1911.07.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 134.

Τῆς 8ης Ἰουλίου 1911.

(Παρασκευή)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Τσιριμώκου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 11 π. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 129 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ δὲν διενεμήθησαν εἰσέτι· θὰ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Ἀρχιτέκτονες καὶ μηχανικοὶ πτυχιοῦχοι ζητοῦσιν, ὅπως ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ ἡ σύνταξις σχεδίων κλπ. 2) Ὁ λαὸς Ζαγορᾶς παρακαλεῖ, ὅπως γίνῃ δεκτὸν ψήφισμα τοῦ δημ. συμβουλίου περὶ ἐπιβολῆς ἐγγείου φόρου ἐλαίου εἰς ἐξαγωγήν, πληρωνομένου εἰς χρῆμα· 3) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Χαλκίδος ζητεῖ μείωσιν τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν σκαγίων καὶ ἐλευθερίαν κατασκευῆς τούτων· 4) Οἱ κτηματίαι τῆς περιφερείας Ἀμαλιάδος καὶ Ῥοδιάτας ζητοῦσιν ἀναγραφὴν πιστώσεως πρὸς διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου Σοχιᾶς καὶ Κουρλάσα· 5) Ὁ ἐν Βόλῳ ἀνορθωτικὸς σύλλογος ζητεῖ, ὅπως ἀνασταλῇ ἐπὶ τρίμηνον ἡ καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Χ. Δικαῖος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 567 τοῦ Ποιν. Νόμου» καὶ ἑτέραν «περὶ γάμου καὶ περὶ τρόπου ἐκδόσεως ἐπισυναπτικῶν ἀδειῶν πρὸς τέλεσιν τοιούτων». Οἱ κ. κ. Γ. Ζούκας, Θ. Γρηγορίου, Π. Μαυρίκης, Π. Φλέσσας, Ν. Κάραλης, Ἀ. Ἀποστολίδης, Δ. Ζαμᾶνος καὶ Μ. Σφακιανάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῶν κατασκευῆς σιγαρέττων. Οἱ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς, Θ. Γρηγορίου, Λ. Φλαμῆς, Π. Φλέσσας, Π. Δεληβοριᾶς, Ν. Ἀνδρεαδάκης καὶ Α. Παπαποστόλου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναδιορισμοῦ τῶν προϋπηρετησάντων ταχυδρομικῶν διανομέων». Ὁ κ. Κ. Ζαβιτσάνος ὑποβάλλει πρότασιν περὶ «ἀναγραφῆς ἐκτάκτου πιστώσεως 8.000 δρ. δι’ ἔκτακτον ἀμοιβὴν τῶν στενογράφων». Ὁ κ. Ἰ. Γραμματίκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προαγωγῆς καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων». Οἱ κύριοι Σ. Θεοδωρόπουλος, Ν. Πετροπουλάκης, Θ. Κουτούπης, Ἰ. Βαββανάκος, Μ. Δαζέας καὶ Π. Λαγοπάτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΨΒʹ (3702) τῆς 31 Μαΐου 1910 περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νομαρχιῶν καὶ ἀρχειοφυλακείων». Οἱ κ. κ. Δ. Λαζαρῆς. Ν. Σπηλιάδης, Μ. Γαλανός, Ε. Κυταριόλος, Ν. Ἀνδρεαδάκης, Α. Ἀναστασιάδης, Σπ. Θεοδωρόπουλος, Θ. Μιχαλόπουλος, Λ. Παναγιωτόπουλος, Β. Κυρέλλος, Σ. Παπαχατζῆς καὶ Κ. Μᾶνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΓΨΚʹ (3720) περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητα γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Οἱ κύριοι Σ. Θεοδωρόπουλος καὶ Μ. Νεγροπόντης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ «προσθήκης διατάξεων εἰς τοὺς νόμους ͵ΓΥΡΕʹ, ͵ΓΦΝΒʹ, ͵ΓΧΙϚʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν». Οἱ κύριοι Ἰ. Βαββανάκος, Ἰ. Λιμπερόπουλος, Δ. Πετσετάκης, Γ. Λαμπρινόπουλος, Φ. Βακκαλόπουλος, Ἰ. Μαμάης, Σ. Θεοδωρόπουλος καὶ Ἐ. Κυταριόλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ (3702) περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν νομαρχιῶν καὶ τῶν ἀρχειοφυλακείων». Ὁ κ. Ν. Σακελλάριος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1911 ὑπὲρ τῶν ἐκ σεισμῶν παθόντων κατοίκων Λευκάδος, Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ καὶ λοιπῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας». Ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς κ. Ἐ. Μπενάκης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν γαιῶν πρὸς καλλιέργειαν καπνοῦ». Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§2Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ παρακαλέσω νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου», τὸ ὁποῖον εἶναι μικρὸν καὶ δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ συζήτησιν καὶ κατόπιν νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἄλλην συζήτησιν.

§3Ι. ΒΑΒΒΑΝΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§5Ι. ΒΑΒΒΑΝΑΚΟΣ. Λυποῦμαι, διότι φίλος ὢν τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπερωτήσω καὶ νὰ κακίσω αὐτὴν διὰ παράλειψιν καθήκοντος ἐπιβεβλημένου λόγῳ τῆς συγκινήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ κοινὴ γνώμη ὡς ἐκ τῶν διαφόρων γεγονότων τῶν ἀνακινηθέντων συνεπείᾳ τοῦ ἐθνικοῦ ἀτυχήματος τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἀπὸ ἡμερῶν ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ δὴ εἰς τὴν ἐν Πειραιεῖ ἐκδιδομένην ἐφημερίδα «Ἀστήρ», ὅτι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι τοῦ Β. Ναυτικοῦ περιερχόμενοι τὰ διάφορα δημοσιογραφικὰ γραφεῖα, ἐδημοσιογράφουν καὶ διέσυρον τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ναυτικοῦ ἀφ’ ἑνός, καὶ ἐξύβριζον τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ἀφ’ ἑτέρου. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀνεγράφη εἰς τὴν αὐτὴν ἐφημερίδα ὅτι ἀνώτερος ἀξιωματικός, καὶ ἀναφέρει τὸ ὄνομά του, (ἀναγινώσκει): «...ὁ κ. Γούδας περιφερόμενος κλπ. ὕβριζε τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὴ τὸν Πρόεδρον αὐτῆς κλπ.» Ἀναγράφει δὲ κατωτέρω ὅτι ἐστάλη ἔκθεσις τῆς Βασιλικῆς Πρεσβείας, ἡ ὁποία ἐπιβεβαιοῖ τὰ ὅσα ἐν ταῖς ἀγοραῖς καὶ τοῖς καφενείοις τῆς Κωνσταντινουπόλεως διέδιδεν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐξυβρίζων καὶ μὴ φειδόμενος οὐδὲ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Ὑπουργοῦ του καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη σαφὴς καταγγελία ἀνεγράφη εἰς ἐφημερίδα, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Β. Πρεσβεία τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπεβεβαίωσε ταῦτα, ὅτι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶχε τὸ θράσος νὰ διασύρῃ τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὸ κέντρον τοῦ ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ, ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπενέβη μέχρι τοῦδε, ὅπως ζητήσῃ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ Ναυτικῷ, ἀναμένω δὲ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς προΐσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα διὰ δηλώσεών του ἱκανοποιήσῃ τὴν κοινὴν γνώμην.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε ἐν τούτοις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§7Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνεπτύξατε ἐπερώτησιν, ἂν τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, θὰ ψηφίσητε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως;

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα πρό τινων ἡμερῶν, θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ μάλιστα κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ τὰ λεχθέντα.

§9Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε μεταβολὴν αὐτῆς;

§11Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρόκειται νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν διετάχθη ἀνάκρισις κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Χρόνος».

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν.

§13Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐγὼ θὰ ζητήσω μεταβολήν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν αἴτησιν 10 Βουλευτῶν. Γ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως».

§15Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἀναγραφὴν τῶν νομοσχεδίων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 26 αὐτῆς, ἀναφέρεται ὡς ψηφισθὲν χθὲς εἰς δευτέραν συζήτησιν καὶ ἐρχόμενον σήμερον εἰς τρίτην, τὸ νομοσχέδιον «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων». Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀνεβλήθη.

§16Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεβλήθη προσωρινῶς καὶ ἔπειτα ἐψηφίσθη.

§17Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν δέχηται τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Ὁ κ. Καμπάνης παραιτεῖται. Ὁ κ. Γαλανός. Ἀπών.

§19Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον καὶ χθές, κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον ὅτι συμβαίνει εἰς ἐμὲ νὰ εἶμαι ὀπαδὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἰδέας φανατικός, φανατικός, τονίζω τὴν λέξιν, διότι χθὲς δὲν ἠκούσθην καλῶς καὶ ὑπετέθη ὅτι εἶπον «ὀπαδὸς ἀναρχικός».

§20Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πᾶν ἄλλο.

§21Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Φανατικὸς ὀπαδὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἰδέας, θεωρῶ καθῆκόν μου καὶ ὑποχρέωσίν μου, νὰ πολεμήσω κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶναι διατετυπωμένον. Ὁ τόνος καὶ ἡ κατεύθυνσις εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν ἐξουσιῶν καὶ τῶν δημοσίων Ἀρχῶν πρέπει νὰ δίδηται κατ’ ἐμὲ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης, διὰ τῆς ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ὑπευθύνου Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ὡς ἔλεγον καὶ οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι, «μηδὲν ἄγαν». Πᾶσα παντοδυναμία ἀνθρωπίνη, μὴ οὖσα πάνσοφος, εἶναι ἐπιρρεπὴς εἰς καταχρήσεις. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης τῆς θεμελιώδους πηγάζει ἡ δικαιολογία τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἀλλά, ὡς ἔλεγον καὶ ἄλλοτε πρὸς ὑμᾶς, τὴν ἀποκέντρωσιν ἐννοῶ ἐντὸς τῶν κλάδων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν τὴν ἐκτὸς τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἀποκέντρωσιν τὴν ἐκλαμβάνω ὡς τινα ἐξάρθρωσιν τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκω δεδικαιολογημένον τὸν περὶ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως θεσμόν, κατὰ τὸ μεῖζον μέρος, ὡς εἶχε τεθῆ ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1895, ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου, ὅστις ἔθηκεν εἰς τὸν τόπον, καθ’ ὅσον ἦτο δυνατόν, καθ’ ὅσον ἐπέτρεπον τὰ μέσα του, ἀληθῆ στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, διότι χιλιάδες δημοδιδασκάλων κατέστησαν λειτουργοὶ τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ ὄργανα ταπεινὰ καὶ ὑπηρετικὰ τῶν κατὰ τόπους μικροφατριαρχῶν, καὶ ἔδωκε βίον ἀξιοπρεπῆ εἰς 15,000 ἴσως ψυχῶν, τὰς οἰκογενείας τῶν δημοδιδασκάλων. Καὶ ἔκτοτε ἀληθῶς καὶ πραγματικῶς χρονολογοῦνται αἱ πρόοδοι τῆς παρ’ ἡμῖν στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἑπομένως τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὑπέστη ἀκρωτηριασμοὺς καὶ διαστροφάς, τὰς ὁποίας καλούμεθα νὰ διορθώσωμεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει καλούμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον, διότι ὡς ἔργον ἀνθρώπινον θὰ εἶχεν ἐλαττώματα, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι πάντες οἱ θεσμοὶ βελτιοῦνται ὑπὸ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλουσι νὰ προοδεύσωσιν, ἰδιαίτατα δὲ οἱ νέοι θεσμοί, τῶν ὁποίων αἱ ἐλλείψεις καὶ τὰ ἐλαττώματα ἀναφαίνονται ἐν τῇ πράξει, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ἐθεωρήθη καὶ ἐπιτετραμμένον ἀκόμη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως καταλύσωμεν ὁλοτελῶς τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον καὶ νὰ παραδώσωμεν δέσμιον καὶ ὑπόδουλον τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν εἰς ἓν Κεντρικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἀποτελούμενον ἀπὸ πρόσωπα ξένα παντελῶς πρὸς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, μένοντα ἐν Ἀθήναις, ὑποκύπτοντα εἰς τοὺς ἐπηρεασμοὺς τοὺς πολιτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς τῆς πρωτευούσης, δουλεύοντα εἰς τοὺς δεσμοὺς καὶ τὰς σχέσεις ἐκείνας τὰς πολιτικάς, ἀλλὰ περισσότερον, τὸ τονίζω, τὰς κοινωνικάς, πῶς ἐθεωρήθη ἐπιτετραμμένον ἡμεῖς, οἵτινες ἤλθομεν νὰ ἀνορθώσωμεν τὸν τόπον τοῦτον, νὰ πλήξωμεν τόσον ἀνηλεῶς, τόσον αἱματηρῶς μίαν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων λειτουργιῶν τοῦ Κράτους τούτου, τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Καταρτίζεται ἓν Κεντρικὸν Συμβούλιον ἐκ διαφόρων Κυρίων, ἕκαστον μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν τμηματάρχου, ὅπερ Συμβούλιον θὰ ἔχῃ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄμεσον γνῶσιν τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο τῆς ἐπιδόσεως ἑκάστου δημοδιδασκάλου, τῆς διαγωγῆς αὐτοῦ ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ καὶ λεπτομερείᾳ; Τὰ στοιχεῖα, τὰ δυνάμενα νὰ καταφθάσωσιν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς χώρας, ἀπὸ τὰ τέσσαρα ἄκρα τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπαρκῆ, ὅπως διαφωτίζωσιν αὐτό. Φαντάζεσθε δέ, ἀφοῦ θὰ στερῶνται πραγματικῶν, ἀληθῶν καὶ σαφῶν πληροφοριῶν, καὶ θὰ ὑφίστανται τοὺς ἐπηρεασμούς, τοὺς ὁποίους εἶπον, πῶς θὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντά του. Διὰ τοὺς λόγους τούτους μᾶλλον προσῆκον θὰ ἐθεώρουν ἐγὼ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν δὲν τὸ ἀποσύρῃ ὁριστικῶς ἡ Κυβέρνησις, ἵνα συζητήσωμεν εὐρύτερον καὶ ἐπιμελέστερον καὶ μᾶλλον ἐπισταμένως ἐπὶ αὐτοῦ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον. Ἀπαιτεῖται πολλὴ προσοχή, προκειμένου νὰ τεθῶσι τοιοῦτοι θεσμοί. Ἀπαιτεῖται πολλὴ ἠρεμία, διὰ νὰ συζητήσωμεν ὕψιστα ζητήματα τῆς χώρας, μέγιστον θέμα, τιθέμενον οὕτως ἀπροόπτως καὶ τόσον κατεπειγόντως ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Καὶ λέγω ταῦτα, διότι, ἐνῷ φθάνομεν εἰς τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς συζητήσεως, δὲν ἤκουσα, δὲν εἶδον, δὲν ἀντελήφθην νὰ προέλθῃ εἰς τοιαύτας σκέψεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν ἤκουσα νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ὅτι δὲν ἐμμένει εἰς τὴν τοιαύτην κατάρτισιν τοῦ Συμβουλίου, τοῦ παντελῶς ξένου πρὸς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, τοῦ ἑδρεύοντος εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἀναλαμβάνοντος κατὰ τρόπον ἄκρως ἀντικοινοβουλευτικὸν νὰ διαθέτῃ εἰς τὸ μέλλον τὴν τύχην πάντων τῶν δημοδιδασκάλων, νὰ κρατῇ εἰς τὰς χεῖράς του ὅλον τὸ μέλλον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅλον τὸ ὑλικὸν καὶ ἠθικὸν μέλλον τῆς χώρας.

§22Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Οἱ δημοδιδάσκαλοι τὸ θέλουν.

§23Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδαμῶς.

§24Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτοὶ ἐζήτησαν νὰ φύγῃ ὁ Δεσπότης καὶ νὰ τεθῇ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν.

§25Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο.

§26Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐὰν ὑπῆρξε νόμος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐσεμνύνετο ἡ φαυλοκρατία, ἐὰν ὑπῆρξε νόμος, διὰ τὸν ὁποῖον συνέδεσε τὸ ὄνομά του ὁ σεμνὸς ἐκεῖνος Βουλευτὴς Κορινθίας μὲ τὴν πανελλήνιον εὐγνωμοσύνην, εἶναι ὁ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμος τοῦ 1895. Καὶ ὅμως τὸν νόμον ἐκεῖνον τὸν τοσοῦτον συντείνοντα εἰς βελτίωσιν τῆς παιδείας ἐνόμισε προσῆκον νὰ μεταρρυθμίσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τὰ ἀληθῆ παράπονα κατὰ τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου, καὶ συνεπῶς δὲν προβαίνει εἰς θεραπείαν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἴσως ὁ νόμος ἐκεῖνος. Διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀπέτυχε καὶ εἴς τινα μόνον μέρη, —καὶ τὰ μέρη ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα, ὅπου δὲν ὑπῆρχε γυμνασιάρχης, διότι ὅπου ὑπῆρχε γυμνασιάρχης προεδρεύων, ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ ηὐδοκίμησεν ὁ θεσμὸς αὐτός. Δὲν γνωρίζω τί συνέβη εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος· ἔχομεν ὅμως ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν, ὁλόκληρον τὸν νομόν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἔνθα οὐδὲν παράπονον ἠκούσθη κατὰ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ λόγος ἦτο διότι τὰς τυχὸν ὑπερβάσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ κατέστελλεν ἡ παρουσία τοῦ γυμνασιάρχου. Ἐὰν λοιπὸν τυχὸν εἴς τινα μέρη ἀπέτυχεν ὁ θεσμὸς αὐτός, τοῦτο ἐγένετο, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ γυμνασιάρχης. Τοσοῦτον δὲ μᾶλλον τὰς καταστέλλει ὁ γυμνασιάρχης, διότι ἔχει ἐπιρροὴν ἐπ’ αὐτοῦ ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι θεσμοῦ τοιούτου, ὁ ὁποῖος τόσα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ἔφερεν, οὐδέποτε θέλει ἐπιδιώξει τὴν κατάργησιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι νόμοι, τῶν ὁποίων τὴν κατάργησιν δυνατὸν νὰ ἐπιζητῶμεν, οὐχὶ ὅμως τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, διότι αὐτόχρημα κατάργησις τοῦ ἀγαθοῦ ἐκείνου θεσμοῦ εἶναι ἡ τυχὸν ἐπιψήφισις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Γνωρίζομεν ὅλοι ποῖα κακὰ ἢ μᾶλλον τί συμβαίνει ἐν τοῖς παρασκηνίοις τοῦ λεγομένου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀνωτέρας Ἐκπαιδεύσεως· ὅλοι γνωρίζομεν ποῖος θὰ ἀναπληρώσῃ μίαν κενωθεῖσαν θέσιν, καὶ ἂν δὲν τὸ γνωρίζομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι βιοῦμεν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, τὸ γνωρίζουσιν οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα. Καὶ βλέπετε θέσεις κενὰς ἐπὶ πέντε, ὀκτὼ μῆνας καὶ ἐν τούτοις, καίτοι ὑπάρχουν τὰ κατάλληλα πρόσωπα, δὲν προβαίνει τὸ Συμβούλιον εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν αὐτῶν θέσεων, διότι ἀναμένει ἄλλους ὑπάρχοντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ συμπληρώσωσι τὸν χρόνον τῶν προσόντων. Δυνατὸν νὰ λέγωσιν ὅτι τοιαῦται παρεκτροπαὶ βεβαίως δὲν συμβαίνουσιν εἰς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τῶν νομῶν, διότι εἰς τὰ Συμβούλια ἐκεῖνα ἐπικρατεῖ ἡ αἰδὼς πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων. Οὐδέποτε ἡ θέσις ἑνὸς δημοδιδασκάλου ἔμεινε κενὴ πλέον τοῦ μηνός· ἔχει ὅμως παραδείγματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι θέσις καθηγητοῦ μένει ἐπὶ μῆνας ἀκριβῶς κενή. Λοιπόν, Κύριοι, τοιαῦτα ἔκτροπα θέλετε νὰ ἐπαναφέρητε διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ νόμος οὗτος διασαλεύει ἐκ βάθρων τὴν ἔννοιαν ἑνὸς τοιούτου θεσμοῦ; Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου τούτου δέον νὰ μείνῃ κατὰ τὴν νέαν Σύνοδον τοῦ Ὀκτωβρίου, ἵνα συζητήσῃ ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸν νόμον αὐτὸν καὶ μὴ τὸν συζητῶμεν διὰ μιᾶς καὶ μόνης ἀναγνώσεως; Εἰμὶ πεπεισμένος ὅτι οἱ πλείονες τῶν κ. συναδέλφων δὲν ἔχουσιν ἀναγνώσει κἄν τὸν νόμον περὶ κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐν τούτοις ὁ νόμος αὐτὸς ἦλθεν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Καὶ ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ μικροῦ τινος, ἔρχεσθε νὰ καταργήσητε ὁλόκληρον θεσμόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐκπαίδευσις εὐγνωμονεῖ τὸν ἀείμνηστον Πετρίδην. Ἄς τὸ εἴπωμεν καθαρά· πλείονες τῶν 30 ἐξ ἡμῶν ἐζήτησαν ἀντίτυπον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ τὸ γραφεῖον δὲν ἔχει νὰ δώσῃ, διότι πάντα ἐξηντλήθησαν. Ἐννοεῖτε λοιπὸν ἐξ αὐτοῦ ποῖον ἐνδιαφέρον προκαλεῖ καὶ ποία σημασία δίδεται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ κατὰ πόσον ἐπιτρέπεται οὕτως ἐσπευσμένως καὶ ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§27Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιίας, συντεταγμένον συμφώνως πρὸς τὸν νόμον.

§28Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοι τυγχάνει νὰ παρουσιάζωνται πάντοτε, προκειμένου περὶ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μὲ πλήρη μελέτην, δὲν δύναμαι δὲ νὰ ὑποθέσω τούτου ἕνεκεν ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπῆρξεν ἀντίθετος ἡ τακτικὴ αὐτῶν. Ἀκούων ἄρα πρὸ ὀλίγου τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμον ἐνταῦθα, ἀσφαλῶς ἐνόμιζον ὅτι αὗται προῆλθον ἐκ παρεξηγήσεως, καθόσον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εὕρισκον ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατελύοντο τὰ συμβούλια τὰ τοπικὰ τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1895. Τὰ συμβούλια ταῦτα ἐξακολουθοῦν καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑφιστάμενα, ἀναδιοργανοῦνται δὲ μόνον κατὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα κατὰ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἐκ τῆς δεκαεξαετοῦς πείρας ὡς ἐλλιπῆ. Οὐδένα ἐξ ἡμῶν λανθάνει ὅτι δυστυχῶς ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πλήρους ἐλέγχου, τὰ συμβούλια ταῦτα κατὰ τὴν ἐκτελεστικὴν αὐτῶν ἐνέργειαν δὲν ὑπῆρξαν ἀντάξια τῶν ἐλπίδων τῶν μεγάλων, τὰς ὁποίας ἐστήριξεν εἰς αὐτὰ ἡ Πολιτεία. Δὲν εἶναι δὲ πρώτη φορὰ αὕτη κατὰ τὴν ὁποίαν ἠκούσθη φωνὴ ἐναντίον τῶν ἐποπτικῶν τούτων συμβουλίων, καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ σύσσωμος ἴσως, ἐπέβαλεν εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ ὑποβάλλωσι νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θὰ μετερρύθμιζον τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις δηλοῦσα ὅτι τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια ὀφείλουσι νὰ παραμένωσι τοιαῦτα, διότι ἔχουσι νὰ διεξαγάγωσι πλῆθος ἐργασιῶν ἐκπαιδευτικῶν διὰ τὰς ὁποίας ἡ ὕπαρξις αὐτῶν εἶναι ἀναγκαία. Τὰ τοπικὰ συμβούλια ὀφείλουσι νὰ παρακολουθῶσιν ἐκ τοῦ πλησίον τὴν δρᾶσιν τῶν δημοδιδασκάλων, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ κέντρου ἡ Πολιτεία. Ὀφείλομεν ὅμως ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτὰ τῶν στοιχείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε κατέστησαν τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν προβληματικὴν καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν νοσηράν· καὶ τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οὐδόλως συνέβαλον μέχρι σήμερον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς προόδου. Τὰ δύο μέλη τῶν συμβουλίων τὰ ὁποῖα, προέρχονται ἐκ τῆς κοινωνίας, ἐννοοῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ συμφέροντα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἀντικαταστήσῃ ἀκόμη ἓν μέλος δι’ ἑτέρου, τοῦτο ἔπραξε διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐνῷ τὸ μέλος ἐκεῖνο καὶ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ἔχει ὅλον τὸν ἄπειρον σεβασμὸν καὶ ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας, δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἠθέλησε νὰ καταγίνῃ εἰς τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἐν πλήρει πεποιθήσει ἀνέθηκεν εἰς αὐτόν, καὶ εἶχεν ὅλον τὸ κῦρος νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ αὑτῆς. Ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσε παρὰ νὰ διαψεύσῃ τὰς ἐλπίδας ταύτας τῆς Πολιτείας. Τὰς διέψευσε δὲ διότι οἱ ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους εἶχε πέριξ αὐτοῦ ἵνα δίδωσι τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἦσαν ἄνθρωποι ἐπηρεασμένοι ἐκ τοπικῶν καὶ κομματικῶν λόγων. Δυστυχῶς δὲ καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς ὅλα τὰ συμβούλια δὲν προσέρχεται ὁ Ἐπίσκοπος ἀλλ’ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ. Ὅταν τοιαύτη εἶναι ἀληθῶς ἡ κατάστασις καὶ ὅταν ἡ συμμετοχὴ τοῦ προσώπου τούτου συμβάλλει ἀρνητικῶς, ἔρχεται δικαίως ἡ Πολιτεία, ζητοῦσα νὰ ἀντικατασταθῇ καὶ οὗτος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ οὐδὲν κακὸν εἰς τὸν θεσμὸν ἡ ἀντικατάστασις αὕτη, διότι ἔχομεν ἀκόμη ἐκτὸς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, δύο ἄλλα μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ μετέχωσι τοῦ συμβουλίου, τελείως ἀμερόληπτα. Ὅταν λοιπὸν οὕτω πως τὰ συμβούλια ταῦτα ἀναδιοργανοῦνται, δὲν ἐπιστεύομεν ὅτι θὰ παρήρχοντο ἐνταῦθα Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀντελήφθησαν πῶς μέχρι σήμερον εἶχον τὰ πράγματα, νὰ εἴπωσιν ὅτι καταλύομεν τὸν θεσμὸν αὐτόν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι πρὸς τούτοις ὅτι οὐδεμία ἐποπτεία μέχρι σήμερον ὑπῆρχεν ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Σήμερον καταρτίζεται ἀσφαλῶς τοιοῦτον ἐκ προσώπων ἀνωτέρων πάσης ὑπονοίας. Εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο παραμένουσι πάντα τὰ καθήκοντα τοῦ παλαιοῦ νόμου, δίδεται δὲ τὸ δικαίωμα ἐπίσης τῆς ἐνασκήσεως τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀποβάλλει διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τὴν τρομερὰν μορφὴν τοῦ αὐθαιρέτου, διότι δὲν εἶναι ἀνέκκλητον. Εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους δίδει πλήρη ἐλευθερίαν ἐφέσεως τῶν ἀποφάσεών του εἰς τὸ ὑπεράνω αὐτῶν τιθέμενον Κεντρικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ὡς ἀνωτέραν ἀρχὴν ἀποκεντρωτικήν, τὸ ὁποῖον ὑποχρεωτικῶς ἐπιλαμβάνεται τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν δημοδιδάσκαλος ἔχων δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν, δύναται νὰ γίνῃ μέλος τοῦ Συμβουλίου τῆς κεντρικῆς διοικήσεως, διότι δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἡ παίδευσις καὶ τὸ κῦρος αὐτοῦ εἶναι ἀνώτερα τῶν ἄλλων δημοδιδασκάλων, ὥστε νὰ δίδῃ γνώμην, μὴ ἐγείρουσαν τὴν δυσπιστίαν ἐν τῷ σώματι. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ἐλπίζω δὲ ὅτι μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ θέλει ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι τοῦτο οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκει ἢ νὰ πληρώσῃ μίαν ἔλλειψιν παρατηρηθεῖσαν ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ ἀοιδίμου Πετρίδου.

§29Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κηρύσσομαι κατ’ ἀρχήν, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δι’ αὐτοῦ σχεδὸν εἰπεῖν καταργεῖται ὁ νόμος τοῦ ἀοιδίμου Πετρίδου, διὰ τοῦ ὁποίου τόσον προώδευσεν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν, καὶ διότι ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν φέρει τὸ νομοσχέδιον, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐποπτικὰ Συμβούλια, ἰσοδυναμεῖ σχεδὸν πρὸς τὴν κατάργησιν αὐτῶν. Δὲν εἶναι ἀληθῆ τὰ δῆθεν παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν ὡς ἐκ τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας τῶν ἐποπτικῶν Συμβουλίων.

§30Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄργια.

§31Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὅλα τὰ νομοθετήματα ἔχουσι καὶ τὰς ἀτελείας των· ὅλα τὰ νομοθετήματα ἐνδεχόμενον νὰ καταλήξωσι καὶ εἰς μερικὰ παράπονα, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτων ὅτι πρέπει νὰ καταργῶμεν ἀμέσως τοὺς νόμους ἡμῶν, διότι εἰς τὸν νόμον μάλιστα αὐτὸν ἡ βάσις παραμένει ἄθικτος καὶ ἀληθής, καθόσον μὲ ὅλα τὰ παράπονα καὶ μὲ ὅλα τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν δύναταί τις νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις πολὺ προώδευσε καὶ τὸν προορισμὸν αὑτῆς ἐπιτελεῖ ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων.

§32Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἕνεκα τῆς μὴ ἀπολύσεως. Τοῦτο τὸ δέχομαι: κατὰ τὰ ἄλλα ἀπέτυχεν οἰκτρότατα.

§33Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐὰν ὑπῆρξαν ἀποτυχίαι ἐκ τοῦ ἐφαρμοζομένου νόμου, νομίζω ὅτι αἱ ἀποτυχίαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνήκουσιν εἰς τὰ δημοτικὰ Συμβούλια, εἰς τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ὁ νόμος τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωσι δημοδιδασκάλους, καὶ ἰδίως εἰς τὰ δημοτικὰ Συμβούλια τῶν ἀγροτικῶν δήμων, ἐκεῖ ὅπου μέχρις ὥρας ἦσαν διῃρημένοι οἱ δημόται εἰς δύο φατρίας φοβεράς, ἐκεῖ ὅπου τὰ δημοτικὰ Συμβούλια ἢ μᾶλλον οἱ Σύμβουλοι δὲν εἶναι ἀνεπτυγμένοι καλῶς, ὥστε νὰ γνωρίζωσι τοὺς δημοδιδασκάλους, ἀλλὰ διορίζουσιν αὐτοὺς τῇ ἐμπνεύσει τῶν κομμάτων. Ἀλλ’ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια ἐφάνησαν πολὺ ἐνισχύσαντα τὴν παιδείαν. Εἷς ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ ἰσχύων νόμος, ἔλεγεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ὁ ἐν λόγῳ νόμος εἶναι ὁ ἄριστος πάντων. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ διέπῃ τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ μέλλον, πρέπει κάλλιστα νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ συνδυασθῇ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ψηφίσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπαρουσίασε, τὸ περὶ μεταβολῆς τοῦ θεσμοῦ τῶν δήμων, τὸ περὶ κοινοτήτων, διότι ἔχει μεγάλην σχέσιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο πρὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ διέπῃ τὴν παιδείαν τὴν δημοτικήν. Πρέπει νὰ συνδυασθῶσιν ἀμφότερα, καὶ ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν σύστημα ἀποκεντρωτικόν, παρόμοιον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, ἀλλὰ πάντως σύστημα μεμελετημένον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πάρα πολὺ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§34ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τὸ ἴδιον εἶναι.

§35Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐὰν οἱ ἐπιθεωρηταὶ δὲν ἔκαμνον τὸ καθῆκόν των, σημαίνει ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν ἐξέλεξε τοὺς ἀρίστους, δὲν ἐξέλεξεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των· ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι πταίει τὸ σύστημα. Ὅτε διώρισαν ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν δὲν ἔχουσι ἀξίαν καὶ οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τί πταίει τὸ σύστημα; Ὅταν δι’ ὅλων τῶν νομοθετημάτων τείνωμεν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὅταν λέγωμεν ὅτι τὸ δεῖνα Συμβούλιον κατέστη τύραννος, τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν ἔχομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν, δὲν ἔχομεν ἐθνικὴν ἀγωγήν, δὲν δυνάμεθα ν’ αὐτοδιοικηθῶμεν. Δὲν πρέπει λοιπὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ ἀποδοκιμάσωμεν τὰ Συμβούλια. Ὅταν ἡ Βουλὴ φρονῇ ὅτι οἱ ἐπιστήμονές μας καὶ οἱ ἔμποροί μας δὲν ἐνδιαφέρονται ποσῶς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τῆς ἐπαρχίας των, δὲν ἐνδιαφέρονται ποσῶς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν δήμων των καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τέκνων των, τότε πρέπει ν’ ἀπελπισθῶμεν τελείως, τότε δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν σανίδα σωτηρίας ἀπὸ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἄλλας ἀσχολίας καὶ πολλὰς ἀναφερομένας εἰς τὸν κύκλον τῆς δικαιοδοσίας του, καὶ τὸν ὁποῖον ἐπιφορτίζομεν καὶ μὲ νέας ἄλλας, δυνάμει νέων νομοθετημάτων. Ὅταν λέγωμεν ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὁ Ἐπίσκοπος Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου, διότι οἱ Ἐπίσκοποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι σχετικοὶ μὲ τὴν παιδείαν, ἔδειξαν ἀβελτερίαν ἢ μᾶλλον πείσματα φοβερὰ καθιστῶντα ἄχρηστα τὰ συμβούλια, ἀφ’ ὧν δέον νὰ ἀποκλεισθῶσι τοῦ λοιποῦ, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἠκούσθη ἐνταῦθα καὶ ὑπὸ πολλῶν ἐπεδιώχθη, ἵνα συμπληρωθῶσιν αἱ ἕδραι ὅλων τῶν Ἐπισκοπῶν, αἱ κεναί, εὑρισκόμεθα ἡμεῖς οἱ ἴδιοι σχεδὸν ἐν ἀντιφάσει, διότι ἀφοῦ τοὺς θεωροῦμεν ἀχρήστους, ἀφοῦ τοῖς δίδομεν τὸ στίγμα τῆς ἀχρηστίας, ἀφ’ ἑτέρου θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν καὶ ἄλλους.

§36Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν πρέπει ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀρχὴ νὰ φορτώνηται μὲ κοσμικὰ καθήκοντα, διότι φέρουσι ταῦτα προστριβήν, καὶ αὐτὸ μειοῖ τὸ ἀξίωμά της.

§37Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδέποτε ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἐθεωρήθησαν ἀσυμβίβαστα τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπισκόπου πρὸς τὰ διδασκαλικὰ καθήκοντα. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς λείπει, εἶναι τοῦτο, ἡ θεωρητικὴ μόρφωσις καὶ τῶν ἐπιστημόνων καὶ τῶν Ἐπισκόπων, μόρφωσις κατάλληλος διὰ τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§38Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὅλα μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴν ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, τὸ ὅτι ἔχουσι μεγάλην σχέσιν καὶ συνάφειαν οἱ Ἐπίσκοποι πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, εἰς δὲ τὸ ἐξωτερικὸν τοὺς ἔχομεν προστάτας τῆς παιδείας, ἑπομένως καὶ ἁρμόδιοι εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχωσι μέρος εἰς τὰ τοιαῦτα Συμβούλια. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τὸ τοπικὸν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι μετὰ τὴν διόρθωσιν, ἡ ὁποία γίνῃ εἰς τὰ δημοτικά μας πράγματα διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ τοῦ νέου περὶ κοινοτήτων, τὰ δημοτικὰ Συμβούλια τῶν πόλεων θὰ ἔχωσι διαφορετικὴν θέσιν ἀπέναντι τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δημοτικῆς καὶ τῶν δημάρχων· δὲν θὰ ἔχωσι τὴν σχέσιν καὶ συνάφειαν καὶ ἐξάρτησιν ἐνίοτε τοιαύτην ἀπὸ τὸν δήμαρχον πλέον, ὥστε νὰ ὑποδεικνύωσι πρόσωπα διὰ τὴν συγκρότησιν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἐπιστημόνων καὶ τῶν ἐμπόρων, τοιαῦτα τὰ ὁποῖα νὰ κύπτωσιν εἰς τὰς εἰσηγήσεις τοῦ Α καὶ τοῦ Β. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη βελτίωσις καὶ ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι καὶ ἀριστεῖς οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι ἑκάστης πόλεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀριστεῖς πολίτας, ὡς μέλη τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων θὰ ἐκλέγωσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια.

§39Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ ἐκλέγονται.

§40Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀκριβῶς αὐτὸ εἶπον· θὰ ἐκλέγωνται ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῇ ἐγκρίσει τῆς νομαρχιακῆς Ἀρχῆς οἱ καλλίτεροι πολῖται, οἱ ὁποῖοι χρειάζονται νὰ εἶναι μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι πρέπει νὰ πιστεύωμεν ὅτι καὶ οἱ πολῖται ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν παίδευσιν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν μόνον καὶ μόνον εἰς τοὺς τρεῖς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πολλὰς ἀπασχολήσεις, καθόσον καὶ ὁ γυμνασιάρχης καθημερινῶς διδάσκει εἰς τὸ Γυμνάσιον, καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἢ ὁ Ἐπίσκοπος καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἔχουσι πολλὰς ὑπηρεσίας, ἐνῷ δύναται καὶ εἷς ἰατρὸς ἢ εἷς δικηγόρος ἢ εἷς ἔμπορος νὰ γνωρίζῃ καλῶς τοὺς δημοδιδασκάλους τῆς ἐπαρχίας του, καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν μόρφωσιν καὶ τὸ ἦθος καὶ τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν, καὶ νὰ δίδῃ γνώμας συντελεστικὰς εἰς τὴν πρόοδον τῆς παιδείας. Εἶπον ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν ἀποτελέσματα μερικὰ ὄχι καλὰ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι μέχρι τῆς ὥρας ἐλάμβανον μέρος εἰς τὸν διορισμὸν καὶ ἔστιν ὅτε καὶ εἰς τὰς μεταθέσεις τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ οἱ κομματάρχαι, οἱ ὁποῖοι κατευθύνουσι τὰς πράξεις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῶν ἔξω δήμων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι δὲν ἦσαν μορφωμένοι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, ὥστε ν’ ἀντιλαμβάνωνται τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς τοῦ διδασκάλου καὶ ἑπομένως τὸ ὕψος τοῦ καθήκοντος αὐτῶν, προκειμένου νὰ γνωματεύσωσι περὶ ἑνὸς δημοδιδασκάλου. Καὶ ὅτι καὶ τὰ τῶν πόλεων θὰ διορθωθῶσιν. Ἑπομένως φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι πρέπει νὰ μείνωσι τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια τὰ τοπικὰ καὶ ὅτι, ἐὰν γίνῃ δεύτερον συμβούλιον, αὐτὸ βεβαίως θὰ εἶναι ὀφθαλμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβλέπῃ καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια. Δὲν πρέπει λοιπὸν ν’ ἀποδώσωμεν τὰ μερικὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάσθησαν, ἢ μερικὰς ἀποτυχίας, ἐν γένει εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον. Ἐνδεχόμενον νὰ πταίωσιν οἱ ἐπιθεωρηταί. Ἔπρεπε τὸ Ὑπουργεῖον τοὺς κακοὺς ἐπιθεωρητὰς νὰ τοὺς θέσῃ ἐκποδών.

§41Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κατὰ τίνα τρόπον;

§42Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὑπῆρχον τρόποι πολλοί. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀναβληθῇ καὶ συνδυασθῇ μὲ τὸ περὶ δημοτικῆς διοικήσεως ἄλλο νομοσχέδιον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαλανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§44Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. Ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα.

§45Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ κάμητε παρατηρήσεις;

§46Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§47Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρέπει ν’ ἀκούσωμεν τὸν κύριον Γαλανόν.

§48Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κατ’ ἄρθρον θὰ ὁμιλήσῃ καὶ τότε κάμνει τὰς παρατηρήσεις του.

§49Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Εἶμαι κατὰ τῶν συμβουλίων γενικῶς· καίτοι ὀλίγον χρόνον λειτουργοῦσι ταῦτα, ἐν πολλοῖς ἀπεδείχθη ὅτι ἀντὶ ἑνός, τὸν ὁποῖον ἐθεωροῦμεν ὡς αἰτίαν τῆς κακοδαιμονίας, ἐδημιουργήσαμεν πολλούς, ἀντὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸν ὁποῖον ἐθεωροῦμεν ὅτι ὑπῆρξεν ὁ αἴτιος τῆς καταστάσεως τῆς σημερινῆς, ἐδημιουργήσαμεν συμβούλια προωρισμένα νὰ ἐξυπηρετήσωσι πρῶτον τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὰ γενικώτερα. Φρονῶ ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ, καὶ ἂν ἀντιτίθεμαι ἐν μέρει κατὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀντιτίθεμαι μόνον καὶ μόνον διότι, ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα κακοδαιμονία τῆς Ἑλλάδος προέρχεται ἀπὸ τὸ Κέντρον. Οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὑπάλληλοι εὐσυνειδητότερον ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των, διότι ἡ ἐργασία των ἦτο ὑπὸ τὰ ὄμματα ὅλων τῶν πολιτῶν. Φοβούμενοι οὗτοι τὴν ἐπίκρισιν δὲν τολμοῦν νὰ προβῶσιν εἰς παρεκτροπάς, ἐνῷ τοὐναντίον εἰς τὸ χάος αὐτὸ τῶν Ἀθηνῶν πάντα τὰ ἔκτροπα ἐτελοῦντο καὶ ὑπ’ οὐδενὸς ἐζητεῖτο λόγος. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἂν ἀπέτυχον, ἀπέτυχον διότι δὲν ἐξευρέθησαν ἔν τισι περιφερείαις τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἀποκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήσαμεν, ἀφοῦ ἐδέχθημεν ὅτι ἡ συγκέντρωσις ἦτο αἰτία τῆς κακοδαιμονίας ἡμῶν. Δὲν ὑπάρχει ἔργον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀνατίθεται εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον· ὅλαι αἱ πράξεις διέρχονται διὰ τοῦ κεντρικοῦ συμβουλίου κατὰ τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον.

§50Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐὰν ἐπέρχηται μεταβολή τις, ἐπέρχεται εἰς τὸ κατὰ τόπους ἐποπτικὸν συμβούλιον.

§51Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὸ θέλω ἀκριβῶς νὰ εἴπω. Ἄνωθεν τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ θὰ θέσωμεν ἄλλο συμβούλιον. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη πρὸς τοῦτο.

§52Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Διότι δὲν εὑρίσκομεν τὸν ὑπεύθυνον.

§53Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἀκριβῶς τώρα δὲν ἔχομεν... (Διάλογοι).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή, Κύριοι.

§55Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Εὑρίσκω ὅτι τώρα ἀκριβῶς δὲν ἔχομεν τὸν ὑπεύθυνον, ἐνῷ τὰ συμβούλια ἔχουσιν αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ τὴν εὐθύνην διὰ πᾶσαν παρεκτροπήν. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι δὲν ἔχομεν τὸν ὑπεύθυνον ἐν τῷ Ἀνωτάτῳ Συμβουλίῳ. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος ἀκόμη λόγος συντελεῖ, ὅπως μὴ μεταρρυθμισθῇ τὸ νομοσχέδιον: Ἐκ τίνος θ’ ἀποτελῆται τὸ Συμβούλιον τοῦτο; Ἐκ διδακτόρων τῆς φιλοσοφίας ἢ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν ἢ τῶν μαθηματικῶν σπουδασάντων ἐν Εὐρώπῃ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι σήμερον, προκειμένου περὶ τελείως πρακτικῶν ζητημάτων, περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν τῷ ἀπωτάτῳ χωρίῳ νὰ εἴπωσιν ἡμῖν τί πρέπει νὰ γίνῃ; Βεβαίως οὐχί. Αἱ ἐπιτόπιοι Ἀρχαὶ θὰ λύσωσι πάντα τὰ ζητήματα καὶ οὐχὶ οἱ ἐξ Εὐρώπης ἐρχόμενοι, διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὗτοι νὰ κανονίσωσι τὰ ζητήματα ταῦτα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι ἀπέτυχον ἐν πολλοῖς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων· ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχωσι περισσότερον οἱ Πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρὸ καιροῦ ὑπεβλήθη πρότασις νὰ μὴ περιλαμβάνωνται Ἐπίσκοποι;

§57Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν ζητῶ τοὺς Ἐπισκόπους. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι δύνανται νὰ εἶναι κατάλληλοι ἐν πολλοῖς καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν. Ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θεωρῇ ἐξ ἴσου σοβαρὰ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, προκειμένου περὶ αὐτῶν τῶν διδασκαλίσκων. Δύναται βεβαίως νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ Ἐπίσκοπος καὶ νὰ εὑρεθῇ ἕτερον πρόσωπον, ὅπερ νὰ ἔρχηται εἰς ἐπαφὴν πρὸς τοὺς διδασκάλους, ὁ ἀρχαιότερος τῶν καθηγητῶν φέρ’ εἰπεῖν, ὁ ὁποῖος εὕρηται εἰς ἄμεσον σχέσιν καὶ ἀσχολεῖται εἰς τὰ διδασκαλικά. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, καὶ προκειμένου μετ’ ὀλίγον νὰ ψηφισθῇ ὁ ἀποκεντρωτικὸς νόμος περὶ κοινοτήτων, εἶναι εὐκαιρία νὰ δώσωμεν εἰς τὰς κοινότητας τὸν διδάσκαλον, τὸν ἱερέα, χωρὶς νὰ ἀναμιγνύωνται Ἐποπτικὰ Συμβούλια εἴτε ἄλλαι ἀνώτεραι ἢ κατώτεραι Ἀρχαί. Ὥστε ἐὰν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεβάλλετο, διὰ νὰ συζητηθῇ ταυτοχρόνως μετὰ πάντων τῶν ζητημάτων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς κοινότητος, θὰ ἦτο προτιμότερον, διότι εἰς τὴν κοινότητα μόνον πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν κατ’ αὐτήν, καὶ δὴ τὴν ἐκπαίδευσιν, διότι ἡ ἵδρυσις Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου θὰ γίνῃ ἀφορμὴ μᾶλλον ζημιῶν ἢ ὠφελείας τινός!

§58Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἀπολύτως ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου τοῦ νὰ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα οὐδόλως μεταβάλλεται διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου. Παραμένει ὅπως ἦτο. Ἐὰν ἐπέρχηται μεταβολή τις, εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, μεταβολὴ εἰς τὸ κατὰ τόπους Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταβολὴν εἰς τὸ κατὰ τόπους Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἡ μεταβολὴ αὕτη ἦτο ἐνδεδειγμένη, ναὶ ἢ ὄχι;

§59Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὂχι.

§60Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὡς εἶπε πρότερον καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πλέον ἢ πολλάκις καὶ εἰς τὰς προηγουμένας Βουλὰς ὑπεβλήθησαν προτάσεις πρὸς τροποποίησιν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, προτάσεις ἕνεκα τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία κατεδείχθη, τοῦ ὅτι οἱ πρόεδροι τῶν τοπικῶν ἐκείνων συμβουλίων ἦσαν οἱ ἀκατάλληλοι κατὰ τοὺς μὲν ἢ ὅτι δὲν εἶναι λόγῳ τῆς θέσεώς των καλὸν νὰ ἀναμιγνύωνται καὶ προστρίβωνται πρὸς τὰ κοσμικά, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀναμίξεως ἐπήρχοντο ἄλλα κακά, ἐπήρχοντο πάθη μεταξὺ πολιτῶν καὶ Ἐπισκόπου, ἔριδες καὶ ἐξέλειπεν ὁ σεβασμὸς τῶν πολιτῶν πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον· καὶ ἀκόμη μόνον ἕνεκα τοῦ σκοποῦ τούτου, καὶ ἐὰν ἄλλος τις λόγος δὲν συνεπήγετο, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην ὁ Ἐπίσκοπος νὰ παύσῃ νὰ ἀποτελῇ μέρος ὡς πρόεδρος τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, καὶ νὰ μὴ ἀναμιγνύηται εἰς τὰ κοσμικά. Τόσῳ δὲ μᾶλλον ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα αὕτη, ὥστε καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν ἀκόμη τοῦ Συντάγματος ἐρρίφθη γνώμη ὅτι συνταγματικῶς ἔπρεπε νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς Ἐπισκόπους τοῦ νὰ ἀναμιγνύωνται ὁπωσδήποτε εἰς τὰ κοσμικά, τοῦ νὰ διαχειρίζωνται δηλαδὴ ἐξουσίας ἄλλας πλὴν τῆς καθαρῶς ἐκκλησιαστικῆς. Ἀλλὰ τίνα κίνδυνον διατρέχουσιν οἱ διδάσκαλοι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Μὴ ἀφαιρεῖταί τι ἐκ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου; Ἤκουσα γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νόμου περὶ κοινοτήτων, ὁπότε τὰ νέα δημοτικὰ Συμβούλια, τὰ καταρτισθησόμενα ὡς ἐλπίζομεν, θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἕκαστον ὥστε νὰ προτείνωσι καλλίτερον τὸ προσωπικὸν τῶν διοριστέων ἢ διορισθησομένων διδασκάλων καὶ τἀνάπαλιν. Ἀλλὰ μεταβάλλεταί τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ μέχρι τοῦδε ὑπάρχοντος; Παύουσι τοῦ νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια νὰ προτείνωσι τοὺς διοριστέους ἢ διορισθησομένους; Πρόκειται περὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων. Τὴν βάσιν λοιπὸν τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων ἐξακολουθοῦσι νὰ ἔχωσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὡς εἶχον αὐτήν· ὥστε ἡ κοινότης δύναται νὰ προτείνῃ τὸν δημοδιδάσκαλον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θέλει, καὶ ὑποχρεωτικῶς αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ διορισθησόμενος μέχρι τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἀφαιρεῖται λοιπὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἐποπτείας, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως διὰ τὸν ἐπιθεωρητήν, εἶναι δὲ ἄτοπον σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι συμπαρεδρεύουσι μετὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, οἱ ὁποῖοι συνεδριάζουσιν, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς ἐπικοινωνίαν ἄμεσον μετ’ αὐτοῦ, αὐτοὶ οὗτοι νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ προτείνωσι τὴν ἀπόλυσιν, τὴν μετάθεσιν ἢ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Διὰ τοῦτο πολὺ σπανίως ἐποπτικὰ συμβούλια θὰ ἐπρότεινον, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς κοινωνίας, τὴν ἀπόλυσιν ἢ τὴν μετάθεσιν ἢ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἂν δὲ ἐπρότεινον ταύτην μέχρι τοῦδε, ἐπρότεινον αὐτὴν διὰ λόγους συμφέροντος πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους. Εἶναι δυνατὸν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὁμοιόβαθμον θέσιν πρὸς τὸν ἐπιθεωρητήν, αὐτὰ ταῦτα νὰ προτείνωσι τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ; Καὶ τί ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Ζητεῖται ἀνώτερον συμβούλιον. Διότι σήμερον κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οὔτε αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, πολλάκις δὲ ἐγένετο ἐπερώτησις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἀπήντησαν ὅτι ἔχουσι δεδεσμευμένας τὰς χεῖρας, διότι οὔτε μετάθεσιν δύνανται νὰ κάμωσιν οὔτε ἀπόλυσιν· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ κάμωσιν, εἶναι νὰ ἐπιβάλλωσι πειθαρχικὴν τιμωρίαν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἠμφεσβητήθη.

§61Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἀποκέντρωσις.

§62Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τοῦτο εἶναι τελεία ἀποσύνθεσις. Ὅταν, λέγω, δὲν ὑπάρχῃ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐποπτεύῃ καὶ νὰ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τῶν κατωτάτων Ἀρχῶν, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι Βασίλειον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ παραφωνίαν πρὸς τὸ ὅλον τὸ Κράτος. Καὶ ὅταν ἱδρύηται συμβούλιον μὲ σκοπὸν χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν δημοδιδασκάλων, ὅταν λέγωμεν ὅτι τὸ ἀνώτερον συμβούλιον δὲν ἀναμιγνύεται εἰς τοὺς διορισμούς, εἰς τὰς μεταθέσεις καὶ εἰς τὰς τιμωρίας τῶν δημοδιδασκάλων, ἀλλ’ ἀναμιγνύεται τὸ τοπικὸν συμβούλιον, ὅταν ἀναμιγνύηται τὸ ἀνώτερον συμβούλιον, μόνον ὅταν γίνηται ἔφεσις τῶν δημοδιδασκάλων, ὅταν ἱδρύηται τὸ συμβούλιον χάριν τῶν δημοδιδασκάλων, ὅταν παρέχηται τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀποτελεῖ ἄρνησιν, ἀποτελεῖ χειροτέρευσιν τῆς θέσεως τῶν δημοδιδασκάλων; Τοὐναντίον ἀποτελεῖ πλήρη βελτίωσιν τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐὰν ὑπῆρχε διαφωνία, τὴν διαφωνίαν αὐτὴν θὰ τὴν ἐνόουν καὶ θὰ παρηκολούθουν μετὰ προσοχῆς τὴν συζήτησιν.

§63Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐδῶ λέγει νομαρχιακὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ τὰ λοιπά.

§64Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μάλιστα. Ἐκλέξατε τὸν ἄριστον, ὑποστηρίξατε εἰς τὰς λεπτομερείας ὅτι σήμερον δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἄριστοι, μὴ λέγητε ὅμως, ὅτι κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι σκόπιμον τὸ ὑπὸ κρίσιν καὶ συζήτησιν νομοσχέδιον. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν μάλιστα εἶναι πλέον ἢ ἀπαραίτητος ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι κατὰ τὸ θέρος θὰ γίνωσι μεταβολαὶ δημοδιδασκάλων.

§65Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἠμφεσβητήθη ἡ σκοπιμότης.

§66Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἠμφεσβήτησαν τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, ἂν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἐὰν δὲν συντελέσῃ εἰς ἄλλο τι, τοὐλάχιστον θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ καταπαύσωσιν αἱ φατρίαι καὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ Παιδεία· ἐὰν δὲ ἀποτελεσθῇ καὶ ἐκ προσώπων καλῶν, θὰ ἀποβῇ χρησιμώτατον.

§67Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν χάνομεν τὸν καιρόν μας, ἀπεναντίας δὲ ὀφείλομεν κατὰ καθῆκον νὰ διαθέσωμεν ὁλόκληρον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως σκεφθῶμεν περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Περὶ τούτου, νομίζω, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πρώτης τάξεως ζήτημα, καὶ μάλιστα δι’ Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ἐλθοῦσαν ὅπως ἀναθεωρήσῃ καὶ ἀνορθώσῃ τὰ κακῶς ἔχοντα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπομεν εἰς τὴν ἱστορίαν εἶναι, ὅτι αἱ Πολιτεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεζήτησαν τὴν ἀνόρθωσιν, ἀπέβλεψαν ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ εἰς τὴν ἀγωγὴν τῆς νέας γενεᾶς. Εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ διορθωθῶσιν οἱ ἐνήλικοι καὶ πολλαὶ βελτιώσεις νὰ ἐπέλθωσι διὰ νόμων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ κανονίζωσι τὰς σχέσεις αὐτῶν πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἀλλὰ μεγίστην συμβολὴν θέλει προσφέρει εἰς τὴν ἐπιδιωκομένην ἀνόρθωσιν ὁ καθορισμὸς νέου σκοπιμωτέρου ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος. Τοῦτο παρατηροῦμεν ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς νεωτέρους, ὄχι μόνον εἰς τὰς δύο πρώτης τάξεως ἀρχαίας Πολιτείας, ὅπως ἦσαν αἱ Ἀθῆναι καὶ ἡ Σπάρτη, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας Πολιτείας κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους. Ἡ Γαλλία δίδει ἡμῖν τὸ παράδειγμα ὅτι τὴν ἠθικὴν αὐτῆς δύναμιν καὶ ἀνόρθωσιν ἐπεδίωξαν οἱ ἐξοχώτεροι αὐτῆς ἄνδρες οἵτινες τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἔστρεψαν κυρίως εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Τοῦτο ἐγένετο εἰς τὴν Γαλλίαν μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1870, ὅτε ὁ τότε Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας Φραισιναὶ ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ ἐγένετο εἰσηγητὴς τῶν περιφήμων νόμων τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀνορθώσεως τῆς Γαλλίας, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν μέγα μέρος τῆς παρούσης αὐτῆς ἀκμῆς. Τὸ αὐτὸ ἐπίσης παρατηρεῖται εἰς τὰς ἀρχαίας Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν Σπάρτην. Ἦσαν εὐτυχεῖς οἱ Δωριεῖς ὅταν κατέλαβον τὴν Πελοπόννησον, χώραν εὔφορον, καὶ πλουσίαν, τῆς ὁποίας ἐγένοντο κάτοχοι καὶ κύριοι. Ἀλλ’ ὅλη αὐτὴ ἡ εὐτυχία καὶ ὁ πλοῦτος, ὅλη αὐτὴ ἡ εὐημερία εἰς διάστημα ὀλίγου χρόνου, 200 περίπου ἐτῶν ἐχάθη καὶ οἱ Σπαρτιᾶται κατὰ τὸν ἕνατον π. Χ. αἰῶνα ἦσαν δυστυχεῖς. Διότι ὁσονδήποτε πλοῦτον καὶ ἂν ἐξασφαλίσωμεν εἴς τινα χώραν, ὁ πλοῦτος εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται καὶ παρέρχεται. Ἵνα ὑπάρχῃ πραγματικὴ εὐημερία λαοῦ τινος, πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν στερεὸν αὐτῆς θεμέλιον, τὸ δὲ θεμέλιον τοῦτο εἶναι ἡ ἠθικὴ τοῦ λαοῦ μόρφωσις. Τότε ἐνεφανίσθη ὁ μέγας Λυκοῦργος, τὸν ὁποῖον ἀποκαλοῦσι μέγαν νομοθέτην, δυνάμεθα ὅμως νὰ τὸν ὀνομάσωμεν καὶ μέγαν παιδαγωγόν, διότι ἡ ἀνορθωτικὴ αὐτοῦ ἐργασία ἦτο κατὰ μέγιστον μέρος παιδαγωγική, ἦτο κατὰ τὸ πλεῖστον σύστημα ἐκπαιδευτικὸν νέον εἰσαγόμενον εἰς τὸν τόπον. Δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ βλέπομεν, ὅτι ἡ Σπάρτη ἀνέλαβε τὴν ἀκμὴν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἀπέδειξεν εἰς τοὺς Μεσσηνιακοὺς πολέμους, ὅτε κυρίως καὶ ἐξησφάλισε τὴν κυριαρχίαν αὐτῆς ἐπὶ τῆς Πελοποννήσου. Ὅμοιον φαινόμενον μᾶς παρουσιάζουσιν αἱ Ἀθῆναι. Τί ἦσαν αἱ Ἀθῆναι κατὰ τὸν ἕκτον π. Χ. αἰῶνα; Ἦτο τόπος ἀλληλοτρωγομένων πολιτῶν, λαὸς πάσχων ὑπὸ τῶν εὐπατριδῶν καὶ διαμαρτυρόμενος διηνεκῶς κατ’ αὐτῶν καὶ ἐγείρων ἑαυτὸν κατ’ αὐτῶν καὶ διενεργῶν στάσιν εἰς τὸν τόπον. Μάτην ὁ Δράκων πρῶτος ἐπεχείρησε νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν, ἀλλὰ δὲν ἦτο σοφός, ἦτο... (θόρυβος).

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι γνωστὰ αὐτά.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§70Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωστά, ἀλλ’ ἀχρησιμοποίητα.

§71Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν.

§72Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁμοία ἦτο ἡ θέσις τῶν δυστυχῶν Ἀθηναίων, διότι, ἐνῷ ὑπῆρχον τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἔλειπεν ἡ ἀγωγή, ἔλειπε τὸ ἑνιαῖον ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν φρόνημα τῶν ἀνθρώπων, κατώρθωσε δὲ ὁ Σόλων, ὁ μέγας αὐτὸς Ἀθηναῖος νομοθέτης, καὶ παρεσκεύασε νομοθετικὴν ἐργασίαν κατ’ ἐξοχὴν παιδαγωγικήν, διὰ τῆς ὁποίας κατώρθωσε νὰ θέσῃ τὰς ἀναγκαίας βάσεις τῆς Ἀνορθώσεως. Πρῶτος ὁ Σόλων ὑπεχρέωσε πάντα παῖδα Ἀθηναῖον ὅπως φοιτᾷ εἰς τὸ σχολεῖον... (θόρυβος). Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, Κύριοι, συντομεύων ἐν ταυτῷ τὸν λόγον μου, ὅτι τὰ θεμέλια τῆς Ἀνορθώσεως τῶν τότε Ἀθηνῶν ὀφείλονται κατὰ πρῶτον εἰς τὴν βελτίωσιν, εἰς τὴν ἀνακαίνισιν τῆς πρώτης Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ αὐτὴ ἀνάγκη ὑπάρχει καὶ σήμερον. Πρώτη ἀρχὴ παρ’ ἡμῖν μεταβολῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων εἶναι ἡ ἐνέργεια τῶν ἀειμνήστων Δ. Πετρίδου καὶ Θ. Δηλιγιάννη κατὰ τὸ 1895. Ὅλοι θὰ ἐνθυμῆσθε ὁποία τις ἦτο ἕως τότε ἡ Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ διοίκησις αὐτῆς· πῶς ἐγένοντο τότε αἱ μεταβολαὶ τῶν διδασκάλων. Ἑκάστοτε οἱ ἐφημεριδοπῶλαι ἐφώναζον: «Ἡ Ἀκρόπολις, οἱ Καιροί... καὶ αἱ διδασκαλικαὶ μεταβολαί». Ὁλόκληροι σελίδες περιεῖχον τὰς μεταβολὰς αὐτὰς καὶ εἵπετο συνέχεια. Λέγω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οὕτως ἐγίνοντο τότε αἱ μεταβολαί. Τότε λοιπόν, οἱ ἀείμνηστοι ἐκεῖνοι ἄνδρες τῶν ὁποίων τὸ ὄνομα ἐπαινετικῶς πρέπει νὰ ἀκουσθῇ, ἐσκέφθησαν — ἀλλὰ ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶχε σκεφθῆ πλέον — ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ἐπέλθῃ μεταβολή. Ἦτο γενικὴ ἀπαίτησις καὶ ἡ μεταβολὴ αὕτη ἐπῆλθε διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐθεωρήθη ὡς αὐγὴ νέας καταστάσεως πολιτικῆς καὶ ἐχαιρετίσθη ὑπὸ πάντων γηθοσύνως, δὲν ἐβράδυνε δὲ νὰ φέρῃ καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ καταφανῆ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου, ἐντὸς τῆς πρώτης τριετίας. Δὲν ἤκουέ τις τότε καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἢ ἐπαίνους περὶ τῆς νέας καταστάσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτυχία πάσης μεταβολῆς θεσμοῦ βεβαίως δὲν εἶναι ἄσχετος πρὸς τὰς ἰδέας πρῶτον τὰς θεμελιώδεις τοῦ θεσμοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἰδεῶν τούτων. Πρέπει νὰ ἐπαινέσωμεν τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, διότι εἰς ἀμφότερα ἐπέτυχον, καὶ εἰς τὰς ἰδέας καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Ἐζήτησαν ὅπως Ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὦσι διευθυνταὶ διδασκάλων. Σήμερον μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, κατὰ τῶν ὁποίων ἐξηγέρθη τὸ ἔθνος, ἐφθάσαμεν εἰς Ἐπιθεωρητὰς ἁπλοῦς δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι ἐπιθεωροῦν τοὺς συναδέλφους των. Ὁ ἀείμνηστος Πετρίδης ἐζήτησεν Ἐπιθεωρητὰς διευθυντὰς διδασκαλείων, σπουδάσαντας ἐν Ἑσπερίᾳ καὶ ἀντλήσαντας ἐκεῖθεν.... (Βουλευταί τινες θορυβοῦσιν).

§73Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μήπως θορυβοῦν ἐπίτηδες διὰ νὰ διακόψωμεν;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δὲν θὰ διακόψωμεν.

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ κ. Μιχαλόπουλε σᾶς ἀκούω.

§76Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν τότε, σκοπὸν εἶχον νὰ κολάσωσι τὴν ἀπεριόριστον ἐξουσίαν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, τοῦ ἐκλεκτοῦ τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ἔχοντος ἀνάγκην ἑνὸς συμβουλευτικοῦ, ἀλλὰ καὶ κολαστικοῦ ἅμα συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ προσώπων ἐγγὺς πρὸς τὸν τόπον εὑρισκομένων καὶ δυναμένων πραγματικῶς νὰ κρίνωσιν ἐπὶ τῶν εἰσηγήσεων αὐτοῦ· διότι αἱ εἰσηγήσεις δὲν δύνανται νὰ κριθῶσιν ἄνευ γνώσεως ὁπωσδήποτε συγκεκριμένης τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων, τοιαύτην δὲ γνῶσιν δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι παρὰ οἱ ἐγγὺς εἰς τὸν τόπον. Εἶχε μάλιστα περιληφθῆ ἰδιαιτέρα διάταξις, ὅτι τὸ συμβούλιον δὲν ἐπιλαμβάνεται οὐδεμιᾶς ὑποθέσεως, ἂν αὕτη δὲν εἰσάγεται ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ὑπευθύνως. Λοιπὸν κατέστησεν ὑπεύθυνον τὸν Ἐπιθεωρητήν.

§77Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ῥήτορα νὰ ὑποδείξῃ πῶς πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§78Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τὰ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἱδρυθέντα, μίαν ἔλλειψιν ἐπαρουσίαζον, ὅτι διά τινας ἀποφάσεις αὐτῶν δὲν ὑπῆρχεν Ἐφετεῖον καὶ ἰδίως εἰς ὑποθέσεις ὡς ἡ ἀπόλυσις διδασκάλων, ἢ ὡς ἡ ἀπόλυσις αὐτοῦ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Καὶ εὑρέθησαν διὰ τοῦτο οἱ Ἐπιθεωρηταὶ μεταξὺ δύο κακῶν, διότι, ἐπαναλέγω, ὤφειλον, ἦσαν ὑποχρεωμένοι, νὰ ὑποκύπτωσι πολλάκις εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τῶν ἰσχυόντων μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Αἱ καταχρήσεις, ὅσαι ἐγένοντο ὑπό τινων Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ταύτην εἶχον τὴν πηγήν. Διὰ ταῦτα εἶμαι, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ὡς Ἐφετείου κατὰ μόνων τῶν ἀποφάσεων ἀπολύσεως Ἐπιθεωρητοῦ ἢ διδασκάλων, τὸ πολὺ δὲ καὶ τῶν μεγαλειτέρων πειθαρχικῶν ποινῶν διδασκάλων, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ πασῶν, ἵνα μὴ ἐκμηδενισθῇ πᾶσα ἐξουσία καὶ κῦρος τῶν Ἐπιθεωρητῶν καὶ τῶν κατὰ τόπους Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Συμβουλίου ἑπομένως διαφορετικοῦ ἢ ὅπως προτείνεται νῦν· διαφορετικοῦ προσέτι καὶ κατ’ ἄλλα πολλά, καθ’ ἃ ἐκθέτω ἐν τῇ ἐντύπῳ τροπολογίᾳ μου. Φρονῶ ὅτι τὰ τοπικὰ Συμβούλια τὰ ὑπάρχοντα, πρέπει νὰ διατηρηθῶσι μὲ μικράν τινα τροποποίησιν ὡς πρὸς τὴν ὑπόδειξιν τῶν μὴ λαϊκῶν αὐτῶν μελῶν περὶ ἧς θὰ εἴπω κατωτέρω. Δεύτερον αἴτιον τῆς ἀποτυχίας τῶν κατὰ νομοὺς Συμλίων, μετὰ τὴν ἔλλειψιν ἀνωτέρου Συμβουλίου κεντρικοῦ δικάζοντος κατ’ ἔφεσιν, θεωρῶ τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν προσόντων τῶν Ἐπιθεωρητῶν. Καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην θέσιν, ὁ ὑποβιβασμὸς τῶν προσόντων τοῦ διεξάγοντος τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλου, εἶναι προωρισμένος νὰ καταβιβάσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, καὶ μὴ θέλωμεν νὰ νομίζωμεν ὅτι πταίει τότε ὁ θεσμός. Ἐὰν ἔχωμέν που διωρισμένον πρέσβυν κατωτέρας ποιότητος ἄνθρωπον καὶ ἀποτύχῃ, δὲν πρέπει νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ πρεσβεία, ἀλλὰ μᾶλλον ὅτι πρέπει ν’ ἀποστείλωμεν πρέσβυν ἄξιον αὐτῆς. Τοῦτο μᾶς δεικνύει καὶ ἡ ἱστορία· ὅτι ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς τὰ πράγματα τῆς δημοτικῆς ἡμῶν ἐκπαιδεύσεως ἤρχισαν νὰ καταπίπτουν, ἀφ’ ἧς ἐγένετο εὐκολωτέρα ἡ εἰσαγωγὴ Ἐπιθεωρητῶν ἐχόντων ὀλιγώτερα προσόντα, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν θέσιν των, πολλάκις ἠναγκάσθησαν νὰ συνθηκολογήσωσι πρὸς τὰς παρανόμους ἀπαιτήσεις τῶν ἰσχυρῶν. Ἄλλο αἴτιον τοῦ κακοῦ, — ἡ γνῶσις δὲ τῶν αἰτίων τοῦ κακοῦ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ εἰς τὴν διόρθωσιν, — ἄλλο αἴτιον εἶναι ὁ τρόπος τῆς ὑποδείξεως τῶν μὴ λαϊκῶν μελῶν. Ὅσοι ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῶν λαϊκῶν μελῶν, εἶναι ὑπὲρ τῆς ἰδέας ὅτι ἡ κοινωνία πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τοῖς συμβουλίοις, βλέπουν δὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. Ἡ κοινωνία ἐκεῖ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δημιουργήσῃ καὶ νὰ διευθύνῃ σχολεῖα, καὶ οἱ ἐρχόμενοι ἐκεῖθεν μαθηταὶ συνήθως διαπρέπουσι μεταξὺ τῶν ἡμετέρων. Λοιπὸν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν λαϊκῶν μελῶν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Ἀλλ’ ἔπταισεν ἡ ὑπόδειξις αὐτῶν ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου, διότι σήμερον τὰ δημοτικὰ Συμβούλια πᾶν ἄλλο δύνανται ἢ νὰ ὑποδείξωσι πρόσωπα κατάλληλα νὰ δράσωσι προοδευτικῶς καὶ μεταρρυθμιστικῶς ἐν τοῖς Ἐποπτικοῖς Συμβουλίοις.

§79Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δὲν εἰμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν καλλίτερα.

§80Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνάμεθα ἴσως. Ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε τὰ δημοτικά μας συμβούλια ἐπηρεάζοντο ἐκ τῶν κομματικῶν βλέψεων καὶ σχέσεων, νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἄλλος τρόπος ὑποδείξεως τῶν λαϊκῶν μελῶν τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, τοιοῦτος δέ....(Θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατέ τα αὐτὰ διὰ τὸ δέκατον ἄρθρον.

§82Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, δι’ ὀλίγων θέλω συμπληρώσει τὴν ἰδέαν μου.

§83Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θέλω σᾶς προσέχει ἐγώ, ἀλλὰ περιμένω συμπεράσματα.

§84Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηροῦμεν, Κύριοι, τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἐκεῖ κατώρθωσαν νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν συμμετοχὴν τῆς κοινωνίας εἰς τὰ συμβούλια χωρὶς νὰ ἔχωσι τὰ κακὰ τῆς κομματικῆς ἐπεμβάσεως. Εἶναι δυνατὸν ὅμοιος τρόπος νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς, ἐπιφυλλάσσομαι δέ, ὅταν λάβω εἰς τὸ ἄρθρον 10 τὸν λόγον, νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλλήλων λαϊκῶν μελῶν τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ἀπὸ μέρους τῶν μελῶν τῆς κοινωνίας τῶν ἐχόντων ὡρισμένα προσόντα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν τοῖς ἐποπτικοῖς συμβουλίοις ἀντιπροσώπους τῆς κοινωνίας μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ πράξωσι τὸ καθῆκόν των. Ὡς πρὸς δὲ τὴν συγκρότησιν τοῦ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ἐὰν ἤθελεν ἱδρυθῇ ἓν τοιοῦτον ἐν Ἀθήναις, φρονῶ ὅτι ἡ συγκρότησις αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν σπουδαία· διότι οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὸ θὰ ἔχωσι σπουδαιότατα καθήκοντα νὰ ἐπιτελέσωσι. Θὰ κρίνωσι τὰ πάντα· διδασκάλους, ἐπιθεωρητάς, διευθυντὰς διδασκαλείων, θὰ μεταθέτωσι, θὰ τιμωρῶσι, κλπ. κλπ. Ποῖοι δὲ θὰ εἶναι αὐτοί; Θὰ εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ διδαχθῶσι πολλάκις ὑπὸ τῶν διευθυντῶν τῶν διδασκαλείων, διότι εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσιν οὔτε μίαν ξένην γλῶσσαν, δὲν γνωρίζουσι τὴν κίνησιν τὴν ἔξω. Θὰ δώσωμεν ἀνωτάτους διευθυντὰς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνουν τοὺς διδασκάλους καὶ ἐπιθεωρητὰς κατὰ πόσον προσφέρουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα στερεῖται οὗτος σήμερον. Ποῖοι θὰ τὰ κρίνουν αὐτά;

§85Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐλήφθη πρόνοια περὶ αὐτοῦ· πρόκειται περὶ ἰδικῆς σας τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθην, δι’ ὃ καὶ ἤλπιζον ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσητε τόσον ἐκτεταμένως ἀφοῦ ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν σας. Εἶπον ὅτι δέχομαι νὰ προστεθῇ ἡ γνῶσις τῆς εὐρωπαϊκῆς γλώσσης, ὅτι δέχομαι νὰ προστεθῇ ἡ σπουδὴ εἰς παιδαγωγικὰς σχολὰς. Ἀλλ’ ἐνῷ τὰ ἀπεδέχθην αὐτὰ ἔρχεσθε καὶ ἀπασχολεῖτε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§86Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω δι’ ὅ,τι ἀκούω ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ στόματός σας. Μίαν ἰδέαν ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην πρέπει οἱ κεντρικοὶ σύμβουλοι, ἀντὶ νὰ ἑδρεύωσι διαρκῶς ἐν Ἀθήναις καὶ νὰ κρίνωσι δι’ ἀναφορῶν καὶ ἐγγράφων καί, τὸ δὴ λεγόμενον διὰ χαρτιῶν περὶ τῶν γινομένων ἐν ταῖς ἐσχατιαῖς τοῦ Βασιλείου, ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἥδρευον ἐπὶ ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας, εἷς ἐν Λαρίσσῃ, ἄλλος ἐν Πάτραις, ἄλλος ἐν Τριπόλει καὶ οὕτω καθεξῆς εἰς 4 ἢ 5 κέντρα, ὥστε νὰ δύνανται νὰ κατέχωσι καλῶς καὶ γνωρίζωσιν ὅσον ἐνδέχεται περισσότερον ἐξ αὐτοψίας τὴν εἰδικὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ἀνώτεροι διευθυνταί. Τοιοῦτον σύστημα ὑπάρχει καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἦτο λίαν ὠφέλιμον καὶ εἰς ἡμᾶς.

§87Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν ἐσκόπουν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ λάβω τὸν λόγον ἀφήνων νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ εἰδικώτεροι. Ἀλλὰ τηλεγράφημα πρός με τῶν συνεδρευόντων δημοδιδασκάλων ἐν Χαλκίδι, ἐν τῇ τοῦ νομοῦ μου πρωτευούσῃ, ὅπως λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, μὲ ἠνάγκασεν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐζήτησα τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸ μελετήσω καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη δυστυχῶς, ἐξαντληθέντων τῶν ἀντιτύπων αὐτοῦ· ἐξ ὅσων ὅμως ἤκουσα, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀναπτύξαντος αὐτό, ἀντελήφθην ἀρκετὰ καλὰ ὡς νομίζω, καὶ θὰ ἀσχοληθῶ μόνον περὶ τῶν τοπικῶν κατὰ νομοὺς συμβουλίων καὶ ὄχι περὶ τῶν κεντρικῶν, ἵνα μὴ κουράσω καὶ ὑμᾶς κύριοι συνάδελφοι.

§88Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὸ ἄρθρον 10ον.

§89Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ· διότι ἢ τώρα τὰ εἴπω ἢ ἀργότερον, τὴν αὐτὴν ὥραν θὰ καταναλώσω. Εἶδον ὅτι ὡς μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τὸν Γυμνασιάρχην καὶ τὸν Ἐπιθεωρητὴν ὡς εἰσηγητήν. Καλὰ καὶ ἅγια ἕως ἐδῶ, ἀφοῦ μάλιστα καταργεῖται καὶ τὸ πολιτικὸν μέλος, ὅπερ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐχρησίμευεν εἰμὴ εἰς τὸ νὰ ἀποτελῇ τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου ἐν τοῖς καταργηθεῖσι συμβουλίοις. Ἐκεῖνο ὅμως ὅπερ μὲ διέθεσε ὄχι καλῶς ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐκ τῶν νέων συμβουλίων τοῦ προσώπου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄ! Ἄ!

§91Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τί ἆ! καὶ ἆ! Περιμένετε νὰ ἀκούσητε. Ὅταν εἶδον ὅτι καὶ πάλιν ὑπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ἡ Ἐκπαίδευσις, μοὶ ἐνισχύθη ἡ ἰδέα, Κύριοι, ὅτι τὸ ἔθνος μας ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν ἐτέθη ὑπὸ δικαστικὸν ἀντιλήπτορα, ὡς ὁ ἄσωτος οἰκογενειάρχης. Διοικητικῶς, δικαστικῶς καὶ ἐκπαιδευτικῶς ἤδη τιθέμεθα ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς δικαιοσύνης. Δὲν κάμνομεν βῆμα, χωρίς, σἂν τοὺς τυφλούς, νὰ ὁδηγώμεθα καὶ ἀπὸ ἕνα δικαστικόν. Ἐγὼ ἤθελον τὸ συμβούλιον τὸ τοπικὸν νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Ἱεράρχου.

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§93Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πάλιν ἆ! ἆ! Πολλοὶ ἀντικληρικοὶ παρεδρεύουσιν ἐνταῦθα, ἐγὼ ὅμως εἶμαι κληρικόφρων. Βλέπω λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀντιστρατεύεται καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱεροδιδασκαλείων, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ δύο μηνῶν, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο προβλέπει οἱ ἱερεῖς νὰ εἶναι καὶ διδάσκαλοι. Πῶς τώρα ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νὰ θέσῃ τοὺς ἱερεῖς διδασκάλους ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν; Δὲν ἀναλογίζεσθε, Κύριοι, ὅτι οὕτω θὰ ἐλαττώσητε τὸ θρησκευτικὸν αἴσθημα τῶν μικρῶν παίδων πρὸς τοὺς Ἱεράρχας, οἵτινες ἄλλον καὶ μέγαν σεβασμὸν θὰ εἶχον εἰς τὸν Ἱεράρχην ὅταν ἤξευρον ὅτι αὐτὸς εἶναι καὶ πρόεδρος τῶν σχολείων;

§94Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Συνειργάσθητε ποτὲ μὲ Ἀρχιεπισκόπους;

§95Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν ἐχρημάτισα ποτὲ παπᾶς κ. συνάδελφε.

§96Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§97Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι πολὺ ἐσπευσμένως συζητοῦμεν ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου προτιθεμένου νὰ μεταβάλλῃ θεσμὸν σπουδαιότατον καὶ καλῶς κείμενον ἀπὸ τοῦ 1895. Δὲν λέγω βεβαίως καθ’ ὅλα ἄμεμπτον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀξιέπαινος προσπαθῶν νὰ βελτιώσῃ τὰ τοῦ κλάδου του πράγματα. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, μήπως ἐνῷ ἔθεσε τὸν θεμέλιον λίθον τῆς πανεπιστημιακῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ δύο ἀξιολόγων νομοσχεδίων, φοβοῦμαι λέγω, μήπως διασαλεύσῃ τὰς βάσεις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τούτους τοὺς φόβους ἐκφράζω ὄχι τόσον ἐκ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἰδίως ἐκ τῆς στοργῆς, ἣν ἔχω πρὸς τὰ κείμενα ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τοῦ πράγματος, διότι παρηκολούθησα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1895. Ἤμην, Κύριοι, νομικὸς σύμβουλος εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ εἶδον ἐκ τοῦ σύνεγγυς ὁπόσα ὁ νόμος αὐτὸς ἔφερε καλὰ καὶ ὁπόσον ὑπεβλέπετο ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκακοσυνείθισαν εἰς τὰ κρατοῦντα προηγουμένως. Εὕρισκον παντοῦ κακὰ μὲ τὸ νέον σύστημα, εὕρισκον ὅτι ἀπωλέσθη ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, ἐνῷ τοὐναντίον κατάδηλον ἦτο ὅτι ἀπεκτήσαμεν δημοδιδασκάλους ἀξίους ὁπωσδήποτε τῆς θέσεώς των, ἐνῷ προηγουμένως οὐδὲν ὑπῆρχε. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀντελαμβανόμην τὴν διαφοράν, ἔβλεπον ὅτι ὁ δημοδιδασκαλικὸς κλάδος ἐβελτιώθη καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐγένοντο ὁσημέραι καλλίτεροι. Φοβοῦμαι μὴ ἡ μεταβολή, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ κλονίσῃ τὰς βάσεις αὐτὰς τοῦ νόμου, διότι κλονίζει τὰ τοπικὰ συμβούλια.

§98Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δὲν τὰ κλονίζει.

§99Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου κλονίζει ταῦτα. Πρῶτον κάμνει αὐτὰ τριμελῆ, καὶ δεύτερον ἀφαιρεῖ τὰ αἱρετὰ μέλη. Ἀλλ’ ἕν πρᾶγμα δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω· πῶς ἡμεῖς οἱ ζητοῦντες νὰ φέρωμεν ἀποκέντρωσιν εἰς τοὺς δήμους, καὶ νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὰ συμβούλια νὰ ἐκλέγωσι διευθυντὴν ὅλων τῶν δημοτικῶν ὑποθέσεων ἕνα δημοτικὸν σύμβουλον, πῶς λέγω ἔχομεν τόσον φόβον ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους προκειμένου νὰ ἐκλέξωσιν οὗτοι δύο ἀνθρώπους ὡς μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ὡς ἤδη γίνεται, καὶ λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ἡ παρέμβασις αὐτή. Δὲν δύναται ἆρά γε νὰ εὑρεθῇ θεραπεία τις; Τὰ συμβούλια τὰ ἤδη κατηγορούμενα ὅτι ἐκλέγουσιν ἐκ τοῦ κόμματος νὰ ὑποχρεῶνται νὰ ἐκλέξωσι μεταξὺ τῶν ἐντοπίων μέν, ἀλλὰ πρώην καθηγητῶν ἢ διδασκάλων, ὡς περὶ τὰ δημοδιδασκαλικὰ ἐντριβεστέρων, ὅπως ὑπάρχωσιν οὕτω καὶ τοπικὰ στοιχεῖα; Οἱ Πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν τοῦ νομοσχεδίου οὐδεμίαν ἔχουσιν εἰδικότητα καὶ ἐν παρέργῳ θὰ ἐνεργῶσι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐν τῷ ἐνδιαφέροντι τὸ ὁποῖον ἔχει περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ φροντίσῃ νὰ καταρτισθῶσι καταλληλότερον τὰ τοπικὰ συμβούλια, καθόσον αἰρομένης τῆς συνθέσεως τῶν συμβουλίων ὡς τοπικῶν, τὸ κεντρικὸν δὲν ἀνταποκρίνεται καθ’ ἑαυτὸ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ θεσμοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὁ θεσμὸς κινδυνεύει νὰ νεκρωθῇ.

§100Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα παρετηρήσαμεν εἰς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τελευταίου νόμου ὀφείλονται ἀναντιρρήτως εἰς τὸ ἐγκαθιδρυθὲν ἀποκεντρωτικὸν σύστημα, εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐκπαιδευτικῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἀρχῆθεν τὰ τοπικὰ συμβούλια ἀφ’ ἑνός, ἀποτελοῦσι μὲν τὸν ὀφθαλμὸν τὸν ἀγρυπνοῦντα ἐπὶ τῶν διδασκάλων τῆς περιφερείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸν ἐποπτεύοντα ἐπὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοδιδασκάλων τούτων. Ἤδη δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐπαρουσίασεν ἄτοπά τινα, ἀλλὰ τὰ ἄτοπα ταῦτα εἶναι τοιαῦτα καὶ τοιαύτης σημασίας, ὥστε νὰ δικαιολογοῦν τὴν ἐξ ὁλοκλήρου κατάργησιν τοῦ νόμου ἐκείνου ὑπὸ τοῦ ἤδη εἰσαγομένου νομοσχεδίου; Τὸ νέον νομοσχέδιον, Κύριοι, βεβαίως ἀφ’ ἑνὸς μὲν καταργεῖ ἐξ ὁλοκλήρου κατ’ οὐσίαν τὰ τοπικὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, ἀδιάφορον ἂν κατὰ τύπους τὰ διατηρῇ, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὰ μέλη τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων τὰ λαϊκὰ μέλη, τὰ μέλη τὰ ἀνεξάρτητα, τὰ αἱρετὰ μέλη, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν δέσμευσιν καὶ οὐδεμίαν ἐξάρτησιν ἔχουσιν ἐκ τῆς διοικήσεως καὶ εἶναι ἴσως οἱ κυριωδέστεροι ἀντιπρόσωποι τῆς αὐτοδιοικήσεως, τῆς ἀπακεντρώσεως. Ἀφαιρουμένων τῶν μελῶν τούτων καὶ τοῦ Ἐπισκόπου, περιορίζεται τὸ τοπικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸν Γυμνασιάρχην προστιθεμένου καὶ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ νομοῦ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ ἔχῃ ψῆφον ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ ἢ δὲν θὰ ἔχῃ κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα; Καὶ ἂν δὲν θὰ ἔχῃ, τί γενήσεται, ὅταν τὸ ἓν μέλος ὁ Γυμνασιάρχης, δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὸ ἕτερον ἔχον ἀντίθετον γνώμην;

§101Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Βλέπετε ἄρθρον τὸ ὁποῖον καταργεῖ τοῦτο.

§102Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Ἀλλ’ ἡ τελεία ἐξουδετέρωσις τῆς ἐξουσίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἔγκειται εἰς τὸν ἄλλον θεσμόν, τὸν καθιεροῦντα τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως, διότι ἀπαρτιζομένου ἤδη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ὡς ἀπαρτίζεται ἐκ τοῦ γυμνασιάρχου καὶ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τοῦ ἐπὶ πολὺ ἀπασχολουμένου μὲ τὰ δικαστικὰ ἔργα του καὶ ἐλάχιστα ἔχοντα χρόνον, ἵνα ἀσχοληθῇ καὶ γνωρίσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πολλὴν σπουδαιότητα. Ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὅτι διὰ τοῦ παρεχομένου δικαιώματος τῆς ἐφέσεως ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν καθίσταται ἁπλοῦς διεκπεραιωτὴς τῆς ὑποθέσεως μέλλων νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, ἡ ὁποία κυρίως καὶ κατ’ οὐσίαν θὰ κριθῇ ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἐποπτιτοῦ Συμβουλίου, δὲν θὰ δώσῃ πολλὴν προσοχήν, καὶ ἡ ἀπόφασίς του δὲν θὰ περιβάλληται μὲ τὰς ἐγγυήσεις μὲ τὰς ὁποίας περιβάλλεται μὲ τὸ κρατοῦν σύστημα. Ἐξ ἄλλου δὲ δημιουργεῖται ἐν Ἀθήναις νέον κέντρον κοινωνικῆς συναλλαγῆς καὶ καλοῦνται οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπὸ τῶν περάτων τῆς Ἑλλάδος συχνότατα, νὰ συρρέωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὰς ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωσιν ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τούτου. Πικρὰ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τοιαῦτα Συμβούλια ἱδρυόμενα ἐν τῷ κέντρῳ ἀποτυγχάνουσι, καὶ ὅτι τοιαῦτα Συμβούλια ἔβλαψαν ἐκείνους πρὸς προστασίαν τῶν ὁποίων συνεστήθησαν. Ἤθελον θερμῶς διὰ τοῦτο παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἵνα ἐγκαθιδρύσῃ ἐν τῇ στοιχειώδει ἐκπαιδεύσει τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ ἀναιρέσῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, μακρὰν τῶν προσώπων καὶ μακρὰν τῶν πραγμάτων, δὲν θὰ πράττῃ ἄλλο τι παρὰ νὰ ὑπακούῃ εἰς τὰς εἰσηγήσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐνῷ ὁ ἰσχύων νόμας εἶναι ξένος πρὸς ταῦτα. Ἐπαρουσίασεν ἐλαττώματά τινα οὗτος, καὶ ταῦτα ἠδύνατο εὐκόλως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ θεραπεύσῃ, διότι ἐνέκειντο ταῦτα εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, οἵτινες τεθέντες ὑπὸ τοῦ ἰσχύοντος νάμου ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν τοπικῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάζοντο καὶ μετὰ τῶν μελῶν τῶν ὁποίων ἤρχοντο εἰς ἄμεσον συγχρωτισμόν, δὲν ἐτύγχανον βεβαίως τῆς ἐπιβλέψεως ἐκείνης, ἧς ὤφειλον νὰ τυγχάνωσι. Καὶ τοῦτο ἴσως ἦτο τὸ μόνον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ εἰσηγηθῇ μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξησφαλίζετο ἡ καλυτέρα ἐπίβλεψις τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων, καὶ ὄχι μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποσυνετίθετο ἐντελῶς τὸ τοπικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Ὥστε δὲν εὑρίσκω ὀρθὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει εἰς ἄλλον ν’ ἀποβλέψῃ τρόπον βελτιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ δὴ τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος νὰ παρέχῃ μείζονα ἐγγύησιν καὶ μείζονα ἐξασφάλισιν διὰ τὴν ἀρτιωτέραν βελτίωσιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§103Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οὐδεμία ἀντίρρησις θὰ ὑπῆρχε κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι δι’ αὐτοῦ πληροῦται σπουδαιότατον κενόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε, ἀνατιθεμένης τῆς ἑνιαίας διευθύνσεως καὶ ἐποπτείας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς κεντρικὰ Συμβούλια. Μέχρι σήμερον, Κύριοι, εἴχομεν τὴν κατὰ τόπους αὐτοδιοίκησιν. Τίποτε ἄλλο καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἴχομεν δημιουργήσει παρὰ μόνον τοπικὰ Συμβούλια, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπόλυτος μονάρχης ἦτο ὁ Ἐπίσκοπος καὶ καγκελάριος ὁ Ἐπιθεωρητής, ἐνῷ διὰ τοῦ σήμερον συζητουμένου νομοσχεδίου δημιουργοῦμεν ἀνωτέραν Ἀρχήν, εἰς τὴν ὁποίαν πᾶς κατ’ ἔφεσιν θὰ εὑρίσκῃ τὸ δίκκιόν του, διότι τὸ συνιστώμενον συμβούλιον εἶναι διοικητικὸν ὑπὲρ θὰ συνεδριάζῃ καὶ θὰ ἐκδίδῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ ἠτιολογημένας. Μεταξὺ τῶν ἄλλων σπουδαιοτάτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀνατεθῆ εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θέλουσιν ἀποτελέσει ἄνδρες εἰδικοί, εἶναι καὶ ἡ σύνταξις προγράμματος ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἀποδώσητε σπουδαιοτάτην σημασίαν, διότι σήμερον τὸ πρόγραμμα ἔβλαπτε περισσότερον καὶ ὄχι τὸ ποιὸν τῶν διδασκάλων. Μέχρι σήμερον οὐδὲν πρόγραμμα ὑπῆρχε, διότι δὲν ὑπῆρχον οἱ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὸ καθῆκον νὰ συντάξωσι τοιοῦτον πρόγραμμα, ἐνῷ διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσωσι τὸ Συμβούλιον, θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀρτίαν σύνταξιν τοῦ προγράμματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τοπικὸν Συμβούλιον εἶναι ὀρθοτάτη μὲν ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀφαιροῦντος τὸν Ἐπίσκοπον ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάθεσις τῆς προεδρείας εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν νομίζω ὅτι δὲν θὰ συντελέσῃ ἐπ’ ἀγαθῷ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἔχει πολλὰ καὶ ποικίλα καθήκοντα, εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ δικαστικοὶ δὲν ἀποδίδουσι καὶ μεγάλην σπουδαιότητα εἰς τὰ πράγματα αὐτά. Ἄλλως δὲ ἡ Βουλὴ ὀφείλει τὴν δικαιοσύνην νὰ μὴ τὴν ἀναμιγνύῃ εἰς διοικητικὰ καθήκοντα ὁποῖα εἶναι τὰ τοῦ διορισμοῦ, τῆς παύσεως, τῆς μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων κλπ., διότι γνωρίζομεν ὁποία προστριβὴ ἐπέρχεται. Θὰ ηὐχόμην, διότι πράγματι εἶναι δύσκολος ἡ ἐξεύρεσις τοῦ καταλλήλου προσώπου, θὰ ηὐχόμην, ἵνα ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου περιβληθῇ, τὸ ἀξίωμα τοῦτο, διότι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνεγνώρισεν ὁ νόμος ὡς Ἀρχήν. Εἶμαι Βουλευτὴς καὶ δικηγόρος καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια οἱ δικηγόροι καὶ οἱ ἰατροὶ δὲν ἦσαν οἱ μᾶλλον μὴ ἐκπληρώσαντες τὰ καθήκοντα αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτων ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου εἶναι αἱρετός, καὶ ἐφ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα μόνον θὰ ἀσκήσῃ αὐτὴν τὴν Ἀρχήν, διότι κατόπιν, ἅμα συμπληρωθῇ ἡ θητεία του θὰ ἐξέλθῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀρκετὴ ὠφέλεια ὅτι ἐξέρχεται τοῦ Συμβουλίου ὁ Ἐπίσκοπος.

§104ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα. Θὰ τὸν παρακαλέσω ὅμως νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι δικαιολογεῖται πᾶσα ὑπόνοια, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεψεν ἢ εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου θέματος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο περίεργος πᾶσα ἀξίωσις, θὰ ἦτο πολὺ βαρύτερον χαρακτηριστέα πᾶσα ἀξίωσις, ὅπως νομοσχέδιον τοιοῦτον ψηφισθῇ χωρὶς νὰ διεξαχθῇ ἐπ’ αὐτοῦ μακρὰ καὶ ἐξονυχιστικὴ συζήτησις. Τοιαύτην ἀπαίτησιν δὲν θὰ ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός· τοιαύτην ἀπαίτησιν θὰ εἶχε μόνον ὑπερφίαλός τις καὶ μωρός. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀνώτερος πάσης τοιαύτης μομφῆς καὶ διὰ τοῦτο μεθ’ ὑπομονῆς καὶ προσοχῆς παρακολουθεῖ τὴν συζήτησιν. Τοιαύτην ἀξίωσιν εἰς οἱονδήποτε Κοινοβούλιον, θὰ εἶχε λέγω, μόνον ὑπερφίαλός τις καὶ μωρός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε συνηθίσει ἐκ συνεχῶν λιβανισμάτων ἀπρεπῶν νὰ νομίζῃ ἑαυτὸν ὑπέρτερον τῶν κοινῶν ἀνθρώπων. Νομοσχέδια ἀφορῶντα τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τὸ θεμέλιον τῆς ἠθικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως ἑνὸς τόπου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζωνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς προχείρως. Διὰ τοὺς λόγους τούτους εὑρίσκω ἀξιέπαινον καὶ τὴν προσοχὴν μεθ’ ἧς παρακολουθεῖ τὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς καὶ ἐπίσης ἀξιέπαινον τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον, ὅπερ ἀνεπτύχθη μεταξὺ τῶν κ. συναδέλφων. Εἶναι ῥιζικώτατα μεταρρυθμιστικὸν τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἐγένετο χρῆσις τῶν λέξεων ἀποκέντρωσις καὶ αὐτοδιοίκησις. Βεβαίως ἐγένετο χρῆσις τῶν λέξεων ἐν πλήρει γνώσει, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ σημαντικὴ μεταξὺ συστήματος συγκεντρωτικοῦ καὶ ἀποκεντρωτικοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι τόση ἡ διαφορὰ ὅση εἶναι μεταξὺ ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως. Ὑπάρχει οὐχὶ διαφορὰ μεταξὺ ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀλλ’ ἐν ἱκανῷ μέτρῳ ἀντίθεσις. Δὲν πρόκειται βεβαίως ἐνώπιον ὑμῶν νὰ τολμήσω καὶ νὰ νομίσω μάλιστα ὡς ὠφέλιμον, ὅπως ἀναπτύξω ἐγὼ καὶ διὰ βραχέων τί εἶναι ἡ ἀποκέντρωσις, τί εἶναι ἡ αὐτοδιοίκησις. Ἀλλ’ ὡς εἶχον τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἦσαν συμβούλια ἀληθῶς αὐτοδιοικήσεως, τῶν ὁποίων τὴν λειτουργίαν ἐρρύθμιζε καὶ ἐκανόνιζεν ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀνατρέπεται ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἀληθῶς εἰσάγεται ἀποκέντρωσις διότι ἔχει ψῆφον ὁ ἐπιθεωρητής, διότι παύουσι νὰ εἶναι τὰ μέλη τὰ λαϊκά. Μία λοιπὸν ῥιζικὴ μεταρρύθμισις ἐπέρχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις, καὶ προηγουμένως λαβὼν τὸν λόγον εἶπον, ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν εὑρίσκομαι εἰς ῥιζικὴν διαφωνίαν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν, διότι ὀρθὸν θὰ ἦτο ἀληθῶς νὰ βελτιωθῇ ὁ θεσμὸς τῶν κατὰ τόπους ἐποπτικῶν συμβουλίων. Ἡ διαφωνία μου ἡ ῥιζική, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐπὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ κεντρικοῦ συμβουλίου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου νὰ ἴδητε ὁποῖα εἶναι τὰ ἔργα τοῦ συμβουλίου τούτου καὶ ἀκολούθως νὰ διερωτήσητε ὑμᾶς αὐτοὺς τί ἀπομένει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ὁποῖον εἶναι τὸ καθῆκον πλέον, τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἰς αὐτό, πολλῷ δὲ μᾶλλον ὁποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καταλείπεται εἰς αὐτό; Εἶναι δὲ τοσοῦτον μᾶλλον ἀδικαιολόγητον τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς διατυποῦται, διότι ἱδρύσαμεν ἤδη διὰ τοῦ Συντάγματος Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἐνώπιον τοῦ ὁποίου καὶ πρωτοδίκως καὶ κατ’ ἔφεσιν θὰ φέρωνται πάντα τὰ παράπονα κατὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν, τὸ ὁποῖον Συμβούλιον θὰ ἔχῃ ἀνωτέραν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ πάντων τῶν μονιμότητος ἀπολαυόντων δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπερ θὰ ἔχῃ μεταξὺ τῶν ἄλλων καθηκόντων τὴν προπαρασκευὴν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχῃ ὑποβληθῆ ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς διοικήσεως, καὶ δὲν ὑποθέτω νὰ ὑπάρχῃ τις ἐξ ἡμῶν ὅστις νὰ μὴ εὑρίσκῃ συνδυαζόμενον πάντα νόμον καὶ πάντα θεσμὸν περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πρὸς τὸ κατώτατον δημοτικὸν σύστημα, ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχει θεσμὸς αὐτοδιοικήσεως τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν ταῦτα λάβητε ὑπ’ ὄψει σας δὲν δικαιολογούμεθα λέγοντες ὅτι σπεύδομεν τοιοῦτον νόμον νὰ θεσπίσωμεν; Ὁποῖόν τι εἶναι τὸ κεντρικὸν τοῦτο ἐποπτικὸν συμβούλιον; Ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἀποτελεῖται ἐκ πέντε μελῶν ἐχόντων βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως, ἤτοι ἔχομεν 24.000 δραχμῶν κατ’ ἔτος εἰς μισθούς. (Ἀναγινώσκει): «Παρὰ τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον κλπ.» Ἔχει βεβαίως καὶ ἄλλας δαπάνας τὸ συμβούλιον τοῦτο, ἔχομεν πάντως μίαν δαπάνην ἱκανὴν 10.000 δραχμῶν διὰ νὰ καταστήσωμεν συμβούλιον ἀπὸ τίνας; Ἀπὸ διδάκτορας τῆς φιλοσοφίας, τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν ἢ τῶν μαθηματικῶν, ἀπὸ διδάξαντας ἐν διδασκαλείῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐν γυμνασίῳ τοῦ Κράτους ἢ ἄλλῳ ἀνεγνωρισμένῳ διδασκαλείῳ καὶ ἴσῳ πρὸς τὰ ἐν Ἑλλάδι λειτουργοῦντα καὶ διατελέσαντας ἐπιθεωρητὰς δημοτικῶν σχολείων. Αὐτοὶ οἱ διδάκτορες τῶν φυσικῶν ἢ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, ὁποία τινὰ σχέσιν ἔχουν πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὁποίαν δύνανται νὰ ἔχουν ἔννοιαν ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτῶν τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Καὶ τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἔχει ἔργα τὰ ἑξῆς· αʹ) ἀσκεῖ τὴν δέουσαν ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διδασκαλείων ἀρρένων καὶ θηλέων· βʹ) ὑποβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐν σχεδίῳ τὸ πρόγραμμα τῶν μαθημάτων καὶ τοὺς κανονισμοὺς τῶν διδασκαλείων ἀμφοτέρων τῶν φύλων καὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων καταρτίζον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων τὸν γενικὸν ὀργανισμὸν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὃν ὑποβάλλει πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας· γʹ) «κανονίζει τὰ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐπὶ προβιβασμῷ καὶ πτυχίῳ ἐξετάσεων τῶν μαθητῶν καὶ μαθητριῶν τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διδασκαλείων ὡς καὶ τῶν προαγωγικῶν ἐξετάσεων τῶν δημοδιδασκάλων, τῶν διδασκαλισσῶν καὶ τῶν ὑποδιδασκάλων». Παντοκρατορία ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει ἱδρύεται ἐκ μέρους τῶν διδακτόρων τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν. δʹ) «Προτείνει τὸν διορισμὸν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ διευθυντοῦ, τῶν καθηγητῶν καὶ τῶν διδασκάλων τοῦ διδασκαλείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὡς καὶ τὸν διορισμὸν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν δημοδιδασκάλων τῶν προσαρτωμένων τῷ διδασκαλείῳ. εʹ) Διαιρεῖ τὸ Κράτος εἰς ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας καὶ ὁρίζει ἐν τίνι τόπῳ ἑκάστης τούτων θὰ ἑδρεύῃ ὁ ἀσκῶν τὴν ἐποπτείαν τῶν ἐν ταύτῃ λειτουργούντων σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. ϛʹ) Προτείνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τὴν κατὰ τριετίαν δι’ ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην καὶ πρὸ τῆς παρόδου τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἔν τινι ἐκπαιδευτικῇ περιφερείᾳ ἐγκαταστάσεως μετάθεσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν. ζʹ) Προτείνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τὴν δι’ ἀνικανότητα, ἢ δι’ ἐπανειλημμένην παράβασιν τῶν καθηκόντων ἢ διὰ χρονίαν νόσον ἢ δι’ ἀπιστίαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων ἢ διὰ διαγωγὴν ἀναξιοπρεπῆ, ἀπόλυσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν κατ’ ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας ἐπιθεωρητῶν· ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς περὶ τούτου ἀποφάσεως, καλεῖ τὸν κατηγορούμενον ἐπὶ παραβάσει καθηκόντων ἢ ἀπιστίᾳ ἢ ἐπὶ διαγωγῇ ἀναξιοπρεπεῖ ἐπιθεωρητὴν νὰ ἀπολογηθῇ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. ηʹ) Τιμωρεῖ διὰ προστίμου ἀπὸ δρ. 25 μέχρι 200 τοὺς κατ’ ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας ἐπιθεωρητάς, τοὺς ἐν τῷ διδασκαλείῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῖς προτύποις σχολείοις τοῖς προσηρτημένοις τούτῳ ἐργαζομένους λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐκδικάζει τὰς ἐφέσεις τῶν παρὰ τῶν τοπικῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων ἐκδιδομένων ἀποφάσεων περὶ ἀπολύσεως, μεταθέσεως ἢ τιμωρίας διδασκάλων καὶ διδασκαλισσῶν, ἃς οὗτοι ἐξεκάλεσαν ἐνώπιόν του. ιʹ) Προτείνει μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τῶν τοπικῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων τὴν ἵδρυσιν, προαγωγήν, ὑποβιβασμόν, κατάργησιν καὶ συγχώνευσιν δημοτικῶν σχολείων (κατὰ τὰ ἐν τῷ 2ῳ ἄρθρῳ τοῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου ὁριζόμενα.) ιαʹ) Τηρεῖ Μητρῷον τῶν λειτουργῶν καθ’ ὅλου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ φύλλα ποιότητος αὐτῶν, ὡς καὶ καταλόγους τῶν διδακτηρίων τῶν σχολικῶν σκευῶν, τῶν διδακτικῶν ὀργάνων καὶ τῶν ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ ἑκάστου σχολείου ὑπαρχόντων βιβλίων. ιβʹ) Παρισταμένης ἀνάγκης, ἀποστέλλει μέλη αὑτοῦ πρὸς ἐπιτοπίους ἐπιθεωρήσεις ἢ ἐρεύνας ἐπὶ προσθέτῳ ἀποζημιώσει δρ. 12 καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀπουσίας ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, ἀναγραφομένου πρὸς τοῦτο κατ’ ἔτος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ποσοῦ δισχιλίων δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ γυμνασιάρχαις ἢ καθηγηταῖς ἔξω τῶν Ἀθηνῶν ὑπηρετοῦσιν ἢ καὶ ἐπιθεωρηταῖς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως περιοδεύουσι δύναται τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀναθέσῃ ἐν ἀνάγκῃ τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἢ ἄλλου τινὸς καθήκοντος τὴν ἐκτέλεσιν. ιγʹ) Μετέχει τῶν πρὸς οἰκοδομήν, μετασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν πρὸς κατασκευὴν σχολικῶν σκευῶν γινομένων ἐργασιῶν, καθ’ ἃ ὁρίζει ἴδιος περὶ τούτου νόμος. ιδʹ) Ἐγκρίνει ἢ ἀπορρίπτει τὰς περὶ μισθώσεως διδακτηρίων, μέχρι τῆς οἰκοδομῆς τοιούτων δημοσίᾳ δαπάνῃ, προτάσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§105Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ εἶχεν ὁ Ὑπουργός.

§106Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχῃ, διότι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους καὶ πρέπει νὰ ἐμπνέῃ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως τὴν μείζονα ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἐξακολουθῶ. ιεʹ) Συνιστᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τὴν παροχὴν ἀδείας ἀπουσίας τῷ ζητοῦντι τοιαύτην δι’ ἀναφορᾶς δικαιολογούσης τὴν αἴτησιν ἐπιθεωρητῇ. ιστʹ) Ἀποφαίνεται γνώμην περὶ παντὸς ζητήματος σχέσιν ἔχοντος πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, προκαλούμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ ἀπευθύνει γνώμας πρὸς αὐτὸ ὑπὸ τύπον εὐχῆς.

§107Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Συμβουλευτικὴν μόνον.

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀδιάφορον. Ἐρωτῶ καὶ αὖθις, κύριοι συνάδελφοι, τί ἀπομένει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας; Ποῖον ἀπομένει εἰς αὐτὸν δικαίωμα, προκειμένου περὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως; Παρέχει εἰς ὑμᾶς ἐμπιστοσύνην τινὰ τὸ ἐκ τῶν διδακτόρων τούτων κεντρικὸν συμβούλιον, δι’ οὗ ἱδρυομένου ἀποσπᾶται ἓν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἀνατίθεται εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο; Ἀποσπᾶται τὸ τμῆμα ὁλοκλήρως ἢ ὄχι; Ἐπὶ τούτου εἶναι ἡ διαφωνία μας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν οὐχὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τόπους συμβουλίων. Τὰ κατὰ τόπους συμβούλια ἔπρεπε νὰ ὑποστῶσι βελτίωσίν τινα. Δὲν θὰ εἶχον πολλὴν δυσκολίαν, Κύριοι, νὰ συναινέσω ὅπως ἀντικατασταθῇ ὁ Ἐπίσκοπος, οὐχὶ διὰ τὴν βλάβην τὴν γενομένην εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι δὲν πιστεύω ὅτι ἄλλος τις θὰ εἶναι καταλληλότερος τοῦ Ἐπισκόπου, ἀλλὰ διὰ τὸ γόητρον τῆς Ἐκκλησίας διὰ τὴν τήρησιν τῆς ἰσχυρᾶς πίστεως ἥτις συντελεῖται καὶ ὅταν ὅσον τὸ δυνατὸν μείζων σεβασμὸς ἀπονέμηται πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἐκκλησίας. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατί κατὰ προτίμησιν ἐστράφη ἡ προσοχή σας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν;

§109Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ προσοχή μου ἐστράφη πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, διότι εἶναι ἓν ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον γενικῶς θεωροῦνται ὅτι εὐσυνειδήτως ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, καὶ ἡ Πολιτεία μετὰ πάσης ἐμπιστοσύνης δύναται νὰ ἀποβλέπῃ εἰς αὐτόν. Ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ἐὰν νομίζῃ τοῦτο ὀρθόν, ὅπως, ὡς ἀναπληρωτὴς τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν συμπεριληφθῇ ὁ Πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, ὥστε νὰ δύναται ἐν ἀνάγκῃ ν’ ἀναπληροῖ οὗτος αὐτόν.

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ εἰρηνοδίκης ὅμως δύναται νὰ λείψῃ, διότι δὲν εἶναι ὁμοιόβαθμος μὲ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τὸν Γυμνασιάρχην.

§111Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν συμπίπτει νὰ ὑπάρχωσι πάντοτε αἱ ἄλλαι ἀρχαί.

§112Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἀντὶ νὰ στραφῇ ἡ προσοχή σας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ στραφῇ πρὸς ἕνα τῶν καθηγητῶν.

§113Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ὁ Γυμνασιάρχης.

§114ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ εἷς τῶν καθηγητῶν. Ταῦτα, ἐφ’ ὅσον καθίσταται θεσμὸς ἀποκεντρωτικός, διότι ἐγὼ θὰ ἤμην σύμφωνος μετὰ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες ὑπεστήριξαν νὰ γίνῃ τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον θεσμὸς αὐτοδιοικήσεως, τὰ μέλη νὰ ὦσιν αἱρετὰ καὶ νὰ ὦσιν ἄνθρωποι τοῦ τόπου, γινώσκοντες τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, γνωρίζοντες καὶ δυνάμενοι νὰ ἐξακριβώσωσιν ἐὰν ὁ διδάσκαλος ἐπέδειξεν ὄντως ἀναξιοπρεπῆ συμπεριφοράν, διότι τοῦτο πολλάκις θὰ κριθῇ καὶ ἐκ τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπέναντί του ὁ διδάσκαλος. Τὸ κεντρικὸν συμβούλιον τί σᾶς χρησιμεύει κύριε Ὑπουργέ; Ἰδοὺ τί σᾶς χρησιμεύει. Ἐνομίσατε, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως δὲν θὰ ἦτο συμφέρον νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν ὅλων τῶν νόμων τῶν ἀποκεντρωτικῶν, ὅλων τῶν νόμων περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ κανονίσῃ τὰς κομματικὰς αὐτῆς ὑποθέσεις, καὶ διὰ τοῦτο καθ’ ἑκάστην δὲν βλέπομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νέα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων νέαι θέσεις δημιουργοῦνται. Διατί νὰ δυσανασχετῇ ὁ ἔντιμος κύριος συνάδελφος διότι εἶπον ταῦτα; Πέντε μέλη τοῦ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, μέλη ἔχοντα μισθὸν καὶ βαθμὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως, σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι μικρὸν πρᾶγμα; Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο μόνον, οὔτε τὸ δεύτερον, οὔτε τὸ τρίτον· εἶναι τόσα ἄλλα, τὸ ταμιακόν, τὸ ἐφοριακόν, τοῦ λογιστηρίου, τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔγιναν ὅλα αὐτὰ χάριν τῶν θέσεων.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ βλέπω τοῦτο διαρκῶς, προσθήκην θέσεων καὶ ἀδιαλείπτως προσθήκην δαπανῶν, καὶ προσθήκην θέσεων διὰ τῆς ἱδρύσεως θεσμῶν κατὰ τῶν ὁποίων αὐτῆς τῆς Βουλῆς ἡ συνείδησις κατεξανίσταται. Πρὸ μικροῦ ἠκούσατε αὐτὸν τοῦτον τὸν ἀντιπρόεδρον ἡμῶν τὸν κ. Παπαϊωάννου διαμαρτυρόμενον καὶ σχίζοντα τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, διότι ἱδρύεται τὸ Σῶμα τοῦτο ἐκ τῶν διδακτόρων, ἵνα συλλάβῃ ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ ὁλόκληρον τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος λόγος ἐν τῇ ἱδρύσει ἑνὸς τοιούτου συμβουλίου, ὅπερ καταλύει θεσμὸν ἀποδώσαντα τόσα εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸν τόπον. Τί χρησιμεύουσιν ἐρωτῶ διὰ μυριοστὴν φοράν, οἱ διδάκτορες οὗτοι οἱ μαθηματικῶν καὶ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν οἱ ἀποτελέσαντες τὸ Κεντρικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ ἀποσπάσῃ ὁλόκληρον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸ παραδώσῃ εἰς αὐτούς, ἵνα τὸ διευθύνωσιν οὗτοι αὐτοκρατορικῶς; Θὰ μοὶ εἴπητε ὅμως, τί προτείνετε σεῖς; Ἰδοὺ τί θὰ ἐπρότεινον: θὰ ἔλεγον ὅ,τι πλειστάκις εἶπον, δὲν εἶναι ἡ θέσις μου νὰ ἀναπτύξω προγράμματα· ἡ θέσις μου εἶναι νὰ ἐλέγχω τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§117Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. .. (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν κ. Βουλευτῶν).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι Βουλευταί.

§119Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Πατσουράκος. (Θόρυβος).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων ἰσχυρῶς τὸν προεδρικὸν κώδωνα). Ἡσυχάσατε, κύριοι Βουλευταί.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ τηρῇ εὔσχημον γλῶσσαν ὁ κ. Βουλευτής.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤκουσα τίποτε.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούομεν ἡμεῖς καθ’ ἑκάστην πολλά.

§124Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἤδη, ὅτε οἱ κύριοι συνάδελφοι εὐηρεστήθησαν νὰ τελειώσωσι τὰς μεταξύ των συζητήσεις, συνεχίζων, λέγω: ἰδοὺ τί θὰ προέτεινα· νὰ μείνῃ ὁ θεσμὸς τῶν κατὰ τόπους ἐποπτικῶν συμβουλίων, θεσμὸς αὐτοδιοικήσεως, νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως ἀνατίθεται εἰς πρόσωπα ἐμπιστοσύνης, ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς νὰ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι ἐκείνου, ὅστις εἶναι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, νὰ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ κατάχρησις ἐν τῷ κοινοβουλευτισμῷ, ἡ κατάχρησις εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ἔχει ἀναμφιβόλως ἐπιβλαβέστατα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ ἐννοηθῇ ὅτι μόνον ἐν τῷ ἀκράτῳ κοινοβουλευτισμῷ ὑπάρχει κατάχρησις, οὐδεμία δὲ κατάχρησις ἐν τῇ ἀκράτῳ ἀποκεντρώσει; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι ὅλη ἡ ἔλλειψις χρηστότητος, ἡ ἔλλειψις συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος ὑπάρχει εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὺς καὶ ὅλη ἡ ἀρετή, ἡ χρηστότης, ἡ ἀξιοπρέπεια, ἡ φιλοπατρία, ὅλη ἡ αἰδὼς ὑπάρχει εἰς τοὺς διδάκτορας τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν μαθηματικῶν; Ὑπὸ τοιαύτην, Κύριοι, ἀντίληψιν νομοθετοῦμεν, αὐτὰς τὰς ἐλπίδας στηρίζομεν εἰς τὸ μέλλον τοῦ τόπου μας, τοιουτοτρόπως σκεπτόμεθα ψαλιδίζοντες καθ’ ἑκάστην τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ, τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἔχομεν λοιπόν, βαθεῖαν πεποίθησιν, ὅτι ὁλοκληρωτικὴ φαυλότης ὑπάρχει εἰς τὸ σύστημα τὸ κοινοβουλευτικὸν καὶ δὲν τὸ καταλύομεν; Εἴμεθα παραβάται τῶν καθηκόντων μας. Ἐὰν ἐσχηματίσαμεν τοιαύτην γνώμην, καὶ δὲν ἀποφασίζομεν νὰ καταλύσωμεν τὸ πολίτευμα παντελῶς, δὲν ὑποθέτω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἔχομεν καὶ στοιχειώδη φιλοπατρίαν.

§125ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ συνεχίζομεν μετὰ μεσημβρίαν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην μετὰ μεσημβρίαν. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 1 καὶ 45′ μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπήν (ὥρα 6 καὶ 20′ μ. μ.)

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§128Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρῶτος ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὡμολόγησε τὰ πλεονεκτήματα τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ· ἐν τούτοις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ κοινωνία, λόγῳ τῆς εὐρυτέρας δικαιοδοσίας, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ἔχει τὸ ὑπάρχον συμβούλιον, καὶ λόγῳ τῆς ἀδυναμίας ἢ μᾶλλον τῆς ἐλλείψεως προνοίας τῆς Πολιτείας πρὸς πραγματικὴν ἐποπτείαν, ἀνομολογοῦσιν ὅτι παρετηρήθησαν καὶ παρατηροῦνται ἀκαταπαύστως πολλαὶ καταχρήσεις, καὶ τὰς καταχρήσεις ταύτας σκοπεῖ νὰ περιστείλῃ τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον. Πολλοὶ ῥήτορες ἐπεζήτησαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ παραστήσωσι ὁποῖα ἦσαν τὰ ἐλαττώματα τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ· κατέδειξαν τινὲς ὁποῖα ἦσαν ταῦτα, καὶ πλεῖστοι συνεφώνησαν ἐν πολλοῖς μὲ τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον. Ἀπεδείχθη ὅτι τὰ δύο ἐκεῖνα λαϊκὰ μέλη, τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἔκαμνον ἐνίοτε κατάχρησιν τῆς θέσεώς των καὶ τῆς ἐντολῆς, ἣν εἶχον καὶ ἐντεῦθεν αἱ καταχρήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐγέννησαν τοσαύτην ἀγανάκτησιν κατὰ τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ. Ἀλλὰ μολονότι παρετηρήθη ἡ ἔλλειψις αὕτη, ἐν τούτοις φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, νὰ θελήσωμεν ἡμεῖς νὰ περιορίσωμεν τὴν λαϊκὴν αὐτὴν ἐκλογήν. Φρονῶ ὅτι κατὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ τίνα τρόπον δύναται ἡ λαϊκὴ αὕτη ἐκλογὴ νὰ ἐπιτύχῃ νὰ ἐκλέξῃ τοὺς καταλλήλους ἀντιπροσώπους της πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἐπιδιωκομένου μεγάλου σκοποῦ, διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι πόλεις ὡς ὁ Πύργος, ὁ Βόλος, αἱ Πάτραι καὶ ἄλλαι δὲν ἔχουσι μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῶν καὶ μέλη ἱκανὰ καὶ ἔντιμα, ὅπως διαχειρίζωνται τὴν ἐξουσίαν αὐτήν.

§129Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν ἐρωτᾶτε τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ σᾶς εἴπῃ ἐὰν ἔκαμνον κατάχρησιν τὰ λαϊκὰ μέλη; Ἔχει ἓν παράδειγμα νὰ εἴπῃ;

§130Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἐβεβαίωσαν ὅτι ἐγένοντο παράπονα.

§131Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὴν α, β ἢ γ κατάχρησιν;

§132Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀναφοραί, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν εἰς τὴν Βουλὴν καταγγέλλουσι τοιαύτας καταχρήσεις.

§133Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Εἴδετε ὑμεῖς καμμίαν;

§134Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀνέγνωσε τοιαύτας. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι τὸ πρῶτον ἐλάττωμα τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ. Δεύτερον ἐλάττωμα, τὸ καὶ σοβαρώτερον, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν ὑπάρχει κατ’ ἔφεσιν Δικαστήριον, νὰ δικάζῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ ἐποπτικοῦ ἐκείνου Συμβουλίου. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου προβλέπεται καὶ τοῦτο, ἀλλὰ δίδεται εὐρυτέρα δικαιοδοσία κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ματαίως θ’ ἀσχολῆται τὸ Ἐφετεῖον εἰς μικροτάτας ὑποθέσεις καὶ θὰ εἶναι φρόνιμον καὶ δίκαιον, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν τοιούτων ἀποφάσεων, καθόσον θὰ καταντήσῃ αὐτὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον νὰ δικάζῃ κατ’ ἔφεσιν μυρίας ἀποφάσεις, ὅπως περιστείλῃ τὸν ὄγκον τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλῃ τὸ τακτικὸν Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Νὰ ὁρίσωμεν λοιπὸν ὁποῖαι θὰ εἶναι ἐφέσιμοι ἢ μή, διότι, ἐπαλαμβάνω, θὰ καταλήξῃ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δημιουργοῦμεν, νὰ μὴ ἀσχολῆται εἰς ἄλλο τι παρὰ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν. Βεβαίως ἡ κοινωνία δὲν θέλει νὰ κρέμαται ὁ διδάσκαλος πάντως ἐκ τῶν διαθέσεων τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ διὰ τοῦτο παρατηροῦμεν τάσιν τῆς παρ’ ἡμῖν κοινωνίας τεινούσης εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτῆς εἴτε διὰ τῶν Σωματείων εἴτε διὰ τῶν Συντεχνιῶν. Πολὺ ὀρθῶς ἑπομένως ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προτείνας ὡς μέλος τοῦ Συμβουλίου τούτου τὸν Πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ἑκάστης περιφερείας. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι θὰ ἦτο φρόνιμον, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ἐπεξέτεινε τὴν διάταξιν ταύτην καὶ ἐπέτρεπε τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς ἀκόμη τοὐλάχιστον μέλους τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκ τῶν Συντεχνιῶν αὐτῶν, καὶ ἂς εἶναι βέβαιος ὅτι ἡ ἐκλογὴ μέλους ἐκ μέρους τῶν συντεχνιῶν ἢ ἑνὸς τῶν Προέδρων τῶν Σωματείων θὰ εἶναι τὰ ὑγιέστερα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι ἐνδελεχῆ μέριμναν πρὸς προστασίαν καὶ πρὸς πρόοδον τῆς παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι πολλὰ τὰ μειονεκτήματα, ὅπως πολὺ καλῶς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, τῆς παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω ὅτι κατὰ πολὺ θὰ συντελέσωσιν αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ κ. Μιχαλόπουλος, ὁ βαθὺς γνώστης τῶν παιδαγωγικῶν παρ’ ἡμῖν, καὶ τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι θὰ κάμῃ ἀποδεκτάς. Εἰς τὰς τροπολογίας ταύτας ἐγὼ προσθέτω μίαν προσθήκην ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1: ὅτι καλὸν εἶναι νὰ συμπεριληφθῶσι μεταξὺ τῶν μελῶν καὶ οἱ διδάκτορες τῆς Φιλολογίας, οἱ ἐξασκήσαντες δεκαετῆ ὑπηρεσίαν πρωτοβαθμίου δημοδιδασκάλου, διότι εἶναι οἱ μόνοι ἁρμόδιοι, ν’ ἀποφανθῶσι καὶ νὰ δράσωσι τελεσφόρως ἐπὶ τῶν τοιούτου εἴδους ἐκπαιδευτικῶν θεμάτων.

§135Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ ἀποκεντρωτικὸς περὶ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου νόμος τοῦ ἀοιδίμου Πετρίδου, δὲν ἔφερε τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, ἂν καὶ ἦτο ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν ὁμολογουμένως ἄριστος. Τὰ αἴτια τῆς ἀποτυχίας ἐκείνου εἶναι αὐτὰ ἐκεῖνα, ἕνεκα τῶν ὁποίων δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἀπετύγχανον πολλοὶ θεσμοί, ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν ὄντες ἄριστοι. Τὰ αἴτια ταῦτα πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἔγκεινται ἐν τῇ ἡμετέρᾳ φύσει καὶ εἰς τὰς κοινωνικὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα καὶ δὲν θὰ λείψουν παρὰ μόνον κατόπιν χρόνου καὶ χρόνου μακροῦ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶχε πολὺ δίκαιον, εἰσηγούμενος νομοσχέδιον, τροπολογοῦν καὶ μεταρρυθμίζον τὸν περὶ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου νόμον. Οἱ Ἐπίσκοποι πρέπει ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὰ ἴδια αὑτῶν θρησκευτικὰ καθήκοντα, διότι καὶ ὅταν ἀκόμη εἶναι ἐπαρκεῖς ὡς πρόεδροι τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, καὶ τότε ἀκόμη δυστυχῶς ἔρχονται εἰς προστριβάς, καὶ ἑπομένως τὸ ἀξίωμα αὐτῶν καταπίπτει, δημιουργοῦν ἀντιπαθείας καὶ ἔχθρας. Ἐπίσης νομίζω ὅτι καὶ τὰ ἕτερα μέλη, τὰ ἐκλεκτὰ τοῦ Συμβουλίου τούτου, δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεως αὑτῶν, διότι ταῦτα ἦσαν ὄργανα τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ὁ κομματισμὸς καὶ ταῦτα ἀκόμη διέστρεψε.

§136Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ παλαιὸς κομματισμός.

§137Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Τώρα δὲν ὑπάρχει κομματισμός· ὑπάρχουσιν ἰδέαι. Μίαν ὅμως μόνον παρατήρησιν θὰ κάμω ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Προέδρου, τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας. Ὁμολογουμένως ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν θὰ ἦτο λαμπρὸς ὡς πρόεδρος· δὲν γνωρίζω ὅμως, ἐὰν θὰ εἶχεν ἐπαρκῆ χρόνον, ὅπως καταγίνηται καὶ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι καὶ διὰ τῶν ἄλλων νομοθετημάτων ἔχουσι προστεθῆ πολλαπλαῖ εἰς αὐτὸν ἐργασίαι. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δυνάμεθα κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ σχηματίσωμεν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια· ἠδύναντο π. χ. ν’ ἀποτελεσθῶσι ταῦτα ἐκ τοῦ Γυμνασιάρχου καὶ ἐκ δύο πολιτῶν ἐκλεγομένων, μάλιστα τούτων, ἐκ τῶν ἐπιστημόνων. Τὰ δύο ταῦτα μέλη ἠδύνατο νὰ ἐκλέγῃ ὄχι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀλλὰ τὸ δικαστήριον δι’ ἐκλογῆς, ὅπως τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπάς. Ἐπίσης νομίζω ὅτι καὶ αἱ ἀποφάσεις αὐτοῦ ἠδύναντο νὰ ἐφεσιβάλλωνται ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὑποβάλλω τὰς σκέψεις μου ταύτας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθέκαστα δὲν θὰ ἐνδιατρίψω. Παρατηρῶ μόνον ὅτι εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1, ἀναγράφεται ὅτι δὲν δύνανται νὰ γίνωσι μέλη τοῦ Συμβουλίου, οἱ ἔχοντες συγγράψῃ ἐγκεκριμένα τακτικὰ βιβλία. Βεβαίως ὁ σκοπὸς εἶναι καταφανής· ἀλλὰ νομίζω ὅτι περιττεύει ἡ διάταξις αὕτη, διότι ἀφοῦ πλέον τὰ βιβλία αὐτῶν ἐνεκρίθησαν, εἶναι ἄδικον νὰ στερήσωμεν τοῦ Συμβουλίου ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς μορφώσεως αὑτῶν θὰ συντελέσωσιν ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§138Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν ἀνέρχομαι τὸ βῆμα ἵνα συζητήσω τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐντίμου ἐπὶ τῆς Παιδείας κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εὐθὺς ἅμα τῇ ὑποβολῇ του, τὸ ἐχαιρέτισα μὲ χαράν, καὶ τὸ ἐχειροκρότησα μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν χειρῶν μου, ἐκ πεποιθήσεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ πληρώσῃ πολλὰ τὰ κενά, θὰ ἑδραιώσῃ καὶ θὰ προσφέρῃ ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, εἰς τὴν ἐθνικὴν διαπαιδαγώγησιν τὴν ὄντως καταστᾶσαν ἐσχάτως προβληματικήν. Ἐλπίζω δ’ ὅτι μετ’ ἐμοῦ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη θὰ αἰσθανθῇ ἀληθῆ ἀνακούφισιν ὅταν βλέπῃ ὅτι ἐπέστη τέλος παρ’ ἡμῖν ὁ χρόνος νὰ παύσῃ πλέον ὁ ἀναχρονισμὸς ἐκεῖνος, τοῦ νὰ ἐπιβαρύνηται ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἀρχὴ μὲ κοσμικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ φέρωσι τὴν προστριβὴν τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἐξ ἧς προστριβῆς ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπέλθῃ ζημία καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς ἀναμφισβήτητος ἡ μείωσις τοῦ γοήτρου ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, ἀφαιροῦνται δικαιώματα ἐκ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἀρχῆς τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἀπὸ πρωίας μέχρις ἑσπέρας νὰ φέρωσι ταύτην εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸν πολίτην, ὁ ὁποῖος οὕτω πάνυ δικαίως καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἔχανε μέρος τοῦ σεβασμοῦ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἔχῃ πρὸς τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ἀρχήν.

§139Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι πνευματικὸς διδάσκαλος.

§140Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τοῦτο φρονῶ καὶ ἐγώ. Θέλω τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ἀρχὴν πνευματικὸν διδάσκαλον. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν συμβαίνει τοῦτο. Ἡ μέχρι τοῦδε ἀνάμιξις τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἀρχῆς εἰς τὰ τοῦ τοιούτου εἴδους κοσμικὰ καθήκοντα μ’ ἔπεισε περὶ τοῦ ἐναντίου. Δυστυχῶς ἡ ἀνάμιξις αὕτη ὄχι μόνον τὴν σύγχυσιν καὶ σκάνδαλα ἐπέφερεν εἰς τοὺς κύκλους τοὺς διδασκαλικούς, ἀλλὰ καὶ τοιαῦτα εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς κόλπους τοῦ κλήρου. Καὶ ἐρωτῶ, κ. Βουλευταί, ποῖος ἐξ ὑμῶν δὲν εἶδεν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του ἐπαρχίαν ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἀνετέθησαν τοιαῦτα καθήκοντα εἰς τοὺς Ἐπισκόπους, ποῖος δὲν εἶδε, λέγω, ὅτι ἐσχηματίσθησαν περὶ τούτους ἢ τοὺς ἐπισκοπικοὺς ἐπιτρόπους, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν φράσιν, κλῖκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ χαλκεύωσι τὴν συκοφαντίαν, τὴν ραδιουργίαν καὶ πᾶσαν κακίαν, κλῖκαι αἱ ὁποῖαι ἐπέσειον ἀναισχύντως τὴν Δαμόκλειον σπάθην διευθυνομένην ὑπὸ τοῦ γυπὸς τούτου τῆς συναλλαγῆς, κλῖκαι αἵτινες διῄρεσαν τὸν κλῆρον καὶ τοὺς δημοδιδασκάλους εἰς εὐνοουμένους καὶ μή, καὶ δὲν ἔκαμνον ἄλλο τι παρὰ νὰ σχηματίζωσι χορὸν ὀργιάζοντα ἀτιμωρητὶ εἰς βάρος τῆς Παιδείας καὶ τὸν ὁποῖον χορὸν ἑκουσίως ἢ ἀκουσίως ἔσυρεν ὁ Ἐπίσκοπος χειροκροτούσης τῆς πολιτικῆς φατρίας ἀλλὰ καὶ κινούσης περιλύπως τὴν κεφαλὴν τῆς κοινῆς γνώμης ἥτις καὶ παρηκολούθει τὸ θανάσιμον πλῆγμα τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ. Δὲν ἀνέρχομαι, κύριοι Βουλευταί, τὸ βῆμα παρὰ μόνον καὶ μόνον διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς προλαλήσαντας πρὸ στιγμῆς ἐντίμους ἐκείνους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐμμένουσι, καλῇ τῇ πίστει πάντοτε, καὶ ὡδηγήθησαν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πλάνης πιστεύοντες ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν αἱρετῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων ἐπέτυχε. Σέβομαι τὰς στιγμὰς τὰς ὄντως πολυτίμους τοῦ συνεδρίου τούτου, καὶ δὲν θὰ ζητήσω τὴν ἀνάπτυξιν θεωριῶν· θ’ ἀναφέρω ὅμως γεγονότα τινα ἀπορρέοντα ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς μελέτης, γεγονότα ἅτινα ἡ πεῖρα ἐδίδαξε πάντας ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν γεγονότων τούτων, ἐξ ὧν θὰ πεισθῆτε.....

§141Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἴπετε ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων ἀπέτυχεν. Ὥστε εἶσθε κατά. Βλέπετε ὅμως ὅτι ἀντὶ ἑνὸς ἔχομεν δύο τώρα.

§142Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω καὶ κατόπιν μοῦ ἀποτείνετε τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Εἶμαι, εἶπον, κατὰ αἱρετῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου, τῶν εἰδώλων τούτων τῆς πολιτικῆς φατρίας. Θὰ πεισθῆτε, ἔλεγον, ὅτι οὐ μόνον οἰκτρότατα ἀπέτυχεν, ὡς εἶχεν, ὁ θεσμὸς τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ θεσμοῦ τούτου διεπράχθησαν καὶ διαπράττονται τὰ μεγαλείτερα ὄργια καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς συναλλαγῆς ταύτης, δυστυχῶς τῆς ἀνευθύνου, ἐσύρθησαν πολλάκις συνωθούμενοι οἱ δυστυχεῖς δημοδιδάσκαλοι πρὸ τῶν ποδῶν τῶν αἱρετῶν τούτων μελῶν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, πρὸ τῶν ποδῶν τῶν σατραπῶν τούτων, μὲ φορτωμένας τὰς χεῖρας πολλάκις μὲ σμύρναν καὶ λίβανον διαγωνιζόμενοι ὅπως ἐπαιτήσωσι τὴν φιλίαν καὶ συνδρομὴν τῶν αἱρετῶν τούτων μελῶν ἢ καὶ τῶν εὐνοουμένων αὐτῶν ἐξ ὧν ἐξηρτᾶτο τὸ πᾶν, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ παρισταμένου ἁπλοῦ μάρτυρος, ἐκτελεστοῦ καὶ διεκπεραιωτοῦ ἀδίκων καὶ μεροληπτικῶν ἀποφάσεων....

§143Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ποῖος θέλετε νὰ εἶναι;

§144Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Θέλω ὑπεύθυνον ὁ ὁποῖος ν’ ἀντιμετωπίζῃ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ δίδῃ λόγον τῶν πράξεών του.

§145Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὁ Βουλευτής;

§146Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν φρονῶ τοῦτο κύριε συνάδελφε. Θέλω τὸν ὑπεύθυνον, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποχρεοῦται ν’ ἀντικρύσῃ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον.

§147Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἄρα ὁ Βουλευτής.

§148Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Πολὺ κακῶς κρίνονται τὴν στιγμὴν ταύτην οἱ Βουλευταί. Νομίζω ὅτι οἱ Βουλευταί, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἠθικώτεροι ἀπὸ τοὺς διαφόρους αὐτούς, διότι ὁ Βουλευτὴς ἐπὶ τέλος ἔχει νὰ δώσῃ λόγον καὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του καὶ εἰς τὸν τύπον καὶ τὴν κοινὴν ἐν γένει γνώμην, ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι ἀνεύθυνοι. Ἀλλὰ δὲν θέλω τὸν Βουλευτήν. Ἐπαναλαμβάνω τοῦτο ἐπειδὴ τὸ ἐτονίσατε κύριε Βουλευτά. Ἀναγνωρίζω ὡς ἄριστον τὸν δημιουργούμενον θεσμόν. Θέλω τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον ὅπερ θὰ πατάσσῃ καὶ ἅμα θὰ ἐλέγχῃ. Θέλω τὸ Συμβούλιον τοῦτο ὅπερ θὰ ὑπόκειται ὑπὸ τὴν ἄμεσον τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπίβλεψιν καὶ θὰ μεταδίδῃ τὴν εὐθύνην εἰς τοῦτον ὑποχρεούμενον νὰ λογοδοτῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀναφέρω δὲ πρὸς ὑμᾶς τὰ ἑξῆς δύο παραδείγματα, ἐξ ὧν τὸ ἓν ἀρχαιότερον τοῦ ἑτέρου, ἵνα πεισθῆτε κατὰ πόσον ἔχω δίκαιον ὑποστηρίζων ταῦτα. Ἐσχάτως περιῆλθεν εἰς χεῖρας μου δημοσιογραφικὸν φύλλον τῆς Τήνου καὶ ἀνέγνωσα ὅτι ἐκεῖ δημοδιδάσκαλος τις ὀνόματι.......

§149Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐτὸς τὸν ὁποῖον ὑπερησπίσθητε ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ ἐπειδὴ τώρα εἶναι πολιτικός σας ἀντίπαλος τὸν κατηγορεῖτε;

§150Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν κατὰ παραγγελίαν καὶ κατ’ ἀποκοπὴν ἀνελάβετε τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐν Τήνῳ κομμάτων, τοῦτο δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, ἀλλὰ φροντίζοντες πάντοτε, ἂν δυνηθῆτε, νὰ διαψεύσητε ὡς ἀνακριβῆ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλω. Πέρα τούτου δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψω....

§151Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ὡρισμένου προσώπου δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς σᾶς λέγω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλαβᾶνε, νὰ μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς. Νὰ συνεχίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας.

§153Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§154Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Παρακαλῶ. Εἶναι συζήτησις σχετιζομένη στενῶς πρὸς τὸ θέμα. Θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν σκέψιν μου ὅτι τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια εἶχον εὐνοουμένους καὶ μὴ καὶ διὰ τοῦτο, ἀναφέρω ὡρισμένα γεγονότα καὶ ὡρισμένα πρόσωπα. Ὁ ἐν λόγῳ διδάσκαλος κατηγγέλθη εἰς τὸ ἐποπτικὸν Συμβούλιον διὰ διαφόρους πράξεις. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Τήνου, τὸ ὁποῖον σημειωτέον, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ, ἀπετελεῖτο ἀπὸ πολιτικοὺς ἀντιπάλους μου, συνελθὸν ἐψήφισε τὸ ἑξῆς. «Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον λαβὸν ὑπ’ ὄψει ὅτι πραγματικῶς ὁ δημοδιδάσκαλος οὗτος ἀντί, ὡς ὤφειλε, νὰ εἶναι μετὰ θρησκευτικοῦ ζήλου ἀφωσιωμένος πρὸς τὸ ὑψηλὸν καὶ ἱερὸν αὐτοῦ καθῆκον οἷον ἡ ἠθικὴ διάπλασις τῶν ἐμπεπιστευμένων αὐτῷ τέκνων τῶν συνδημοτῶν ἡμῶν, τοὐναντίον ὡς πάρεργον θεωρεῖ τοῦτο καὶ καταγίνεται, καὶ τοῦτο πᾶσι γνωστόν ἐστί, δημοσιογραφῶν πότε ἐν ταύτῃ, πότε ἐν ἐκείνῃ τῇ ἐφημερίδι, ἅμα δ’ ὅτι πολλάκις ἐν εὐθυμίᾳ διατελῶν τραγῳδεῖ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐν μέσῃ ὁδῷ καὶ καφενείοις παρὰ τὴν εὐπρέπειαν κλπ. Φρονοῦν τὸ Συμβούλιον ὅτι ἡ ἐπὶ πλέον ἐκ μέρους αὐτοῦ ἐπιείκεια θέλει ὑποληφθῇ κλπ. προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν του κλπ. κλπ.

§155Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§156Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Νομίζω πρὸ διετίας ἢ τριετίας.

§157Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅτε ὑμεῖς......

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§159Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§160Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀνακοινοῖ, κύριε Πρόεδρε, κἄτι τι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θέλω πληροφορίαν. Πότε ἐγίνετο αὐτό;

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σταματήσατε πρὸς στιγμὴν νὰ συνεννοηθῶμεν· θέλετε νὰ ὁμιλήσητε;

§162Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτραπῇ, βεβαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ συγκεκριμένου, θὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ θὰ ἀκούσω πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται. Ἔχω ἐπιστολὰς τοῦ κ. Ἀλαβάνου ὅστις τὸν ὑπεστήριξεν ἄλλοτε.

§163Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τοὐναντίον σεῖς ὡς μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἀπηλλάξατε τὸν δημοδιδάσκαλον τοῦτον καὶ τῷ ἐνεπνεύσατε τὸ θράσος χθὲς ἀκόμη νὰ θραύσῃ ἐν μέσῃ ἀγορᾷ τὴν ῥάβδον του ἐπιτεθεὶς καθ’ ἑνὸς ἐντίμου συμπολίτου μου. Σχετίζονται δὲ ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, διότι θέλω ν’ ἀποδείξω ὅτι δὲν ἦτο, ὡς εἶχε, τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του. Ἕτερος δημοδιδάσκαλος, δὲν θ’ ἀναφέρω τὸ ὄνομά του, διότι δυστυχῶς εἶναι καὶ ἱερωμένος, εἴς τι χωρίον τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας καὶ οὗτος, κατηγέλθη εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον παρὰ τῆς κοινότητος Φαλατάδου ἐπὶ πράξει ὄχι ἠθικῇ. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον πιεζόμενον ἔθαψε τὴν καταγγελίαν καὶ οὐδὲν κατὰ τοῦ διδασκάλου τούτου ἐνήργησε. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ καὶ ἀπήλλαξε τοῦτον ἐν τέλει τῆς κατηγορίας. Ὁ θαρραλέος οὗτος δημοδιδάσκαλος, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἐτόλμησε νὰ καταγγείλῃ τοὺς συμπολίτας μου Φαλαταδιανοὺς καὶ νὰ σύρῃ τοὺς φιλησύχους ἐντίμους τούτους ἀνθρώπους εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Πλημμελειοδικείου Σύρου. Ἐκεῖ, κατὰ τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ διαδικασίαν, ἀπεδείχθησαν εὐτυχῶς ὡς ἀληθῆ τὰ γεγονότα καὶ ἀπηλλάγησαν οἱ πολῖται οὗτοι. Κατόπιν τούτων ἀπηλλάγη τέλος ὁ ἥρως δημοδιδάσκαλος, ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν εὔνοιαν τῶν αἱρετῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου, διευθυνομένων ὑπὸ τῆς ῥουτίνας, ἐπανῆλθε καὶ πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὁ δημοδιδάσκαλος τοποθετηθεὶς εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν. Καὶ δὲν νομίζετε, κύριοι Βουλευταί, κατόπιν τῶν δύο τούτων καὶ μόνον παραδειγμάτων ὅτι ὡς εἶχεν ὁ θεσμὸς τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, διεπράττοντο ὄργια φρικιαστικά; Καὶ δὲν πείθεσθε ὅτι εὐεργετεῖται σήμερον ἡ παίδευσις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀκραδάντως πιστεύω τοῦτο καὶ κηρύσσομαι ἀπολύτως ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀνωτάτου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, μέλλοντος τούτου νὰ ἐξυγιάνῃ καὶ περισυλλέξῃ τὰ ἐρείπια, καὶ χαίρω διότι εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἑδρεύῃ τὸ Συμβούλιον τοῦτο τὸ ὁποῖον θὰ ὀρθοῦται ὑπεράνω ἐπιθεωρητῶν καὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων καὶ ἐν πάσῃ εὐσυνειδησίᾳ καὶ φιλονομίᾳ θὰ βελτιώσῃ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὸ σπουδαιότερον διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ εἶναι ὑπεύθυνον ν’ ἀντικρύζῃ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Προβλέπω μετὰ πεποιθήσεως ὅτι ἀπὸ σήμερον τὰ εἴδωλα θὰ συντριβῶσι καὶ ὅτι τὸ νέον Κεντρικὸν Συμβούλιον ἐν ἠρεμίᾳ θ’ ἀφοσιωθῇ εἰς τὸ ἔργον του.

§164ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖος; Αὐτοὶ οἱ μαλλιαροὶ οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπαρτίσωσι τὸ Συμβούλιον; Εἶναι μαλλιαροί, μαλλιαρώτατοι, φανατικοὶ μαλλιαροί.

§165Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἀλλὰ πῶς προδικάζετε κ. συνάδελφε; Πῶς γνωρίζετε τὰ μέλλοντα ν’ ἀπαρτίσωσι τὸ Συμβούλιον πρόσωπα! Οἷοι καὶ ἂν εἶναι, πάντως θὰ εἶναι ὀλιγώτερον μαλλιαροὶ ἀπὸ τοὺς ἀνευθύνους, τῶν μέχρι τοῦδε Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Ἄλλως τε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τοὺς ἐλέγξῃ καὶ νὰ τοὺς μαδίσῃ τὰ μαλλιά.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων, ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑγιεινῆς καὶ ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν» καὶ «περὶ ὡρῶν ἐργασίας». Τυπωθήσονται πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Ὁ κ. Βοζίκης. Ἀπών. Ὁ κ. Σφακιανάκης·

§167Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ περὶ τῆς Δημοτ. Ἐκπαιδεύσεως νόμου ἀπὸ τοῦ 1895 ἀπέδειξεν ὄντως ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ συγχρόνως ἀπέδειξε καὶ τὰ ἐλαττώματα αὐτοῦ. Πολλὰ εἶναι τὰ ἐλαττώματα τῶν ὁποίων ἤλπιζον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν θὰ ἐπεδίωκε τὴν διόρθωσιν εὐθὺς ἀμέσως πρὶν ἢ ὑποβάλῃ τὸν θεσμὸν νέου ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐνόμισεν ὅτι μόνον διὰ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τούτου θὰ διωρθοῦντο τὰ κακά. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀπαριθμήσω τὰ ἐλαττώματα τοῦ νόμου, καὶ θὰ περιορισθῶ διὰ τοῦτο εἰς τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομαρχιακοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Τὸ νομαρχιακὸν ἐποπτικὸν συμβούλιον ἀπετελεῖτο ἐκ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ὡς εἰσηγητοῦ, τοῦ ἑκάστοτε Γυμνασιάρχου καὶ ἑνὸς δημοτικοῦ συμβούλου διοριζομένου ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ ἑνὸς πολίτου. Τὸν πολίτην καὶ τὸν δημοτικὸν σύμβουλον, διώριζε μόνον ὁ ἐπιθεωρητής. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐξέλεγε δύο συμβούλους, ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν δύο συμβούλων εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ ὁρίσῃ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ μέλους τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Τὸ αὐτὸ δὲ ἐγένετο καὶ διὰ τὸν πολίτην. Τὶ ὅμως ἐγένετο; Μάχη φοβερὰ συνήπτετο ἐν τῷ συμβουλίῳ, περὶ τοῦ ποῖοι θὰ μετατεθῶσι, καὶ εἰς τὴν μάχην αὐτὴν ἐλάμβανε μέρος ὁ κύριος ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ συμφέρον νὰ ὑποδείξῃ τὸν διορισμὸν μέλους ἐκείνου μὲ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐργάζηται καταλληλότερον διὰ νὰ πληροῖ τὰς ἐπιθυμίας του. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον καθ’ ὃν τρόπον κατηρτίζετο ἐν Χαλκίδι. Παρηκολούθησα τὰς ἐργασίας αὐτοῦ ὅπως παρηκολούθησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον καταρτιζόμενον διετέλει σχεδὸν πάντοτε ὑποχείριον τῆς πολιτικῆς τῆς κεντρικῆς, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὑποχείριον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος λόγῳ τῆς μακροχρονίου διαμονῆς του ἐν τῷ κέντρῳ ἐπὶ δέκα καὶ δώδεκα ἔτη, κατώρθωσε νὰ συμβάλληται μετὰ τοῦ ἑκάστοτε Δημάρχου καὶ μετὰ τῶν ἑκάστοτε σομβούλων καὶ τοιουτοτρόπως πᾶσα καταγγελία κατὰ δημοδιδασκάλου μὴ ἐκπληροῦντος τὰ καθήκοντά του, πᾶσα καταγγελία κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ μὴ ἐκπληροῦντος τὰ καθήκοντά του, οὐδόλως ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει· ἔφθανον μέχρι τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐσταμάτων. Διατί δὲ τοῦτο; Διότι ὁ δημοτικὸς σύμβουλος ὁ ἀποτελῶν μέρος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου διωρισμένος δὲ ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, καὶ ὁ πολίτης — τὸ πολιτικὸν μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐπίσης διωρίζετο τῇ ὑποδείξει τοῦ ἐπιθεωρητοῦ—, πάντες ἠκολούθουν τὸν ἐπιθεωρητὴν εἰς πάσας τὰς πράξεις. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἀντὶ σήμερον νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸν θεσμὸν τῆς ἱδρύσεως νέου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου Κεντρικοῦ, δύνασθε νὰ βελτιώσητε τὸ νῦν ὑπάρχον Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, κατ’ ἄλλον τρόπον δημιουργοῦντες τὰς θέσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου καὶ τοῦ πολιτικοῦ συμβούλου, καὶ νὰ ἀφήσητε τὸν θεσμὸν τοῦτον νὰ λειτουργήσῃ ἐπί τινα καιρόν, μέχρις ὅτου ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὑφισταμένου νόμου, καὶ ἂν ὁ θεσμὸς τοῦ ὑφισταμένου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὀργανούμενος ἄνευ πλέον ἐκλογῆς, ἀποτύχῃ, τότε νὰ φέρητε καὶ τὸ ἕτερον συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐποπτεύῃ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Ὁ τρόπος δὲ κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ καταρτισθῇ τὸ συμβούλιον εἶναι ἁπλοῦς. Καλῶς ἐπράξατε νὰ ἀπομακρύνητε ἐκ τῆς θέσεως ταύτης τὸν Ἐπίσκοπον, διότι ὁ Ἐπίσκοπος ὡς καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς μένοντες ἐπὶ πολὺν καιρὸν εἰς τὴν ἕδραν, σχεδὸν ὄντες ἰσόβιοι, πάντοτε συνάπτουσι σχέσεις τοιαύτας μεταξύ των, αἱ ὁποῖαι δὲν τοῖς ἐπιτρέπουσι κατόπιν νὰ διαφωνήσωσιν ἐν τῷ συμβουλίῳ καὶ νὰ ἐκφράσωσιν ἀλλοίαν γνώμην. Αὐτὸ δὲ τὸ ὁποῖον συμβαίνει, νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς ὑποδείξεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, πρέπει νὰ ἀποσοβηθῇ ἐν τῷ μέλλοντι· διὰ νὰ συμβῇ δὲ τοῦτο πρέπει, ἀντὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ συμβούλιον νὰ προτείνῃ δύο, νὰ ἐκλέγωνται ἐκ τῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δύο, οἵτινες νὰ μὴ ἔχωσι θητείαν διετῆ, ἀλλὰ μονοετῆ. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον φρονῶ ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Δήμαρχος ἢ οἱ σύμβουλοι νὰ δύνανται διὰ τοῦ συμβουλίου νὰ ἐπηρεάζωσι τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἢ νὰ συνενοῶνται μετὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ γίνωνται τ’ ἄτοπα τὰ ὁποῖα γίνονται. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ τροποποιήσητε τὸ νομοσχέδιον ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομαρχιακὸν συμβούλιον, δοκιμάζοντες τὸν θεσμὸν αὐτόν, καὶ ἂν ἀποτύχῃ οὗτος, ὑποβάλλετε μεθαύριον τὰς δεούσας τροποποιήσεις. Θὰ ἔχητε τότε καὶ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ νέου αὐτοῦ συμβουλίου οὕτω πως καταρτιζομένου, καὶ ἂν ἴδητε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀποτυγχάνει τὸ συμβούλιον αὐτό, τότε θέσατε ὑπεράνω τοῦ συμβουλίου τούτου τὸ ἄλλο συμβούλιον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταρτίζετε.

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§169Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, εἶναι σπουδαιότατον, διότι ἀνατρέπει ἄρδην τὸ ἐν ἰσχὺ καθεστὼς ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει, καὶ δὴ τὸ ὑφιστάμενον σύστημα, τὸ ὁποῖον μεθ’ ὅλας τὰς ἀτελείας αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, ἀπέδωκεν εἰς τὸ Κράτος ἀγλαωτάτους καρπούς. Ἀναγνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ ὤφειλε ν’ ἀναγνωρίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι νομοσχέδιον τοιούτης σπουδαιότητος δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ καιρὸς δὲν ἐπείγει διὰ τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑπέβαλεν ἀκόμη τ’ ἄλλα αὐτοῦ νομοσχέδια. Ἡ Κυβέρνησις ἔδει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν καταπόνησιν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ὤφειλε νὰ φέρῃ τοιαῦτα νομοσχέδια εἰς τοιαύτην στιγμήν, ἀφοῦ εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας ἀναγνώσεως τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ πρῶτος ἐζήτησα τὴν πρωίαν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτον, μοὶ ἀπέστειλε τὸ ἰδικόν του διὰ νὰ ἴδω περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις ἀνέπτυξε πεῖσμα. Ἐνῷ εἶχε συμφωνήσει μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ μεσημβρίαν νὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ, ἐδέχθη καὶ συνεδρίασεν ἡ Βουλὴ μέχρι τῆς δευτέρας μεταμεσημβρινῆς ὥρας, ἐπεθύμει δὲ νὰ ψήφισῃ αὐτὴν τὴν ὥραν τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἀνέμενον, ὅτι κατὰ τὴν ἀπογευματινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς πάλιν θὰ ἐπανέφερε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς συζήτησιν, ἀφοῦ μάλιστα ἐθίχθη ὅτι θὰ ἐπήρχετο παρεξήγησις ἐκ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐπὶ τοῦ πείσματος λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως ἀντιτάσσομεν καὶ ἡμεῖς πεῖσμα ἀποβλέποντες εἰς τὸ συμφέρον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐξεταστέον, λοιπόν, Κύριοι, ὁποία ἦτο ἡ κατάστασις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ πάλαι καὶ ὁποία εἶναι ἡ σημερινή. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐλησμόνησε ὁποία ἦτο ἡ θέσις τοῦ νομοσχεδίου ΒΤΜΘʹτοῦ 1895 τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δηληγιάννη. Δὲν ἐλησμονήσατε βεβαίως οὔτε τὰς διασήμους Ὀζάδας, οὔτε τοῦ Ὀρφανίδου τὸ ῥητόν, τὸ ὁποῖον δὲν κρίνω σκόπιμον νὰ τὸ ἀναφέρω.

§170Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνητε ὑμεῖς κ. συνάδελφε ταῦτα.

§171Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ μακαρίτης Δηληγιάννης ἔχων ὑπ’ ὄψιν του, ὡς πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ πᾶσα Κυβέρνησις, ὅτι ἡ βάσις τῆς προόδου μιᾶς Πολιτείας εἶναι ἡ Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρῃ τις παραδείγματα ἐξ ἄλλων Κρατῶν κατὰ τὰ εἰωθότα ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἵνα ἀποδείξῃ τοῦτο, ἔφερε πρὸς ψήφισιν τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον καὶ μεθ’ ὅλον τὸ πεῖσμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπέμεινε καὶ ἐψήφισε καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου ἐκείνου εἴδομεν εὐθὺς ἀμέσως. Ἀνέπνευσεν ὁ διδασκαλικὸς κόσμος, ἀνέκτησαν τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ οἱ διδάσκαλοι, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ θέσωσι τὰς βάσεις τῆς νεωτέρας γενεᾶς. Ὡς βάσιν δὲ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διὰ τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἐπέμεινεν ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνήρ, ἔθηκε τὸν Ἐπίσκοπον καὶ τοῦτο διότι ἐγνώριζε ποία ἡ θέσις τῆς Πολιτείας ἀπέναντι τῶν ὑπαλλήλων καὶ δὴ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θέσῃ φραγμόν.

§172Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἤμην κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι τὸ σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη εἶχε τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγινεν ὁ Ἐπίσκοπος.

§173Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ λεπτομέρεια αὕτη εἶναι ὑπὲρ τῆς γνώμης μου. Αὐτὸ ἦτο εἷς λόγος ἐπιπλέον διὰ νὰ ἐπιμείνῃ ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνὴρ ὅστις ἐπεθύμει νὰ ἴδῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ διαπλάσωσι τὰς καρδίας καὶ τὸν νοῦν τῆς νεωτέρας γενεᾶς, ἀπηλλαγμένους ἀπὸ τῆς ἐπιβολῆς τῆς πολιτικῆς, τῆς ὁποίας τὴν κατάστασιν ἐγνώριζεν ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἤδη ὁποία τις ἡ κατάστασις τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς δημοτικῆς νῦν, ἀπὸ τῆς ὁποίας θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ δῆθεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι μεθ’ ὅλας τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ νόμος, οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀναπνέουσιν, ἔχουσιν τὴν θέσιν ἡ ὁποία τοῖς ἁρμόζει, μεθ’ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν, μεθ’ ὅλα ὅσα ἐγράφησαν, μεθ’ ὅλα ὅσα κατηγγέλθησαν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀναφέρῃ τις μεμονωμένα παραδείγματα διὰ ν’ ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον, ὅταν ἔχωμεν τὴν πλειονότητα τῶν διδασκάλων κατέχουσαν ἐπαξίως τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία τοῖς ἐνεπιστεύθη. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι ἔχομεν κατὰ τὸν ἐν ἰσχύει νόμον ἀντιμέτωπον τὸν Ἐπίσκοπον πρὸς τὸν Δήμαρχον, πρὸς τὴν ἐν ἰσχύει πολιτικήν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ἐάν τις τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐν συνειδήσει, θὰ εἴπῃ περὶ τῶν δύο τούτων παραγόντων, ἂν ὁ μὲν φροντίζει περισσότερον ὑπὲρ τῆς παιδείας ἢ ὁ δέ, ἂν ὁ μὲν ἔχει περισσότερα συμφέροντα νὰ προασπίσῃ καταδιώκων ἢ ὑπερασπίζων τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν διδάσκαλον ἀπέναντι ἐκείνου. Ἔχομεν δὲ ἐν τῷ μέσῳ τὸν ἐπιθεωρητὴν ὁ ὁποῖος ἔχει βεβαίως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἐπισκόπου καὶ ὄχι εἰς τὰς τῆς πολιτικῆς. Ἐξεταστέον ἤδη, ὁ Ἐπίσκοπος τίνα θέσιν ἔχει διὰ νὰ σχηματίσῃ, ὡς ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ ἔντιμον συνάδελφον, κλίκας, αἱ ὁποῖαι νὰ τοῦ σχηματίσωσι κόμμα, ἢ νὰ περισυλλέξωσιν, ὅπως εἶναι γνωστόν, τὰς διαφόρους τσαντήλας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε μετέφερον εἰς τοὺς ἐν ἰσχύϊ διὰ νὰ ἐπιτύχωσι μεταθέσεις ἢ προαγωγὰς οἱ δημοδιδάσκαλοι. Δὲν πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι τις ὑμῶν διατεθειμένος νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ ἤδη ἐν ἰσχύϊ, δὲν εἶναι προτιμοτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία θὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Δέον ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως βεβαίως ἀπέβλεψεν εἰς τὸ ἀγαθὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις θὰ συζητήσωμεν καὶ εἰς ποῖα ἄλλα ἀπέβλεψεν, ἂν ὄχι ἐκεῖνος, ἀλλ’ οἱ περὶ αὐτὸν διὰ νὰ φέρῃ πρὸ ἡμῶν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἱδρύεται Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Κατωτέρας Ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας. Ἀπό τινος, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἔγεινε τοῦ συρμοῦ ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως συμβουλίων πρὸς ἀπαλλαγὴν δῆθεν τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν διαφόρων πιέσεων, τὰς ὁποίας ὑφίστατο πρότερον ὑπὸ τὸ φαῦλον καθεστώς. Ἱδρύεται λοιπὸν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου συμβούλιον τῆς Κατωτέρας Ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἱδρύεται διὰ νὰ δικάζῃ κατ’ ἔφεσιν τὰς διαφόρους παρουσιαζομένας ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ταύτας, ἢ ἐκείνας. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ν’ ἀναγνώσωμεν ἐν πρώτοις, ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἴδωμεν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ὡσαύτως, τί ἐπιδιώκεται δι’ αὐτοῦ πρὸ τοῦ δώσωμεν τὴν ψῆφον μας (ἀναγινώσκει): «νομοσχέδιον περὶ κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας εἰς τὴν εἰσηγητικὴν αὐτοῦ ἔκθεσιν λέγει ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ θὰ στηρίζεται καὶ αὖθις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἂν κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔγραφε τὰς λέξεις ταύτας, διετέλει ἐν πλήρει ἠρεμίᾳ πνεύματος λέγων τοιοῦτον τι, ἀφοῦ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται τὸ ἐναντίον. Ὁμιλεῖ περὶ ἀποκεντρώσεως, ἐνῷ πρόκειται περὶ συγκεντρώσεως τοῦ εἴδους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναπτύξω εὐθὺς κατόπιν, συγκεντρώσεως τοιαύτης, ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δύσκολον ν’ ἀπαλλαχθῇ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 1.— «Ἱδρύεται ἐν Ἀθήναις Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀποτελούμενον ἐκ πέντε μελῶν ἐχόντων βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως». Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν ἔντιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ποῖος εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ τμηματάρχου πρώτης τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας; 400; 450 δραχμαί; Ὄχι ἔλαττον βεβαίως τῶν 400 δραχ. Ἀφίνω εἰς τὸν ἔντιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ κάμῃ τὸν λογαριασμόν, διότι εὐθὺς κατόπιν θὰ ὁμιλήσωμεν ἰδιαιτέρως περὶ τῶν δαπανῶν. Πέντε μέλη θὰ ἔχωμεν μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως. Ἴδωμεν ἤδη ποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο (ἀναγινώσκει): «Μέλη τοῦ Συμβουλίου διορίζονται διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν ἢ τῶν Μαθηματικῶν κλπ.

§174Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δέον νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τὸ σύνολον τοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «Μέλη τοῦ Συμβουλίου διορίζονται οἱ διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν, ἐπὶ διετίαν τοὐλάχιστον σπουδάσαντες τὰ παιδαγωγικὰ ἐν τῇ ἑσπερίᾳ, διδάξαντες δὲ ἐν διδασκαλείοις ἢ γυμνασίοις ἢ ἰσοβάθμῳ τούτοις ἐκπαιδευτηρίῳ ἐπὶ τριετίαν κλπ».

§175Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου τὴν μεταβολὴν ταύτην καὶ συνεπῶς δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συγχαρῶ τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν μεταβολὴν τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, διὰ τὸν λόγον ὅτι περιώρισεν εἰς στενώτερον κύκλον ἀκριβῶς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ καθέξωσι τὴν θέσιν τοῦ συμβούλου.

§176Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τοῦτο ἐγένετο τῇ παρακλήσει τοῦ Προέδρου τοῦ συλλόγου τῶν δημοδιδασκάλων ἐν Ἀθήναις, οἱ ὁποῖοι συνέστησαν νὰ τεθῶσι τὰ προσόντα ταῦτα διὰ ν’ ἀποτελέσωσι μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου οἱ διατελέσαντες Γυμνασιάρχαι, ἢ οἱ διδαχθέντες τὰ παιδαγωγικὰ ἐν Γερμανίᾳ.

§177Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀπὸ τῆς δευτέρας ὥρας μετὰ μεσημβρίαν καὶ ἔπειτα ἔλαβε χώραν ἡ συνεννόησίς σας μετὰ τοῦ προέδρου τῶν δημοδιδασκάλων;

§178Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὴν πρωίαν εἶπον ταῦτα ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τὸν κ. Βοζίκην καὶ πρὸς τὸν κ. Μιχαλόπουλον ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§179Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὡσαύτως δὲν εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων διότι ὑποθέτω ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸ πλεῖστον τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Μιχαλοπούλου, ὁ ὁποῖος οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον περιώρισε τὰ προσόντα ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἕνα καὶ μόνον. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος θὰ τὸν εἴπωμεν ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ τροπολογία ὑπὸ συζήτησιν (ἀναγινώσκει): «Μέλη τοῦ Συμβουλίου διορίζονται διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν ἢ τῶν Μαθηματικῶν ἢ διδάξαντες ἐν Διδασκαλείῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Γυμνασίῳ τοῦ Κράτους ἢ ἐν ἄλλῳ ἀνεγνωρισμένῳ ἰσοτίμῳ πρὸς τὰ ἐν Ἑλλάδι λειτουργοῦντα ἢ διατελέσαντες νομαρχιακοὶ ἐπιθεωρηταὶ δημοτικῶν σχολείων». «Ἰσοτίμῳ»· εὑρίσκεται τοῦτο εἰς τὰς διορθώσεις σας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας;

§180ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν Γυμνάσια.

§181Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς· ἐνταῦθα παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν του καὶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην του εὐθὺς ἀμέσως, ἐὰν εἶναι δυνατόν. Ν’ ἀπαλειφθῇ τοῦτο, καθὼς καὶ τὰ περαιτέρω «οἱ διατελέσαντες νομαρχιακοὶ ἐπιθεωρηταί», διότι ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐδῶ εἶναι τὸ σκάνδαλον. Ἐὰν δὲν εἶναι σκάνδαλον, δίδει ὅμως λαβὴν πρὸς παρεξηγήσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς ἡμᾶς νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δι’ ὅ,τι ἴσως μέλλει νὰ συμβῇ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θ’ ἀπαλειφθῇ ἐκεῖνο τὸ «ἰσότιμον πρὸς ἄλλα Γυμνάσια», διότι ἐκεῖνο εἶναι τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ὑποπτεύσω περὶ τίνος ἐπρόκειτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω, κύριοι συνάδελφοι, προτοῦ δώσητε τὴν ψῆφόν σας, δέον νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, τί ἀκριβῶς ἐπιδιώκεται διὰ τῶν φράσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ χάριν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω, πρόκειται, περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καὶ — μὲ συγχωρεῖτε, ἐὰν εἶμαι ὀλίγον ζωηρότερος τοῦ δέοντος —, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμφιβόλου ἐθνικῆς προελεύσεως καὶ ἀκριβῶς περὶ αὐτῶν πρόκειται, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν γνώμην μου, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν πεποίθησίν μου. Κατηγγέλθη καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, Κύριοι, μετὰ μεσημβρίαν ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐξ ὑποψίας σᾶς ἀνέφερα κατὰ τὴν πρωινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Πρόκειται καὶ περὶ τρίτου ἀκόμη, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐλησμονήσατε τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν Βόλῳ καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ἐνθυμεῖσθε τί ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξηνέχθη καὶ τί ἐτόνισεν ὁ συνάδελφος κύριος Μπουφίδης. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀπαλείψωσι τὰς φράσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῶσι καὶ μόνον ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ καθέξωσι τοιαύτην θέσιν.

§182Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, ἐπειδὴ ἐμνήσθητε τοῦ ὀνόματός μου; Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ Ὑπουργὸς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ διορίσῃ ἐκεῖνον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκάματε τὸν ὑπαινιγμόν;

§183Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι ὄχι μόνον φαντάζομαι....

§184Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔφυγεν ὑπὸ τὰς ἀρὰς ὅλης τῆς πόλεως Βόλου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ.

§185Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις τοιοῦτόν τι.

§186Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κ. συνάδελφε ἐκ Κυκλάδων, νὰ ὑποτιμήσω τὴν εὐπιστίαν σας. Συνείθισα ἐκ πείρας, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι ἄπιστος, διότι ὅ,τι ἀκριβῶς δὲν φοβεῖται ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων, καὶ δὲν φαντάζεται ὁ ἔντιμος ἐκ Θεσσαλίας τοιοῦτος, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ φοβοῦμαι ὅτι θὰ γίνῃ, διότι, ἐφ’ ὅσον ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀκριβῶς διὰ τοῦτο τάσσονται αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας θὰ ψηφίσωμεν μετ’ ὀλίγον, δὲν θὰ πιστεύσω ὅτι δὲν θὰ διορισθῶσιν ἐκεῖνοι, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, χάριν αὐτῆς τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος, ν’ ἀπαλείψῃ τὴν φράσιν καὶ ν’ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὰ πείσματα, διότι τὰ πείσματα δὲν ὁδηγοῦσι ποτὲ εἰς τὴν ἀγαθὴν ὁδόν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σιωπᾷ. Καταγγέλλω λοιπὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ ἀκριβῶς διὰ τῶν φράσεων ἐκείνων σφυρηλατεῖται διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία συνῆλθεν ἐδῶ, διὰ νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα ἐν τῇ Πολιτείᾳ, σφυρηλατεῖται, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ὑποδούλωσις καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ μέλλον, περὶ τῆς ὁποίας τόσος ἐγένετο λόγος. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ κατόπιν διαγεγραμμένου σχεδίου ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις ἤδη ἔπαυσε ν’ ἀναπνέῃ τὸν ἀέρα ἐκεῖνον τῆς ἐλευθερίας καὶ ἐτυφλώθησαν οἱ ὀφθαλμοί της, διότι δὲν δύναται ν’ ἀποβλέψῃ ἐκεῖ, ὅπου δύναται ν’ ἀντλήσῃ παραδείγματα διὰ νὰ καταστήσῃ καταληπτὰ πρὸς διδασκαλίαν εἰς τὰς νέας γενεάς. Ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις ἔπαυσε νὰ ἐκτελῇ τὸν προορισμόν της, ἀφ’ ἧς ὑπεδουλώθη εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσι τίνες σκοποὶ ἐπιδιώκονται, ὥστε νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν τρόμον. Δι’ αὐτοῦ κατωρθώθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ ὑποδούλωσίς της, ὥστε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα, διότι ἀλλοίμονον, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ κατάστασις καὶ ἡ αὐτὴ διδασκαλία ἐν τῇ Μέσῃ Ἐκπαιδεύσει. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν παραδείγματα ἀναμφισβήτητα ὅτι ἀκριβῶς οἱ ὀπαδοὶ τῆς αἱρέσεως ἐκείνης προτιμῶνται καὶ διορίζονται εἰς τὰς καλλιτέρας θέσεις καὶ προάγονται κατ’ ἐκλογὴν, καὶ μάλιστα μεθ’ ὅλας τὰς καταγγελίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸ παντός, βεβαίως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἢ ἡ ὑποδούλωσις καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ σκοπός των. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς ὅτι ἐκεῖνο τὸ τμῆμα τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι εἰς τὴν θέσιν του, τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ εἶναι καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐγένετο διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ σήμερον νόμου ͵ΒΤΒʹ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῆς γλώσσης τῶν πατέρων ἡμῶν εἶναι οἱ δημοδιδάσκαλοι.

§187Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπὲρ τῆς γλώσσης ἡμῶν.

§188Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως, διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ζωτικώτατον καὶ τὸ ἐθνικώτατον. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται εἰμή, χωρὶς νὰ κατανοήσωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἡ ὑποδούλωσις καὶ αὐτῆς εἰς τοὺς ὄνυχας ἐκείνων. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις κωφεύει εἰς τὰς παρακλήσεις ἡμῶν, κωφεύει εἰς τὴν ἔκκλησιν ἡμῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπαναλάβω ν’ ἀπαλείψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν φράσιν ταύτην, διότι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐφάνημεν τόσον συντηρητικοί, ὅταν τὸ ἔθνος ὁλόκληρον ἀνεκινεῖτο ἕτοιμον ὅπως προβῇ καὶ εἰς τὰ ἔσχατα, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν λαόν, ποῖα μέτρα νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ. Θὰ ὁμιλήσῃ ἴσως ἡ Κυβέρνησις λέγουσα ἐν συνειδήσει, ὥστε καὶ μᾶς ἀπειλεῖτε; Βεβαίως ἔχω τὸ θάρρος ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὄχι τοῦ τόπου, ὃν ἀντιπροσωπεύω, νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησιν διὰ μυριοστὴν φοράν, ὅτι ὀφείλω χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς καὶ τοῦ συμφέροντος αὐτῆς, νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅπως ἀπαλείψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν φράσιν ταύτην.

§189ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσέξατε νὰ μὴ ἐξέλθητε πέρα τοῦ βήματος αὐτοῦ πρὸς διαμαρτυρίαν τοιαύτην. Ἐπὶ τοῦ βήματος εἶσθε ἐλεύθερος νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ ὄχι.

§190Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ ἔντιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου συνειθίζει νὰ ἐπαναλαμβάνῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοσάκις ἠκούσαμεν, ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσῃ ἐντόκως τὰς ἀπειλὰς ταύτας, διὰ τὰς ὁποίας σημειωτέον ὅτι δὲν ἱδρώνει τὸ ἰδικόν μας αὐτί. Ὅταν εἷς Βουλευτὴς ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν ἱερωτέρων καθηκόντων ἀποφασίσῃ νὰ ἐξέλθῃ ἐντεῦθεν συμβουλεύων τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ λέγων αὐτῷ τὶ βυσσοδομεῖται κατ’ αὐτοῦ, κατὰ τῆς Πολιτείας, βεβαίως δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του, οὐδὲ θὰ ἐκπροσωπῇ ἐκεῖνον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνέρχηται, διότι ἐγκυμονεῖ κακὰ κατ’ αὐτοῦ. Καὶ ποῖος τὰ λέγει αὐτά; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤρχετο εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Βουλῆς πρὸς ὁμάδα φοιτητῶν διὰ νὰ μὴ ἐξωθήσωσι τὸν λαὸν περαιτέρω ἐν τῇ δικαίᾳ του ὀργῇ. Ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡμεῖς ἴσως τότε ἐφοβήθημεν καὶ δὲν ἐξήλθομεν, ἵνα ὑποδείξωμεν εἰς τὸν λαὸν τὶ ὀφείλει νὰ πράξῃ. Αὐτὸ φαίνεται ἐκ τῶν ὀλίγων λέξεων, τὰς ὁποίας εἶπεν. Ἂς μείνῃ ἥσυχος, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω, ὅτι, ὅταν θὰ ἀποφασίσωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι ὀφείλουσι νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶσι μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δι’ ὅσα κατ’ αὐτοῦ τεκταίνονται κακά, νομίζω ὅτι δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τίποτε.

§191Ν. ΞΗΡΟΣ. Μήπως δὲν σᾶς ἀκούσῃ ὁ λαός.

§192Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπόδειξις ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτεσθε. Καὶ ὑπέκυψε τότε ὅλη ἡ πυγμὴ καὶ ὑπερίσχυσεν ἡ πυγμὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§193Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πυγμὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει μεταβληθῇ εἰς νεροκολοκύθαν. Προχωρῶ περκιτέρω, ἀφοῦ βλέπετε τὴν ἐπιμονήν, τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Κυβέρνησις, μὲ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας μου καὶ δὲν ἔχω οὐδένα ἄλλον λόγον ἐκτὸς αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον, προχωρῶ εἰς τὸ ἐδάφιον ὅπερ λέγει (ἀναγινώσκει) «Οἱ διατελέσαντες νομάρχαι, ἐπιθεωρηταὶ κλπ. Καὶ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἓν καὶ μόνον παράδειγμα. Γνωρίζει τίς ἦτο πρὸ τοῦ νῦν, ἐπιθεωρητὴς δημοτικῶν σχολείων ἐν τῷ νομῷ του; Γνωρίζει τίνα θέσιν κατεῖχεν ὁ ἔντιμος ἐκεῖνος ὑπάλληλος; Γνωρίζει ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸς νὰ ζητήσῃ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ἐκεῖνος, πρὸ τοῦ ὁποίου ἐλύοντο κατὰ τὴν κοινὴν φράσιν ἐκ τῶν γελώτων οἱ δημοδιδάσκαλοι, ὅταν ἀπετέλουν μετ’ αὐτοῦ ἕνα ὅμιλον; Αὐτὸν λοιπὸν καὶ μόνον ἐὰν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, δὲν θὰ ἔθετε εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τοιαύτην διάταξιν. Ἐν τούτοις εἰς αὐτὸν ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῇ μέλος τοῦ συμβουλίου τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸν ὁποῖον, σημειώσατε, εἶμαι βεβαιότατος ὅτι, ἅμα ἡ Κυβέρνησις συμπληρώσει τὰς θέσεις, θὰ τὸν διορίσῃ ἀσφαλῶς μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησιν ταύτην, καίτοι δὲν τὴν ἐνδιαφέρει ἀμέσως, καὶ νὰ ἀπαλείψῃ τὴν φράσιν αὐτήν, ἐὰν τῇ εἶναι δυνατόν, ἐὰν δὲν ἀποβλέπῃ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διορίσῃ, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τοῦτο σοβαρῶς, ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένου προσώπου. Αἱ θέσεις αὗται δημιουργοῦνται δι’ ὡρισμένα πρόσωπα.

§194Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§195Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Προχωρῶ εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει) «τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου οὐδεμίαν ἄλλην θέσιν δύνανται νὰ κατέχωσιν, οὔτε νὰ διδάσκωσιν ἐν ἰδιωτικοῖς ἐκπαιδευτηρίοις». Εἶναι προσωπικὴ διάταξις τὴν ὁποίαν παρακαλῶ καὶ ταύτην νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅταν θὰ δίδητε τὴν ψῆφον σας μετ’ ὀλίγον. «Οὔτε νὰ ἀσκῶσιν ἔργον ὑπαγόμενον εἰς πληρωμὴν φόρου πρὸς τὸ Δημόσιον· οὔτε νὰ εἶναι συγγραφεῖς ἐγκεκριμένων διδακτικῶν βιβλίων». Ἀσφαλῶς δηλαδὴ περὶ προσώπου τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ἐκείνην, διότι τί χρειάζεται ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ φράσις, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ὑπάρχει μονοπώλιον τὸ ὁποῖον εἶχε τὸ Κράτος; Πρόκειται λοιπὸν περὶ ὡρισμένης προσωπικῆς διατάξεως. Ἀλλ’ ἂς προχωρήσωμεν κατωτέρω. Ἄρθρον 2ον «Τὰ μέλη τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ». Ἀκριβῶς τοῦτο ἔρχεται εἰς κύρωσιν τῶν ὅσων προηγουμένως ἐτόνισα διότι πρόκειται μόνον περὶ προσωπικῆς διατάξεως. Βεβαίως ἐπεθύμουν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀνορθώσεως, ἡ ὁποία θέλει τὴν ἀποκέντρωσιν, ὡς λέγει ἐν τοῖς λόγοις πάντοτε, ἐπεθύμουν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν συγκεντρικωτάτην ταύτην φράσιν. «Ἀπολύονται διάφορα μέλη δι’ ἀνικανότητα ἢ ἀπιστίαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των προτάσει τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ». Βλέπετε ὅτι διορίζεται προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπολύεται τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ αὐτὸ λέγεται ἀποκέντρωσις!

§196Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ τοὺς διορίσῃ ὁ Συνάδελφος καὶ νὰ τοὺς παύσῃ ὁ μετέπειτα.

§197Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸς θὰ ἀνατρέψῃ ὅλα ταῦτα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ προετίμων ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον.

§198Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ καταταχθῶ ὀπαδὸς τοῦ κόμματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐγείρῃ τὴν σημαίαν τῆς καταργήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§199Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ ζωὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι μικρά. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει)· «Παρὰ τῷ Ἐποπτικῷ συμβουλίῳ διορίζονται προτάσει αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.», ἀρχίζει ἐδῶ ἡ ὑπαλληλία, ἡ ἀνόρθωσις, ἡ περισυλλογή, «διορίζονται δύο γραφεῖς ἐπὶ μισθῷ 90 δραχμ. καὶ εἷς κλητὴρ ἐπὶ μισθῷ 60 δραχμῶν». Ὑποθέτω ὅτι εἶναι εὐχερὴς ὁ λογαριασμὸς αὐτός, ὥστε ἕκαστος ἐξ ἡμῶν νὰ τὸν κάμῃ πρὸς στιγμὴν ἵνα ἴδῃ τί θὰ ψηφίσῃ εὐθὺς κατόπιν ἐν συνειδήσει ὅτι «ὅ τε γραμματεὺς καὶ οἱ γραφεῖς λαμβάνονται κατὰ προτίμησιν ἐκ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου». Αὐτὸ κατ’ ἐπίφασιν φαίνεται ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου, ὑπὲρ ἐκείνων ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ μορφώσωσι τὰ τέκνα ὑμῶν, διότι ἀκριβῶς περὶ τοῦ ἐναντίου πρόκειται, νὰ μεταβληθῶσιν εἰς γραφεῖς ἑνὸς συμβουλίου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δι’ ὡρισμένον σκοπὸν παραμένουσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ διδασκαλείου καὶ δι’ ὡρισμένον σκοπὸν διωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας.

§200Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δίπλωμα διδασκαλείου πρέπει νὰ ἔχῃ· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι διωρισμένος διδάσκαλος.

§201Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν παραμένει οὐδείς· ἄλλως τε ὅτι γίνεται ἀκριβῶς διὰ νὰ δημιουργηθῶσι θέσεις δὲν πιστεύω σοβαρῶς νὰ τὸ ἀμφισβητῆτε. Ἔχομεν μετὰ ταῦτα, Κύριοι, πρὸς ἀγορὰν γραφικῆς ὕλης — ἐξακολουθεῖ ἡ περισυλλογὴ —, καὶ ἀγορὰν ἐκπαιδευτικῶν συγγραμμάτων. Ποῖα συγγράμματα θὰ εἶναι τὰ κατὰ προτίμησιν ἀγοραζόμενα, ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ κρίνῃ.

§202ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ Κρουμβάχερ.

§203Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως· Ἔπρεπε δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διὰ συγγραμμάτων ἐπιστημονικωτάτων καὶ μεγίστης ἀξίας ἀνέτρεψε πάντα τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Κρουμβάχερ. Καὶ διὰ καταρτισμὸν βιβλιοθήκης παρέχονται εἰς τὸ συμβούλιον ἐτησίως 1800 δραχμαί. Βλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις πᾶσα φαίνεται ἀπὸ τοῦ πρώτου Ὑπουργοῦ ἕως τοῦ τελευταίου ἀκολούθου, δεχομένη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προχθὲς ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Λουδοβῖκος ὁ Δʹ. πρὸς τὸν ἱερέα ἐκεῖνον, ὅτι ὁ λαὸς εἶναι προωρισμένος διὰ τοὺς φόρους. Διὰ τὸ πρῶτον ἔτος διατίθενται πρὸς ἐπίπλωσιν τοῦ γραφείου 2000 δραχμῶν. Μόνον ὁ φερεντζὲς ἔλειπε τῆς Μαργιωρῆς! Βλέπετε ὅτι ἱδρύομεν συμβούλιον· θέλομεν καυσόξυλα, γραφικὴν ὕλην. Ἀλλὰ τί πρὸς ἡμᾶς; Μήπως εἶναι τὸ ποσὸν μέγα, κύριοι συνάδελφοι; Μόλις 60,000 δρ. ἐτησίως διὰ δαπάνας τοῦ συμβουλίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὡρισμένους σκοπούς, ὡρισμένα ἄτομα, ὡρισμένην πολιτικὴν μερίδα. Τὰ δικαιολογητικὰ τῶν δαπανῶν τούτων ἔγγραφα ὑποβάλει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὁ Πρόεδρος τοῦ συμβουλίου τούτου κατ’ ἐντολὴν τοῦ ὁποίου βεβαίως θὰ γίνωνται αἱ καταστάσεις! Διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ἀναλύων τὰ διάφορα κονδύλια ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπων εἰς τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικὸν εἰς ὃ καὶ μόνον συνετέλεσα, δύναμαι νὰ καυχηθῶ, εἰς τὸ νὰ προσαχθῇ καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀποβλέπων, λέγω, εἰς τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικόν, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἐκ τῆς τελευταίας ἐκκαθαρίσεως σπουδαιότατα ἔπαθε τὸ ἠθικὸν τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, ἐγώ, ὁ ὁποῖος συνετέλεσα εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τὸ κατὰ δύναμιν, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πολεμήσω τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον λέξιν πρὸς λέξιν καὶ φράσιν πρὸς φράσιν. Ἀναγνωρίζω κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄσκοπον τῆς συζητήσεως ταύτης πρὸ τῆς ἐπιδειχθείσης ἀδικαιολογήτου κατ’ ἐμὲ ἐπιμονῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ θελήσω νὰ σᾶς κουράσω ἐπὶ πλέον ἀσχολούμενος ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς ἐκεῖνα ἐκ τῶν ὁποίων θὰ φωτισθῆτε περὶ τοῦ ποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§204Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν;

§205Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Λοιπὸν Ἄρθρον 8. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ σᾶς κουράσω θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ ὑπὸ στοιχεῖον 12, διότι τὰ προηγούμενα εἶναι ὅλα προσωπικὰ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουσι συμφέρον πολιτικὸν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πρέπει νὰ γίνηται συζήτησις ἰδιαιτέρα ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπὸ στοιχεῖον 12 ἀναγράφεται, ὅτι παρισταμένης ἀνάγκης ἀποστέλλονται μέλη αὐτοῦ πρὸς ἐπιτοπίους ἐπιθεωρήσεις. Βλέπετε ἔχομεν ἐπιθεωρητὰς ἐπὶ ἐπιθεωρητῶν, συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων! Εἶναι πολὺ πλούσιον τὸ Κράτος, εἶναι πολὺ εὐστραφὴς— ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ δυστυχισμένου αὐτοῦ Κράτους, ὥστε νὰ δημιουργῶμεν συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων καὶ ἐπιθεωρητὰς ἐπὶ ἐπιθεωρητῶν! Εἶναι δὲ τόσον μεγάλη ἡ ἔκτασίς του, ὥστε ἐνῷ θὰ ἀπετέλει ἕνα νομὸν ἑνὸς ἄλλου Κράτους μεγάλου, νὰ παρουσιάζηται μεταξὺ τῶν Κρατῶν, ἀκολουθοῦν ὅ,τι ἐκεῖνα πράττουσι. Δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως ὅτι ὑπῆρχε θέατρον Σὰν–Κάρλο, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ θέατρον Σὰν–Καρλίνο, δηλαδὴ διακωμώδησις τοῦ θεάτρου Σὰν–Κάρλο. Ὑπάρχουσι στρατηγοὶ καὶ ναύαρχοι, ἐπιθεωρηταὶ καὶ συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Αὐστρίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ καὶ πρέπει, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη καὶ ἡμεῖς οἱ πλούσιοι, τῶν ὁποίων τὰ ἑκατομμύρια ῥέουσιν εἰς τοὺς δρόμους, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἱππότης παρακολουθῶν τὰ Θέατρα καὶ τὰς διασκεδάσεις, μὴ εὑρίσκων νὰ ἐργασθῇ οὐδὲ εἰς τὴν καρβουναποθήκην, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τοιαῦτα συμβούλια, νὰ ἱδρύσωμεν τοιαύτας θέσεις, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ οἰκονομηθῶσι διάφορα ἄτομα ἀνήκοντα εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν εὐγενῆ οἰκογένειαν. Διὰ τὰς ἐπιτοπίους δὲ αὐτὰς ἐπιθεωρήσεις λαμβάνουσι πρόσθετον ἀποζημίωσιν δρχ. 12 μόνον καθ’ ἑκάστην!

§206Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. 360 δραχμ. τὸν μῆνα.

§207Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχουσι καὶ 400 μισθόν.

§208Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Λαμβάνουσι 10 δραχ. ὅταν μεταβαίνουσιν εἰς ἐπιθεωρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐξοδεύωσιν, διότι θὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἄλλα μέρη, θὰ τρώγωσι καὶ θὰ κοιμῶνται εἰς τὸ ξενοδοχεῖον, Εἶναι ἡ ἀποζημίωσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§209Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπιθεωρητῶν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς τονίσω καὶ τὸ γνωρίζετε πάντες, ὅτι οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν εἰμὴ νὰ ἐπιθεωρῶσι τὰ σχολεῖα διὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν ἐντολήν. Ἐπιθεωρητὴς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατέχουσιν ἐπαξίως τὴν θέσιν των, ὅστις ἐσπούδασε καλῶς καὶ συνείδησιν εἶχε μοῦ ἔλεγε: δὲν λέγετε εἰς τὸν κ. Στάην, ὁ ὁποῖος εἶναι συμπολίτης σας τὴν κατάστασιν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐπιθεωρηταὶ καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι καὶ τώρα.

§210Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Γνωρίζετε πόσας ἐπιθεωρήσεις ἦσαν ὑποχρωμένοι νὰ κάμωσι κατὰ νόμον καὶ πόσας ἔκαμον;

§211Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐγὼ πόσας ἔκαμον;

§212Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε εἶδον νὰ γίνῃ.

§213Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν.

§214Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διατί δὲν ἔγειναν;

§215Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διότι ἦτο τὸ φαῦλον καθεστώς!

§216Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι· ἀλλὰ διότι δὲν ὑπῆρχεν ἐποπτεία οὐδεμία.

§217Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καθ’ ἑκάστην λοιπὸν ἡμέραν ἀπουσίας ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν λαμβάνει ὁ ἐπιθεωρητὴς 12 δραχ., δηλαδὴ ἂν ὑπάγῃ εἰς τὴς Κουκουβάουναις θὰ λάβῃ 12 δραχ. τὴν ἡμέραν, θὰ φθάσωμεν οὕτω μικρὸν κατὰ μικρὸν εἰς τὰς 54000, τὰς ὁποίας ἔλαβεν καὶ ὁδοιπορικὰ δι’ ἓν ἔτος καθηγητὴς τῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων ἐν Πειραιεῖ, ὡς δεικνύει ὑπάρχον ἔνταλμα! 54,000 δραχ. ἔλαβε εἷς μηχανικὸς γνωστός, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εἶναι γνωστόν, διότι μετέβαινεν εἰς Πειραιᾶ ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἢ δὶς καὶ ἐπεθεώρει τὴν ἐργασίαν!

§218Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ ὁδοιπορικὰ εἶναι ἄλλα, δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰς 12 δραχμάς.

§219Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ λαμβάνῃ 12 δραχμὰς διὰ δαπάνας ἀναγκαίας, ὅπως λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ τοῦτο μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἐτόνισα, διότι λέγει καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀπουσίας ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, ἐγγραφομένου πρὸς τοῦτο κατ’ ἔτος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ποσοῦ ἐκ 2000 δραχ., ὥστε καὶ ἂν μεταβῇ καὶ ἂν δὲν μεταβῇ ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἐξαντληθῶσιν αἱ 2000 δραχμαί. Ἐξακολουθεῖ τὸ ἐδάφιον 12. «Ἀλλὰ καὶ γυμνασιάρχαις ἢ καθηγηταῖς ἔξω τῶν Ἀθηνῶν ὑπηρετοῦσιν, ὡς καὶ ἐπιθεωρηταῖς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως περιοδεύουσι δύναται τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀναθέσῃ ἐν ἀνάγκῃ τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἢ ἄλλου τινὸς καθήκοντος τὴν ἐκτέλεσιν». Εἰξεύρετε, Κύριοι, τί συμβαίνει; Ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι εἰδικὸς ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου, θὰ σᾶς εἴπω τί συμβαίνει ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο. Ἀποστέλλονται γυμνασιάρχαι ἢ καθηγηταὶ ἐκτάκτως νὰ κάμωσι τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐν στιγμαῖς εὐσυνειδησίας θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δύσκολον θέσιν ν’ ἀρνηθῇ ὁ κ. ἐπιθεωρητής· τότε ἀναθέτουσιν εἰς τοὺς γυμνασιάρχας ἢ τοὺς καθηγητὰς τὴν ἐντολήν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ ἐδάφιον 13, τὸ ὁποῖον λέγει «ἀναγινώσκει»: «μετέχει τῶν πρὸς οἰκοδομήν, μετασκευῶν καὶ ἐπισκευῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κλπ.» Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θά ληφθῇ ἀνάγκη νὰ κατασκευάσωμεν ἕνα πίνακα μέλανα.

§220Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὸ ἀπηλείφθη.

§221Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δόξα σοι ὁ Θεός! Τὸ 14. «Ἐγκρίνει ἢ ἀπορρίπτει τὰς περὶ μισθώσεων διδακτηρίων, μέχρι τῆς οἰκοδομῆς τοιούτων δημοσίᾳ δαπάνῃ, προτάσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν». Ἔχει καλῶς. Τὸ 16ον «Ἀποφαίνεται γνώμην περὶ παντὸς ζητήματος σχέσιν ἔχοντος πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν—ἡ ἀποκέντρωσις εἶναι αὐτὴ—καὶ προκαλούμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπευθύνει γνώμας πρὸς αὐτὸ ὑπὸ τύπον εὐχῆς». Δηλαδὴ διὰ τοὺς γνωρίζοντας ἀκριβῶς τί λαμβάνει χώραν μέχρι σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, παραγγέλλεται τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο νὰ ὑποδείξῃ τίνων εἶχεν ἀνάγκην ὁ Ὑπουργός, τίνων κενῶν τὴν πλήρωσιν καὶ αὐτὸ ὑπὸ τύπον εὐχῆς. Τίποτε ἄλλο δηλαδὴ δὲν γίνεται παρὰ κατασκευάζεται ἓν ὀχύρωμα ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ἵσταται ὁ Ὑπουργὸς ἐνεργῶν οὕτω ἀπὸ τοῦ ἀσφαλοῦς κατὰ τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων καὶ ὑπὲρ τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος αὐτοῦ. Ταῦτα μέν, Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον ἐν ἐκτάσει. Ἔλθωμεν ἤδη καὶ εἰς τὰς τροπολογίας. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὲρ τῶν δημοδιδασκάλων, ὅτι ἐπιτρέπεται σοβαρῶς νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἔχει ὑποβληθῆ καὶ διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ περιληφθῶσι μεταξὺ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως καὶ οἱ πρωτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι ἔχοντες ὑπηρεσίαν πλέον τῶν 15 ἐτῶν. Προσέξατε εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι θὰ ἤθελον νὰ σᾶς βεβαιώσω τὸ χρηστὸν τοῦ συνειδότος τοῦ ὑποβαλόντος ταύτην ἀγαπητοῦ συναδέλφου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ τονίσω τὴν ἀπορίαν μου ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «πρωτοβάθμιοι ἔχοντες ὑπηρεσίαν πλέον τῶν δεκαπέντε ἐτῶν πρὸς δὲ καὶ δίπλωμα δικηγόρου ἐξασκήσαντες δὲ τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο ἐπὶ δεκαετίαν». Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένου ἀτόμου καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θεωρῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν καὶ ἄλλην τροπολογίαν μὲ πολλὰς ὑποτροπολογίας τοῦ ἐντίμου συναδέλφου κ. Μιχαλοπούλου. «Μέλος τοῦ συμβουλίου διορίζεται πρῶτον, δεύτερον, τρίτον κλπ.». Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπ’ αὐτῆς, διότι εἶμαι βεβαιότατος, ἔντιμοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν θὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, συνεπῶς ὁ κόπος θὰ εἶναι χαμένος. Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸ 10 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐνταῦθα γίνεται μία μεταβολή, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια, ἐπὶ τὰ βελτίω, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ὑποβαλόντος ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τὸ νομοσχέδιον κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐπὶ τὰ χείρω, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ ὁποῖος ἔχει λόγον νὰ πιστευθῇ ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, οὔτε γνωρίζει τὶ γίνεται ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, οὔτε γνωρίζει τὰ καθέκαστα τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ διότι πρόκειται νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ διδασκόντων, περὶ διδακτηρίων καὶ περὶ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν πάντες ὅτι μόνον οἱ εἰδικοὶ δύνανται νὰ γνωρίζωσιν. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι προσκρούω εἰς τὴν γνώμην ἐντίμου συναδέλφου, τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἕκαστος ὀφείλει νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του, νὰ προσπαθῇ νὰ πείσῃ τοὺς ἄλλους, καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, νὰ δίδῃ τὴν ψῆφόν του κατὰ τὴν συνείδησίν του. Ἠμφεσβήτησαν πολλοὶ τῶν συναδέλφων ὅτι, οἱ Ἐπίσκοποι δὲν εἶναι εἰς τὰς θέσεις των ὡς πρόεδροι τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Ἐν συνειδήσει, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς λέγω ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι αὐτὴ καὶ μόνη εἶναι ἡ βάσις τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ νόμου, καὶ τοῦτο διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὗτοι ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου ἔχουσι συμφέροντα εἴτε πολιτικά, εἴτε κομματικά, εἴτε ἀτομικὰ διὰ νὰ θεραπεύσωσιν. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ Ἐπίσκοποι, οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ εἶχον μεταβληθῆ εἰς ῥάκη. Θὰ τοὺς ἦγον καὶ θὰ τοὺς ἔφερον ἀπὸ τῆς ῥινὸς οἱ διάφοροι δήμαρχοι καὶ τὰ διάφορα μέλη, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξεπροσώπουν μίαν ὡρισμένην πολιτικὴν ἐντὸς τοῦ συμβουλίου. Ἐλέχθη ὅμως ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωσι μέρος ὡσαύτως, διότι δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς συνάφειαν πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἀκριβῶς αὐτὸς εἶναι εἷς λόγος ἐπὶ πλέον, ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος ἀποτελεῖ φραγμὸν κατὰ τῶν ἀτασθαλιῶν τῆς Πολιτείας, τῶν στρεφομένων κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐὰν ἔχωμεν ἕνα Πρόεδρον Πρωτοδικῶν καὶ ἕνα κατ’ ἄντικρυ Ἐπίσκοπον, ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι προτιμῶ τὸν Ἐπίσκοπον, διότι καὶ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ τοῦ δημοδιδασκάλου καὶ λέγω ἐπιπλέον ἐὰν ἔχητε ἐνώπιόν σας ἕνα Ἐπίσκοπον κακὸν καὶ ἕνα Πρόεδρον Πρωτοδικῶν κακόν, πάλιν θὰ προτιμήσω τὸν Ἐπίσκοπον, διότι ἀσφαλῶς θὰ εἶναι τοῦ δευτέρου σοβαρώτερος, διότι εἶναι ὑπὸ ἔλεγχον τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ μεταβάληται εἰς ῥάκη ἐν ταῖς ὁδοῖς. Πρῶτος λόγος, εἶπον, εἶναι τὸ ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν οὐδὲ γνωρίζει τὰ κατ’ αὐτήν. Δεύτερος καὶ σπουδαιότατος λόγος, τὸν ὁποῖον πρέπει ἕκαστος ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐν συνειδήσει, εἶναι αἱ ἰδέαι, αἱ γνῶμαι, αἱ διαθέσεις τῶν δικαστῶν πρὸς τὸν κλάδον τὸν διδασκαλικόν. Παρ’ οὐδενὸς ἄλλου δὲν ἤκουσα τὸ ῥητὸν τοῦ Ὀρφανίδου παρὰ μόνον ἀπὸ δικαστὴν καὶ ἀπὸ τῆς ἕδρας του, παρακαλῶ δὲ ἕκαστον ἐξ ὑμῶν ἐν συνειδήσει νὰ εἴπῃ ἐὰν ἔχω δίκαιον ἢ ὄχι, τονίζων ὅτι οἱ δικασταὶ εἶναι οἱ μόνοι ἀκατάλληλοι, διότι ἔχουσι τὴν χειρίστην ἰδέαν περὶ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δὲν θὰ κατορθωθῇ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ μείνῃ ῥάκος ἡ ἰδέα τῆς ἀνυψώσεως τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου.

§222Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ῥητὸν τοῦ Ὀρφανίδου;

§223ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐὰν ἦσο ἰατρὸς θὰ σοῦ ἔδιδον τὴν ἀπάντησιν. Τρίτος καὶ σπουδαιότατος λόγος εἶναι ὁ χρόνος. Νομίζει κανεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσας ἀσχολίας, νὰ τοῦ μένῃ τόσος χρόνος, ὥστε νὰ ἀσχολῆται καὶ μὲ τὰς καταγγελίας τῶν δημοδιδασκάλων; Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην αὐτήν. Πιθανὸν νὰ πλανῶμαι, ἀλλὰ θέσατε τὴν χεῖρα εἰς τὴν καρδίαν σας καὶ προσέξατε τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἐλέχθη ὅμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ἐπίσκοποι εἶναι ἄξιοι πάσης τιμῆς, ἀλλ’ ἀτυχῶς μεταβαίνοντες εἰς περιοδείαν, εἴτε χάριν τῆς ὑγείας των, εἴτε χάριν τοῦ ποιμνίου των, ἀφίνουν ἕνα τῶν ἱερέων ἀντικαταστάτην καὶ τότε γίνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς βάρος τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς τονίσω ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον καὶ ἐξ ἰδίας πείρας, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ταύτης, οὐδὲ ἐφαντάσθην κἂν ὅτι θὰ τολμήσῃ εἷς ἱερεύς, ἀντικαθιστῶν τὸν ἐπίσκοπον νὰ πράξῃ τι περιπλέον ἐναντίον τῶν διαθέσεων τοῦ ἐπισκόπου. Πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων, πρόκειται περὶ ὡρισμένων σχολείων, περὶ ὡρισμένων ἐπιθεωρητῶν, ὅταν δὲ θὰ ἀναχωρήσῃ ὁ ἐπίσκοπος, θὰ δώσῃ ἐντολήν, ἀπὸ τῆς ὁποίας δὲν θὰ παρεκλίνῃ οὔτε κατὰ κεραίαν ὁ ἱερεύς. Δύναμαι μάλιστα νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τοῦτο γίνεται ὁσάκις ὁ ἐπίσκοπος συμβαίνει νὰ ἀρνηθῇ κἄτι τι εἰς ἀνθρώπους πιέζοντας αὐτόν. Φεύγει καὶ ἀφίνει τὸν ἀντικαταστάτην του, διὰ νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν πολιτικὸν τῆς ἐπαρχίας. Ἀκριβῶς λοιπὸν τοῦτο εἶναι εἰς βάρος τῆς γνώμης τῶν ἀντιφρονούντων. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἐπανερχόμενος ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος, νὰ ἐρωτήσω, τίς ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τοῦ συμβουλίου τούτου τῆς ἐπικρατείας τοῦ κατωτάτου διδασκαλικοῦ κόσμου ἐν Ἀθήναις; Τίποτε ἄλλο, Κύριοι, διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, εἰμὴ ἡ συγκέντρωσις πάσης ἐξουσίας αὐτοῦ ἐν Ἀθήναις καὶ ὁ χορὸς τῆς συναλλαγῆς συμφώνως πρὸς τὰς διαθέσεις τῶν ἰσχυόντων, ἀλλὰ καὶ ὁ χορὸς τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία ἔχει μείζονα προορισμὸν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τίποτε ἄλλο, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιδιώκεται παρὰ μόνον ἡ διαφθορὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ συμβουλίου ἐκείνου. Διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει εἷς Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν θέσιν του, βεβαίως δὲν θὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς ὅτι θὰ θέσῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν εὐδιάθετον γνώμην νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐν ταύτῃ ἢ ἐκείνῃ τῇ περιπτώσει. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ χρησιμεύῃ βεβαίως διὰ νὰ θέτῃ φραγμὸν εἰς τὰς νέας ἀτασθαλίας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ προβῇ τὸ νέον ἱδρυθὲν συμβούλιον. Ἀλλ’ εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι μὲ ὅλην τὴν ἐπιβολὴν ἑνὸς Ὑπουργοῦ, δὲν θὰ ὑπάρξουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν πιέσουν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν ἀναγκάσουν νὰ πιέσῃ τὸ συμβούλιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ ὄργανον τῶν ὀρέξεών του. Θὰ ἐνόουν τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς προσῆγε πρὸ ἡμῶν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἔλεγε: Κύριοι, πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν συγκεντρῶ εἰς χεῖρας μου. Ἔχετε καθῆκον νὰ ὑποδείξητε τοὺς εἰδικοὺς διὰ τὴν κατάληψιν τοῦ ὑπουργικοῦ ἑδωλίου καὶ νὰ ἀφήσητε εἰς αὐτὸν πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὄχι νὰ θέλῃ κρυπτόμενος ὄπισθεν ἑνὸς συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἱδρύει δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν, νὰ ὀργιάζῃ εἰς βάρος ὡρισμένης τάξεως ὑπαλλήλων, εἰς βάρος αὐτῆς ταύτης τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως, αὐτῆς ταύτης τοὐτέστι τῆς συνειδήσεως τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσωσι τὴν νεωτέραν γενεάν. Ἐπανερχόμενος, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος, δι’ ἐλαχίστων θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰς συστάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅλα ἐκεῖνα τὰ τρωτὰ καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις προσήγαγε πρὸ ἡμῶν διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον μεγίστης ἀξίας, διὰ τοῦ ὁποίου, τοὐλάχιστον ὡς ὑπεσχέθη, πρόκειται ὁ λαὸς νὰ ἀνακύψῃ, νὰ ἀνακύψῃ ἀπὸ τοῦ ἐφιάλτου, ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἔχει καταληφθῇ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ὑπάρχει ἐνώπιον ἡμῶν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ποῖος ὁ λόγος τῆς βίας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ τὸ ἀναβάλῃ διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον; Δὲν εἶναι φρονιμώτερον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις σήμερον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναβάλῃ διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον; Εἶναι ἔργον προνοίας, ἔργον φρονήσεως ἡ ἀναβολή· ἑπομένως δώσατε τὴν ψῆφον ὑμῶν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ μετ’ ὀλίγον θὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὸ ἄλλο.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τρεῖς ἐκθέσεις περὶ διαφόρων νομοσχεδίων. Τυπωθήσεται πρὸς διανομήν.

§225Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ πρὸ μικροῦ κατελθόντος ἐκ τοῦ βήματος κ. ἐκ Λακωνίας συναδέλφου, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας του πληροφορίας καὶ τὴν ἀντίληψίν του θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τοῦ συνιστωμένου ἐν Ἀθήναις Ἀνωτέρου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελεῖ ἐκ προκαταβολῆς ἐπερώτησιν. Διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐνδιατρίψω εἰς αὐτό, ἐκτὸς ἄν ἀποτελῇ σύστασιν ἣν θὰ τὴν λάβῃ πιστεύω ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ἐὰν συμφωνῇ πρὸς ταῦτα. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νά κάμῃ ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν, εἶναι τὸ ἑξῆς: ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι τὸ εἰσηγούμενον μέτρον ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν ἄρδην τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ νόμου ἢ μᾶλλον τῶν ἀποκεντρωτικῶν νόμων οἵτινες ἔχουσιν τὴν ἀρχήν των ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰσηγήθη ὁ ἀείμνηστος συμπολίτης μου Πετρίδης. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα εἶχεν οὕτω βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἀποκρούσω τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἡ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύει ὅτι οὐδαμῶς ἡ φράσις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι δεδικαιολογημένη. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀποκεντρώσεως διατηρεῖται, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχεδίου ἐπιφέρει ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ἀντελήφθην ἐκ τῆς μελέτης τῶν διατάξεων αὐτοῦ, τὴν διόρθωσιν δύο ἀτόπων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ νόμος ἐκεῖνος. Ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχεν εἰσαγάγει τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως μετὰ στοιχείων τινῶν αὐτοδιοικήσεως· εἰσήγαγε δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκεντρώσεως χωρὶς ἡ ἀρχὴ αὕτη καὶ ὡς πρὸς τὸν διορισμόν, καὶ ὡς πρὸς τὴν μετάθεσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπαλλήλων ν’ ἀποτελῇ σύστημα διῆκον διὰ πάσης τῆς νομοθεσίας. Ἠθέλησαν οἱ εἰσηγηταὶ τῆς ἀποκεντρώσεως νὰ μὴ ἀναμιγνύηται ἀνωτέρα Ἀρχὴ εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ συνεκέρασαν τοῦτο μετὰ στοιχείων τινῶν αὐτοδιοικήσεως· δὲν εἶχε ὁ Ὑπουργὸς ἀλλοῦ νὰ καταφύγῃ καὶ κατέφυγεν ἔνθεν μὲν εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἀρχήν, ἔνθεν δὲ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Εἶναι προφανὲς ὅτι διὰ τῆς τοιούτου εἴδους ἀποκεντρώσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ προέκυπτον ἄτοπα, καὶ τὰ ἄτοπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἤδη γνωστά, ζητεῖ λίαν φιλοτίμως ν’ ἄρῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς χωρὶς ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐγκαταλείπει μόνον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τῆς οἰκονομικῆς αὐτοδιοικήσεως, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἄλλο ἦγον τέλος εἰμὴ εἰς ἐπέμβασιν τοῦ τοπικοῦ φατριασμοῦ εἰς τρόπον ὥστε αὐτοὶ οἱ κύκλοι τῶν δημοδιδασκάλων νὰ θέλωσι νὰ ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ τοιούτου φατριασμοῦ. Ὅταν καὶ τὰ αἴτια ταῦτα τοῦ φατριασμοῦ ἀρθῶσι εὑρίσκω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὄχι μόνον δὲν ἀνατρέπει τὸ σύστημα τὸ παλαιόν, ἀλλὰ καὶ τὸ βελτιοῖ. Τὸ βελτιοῖ διότι δημιουργεῖ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν ὅλων τῶν ἐν τῷ Κράτει ὀργάνων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐλέχθη ὅτι ἡ τοιαύτη βελτίωσις ἐπάγεται αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ οὐδαμῶς πρέπει τοῦτο νὰ μᾶς ἐνοχλήσῃ καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐλυπήθην ὅτε ἤκουσα ὅτι ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, διδάκτωρ τῆς φιλολογίας, συνεζήτει πρὸς τῷ ζητήματι τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ βάρους τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ χαίρωμεν ὅτι ἐπαυξάνονται αἱ δαπάναι ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς δημοτικῆς, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἔλαβεν ἀπὸ τὸ Κράτος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ ἂν τὸ Κράτος σοβαρῶς ἐσκέπτετο ὑπὲρ τῆς ἀνυψώσεως τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς ὑλικῆς τοῦ λαοῦ. Ἄν ἡ δημιουργία τοῦ ἀνωτέρου συμβουλίου εἶναι ἀναγκαία, δὲν πρέπει νὰ θελήσωμεν ν’ ἀντιπολιτευθῶμεν τὸ νομοσχέδιον διατεινόμενοι ὅτι δημιουργοῦνται θέσεις, καὶ θέσεις συνδεόμεναι πρὸς μισθοὺς: πρέπει ἐπαναλαμβάνω τοὐναντίον, νὰ χαρῶμεν, διότι ἀποφασίζομεν νὰ δαπανήσωμεν διὰ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς μέσου, τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται διὰ τὴν καλλιτέραν ἐνέργειαν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶχον καὶ ἄλλας παρατηρήσεις νὰ κάμω, ἀλλὰ μὲ προέλαβεν ὁ συνάδελφός μου κ. Παπαναστασίου ὑποβαλὼν αὐτάς, καὶ χαίρω διότι παρετήρησα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι σύμφωνος. Ὡς πρὸς τὸ λεχθὲν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δὲν εἶναι τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον διὰ τὰ κατὰ τόπους συμβούλια τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶμαι σύμφωνος ὅτι οὔτε τὴν δέουσαν κατάρτισιν, οὔτε τὸ προσῆκον ἐνδιαφέρον οὔτε καὶ τὸν χρόνον θὰ ἔχῃ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ θὰ εἶναι πάντοτε πρὸς ζημίαν τοῦ ἔργου, ὅταν ἀναθέτωμεν τοιαῦτα ἔργα εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρεσκευασμένα πρὸς ταῦτα ἢ θεωροῦσι ταῦτα ὡς ἀγγαρίαν. Δὲν εἶμαι ἐπίσης παντάπασιν σύμφωνος ν’ ἀνατεθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα εἰς τοὺς Προέδρους τῶν κατὰ τόπους δικηγορικῶν συλλόγων, διότι ἂν ἐξαιρέσῃ τις τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους τοὺς συνιστωμένους εἰς ἕδρας Ἐφετείων, καὶ ἴσως ἐξαιρετικῶς εἰς ἄλλα τινὰ μέρη, ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι οἱ Πρόεδροι τῶν δικηγορικῶν συλλόγων ὡς πολῖται πολιτεύονται καὶ οὗτοι, καὶ ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἵνα ἐξυπηρετήσῃ καλλίτερον τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἀνέθηκεν εἰς αὐτὴν τὸ Κράτος, εἶναι ἡ ἐντελὴς ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἀποχή. Τὸν Πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ἀποκρούω· ἴσως θὰ ἦτο καλλίτερον ν’ ἀνετίθετο ἡ πρότασις τοῦ τρίτου προσώπου εἰς τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δι’ ἀποφάσεώς του νὰ διορίζῃ ἕνα τῶν πολιτῶν τῶν ἐχόντων πρὸ παντὸς οἰκογένειαν ἐκ τῶν εὐυπολήπτων πολιτῶν τῶν ἐπιστημόνων. Ἴσως θὰ ἦτο ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ συνεκέντρου καὶ τὸ ἀγαθὸν τῶν ἐγγυήσεων, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐνασκήσεως τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ τῆς ἐνασκήσεως τῆς ἐποπτείας ταύτης ἀπὸ πρόσωπα ἐγκατεστημένα ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἔχοντα μεγαλείτερον συμφέρον.

§226Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὸ νὰ ἔχῃ μάλιστα καὶ παιδιὰ τὸ μέλος τοῦτο τοῦ συμβουλίου ἔχει μεγάλην σημασίαν. Σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω ἕξ παιδιά.

§227Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὁ μόνος νόμος ὁ ὁποῖος παρήγαγε τοσαῦτα ἀγαθὰ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ ὁ ὁποῖος ἀνεγέννησε τὸν διδασκαλικὸν κλάδον καὶ ἔδωκεν εἰς αὐτὸν ἓν βάπτισμα, εἶναι ὁ νόμος ὁ εἰσαχθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Πετρίδου. Καὶ ὅμως τὸν νόμον τοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔρχεται νὰ καταργήσῃ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· διότι ἀσφαλῶς, Κύριοι, κατάργησιν τοῦ νόμου ἔχομεν διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθότι συμπληροῦνται μὲν τυπικῶς τὰ τοπικὰ συμβούλια, καταργοῦνται ὅμως οὐσιαστικῶς ταῦτα διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Οὐδεμίαν ἑπομένως σκοπιμότητα εὑρίσκω εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ Συμβουλίου τούτου τοῦ Κεντρικοῦ· τοὐναντίον βλέπω δημιουργίαν νέων θέσεων καὶ μεγάλων δαπανῶν. Οὐδὲ δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι τὸ κεντρικὸν Συμβούλιον τὸ ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις δύναται νὰ ἔχῃ σαφῆ ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων· οὐδὲ παραδέχομαι τὸ ἄλλο, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τοῦτο ἐνήμερον τῶν πραγμάτων, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργός, ὁ τοσαύτης ἀξίας νομοθετήματα εἰσαγαγὼν διὰ τὴν ἀνωτέραν καὶ κατωτέραν ἐκπαίδευσιν, ἔφερε σήμερον, καὶ μάλιστα ταύτην τὴν στιγμήν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα εἰς τὸν διδασκαλικὸν κλάδον τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέχεται, ὡς πάντες καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, ὑπὸ τῆς ψυχώσεως τῆς συγκεντρώσεως τῶν πάντων ἐν Ἀθήναις. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ὅτι ἡ συγκέντρωσις αὕτη ἁπασῶν τῶν ἀρχῶν ἐν Ἀθήναις εἶναι ὀλεθρία, διότι οὐδέποτε δύνανται αἱ ἐνταῦθα Ἀρχαὶ νὰ ἔχωσιν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων τῶν ἐπαρχιῶν. Ἁρμοδιώτεροι εἶναι νὰ ἔχωσι σαφῆ ἀντίληψιν περὶ ἑνὸς διδασκάλου μένοντος ἐν ταῖς ἐπαρχίαις οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ὅλοι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως· ἡ ἀποκέντρωσις ὅμως προϋποθέτει χρηστότητα ὑπαλλήλων, ὕπαρξιν ἠθικῶν στοιχείων τῶν ὁποίων δυστυχῶς ὡς τανῦν ἔχωμεν, στερούμεθα. Μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἰδιαιτέρα πατρίς μου ξενίζει ἕνα καθηγητὴν κατὰ τοῦ ὁποίου πολλαὶ ὑπεβλήθησαν καταγγελίαι ἐπανειλημμένως καὶ ἐζητήθη ἡ ἀπομάκρυνσίς του ἐκεῖθεν. Ἀλλ’ ἀπέβη ἀδύνατον νὰ ἀπομακρυνθῇ οὗτος. Ἀνεφέρθην πλειστάκις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι ἔχει ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν δύναται. Ἦλθεν ἐπιθεωρητὴς ἐπὶ τόπου, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις, ἐπηλήθευσε διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὅλα τὰ καταγγελθέντα ὑπὸ τῆς κοινότητος· ἐν τούτοις τὸ Συμβούλιον ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ τηρῇ αὐτὸν ἐκεῖ καὶ οὕτως ἐξακολουθεῖ τὸ ἔργον τῆς ἀποτυφλώσεως. Ἔπρεπε οἱ συμπολῖταί μου νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον τοῦ Λύντς· ἀλλ’ οἱ Εὐρυτάνες, νομιμόφρονες ὄντες πάντοτε, ἀναμένουσι καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τὸ δίκαιον παρὰ τῆς Πολιτείας, τὸ ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς δὲν λαμβάνουσι. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἀφήσῃ διὰ τὸν Ὀκτώβριον, καὶ μάλιστα, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ἀσπασθῇ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος βουλευτοῦ κ. Παπαϊωάννου, ὁπότε πρόκειται νὰ καταργηθῶσιν οἱ δῆμοι, ἵνα δύναται ἡ κοινότης, ἡ ὁποία ἔχει ὅλην τὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν διδασκάλων νὰ γνωρίζῃ τὸν διδάσκαλόν της, καὶ νὰ δύναται νὰ προτείνῃ τὸν διορισμὸν τοῦ διδασκάλου, διότι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις εἶναι ὁ πρῶτος τηλαυγὴς φάρος τῆς σταδιοδρομίας τῆς σπουδαζούσης νεολαίας.

§228Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἡ Πολιτεία ἀπὸ τοῦ 1895 ἐμερίμνησεν ὑπὲρ τοῦ κλάδου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι πραγματικῶς εἷς τῶν συντελεστῶν μιᾶς νεωτέρας Πολιτείας καὶ κοινωνίας. Καὶ ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ Βουλευταί, οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην εἰς τὸν διδασκαλικὸν κόσμον, διότι καὶ αὐτὸς συνετέλεσε σοβαρώτατα καὶ κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἀναγέννησιν τοῦ τόπου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι Πολιτεία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ὀργανωθῆ καθ’ ὅλην αὑτῆς τὴν ἔκτασιν διὰ τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος, ἐφαρμόζουσα αὐτὸ ἐν κλάδῳ τινὶ κατ’ ἀρχὴν νὰ μὴ δύναται νὰ κρατήσῃ αὐτὸ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν τοῦτο πρῶτον μὲν εἰς τὸν μικρὸν πολιτικὸν βίον τοῦ τόπου τούτου, δεύτερον δὲ διότι δυστυχῶς, κρατούσης κακοδαιμονίας, δὲν ἐδημιουργήθησαν χαρακτῆρες. Ἀλλ’ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ χώρα αὕτη ἤρχισε ν’ ἀναγεννᾶται καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ χώρα αὕτη δίδει μίαν νέαν κατεύθυνσιν εἰς τὰ ἡμέτερα πράγματα, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν ἀποκεντρωτικῶν συστημάτων. Δὲν εἶμαι ἀπαισιόδοξος διὰ τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα, ἀλλὰ δὲν λησμονῶ συγχρόνως ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει ἀναφορικῶς πρὸς τὸν δημοδιδασκαλικὸν κόσμον, ὁπωσδήποτε ἀπέτυχε. Ἀπέτυχε δὲ πρῶτον, διότι δὲν εἶχον διαπαιδαγωγηθῇ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν διαπαιδαγώγησιν τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου, δεύτερον δέ, διότι οἱ Ἐπίσκοποι δυστυχῶς, ἄλλοι μὲν ἐξ ἀβελτηρίας καὶ ἀδιαφορίας, ἄλλοι δέ, διότι ἐκαλοῦντο σύνδικοι ἄφηνον τὴν ἐποπτείαν ἐν γένει καὶ τὴν ἐπιμελητείαν τοῦ κλάδου τούτου εἰς τοὺς ἱερεῖς τῶν διαφόρων τοπικῶν περιφερειῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ αὐτὸ κατὰ πολὺ συνετέλει εἰς τὸ νὰ ἀποτύχῃ ὁ θεσμὸς οὗτος. Τρίτον δὲ καὶ τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἐξυπηρέτησαν ἀπολύτως τὰς πολιτικὰς βλέψεις καὶ ὁρμὰς τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ ὅλα ταῦτα ἀληθῶς συνετέλεσαν ὥστε ν’ ἀποτύχῃ ἐν μέρει ὁ θεσμὸς οὗτος. Ἀλλ’ ἂν ἀπέτυχεν ἐν μέρει, κύριοι συνάδελφοι, ὁ θεσμὸς οὗτος, τοῦτο ὀφείλεται κυρίως, διότι δὲν ὑπῆρχε τὸ Ἀνώτατον λεγόμενον Συμβούλιον. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν σκέψιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας πολιτευτὴς εἶπεν ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας ἑνὸς ἀνωτάτου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐπιβαρύνομεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρέπει πρὸ παντὸς ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν σκοπιμότητα ἰδίως τοῦ κλάδου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ δημιουργήσῃ μίαν νεωτέραν πολιτείαν μίαν νεωτέραν κοινωνίαν. Τὴν οἰκονομίαν εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ὑπόθεσιν τὴν ἐννοῶ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, διότι πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν σπουδαίως εἰς τὸν διδασκαλικὸν κλάδον, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται Κράτος ν’ ἀναγεννηθῇ. Δυνατὸν νὰ ἐνέχῃ ἀτελείας τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· ἀλλὰ δὲν δύναμαι ὅμως παρὰ νὰ συγχαρῶ ἐξ ὅλης ψυχῆς αὐτόν, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ σταθμὸν διὰ τὸν μέλλοντα νομοθέτην, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ἐξελίξεως τοῦ προκειμένου νόμου θὰ συμπληρώσῃ τὰ παρουσιασθησόμενα τυχὸν κενά. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ ἰδίᾳ εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ συσταθησομένου συμβουλίου, διότι ἡ λειτουργία καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου θὰ ἐξαρτᾶται πρὸ παντὸς ἐκ τῶν προσώπων τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, διότι τοῦτο θὰ εἶναι ἱκανὸν νὰ πατάξῃ πᾶσαν παρεκτροπὴν καὶ πᾶσαν πρᾶξιν ἀνήθικον τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μέχρι τοῦδε ὠργίαζον εἰς βάρος καὶ τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ τῆς κοινωνίας ὁλοκλήρου. Δὲν μέμφομαι βεβαίως ὅλων τῶν ἐπιθεωρητῶν· ἀλλ’ ὑπῆρξαν τινὲς ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐλησμόνησαν τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν, καὶ ὑπὸ τὰς πτέρνας αὐτῶν ἐσφάδαζεν ὁ διδασκαλικὸς κόσμος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπαρτίσῃ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, διότι θὰ εἶναι δι’ αὐτὸν πτυχίον τιμῆς, ἀλλὰ καὶ πλήρης ἱκανοποίησις, ἐὰν ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσδοκᾷ ἐκ τοῦ θεσμοῦ τούτου.

§229ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὀνόματος τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, διότι οὐδὲν παράπονον ἐν αὐτῷ ὑπῆρξέ ποτε κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τούτου, καὶ ἀπορῶ πῶς ἀναγράφεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ὅτι ἐζητήθη δι’ ὁμοφώνου καταδίκης ἡ μεταβολὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ὁ θεσμὸς οὗτος λειτουργεῖ ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον, καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὑπῆρξαν πάντοτε ἀγαθὰ καὶ καλά.

§230Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Καὶ εἰς τὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος τὸ ἴδιον.

§231ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου, Κύριοι, αἴρεται μία κατάχρησις ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Δυνατὸν εἰς ἄλλους δήμους νὰ ὑπῆρξαν παράπονα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῶν λαϊκῶν. Ἀλλὰ μὴ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις πῶς ἐσχηματίζοντο μέχρι σήμερον τὰ δημοτικὰ συμβούλια· καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της τὰ γενόμενα μέχρι σήμερον, διότι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ ἤλλαξε. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐὰν ἐξακολουθήσωσι νὰ ὑπάρχωσι, θὰ ὑπάρχωσι εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν. Δὲν θὰ σχηματίζωνται εἰς τὸ ἑξῆς, ὅπως ἐσχηματίζοντο μέχρι σήμερον καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν συμβουλίων, ἵνα κρίνῃ, ἐὰν ὁ λαὸς εἶναι ἄξιος αὐτοδιοικήσεως ἢ ὄχι. Ὁ λαὸς περιμένει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ταύτην, ὅπως ἐνισχύσῃ τὰς λαϊκὰς κυριαρχίας καὶ ὄχι νὰ καταλύσῃ καὶ τὰς ὑπαρχούσας. Ὁ Ἀρχιερεὺς εἶναι ὁ καταλληλότερος, τοὐλάχιστον διὰ τὸν νομόν μου· τὰ λαϊκὰ στοιχεῖα εἶναι τὰ καταλληλότερα. Οὐδὲν παράπονον ὑπῆρξέ ποτε. Ἴσως ὑπάρχει κάτι τι τρωτόν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπιθεωρητάς· ἀλλὰ μήπως διορθοῦται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔγκειται ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἂς φροντίσῃ ἡ διοίκησις νὰ στείλῃ καλοὺς ἐπιθεωρητὰς εἰς τοὺς νομούς, ἵνα μὴ ὑπάρχωσι τὰ παράπονα ταῦτα. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἢ νὰ τὸ ἀναβάλῃ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἵνα δοθῇ καιρὸς εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Ἀ. Χριστοπούλου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. Θ. Παπαϊωάννου, Θ. Θεοδωροπούλου καὶ Ἰ. Ἀκρίδα ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3920). Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Κυκλάδων κυρίων Ἰ. Καλομενοπούλου καὶ Γ. Ἐξαρχοπούλου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀ. Παπαναστασίου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλπ. τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ τοῦ 1910». Τυπωθήσονται πᾶσαι πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ)

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ὑποβάλλεται πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§234Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§236ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ, ὅπως ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Μέλη τοῦ συμβουλίου διορίζονται διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν ἢ τῶν Μαθηματικῶν σπουδάσαντες παιδαγωγικὰ ἐν Ἑσπερίᾳ, διδάξαντες δὲ ἐν Διδασκαλείῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ ἐν Γυμνασίῳ τοῦ Κράτους ἢ ἐν ἄλλῳ ἀνεγνωρισμένῳ ἰσοτίμῳ πρὸς τὰ ἐν Ἑλλάδι λειτουργοῦντα, οἱ ἐπὶ πενταετίαν διατελέσαντες γυμνασιάρχαι, ἢ οἱ διατελοῦντες νομαρχιακοὶ ἐπιθεωρηταὶ δημοτικῶν σχολείων κάτοχοι τοὐλάχιστον μιᾶς εὐρωπαϊκῆς γλώσσης».

§237Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλετε ἔχω τὴν ἑξῆς ἀντίρρησιν μόνον. Εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς τροπολογίας ὑμῶν μεταξὺ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θεωρεῖτε ἱκανά, ὅπως ἀποτελέσωσι μέλη τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ εἶναι καὶ οἱ διατελέσαντες νομαρχιακοὶ ἐπιθεωρηταὶ δημοτικῶν σχολείων κάτοχοι μιᾶς τοὐλάχιστον εὐρωπαϊκῆς γλώσσης. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀποκλεισθῶσιν καὶ οἱ διατελέσαντες γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§238ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐδῶ εἶναι τὸ ἔλασσον, ἐκεῖ εἶναι τὸ μεῖζον.

§239Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὁ κ. Δροσίνης.

§240Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἄλλα πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν.

§241Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει εἰδικῶς διασκευασθῆ ἡ τροπολογία, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλος παρὰ ὁ κ. Δροσίνης.

§242Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου αὐτὸ τὸ πρόσωπον.

§243ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐν ἀρχῇ τὸ 1 ἄρθρον λέγει: «μέλη τοῦ Συμβουλίου διορίζονται διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν ἢ τῶν μαθηματικῶν κλπ.». Ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀποτελέσωσι μέλη τοῦ συμβουλίου καὶ οἱ πέντε μιᾶς τάξεως, νὰ εἶναι καὶ οἱ πέντε τῆς φιλοσοφίας καὶ οἱ πέντε τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, διότι τὰ ποικίλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 ἀπαιτοῦσι τὴν ποικίλην σύστασιν τοῦ συμβουλίου. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως ἀντὶ τοῦ τῆς Φιλοσοφίας διορίζηται μέλος τοῦ συμβουλίου ὁ διατελέσας γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§244Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὁ κ. Δροσίνης.... Πρόκειται διὰ τὸν κ. Δροσίνην καὶ μόνον δι’ αὐτόν!

§245ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἄλλα πρόσωπα.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ θέτετε τὰ προσόντα, ἀφήσατε κάποιαν ἐλευθερίαν.

§247ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, κ. Πρόεδρε, ἔχον καθῆκον ἐποπτείας ἁπλῶς. Ῥυθμίζει τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἰδού. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 φέρεται ὅτι: «ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐν σχεδίῳ τὰ προγράμματα». Λοιπὸν δὲν εἶναι μόνον Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὅπως μὴ παραλειφθῇ ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου. Εἶναι ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι μέλος. Ἐπίσης προτείνω νὰ μὴ παραλειφθῇ ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς τὸν ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ. Τὰ δύο πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ περιλαμβάνωνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ. Ἐπειδὴ δὲ ἐνδεχόμενον νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ 1 ἄρθρου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ καὶ εἰδικὴ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δύο αὐτὰ μέλη δύνανται νὰ κατέχωσι δημοσίαν θέσιν. Ἐπίσης προτείνω, κ. Ὑπουργέ, ὅπως ἡ θητεία ὑπάρξῃ πενταετής, διότι ὅταν δημιουργήσωμεν μόνιμον τὸ συμβούλιον θὰ προστριβῇ ἐπαρκῶς.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§249Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι εὐρύνεται ὁ κύκλος, νομίζω ὅτι περιττεύει ὁ λόγος.

§250Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως τὴν πενταετίαν δεχθῇ νὰ αὐξήσωμεν εἰς δεκαετίαν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι θὰ κρίνωμεν πρόσωπα ἔχοντα ἀνωτάτους βαθμοὺς καὶ πρέπει τὰ πρόσωπα αὐτὰ νὰ ἔχωσιν ὑπηρεσίαν τινὰ ἐπωσδήποτε ἐπιβάλλουσαν.

§251Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πενταετῆ ὑπηρεσίαν δὲν τὴν θεωρεῖτε ἱκανήν;

§252Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δὲ δεύτερον, ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἦτο καλὸν ἐὰν ὡρίζομεν ὅτι τὰ τρία μέλη ἐλαμβάνοντο ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τῆς πρώτης κατηγορίας. Τότε θὰ εἴχομεν μίαν ἐγγύησιν.

§253Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἐγγύησις αὐτή;

§254Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὡρίζομεν ὅτι τὰ τρία ἐκ τῶν πέντε μελῶν, ἀναγκαίως θὰ ἔχωσι τὰ ἀνώτερα ἐκεῖνα προσόντα, θὰ ἔχωμεν μίαν ἐγγύησιν περὶ τοῦ καταρτισμοῦ, ὅτι θὰ ἦτο τελειότερον.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§256Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§257Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐὰν οἱ Γυμνασιάρχαι εἶναι ἱκανοὶ νὰ γίνωσι μέλη εἰς τὸ κεντρικὸν ἐποπτικὸν Συμβούλιον, κατὰ περισσότερον λόγον δύνανται νὰ γίνωσι τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§258Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑποτίθεται ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως πάντοτε ἔχουσι τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὰ δύο ἄλλα ἐδάφια, δηλαδὴ θὰ εἶναι φιλόλογοι, θὰ εἶναι μαθηματικοί, ἔχουσι σπουδάσει εἰς τὴν Εὐρώπην.

§259Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Δὲν ἔχουσιν οἱ σημερινοὶ ἐπιθεωρηταὶ γνώσεις παιδαγωγικάς.

§260Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔχομεν τοιούτους.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Λαζαρῆ.

§262Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὴν ἀποσύρει.

§263Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀναγνωσθῇ, κ. Πρόεδρε.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκω τὴν τροπολογίαν: «Μέλη τοῦ Συμβουλίου διορίζονται διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας ἢ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ἢ τῶν μαθηματικῶν, σπουδάσαντες παιδαγωγικὰ ἐν Ἑσπερίᾳ, διδάξαντες δὲ ἐν διδασκαλείῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ ἐν γυμνασίῳ τοῦ Κράτους ἢ ἐν ἄλλῳ ἀνεγνωρισμένῳ ἰσοτίμῳ πρὸς τὰ ἐν Ἑλλάδι λειτουργοῦντα, οἱ ἐπὶ πενταετίαν διατελέσαντες γυμνασιάρχαι ἢ οἱ διατελέσαντες νομαρχιακοὶ ἐπιθεωρηταὶ δημοτικῶν σχολείων κάτοχοι μιᾶς τοὐλάχιστον εὐρωπαϊκῆς γλώσσης». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§265Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ τὸ ἑξῆς: λέγει ὅτι ἡ ἀπόλυσις γίνεται «ὑπὸ συμβουλίου», πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι γίνεται «μετ’ ἀπόφασιν συμβουλίου».

§266Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ διατύπωσις αὕτη εἶναι εἰλημμένη ἐκ τῆς διατυπώσεως ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Νὰ θέσωμεν «μετ’ ἀπόφασιν».

§267Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. «Μετ’ ἀπόφασιν συμβουλίου»;

§268Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§270Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον ἥτις λέγει: «πρὸς ἀγορὰν γραφικῆς ὕλης καὶ ἐκπαιδευτικῶν συγγραμμάτων βιβλιοθήκης, παρέχονται εἰς τὸ συμβούλιον ἐτησίως χίλιαι δραχμαί», διαγράφονται αἱ λέξεις «καὶ ἐκπαιδευτικῶν συγγραμμάτων πρὸς καταρτισμὸν βιβλιοθήκης». Ἐπίσης διαγράφονται αἱ λέξεις τῆς αὐτῆς παραγράφου «κατὰ δὲ τὸ πρῶτον ἔτος διατίθενται πρὸς ἐπίπλωσιν τοῦ γραφείου δισχίλιαι δραχμαί».

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§272Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφρόνουν, Κύριοι, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ Κεντρικοῦ τούτου Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἀπαιτοῦσι τὴν παρουσίαν τῶν μελῶν αὐτοῦ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἐν Ἀθήναις. Δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ ὁρίσωμεν, καθ’ ἃ καὶ ἐν τῇ διανεμηθείσῃ τροπολογίᾳ μου ἀναφέρω, ὅπως μόνον ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου καὶ ἀπὸ 1 Ἰουνίου μέχρι τέλους Αὐγούστου — ἐπὶ τρεῖς ἑκάστοτε μῆνας — μένωσι τὰ εἰρημένα μέλη ἐν Ἀθήναις, καθ’ ὅλον δὲ τὸν λοιπὸν χρόνον ἐν τῷ κέντρῳ τῆς στενωτέρας δι’ ἕκαστον τούτων περιφερείας, περὶ τῆς ὁποίας προνοεῖ κατωτέρω ἄλλο ἄρθρον, βλέποντες ἐκ τοῦ πλησίον τὰ πράγματα, ἐξετάζοντες ἀντλοῦντες στοιχεῖα, ἔχοντες γνῶσιν. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἕκαστος ἐπόπτης μένῃ μόνιμος ἐν τῇ περιφερείᾳ του ταύτῃ τοὐλάχιστον ἐπὶ τριετίαν, ἂν μὴ πενταετίαν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι καὶ δυνατὸν καὶ συμφέρον εἶναι νὰ κατανεμηθῇ ὁ χρόνος οὕτως, ὥστε τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τοῦ ἔτους νὰ μένωσιν οἱ ἐπόπται ἐν τῷ τμήματι περὶ τοῦ ὁποίου ἄλλο ἄρθρον μνημονεύει, γινόμενοι ἐνήμεροι τῶν πραγμάτων, ἐπισκεπτόμενοι τὰ σχολεῖά των, ὥστε ὅταν κατόπιν μετὰ τὸ εἰρημένον τρίμηνον ἔρχονται ἑκάστοτε εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἔχωσι γνῶσιν τῶν πραγματικῶν λεπτομερειῶν τῶν ὑποθέσεων, περὶ ὧν θὰ συσκέπτωνται καὶ θ’ ἀποφασίζωσι.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 5 ,6, 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§274Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἰς τὸ πέμπτον ἐδάφιον μετὰ τὴν λέξιν «ἐκπαιδεύσεως» ἐν τέλει προστίθεται ἡ λέξις «ἐπιθεωρητής». Τὸ δὲ ἐδάφιον δέκατον τρίτον: «Μετέχει τῶν πρὸς οἰκοδομήν, μετασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν πρὸς κατασκευὴν σχολικῶν σκευῶν γινομένων ἐργασιῶν, καθ’ ἃ ὁρίζει ἴδιος περὶ τούτου νόμος», διαγράφεται, προστίθεται δὲ τελευταίως ὅτι: «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου, κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐν γένει ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ τόπος τῶν συνεδριάσεων αὐτοῦ».

§275Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπομνήσω τὸ ἑξῆς. Ἡ διαδικασία ἡ ὁποία δημιουργεῖται, τοῦ συμβουλίου καὶ τῶν ἄλλων, εἶναι δημοσία, κατὰ δὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὥστε νὰ ληφθῶσιν αἱ ἐγγυήσεις τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93 αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι περιττὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παρατήρησις.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§277Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, κύριε Ὑπουργέ, φαίνεται ἀτελές.

§278Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἴδετε τὴν τροπολογίαν.

§279Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι γνωστή.

§280Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 10. Τὰ τοπικὰ ἐποπτικὰ συμβούλια ἀποτελοῦνται ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν ἢ τὸν νόμιμον αὐτοῦ ἀναπληρωτὴν ὡς πρόεδρον, ἀπὸ τὸν γυμνασιάρχην, ἢ ἂν πλείω ὑπάρχωσιν ἐν τῇ πόλει Γυμνάσια ἀπὸ τὸν ἀρχαιότερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν ἀπὸ τὸν Σχολάρχην καὶ ἀπὸ τὸν Ἐπιθεωρητὴν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἔχοντα ἴσον μετὰ τῶν λοιπῶν ψῆφον, εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τούτου, ἐν ὁλομελείᾳ συνεδριάζοντος».

§281Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι, ἐπίστευον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἤθελεν ἐμμείνει εἰς τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, διότι δι’ αὐτοῦ τίποτε ἄλλο δὲν πράττει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡμεῖς ἐὰν ψηφίσωμεν τοῦτο ὡς ἔχει, παρὰ καταργοῦμεν τὰ τοπικὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια διότι συγκεντροῦμεν τὰ πάντα εἰς χεῖρας τοῦ ἐπιθεωρητοῦ συντηροῦντες τυπικῶς τὰ συμβούλια. Καὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω πῶς θὰ ὑπάρχωσι τυπικῶς ταῦτα. Ἀνάγεται εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ ἔχει καιρὸν οὗτος καὶ δύναται νὰ ἐξετάζῃ τὰ συμβαίνοντα δι’ ἕκαστον τῶν διδασκάλων τῆς περιφερείας του καὶ τὰ συμφέροντα εἰς ἕκαστον χωρίον ἐν σχέσει μὲ ἕνα δημοδιδάσκαλον;

§282Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ ἐρωτᾷ τοὺς δικηγόρους καὶ θὰ μανθάνῃ εἰς τὸ χωρίον ὁ δημοδιδάσκαλος τί κάμνει.

§283Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, κύριοι Βουλευταί, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἰδίαν ἀντίληψιν εἰς τὰ ζητήματα τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ὑποδιδασκάλων. Ἐπίσης καὶ ὁ γυμνασιάρχης, λόγῳ τῶν πολλῶν αὐτοῦ ἀσχολιῶν, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίληψιν, καὶ οὕτω τὸ ζήτημα καταλήγει εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν ὅστις θὰ δίδῃ πληροφορίας εἰς τὸ συμβούλιον, ὅπερ θὰ εἶναι ἠναγκασμένον καὶ ἀποτελούμενον ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ γυμνασιάρχην οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μάθωσι τὰ καθέκαστα, θὰ εἶναι ἠναγκασμένον τυφλῶς ν’ ἀποδέχηται τὴν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἑπομένως ἀντὶ νὰ ἔχωμεν πραγματικὸν συμβούλιον ἔχον ἀντίληψιν τῶν συμβαινόντων, θὰ γίνηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα τυπικῶς ἐκδίδουσι τὰς ἀποφάσεις, ἐνῷ πράγματι αὐτὰς τὰς ἐκδίδει ὁ εἰσηγητής. Καλλίτερον εἶναι νὰ ἔχωμεν τὸν Ἐπίσκοπον, διότι οὗτος ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλα τὰ χωρία τῆς περιφερείας του προσωπικῶς καὶ διὰ τοῦ κλήρου. Ὅταν μεταβῇ εἰς ἓν χωρίον ὁ Ἐπίσκοπος τὸ πρῶτον καθῆκον του εἶναι νὰ ἐξετάσῃ τὴν θρησκευτικὴν κατάστασιν τῶν κατοίκων, ἥτις συνδέεται πολὺ μὲ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ διδασκάλου καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ ἔν τε τῷ Σχολείῳ καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἑπομένως συνέπεια εἶναι νὰ μάθῃ ποῖος διδάσκαλος εἶναι καὶ τί ἄνθρωπος εἶναι καὶ ἂν ἐκτελῇ τὸ καθῆκον του. Ὁ Ἐπίσκοπος λοιπὸν εἶναι εἰς θέσιν καλλιτέραν παντὸς ἄλλου νὰ πληροφορῇ τὸ συμβούλιον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν διδασκάλων· οὗτος δὲ ἄλλως ἀείποτε ὑπῆρξεν ὁ οἱονεὶ προϊστάμενος τῶν δημοτικῶν σχολείων, εἰς τὰς Ἑλληνικὰς δὲ κοινότητας τοιαύτην ἔχει θέσιν καὶ εἰς τὸν ὑπόδουλον ἑλληνισμόν. Οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει ἄν τινες ἐπίσκοποι ὠλιγώρησαν τῶν καθηκόντων των ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τοῦτο. Ἐπίσης πρέπει ν’ ἀποτελῆται τὸ συμβούλιον καὶ ἐξ ἑνὸς ἰατροῦ ἢ δικηγόρου, ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς νὰ χρησιμεύῃ ὡς εἰσηγητής. Ἂν δὲ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν γνώμην τοῦ νὰ εἶναι μέλος τοῦ συμβουλίου ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο· ἀλλ’ ἂν ὄχι, τότε ἐννοῶ νὰ παραμείνῃ καὶ ὁ Ἐπίσκοπος; καὶ ἓν λαϊκὸν μέλος τῆς κοινωνίας, διότι εἶναι ἄδικον πρᾶγμα νὰ θεωρῆται ὅτι οἱ πολῖται ἔχουσι ναυαγήσει καὶ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι μόνον δύνανται νὰ κάμωσι τὸ καθῆκον των, ὅτι δηλ. οἱ ἰατροί, οἱ δικηγόροι καὶ οἱ ἄλλοι εἶναι ἀνίκανοι νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τοιαῦτα συμβούλια. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δεχθῇ ν’ ἀποτελεσθῇ τὸ συμβούλιον ἀπὸ τὸν Ἐπίσκοπον, τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τὸν γυμνασιάρχην καὶ ἕνα πολίτην, τὸν ἐπιθεωρητὴν δὲ νὰ τὸν κάμῃ εἰσηγητὴν ἄνευ ψήφου.

§284Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐμφορεῖται ὑπὸ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει ν’ ἀπόσχῃ ὁ Ἐπίσκοπος τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐποπτικοῦ διότι συχνὰ ἀπουσιάζει, ἀναθέτων τὴν ἐν αὐτῷ ἀντιπροσωπείαν του εἰς ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν φέρουσι τὸ κῦρος τοῦ Ἐπισκόπου, οὔτε καὶ ἄλλως εἰσὶν κατάλληλοι, δὲν ὑπάρχει τοὐτέστι παρ’ αὐτῷ ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει ν’ ἀπόσχῃ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ συμβούλιον ἕνεκα λόγων ἀνεπαρκείας ἢ ἄλλων παραπλησίων, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ θεραπευθῇ διὰ τοῦ ἱεροκήρυκος ἀναπληροῦντος τὸν Ἐπίσκοπον, κωλυόμενον, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ τοιοῦτος, δι’ ἑνὸς κληρικοῦ ἐπιστήμονος, ἐν ἐλλείψει δὲ καὶ τοιούτου διὰ τοῦ Ἐπισκόπου τῆς ἐγγυτέρας περιφερείας ὁριζομένης ἐν τῷ νόμῳ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τοῦ Ἐπισκόπου εἰς τὸ Συμβούλιον εἶναι ἀπαραίτητος, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἐγγύτερον ἱστάμενος πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ πρὸς τὴν καθόλου διαπαιδαγώγησιν τῶν νέων. Ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι ὁ μόνος, ὅστις ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων του, δύναται νὰ διαθέσῃ περισσότερον χρόνον διὰ τὴν ἐποπτείαν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω δ’ ἀντιθέτως, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν εἶναι ἀκατάλληλος τὸ μὲν διότι εἶναι ἀπησχολημένος διὰ πλείστων δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν ὑποθέσεων, τὸ δὲ διότι ὡς ἐκ τῆς ἀλλοτρίας πρὸς τὰ παιδαγωγικὰ μορφώσεώς του, δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ποῦ κεῖνται τὰ τρωτὰ καὶ τίνα εἰσὶν ταῦτα. Θὰ συμβαίνῃ δὲ πολλάκις ὥστε ὅ,τι θὰ εὑρίσκῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς ὅτι εἶναι τρωτόν, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν θὰ τὸ εὑρίσκῃ ἴσως ἀνάξιον προσοχῆς. Εἰς ὅ,τι οὗτος θὰ δίδῃ προσοχὴν θὰ εἶναι αἱ ποινικαὶ παραβάσεις. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν μόνον, διότι ἔχομεν καὶ τὰς παραβάσεις τὰς καθαρῶς παιδαγωγικάς, καὶ τὴν κρίσιν περὶ τῆς ἱκανότητος τῆς διδακτικῆς ἢ παιδαγωγικῆς τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι κυρίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁ ὁποῖος ἐπισκέπτεται ἐξ ἰδίας αὐτοῦ προαιρέσεως τακτικῶς τὰ σχολεῖα. Ἀφοῦ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κατέχει ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος δὲν ἐπέτυχεν ὡς μέλος τοῦ συμβουλίου, διότι ἀπασχολεῖται συχνὰ μὲ ἐκκλησιαστικὰς ὑποθέσεις, ὀρθὸν εἶναι νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων κατωτέρων κληρικῶν ὀλιγοασχολωτέρων, πάντως δ’ οὐχὶ διὰ τοῦ πολυασχολωτάτου Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν.

§285Θ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχων ὑπ’ ὄψει, ὅτι παρ’ ἡμῖν τοῖς Ἕλλησιν ἰδίως ἡ Ἐκκλησία ἔχει συνδεθῆ στενότερον πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὅτι ἐν τῇ ἔξω Ἑλλάδι ἡ ἐποπτεία ταύτης εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, θεωρῶ ἀναγκαῖον, νὰ ἐμμείνωμεν οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰ πάτρια. Νομίζω, ὅτι ἐὰν διατηρήσωμεν τὸν Ἐπίσκοπον μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, δίδομεν καὶ ὑπηρεσιακὴν ἀφορμήν, ὅπως ἀναμιγνύηται οὗτος εἰς κοινωνικώτερα καὶ ἐθνικώτερα ζητήματα καὶ συντελῇ κατὰ πολὺ εἰς τὴν θετικωτέραν μόρφωσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς κοινωνίας. Δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδεὶς φόβος καταχρήσεως ἐξουσίας, ἀφοῦ ἱδρύομεν ἀνώτατον κεντρικὸν Ἐποπτικὸν συμβούλιον. Νομίζω προσέτι ὅτι πρέπει νὰ συμμετέχῃ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ ἓν τοὐλάχιστον μέλος λαϊκόν, δύναται δὲ νὰ ἐκλεχθῶσι τοιαῦτα μέλη διάφοροι ἐπιστήμονες τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τῶν ἐπιστημόνων τῆς περιφερείας, καὶ προσέτι ἐμπόρων καὶ κτηματιῶν ὡρισμένου βαθμοῦ διὰ δελτίων ἀποσφραγιζομένων ἐνώπιον τοῦ Νομάρχου. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι δὲν ὑπάρχουσι ἄνδρες ἱκανοί, ἵνα λάβωσι μέρος εἰς τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον. Νομίζω, ὅτι καταρτιζόμενον οὕτω πως τὸ συμβούλιον θέλει καταστῇ τελειότερον.

§286Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ στέρξῃ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ οὐδένα εὑρίσκω λόγον συνηγοροῦντα ὑπὲρ τῆς διατάξεως. Ἀληθῶς οἱ Ἐπίσκοποι καὶ χρόνον διαθέσιμον ἔχουσι πολὺν, καὶ ἁρμοδιώτεροι θὰ ἦσαν πρὸς ἐκπλήρωσιν καθηκόντων ἐν τῷ συμβουλίῳ· ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ παρελθὸν μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ἦσαν οἱ ἀναρμοδιώτεροι πάντων. Ἐγὼ τοὐναντίον εὑρίσκω, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν εἶναι πρόσωπον τὸ ὁποῖον παρέχει πληρεστέραν ἀσφάλειαν καὶ πληρεστέραν ἐγγύησιν καὶ ὅτι καλῶς θὰ συγκροτῆται τὸ συμβούλιον ὡς θὰ συγκροτῆται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης. Ἐὰν δὲ ἐγεννήθησαν παράπονά τινα διὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἐνέργειαν τοῦ συμβουλίου, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὰ παράπονα ταῦτα εἶχον τὴν δικαιολογίαν των εἰς τὴν παράστασιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ παρίσταται μὲν ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὸ συμβούλιον καὶ νὰ εἶναι ἀναγκαία ἡ παρουσία του πρὸς καταρτισμὸν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ νὰ παρίσταται μὲ γνώμην συμβουλευτικήν, ὡς παρίσταται ὁ εἰσαγγελεὺς ἐπὶ τοῦ δικαστηρίου. Διότι ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ψήφου, τότε ἀνατρέπει τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἑπομένως νὰ δεχθῶμεν ὡς μέλος τοῦ συμβουλίου, εἴτε πρόεδρον συλλόγου, εἴτε ἄλλον οἷον δήποτε ἐπιστήμονα, πάντως ὅμως οὐχὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὅστις παριστάμενος μὲ ψῆφον θὰ καλύπτῃ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ εὐθύνην.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται τὸ 10ον ἄρθρον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Ζητεῖται ἡ πρόταξις τῆς προτάσεως «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν». Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ;

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§289Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 52 «περὶ πωλήσεως ἰατρικῶν».

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πρότασιν δέκα Βουλευτῶν;

§291Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§292Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος.

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 10ην καὶ ½. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον κύριε Πρόεδρε νὰ ἀναγνωσθῇ.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ἀβερωφείου πρακτικῆς γεωργικῆς σχολῆς ἐν Λαρίσσῃ». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–10 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§298Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἡ σχολὴ αὕτη ἀπέχει τῆς Λαρίσσης ἡμίσειαν ὥραν· δὲν θὰ εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἔχητε ἰατρὸν ἀντὶ 80 δραχ. μηνιαίως.

§299Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ γίνωσιν ἑκατόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἐτροποποιήθη).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ἀποδέχεσθε;

§301Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§302ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πρότασιν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ 10 Βουλευτῶν; Ἄλλως δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Συναινεῖτε κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2 πρότασις;

§304Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ ὑπὸ ἕνα ὅρον· ἂν ὅλοι εἶναι σύμφωνοι.

§305Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρακαλῶ τὸν λόγον. Νὰ ἐκφωνῆται καθαρῶς καὶ εὐκρινῶς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐάν τις θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ παντὸς νὰ κάμητε ἡσυχίαν διὰ νὰ ἀκούητε τοὺς τίτλους τῶν νομοσχεδίων, διότι ὅταν θορυβῆτε, δὲν θ’ ἀκούητε. Γʹ Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ναυτικῶν συντάξεων διατάξεων».

§307Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ ἐπιτροπή, ἧς τυγχάνω πρόεδρος, ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐγκαίρως καὶ ἔχει ὑποβάλῃ τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ναυτικοὶ προβιβασμοὶ ὡς γίνονται ὑποχρεωτικοὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς κατὰ μῆνα Ἰούλιον. Μέχρι τοῦδε ἐθεωρεῖτο κενὴ ἡ θέσις ἅμα τῇ κοινοποιήσει τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὸν προβιβασθέντα ἀξιωματικόν. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητεῖται ὅπως λογίζεται κενὴ ἡ θέσις, ὅταν κοινοποιηθῇ συνάμα καὶ τὸ Διάταγμα τῆς ἀπονομῆς συντάξεως, ἥτις θὰ δύναται νὰ ἀργήσῃ πέραν καὶ τοῦ μηνός.

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν τροπολογίαν προτείνατε, κύριε Γκίνη.

§309Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἡ τροπολογία λέγει ὅτι ἐὰν ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου δὲν κοινοποιηθῇ τὸ Διάταγμα τῆς ἀπονομῆς νὰ λογίζεται ἡ σύνταξις ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου.

§310Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Πολιτεία βεβαίως πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ὠφέλειαν αὐτῆς ἢ τὴν ὠφέλειαν τῶν ἀτόμων.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἔχητε ἀντιρρήσεις, τὸ ἀποσύρω. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–2 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχουσιν). (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχουσι καθὼς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πληρωμῆς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς δαπάνης διὰ τὴν διαπλάτυνσιν τῆς εἰσόδου τῆς μεγαλειτέρας τῶν μονίμων δεξαμενῶν Πειραιῶς». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 3.137.71 εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προαγωγῆς καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§313Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Οἱ αὐτοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουσιν διὰ τὴν σύστασιν τελωνειακοῦ καταστήματος ἐν Γυθείῳ συντρέχουσιν καὶ διὰ τὴν Κορινθίαν. Ὁ λιμὴν μάλιστα τῆς Κορίνθου εἶναι μεγαλείτερος καὶ εἰς Κόρινθον γίνεται διπλασία καὶ τριπλασία ἐργασία, ἀλλ’ ἕνεκα λόγων τινῶν ἀπηγορεύθη ὁ ἐκτελωνισμὸς ἐκεῖ, ἵνα γίνεται εἰς Πειραιᾶ. Συντρέχουσιν οἱ αὐτοὶ λόγοι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ὑπαγορεύεται ἐξ αὐτῆς τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας νὰ συσταθῇ καὶ ἐν Κορίνθῳ τελωνειακὸν κατάστημα.

§314Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον θὰ λάβω γενικὰ μέτρα.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Ἀθ. Χριστοπούλου, Νικ. Σακελλαρίου καὶ Νικ. Ξηροῦ «περὶ προαγωγῆς τελωνείων ἐν Κορίνθῳ καὶ Στυλίδι». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία αὕτη καὶ ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων μέχρις ὁριστικότητος τῶν οἰκείων φορολογικῶν καταλόγων». Ἄρθρον 1. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§316Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Προστίθεται ἄρθρον 2 ἔχον οὕτω: «Δι’ ὅσας οἰκοδομὰς δὲν ἐνεχειρίσθησαν ἐμπροθέσμως αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ͵ΓΡΜϚʹ (3156) νόμου τῆς 23 Ἰουνίου 1906 ἐνστάσεις περὶ ἀνεκμισθώτου ἢ ἀκατοικήτου ἢ ἀχρησιμοποιήτου τῆς οἰκοδομῆς κατὰ τὰ ἔτη 1908, 1909 καὶ 1910 ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιδοθῶσι τοιαῦται ἐνστάσεις μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1911 καὶ νὰ ἐκδικασθῶσι κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ εἰρημένου νόμου, νὰ ἀναθεωρηθῶσι δὲ αἱ τυχὸν ὡς ἐκπρόθεσμοι ἀπορριφθεῖσαι τοιαῦται ἐνστάσεις διὰ τὰ αὐτὰ ὡς ἄνω ἔτη». Ἐπίσης καὶ ἄρθρον 3. «Ἐπιτρέπεται ἡ ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας πληρωμὴ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1910 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου τοῦ 1911. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον).

§317ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπηνέχθησαν τροποποιήσεις κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ δὲ ὑπεβλήθη συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νέου Συντάγματος, νὰ ἀναβληθῇ τοῦ συνόλου ἡ ἐπιψήφισις διὰ τὴν αὔριον.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 13, περὶ τοῦ δασμολογίου.

§319Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀπαιτεῖται πρότασις 10 Βουλευτῶν.

§321Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Μοὶ ἐδηλώσατε ὅτι θὰ προτιμηθῇ καὶ θὰ συζητηθῇ τὸ πρῶτον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει «περὶ Πανεπιστημίου».

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συζητηθῇ.

§323Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ νὰ ψηφίσωμεν ὑπηρεσιακά τινα πρῶτον, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ καταναλώσωσι χρόνον πλειότερον τῆς ἡμισείας ὥρας, καὶ μετὰ ταῦτα θὰ συζητήσωμεν αὐτό, εἶτα δὲ τὸν Προϋπολογισμόν. Δὲν θὰ φύγωμεν, ἐὰν δὲν τελειώσωμεν.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξακολουθήσεως καὶ πέρατος τῶν ἔργων τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεως τῶν ἀπολυομένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§325Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἐδάφιον προστεθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. «Ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις οἱ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀποχωρήσαντες καὶ δι’ ἁπλῆς παραιτήσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως περὶ τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μ. Βρεττανίας συνθήκης νὰ ἀναβληθῇ διότι πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπίσης καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 16 νὰ μείνῃ ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως κτηνιατρικῶν περιφερειῶν καὶ διορισμοῦ δημοσίων κτηνιάτρων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§329Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1, κύριε Ὑπουργέ, ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ προστεθῇ «συνιστῶνται αἱ 8 ἕδραι ἐν ταῖς νομοῖς ἐκείνοις, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν περισσοτέραν κτηνοτροφίαν».

§330Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ ὁδηγήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν πῶς θὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν του.

§331Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἅμα ἀφεθῇ διὰ Β. Διατάγματος...

§332Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην, διότι δὲν εἶναι κατηρτισμέναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν αἱ περιφέρειαι. Αὐτὸ εἶναι ἔξω τοῦ νόμου.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χαριτάτου. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χαριτάτου). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 2).

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα ὅτι οἱ νομοκτηνίατροι λαμβάνουσι 10 δραχ. διὰ γραφικὰ ἔξοδα ἄνευ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἐτροπολογήθη ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 3–5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χαριτάτου «ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χαριτάτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§336Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κτηνιάτρους δὲν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι.

§337Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον παραμένει ἡ γενικὴ ἀρχὴ τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων, πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτόν.

§338Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἔχουσι τὰ συμφέροντά των.

§339Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ γενικώτερον. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χαριτάτου καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6ον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Διεθνοῦς συμβάσεως ἀφορώσης τὴν κυκλοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§341ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, συναινούσης τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἀφήσει διότι ἀπουσίαζεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας συνομολογήσεως χρεωλυτικοῦ δανείου δραχμῶν 3.000.000 ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως, συμπληρώσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἐν τοῖς νόμοις ͵ΓΣΒʹ τῆς 7 Ἀπριλίου 1907, ͵ΓΤΘʹ τῆς 14 Μαΐου 1908 ͵ΓΤΞΘʹ τῆς 8 Ὀκτωβρίου 1909, ͵ΓΦΚΑʹ τῆς 9 Ἰανουαρίου 1910 καὶ ͵ΓΦϞΑʹ τῆς 6 Μαρτίου 1910 περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ Θεσσαλικοῦ καὶ Γεωργικοῦ ταμείου». Ἄρθρον 20, ὅπου εἴχομεν σταματήσει. (Ψηφίζονται ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ἄρθρον 20 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα). Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται διὰ νὰ ἐκτυπωθῇ ὡς ἐτροποποιήθη. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις κτηνιατρικοῦ μικροβιολογικοῦ ἐργαστηρίου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΤΝΑʹ τοῦ 1856 περὶ κατασκευῆς πεζοδρομίων καὶ ὑπονόμων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–14 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15).

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πλουτάρχου Μαυρίκη προτείνοντος νὰ προστεθῇ καὶ «οἰνολογικοῦ».

§344ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ προστεθῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαυρίκη καὶ τὸ ἄρθρον 15 ὡς ἐτροπολογήθη, καθὼς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς ἔλεγχον τῶν γνωμόνων φωταερίου καὶ ἠλεκτρισμοῦ καὶ λοιπῶν ἠλεκτρολογικῶν μετρήσεων».

§346Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναβληθῇ αὐτό;

§347ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀντ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναβάλλεται κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, παρακαλῶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ 21ον, διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα παρεσκευασμένοι νὰ συζητήσωμεν.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν τῷ τμήματι Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας Γραφείου ἐργασίας».

§349ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδῶ ὑπάρχουσι τροπολογίαι τινὲς αἱ ὁποῖαι παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§350ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὡς μέλος αὐτῆς ἐμειονοψήφισα ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ ἀνώτερον συμβούλιον ἐργασίας· εἶναι τόσον πολλοί, ὥστε νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ συνεννόησις αὐτῶν. Προτιμότερον θὰ ἦτο τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως.

§351ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι ὄντως ὁ ἀριθμὸς εἶναι τόσον πολύς, ὥστε θὰ δυσχεραίνηται κατὰ πολὺ ἡ ἐργασία. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν δίδει σημασίαν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ὅ,τι θέλει.

§352ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§353ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 ὡς διατυποῦται ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, διότι ἐψηφίσθη ὡς εἶχε τροπολογηθῆ.

§355ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ, ἔχομεν ἀφήσει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως «περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν αἰτήσεων ἀδείας μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν τῶν στηριζομένων εἰς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3524) «περὶ μεταλλείων» ὑποβεβλημένας αἰτήσεις παραχωρήσεως μεταλλείων». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη αὐτό, ἀλλ’ εἶναι μακρὸν καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον μόνον, τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰ λοιπὰ τὰ ἀφήνομεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς διατυποῦται).

§356ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, προτοῦ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρῶτον νὰ ψηφισθῶσι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 43–49.

§357ΕΥΑΓΓΕΛ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὡς ψηφιστέα ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα πλέον εἰς τὴν πρόοδον τῆς τοιαύτης νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν οὔτε διὰ τὸ γόητρον τῆς Βουλῆς οὔτε διὰ τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς νὰ πρόκειται...δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, σεβόμενος τὸν Κανονισμόν, νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν, μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, καθόσον ἀκριβῶς, διότι ἐπροτάθη, τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἐνέχει σπουδαιότητα.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ προσέξητε εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἐλαμβάνετε τὸν λόγον, διότι αὐτὰ ἀκριβῶς εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§359Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τότε ἦτο περιττὸν νὰ μᾶς παρατηρήσητε, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως κατὰ δρ. 60.000 τοῦ πρὸς τὸ εἰδικὸν ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον χορηγουμένου ποσοῦ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος Λαχείου».

§361Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ τίτλος νὰ μεταβληθῇ ἀντὶ 60.000 εἰς 15.000.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§363Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προσέθηκα 3ον ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1911 μέχρι τοῦ ἔτους 1916 ἐπιτρέπεται, ὅπως ἐκ τῆς ἀναγραφομένης ἐν τοῖς εἰδικοῖς προϋπολογισμοῖς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κλπ.».

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, διότι ἐγένοντο δεκταὶ τροπολογίαι. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους».

§365Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐπειδή, ἕνεκα τῆς συνεχοῦς ἐργασίας τῆς Βουλῆς δὲν μοὶ ἐδόθη καιρὸς νὰ μελετήσω τὸ νομοσχέδιον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων εἰς πάσας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν ἢ εἰς ὡρισμένα μέρη.

§366ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅπου ὑπάρχουσι περισσότερα ζῷα καὶ περισσότεραι ἀνάγκαι (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα).

§367Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν γνωρίζω ποῦ ὑπάρχουσι τὰ περισσότερα ζῷα καὶ αἱ περισσότεραι ἀνάγκαι, καὶ ἀκριβῶς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου. Πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐν Ἄρτῃ ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀνάγκαι πρὸς ἵδρυσιν σταθμοῦ ἐπιβητόρων· ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἄρτα εἶναι πρωτεύουσα νομοῦ καὶ εἶναι ἐπαρχία παραμεθόριος πρὸς τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἀκριβῶς ἐκεῖ ἡ ἵδρυσις σταθμοῦ ἐπιβητόρων. Σημειώσατε ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς Ἄρτης εἶναι πρὸ παντὸς ἐπαρχία γεωργικὴ καὶ κτηνοτροφική. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ λάβητε πρόνοιαν νὰ ὑποβάλητε μίαν τροπολογίαν, ὥστε νὰ ἱδρυθῇ καὶ ἐν Ἄρτῃ σταθμὸς τοιοῦτος. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 4–15, § 2, τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΛΘʹ νόμου τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887».

§368ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ καταργήσεως τῶν διαιτητικῶν δικαστηρίων. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ αʹ ἀνάγνωσις.

§369ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μόνον ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ θὰ γίνῃ δεκτή. Θὰ ψηφισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλὰ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως κηρυχθῇ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κηρύττεται κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν. Ἐὰν συνῄνει ἡ Βουλὴ ἤθελον προτείνει νὰ ψηφισθῇ πρῶτον ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἔπειτα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ πληρώσεως τῶν πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν.

§371ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ Προϋπολογισμός, κύριε Πρόεδρε.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§373Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ ΚΑΙ Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν.

§374Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αὔριον. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτὸ τώρα.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§376Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, χθὲς κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν μου ἐξέφρασα τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911 καὶ 1912· εἶπον ἐπίσης ὁποίας ἀνάγκας ἔχει ὁ λαός, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν. Μεταξὺ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ ἐπιζητήσωμεν εἶναι ἀναμφισβητήτως καὶ αἱ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν Συντάξεων· φαίνεται ἴσως εἰς ὑμᾶς ἐντελῶς παράξενον ὅτι λέγω ὑμῖν τοῦτο ἐγὼ αὐτός, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε ἐδήλωσα ὅτι χρειάζεται μεγάλη προσοχὴ περὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου, καὶ ἀκριβῶς τοῦτο θέλω ἐπαναλάβει καὶ σήμερον. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1905, δηλαδὴ καταβάλλουσι τὰ 9% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, δὲν δύνανται δὲ νὰ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας παρὰ εἰς ἡλικίαν ἑξήκοντα ἐτῶν, οὗτοι ἀναμφισβητήτως καταβάλλουσιν ἀκριβῶς ὅσα θέλουσι λάβει παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἐὰν γίνωσιν ὑπολογισμοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταβολῆς αὐτῶν. Οὐδεμίαν ζημίαν δι’ αὐτοὺς θέλει ἔχει τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ὑπάρχει τάξις ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι συνήθως εἰσέρχονται ὄχι μὲ τὴν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν, εἰσέρχονται εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 50 καὶ 40 ἐτῶν, καὶ ἐὰν οἱ ὑπολογισμοὶ γίνωσι δι’ ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος εἰσελθὼν εἰς ἡλικίαν 23 ἐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐξέρχεται εἰς ἡλικίαν 50 ἐτῶν, θέλομεν εὕρει ὅτι εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἡ σύνταξίς των, ἣν λαμβάνουσιν, εἶναι διπλασία ἐκείνης, ἣν ὤφειλον νὰ λαμβάνωσι συνεπείᾳ τῶν καταθέσεων αὐτῶν. Ἔχω ἤδη ὑποδείξει ὅτι ἦτο ἀνάγκη ἡ θύρα αὕτη νὰ κλεισθῇ καὶ ἤθελον τὴν πρόνοιαν ταύτην νὰ ἴδω ἐν ταῖς σκέψεσι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἐν ταῖς δηλώσεσι καὶ ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς ἡμᾶς ἡ Κιβέρνησις, οὐδεμία τοιαύτη πρόνοια ἐλήφθη, διότι ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ μὴ διαστείλωμεν τοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὰς δύο ταύτας κατηγορίας, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσιν ὁλόκληρον τὴν σύνταξιν αὑτῶν διὰ τῶν καταθέσεων, καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὐναντίον ζημιώνουσι τὸ Δημόσιον. Τὰ μέτρα αὐτὰ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὄχι ἐπὶ τῶν πρώτων, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν δευτέρων, δηλαδὴ πρέπει νὰ κανονισθῇ ὅπως ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι, ἐκτὸς περιστάσεων ὅλως εἰδικῶν, νὰ ἐξέρχωνται τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον· βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται εἰς ἡλικίαν 65 καὶ 70 ἐτῶν, ὄχι μόνον δὲν ζημιώνουσι τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως ἀφήνουσιν ὠφέλειαν εἰς αὐτό. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἤδη ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ὁ ὄγκος ὁ μέγιστος τῶν ἤδη συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τοῦ 1905, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέβαλον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦταν ἀναγκαῖα ὅπως πληρώσωσι τὴν σύνταξιν αὐτῶν. Αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις εἶχον σκεφθῆ ὅτι, ὡς πρὸς τοῦτο, ἐπρόκειτο περὶ δικαιωμάτων κεκτημένων, καὶ οὐδὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Τὴν γνώμην ταύτην παραδέχομαι καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου μέρους δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην, ἣν ἤκουσα ἐκφραζομένην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνταξιούχους τούτους τοῦ παρελθόντος, εἶναι δυνατὸν νὰ φροντίσωμεν, ὅπως ἀπαλλαχθῇ αὐτῶν τὸ Δημόσιον πληρῶνον εἰς αὐτοὺς τὸ κεφάλαιον τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῶν, ὑπολογιζόμενον μὲ τόκον κατά τι μεγαλείτερον καὶ κατορθουμένου τούτου διὰ δανείου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἤθελε συνάψει διὰ τόκου συνήθους τῶν 5%. Ἐννοεῖται ὅτι ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνάψῃ τὸ δάνειον ὑπὸ τὸν ὅρον τὸν συνήθη τῶν 5%, ἀνακεφαλαιώσῃ δὲ τὰ δικαιώματα τῶν συνταξιούχων τούτων μὲ τόκον αἴφνης 7%, βεβαίως ἐκεῖθεν θὰ ἐπέλθῃ μία ὠφέλεια σημαντική. Τὸ ὄφελος τοῦ Δημοσίου, ἐννοεῖται, θέλει περιορισθῆ, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς πολιτικούς, τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς παλαιούς. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς ὑπαλλήλους τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς ἕτερον, καὶ περὶ τούτου ἀγνοῶ ποίας σκέψεις ἔχει ἡ Κυβέρνησις· διότι τί θὰ χωρίσῃ τοὺς παλαιοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς παλαιοὺς στρατιωτικούς; ἀπὸ τοὺς νέους; Διότι καὶ εἰς τοὺς νέους ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθῇ νὰ δίδῃ τὰς αὐτὰς συντάξεις καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ὥστε ἐκεῖ δὲν βλέπω κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσῃ τις τοὺς παλαιοὺς ἀπὸ τῶν νέων. Αἱ σχέσεις ἦσαν πάντοτε αἱ αὐταί. Ὥστε ἀγνοῶ ἀκριβῶς ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλει μεταχειρισθῆ τὸ μέσον τοῦτο καὶ διὰ τοὺς στρατιωτικούς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναται νὰ τὸ μεταχειρισθῇ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους τοὺς παλαιούς, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυσηρεστημένοι οἱ συνταξιοῦχοι οὗτοι λαμβάνοντες ἕν κεφάλαιον, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύναντο ἴσως νὰ ἀρχίσωσιν ἐργασίαν τινὰ καὶ νὰ ζήσωσι καὶ αὐτοὶ καὶ ἡ οἰκογένειά των. Συνοψίζω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ μὲν τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὸν νόμον τοῦ 1905, περὶ αὐτῶν οὐδεμία σκέψις δύναται νὰ γίνῃ νὰ ἀλλάξωμεν τὰ καθεστῶτα, διότι οὗτοι πληρώνουσιν ὅσον εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρώσωσιν· ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐξερχομένους ἤδη τῆς ὑπηρεσίας ὄχι εἰς ἡλικίαν 60 ἐτῶν, ἀλλὰ μικροτέραν, πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως ἡ θύρα αὕτη κλεισθῇ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν μέγαν σωρὸν τῶν ὑπαλλήλων τῶν παλαιῶν, οἵτινες λαμβάνουσι σύνταξιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἔδωκαν βεβαίως παρὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ δώσωσι, νομίζω ὅτι ἡ θύρα, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ νοῦν ἡ Κυβέρνησις, ἦτο νὰ συμβιβάσῃ τὸ πολιτικὸν συμφέρον καὶ τῶν ἀτόμων.

§377ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Προϋπολογισμὸς, ἰδίως ὁ οἰκονομικός, συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τῆς πολιτικῆς δὲν θὰ ὁμιλήσω σήμερον, διότι ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ὁ τελειωτικὸς Προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπιφυλάσσομαι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1912 νὰ φέρω τὸν λόγον, ἐὰν ἡ πολιτικὴ δὲν μεταβληθῇ. Σήμερον θὰ ὁμιλήσω μόνον σχετικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὰ τελωνεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγεν ἓν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τελωνειακῆς Ἀστυνομίας. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§378Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπολύτως θὰ ἐπιμείνω.

§379ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ νὰ εὕρῃ τρόπον ἄλλον, ὃν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλήν, δι’ οὗ ἀποφεύγομεν ὅλην αὐτὴν τὴν πολυτέλειαν καὶ τὰς μεγάλας καὶ φοβερὰς δαπάνας, δι’ ὧν θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, δημιουργοῦντες στρατιὰν ὁλόκληρον ὑπαλλήλων.

§380ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Τριγώνη, χάριν τῆς τάξεως, λέγω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ ἀνήκει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὄχι εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§381Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰ τελωνεῖα κ. Πρόεδρε.

§382ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί; Ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ὁμιλεῖ περὶ τελωνειακῆς Ἀστυνομίας.

§383ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἶναι ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸν Προϋπολογισμόν.

§384ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλ’ ἂν τὸ νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ, αἱ πιστώσεις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν θὰ γίνωσι.

§385ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ ὑποδείξω ἐγὼ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὶ θὰ κάμῃ.

§386ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον τὴν ὥραν καθ’ ἣν θὰ ψηφίζηται τὸ νομοσχέδιον, νὰ εἴπητε αὐτὰ διὰ νὰ εἶναι καὶ μᾶλλον πρόσφατα, νὰ τὰ λάβῃ δ’ ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή; Ἀνήκουσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο προφανῶς. Διατί δὲν ἀναβάλλετε νὰ τὰ ἔχῃ καὶ πρόσφατα ἡ Βουλή;

§387ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ συζητηθῇ αὔριον αὐτό;

§388ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως.

§389ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων, τὰ δὲ διάφορα κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ὁ νόμος ͵ΧΦΛΓʹ διὰ τοῦ ἄρθρου 3 ἔχει ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ταμείων τῆς Ἀμύνης τῆς οἰνοπαραγωγῆς, διαθέτῃ τὸ Κράτος ἐτησίως ἀπὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1911, δραχμὰς 200.000 ἀναγραφομένας ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Βλέπετε, ὅτι εἶναι σαφὲς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι τὸ ποσὸν θὰ εἶναι 200.000 δραχμῶν, μὴ ἐξαρτώμενον καθόλου ἐκ τῆς πληθύος τῶν ταμείων τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ἂν δηλαδὴ θὰ εἶναι ταῦτα ἓν ἢ πέντε ἢ δέκα, ἀλλὰ πάντως θὰ ἀναγράφηται τὸ ποσὸν τῶν 200.000 δραχμῶν. Ἐν τούτοις παρατηρεῖται, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον 45 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, περιορίζεται παραδόξως τὸ κονδύλιον τοῦτο εἰς 50.000 δραχμῶν, προτάσσεται δὲ καὶ ἡ δικαιολογία· παρακατιὼν δέ, ὅταν ἔρχηται εἰς τὴν λεπτομερῆ ἀναγραφὴν τῶν ἐσόδων, ἀναγράφει (ἀναγινώσκει): «Πλὴν δὲ τούτου ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προικοδοτῇ τὰ συσταθησόμενα κλπ.». Καὶ ὅμως ὁ νόμος εἶναι σαφής. Ὁ νόμος ὑποχρεοῖ τὸ Κράτος νὰ ἀναγράφῃ ἐτησίως 200.000 δραχμῶν.

§390Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος ἀναγράφων 200.000 δραχμῶν νομίζετε, ὅτι τὰς ἀναγράφει ἐὰν ὑπάρξῃ ἓν ταμεῖον; Ὑποθέτετε ὅτι θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος 200.000 δραχμῶν ὑπὲρ ἑνὸς καὶ μόνου ταμείου; Ὁ νόμος ἀναγράφει διὰ τὰ ταμεῖα τῆς οἰνοπαραγωγῆς ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ δι’ ἓν ταμεῖον. Τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σαφές. Ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ δαπανήσῃ ὑπὲρ τῶν ταμείων τῆς οἰνοπαραγωγῆς τῆς Ἑλλάδος 200.000 δραχμῶν, ἐὰν δ’ ὑμεῖς νομίζητε, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι νὰ δαπανήσῃ 200.000 δραχμῶν ὑπὲρ ἑνὸς ταμείου, ἐγὼ καθόλου δὲν εἶμαι σύμφωνος οὔτε τὸ ἐννοῶ αὐτό.

§391ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σαφές, λαμβάνω δὲ ἀπὸ τοῦδε τὸν λόγον, διότι εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἓν ταμεῖον τοῦ Κράτους στραφῇ κατὰ τοῦ Δημοσίου δικαστικῶς, θὰ δικαιωθῇ.

§392Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι συνίστανται ταμεῖα οἰνοπαραγωγῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας, διατίθενται δὲ χάριν αὐτῶν τῶν ταμείων 200.000 δραχμῶν. Ἡ ἰδέα δὲ τοῦ νὰ δαπανηθῶσιν ὑπὲρ τοῦ συσταθέντος ταμείου ἐν Λευκάδι 200.000 δραχμῶν εἶναι ἰδέα φοβερά.

§393Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ βλέπω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σαφέστατον. Ὁ νόμος εἶναι ῥητός, ὁρίζει δὲ ὅτι δίδονται 200.000 δραχμῶν διὰ τὰ ταμεῖα τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι ἀντὶ τῶν ταμείων ἱδρύθη ἓν ταμεῖον δίδονται δὲ 50.000 δραχμῶν....

§394Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ φαντάζεσθε, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ ταμεῖον Λευκάδος θὰ δώσωμεν 50.000 δραχμῶν εἰς τὸ ταμεῖον Λευκάδος;

§395Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ Προϋπολογισμοῦ ὀφείλετε νὰ ἀναγράψητε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ὁλόκληρον τὸ κονδύλιον.

§396ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον δὲν προβλέπεται, ὅτι θὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἀναγράφεται.

§397Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ Προϋπολογισμοῦ.

§398ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον προβλέπεται, ὅτι δὲν θὰ πληρωθῇ μία θέσις, δὲν ἀναγράφεται τὸ ποσόν. Δὲν ἀνεγράφετο εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν διὰ τὸν γραμματέα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι δὲν ὑπῆρχε πρότασις διὰ νὰ διορισθῇ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐδῶ.

§399Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλῶ νὰ ἀκούσῃ καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος· ἐπειδὴ ὅμως κατάγομαι ἀπὸ τόπον εἰς τὸν ὁποῖον παράγεται τὸ κρασὶ αὐτό, νομίζω, ὅτι δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐχορηγήθη διὰ τὴν προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἀποκλειστικῶς, ἐὰν συμβῇ τὴν οἰνοπαραγωγὴν νὰ τὴν ἔχωσι δύο μέρη θὰ ἱδρυθῶσι δύο ταμεῖα καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ δοθῇ εἰς τὰ δύο μέρη αὐτά, τὰ ὁποῖα παράγουσι τὸν εἰρημένον οἶνον.

§400Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι οἰνοπαραγωγὸς πανταχοῦ, ὅταν δὲ τὸ Κράτος ἀνέλαβε νὰ δαπανήσῃ μέχρι 200.000 δραχμῶν μὴ φαντάζεσθε, ὅτι δὲν ἐσκέφθη τὴν ὅλην Ἑλλάδα.

§401Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι βλέπω, ὅτι τώρα δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Αἱ παρατηρήσεις ὅμως τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ὁ πραγματικὸς χωρισμὸς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Τὸ ταμεῖον τῆς οἰνοπαραγωγῆς ὑπήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Τὸ ταμεῖον τὸ Γεωργικόν, οὐδένα λόγον ἔχει νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει οὔτε τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα οὔτε δύναται νὰ συνδυάσῃ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Κράτους πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δύναται νὰ διευθύνῃ. Πλὴν τοῦ ταμείου ὅμως τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ὑπάρχει καὶ ἄλλη σύγχυσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ τμήματος τῆς στατιστικῆς. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἡ στατιστικὴ ἡ ἐμπορική, ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας· δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐλήφθη ἀκόμη μέριμνά τις περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Τοῦτο ὅμως δὲν ἦτο λόγος ὅπως παραμείνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸ εἶναι παράβασις τοῦ νόμου.

§402Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὀργανώσῃ τὴν ἐν γένει στατιστικὴν τοῦ Κράτους θὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἐκ Κερκύρας, αὐτὸ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποθέτετε. Ὅταν θὰ συσταθῶσι τὰ ταμεῖα τῆς οἰνοπαραγωγῆς, τότε θὰ ὑπαχθῶσιν αὐτὰ εἴς τινα διοίκησιν. Τώρα πρόκειται περὶ μιᾶς πλειονοψηφίας τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκφράσωσι τὴν εὐχὴν ὅπως συσταθῶσι κατὰ ἐπαρχίας τὰ ταμεῖα αὐτά.

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Ζαβιτσάνου, ὅπως δοθῇ ἔκτακτος ἀμοιβὴ δραχ. 1000 εἰς ἕκαστον τῶν στενογράφων.

§404Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως δοθῇ πρόσθετος ἀποζημίωσις εἰς τοὺς στενογράφους τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ κόποι εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθησαν καὶ ὑποβάλλονται οἱ στενογράφοι τῆς Βουλῆς εἶναι κόποι ἐξαιρετικοὶ καὶ δι’ αὐτὸ δέον ἐξαιρετικῶς καὶ νὰ ἀποζημιωθῶσιν. Εἶναι πλέον ἢ βέβαιον ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἔχουσι πάθει τὴν ὑγείαν των, διότι ἐργάζονται συνεχῶς ἐπὶ ἕξ μῆνας, αἱ συνεδριάσεις δὲ τῆς Βουλῆς παρατείνονται ὡς γνωστὸν ἐπὶ πολλὰς ὥρας. Ἐνῷ δὲ πρόκειται νὰ σταματήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, οἱ στενογράφοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργασθῶσι μὲ τοὺς αὐτοὺς κόπους καὶ μὲ τὰς αὐτὰς θυσίας ὁλόκληρον τὸ θέρος, ὅπως φέρωσιν εἰς πέρας ὅλα τὰ Πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως. Ἐκτὸς τούτων θὰ ἐργασθῶσι πάλιν τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον, ὁπότε θὰ συνεχισθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως. Λαμβάνοντες ὅθεν, ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ στενογράφου εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐπίπονος καὶ ὅτι καταστρέφει τὴν ὑγείαν αὐτοῦ, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν πρότασίν μου.

§405Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε νὰ χορηγήσῃ ἀμοιβὴν εἰς πολλοὺς ὑπαλλήλους οὕτω δέον νὰ χορηγήσῃ τοιαύτην καὶ εἰς τοὺς στενογράφους τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι τόσους κόπους καταβάλλουσι. Θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ μίαν ἀνάλογον ἀμοιβὴν ὄχι μόνον εἰς τοὺς στενογράφους τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον προσφέρει πολλὰς ὑπηρεσίας.

§406Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ὑποθέτω κοινὴ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς περὶ τούτου καὶ εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις.

§407Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοὺς πρακτικογράφους, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης κοπιάζουν.

§408Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως καὶ δι’ αὐτούς, ἀλλὰ κυρίως διὰ τοὺς πρώτους, διότι ἐφέτος εἰργάσθησαν ὑπερεκατονταπλασίως.

§409Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Εἶναι δικαία ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε καὶ συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§410Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγκρίνω τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι δικαία ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαβιτσάνου, ὅπως δοθῇ πρόσθετος ἀμοιβὴ εἰς τοὺς στενογράφους· θέλω προσθέσῃ καὶ τοὺς πρακτικογράφους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἐπὶ τόσους μῆνας, διπλασίως ἢ κατὰ τὸ παρελθόν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι μέγα τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προστίθεται. Ἐγὼ θὰ προτείνω νὰ περιορισθῇ εἰς 500 δραχ. δι’ ἕκαστον. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν: Εἰς τὸ κεφάλαιον Βʹ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 καὶ κεφάλαιον 14 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ «Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων» μετὰ τὸ ἄρθρον 32 νὰ προστεθῇ ἄρθρον 33 οὕτως: 33. Δι’ ἐπιπρόσθετον ἀποζημίωσιν εἰς ἕκαστον τῶν ὀκτὼ στενογράφων, εἰς τὸν ταξινόμον τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, καὶ εἰς ἕκαστον τῶν δύο συντακτῶν τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν, ἀνὰ δραχ. 500 ἤτοι ἐν ὅλῳ 5,500. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). (Καταθέτει μετὰ ταῦτα ἐγγράφους τὰς ἑξῆς δηλώσεις αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Ὑπουργός). Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐν τέλει τοῦ κεφαλαίου τούτου νὰ προστεθῇ νέον ἄρθρον 3 ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 3. «Μισθὸς γραμματέως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» δι’ ἓξ μῆνας πρὸς δραχμὰς 240Χ6=1,440. Κεφάλαιον 21. Οἰκονομικαὶ ἐφορίαι. Ἄρθρον 1. Μισθοὶ προσωπικοῦ. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δρ. 274.260 εἰς δραχμὰς 311.520 διὰ τὴν ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐφαρμογὴν τοῦ ὑπὸ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἐφοριῶν τοῦ Κράτους, συμφώνως πρὸς τοὺς συναπτομένους ἀναλυτικοὺς πίνακας. Ἄρθρον 5. Κατοικίαι, ἐπιχορήγησις γραφικῆς ὕλης καὶ ἐνοικίων. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δρ. 23.400 εἰς δρ. 24.960 διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἀνωτέρω λόγον. Ἄρθρον 6. Ἰδιαίτερα μηνιαῖα ἐνοίκια οἰκονομικῶν τινων ἐφοριῶν. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δραχ. 10,350 εἰς δραχ. 13,041, διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἀνωτέρω λόγον. Ἐν τέλει τοῦ κεφαλαίου τούτου νὰ προστεθῇ νέον ἄρθρον 21 ὡς ἑξῆς: «Μισθὸς Β. Ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Προνομιούχῳ Ἑταιρείᾳ πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας τῆς σταφίδος διὰ μῆνας 6 X 400=2.400. Ἀστυνομία ἐμμέσων φόρων. Κεφ. 24. Ὁ τίτλος τοῦ κεφαλαίου τούτου νὰ μεταβληθῇ ὡς ἑξῆς: «Τελωνειακὴ Ἀστυνομία». Τὸ ἄρθρον δὲ 1 τοῦ κεφαλαίου τούτου νὰ τροποποιηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας, ν’ αὐξηθῇ δὲ ἡ ἀναγραφομένη ὑπ’ αὐτὸ πίστωσις ἀπὸ δρ. 104.160 εἰς δρ. 147,491, ὅσαι κρίνονται ἐπαρκεῖς διὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφισθησομένου νόμου, συμφώνως πρὸς τοὺς συναπτομένους ἀναλυτικοὺς πίνακας. Νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2 ὑπὸ τὸν ἑξῆς τίτλον: «Ἔξοδα τροφῶν» καὶ πίστωσις δραχ. 22,889.60 διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἀνωτέρω λόγον. Τὰ ἄρθρα 2–13 νὰ λάβωσι τὴν σειρὰν 3–14. Νὰ προστεθῇ δ’ ἐν τέλει αὐτῶν νέον ἄρθρον 15 ὡς ἑξῆς: «Ὑλικὸν κινήσεως καὶ συντηρήσεως σκαφῶν» καὶ πίστωσις δραχ. 10.000. Κεφάλ. 32 ἄρθρον 1. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ τῆς σφραγίσεως ἀμβύκων», ν’ αὐξηθῇ δὲ ἡ πίστωσις αὐτοῦ ἀπὸ δρ. 10,000 εἰς δρ. 20,000. Κεφάλ. 38 ἄρθρον 1. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δρ. 64.440, εἰς δρ. 68.480 διὰ μισθὸν 4 ἐπιμελητῶν καὶ ἐπιμίσθιον τοῦ ἀποθηκαρίου τῆς κινίνης διὰ 4 μῆνας. Κεφ. 48. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2 ὡς ἑξῆς: «Δαπάναι πρὸς πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας, Βουλγαρίας καὶ Ῥωμουνίας προσφύγων ὁμογενῶν καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ νόμου προβλεπομένων ἔργων» δρ. 3,200,000. Κεφ. 49 ἄρθρ. 1. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ 20,000 εἰς 80,000 πρὸς τακτοποίησιν τῶν παγίων προκαταβολῶν. Δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις. Κεφ. 43. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ κεφαλαίου τούτου δέον ν’ αὐξηθῇ κατὰ δραχ. 50,000, μεταβαλλομένη οὕτως ἀπὸ δρ. 500,000 εἰς δρ. 550,000. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 45. «Ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ» νὰ προστεθῇ νέον ἄρθρον 51, ὡς ἑξῆς: «Διάφορα ἀπρόβλεπτα ἔσοδα, ἀποδιδόμενα εἰς τὸ Θεσσαλικὸν Γεωργικὸν Ταμεῖον» δρ. 500. Ἀποδόσεις ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου ἐκ προηγουμένων χρήσεων. Κεφ. 46. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ κεφαλαίου τούτου ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δρ. 200,000 εἰς δραχ. 250,000 ἡ πίστωσις δὲ τοῦ ἄρθρου 2 νὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ δρ. 200,000 εἰς δραχ. 150,000, συμφώνως πρὸς τὸν ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Οὕτω δὲ τὸ σύνολον τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου δέον ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ δρ. 114.461.780.02 εἰς δραχμὰς 117,903,391,62. (Γίνεται εἶτα δεκτὸς δι’ ἀναστάσεως κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν).

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου θέλει διενεργηθῆ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Μ. Νεγροπόντης καὶ Γ. Κορομηλᾶς. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν λέγουσι «ναὶ» οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «ὄχι». (Ἐνεργεῖται ἐνταῦθα ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 159. Εἶπον «ναὶ» 154, «ὄχι» εἶπον 3, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ δηλώσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ ταμείου.

§414ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κάμω τὰς ἑξῆς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Κεφ. 1 Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν Ὑπουργείου».

Κεφάλ. 4. «Ἔξοδα ἐγκαταστάσεως γεωργικῶν ἱδρυμάτων». Τὸ κεφάλαιον τοῦτο προτείνεται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· «Ἔξοδα ἐγκαταστάσεως γεωργικῶν καὶ κτηνιατρικῶν ἱδρυμάτων». Ἐν τέλει δὲ τοῦ κεφαλαίου νὰ προστεθῇ νέον ἄρθρον 3 ὡς ἑξῆς·

Κεφάλαιον 5. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· «Ἔξοδα λειτουργίας καὶ συντηρήσεως γεωργικῶν καὶ κτηνιατρικῶν ἱδρυμάτων». Ἐν τέλει δὲ τούτου νὰ προστεθῇ νέον ἄρθρον 12 ὡς ἑξῆς·

Κεφάλαιον 13. «Ἅλας». Ὁ τίτλος τοῦ κεφαλαίου τούτου προτείνεται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· «Ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους». Ἄρθρον 5. «Μικραὶ ἐπισκευαὶ καὶ συντήρησις κτιρίων ἁλυκῶν».

(Γίνονται δεκταὶ αἱ δηλώσεις αὗται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δι’ ἀναστάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς). (Ἀναγινώσκονται ἀκολούθως καὶ γίνονται δεκτοὶ κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον δι’ ἀναστάσεως ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὡς καὶ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου θέλει διεξαχθῆ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸν Κανονισμόν. Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Ἐμ. Κυταριόλος καὶ Γ. Κορομηλᾶς. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἐνεργεῖται ἐνταῦθα ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).