιν δικογραφιῶν. Ἡ κατάρτισις αὕτη, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, καὶ ὁ ἁπλοϊκώτερος ἀντιλαμβάνεται, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν καὶ οὐδεμίαν ἐπιφέρει ὠφέλειαν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποσκοποῦσι πᾶσαι αἱ ἐνέργειαι τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τῆς ποινῆς. Καὶ ὅταν ἐπέλθῃ ἐκτέλεσις τῆς ποινῆς μὴ προσήκουσα, ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη οὕτω δὲν χαρακτηρίζει πεπολιτισμένην πολιτικὴν κοινωνίαν. Ἐν ὀλίγαις δὲ λέξεσιν ἡ κατάστασις τῶν παρ’ ἡμῖν φυλακῶν εἶναι, πληγὴ ἀπαισία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὑγεία παρ’ ἡμῖν, καθόσον ἑκάστη τῶν Ἑλληνικῶν φυλακῶν δὲν εἶναί τι ἄλλο ἢ εὐρύτατον ἐργαστήριον καλλιεργείας βακτηριδίων πάσης μεταδοτικῆς νόσου. Ἑκάστη φυλακὴ ἐπίσης εἶναι μέγα διδασκαλεῖον ἐγκληματικότητος, ὥστε ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ παγία δημοσία τάξις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τοιοῦτο σύστημα φυλακῶν. Ὡσαύτως δὲ δὲν ὑπάρχει κακοήθεια μὴ διαπραττομένη ἐντὸς τῶν φυλακῶν, ἑπομένως καὶ ἡ κοινωνικὴ ἠθικὴ εἶναι ἀνεπίτευκτος παρ’ ἡμῖν. Ἂς φαντασθῇ ἕκαστος πάντα ταῦτα ἁπλούμενα εἰς τὴν κοινωνίαν μετὰ τὴν ἔξοδον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἐκ τῶν φυλακῶν, μεταδιδόμενα διὰ τῆς κληρονομικότητος, καί, ἂν δυνηθῇ, ἂς κρατήσῃ τὴν φρίκην καὶ τὸν ἀποτροπιασμόν, τὴν ἀπόγνωσιν, θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω, ὅταν τοιοῦτο ὑπάρχῃ σύστημα φυλακῶν. Τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν εἶναι σπουδαιότατον, ἀπασχολεῖ τὴν ἐπιστήμην καὶ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ τὰ Κοινοβούλια πάντων τῶν Κρατῶν, ἐπὶ τοσοῦτον δ’ ἔχουσι προχωρήσει αἱ μελέται, ὥστε εἰς τὰ πλεῖστα τῶν Πανεπιστημίων ὑπάρχει σήμερον ἕδρα Φυλακονομίας. Ἀλλ’ ἡ ἀνάπτυξις τῶν συστημάτων τῶν φυλακῶν εἰς τὰ διάφορα Κράτη δὲν ἤρχισε διὰ νομοθετημάτων καταρτιζόντων ὁλοκλήρως δι’ ἓν Κράτος ἓν πλῆρες καὶ ἄρτιον σύστημα φυλακῶν. Κυρίως μάλιστα ἐν τούτῳ ἡ πρόοδος ὀφείλεται ἐν ἀρχῇ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Καὶ τὰ Κράτη δ’ ἐκεῖνα καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες αὐτῶν, εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον ἐν ἱκανῷ μέτρῳ τῶν πειραμάτων καὶ τῶν μελετῶν. Ἤκουσα καὶ ἀνέγνων καὶ ἐγὼ πολλὰ λεγόμενα περὶ φυλακῶν, ἀλλὰ δὲν λαμβάνεται, βλέπω, παρ’ ἡμῖν, Κύριοι ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν ὑπάρχει Κράτος ἔχον σύστημα φυλακῶν πλῆρες. Ἔχω δισταγμούς τινας ἐπὶ τῆς ὠφελιμότητος τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω, κατὰ ταῦτα, ὅτι ἄλλη ἔδει νὰ εἶναι ἡ κατεύθυνσίς του. Νομίζω ὅτι πολλὰ ζητήματα ἔπρεπε ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν κατόπι πεῖραν, εἰς τοὺς κατόπι συνταχθησομένους κανονισμοὺς τῶν διαφόρων φυλακῶν. Τό γε νῦν ἔχον, θὰ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀνεγέρσεως κτιρίων τινῶν φυλακῶν καταλληλοτέρων, νὰ μεριμνήσῃ, αὕτη τουλάχιστον θὰ ἦτο ἡ γνώμη μου, νὰ μὴ ἀνεγερθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τόσα κτίρια φυλακῶν, ὥστε νὰ περιλαμβάνωσι πάντας τοὺς ὑπὸ στέρησιν τῆς προσωπικῆς τῶν ἐλευθερίας διατελοῦντας, ἵνα προχωρήσωμεν καὶ ἡμεῖς ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον. Διότι τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ κατάλληλον σύστημα φυλακῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς διατιθεμένης ὑπὸ τοῦ Κράτους δαπάνης; Ἔχομεν εἰς χεῖρας ποσὸν χρημάτων ἀρκετὰ σεβαστόν, πρόκειται δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθισταμένου νόμου, νὰ τὸ δαπανήσωμεν ὁλόκληρον, καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν καὶ τὸ Κράτος ἐπὶ πλέον σημαντικῶς καὶ ἐὰν τὸ σύστημα τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ἱδρυόμενον καταδειχθῇ ὑπὸ τῆς πείρας οὐχὶ ἐντελῶς κατάλληλον καὶ ὡς δεόμενον σπουδαίων τροποποιήσεων, σφοδρότατα εἶναι ἀμφίβολον ἂν θὰ εἶναι πρόχειρα πλέον εἰς τὸ μέλλον χρήματα, ἵνα ἀρχίσωμεν ἐξ ὑπαρχῆς οἰκοδομοῦντες κατ’ ἄλλο σύστημα τὰ κτίρια τῶν φυλακῶν, τροποποιοῦντες τοὺς κανονισμοὺς κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ τὸ σύστημα ἐν γένει, ἀφοῦ θὰ ἀπαιτηθῇ δαπάνας σημαντικάς. Ἔχει δὲ κενὰ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει κενὰ σπουδαιότατα καὶ πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ χρηματικῶν ποσῶν σεβαστῶν, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσωμεν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπολεσθῶσι πλέον διὰ παντός, εὔχομαι ἐπὶ καλῷ, ἀλλ’ εἶναι πολὺ πιθανὸν ἀνεπιτυχῶς. Ἀναγινώσκω πρὸς ὑμᾶς διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου σχετικὴν πρὸς τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξα: «Αἱ κεντρικαὶ καὶ ἀγροτικαὶ φυλακαί, ὧν ὁ ἀριθμὸς ὁρίζεται ἐκ τῶν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀνεγέρσεως ἀναγκῶν, θέλουσιν ἀνεγερθῇ μακρὰν τῶν πόλεων ἐν χώρᾳ καταλλήλῳ διὰ τὸν προορισμὸν ἑκάστης τούτων, διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κρατουμένων, διὰ τὴν ὕδρευσιν, τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς φυλακῆς». Ἱδρύομεν σύστημα φυλακῶν. Παρέχομεν ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐκεῖνος νὰ ἀποφασίσῃ πόσος ἀριθμὸς θὰ ἀνεγερθῇ κτιρίων κεντρικῶν καὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν, τῶν κτιρίων τῶν δαπανηροτέρων, καὶ εἰς ποῖα μέρη. Καὶ ἀφοῦ κατὰ τὰς ἀντιλήψεις αὑτοῦ καὶ τοὺς σκοποὺς ὁ Ὑπουργὸς ὁ σήμερον ἢ ὁ αὔριον διαθέσῃ τὰ χρήματα, ἀκολούθως ποῦ θὰ εὑρεθῶσι χρήματα, ἵνα συμπληρωθῇ ὅλος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαιτουμένων κεντρικῶν καὶ ἀγροτικῶν φυλακῶν; Νομίζω ὅτι εἶναι σπουδαιότατον τὸ κενὸν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ, ἀλλὰ πάντως ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ ἐξ ἀρχῆς ἔδει νὰ πληρωθῇ τὸ κενὸν τοῦτο. Ὁ νόμος ἔδει νὰ λέγῃ: τόσας κεντρικὰς φυλακὰς θὰ ἀνεγείρω, ταύτην ἐκεῖ, ἐκείνην εἰς τὸ μέρος τοῦτο, ἄλλην εἰς ἐκεῖνο τὸ ὡρισμένον. Δίδει ὑπονοίας μία τοιαύτη διάταξις ὅτι τὰ τοῦ Κράτους διευθύνονται, καὶ τὰ μέσα αὐτοῦ διαθέτουσι κατὰ τὴν βούλησιν αὑτῶν οἱ ἑκάστοτε μεγαλοΐσχυροι τῆς ἡμέρας καὶ τὰς ἁμαρτίας ἀναλαμβάνουσιν ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῶν οἱ Βουλευταί, οἵτινες ἔρχονται μὲ ὅλην τὴν διάθεσιν τὴν ἀγαθήν, μὲ ὅλην τὴν ὁρμὴν τῆς εὐγενοῦς προθέσεως νὰ ὑπηρετήσωσι τὸν τόπον καὶ εὑρίσκονται πρὸ τοῦ διλήμματος τοῦ τρομεροῦ, νὰ ἀπειθήσωσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ φέρωσιν εἰς δυσχερείας τὸν τόπον, ἢ νὰ ψηφίσωσι καὶ ἀποφασίσωσιν οὐχὶ ἐντελῶς κατὰ τὴν συνείδησίν των. Πρόκειται περὶ κτιρίων, ἐπαναλαμβάνω, σπουδαιοτάτων, περὶ κτιρίων, ἐν οἷς θὰ οἰκήσωσι πολυπληθεῖς ὑπηρεσίαι, ἐν οἷς θὰ φυλάσσωνται 500, 600 καὶ 700 κατάδικοι, περὶ κτιρίων, ἐν οἷς θὰ ὑπάρχωσι κελλία, ἕνεκα τοῦ ὁποίου τὰ κτίρια ἐκεῖνα θὰ εἶναι παμμεγέθη καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὅμως αἱ δαπάναι θὰ ὦσιν ὀγκώδεις δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν. Ἅμα τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου κατὰ τὰς διαθέσεις τοῦ σήμερον ἢ τοῦ αὔριον Ὑπουργοῦ τὰ ποσὰ τὰ ὑπάρχοντα, τὰ προωρισμένα νὰ πληρώσωσι μίαν τῶν μεγίστων ἀναγκῶν ἀληθῶς τῆς χώρας, θὰ ἐξατμισθῶσι, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι πάντως μακρὰν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἢ ἔδει τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶναι συντομώτατον, ἀφορῶν εἰς τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς ἢ δύο κτιρίων φυλακῶν, δοκιμαστικῶς, ἢ ἔδει νὰ εἶναι μακροσκελέστατον καὶ νὰ παρέχῃ πᾶσαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, πᾶσαν πειθώ, ὅτι ἀληθῶς θὰ ἀποκτήσωμεν σύστημα φυλακῶν ἄρτιον καὶ ὅτι ἀληθῶς δὲν πρόκειται ὡρισμένων τινῶν τόπων αἱ φιλοδοξίαι καὶ τὰ συμφέροντα νὰ ἱκανοποιηθῶσιν. Ἔχετε μίαν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον: «Ἀγροτικαὶ φυλακαί». Τί ἄλλο πληροφορεῖσθε ἐκ τοῦ νομοσχεδίου; Πόσαι θὰ εἶναι αἱ ἀγροτικαὶ φυλακαί; Ποῖον τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν φυλακῶν; Κατὰ ποῖον τρόπον ὁρίζεται ἡ λειτουργία αὐτῶν; Διὰ νὰ ἀποδείξω πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ γνώμη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγινώσκω ἓν μέρος τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Προτείνει ἡ ἐπιτροπή (ἀναγινώσκει): «Ἡ εἰς ἀγροτικὴν φυλακὴν μεταγωγὴ τῶν εἰς εἱρκτὴν ἢ πρόσκαιρα δεσμὰ καταδικασθέντων νὰ ᾖ δυνατή, ἐπὶ τῇ προϋποθέσει πάντοτε τῆς καλῆς διαγωγῆς, μετὰ τὴν ἀπότισιν τῶν ⅜ τῆς ποινῆς, τῶν δὲ εἰς ἰσόβια δεσμὰ καταδίκων μετὰ τὴν παρέλευσιν δεκαπέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς καθείρξεώς των». Καὶ διατί πληροῦται ὑπὸ ἐνθουσιασμοῦ διὰ τὰς μελλούσας νὰ ἱδρυθῶσιν ἀγροτικὰς φυλακὰς ἡ ἐπιτροπὴ ἡ προτείνουσα ταῦτα; (Ἀναγινώσκει:) «Ἡ τοιούτων φυλακῶν ἵδρυσις ἔτι μᾶλλον ἐπιβάλλεται παρ’ ἡμῖν, καθόσον μέγα μέρος τῶν καταδίκων προέρχεται ἐκ τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ συνεπῶς ἡ ἐπιβαλλομένη αὐτοῖς ἐργασία δέον ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς ἕξεις των καὶ εἰς τὸν ἐν τῷ μέλλοντι προορισμόν των». Θὰ ἐγκλείσῃ εἰς μίαν ἄλλην φυλακὴν τὸν κατάδικον ἐπὶ 15 ἔτη καὶ ἀκολούθως, μήπως λησμονήσῃ τὰς γεωργικάς του ἕξεις καὶ συνηθείας, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβάλῃ τις ἐγκάθειρκτος ἐπὶ 15 ἔτη, κατὰ τὴν ἐπιτροπήν, στέλλεται ἀκολούθως εἰς τὰς ἀγροτικὰς φυλακάς! Διότι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ κάτι ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἐπειδὴ δὲν παρέχει εἰς αὐτὴν ἔδαφος τὸ νομοσχέδιον, ἵνα εἴπῃ τι σοφόν, εἶπεν ὅσα εἶπε. Μετὰ 15 ἔτη θὰ τὸν στείλῃ εἰς τὰς ἀγροτικὰς φυλακάς! Ἐπιφυλάσσομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ φέρω καὶ ἄλλας παρατηρήσεις εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τό γε νῦν ἔχον, προσθέτω μόνον τοῦτο: ἐλπίζω νὰ διακρίνητε, ὅτι ἐπείγομαι νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, ἐπείγομαι δὲ νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τόσον μέγα τὸ ζήτημα, εἶναι τόσον σπουδαῖον, τόσον σημαντικόν, ὥστε ἢ ὅσα εἶπον — μόνον ταῦτα—ἔπρεπε νὰ εἴπῃ τις, ἵνα φέρῃ εἰς σκέψεις ὑμᾶς, ἢ ἔδει νὰ καταναλώσωσι πολλοὶ ῥήτορες πολλὰς συνεδριάσεις, διὰ νὰ φθάσῃ μία Βουλὴ εἰς ἀποφάσεις ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου. Τοιαῦτα νομοσχέδια, Κύριοι, συνεζητήθησαν ἀλλαχοῦ ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα καὶ ἀπησχόλησαν τὰς Βουλὰς ἐπὶ Συνόδους ὁλοκλήρους, ὄχι μόνον ἐπὶ συνεδριάσεις. Ἡμεῖς, διαμαρτύρομαι διὰ μυριοστὴν φοράν, ὑπερβολικὰ ἐμπιστευόμενοι, σπεύδομεν, πολὺ σπεύδομεν.

§51Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἦτο καιρὸς πλέον νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Μεταξὺ ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις, τὴν πρώτην σειρὰν ἔδει νὰ κατέχῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Διότι, οἱουσδήποτε ποινικοὺς νόμους καὶ ἂν ψηφίσωμεν, οἱασδήποτε διατάξεις καὶ ἂν ἐφαρμόσωμεν, πάντες καὶ πᾶσαι ἄκαρποι θ’ ἀποβαίνωσιν ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν μένει τὸ ἴδιον. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οἱ κατάδικοι θεωροῦνται τρόπον τινὰ ὡς μὴ ἔχοντες σχέσιν μετὰ τῆς κοινωνίας, καὶ ὅτι οὐδεμία ὑποχρέωσις ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν. Ἡ φυλάκισις ἐθεωρεῖτο τρόπον τινὰ ὡς ἀπότισις μιᾶς ἐκδικητικῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλεν ἡ Πολιτεία εἰς αὐτοὺς διὰ τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διέπραξαν. Ἤδη ὅμως, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πραγματοῦται καὶ φανεροῦται ἡ ἀντίληψις, ἡ ὁποία ἔδει νὰ κρατῇ ἀπὸ πολλοῦ ἐνταῦθα, ὅτι ὁ κατάδικος δὲν ἐκτίει τὴν ποινὴν αὐτοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἵνα ἁπλῶς καὶ μόνον πληρώσῃ φόρον ἐκδικήσεως εἰς τὴν Πολιτείαν, ἀλλὰ κρατεῖται εἰς τὰς φυλακὰς μὲ τὸν σκοπόν, ὅπως βελτιωθῇ αὐτὸς οὗτος καὶ μεταβληθῇ μετὰ τὴν ἔκτισιν τῆς ποινῆς εἰς πολίτην χρήσιμον διὰ τὴν Πολιτείαν. Μέχρι τοῦδε αἱ φυλακαὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐχρησίμευον εἰμὴ εἰς τὸ νὰ διαπαιδαγωγῶσι τοὺς ἐν αὐταῖς εὑρισκομένους εἰς τὸ ἔγκλημα, εἰς τὸ νὰ συνηθίζωσιν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀσέβειαν πρὸς τοὺς νόμους καὶ εἰς τὴν ἀνήθικον ζωήν, διότι τοιαῦτα διδάγματα λαμβάνουσι συναναστρεφόμενοι πάντες πρὸς πάντας, ἀσχέτως πρὸς τὸ εἶδος τοῦ διαπραχθέντος ἐγκλήματος ἢ τοῦ εἴδους τῆς ποινῆς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐπιτηρήσεως, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι πολὺ σπανίως εἷς εἰσελθὼν εἰς τὰς φυλακὰς δὲν ἐπανῆλθε μετ’ ἐλάχιστα ἔτη πάλιν εἰς τὰς φυλακάς. Ἂν λοιπὸν ἀναγνωρίζομεν ὅτι σκοπὸς τῆς τιμωρίας εἶναι ἡ βελτίωσις ἡ ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ τοῦ φυλακιζομένου, ὁ σκοπὸς οὗτος ἤδη ἀρχίζει νὰ πραγματοῦται. Νομίζω δ’ ὅτι δὲν ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ἵνα συζητῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔχει μελετηθῆ ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ ἀπὸ πολλοὺς εἰδικοὺς τὸ θέμα τοῦτο, ἔχει ἤδη ἐξαντληθῆ· πρὸ ἡμῶν ἔχομεν παρεσκευασμένην ἐργασίαν ἀρίστων ἐπιστημόνων καὶ σωφρονιστικὰ συστήματα πλείστων Πολιτειῶν, καὶ ἐξ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἐκλέξωμεν τὸ κρεῖσσον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου δὲ γνώμην, νομίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐξέλεξε τὸ ἄριστον πάντων. Εἰς ἓν μόνον θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν φυλακῶν, αἵτινες θὰ ἀνεγερθῶσι, καὶ τοῦτο διὰ καθαρῶς οἰκονομικοὺς λόγους, καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς χωροφυλακῆς πρὸς περιφρούρησιν τούτων, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι, ὅπως διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ οἰκονομικὸν καὶ τῆς ἀσφαλείας, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου.

§52ΣΠ. Κ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Τὸ ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἵνα καὶ ἡ Ἑλλὰς ἱδρύσῃ φυλακὰς ἀξίας τοῦ σημερινοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ οὐδεὶς ἀντιλέγει. Εἶναι πασίγνωστον ὅτι αἱ φυλακαὶ τῆς Ἑλλάδος ἦσαν ἐκ τῶν χειροτέρων ἐν τῷ κόσμῳ, ὁ δὲ πολιτισμὸς λαοῦ τινος καταμετρεῖται πολλάκις καὶ ἐκ τῶν φυλακῶν αὐτοῦ. Αἱ φυλακαὶ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποδώσωσι τοὺς καρποὺς οὕτως εἰπεῖν τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ νομοθέτης καὶ ὁ δικαστής· ἂν αἱ φυλακαὶ δὲν ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ νομοθέτου καὶ τοῦ δικαστοῦ, ματαιοῦται ὁ σκοπὸς καὶ χρησιμεύουσιν αἱ φυλακαὶ πρὸς φθορὰν τῶν σωμάτων καὶ τῶν ψυχῶν. Ὑπῆρξαν αὗται μέχρι τοῦδε φυτώριον πάσης κακοηθείας, οἱ δ’ ἐν αὐτοῖς ἄδικοι θάνατοι εἶναι συνηθέστατοι. Διὰ τοῦτο ὁ λαὸς θὰ αἰσθανθῇ μεγίστην εὐγνωμοσύνην καὶ διὰ τὰς πράξεις ταύτας τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξέφερε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ ζήτημα προώρως ἦλθεν ἐνταῦθα, ὅτι εἶναι ἀμελέτητον καὶ ὅτι πρέπει διὰ μακρῶν νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐτοῦ, δὲν εἶναι αὗται βάσιμοι, διότι λαοὶ μᾶλλον προηγμένοι καὶ ἀρτιώτεροι ἡμῶν εἰς τὸν πολιτισμὸν ἔχουσιν ἐξαντλήσει τὸ θέμα. Τὰ συστήματα εἶναι ἕτοιμα· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἢ νὰ ἐκλέξωμεν ἓν τῶν γνωστῶν συστημάτων· νομίζω ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, εἶναι τὸ ἄριστον. Δύνανται νὰ γίνωσι μόνον μερικαὶ τροποποιήσεις ἐπ’ αὐτοῦ μικραί. Τὸ χρῆμα ὑπάρχει, ἀλλά, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἕτοιμον ὁλόκληρον τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν, εὑρέθη ἤδη συνδυασμὸς οἰκονομικός, ὁ ὁποῖος πιστεύω ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ καταστήσῃ τὸν τόπον ἡμῶν ἄξιον τοῦ ὀνόματός του διὰ τῆς ἱδρύσεως φυλακῶν ἀνταποκρινομένων εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἀνθρωπισμοῦ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἐζήτησε τὸν λόγον. Κηρύσσω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προκειμένου περὶ ἐκκρεμοῦς ψηφοφορίας παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑπ’ ἀριθ. 8.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἐδέχθη αὐτὸ ἡ Βουλή.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προυτάθη ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· συνεπῶς ἔλυσα τὴν συνεδρίασιν, διότι προυτάθη ἡ ψηφοφορία κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν. Ἤδη ἐκφωνοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν ζητούντων τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ· ἡ Βουλὴ συνῄνεσεν, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκφωνῶ τὰ ὀνόματα τῶν ζητησάντων ἂν εἶναι παρόντες.

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἂν δὲν εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες, ἡ ψηφοφορία θὰ ἐνεργηθῇ, διότι εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία ἀπὸ τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων.

§60Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐπιμένητε νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία. Δηλῶ ὅτι προστίθεμαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν αἴτησιν τῶν αἰτούντων.

§63ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χάριν τῆς τάξεως, διὰ νὰ μὴ ἀναβάλλωνται ἀπὸ σκοποῦ αἱ ψηφοφορίαι.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, διότι ἡ τήρησις τοῦ ὅρου τῆς παρουσίας τῶν 15 Βουλευτῶν δὲν θὰ ἐπιτυγχάνηται, καὶ αἱ ψηφοφορίαι θὰ ματαιῶνται, διότι οἱ 15 ὑπογράψαντες πρέπει νὰ παρίστανται πάντοτε εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε, ὁσάκις γίνῃ ἡ ψηφοφορία ὑπὸ τοῦ Προέδρου, νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ, ἵνα μὴ ματαιωθῇ ἡ πρότασίς των.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προσθήκη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ὀφείλουσι νὰ εἶναι παρόντες, καὶ ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ἀπὸ τὰ ὀνόματα αὐτῶν.

§66Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἅμα τῇ ὑποβολῇ, διότι ἄλλως θὰ ἐγίνετο καταστρατήγησις τῆς διατάξεως.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕως ὅτου προσκομισθῇ ὁ κατάλογος προχωροῦμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων νομοσχεδίων. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φυγοδικίας» ἀναβάλλεται. Συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§68Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν παρήγαγεν εἰς ἐμὲ ἡ ὑποβολὴ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων, ἦτο ἀγαθωτάτη, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν ἡ αὐτὴ ἐντύπωσις παρήχθη, καθόσον διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνονται ὅτι πολλὰ τὰ κακὰ θέλουσι θεραπευθῆ. Τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια τόσον τὰ τῶν προηγουμένων σειρῶν, ὅσον καὶ τῆς τελευταίας εἶναι μεγίστου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ἡ ὑποβολὴ μὴ γίνῃ κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν πρώτων νομοσχεδίων καὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων τῆς τρίτης σειρᾶς, ὅπως ὠνόμασε ταῦτα, ἐξέλεξεν ἀληθῶς κατάλληλον στιγμὴν τὴν ἀρχὴν τῶν συνεδριάσεων. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐπιτυχὴς ἦτο ἡ τοιαύτη σκέψις, διότι πολλὰ νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν καὶ πολλὰ τῶν ἤδη ὑπὸ συζήτησιν θέλουσιν ἴσως ψηφισθῆ καὶ δὲν θὰ ἐψηφίζοντο, ἂν βραδύτερον ὑπεβάλλοντο ταῦτα. Ὁπωσδήποτε ὅμως νομίζω ὅτι νομοσχέδια τοιούτου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν αὕτη εἶναι ἀνέτοιμος, καὶ νὰ ἐπιδιώκηται ἡ ψήφισις αὐτῶν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Νομοσχέδια τοιούτου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ μὴ ἐγίνοντο γνωστὰ μόνον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παραπέμπωνται εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία γνωρίζομεν πῶς ἐργάζεται, καὶ ἔπειτα νὰ συζητῶνται καὶ νὰ γίνωνται νόμοι τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ ἦτο ὀρθόν, ὅπως καὶ ἡ κοινωνία ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἐπὶ τοιούτου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος νομοσχεδίων. Ὁπωσδήποτε τὰ νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν καὶ πρόκειται νὰ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους. Αἱ ἐπιτροπαί, εἰς τὰς ὁποίας παρεπέμφθησαν, ἐκτὸς ἀσημάντων παρατηρήσεων, εὗρον ὅλα τὰ νομοσχέδια ὡς λίαν ὀρθά. Καὶ μὴ κάμνων μνείαν ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων καὶ περιοριζόμενος εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εὑρίσκω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πολὺ ἐπιπολαίως ἐξήτασε τὸ ζήτημα δεχθεῖσα ὅλας τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ εὑροῦσα τοῦτο μόνον ψεκτόν, ὅτι, ἀφοῦ θὰ διορίζηται ἄνευ προσόντων ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου, πρέπει καὶ νὰ μὴ ἀπολαύῃ τῆς μονιμότητος. Κατὰ τὰ ἄλλα τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς εὑρέθη ὅτι ἔχει ἄριστα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κ. Βουλευταί, δὲν ἐπιδιώκεται τίποτε ἄλλο παρὰ ὅ,τι ἐπεδιώχθη δι’ ὅλων τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ τόσον τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, ὅσον καὶ οἱ τῆς παρούσης, ὁσάκις ἠθέλησαν δῆθεν νὰ ὀργανώσωσι τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅλαι αἱ διατάξεις τῶν νομοσχεδίων μὲ ὅλην τὴν δικαιολογίαν ὅπως θεραπευθῶσι τὰ κακῶς ἔχοντα ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἐπιδιώκουσι, τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ, τὴν ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀπαιτήσεων. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν διαφόρων Ὑπουργείων εἶναι ἀρκετὰ ἐπιτήδειοι, ἵνα πείθωσι πάντα Ὑπουργὸν ὅτι ὅλα ἔχουσι καλῶς, ὅτι τὰ πρόσωπα εἶναι λαμπρά, ὅτι ἡ ἐπιμέλεια παρακολουθεῖ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἓν μόνον ἐλλείπει, ὁ ἀριθμός, πάντοτε ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνεπαρκής. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς λέγει ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ ἐνόησαν τὸ κακόν, ἐφρόντισαν δὲ νὰ θεραπεύσωσιν αὐτὸ ὑποβαλόντες νομοσχέδια περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ ἢ τροποποιήσεων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Νομίζω ὅμως ὅτι τοῦ κακοῦ τούτου γίνεται κατάχρησις ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὄχι διότι εἶναι χειροτέρα τῶν ἄλλων, ἀλλὰ διότι οἱ ὑπάλληλοι κατώρθωσαν νὰ πείσωσιν αὐτὴν νομίσαντες ὅτι καταλληλοτέρα περίστασις εἶναι ἡ παροῦσα. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπερηκόντισεν εἰς τὸ κακὸν τοῦτο τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ ὅλας τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, διότι αἱ ἄλλαι ἀπεπειράθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔπραξαν τίποτε, ἡ δὲ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπεπειράθη καὶ ἔφερεν ἀποτέλεσμα. Ἐγένετο ἡ πολυτελεστάτη αὔξησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ ἐγκατάστασις πολυαρίθμου προσωπικοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὶν ἔτι ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία αὐτοῦ. Θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω σήμερον περισσότερα. Ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ὅπου ἦτο δυνατὸν γίνῃ προσθήκη προσωπικοῦ. Εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλειπεν ὁ ἰδιαίτερος γραμματεύς, ἐλήφθη πρόνοια νὰ προστεθῇ τοιοῦτος, καὶ βλέπομεν ὅτι καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐλήφθη πρόνοια νὰ προστεθῇ εἷς ἰδιαίτερος γραμματεύς, ὅπως προσετέθη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καθ’ ὃν χρόνον εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα πολὺ μεγαλείτερα καὶ πολυπλοκωτέραν ὑπηρεσίαν ἔχοντα ἡ θέσις τοῦ ἰδιαιτέρου γραμματέως δὲν ὑπάρχει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἐπιδιώκεται ἄλλο τι ἢ ἡ μετατροπὴ τῶν γραφείων εἰς τμήματα, ἡ μετατροπὴ δ’ αὕτη προϋποθέτει τὴν προσθήκην τμηματαρχῶν καὶ τὴν διατήρησιν τοῦ ἄλλου προσωπικοῦ, διότι ὑποτίθεται ὅτι ὁ τμηματάρχης δὲν πρόκειται νὰ προσφέρῃ ἐργασίαν, πρόκειται νὰ δέχηται καὶ πωλῇ γνώσεις, ἡ δὲ ὑπηρεσία νὰ γίνεται ὑπὸ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Ἀφοῦ ὅμως τοῦτο ἐγένετο, ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ἀποκλεισθῇ πᾶς τις ἔξωθεν καὶ τὰς δημιουργουμένας θέσεις καταλάβωσιν οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Τὸ κακὸν τοῦτο δὲν ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μόνον, ἀλλ’ ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ἔχουσι τὸ κακὸν αὐτό. Λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ὡρισμένα προσόντα διαγράφωνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὕτως ὥστε νὰ ἀποκλείηται πᾶς ἔξωθι εἰδικός· καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰς ἰδίας ταύτας διατάξεις εἰς τὰ διάφορα νομοσχέδια νὰ ἔχῃ ὁ διοριστέος δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἢ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἢ ἑπταετῆ ὑπηρεσίαν, ὅλα χαρακτηριστικά, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ὡρισμένον πρόσωπον, καὶ οὕτως ἀποκλείονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἰσχυροί, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὐτύχησαν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ γραφείου τρίτης τάξεως.

§69Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο ζήτημα.

§70Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λέγετε ὅτι κανονίζετε τὰ τοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει.

§71Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πιστεύω εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ περιέχηται τοῦτο.

§72Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 9 λέγει· «Εἰς τμηματάρχην δευτέρας τάξεως προάγεται ὁ ἐπὶ πενταετίαν ὑπηρετήσας ὡς γραμματεὺς πρώτης τάξεως, εἰσελθὼν δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ τῆς προμνησθείσης ἐν ἄρθρῳ 7 δοκιμασίας». Ἡ κυριωτέρα διάταξις, ἡ ὁποία ὑπάρχει, καὶ ἡ ὁποία δεικνύει ὅτι ἀποκλείει πάντα, ὅστις ἤθελεν ἔχει τὰ εἰδικὰ προσόντα, εἶναι ἀκριβῶς ἡ θέσις τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν. «Γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν ἔχων τὸν βαθμὸν καὶ μισθὸν Εἰσαγγελέως παρ’ Ἐφέταις διορίζεται ὁ ἐπὶ πενταετίαν ὑπηρετήσας ὡς τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν φυλακῶν ἢ ἐπὶ ἑπταετίαν ἄλλου τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἢ ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ δεκαετίαν ὡς Εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν ἢ ἐπὶ πενταετίαν ὡς Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν ἢ ὁ ἐνασκήσας ἐπὶ δεκαετίαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, ἀσχοληθεὶς δὲ καὶ εἰς εἰδικὰς ἐν τῇ σωφρονιστικῇ ἐπιστήμῃ ἢ ἐν τῷ ποινικῷ δικαίῳ σπουδάς».

§73Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἄλλο θέλετε νὰ θέσωμεν;

§74Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ζητήσωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἄλλα προσόντα· θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχῃ μόνον τὸ τελευταῖον προσόν.

§75Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκετε δεδικαιολογημένην τὴν παρατήρησίν σας, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἀποκλείονται ὅσοι δὲν ηὐτύχησαν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ γραφέως; Καθιεροῦται εἷς μέγιστος κύκλος.

§76Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐνόσῳ τὰ προσόντα εἶναι τόσον εὐρέα, βεβαίως θὰ ἀποκλείωνται οἱ εἰδικοί.

§77Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προτείνων εἰσηγεῖται εὐρύτερον κύκλον ἀκριβῶς, ἵνα ἀποκλείσῃ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένου προσώπου.

§78Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βλέπετε ὅτι διορίζεται γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν ὁ ἐπὶ ἑπταετίαν ὑπηρετήσας ὡς τμηματάρχης ἄλλου τμήματος πλὴν τοῦ τμήματος τῶν φυλακῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ τμηματάρχης, λόγου χάριν, τοῦ Λογιστικοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὔτε εἴδησιν περὶ φυλακῶν.

§79Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τμηματάρχης ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐργάζεται εἰς μέγα μέρος ἀφορῶν τὰς φυλακάς.

§80Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, διότι πληρώνει τὰς δαπάνας. (Ἱλαρότης). Δὲν ἀποκλείεται βεβαίως νὰ καταγίνῃ εἰς ἰδιαιτέρας μελέτας περὶ φυλακῶν καὶ οὗτος, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείεται νὰ ἐγκύψῃ εἰς ἰδιαιτέρας μελέτας περὶ φυλακῶν καὶ πρόξενός τις τοῦ Κράτους.

§81Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτιμήσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἡ εὐρύτης τῶν προσόντων δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι. Φρονῶ δ’ ὅτι εἶναι μεγάλη πολυτέλεια νὰ ὁρισθῇ ἡ θέσις αὕτη, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀναγκαία.

§83Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θέσις αὕτη δὲν ὁρίζεται σήμερον· ὑπάρχει εἰς τὸν κείμενον νόμον τοῦ 1887.

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἔπρεπε τότε νὰ καταργηθῶσιν.

§85Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο ζήτημα.

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λέγετε ὅτι κανονίζετε τὰ τοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει.

§87Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰ 1887.

§88Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐφηρμόσθη ποτέ. Σήμερον κανονίζετε τὰ τοῦ προσωπικοῦ καὶ δύνασθε νὰ καταργήσητε τὰς περιττὰς θέσεις.

§89Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδαμοῦ ἠκούσθη σύστημα φυλακῶν ἄνευ ἐπιθεωρητοῦ.

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὑπὸ τμηματάρχου, διότι μετὰ μίαν ἐπιθεώρησιν ὁ ἐπιθεωρητὴς θὰ ἔχῃ θέσιν ἀργομίσθου, ὅπως ἔχουσιν ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταί, καὶ θὰ ἐπέρχηται μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ τμηματάρχου σύγκρουσις δύο ὑπηρεσιῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γίνηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ. Ἡ προσθήκη λοιπὸν ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἐθεωροῦντο ὅτι εἰργάζοντο προσκεκολλημένοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, δὲν ἐπιδιώκει τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἱκανοποίησιν, ἐπαναλαμβάνω, προσωπικῶν ἀπαιτήσεων. Προεξοφλοῦμεν πάντοτε τὸ προσωπικὸν τὸ ἀπαιτούμενον πρὶν ὀργανώσωμεν μίαν ὑπηρεσίαν. Πρὶν ἱδρυθῇ ἡ πρώτη φυλακὴ ἀμέσως κάμνομεν τὸ προσωπικὸν τῶν φυλακῶν.

§91Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρὶν γίνωσι τὰ κτηματικὰ βιβλία ἔχομεν καὶ τμῆμα κτηματικόν.

§92Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γίνεται, κύριοι Βουλευταί, πολὺς λόγος περὶ τῆς ἐκλείψεως τοῦ ῥουσφετίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδονται ὅλα τὰ μέχρι τοῦδε κακά. Ἀλλὰ λυποῦμαι παρατηρῶν ὅτι δὲν ἐξέλιπε τοῦτο. Παραμένουσιν ἀκόμη ἀρκεταὶ θέσεις, ὥστε νὰ ἐμβάλλωσιν εἰς πειρασμὸν καὶ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τοὺς Βουλευτάς. Εἴτε ὑπάρχει πλῆθος θέσεων, εἴτε ὑπάρχουσιν ὀλίγαι, ὁ ἀριθμὸς τῶν θεσιθήρων θὰ ὑπάρχῃ. Ἐφ’ ὅσον ἐκρίθη ὀρθὸν ὅτι διὰ Συμβουλίων διορίζονται καὶ προάγονται οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, νομίζω ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἐξέλιπε, διότι ὑπάρχουσι μικραὶ θέσεις πολλαί, ἔστω καὶ αἱ θέσεις τῶν κλητήρων, αἱ ὁποῖαι ἐμβάλλουσιν εἰς πειρασμὸν ὄχι ὀλίγον. Αἱ θέσεις αὗται εἶναι ἀρκεταί, ὅσον ὀλίγαι καὶ ἂν εἶναι, νὰ σχηματίσωσι σχέσεις μεταξὺ Βουλευτῶν καὶ Ὑπουργοῦ, βλέπω δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ὑπάρχει διάταξις, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται ἡ πρόσληψις ἐκτάκτων ὑπαλλήλων μέχρι δραχμῶν 80.

§93Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπροσέξατε τί λέγει; Τὸ ἀνεγνώσατε;

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὑπαρχούσης ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας εἰδικῶς αἰτιολογουμένης... ἢ ἐπὶ διάστημα μέχρι τριῶν τὸ πολὺ μηνῶν».

§95Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον μόνον.

§96Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σπεύδετε, κύριε Ὑπουργέ. Εἴτε διὰ τρεῖς μῆνας εἴτε δι’ ὀλιγώτερον ὁ πειρασμὸς ὑπάρχει. Ἀκριβῶς δὲ αἱ μικραὶ θέσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοὺς περισσοτέρους ἀπαιτητάς, καὶ διότι πλεῖστοι νέοι εἶναι οἱ σπουδάζοντες ἐν Ἀθήναις καὶ ἐπιδιώκουσιν αὐτὰς τὰς μικρὰς θέσεις, καὶ διότι αἱ θέσεις αὗται δὲν ἔχουσι προσόντα. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δεδικαιολογημένως ἐξαγγέλλει ὅτι διερρήχθη πᾶσα σχέσις Βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὕτη, διότι ἡ ὑπάρχουσα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμβάλλῃ εἰς πειρασμὸν καὶ προκληθῇ ὁ τμηματάρχης νὰ προκαλέσῃ τοιαύτας ἐκτάκτους ἀνάγκας. Θὰ ἐπεθύμουν ἑπομένως, ὅπως ἡ διάταξις αὕτη ἐκλείψῃ, ὅπως μὴ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως οἱ Βουλευταὶ δὲν εἶχον τὰς παροχάς, τὰς ὁποίας εἶχον πρότερον, ἀπέμειναν ὅμως εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς πλεῖσται ὅσαι θέσεις, ὥστε νὰ λέγηται ὑπὸ πλείστων ὅτι ἀποκέντρωσις σημαίνει ἀποδίωξις τῶν ἄλλων καὶ παραμονὴ πάντων τῶν δικαιωμάτων εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε νὰ ἔχῃ ἀρκετὰς θέσεις. Εἰς ἄλλην περίστασιν νομίζω ὅτι θὰ μοὶ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδείξω πῶς ἔκαμον χρῆσιν τοῦ τοιούτου δικαιώματος πρὸς ὑποστήριξιν φίλων οἱ Ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Θὰ εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως μεταξὺ τῶν γραφέων ἢ μᾶλλον τῶν δακτυλογράφων περιλαμβάνωνται καὶ γυναῖκες. Εἶναι μία καλὴ ἀρχή, καὶ θὰ ἦτο ἀξιοσύστατον, ὅπως καὶ ἄλλα νομοσχέδια λάβωσι πρόνοιαν περὶ τούτου, διότι ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῆται πολὺ καλλίτερον διὰ τῶν θηλειῶν χειρῶν ἢ διὰ τῶν ἀρρένων.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1; Οὐδείς. Οἱ παραδεχόμενοι ἑπομένως τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ὡσαύτως τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται)

§98Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐνταῦθα θὰ γίνῃ κάποια τροποποίησις. Εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου μετὰ τὴν λέξιν «Ὑπουργοῦ» θὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς εἰς ἀντικατάστασιν τῶν ἑπομένων: «καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητῶν τοῦ Δικονομικοῦ Δικαίου».

§99ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχομεν ἐπιθεωρητὴν φυλακῶν τώρα;

§100Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνῃ καὶ ἐὰν γίνῃ.

§101ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν γίνῃ;

§102Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἤδη εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν τοιαύτην θέσιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ὡσαύτως τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6.) Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§104Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 παρατηρῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει τὴν χριστιανικὴν ῥῆσιν «μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου». Ἐδῶ δὲν ἔχομεν πλέον διδάκτορας καὶ προλύτας κατὰ τὸν νέον Ἀκαδημαϊκὸν ὀργανισμόν, ἀλλὰ πτυχιούχους.

§105Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διορισθῶσι πτυχιοῦχοι.

§106Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τὸ θέσωμεν.

§107Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 μὲ τὴν φράσιν «πτυχιούχους» καὶ ὄχι διδάκτορας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§110Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ «ἢ ὡς ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν», τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθὸν καὶ νὰ προστεθῇ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Εἶτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11, 12, 13 καὶ 14 ὡς ἐτροποποιήθησαν, ἐπίσης τὰ 15, 16, 17 καὶ 18 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 490 ἐδ. αʹ § 1 καὶ 530 ἐδ. αʹ § 1 καὶ 2 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας» δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Π. Πετροπουλάκης καὶ Γ. Παρασκευόπουλος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Διὰ τὰ κτήματα θὰ τεθῇ «καὶ τὰ κτήματα τὰ ἔχοντα ἀξίαν ὀλιγωτέραν τῶν 1000 δραχμῶν».

§113Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μάλιστα. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου καὶ ἐνεργεῖται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον):

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 163. 151 ναί, 11 ὄχι, καὶ 1 ἠρνήθη. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν συνεργείων τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ κλ.».

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀναβάλλεται.

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν διακόπτομεν;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς, λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.).