1911.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 109.

Τῆς 9 Ἰουνίου 1911.

(Πέμπτη)

Προεδρία Ν. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ περὶ ὥραν 10 καὶ 45′ π. μ. παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν: 1) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καρδίτσης ζητεῖ ὑποβολὴν νομοσχεδίου κανονίζοντος τὰς σχέσεις ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. 2) Οἱ κάτοικοι Κυλλήνης παραπονοῦνται ἐπὶ αὐθαιρεσίαις τοῦ ἐκεῖ ἀστυνόμου. 3) Πολῖται Ἀθηνῶν ζητοῦσιν ὅπως προταχθῇ τὸ περὶ συμβατικοῦ τόκου νομοσχέδιον. 4) Οἱ κάτοικοι Καλαβρύτων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἔλλειψιν καθηγητοῦ Γαλλικῆς ἐν τῷ Γυμνασίῳ των. 5) Οἱ κάτοικοι Σκλαταίνης–Γόμφων παραπονοῦνται ὅτι τοῖς ζητοῦνται φόροι χαρισθέντες. 6) Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καραντᾶ ζητοῦσιν ἀρωγήν. 7) Ὁ ἐν Συκέᾳ ἀπόστρατος ἀνθυπολοχαγὸς Ἀ. Μοραβᾶκος ζητεῖ αὔξησιν συντάξεως. 8 Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Σκουροχωρίου ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ υἱοθετήσεως τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου ἢ σταφυλῶν. 9) Οἱ ἱερεῖς Ἀλιβερίου ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου. 10) Οἱ ἐφημέριοι Μάχου, Καλυβίων καὶ Βαρθολομιοῦ τῆς Ἠλείας ζητοῦσι μεταρρύθμισιν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου, καὶ 11) Οἱ ἔμποροι καὶ οἱ βιομήχανοι Πατρῶν ζητοῦσι τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας. Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γρίβας ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας δύο μηνῶν διὰ τὸ Ἐξωτερικόν. Νὰ δοθῇ;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χορηγεῖται δίμηνος ἄδεια εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Γρίβαν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§4ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Προτείνω νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἵνα ἕκαστος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ὁμιλῇ 5 ἢ 10 λεπτὰ τῆς ὥρας, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἐξαντληθῇ ὁ πίναξ. Ἔχω δώσει ἀναφορὰν πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς ἀφορῶσαν εἰς δημοσίας τάξεως ζήτημα καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§5Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅτι οἱ συμπολῖταί μου Λαμίας ὑπέβαλον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς παράπονα σχετικὰ μὲ τὸν σιδηρόδρομον Λαμίας–Στυλίδος, ἀλλ’ ἡ ἀναφορά των δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη, καίτοι χθὲς ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνεγράφην, ἵνα ὁμιλήσω. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναγραφῇ, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δημοσία συζήτησις κατὰ τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδένα τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἐκτελεῖ.

§6Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρατηρῶ ὅτι ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἐργολάβου τοῦ ναοῦ Ξυλοκάστρου «Ἅγιος Βλάσιος» δὲν ἐγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῶν σμυριδεργατῶν Νάξου ὁ κ. Μαμάνης.

§8ΙΩ. ΜΑΜΑΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι Βουλευταί, εἶναι σπουδαιότατον. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς· ἡ σμύρις φέρει μεγάλας προσόδους εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐν τούτοις ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ποιότητος τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτοῦ καὶ περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐξάγεται, οὐδεμία μέριμναν ἔλαβεν. Ἡ σπατάλη ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν ἐξόρυξιν εἶναι μέγιστον κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιφέρῃ μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν ἴσως καὶ τὴν ἐξάντλησιν, ὁ τρόπος δὲ τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν, ἄνευ ἐπιβλέψεως τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι καλός. Νομίζω ὅτι ἔχει στοιχειώδη ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ ἐξετάσῃ ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται ἐντὸς τῶν στοῶν εἶναι προφυλαγμένοι τοὐλάχιστον διὰ τὴν ζωήν των, ἀφοῦ ὑπάρχει νόμος ἀναφέρων ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεξαγάγει τοιαύτας ἐργασίας πρέπει νὰ παρακολουθῆται ἐν τῇ ἐργασίᾳ του ὑπὸ ἑνὸς μηχανικοῦ. Μηχανικὸς ὅμως, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει καὶ ἐκτελεῖται μία ἀκανόνιστος καὶ ἀδέσποτος ἐργασία ἄνευ ὁδηγίας καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προφυλάξεως. Ὁ ἐργάτης εἰσέρχεται εἰς τὴν στοάν, ἐργάζεται, κοπιᾷ νὰ ἐξορύξῃ τὸ ὀρυκτόν, συχνάκις φονεύεται καὶ οὐδεὶς γνωρίζει. Ἐὰν κατορθώσῃ νὰ ἐξέλθῃ τῆς στοᾶς, πρέπει νὰ παραδώσῃ τὸ ὀρυκτόν του εἰς μίαν ἀποθήκην τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ὁ Κύριος ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν παραλαβὴν προφασίζεται ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ τὸ ζυγίσῃ καὶ ἀναγκάζεται ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἐργάτης, ὁ ὁποῖος διὰ μίαν δραχμὴν κινδυνεύει καὶ τὴν ζωήν του, νὰ ἀναμείνῃ τὸν κύριον αὐτὸν ἀποθηκάριον πότε θὰ ἀποφασίσῃ νὰ παραλάβῃ τὸ ὀρυκτόν. Ἄλλοτε ἔρχεται ὁ χωρικὸς φέρων φορτωμένον τὸ ζῷόν του καὶ λαμβάνει τὴν ἀπάντησιν ὅτι αὐτὴν τὴν ὥραν εἶναι κλειστὴ ἡ ἀποθήκη· ἀφήνει τὸ ὀρυκτόν του ἔξωθεν τῆς θύρας καὶ ἀναμένει τὴν ἑπομένην πρωίαν διὰ νὰ τὸ παραδώσῃ. Ἐν τῷ μεταξὺ προσέρχεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει διάθεσιν νὰ τὸν κλέψῃ καὶ ῥίπτει πέτρας εἰς τοὺς σάκκους τοῦ χωρικοῦ, ὅτε τὸ ὀρυκτὸν νοθεύεται, ἀποφαίνεται δὲ τὴν ἑπομένην ὁ ἀποθηκάριος ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ παραδεχθῇ. Ὁ χωρικὸς ἐν τῇ δικαίᾳ ἀγανακτήσει του πετᾷ τὸ προϊὸν τότε καὶ φεύγει, οἱ δὲ διάφοροι συννενοημένοι περιμαζεύουσιν αὐτὸ καὶ τὸ παραδίδουσιν εἰς τὴν ἀποθήκην, διότι μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ χωρικοῦ μεταβάλλεται τὸ ὀρυκτὸν καὶ γίνεται τότε καὶ καλόν. Ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα συμβαίνει ὥστε, ὅταν τὸ ὀρυκτὸν μεταφερθῇ εἰς τὴν Σῦρον, νὰ μὴ τὸ παραλαμβάνῃ ἐκεῖ ὁ ἀγοραστής, ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ Δημόσιον ζημιοῦται ὄχι μόνον ὅσα ἐπλήρωσεν εἰς τὴν Νάξον κατὰ τὴν παραλαβήν του, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Ἀνάγκη λοιπόν, καὶ ἀνάγκη μεγίστη, παρίσταται ὅπως ληφθῇ μέτρον ἵνα καὶ ἡ ἐργασία κανονικῶς ἐκτελῆται καὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴ χάνωνται καὶ τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ζημιοῦται. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, διότι πολλάκις συμβαίνει ὥστε, ἀφοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἠκούσατε λάβωσι χώραν, νὰ διέλθῃ ὁ δυστυχὴς σμυριδωρύκτης νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸ ταμεῖον καὶ ν’ ἀκούῃ ὅτι τὸ ταμεῖον δὲν ἔχει χρήματα. Ἀναγκάζεται τότε ὁ ἀτυχὴς νὰ προεξοφλήσῃ τὸ γλίσχρον ἐκεῖνο ποσὸν ὅπερ ἔχει λαβεῖν εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος πάντοτε εὑρίσκεται μὲ χρήματα ἔξω ἀπὸ τὸ ταμεῖον, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν μένει τίποτε διὰ τὸν χωρικόν. Ἀφήσατε ἀκόμη ὅτι οὐδεμία ποτὲ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον τόσα ἑκατομμύρια εἰσπράττει τὸ Δημόσιον, ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ μικρᾶς τινος ὁδοῦ, ἵνα μὴ κινδυνεύωσιν οἱ ἄνθρωποι, μάλιστα ἐν ὥρᾳ χειμῶνος καὶ ὅπως μὴ ἴδωσιν οἱ ἀτυχεῖς τὸ ζῷόν των κρημνιζόμενον εἰς τὴν ἄβυσσον ὁμοῦ μετὰ τοῦ φορτίου, ἀναγκάζονται, λέγω, ὅταν πηγαινοέρχονται νὰ κρατῶσιν ἀπὸ τὴν οὐρὰν αὐτό. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, ἐξ ὀνόματος τῶν δυστυχῶν αὐτῶν πολιτῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ν’ ἀποστείλῃ πρῶτον ἕνα μηχανικὸν ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος νὰ παρίσταται κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν, νὰ εἶναι δὲ καὶ ὑπεύθυνος διὰ τὰ λαμβάνοντα χώραν ἀτυχήματα. Δεύτερον νὰ κατασκευάσῃ ἕνα δρόμον, διὰ νὰ εὐκολυνθῇ ἡ μεταφορὰ τοῦ προϊόντος, καὶ πρὸ παντὸς νὰ μᾶς ὑποσχεθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ τὸ λύσῃ, διότι ἡμεῖς ἔχοντες πλήρη συνείδησιν τῶν καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεών μας ἔχομεν ὑποσχεθῆ ὅτι θέλομεν φροντίσει παρὰ τῇ ἀνορθωτικῇ Κυβερνήσει πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων.

§9ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι κύριοι Φραγκίσκος καὶ Βαλληνδρᾶς ἐμπεριστατωμένως καὶ ἀναλυτικώτατα ὑπέδειξαν τὰ μέσα δι’ ὧν ἤθελε δυνηθῆ ἡ Κυβέρνησις νὰ προσπορισθῇ μεγάλα ὀφέλη ἐκ τῆς καταλλήλου ἐκμεταλλεύσεως τοῦ πολυτίμου προϊόντος καὶ οὕτως ἡ Ναξιακὴ σμύρις, ἥτις, ὡς γνωστόν, ὑπερέχει κατὰ τὴν ποιότητα πάσης ἄλλης, θέσῃ ἐκποδὼν τὴν σμύριδα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐν τῇ παγκοσμίῳ καταναλώσει. Διὰ τοῦτο ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, θὰ περιορισθῶ ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς ὑποστήριξιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἐργατῶν πρὸς βελτίωσιν τῆς οἰκτρᾶς αὐτῶν θέσεως. Ἡ ἀξίωσις τῶν ἐργατῶν πρὸς αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματός των εἶναι δικαιοτάτη, διότι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις διατελεῖ ἐν γνώσει ὅτι τὸ γλίσχρον ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον οὗτοι λαμβάνουσι, δὲν μένει εἰς αὐτοὺς ἀκέραιον, διότι αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐργάται ἐξ ἰδίων προμηθεύονται τὰ μέσα, δι’ ὧν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐξόρυξις, ἤτοι ἐκρηκτικὰς ὕλας καὶ τὰ σιδηρᾶ ἐργαλεῖα ὡς καὶ τὰ ζῷα πρὸς μεταφορὰν καὶ παράδοσιν τοῦ μεταλλεύματος εἰς τὸν ὅρμον Λυῶνος ἀπέχοντα τρεῖς ὥρας ἀπὸ τοῦ τόπου τῶν μεταλλείων καὶ οἱ δυστυχεῖς ἐργάται ἐκτελοῦσιν οἱ ἴδιοι τὴν ἐξόρυξιν καὶ δι’ ἰδίων δαπανῶν τὴν μεταφορὰν καὶ παράδοσιν τοῦ μεταλλεύματος εἰς τὸν ὅρμον. Δέν εἶναι δὲ ὑπερβολικὸν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἰς τοὺς ἐργάτας δὲν ὑπερβαίνει τὰ 80 λεπτὰ ἡμερησίως ἐκ τῶν δύο δραχμῶν, ἃς οὗτοι λαμβάνουσι κατὰ στατῆρα. Ἀπὸ τοῦ 1898 ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἀποταμίευσιν τῆς σμύριδος εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου ἐν Σύρῳ· ἔκτοτε ἐδόθη μεγαλειτέρα προσοχὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ποιότητος καὶ εἰς τὰ τεμάχια τῆς σμύριδος, καὶ συνεπῶς εἰς τὴν μὴ παραδοχὴν τῶν μικρῶν τεμαχίων· ὡς ἐκ τούτου οἱ ἐργάται ἀναγκάζονται νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ ἔγκατα τῆς γῆς, εἰς βάθος 40 μέτρων ἵνα ἀνεύρωσι τὴν καλὴν ποιότητα. Φαντάζεσθε τοὺς κόπους τοὺς ὁποίους ὑφίστανται οὗτοι καὶ τοὺς κινδύνους οἵτινες τοὺς παρακολουθοῦσι καὶ ὅμως ἡ ἀμοιβή των μόλις ἐπαρκεῖ διὰ τὸν ἄρτον των. Ἡ ἀστοργία δὲ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ὄχι μόνον πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀτυχεῖς ἐργάτας, δὲν περιγράφεται. Τὸ Δημόσιον εἰσέπραξε πλεῖστα ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸ πολύτιμον αὐτὸ προϊὸν καὶ εἰσπράττει κατ’ ἔτος πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, καὶ ὅμως οὐδὲ λεπτὸν ἔχει δαπανηθῆ πρὸς κατασκευὴν τεχνικοῦ τινος ἔργου, τὸ ὁποῖον νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐξόρυξιν καὶ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, καὶ νὰ περιορίσῃ τοὺς μεγάλους κινδύνους τῆς ἐργασίας ταύτης. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι καθημερινῶς συμβαίνουσι δυστυχήματα· ἐφονεύθησαν κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας πλέον τῶν 10 ἐργατῶν, ἰσάριθμοι δὲ ἐτραυματίσθησαν καταστάντες τελείως ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Ὡς γνωστόν, ἡ σμύρις ἐξορύσσεται προνομιακῶς ὑπὸ τῶν ἐντοπίων, διότι ἡ παραχώρησις τῶν ὀρυχείων αὐτῶν ἐγένετο ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς Νάξου πρὸς τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸ 1828, καὶ μόνον οἱ Νάξιοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐργάζωνται εἰς αὐτά. Οὗτοι σήμερον ἀπαιτοῦσιν αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος εἰς 4 δραχμὰς κατὰ στατῆρα ἀντὶ τῶν σήμερον καταβαλλομένων δύο, ἢ ἂν ἡ αὔξησις αὕτη δὲν εἶναι δυνατή, ζητοῦσι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτούς, ἀντὶ τῶν δύο δραχμῶν κατὰ στατῆρα, νὰ ἐξορύττωσι μὲν τὸ ὀρυκτὸν ἀλλ’ ἄνευ ὑποχρεώσεως νὰ μεταφέρωσι καὶ παραδίδωσι τοῦτο εἰς τὸν ὅρμον, ἀναλαμβάνοντος τοῦ Δημοσίου τὴν ὑποχρέωσιν νὰ περιλαμβάνῃ τοῦτο ἐπὶ τόπου. Τοῦτο δὲ διότι ὄχι μόνον βατὰς ὁδοὺς δὲν ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ λιμὴν δὲν ὑπάρχει. Εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὰ αἰτήματα τῶν ἐργατῶν αὐτῶν ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι οἱ ἐργάται ὡρισμένως θὰ παύσωσι νὰ ἐργάζωνται· ἐκτὸς δὲ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταστήσῃ ἄλλους ἐργάτας εἰς τὸ μέρος αὐτό, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἔρημος καὶ οὐδεὶς θὰ δεχθῇ νὰ ἐργασθῇ μὲ τὸ γλίσχρον μάλιστα τοῦτο ἐπίδομα, συντρέχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦνται εὐκόλως καὶ τοὺς ὁποίους θεωρῶ συμφέρον νὰ ἀποσιωπήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τείνῃ εὐήκοον οὖς εἰς τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν ἐργατῶν. Πᾶσα ὀλιγωρία καὶ παράτασις τῶν τοιαύτης φύσεως ζητημάτων, ἤθελε γεννήσει ἀσφαλῶς καὶ τὸ μὴ ὑπάρχον ἐν Ἑλλάδι ἐργατικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ συγκλονίσῃ ἐκ βάθρων τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν.

§10Α. ΡΕΒΙΝΘΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱαδήποτε συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν εἶναι ὅλως ἄσκοπος διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργός, ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀπουσιάζει. Ἐν τούτοις, ἵνα μὴ εὑρεθῶ πρὸ δεδικασμένου διὰ τῆς ἐξαντλήσεως τοῦ θέματος, ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ θερμοτάτην παράκλησιν ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα, διότι ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθην τὴν προκατακλυσμιαίαν διευθέτησιν τῆς ἐργασίας καὶ τὴν Ἰώβειον ὑπομονὴν τῶν ἐργατῶν αὐτῶν τῆς Νάξου. Ὑποβάλλω λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐγὼ θερμοτάτην παράκλησιν ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἀποδεχθῇ τὰ δίκαια αὐτῶν αἰτήματα.

§11Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§12Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, πάντες ὑμεῖς βεβαίως γνωρίζετε, ὅτι ἡ σμύρις εἶναι ὀρυκτόν, ἐξορυσσόμενον εἰς διάφορα μέρη τῆς Εὐρώπης, Ἀσίας καὶ Ἀμερικῆς. Ἐπίσης γνωρίζετε, ὅτι ἡ σμύρις χρησιμοποιεῖται ἀνὰ τὴν παγκόσμιον βιομηχανίαν ὡς λειαντικὴ καὶ στιλβωτικὴ οὐσία κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν διαφόρων μετάλλων, τῆς ὑάλου καὶ ἄλλων σκληρῶν ἀντικειμένων. Ἐπίσης γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι ὑπάρχει καὶ Ἑλληνικὴ σμύρις, ἐξαγομένη ἐν τῇ νήσῳ Νάξῳ, ἀνήκουσα ἄλλοτέ ποτε εἰς τὰς κοινότητας Ἀπειράνθου καὶ Κορωνίδος, ἤδη δὲ εἰς τὸ Δημόσιον, καταληφθεῖσα τῷ 1824 ὑπὸ τῆς προσωρινῆς διοικήσεως τῆς Ἑλλάδος αὐθαιρέτως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, καίτοι εἶναι ἀληθές, ὅτι βραδύτερον ἡ κατοχὴ αὕτη ἐνομιμοποιήθη δι’ ἀποφάσεων δικαστικῶν, ὧν τὸ ἀβάσιμον ἴσως δὲν εἶναι καὶ ἀδύνατον νὰ ἀποδείξῃ τις. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη πόση ποσότης σμύριδος καταναλίσκεται ἀνὰ τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως τῆς παγκοσμίου βιομηχανίας ἐτησίως καὶ ἐν συνόλῳ, πόση ἐκ τῆς Μικρασιατικῆς, πρὸς τὴν ὁποίαν βεβαίως ἔχει νὰ συναγωνισθῇ ἡ Ἑλληνική, καὶ πόση ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς, τῆς Ναξιακῆς δηλονότι. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κύριοι συνάδελφοι, καταναλίσκονται ἐτησίως καὶ ἐν συνόλῳ ἀνὰ τὰ κέντρα τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως 35–40 χιλιάδων τόννων σμύριδος περίπου, ἤτοι 20–25 χιλιάδες τόννοι ἐκ τῆς Μικρασιατικῆς, 6–8 χιλιάδες τόννων ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἐκ τῆς ἐξαγομένης ἐκ τῶν λοιπῶν μερῶν Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς, ὡς καὶ ἐκ τῆς τεχνητῶς παραγομένης τοιαύτης. Ἐξετάζοντες δὲ ποία ἐξ ὅλων εἶναι ἡ ἀρίστη κατὰ ποιότητα, καὶ ποία εἶναι ἐκείνη, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦνται αἱ ὀλιγώτεραι δαπάναι ἐκμεταλλεύσεως, εὑρίσκομεν ὅτι ὄχι μόνον ἡ ἀρίστη πασῶν κατὰ ποιότητα εἶναι ἡ Ναξία σμύρις, ἀλλὰ καὶ τὰς ὀλιγωτέρας δαπάνας ἀπαιτεῖ πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐπιτραπήτω μοι νὰ ἀπευθύνω τὸ ἑξῆς εὔλογον καὶ δικαιότατον ἐρώτημα πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας: Διὰ ποῖον λόγον, ἀφοῦ ἡ Ναξία σμύρις εἶναι ἀρίστη πασῶν, ἀφοῦ ἀπαιτεῖ ὀλιγωτέρας δαπάνας διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῆς, καταναλίσκονται ἀνὰ τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως τῆς παγκοσμίου βιομηχανίας τριπλάσια ἢ καὶ τετραπλάσια ποσὰ ἐκ τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος; Ἀντὶ πάσης ἀπαντήσεως, κύριοι συνάδελφοι, ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω, ὅτι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Μικρασιατικὴ σμύρις πωλεῖται 65–70 φράγκα κατὰ τόννον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκμεταλλεύεται ταύτην ἑταιρεία ἀποβλέπουσα ἀποκλειστικῶς πρὸς τὸ ἴδιον αὐτῆς συμφέρον, διὸ καταβάλλει πάντα τὰ μέσα, θεμιτὰ καὶ ἀθέμιτα, μὴ φειδομένη κόπων καὶ δαπανῶν, πρὸς εὐρυτέραν διάδοσιν τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτῆς ἀνὰ τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως. Ἡ δὲ Ναξιακὴ σμύρις τοὐναντίον ἀφ’ ἑνὸς μὲν πωλεῖται 106 φράγκα κατὰ τόννον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκμεταλλεύεται ταύτην ἡ ἑκάστοτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν κυρίως ὀφείλεται ἡ περιωρισμένη κατανάλωσις αὐτῆς, λόγῳ τῆς ἀνέκαθεν ἀσυγγνώστου ἀμελείας καὶ ἐμπορικῆς ἀνικανότητος αὐτῆς ἐν σχέσει μὲ τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης τῆς Ναξίας σμύριδος.

§13Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πῶς τὴν πωλεῖ ἡ Κυβέρνησις;

§14Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Ὄχι κατὰ τρόπον ἐμπορικῶς διωργανωμένον, κύριε συνάδελφε, διότι μεταφέρουσα δι’ ἱστιοφόρων τὴν σμύριδα εἰς τὰς ἐν Σύρῳ ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου πωλεῖ ταύτην μακρὰν τῶν κέντρων τῶν καταναλώσεων, ὅπερ κατὰ τὴν γνώμην μου ὄχι μόνον συντελεῖ τὰ μέγιστα εἰς τὴν μὴ εὐρυτέραν ἐξάπλωσιν τοῦ ὀρυκτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπιφέρει τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως· διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι πωλεῖται μακρὰν τῶν κέντρων τῆς καταναλώσεως νοθεύεται μετὰ μεγίστης ποσότητος Μικρασιατικῆς σμύριδος ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τῆς Ναξιακῆς τοιαύτης.

§15Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Διατί, ἐνῷ τὸ ὀρυκτὸν αὐτὸ ἐξάγεται ἐν Νάξῳ καὶ ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσιν ἀπ’ εὐθείας τὰ ἀτμόπλοια εἰς Νάξον νὰ τὴν παραλάβωσι, διατί, λέγω, γίνεται αὐτὴ ἡ μεταφορὰ διὰ τῶν ἱστιοφόρων ἀπὸ τῆς Νάξου εἰς τὴν Σῦρον;

§16Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Βεβαίως τοῦτο θὰ ἦτο καὶ τὸ δίκαιον· τὸ ἀλίμενον ὅμως τῆς Νάξου καὶ ἡ τακτικωτέρα διὰ μέσου Σύρου διάβασις τῶν ξένων ἀτμοπλοίων ἐπιβάλλουσιν ἴσως τοῦτο.

§17Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωλῆται ἡ σμύρις εἰς Νάξον ἀπ’ εὐθείας, διότι αὕτη εἶναι ἐντελῶς ἀλίμενος.

§18Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔχωμεν λιμένα ἐν Νάξῳ καὶ ἐλπίζω νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον τοῦτο. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι Βουλευταί, καὶ τὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καὶ ἂς ἐρευνήσωμεν νὰ ἴδωμεν ποῖα ἔργα ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων διευκολύνοντα τὰ τῆς ἐξορύξεως, μεταφορᾶς καὶ παραδόσεως τοῦ ὀρυκτοῦ εἰς τοὺς ὅρμους Λυῶνος καὶ Μουτσούνης, καὶ τὴν βελτίωσιν ἐν γένει τῆς καταστάσεως τῶν σμυριδεργατῶν. Ἡ ἐξόρυξις, κύριοι συνάδελφοι, γίνεται ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιστημονικῆς ἢ τεχνικῆς ἐπιβλέψεως. Ἐντεῦθεν καὶ τὸ Δημόσιον ζημιοῦται, καλυπτομένης μεγάλης ποσότητος σμύριδος ὑπὸ τῶν ἐξαγομένων χωμάτων καὶ λοιπῶν ἀχρήστων ὑλικῶν, καὶ οἱ δυστυχεῖς σμυριδωρύκται ὑφίστανται ἀνεκδιήγητα δεινοπαθήματα, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι φθείρεται ἡ ὑγεία των, ὑφισταμένων χρονίαν τοῦ αἵματος δηλητηρίασιν καὶ πλεῖστα ὅσα ἄλλα νοσήματα, ἐργαζομένων ἐντὸς ὑπογείων καὶ ἀχανῶν σπηλαίων, εἰσχωρούντων ἐντὸς τῶν ὀρέων εἰς βάθος ὑπερβαῖνον πολλάκις τὰ 150–200 μέτρα, ἀνηλίων καὶ σκοτεινῶν καὶ οὐδόλως ἀεριζομένων, καθύγρων δὲ καὶ ἐνίοτε πλημμυριζόντων, ἐκτὸς, λέγω, τούτων ἐκθέτουσιν εἰς διαρκῆ κίνδυνον καὶ αὐτὴν τὴν ζωὴν των ἀκόμη. Παραλείπων πλεῖστα ὅσα τοιαῦτα λυπηρὰ γεγονότα, ἐπισυμβάντα κατὰ τὸ παρελθόν, ἀναφέρω τὰ μᾶλλον πρόσφατα δυστυχήματα, ἤτοι τὸν οἰκτρὸν θάνατον τοῦ ἐκ Κορωνίδος Β. Λικουροπούλου καὶ τοῦ ἐξ Ἀπειράνθου Μιχέλη Κ. Σοϊλέ, ἐγκαταλείψαντος πτωχοτάτην, ἄπορον καὶ ἀπροστάτευτον πολυμελῆ οἰκογένειαν. Ἐξωρύχθη τέλος πάντων τὸ ὀρυκτόν, ἐξάγεται ἐκ τῶν σπηλαίων διὰ μεγάλων δαπανῶν, διανέμεται μεταξὺ τῶν ἐργατῶν τῶν διαφόρων ὁμάδων τῶν σμυριδωρυχείων καὶ πρόκειται νὰ μεταφερθῇ εἰς τοὺς ὅρμους τῆς φορτώσεως. Διὰ τίνων μέσων νομίζετε, κύριοι συνάδελφοι, γίνεται ἡ μεταφορά; Ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν θὰ ἐνόμιζον, καὶ δικαίως, διὰ σιδηροδρόμου, τινὲς διὰ φορτηγῶν ἁμαξῶν καὶ τέλος πάντων ἄλλοι δι’ ἄλλων ἀνθρωπίνων τινῶν μέσων. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὄχι μόνον σιδηρόδρομος, ὄχι μόνον ἁμαξιτὸς ὁδός, ἀλλ’ οὔτε βατὴ τοιαύτη ὑπάρχει.

§19Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης τί ἔκαμνε, παρακαλῶ;

§20Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Τοῦτο οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχω νὰ γνωρίζω, κύριε συνάδελφε.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅ,τι ἔκαμε καὶ ὁ κ. Στάης.

§22Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Μεταφέρεται λοιπὸν τὸ ὀρυκτὸν δι’ ἀτραπῶν καὶ ἐπὶ τῆς ῥάχεως τῶν ἡμιόνων τῶν ἐργατῶν, τοὺς ὁποίους εἶναι δυστυχῶς ἠναγκασμένοι οὗτοι νὰ κρατῶσι καθ’ ὅλον τὸν δρόμον ἐκ τῆς οὐρᾶς διὰ νὰ μὴ κατακρημνισθῶσι, δὲν εἶναι δὲ μικρὸν πρᾶγμα, Κύριοι, δι’ ἕνα σμυριδεργάτην νὰ φονευθῇ τὸ ζῷόν του, διότι εἶναι ἴσως ἡ μόνη περιουσία του καὶ διότι φονευομένου τούτου δὲν δύναται οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγοράσῃ ἕτερον. Τί λοιπὸν εἶναι ἠναγκασμένος ὁ δυστυχὴς σμυριδεργάτης νὰ πράξῃ φονευομένου τοῦ ζώου του; Εἶναι ἠναγκασμένος νὰ μεταβληθῇ αὐτὸς ὁ ἴδιος εἰς φορτηγὸν ζῷον, διὰ νὰ μεταφέρῃ τὴν σμύριδά του ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα εἰς τοὺς ὅρμους τῆς φορτώσεως, ἀπεχόντων ἀλλήλων περὶ τὰς δύο ὥρας. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας, ὡς καὶ πάντας ὑμᾶς, δὲν εἶναι λυπηρὸν νὰ βλέπωμεν τοὺς ἐργάτας ἐκείνους μεταβαλλομένους εἰς φορτηγὰ ζῷα, κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον τῆς προόδου, τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς φιλανθρωπίας; Καὶ ποῦ; Εἰς Ἑλληνικὴν γῆν! Καὶ πότε; Εἰς ἐποχὴν ἀνορθωτικήν! Μεταφέρεται τέλος πάντων τὸ ὀρυκτὸν ὅπως ὅπως εἰς τοὺς ὅρμους, καὶ βεβαίως θὰ ἐνόμιζέ τις ὅτι παραδίδουσι τοῦτο ἀμέσως οἱ δυστυχεῖς σμυριδωρύκται εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι ἑπομένως πληρώνονται. Δυστυχῶς ὅμως δὲν συμβαίνει τοῦτο. Διότι ὄχι μόνον δὲν παραλαμβάνουσιν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὀρυκτόν, ὄχι μόνον δὲν πληρώνονται οἱ ἐργάται, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἐπιτρέπεται αὐτοῖς νὰ εἰσαγάγωσι τὴν σμύριδά των ἐντὸς τῶν δημοσίων περιβόλων, ὅπως ἄλλοτε τοὐλάχιστον ἐγένετο. Καὶ ἐρωτᾶται: Εἰς τί χρησιμεύουν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ δημόσιοι περίβολοι καὶ ὑπάλληλοι, ὅταν εἶναι ἠναγκασμένος ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος σμυριδωρύκτης νὰ συσσωρεύῃ τὴν σμύριδά του ἔξωθεν τοῦ δημοσίου περιβόλου καὶ νὰ φυλάττῃ αὐτὴν ὁ ἴδιος διαρκῶς, νύκτα καὶ ἡμέραν, ἐπὶ μῆνας καὶ ἐπὶ ἔτη πολλάκις, ἢ νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν φύλαξιν αὐτῆς εἰς ἄλλον τινὰ ἐπὶ ἁδρᾷ ἀμοιβῇ βεβαίως; Ὡς ἐκ τούτου συμβαίνει λίαν συνήθως τὸ ἑξῆς· ἐνῷ ὁ δυστυχὴς σμυριδωρύκτης κοιμᾶται ἀφ’ ἑσπέρας μὲ χρυσᾶ ὄνειρα, ἀναλογιζόμενος ὅτι κατόπιν τόσων βασάνων καὶ κόπων καὶ κινδύνων θὰ ἔλθῃ ἐπὶ τέλους ἡ περιπόθητος ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πωλήσῃ τὸ μετάλλευμά του καὶ θὰ προσπορισθῇ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον του, συμβαίνει, λέγω, πολλάκις νὰ ἐγερθῇ τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης καὶ ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀνευρίσκῃ τὴν σμύριδά του, τὸ προϊὸν τῆς ἐπιμόχθου ἐργασίας του, ἀλλ’ οὔτε νὰ διακρίνῃ τὸ μέρος, ἐν ᾧ εἶχε τοποθετήσει αὐτήν! Ἄρχεται τέλος ἡ παράδοσις, ἀλλ’ ἄρχεται συγχρόνως καὶ νέα περίοδος δοκιμασιῶν καὶ περιπετειῶν διὰ τὸν ἀτυχῆ ἐργάτην, καθόσον τὰ κατ’ αὐτὴν τελούμενα ἄτοπα καὶ ἄδικα εἶναι ἀναρίθμητα καὶ ποικίλα. Ἡ παράδοσις λ. χ. δὲν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου καταλόγου, ἐμπεριέχοντος κατὰ σειρὰν τὰ ὀνόματα τῶν σμυριδεργατῶν, ἀλλὰ γίνεται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ ἀναλόγως τῶν ὀρέξεων καὶ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν ὑπαλλήλων. Ὅθεν βλέπομεν, κύριοι συνάδελφοι, ζυγίζοντας καὶ παραδίδοντας σμύριδα, ὡς σμυριδωρύκτας, ἀνθρώπους ἀποθανόντας πρὸ εἰκοσαετίας, ἢ ἄλλους δῆθεν ἐργάτας, ἐγκατεστημένους ὅμως πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐν Ἀμερικῇ ἢ ἀλλαχοῦ, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ νήπια μόλις ἀριθμοῦντα τὸν ἕκτον μῆνα τῆς γεννήσεώς των, ζυγίζοντας ὅμως βεβαίως οὐχὶ διὰ λογαριασμὸν αὑτῶν, ἀλλὰ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐπιτηδείων, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων καὶ ἐκδίδονται τὰ οἰκεῖα γραμμάτια πληρωμῆς. Πρὸς τούτοις συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον· οἱ σμυριδωρύκται διαιροῦνται εἰς δύο στρατόπεδα—ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων—εἰς τὸ στρατόπεδον τῶν εὐνοουμένων, καὶ εἰς τὸ τῶν μὴ εὐνοουμένων.

§23Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ τώρα ἀκόμη;

§24Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Δυστυχῶς καὶ τώρα! Ἐντεῦθεν βλέπομεν σμυριδωρύκτας παραδίδοντας μόνον 50 στατῆρας σμύριδος καὶ τούτους μετ’ αὐστηροτάτην διαλογήν, ἄλλους δὲ ἐξ ἀντιθέτου παραδίδοντας 500 στατῆρας καὶ τούτους ἄνευ διαλογῆς! Ἡ δὲ διαλογὴ δὲν γίνεται κατὰ ποιότητα μόνον, τιθεμένης τῆς κακῆς ποιότητος εἰς τὸν λεγόμενον ἄχρηστον σωρόν, ἐκ τοῦ ὁποίου πολλάκις παρεδόθη ὑπὸ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἱκανὴ ποσότης σμύριδος καὶ συνεπείᾳ τούτου βλέπομεν ῥιπτομένην οὐχὶ μικρὰν ποσότητα σμύριδος εἰς τὴν θάλασσαν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν Σύρου, κατὰ τὴν γενομένην δευτέραν διαλογὴν ἐκ μέρους τοῦ ἀγοραστοῦ (ἐρρίφθησαν δὲ εἰς τὴν θάλασσαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 2,500 τόννοι)· δὲν γίνεται, λέγω, μόνον κατὰ ποιότητα, ἀλλὰ καὶ κατὰ μέγεθος τεμαχίων, μὴ παραλαμβανομένων τεμαχίων βάρους ἐλάσσονος τῆς μιᾶς ὀκᾶς. Τὸ τοιοῦτον ὄχι μόνον δὲν εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ καὶ σπουδαίως βλάπτει τό τε Δημόσιον καὶ τοὺς ἐργάτας, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ σμύρις μεταφερομένη εἰς τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως κονιοποιεῖται, ἑπομένως ὄχι μόνον πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται καὶ τὰ μικρὰ ταῦτα τεμάχια, ἀλλὰ καὶ νὰ προτιμῶνται, ὡς τοῦτο γίνεται καὶ εἰς τὰ σμυριδωρυχεῖα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, κύριοι συνάδελφοι, ἀνθυγιεινάς, ἀφιλανθρώπους, ἐπικινδύνους καὶ καταπιεστικὰς ἐργάζονται οἱ ἀτυχεῖς σμυριδωρύκται, οἱ κατ’ εὐφημισμὸν ὀνομαζόμενοι ἐργάται τῆς Κυβερνήσεως, πράγματι ὅμως εἵλωτες, ἵνα κερδίσωσι τὸν ἄρτον αὐτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των. Πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἐγείρω τὴν ἀσθενῆ φωνήν μου, παρακαλῶν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐπὶ τέλους τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὸ ζωτικώτατον τοῦτο ζήτημα, ὅπως πράττει καὶ δι’ ἄλλα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀξιεπαίνως μεριμνῶσα καὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ δασικοῦ πλούτου τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἐν γένει τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων αὐτῆς. Ἄπορον δὲ τῇ ἀληθείᾳ καὶ ἀκατανόητον μοὶ φαίνεται, πῶς, διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς Ναξίας σμύριδος καὶ τὴν τύχην τῶν σμυριδεργατῶν, οὐδεμία φροντὶς λαμβάνεται· φρονῶ διὰ τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω, ὅτι τὸ τοιοῦτο γίνεται σκοπίμως· δηλαδὴ οὐδεμία λαμβάνεται φροντὶς διὰ τοὺς δεινοπαθοῦντας σμυριδωρύκτας, διὰ νὰ ἐξαναγκασθῶσιν οὗτοι νὰ παραχωρήσωσι τὰ προνόμιά των ἀντὶ πινακίου φακῆς. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω πάντα, ὅστις ἤθελε τυχὸν διανοηθῆ τὸ τοιοῦτον, ὅτι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο, καὶ ὅτι παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ τοῦ 1824. Ὁρμώμενος λοιπὸν ἐκ τῶν ἀνωτέρω συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ἀσθενοῦς μου φωνῆς 1ον) Νὰ μεριμνήσῃ καὶ ἐργασθῇ σοβαρῶς καὶ ταχέως περὶ τῆς εὐρείας διαδόσεως τῆς Ναξίας σμύριδος ἀνὰ τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως τῆς παγκοσμίου βιομηχανίας· 2ον) Νὰ διορίσῃ, ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων δύο ἀρχιφυλάκων, δύο διαλογεῖς, ἔργον τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ἡ ἐπιστημονικὴ ἐπίβλεψις τῆς ἐξορύξεως, ἡ διαλογὴ τῆς σμύριδος ἐν τοῖς ὀρυχείοις, καὶ ἡ παραλαβὴ ταύτης εἰς τοὺς ὅρμους· 3ον) Νὰ φροντίσῃ λίαν ταχέως περὶ τῆς κατασκευῆς ἁμαξιτῶν ὁδῶν, ἀπὸ τῶν ὀρυχείων εἰς τοὺς ὅρμους Λυῶνος καὶ Μουτσούνης· 4ον) Νὰ περιλαμβάνηται ἡ παρὰ τῶν σμυριδεργατῶν μεταφερομένη σμύρις εἰς τοὺς ὅρμους ἐπὶ ἀποδείξει παρὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἔστω καὶ ἂν δὲν θὰ πληρώνωνται ταύτην ἀμέσως οἱ ἐργάται· 5ον) Νὰ ἀνακληθῇ ἡ ὑπάρχουσα διαταγὴ περὶ τῆς μὴ παραλαβῆς τεμαχίων ὀρυκτοῦ ζυγιζόντων ἔλασσον τῆς ὀκᾶς· 6ον) Νὰ γίνηται κατ’ ἔτος ἐξέλεγξις τῶν στελεχῶν τῶν γραμματίων πληρωμῆς καὶ νὰ δημοσιεύηται λεπτομερὴς ἔκθεσις περὶ τούτου εἰς μίαν τῶν ἐν Νάξῳ ἐκδιδομένων ἐφημερίδων, ὥστε νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν οἱ σμυριδωρύκται, ποῖοι ἐξ αὐτῶν ἐζύγισαν, πόσην ποσότητα σμύριδος παρέδωκεν ἕκαστος καὶ πόσην ὅλοι ὁμοῦ· 7ον) Νὰ διαγράφωνται ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν σμυριδεργατῶν οἱ καταδικαζόμενοι ἐπὶ ζωοκλοπῇ, ζωοκτονίᾳ καὶ κακουργήματι· 8ον) Νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ, ὡς οὔσης τελείως περιττῆς, τὰ δὲ καθήκοντα αὐτοῦ ν’ ἀναλαμβάνῃ ὁ ἐπιστάτης, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ὀνομασθῇ καὶ διευθυντής· 9ον) Νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν φυλάκων καὶ ἀντὶ τούτων νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἀστυνομικοὶ σταθμοί, οἵτινες, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ φυλάττωσι τὴν σμύριδα, θὰ παρεμποδίζωσι καὶ τὸ εἰς μεγάλην κλίμακα ἀνὰ τοὺς τόπους ἐκείνους ἐνεργούμενον λαθρεμπόριον. Καὶ 10ον) Νὰ συσταθῇ ταμεῖον πρὸς θεραπείαν καὶ περίθαλψιν τῶν σμυριδεργατῶν, τῶν ὁπωσδήποτε πασχόντων καὶ τῶν ὁπωσδήποτε παθόντων ἐν τοῖς ὀρυχείοις. Ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἐθεώρησα καθῆκόν μου, ὡς καταγόμενος ἐκ τῶν σμυριδούχων μερῶν, νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετ’ ἀληθοῦς πόνου, ὅπως ἐπιζητήσω τὴν διόρθωσιν τούτων παρὰ τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως ἐπιφυλασσόμενος ν’ ἀναπτύξω εὐρύτατα καὶ ὑπ’ ἄλλην ὄψιν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα τῆς σμύριδος κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων. (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§25Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν θὰ καταπονήσω τὴν Βουλήν, ἐπαναλαμβάνων ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος· ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὅπως ἐξηγήσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πᾶσα καλὴ θέλησις ἐκ μέρους τῶν ἀξιωτίμων ἁρμοδίων Ὑπουργῶν — διότι ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως εἶναι δύο οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας —, πᾶσα καλή, λέγω, πρόθεσις ματαιοῦται, διότι οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὡς συμβαίνει γενικῶς, ἀλλὰ καὶ εἰδικῶς ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, θεωροῦσι καθῆκόν των, ἵνα ἐργολαβικῶς ἀναλαμβάνωσι τὴν προστασίαν ὅλων τῶν ὑπ’ αὐτοὺς ὑπαλλήλων.

§26Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δημοσίων ὑπαλλήλων;

§27Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Μάλιστα, διότι ἐμφανίζεται πρὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης καὶ ἀναιρεῖ ἢ προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδικαιολόγητα, πράγματα ὀφθαλμοφανῆ, δίδων ἀναληθεῖς διαβεβαιώσεις. Τί νὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργὸς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Ὅταν ὁ τμηματάρχης θεωρῇ ὅτι ἡ εὐθύνη πίπτει ἐπ’ αὐτοῦ, διὰ τυχὸν παρανομίαν τοῦ δεῖνα ὑπαλλήλου, τοῦ δεῖνα φύλακος, ἀρχιφύλακος ἢ ζυγιστοῦ καὶ θεωρῇ ἑαυτὸν ὑπεύθυνον καὶ δικαιολογῆται ὁ τμηματάρχης καὶ παρουσιάζῃ τὰ πράγματα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὑπὸ ὅλως διόλου ἄλλην ὄψιν, τί νὰ κάμῃ, λέγω, ὁ Ὑπουργός; Ὁμιλῶ, διότι ἐπανειλημμένως μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἴδω ἐνώπιόν μου τὸν τμηματάρχην τὸν ἁρμόδιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀναλαμβάνοντα ἐργολαβικῶς, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ὑπεράσπισιν τοιούτων χυδαίων ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἀνατεθῆ ἡ ζύγισις καὶ ἡ φόρτωσις, καὶ παρέστην μάρτυς, Κύριοι, ἐν Σύρῳ—διότι ἠθέλησα ἰδίοις ὄμμασι νὰ πεισθῶ περὶ τοῦ πράγματος—τοῦ θεάματος ἵνα ἐπὶ ἑκατὸν τόννων σμύριδος οἱ εἴκοσιν, οἱ τριάκοντα, πολλάκις νὰ τίθενται κατὰ μέρος ὡς ἄχρηστοι καὶ νὰ ῥίπτωνται ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὸν λιμενοβραχίονα τῆς Σύρου, δι’ ἕκαστον δὲ τοιοῦτον τόννον ἀχρήστου σμύριδος νὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον 60–65–70 δραχμὰς ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ λαοῦ διὰ νὰ χρηματίζωνται ὀλίγοι ἐπιτήδειοι. Τοὺς τόννους τούτους, κύριε Ὑπουργέ, τοὺς ὁποίους ἀπορρίπτει ὁ ἐν Σύρῳ ἔμπορος ὡς ἀχρήστους, γνωρίζετε βεβαίως ὅτι τὸ Δημόσιον τοὺς ἔχει πληρώσει ἀντὶ 65 δραχμῶν. Ταῦτα εἶναι μαθηματικῶς βεβαιωμένα, εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται ἀμφισβήτησιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσιν ἀμέσως μέτρα, νὰ ἀποσταλῇ εἰδικὸς ἐπιθεωρητής, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ ἵνα συστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ εἰδικὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ ὄχι ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐργολαβικῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἀνέλαβε τὴν ὑποστήριξιν τοιούτων κακοήθων πράξεων, ἐκ πνεύματος ἀλληλεγγύης κακῶς ἐννοουμένης.

§28Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της, ἀφοῦ τῇ ἀνεκοινώθη αὐτὸ τὸ γεγονός, νὰ δηλώσῃ δὲ τί σκέπτεται περὶ τούτου, διότι ἔχομεν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ δὲν γνωρίζομεν ποῦ ν’ ἀποταθῶμεν· ἱστάμεθα δηλαδὴ εἰς δύο πόδας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§30Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπή.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ πρότερον ὁ κ. Νέγρης.

§32Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Βεβαίως. Ὁ κ. Νέγρης εἶναι εἰδικώτατος καὶ πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ.

§33Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως, Κύριοι, δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα διεξετραγῴδησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς πολὺ καλυτέραν θέσιν ἐμοῦ νὰ γνωρίζωσι τὰς γενομένας κατὰ διαφόρους περιστάσεις καταχρήσεις. Θέλω ἀρκεσθῆ εἰς τὸ νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ ἐντελῶς διοικητικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ἄποψιν, νὰ ἐξετάσω ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς τοῦ καθήκοντος βεβαίως νὰ τιμωρήσῃ τοὺς καταχραστάς, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πρῶτον καὶ κύριον, ἀλλὰ ὅπως προβῇ ἡ ἰδία Κυβέρνησις εἰς μέτρα ἐπιβαλλόμενα ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν χάριν τῆς ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν, χάριν τοῦ συμφέροντος αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Καὶ πρῶτον, Κύριοι, ἔχομεν κανονισμὸν τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν τῶν ἰδιωτικῶν, περὶ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον φροντίζει ζηλοτύπως καὶ ἐπέβαλεν ὑποχρεώσεις διαφόρους εἰς ὅλας τὰς ἑταιρείας· ἀλλὰ προκειμένου διὰ τὸν ἑαυτόν της, προκειμένου διὰ τὰς ἐργασίας αὐτῆς, οὐδὲν φροντίζει, οὐδὲ ὑποβάλλεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας.

§34Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Καὶ παραπέμπει τοὺς ἀμελοῦντας εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον, ἐνῷ διὰ τὰ ἰδικά της δὲν φροντίζει!

§35Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μήπως τὰ δυστυχήματα εἰς τὰς ἐργασίας ταύτας εἶναι ὀλιγώτερα; Τοὐναντίον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ δυστυχήματα ἐν Νάξῳ εἶναι τὰ πολυπληθέστερα. Πρῶτον λοιπὸν καὶ κύριον ζήτημα εἶναι ὅπως αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται. Καὶ ἐκ τῶν πρώτων εἶναι ἡ γόμωσις τῶν παραγομένων διὰ τῆς ἐξορύξεως κενῶν. Καὶ ἀμέσως τίθεται τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Εὐτυχῶς σήμερον εἶναι γνωστὰ τὰ ἔξοδα τῶν γομώσεων τῶν κενῶν. Ἐπειδὴ τὰ κενά, τὰ ὁποῖα ἡ σμύρις παρουσιάζει, εἶναι ἐλάχιστα, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ εἰδικοῦ βάρους αὐτῆς, ἡ δαπάνη κατὰ τόννον σμύριδος δὲν θὰ εἶναι ἄνω τῶν δύο δραχμῶν ἐπὶ 12,000 τόννων· φέρει τοῦτο δαπάνην κατ’ ἔτος 24,000. Καὶ θέλουσιν ἀμέσως προβάλει, ποῖος θὰ ἐκτελέσῃ τὰς γομώσεις; Τίς ἄλλος ἢ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία πρὶν ἢ ἀφήσῃ τὸν ἐργάτην νὰ προχωρήσῃ πρὸς τὰ ἐμπρὸς νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ νὰ γεμίζῃ τὰ ὄπισθεν κενὰ διὰ λίθων, τὸ μὲν προερχομένων ἐκ τῶν σαθρῶν μερῶν τῶν παρουσιαζομένων ἐν τῇ ἐργασίᾳ, τὸ δὲ ἐκ λατομείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνοιχθῇ ἔξωθεν, χάριν τῶν γομώσεων αὐτῶν, ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλεύονται ἑταιρεῖαι. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τὸ τῶν γομώσεων. Οὐ μόνον θέλομεν ἀσφαλίσει τοὺς ἐργάτας διὰ τοῦ μέσου τούτου, ἀλλὰ θέλομεν ἀποτρέψει ἕτερον κίνδυνον, τῆς ἀποκρύψεως καὶ ἀπωλείας μεγίστου μέρους σμύριδος διὰ τῆς καταχώσεως τῆς αἰφνιδίου καὶ ἀκουσίας πολλῶν μερῶν τοῦ ὀρυχείου. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ τῆς μεταφορᾶς. Σήμερον εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι ἡ μεταφορὰ στοιχίζει περὶ τὰς ὀκτὼ καὶ ἐννέα δραχμὰς κατὰ τόννον μέχρι τῆς παραλίας, καὶ διατρέχει ὁ ἐργάτης ὅλους ἐκείνους τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους σᾶς περιέγραψαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Τί φυσικώτερον, Κύριοι, διὰ τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ μεταλλείου, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς κέρδος νὰ φροντίσῃ ὅπως δαπανήσῃ κεφάλαιον ὡρισμένον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶχεν ὑπολογίσει εἰς 250,000 δραχμῶν, ὅπως γίνωσι βαταὶ ὁδοὶ ἢ καὶ ἁμαξιτοί;

§36Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κατασκευάζεται ἤδη ἡ ὁδός.

§37Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν πιστεύω. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Βεβαίως τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅπως ἡ μεταφορὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον. Καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν λοιπὸν κέρδος μόνον τέσσαρας δραχμὰς ἐκ τούτου ἐπὶ 12,000 τόννων, ἔχομεν ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς κεφάλαιον ὄχι 250,000, ὅσον ἔχει ὑπολογίσει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἀλλὰ πολὺ μεγαλείτερον. Δευτέρα λοιπὸν ἐργασία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον, εἶναι ἡ κατασκευὴ ὁδῶν, μεθ’ ὃ δύναται τὸ Δημόσιον νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὴν μεταφορὰν ἐκπῖπτον τὸ ἀνάλογον ποσόν.

§38Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Τὸ ὁποῖον δέχονται εὐχαρίστως οἱ ἐργάται.

§39Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλοτε θὰ ἐδέχοντο.

§40Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Σήμερον.

§41Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. Ἄλλοτε.

§42Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἐκ τῶν δεινοπαθημάτων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται, τὸ δέχονται.

§43Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ταῦτα, Κύριοι, ἐπιβάλλονται καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐργατῶν, καὶ διὰ τὴν εὐκολίαν τῆς μεταφορᾶς, καὶ τέλος καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἀπωλείας τοῦ μεταλλεύματος. Καὶ προβαίνων ἤδη εἰς τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὀλίγα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ προλαλήσαντες, τὸ ζήτημα τὸ σπουδαιότερον κατὰ τὴν γνώμην μου, τί πρέπει νὰ γίνῃ δι’ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς καταστρέφονται καὶ οἱ ὁποῖοι ἀφήνουσι τὰς οἰκογενείας αὐτῶν ἄνευ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου; Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τετράκις ἔχω ὑποβάλει νομοσχέδιον, ἐγὼ αὐτός, καὶ οὐδέποτε ἐψηφίσθη τοῦτο. Τὸν Ἰούλιον τοῦ 1906 ὑπέβαλον νομοσχέδιον «περὶ νοσηλείας καὶ συντάξεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν διαφόρων βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ περὶ συντάξεως τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν ὡς καὶ τῶν σμυριδωρυκτῶν». Τὸν Δεκέμβριον τὸ ἐπανέφερον. Τῇ 23 Μαρτίου 1907 ὑπέβαλον πρότασιν νόμου «περὶ νοσηλείας καὶ συντάξεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν μεταλλείων, ὀρυχείων καὶ λατομείων». Καὶ τῇ 12 Νοεμβρίου 1909 τὸ ἐπανέφερον. Καὶ εἰσάγων ταῦτα ἐπαναλαμβάνω αὐτολεξεὶ εἰς πάντα τὰ ἴδια: «Οἱ σμυριδωρύκται τῶν σμυριδωρυχείων Νάξου ἢ καὶ ἄλλοι ἐργάται τοῦ Δημοσίου, παθόντες ἐκ τυχαίου συμβάντος, ὡς ὁρίζεται ἐν τῷ νόμῳ ͵ΒΩΜΑʹ, ἀπολαμβάνουσιν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἁπάντων τῶν δικαιωμάτων τῶν πηγαζόντων ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου».

§44Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος δὲν εἶναι γενικός;

§45Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂν ἐννοεῖτε τὸν νόμον ͵ΒΩΜΑʹ, ἀφορᾷ τὰ μεταλλεῖα ἐν γένει. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἄπορον πῶς τὸ Δημόσιον φροντίζει περὶ τοῦ ἐργάτου ἐν γένει, καὶ δὲν φροντίζει περὶ τοῦ ἐργάτου τοῦ ὑπηρετοῦντος αὐτό. Μοὶ φαίνεται ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν λέγομεν ὅτι τὰ πάντα θέλομεν ἀνορθώσει, τὸ πρῶτον καὶ κύριον εἶναι ν’ ἀνορθώσωμεν τὸ μέγα τοῦτο ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθῶς στίγμα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ταῦτα μέν, Κύριοι, ἔχω νὰ ὑποδείξω. Δὲν δύναμαι ὅμως ν’ ἀποκρύψω ὅτι παρουσιάζεται καὶ ἐμπόδιόν τι, τὸ ὁποῖον ἴσως ἦτο καὶ εἶναι ἡ μόνη δικαιολογία τῆς μέχρι τοῦδε ὀλιγωρίας. Εἶναι ὁ διεθνὴς ἔλεγχος. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, ἀγνοῶ πῶς, παρεισέφρησεν ἡ ἑξῆς διάταξις: «Οἱ ὅροι τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς πωλήσεως Ναξίας σμύριδος κανονισθήσονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς διεθνοῦς ἐπιτροπῆς». Βεβαίως, προκειμένου ν’ ἀπολαύσῃ ὁ διεθνὴς ἔλεγχος τὸ ἀκαθάριστον προϊόν, ὤφειλε ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος· ἀλλὰ προκειμένου νὰ μὴ ἐνδιαφέρηται ποσῶς διὰ τὰς δαπάνας, διότι δὲν ἀφαιροῦνται τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Μ’ ὅλον τοῦτο ὁ διεθνὴς ἔλεγχος, στηριζόμενος σήμερον εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ἐπεμβαίνει καὶ εἰς τοῦτο. Καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἐπιβάλλονται νὰ γίνωσιν, ἐὰν δὲν συναινέσῃ ὁ διεθνὴς ἔλεγχος, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τὰ ἐφαρμόσῃ. Καὶ θέλετέ μοι εἴπει, Κύριοι: εἶναι δυνατόν ποτε ὁ διεθνὴς ἔλεγχος νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν συναινεῖ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συμβάλλονται εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐργατῶν; Καὶ μ’ ὅλον τοῦτο δυστυχῶς εἶναι δυνατὸν καὶ μοὶ ἀντετάχθησαν ἀντιρρήσεις Ὑπουργῷ ὄντι τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ τότε εἶχον φροντίσει ἐπίσης νὰ φέρω νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠσφάλιζον σύνταξιν εἰς τοὺς παθόντας σμυριδωρύκτας. Δὲν τὸν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶχον συζητήσει μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐλέγχου, ἡ ὁποία ἀντέτεινεν εἰς τὴν λῆψιν μέτρου τοιούτου. Εὑρισκόμεθα δυστυχῶς εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ὑπουργίας ἡμῶν. Εἶπον δὲ ἀπαντῶν εἰς τὸν ἔλεγχον: «Κύριοι, βεβαίως ἀπορῶ πῶς ἀντιπρόσωποι ἐθνῶν πεπολιτισμένων, τὰ ὁποῖα φροντίζουσι πρὸ παντὸς ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος ὅτι ἀποδοκιμάζουσι μέτρα ὑπὲρ τῆς συντάξεως τῶν ἐργατῶν. «Καὶ βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ τὸ φέρω ἐνώπιον τῆς διαιτησίας καὶ τότε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἂν θὰ δυνηθῆτε νὰ ὑποστηρίξητε τοὺς ἰσχυρισμοὺς ὑμῶν.» Ἐκεῖ εἶχε μείνει ἡ συζήτησις, ὅτε ἐγκατελίπομεν τὴν ἐξουσίαν· ἔκτοτε δὲν ἐγένετό τι. Τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου εἶναι πρὸ παντὸς νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις, ὅπως ὁ Ἔλεγχος δώσῃ τὴν συναίνεσίν του, ἐκτὸς ἐὰν φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν διαιτησίαν, καὶ πρέπει νὰ τὸ φέρωμεν.

§46Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πότε ἐγένετο αὐτό;

§47Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τῷ 1902.

§48Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατεβλήθη ἐνέργεια, ὅπως πεισθῶσιν οἱ ἐργάται, ὅτι ἐὰν συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν ἐργοδοτῶν τῶν ἄλλων Κρατῶν, θὰ ἐπιτύχωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλουσι.

§49Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ τελευταῖον ζήτημα τὸ ἐμπορικόν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη, ἐὰν ἦτο εἰς χεῖρας ἑταιρείας, ἤθελεν ἀφήσει κέρδη πολὺ μεγαλύτερα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἤθελε κατορθώσει καὶ 30.000.000 τόννων νὰ πωλῇ. Σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπορρίπτουσιν ὡς ψιλόν, διότι δὲν περιέχει τεμάχιον μιᾶς ὀκᾶς, δι’ ἀναλύσεως, θὰ ἐπωλεῖτο. Καὶ τότε ἐπίσης κατὰ τὸ 1902 εἶχον διαπραγματευθῆ διὰ τοῦ κ. Ῥαγκαβῆ πρεσβευτοῦ ἐν Βερολίνῳ μεθ’ ἑταιρείας, (καὶ ἀναφέρει τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου ἐν τῇ ἐκθέσει της τοῦ 1902), ἡ ὁποία θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἐξόρυξιν καὶ ἐν γένει τὴν διαχείρισιν, ἀσφαλίζουσα εἰς τὸ Δημόσιον ὅ,τι ποσὸν ἀπελάμβανε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης καὶ διὰ πᾶσαν περιπλέον πώλησιν ποσοῦ κατὰ τόννον ἀνάλογον. Δυστυχῶς εὑρισκόμεθα εἰς συζήτησιν μετὰ τοῦ Ἐλέγχου καὶ περὶ τούτου, ὅτε πάλιν διεκόπησαν ὅλαι αἱ ἐργασίαι ἕνεκα τῆς πτώσεως ἡμῶν. Ἤθελον ἴσως τινὲς συνάδελφοι μὲ κατηγορήσει διὰ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι δὲν λαμβάνονται δι’ αὐτοῦ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐργατικὰ δικαιώματα. Κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, Κύριοι, δυστυχῶς εἰς τὴν Νάξον ὑπῆρχον ἀποθῆκαι παμμέγισται δύο ἢ τριῶν ἐτῶν σμύριδος καὶ δυσηνασχέτει ὅλος ὁ πληθυσμὸς ὁ ἐργατικὸς μὴ λαμβάνων τὸ ἀντίτιμον, τὸ ὁποῖον ἀνήρχετο κατὰ ἐργάτην εἰς χιλίας καὶ δύο χιλιάδας δραχμῶν, εἶχον δὲ λάβει πληροφορίας παρὰ διαφόρων, ὅτι ἦτο κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ πείσωμεν τοὺς κατοίκους νὰ παραιτηθῶσι τῶν ἀπαιτήσεών των, ἐὰν ἤθελε πληρωθῆ εἰς αὐτοὺς ἀμέσως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶχον ἕτοιμον. Εἶχον τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἤδη θὰ ἐδέχοντο νὰ παραιτηθῶσι τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Καὶ δὲν διέτρεχον βεβαίως τὸν κίνδυνον νὰ τοῖς ἀφαιρεθῇ ἡ ἐργασία· τοὐναντίον. Καὶ ἐν Λαυρείῳ καὶ ἐν Μαντουδίῳ καὶ πανταχοῦ, ὅπου εἰργάσθην, ἐπροτιμῶντο πάντοτε οἱ ἐργάται τοῦ τόπου· πρῶτον προτιμῶνται, διότι τοὺς εὑρίσκουσι πάντοτε προχείρους καὶ δεύτερον διότι ἐργάζονται μὲ ὀλιγώτερον ἡμερομίσθιον ἀπὸ τοὺς ξένους.

§50Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ εἰδικώτεροι.

§51Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα. Ἤμην βέβαιος, ὅτι πράττων ὡς ἔπραττον εἰργαζόμην ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἐργατῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς, Κύριοι, ὅλα ταῦτα ἐματαιώθησαν, διότι παρῃτήθημεν τῆς ἀρχῆς. Ἔκτοτε τὰ πράγματα ἐξηκολούθησαν, ὅπως καὶ πρίν. Οὐδὲν ἐγένετο ὑπὸ ἔποψιν τέχνης· ὅλα ἐλησμονήθησαν καὶ ἐξακολουθεῖ ὁ δυστυχὴς ἐργάτης, πενόμενος, νὰ προσπαθῇ ν’ ἀποκτήσῃ τὸν ἄρτον του ἀληθῶς διὰ τοῦ ἱδρῶτός του, καὶ καταντᾷ νὰ μὴ ἔχῃ τὰ ἀπαραίτητα ὅπως ζῇ ὁπωσοῦν ἀνέτως. Ὁπωσδήποτε, ἐλπίζω, ὅτι ἔφθασεν ἡ στιγμή, καθ’ ἣν ἡ ἀνόρθωσις, φροντίζουσα περὶ τῶν ἐργατῶν, θέλει φροντίσει καὶ ὑπὲρ τῶν χιλίων ἐργατῶν τῆς Νάξου, τότε δὲ θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀληθῶς ἐφρόντισεν ὑπὲρ τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος. (Χειροκροτήματα).

§52Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καίτοι ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σμύριδος καὶ ἡ ἐποπτεία τῶν ἐν Νάξῳ μεταλλείων δὲν ἀνήκει πλέον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πάντα ὅσα ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται ἡ σμύρις εἶναι ἀληθῆ. Καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξορύξεως τοῦ προϊόντος εἶναι κακὸς καὶ ἡ διαλογὴ καὶ ἡ παραλαβὴ αὐτοῦ ὡς καὶ ἡ διάθεσίς του εἶναι κάκισται. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐν ἐπιχειρήσει ἔνθα ὁ ἰδιοκτήτης δὲν εἶναι ἰδιοκτήτης, διότι τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ ἀνήκει μὲν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὑπάρχει δουλεία ἐπ’ αὐτοῦ, αἱ συνθῆκαι εἶναι πάντοτε ἀσύμφοροι καὶ οὐδέποτε τοιαύτη ἐπιχείρησις δύναται νὰ ὀρθοποδήσῃ. Ἄλλοτε, ὅτε ἡ σμύρις ἡμῶν εἶχε μικρὰν κατανάλωσιν, διότι μόλις πρὸ δωδεκαετίας ἤρξατο αὕτη νὰ πωλῆται εἰς μεγάλας ποσότητας, τὰ συμφέροντα ἦσαν μικρὰ καὶ οὐδεμία ἐδόθη προσοχὴ εἰς αὐτά. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ περὶ Διεθνοῦς ἐλέγχου σύμβασις ὁ ἔλεγχος ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ σμύρις εἶναι σπουδαιότατον προϊόν, καὶ ἠθέλησεν καὶ ἐξ αὐτοῦ ν’ ἀποκομίσῃ πρόσθετα ἔσοδα ἀδιαφόρως πρὸς τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλεται ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἀνεμίχθη ποσῶς εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐπέβαλεν ὅμως ὅρους τινάς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πώλησιν τοῦ προϊόντος, εἷς τῶν ὁποίων, καὶ τῶν κυρίων ὅρων ἀνεφέρετο εἰς τὸ μέγεθος τῶν συντριμμάτων τῆς σμύριδος. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν εἶναι οὔτε ἐμπορικῶς οὔτε ἐπιστημονικῶς ὀρθός, διότι οἱ μικροὶ ὄγκοι δύνανται νὰ ἔχωσι κατωτέραν τιμήν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἔχουσι τιμήν. Εἶναι κρῖμα νὰ δαπανᾶται τόσον ποσὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἵνα ἐξορύσσηται σμύρις, νὰ μεταφέρηται αὕτη εἰς τὸν λιμένα τῆς Νάξου καὶ ἔπειτα εἰς Σῦρον, εἶτα δὲ νὰ καταστρέφηται. Τοιουτοτρόπως καταστρέφεται σταθερῶς πλοῦτος ἐτήσιος, διὰ τὸν ὁποῖον καταβάλλει τὸ Δημόσιον ἁδρὰς δαπάνας. Τὸ Δημόσιον δὲν ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, οἱ δὲ σμυριδεργάται θεωροῦσιν ὅτι ἔχουσιν ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ ἐξορύσσωσι τὴν σμύριδα, ὅπως αὐτοὶ θέλουσι. Προσθέτω ὅτι οἱ σμυριδωρύκται δὲν εἶναι ἐργάται, εἶναι ἐργολάβοι. Δὲν ἐννοῶ δὲ πῶς δύνανται νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν γενικὴν τάξιν τῶν ἐργατῶν, ἐνῷ πρέπει νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν γενικὴν τάξιν τῶν ἐργολάβων. Αὐτοὶ ἠθέλησαν οὕτω νὰ ἐκμεταλλεύωνται, καὶ νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ προϊόν τοῦτο, ὅπως καὶ τὸ πράττουσι. Ὅτε πρὸ ἐτῶν ἤμην Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπρότεινα αὐτοῖς νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ λάβωσιν ἀντὶ τούτου ἀποζημίωσιν, νὰ ἀφήσωσι δὲ τὸ Δημόσιον νὰ προβῇ εἰς ἐπιστημονικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἵνα αὐτὸ μὲν ἔχῃ μεγαλυτέρας προσόδους, αὐτοὶ δὲ ἔχωσι μεγαλύτερα κέρδη καὶ ἀνετωτέραν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἠρνήθησαν νὰ ἔλθωσιν εἰς οἱανδήποτε διαπραγμάτευσιν. Ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ἤκουσα νὰ γίνηται λόγος περὶ στοῶν. Αἱ στοαὶ αὗται ἐν Νάξῳ εἶναι μικραὶ στοαί· ἑκάστη οἰκογένεια κάμνει μίαν στοάν, οὐχὶ βεβαίως κατὰ τοὺς ἐπιστημονικοὺς κανόνας. Ἅμα εἷς ἐπιτύχῃ ἐν τῇ στοᾷ του μίαν θέσιν καλήν, ἔρχεται ὁ ἄλλος καὶ τὸν ἐμποδίζει, γνωρίζετε δὲ τίνες πτώσεις καὶ καταπτώσεις πετρῶν δύνανται ἐκ τούτου νὰ ἐπέλθωσι, καὶ κατὰ πόσον αἱ γομώσεις τῶν στοῶν εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος.

§53Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§54Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐννοεῖτε πόσον δύσκολος εἶναι οἱαδήποτε θεραπεία ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ὁ νῦν τρόπος τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ κατάστασις δὲν δύναται νὰ βελτιωθῇ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτείνονται. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καὶ ἄλλοι προέτειναν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς ἔργα εἰς βάρος τῶν σμυριδωρυκτῶν, οὗτοι δὲ θὰ εὑρεθῶσι πρόθυμοι, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας, ἵνα γίνωσι τεχνικαὶ ἐξορύξεις ἐκτὸς τῶν φρεάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν. Οὐδὲν ἀγαθὸν ἐκ τούτου θὰ προέλθῃ. Θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις μόνον ὅταν θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς πραγματικήν, ἐπιστημονικὴν καὶ ὑγιᾶ ἐκμετάλλευσιν.

§55Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις;

§56Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐξαρτᾶται.

§57Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τοὺς σμυριδωρύκτας. Ὅτε πρὸ δώδεκα ἐτῶν ἠθέλησα νὰ ἔλθω εἰς συμβιβασμόν, ἔπρεπε νὰ συνεννοηθῶ πρὸς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς σμυριδωρύκτας.

§58Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις;

§59Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βεβαίως. Μέχρι τοῦδε τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο δυνατόν. Μόνον διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως δύναται νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις καὶ μόνον δι’ αὐτῆς οἱ πραγματικοὶ ἐργάται τῆς σμύριδος θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀπολαύσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλουσι, διότι πραγματικῶς κοπιάζουσιν ὑπερανθρώπως, ἀπολαμβάνοντες μόνον τὸ ¼ τῆς ἀξίας τῆς ἐργασίας των.

§60Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Εἰς τί ἐμποδίζει νὰ διαταχθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι νὰ παραλαμβάνωσι τὴν σμύριδα ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, διότι αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ φυλάττωσι.

§61Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἡ ἐκ τούτου βελτίωσις θὰ εἶναι ἐλαχίστη. Πρέπει νὰ μὴ πετῶνται τὰ μικρὰ τιμάχια, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀξίαν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστῶσιν ἀνάλυσιν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Πάντα τὰ προτεινόμενα μέτρα δύνανται νὰ πραγματοποιηθῶσιν. Ἡ δυσκολία μέχρι τοῦδε ἦτο εἰς τὴν ἀντίδρασιν τῶν σμυριδεργατῶν. Τώρα πρώτην φορὰν οἱ σμυριδωρύκται δέχονται βελτίωσιν.

§62Α. ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ. Πότε ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀντέπραξαν;

§63Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐνῷ τὸ Κράτος ἐδαπάνα ὑπέρογκον ποσόν, οἱ σμυριδωρύκται δὲν ἐδέχοντο νὰ ἐπιβαρυνθῶσι δι’ οὐδεμιᾶς δαπάνης, πρὸς βελτίωσιν τῶν ὁδῶν κλπ. Ἤθελον τὸ Κράτος μόνον νὰ δαπανᾷ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον, τὴν ὥραν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ μειώσῃ παρὰ πολὺ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς, δηλαδὴ ἀπὸ 8 δραχ. εἰς 3 ἢ καὶ 2 ἢ καὶ ὀλιγώτερον, νὰ μὴ δέχωνται οἱ σμυριδωρύκται οὐδεμίαν θυσίαν, οὐδεμίαν δαπάνην· οὕτω δ’ ἐξακολουθεῖ ἡ ἔκτροπος κατάστασις, οὐδενὸς φροντίζοντος ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου. Ἡ μόνη λύσις εἶναι ἡ ῥιζική, δηλ. ἡ λύσις διὰ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος θ’ ἀναλάβῃ τὰ σμυριδωρυχεῖα καὶ θὰ τὰ ἐκμεταλλευθῇ ἀπ’ εὐθείας δι’ ἀληθῶν ἐργατῶν. Τότε θὰ λάβῃ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τούτων πάντα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα.

§64Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ἐνῷ εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς θὰ δώσῃ κτήματα, θ’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοὺς Ναξίους τὰ κτήματα;

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πῶς θὰ τὰ ἀφαιρέσῃ;

§66Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶπον ὅτι προέτεινα ἄλλοτε νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμά των, δηλαδὴ νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ, οὐχὶ δὲ νὰ τοῖς ἀφαιρέσῃ τὸ παραμικρόν. Διὰ τῆς διαπραγματεύσεως αὐτῆς ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμά των, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διατιμᾷ καὶ τότε θὰ λάβουν ὄχι μόνον κεφάλαιον ἀξιόλογον, ἀλλὰ θὰ ἔχωσι καὶ ἐργασίαν.

§67Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68Σ. ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΗΣ. Δύο εἶναι τὰ προϊόντα τῆς νήσου Νάξου· τὸ πρῶτον εἶναι οἱ ἑσπεριδοειδεῖς καρποὶ περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ὁποίων ὑπέβαλον σχετικὴν ἀναφορὰν οἱ κάτοικοι, τὸ δὲ δεύτερον ἡ Ναξία σμύρις, ἡ ὁποία χρησιμεύει εἰς τὴν κατεργασίαν τοῦ χάλυβος, ἡ ὁποία σήμερον ἰδίως καταπληκτικῶς αὐξάνει. Ἀλλ’ ἡ κατανάλωσις τῆς Ἑλληνικῆς σμύριδος δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν κατανάλωσιν τῆς βιομηχανίας, καὶ τοῦτο διότι ἔμποροι ἐξ Εὐρώπης ἀναμιγνύουσιν αὐτὴν μετὰ τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος, διαδίδοντες ὅτι ἡ Ναξία σμύρις ἐξέπεσεν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον ἐκείνη ἡ περίφημος Ναξία σμύρις. Ἤδη, ὅτε ἔρχεται τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, λαμβάνω τὸν λόγον, ὄχι ἐλπίζων ὅτι ἀμέσως θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἵνα εὐχηθῶμεν ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις φροντίσῃ καὶ περὶ τοῦ πόρου τούτου τοῦ ἀπαραιτήτου διὰ τὰ δημόσια ἔσοδα, ὅπως καὶ οὗτος συντελέσῃ εἰς τὴν γενικὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας.

§69Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ ἐννοήσω τὴν πρακτικὴν ἀξίαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐφ’ ὅσον, κατόπιν τῆς συζητήσεως, δὲν καταλήγομεν εἰς ὡρισμένον συμπέρασμα. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἀφοῦ τὰ τῆς σμύριδος ἐν πλάτει ἐξετέθησαν ἐνώπιον αὐτῆς, ὅπως ὁρίσῃ ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προτείνῃ ποῖον εἶναι τὸ κατάλληλον μέσον πρὸς εὐρυτέραν διάδοσιν τῆς σμύριδος καὶ τῶν μυλοπετρῶν. Μὲ τὴν σμύριδα, Κύριοι, γίνεται τὸ ἑξῆς: ὁ φορτωτὴς παραλαμβάνει χιλίους τόννους Ναξίας σμύριδος, τὴν ἀναμιγνύει μετ’ ἄλλης σμύριδος καὶ τὴν πωλεῖ. Διὰ τοῦτο νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν εἰδημόνων, οἱ ὁποῖοι νὰ προέβαινον εἰς μίαν ἀπόφασιν, ὡς εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων.

§70Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὀφείλω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξε, τῆς ἀπαλλοτριώσεως, εἶναι ἡ καλυτέρα. Ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ ἀποτύχῃ. Ἀλλά, καὶ ἂν τοῦτο πρόκειται νὰ συμβῇ, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ μὴ κάμωμέν τι εἰς τὸ ἑξῆς. Νομίζω ὅτι, καὶ τῶν πραγμάτων μενόντων ὡς ἔχουσι, δηλαδὴ τῶν ἐργατῶν κρατούντων τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν, εἶναι πολὺ εὔκολον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς νὰ κάμωσι τὰς στοὰς ἐπὶ πληρωμῇ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ζωὴν τῶν ἐργατῶν καὶ τὴν καλὴν ἐξόρυξιν, ἥτις θὰ σώσῃ τὸ ὀρυκτὸν ἀπὸ τὴν καταστροφήν· δεύτερον δὲ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν εἰδῶν αὐτῆς τῆς ἐργασίας καὶ τὴν παραλαβὴν ἐπὶ τοῦ μεταλλείου. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἡ Κυβέρνησις θὰ κρατήσῃ ὅλην τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης.

§71Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὰ ἐδέχθην ὅλα αὐτά.

§72Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ τὸ τρίτον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καλῶς ἀντελήφθητε, ὅτι πρέπει τὸ ὀρυκτὸν νὰ μὴ ῥίπτηται εἰς τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ νὰ κρατῆται καὶ νὰ προσφέρηται εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλύσεων. Διὰ τῶν τριῶν τούτων μέσων καὶ τοὺς ἐργάτας θέλετε προφυλάξει, καὶ εἰς τὸ Δημόσιον θέλετε ἐξασφαλίσει κέρδος βέβαιον, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀρκεσθῇ εἰς ἁπλᾶς ὑποσχέσεις, ἀλλὰ θὰ λάβῃ καὶ μέτρα.

§73Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ κάμω πάντως περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς τὸ παρελθόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λαμίας ὁ κ. Συγγούρης.

§75Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πάντες, κύριοι συνάδελφοι, πλήρη συναίσθησιν ἔχομεν τῶν καθηκόντων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ὡς καὶ τοῦ ὀφειλομένου σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς. Δυστυχῶς ὅμως, λειτουργοὶ τῆς ἐξουσίας ἢ μᾶλλον οἱ πλείονες ἐξ αὐτῶν οὐδεμίαν συναίσθησιν ἔχουσι τῶν καθηκόντων αὑτῶν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν. Διὰ τοῦτο μεγάλην δυσφορίαν αἰσθάνομαι, διότι, τέκνον ἐγὼ τῆς Χριστιανικῆς Ἐκκλησίας, ἀναγκάζομαι ὅπως δημοσίᾳ στηλιτεύσω τὴν ἐν γένει συμπεριφορὰν τοῦ Ἐπισκόπου Φθιώτιδος, ἀφοῦ αἱ μετὰ τοῦ προσήκοντος σεβασμοῦ γενόμεναι παρατηρήσεις ὅλων τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου τῆς Φθιώτιδος, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων. Ἤλπιζον ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς 5 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἤθελε χρησιμεύσει εἰς αὐτὸν ὡς ἀφορμή, ἵνα ἐνεργήσῃ παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις καὶ καταλήξῃ εἰς ἕν οἱονδήποτε ἀποτέλεσμα, οὕτω δὲ ἀπαλλάξῃ ἐμὲ ἐκ τῆς ἀνιαρᾶς αὐτῆς ἀσχολίας, ἵνα καταστήσω γνωστὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ὅλας τὰς ἀνιέρους πράξεις τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἐπισκόπου Φθιώτιδος, αἵτινες....

§76ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι οὐδὲν ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης.

§77Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐδικάσθη ὁ ἐπίσκοπος;

§78ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδικάσθη καὶ ἠθωώθη πανηγυρικῶς.

§79Ν. ΞΗΡΟΣ. Λόγῳ ἀμφιβολιῶν ἠθωώθη.

§80Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἐρχώμεθα νὰ ὑβρίζωμεν τοὺς ἀρχιεπισκόπους.

§81ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Παρακαλῶ. Δὲν εἶναι, λέγω, ἀκριβὲς ὅτι οὐδὲν ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου.

§82Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς 11, τῶν ἐπιστημόνων Λαμίας.

§83ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς προσβάλλει, ἐπειδὴ θεωρεῖ ἀρκοῦσαν τὴν ἰδικήν σας ὑπογραφήν;

§85ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μόλις ἔλαβον ταύτην ἔπεμψα αὐτὴν εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ἡ ὁποία, ἐνῷ μέχρι τοῦδε εἶχεν ἀποστείλει δύο ἀρχιερεῖς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τῶν ἀναφερομένων ἐν τῇ ἀναφορᾷ, τὰ ὁποῖα εἶναι παλαιά, ἀπέστειλε καὶ τρίτον, ὁ ὁποῖος μετέβη νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δικαστικῶς ἔδωκε λόγον ὁ Σεβασμιώτατος Φωκίδος καὶ ἠθωώθη, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐθεώρησα ἐπαρκὲς καὶ διέταξα διοικητικὴν ἀνάκρισιν. Τί ἠδυνάμην πλέον τούτου νὰ πράξω; Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ γλώσσης τόσον δριμείας νὰ ἐπιζητῶμεν νὰ ἐκθέσωμεν τὸν Ἐπίσκοπον, καλὸν εἶναι νὰ περιμείνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἂν τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, δὲν θὰ θελήσητε βεβαίως οὐδ’ ὑμεῖς νὰ ὑποστηρίξητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀφ’ ἑαυτῶν πίπτουσιν. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§86Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὁμιλῶ ἐξ ὀνόματος τεσσαράκοντα ἐπιστημόνων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει καθῆκον νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν Σεβασμιώτατον Φθιώτιδος, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ ἑξῆς καθῆκον, νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν ὅτι ὑπεβάλομεν αἴτησιν πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύννοδον...

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι ἡ ἀναφορὰ ὑμῶν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον καὶ διετάχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις. Δὲν θεωρεῖτε σκόπιμον, ἀνταποκρινόμενοι καὶ πρὸς ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς σαφῶς δηλουμένην, νὰ περιμείνητε νὰ γίνῃ διοικητικὴ ἀνάκρισις, καὶ ἂν αὐτὴ σᾶς ἱκανοποιήσῃ ἔχει καλῶς, ἂν ὄχι, τότε νὰ ἔλθητε ἐδῶ καὶ νὰ ἀρχίσητε τὸν κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου Φιλιππικόν;

§88Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ· ἔχω καὶ μερικὰ καθήκοντα, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου. Γνωρίζω καὶ ἐξεδήλωσα ἤδη, ποῖον σεβασμὸν πρέπει νὰ ἔχω πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον.

§89ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καθῆκον ἔχετε νὰ συστήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, καὶ ἂν αὕτη δὲν πράξῃ νὰ συστήσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν λῆψιν τῶν καταλλήλων μέτρων· ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε ταῦτα, τί, παρακαλῶ, θέλει προκύψει ἐκ τῆς τοιαύτης ἀναπτύξεως; Νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τί; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἤδη; Νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ τί; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἤδη; Δὲν ἀντιλαμβάνομαι λοιπὸν τίνος ἔχετε ἀνάγκην ἐπὶ πλέον νὰ εἴπητε εἰς τοὺς συμπολίτας σας, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὴν ἀναφοράν.

§90Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὴν λόγῳ ἀμφιβολιῶν ἀθῴωσιν τοῦ Ἐπισκόπου...

§91ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διετάχθη νέα ἀνάκρισις διοικητική.

§92Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δὲν σᾶς δίδουσι καλὰς πληροφορίας· ἀφήσατε νὰ τελειώσω καὶ θὰ συμφωνήσωμεν. Μετὰ τὴν λόγῳ ἀμφιβολιῶν ἀθώωσιν, διὰ παράβασιν ὅλου τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ὑπὸ τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἐπισκόπου Φθιώτιδος, ἐκ μέρους τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, τεσσαράκοντα καὶ εἷς ἐπιστήμονες τῆς Λαμίας ὑπέβαλον αἴτησιν πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον ὑπογεγραμμένην παρ’ αὐτῶν καὶ μόνον, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρουσι πολλὰ πράγματα καὶ λέγουσιν ὅτι λόγῳ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιβάλλεται ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ Ἐπισκόπου ἐκ Φθιώτιδος.

§93ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεδείχθησαν ὅλα ἀνακριβῆ.

§94Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Σεῖς ἐχρηματίσατε πληρεξούσιος τοῦ Ἐπισκόπου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀναμιγνύησθε οὕτω.

§95ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρω ὅτι, ὅτε ἠθωώθη ὁ Ἐπίσκοπος, ἔγινε πανήγυρις.

§96Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἡ αἴτησις ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον καὶ ἔλεγον οἱ ἐπιστήμονες Λαμίας εἰς τὴν αἴτησιν ἐκείνην, ὅτι ὁ σεβασμιώτατος δὲν δύναται νὰ παραμένῃ ἐνταῦθα λόγῳ τοῦ σκανδαλώδους βίου του καὶ τῶν ἄλλων παρεκτροπῶν. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος οὐδὲν ἐνήργησεν, ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε, Κύριοι, μετὰ τίνος σεβασμοῦ ἐνήργησαν οἱ ἐπιστήμονες ἐκεῖνοι, σᾶς τονίζω τοῦτο: ὅτι δὲν διεμαρτυρήθησαν διὰ τοῦ τύπου, ἐγείροντες σκάνδαλον, ἀλλ’ ἐξηναγκάσθησαν νὰ συντάξωσι μίαν αἴτησιν τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν μόνον οἱ ἐπιστήμονες, ἐκ τῶν ὁποίων πέντε εἶναι ἤδη συνάδελφοί σας, καὶ τὴν ὁποίαν αἴτησιν ἐπέδωκαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος. Καὶ ὅτε, Κύριοι, εἰς ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον λέγεται εὐνομούμενον, ἀναγκάζεται ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος, ὁ δικηγορικὸς σύλλογος, διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος νὰ ἐπιδίδῃ τὰς αἰτήσεις αὑτοῦ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐκκλησίας, εἴπατέ μοι, σᾶς παρακαλῶ, ἂν τὸ Κράτος αὐτὸ ἐπιτρέπεται νὰ λέγηται εὐνομούμενον καὶ ἂν νομίζετε ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἐντεῦθεν φωνὴ διαμαρτυρίας τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου. Αὐτὴν τὴν λεπτομέρειαν ἐπεθύμουν νὰ ἐκθέσω, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου τοῦ 1910, ἂν καὶ ἔλαβεν αἴτησιν 40 ἐπιστημόνων, οὐδὲν ἐνήργησεν ὡς εἶχε καθῆκον, προκειμένου περὶ αἰτήσεως, ἡ ὁποία ἀνέφερε πράγματα καὶ οὐχὶ ἀοριστίας, καὶ τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον ἐγγράφως ἀπεδεικνύετο. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν ὅτι ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία εὐλόγως ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ γόητρον τῆς Ἐκκλησίας, ἔπρεπεν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1910 νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα....

§97Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος κατεδίωξεν ἀμειλίκτως τὸν Ἐπίσκοπον.

§98Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. ... ὥστε νὰ μὴ ἀναγκάσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους Φθιώτιδος νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα καὶ νὰ ὁμιλῶσιν ὡς ὡμίλησαν. Ἤδη ἀρκοῦμαι εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπιφυλάσσομαι δ’ ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἡ σχετικὴ πρότασίς μου, νὰ ἐκθέσω τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ἐν λεπτομερείᾳ.

§99ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρα 6ῃ μ.μ.) (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Θ. Πέρρος.)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ν. Πετρουλάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους». Ὁ κ. Ἀ. Χριστίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§102Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ὅπως, ἐπὶ ζητήματος μὴ ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐν σχέσει πρὸς ὑποβληθεῖσαν ἀναφοράν. Εἰς τὰς φυλακὰς Ἀμφίσσης ὑπάρχουσι 250 κατάδικοι, ὅτε δὲ ἐκτίσθησαν αἱ φυλακαὶ αὗται, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ συνθῆκαι αἱ ὑγιειναὶ καὶ ὁ βόθρος εὑρίσκεται εἰς τὸ μέσον τοῦ οἰκοδομήματος. Δὲν ἐλήφθη προσέτι πρόνοια ὅπως οἱ φυλακισμένοι εὑρίσκωνται διῃρημένοι κατὰ κατηγορίας, ἤτοι κεχωρισμένοι οἱ κατάδικοι, κεχωρισμένοι οἱ ὑπόδικοι καὶ κεχωρισμένοι οἱ προσωποκρατούμενοι διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ ἕνεκα τούτου πάντες ἤδη συμφύρονται ἐν κοινῷ. Ἐκτὸς τούτου ἀνεπτύχθη τελευταίως καὶ τὸ νόσημα τῆς φθίσεως, οὐδεμία δὲ ἐλήφθη πρόνοια ν’ ἀποχωρισθῶσιν οἱ πάσχοντες καὶ οὕτω πρό τινων ἡμερῶν εἷς ἀπέθανεν ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἄλλων. Ἡ κατάστασις εἶναι πολὺ κρίσιμος καὶ ἐπροτάθη εἰς τοὺς καταδίκους νὰ στασιάσωσιν, ἐκεῖνοι ὅμως ἠρνήθησαν, περιορισθέντες ν’ ἀποταθῶσι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Πόθεν ὑπάρχει ἡ ἀμέλεια, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν ἡ κατάστασις αὕτη, δὲν γνωρίζω, πάντως ὅμως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ, διότι καὶ ἡ πόλις εἶναι ἀνάστατος ἕνεκα τῆς καταστάσεως ταύτης.

§103Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τώρα, ὅτε λαμβάνει γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Συγγούρης ἔχει τὸν λόγον ὅπως ἀναπτύξῃ ἐπερώτησίν του, διατί δὲν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν αἰτηθέντα ἔγγραφα, σχετιζόμενα μὲ τὴν παραχώρησιν τοῦ ὕδατος Γοργοποτάμου.

§105Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διατί, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ μετὰ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις περὶ τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, διατί ζητεῖται πάλιν νὰ ἀναβληθῇ αὕτη.

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπ’ οὐδενὸς ἐζητήθη ἀναβολή· οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ὅπως μὴ ἀρχίσωμεν τώρα τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§107Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας κ. Ζαβιτσᾶνος ὑπέβαλεν αἴτησιν ἵνα κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τῆς ποινικῆς δίκης τοῦ πρώην ἀστυνόμου Κερκύρας κ. Σπένδου, ἐκδικασθείσης ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου Κερκύρας. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν ὅτι μετὰ τὴν δίκην ταύτην μοὶ κατηγγέλθησαν γεγονότα τινά, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ, θὰ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς πειθαρχικὴν καταδίωξιν ὡρισμένων δικαστικῶν προσώπων. Ἀκριβῶς, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, δὲν δύναμαι πρὸ τοῦ πέρατος τῆς ἐξετάσεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ, νὰ ζητήσω τὴν δικογραφίαν καὶ τὴν καταθέσω ἐνταῦθα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης λοιπὸν ἀντιρρήσεως συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἄρχεται ἡ συζήτησις περὶ τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας. Ὁ κ. Μιχαλέας ἔχει τὸν λόγον.

§109Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§110Σ. Τ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἔρχεται ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι πρόκειται νὰ ἐπικριθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ παράνομον ἐνέργειαν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος, λαβὼν γνῶσιν τοῦ φακέλου ἀνέγνωσε βεβαίως καὶ δύο ἔγγραφα προερχόμενα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν δύο ἐγγράφων ἀπευθύνεται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας, τὸ μετονομασθὲν ἀπὸ τῆς χθὲς Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀναγγέλλον, προτοῦ ἤδη ληφθῶσι τὰ ἔγγραφα ἀκόμη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐκ μέρους τῆς ἐν Βασιγκτῶνι Βασιλικῆς Πρεσβείας, ἀναγγέλλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου τὰ λαβόντα χώραν ἐν Ἀμερικῇ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωστῶν ἀνεπισήμων πληροφοριῶν ἐκ μέρους τῶν πληρωμάτων τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, καὶ ζητοῦν τὴν διεξαγωγὴν ἐξετάσεως, ἐρεύνης, καὶ διοικητικῆς ἀνακρίσεως προσέτι ἐπὶ τῶν βιβλίων τῆς ὑπερωκεανείου ἑταιρείας πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἂν διεπράχθησαν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας ταύτης παραβάσεις τῶν νόμων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου, ἀπαντῶν εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτό, ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἀνέθηκε, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, νομίζω, τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ἕνα οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀνακρίσεως ταύτης, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐζήτησεν ὅπως εἰς τὴν διεξαγωγὴν μετάσχῃ καὶ ἀξιωματικὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐντεταλμένος νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀνάκρισιν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἐκ τοῦ φακέλου τοῦ κατατεθέντος. Τὸ ἕτερον ἔγγραφον, εἶναι ἔγγραφον τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὴν Ὑπερωκεάνειον ἑταιρείαν, δι’ οὗ διαβιβάζεται τὸ ἔγγραφον τῆς ἐν Βασιγκτῶνι Πρεσβείας, τὸ καταγγέλλον τὰς παραβάσεις τὰς διαπραχθείσας ὑπὸ ὑπαλλήλων τῆς ἑταιρείας καὶ ἀποδειχθείσας ἐνώπιον τῶν Ἀμερικανικῶν Δικαστηρίων, καὶ δίδον πρὸς τὴν ἑταιρείαν, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, συμβουλήν, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην ἔκφρασιν, περὶ τοῦ ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ προσωπικόν της ἀπὸ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τῶν παραβάσεων ἐκείνων αἵτινες ἐξέθηκαν καὶ τὴν σημαίαν μας καὶ τὰ συμφέροντα τὰ ἐμπορικὰ ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις τῆς Ἀμερικῆς.

§112Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τὸ ἔπραξαν αὐτό, κ. Πρωθυπουργέ;

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδίδετο συμβουλή, ὅπως καθαρισθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτό, ἐφιστᾶτο δὲ συγχρόνως ἡ προσοχὴ τῆς ἑταιρείας, δι’ ἐκφράσεως αὐστηρᾶς ἐν τῷ ἐγγράφῳ, ὅπως μὴ ἐπαναληφθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι ὅμοιαι παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ εἶναι βλαπτικαὶ μόνον διὰ τὴν ἑταιρείαν, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, καὶ διὰ τὴν σημαίαν μας ἐν Ἀμερικῇ. Πρέπει νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι, ἐκ τοῦ ἐγγράφου τῆς ἐν Βασιγκτῶνι Βασιλικῆς Πρεσβείας, ὑπεδεικνύετο ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ καταδιωχθῶσι καὶ ἐκ μέρους τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, τῶν ἐδῶ, τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν ἐν Ἀμερικῇ ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἑταιρείας. Ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς δίκην διὰ τὰ ἀδικήματα ταῦτα οἱ μὴ δόντες λόγον ἐνώπιον τῶν Ἀμερικανικῶν Δικαστηρίων, διότι τὸ ἀδίκημα ἐγένετο εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἡ καταγγελία ἀπηυθύνθη κατ’ ἀλλοδαπῶν. Τὸ ζήτημα ἂν ὑπάρχουσι παραβάσεις ποινικοῦ χαρακτῆρος δυνάμεναι νὰ προκαλέσωσι ποινικὴν καταδίωξιν ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων Ἀρχῶν, θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς περατώσεως τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ εἰς φῶς τὰς γενομένας παραβάσεις. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ἐξ ἀφορμῆς τούτου, ὅτι εἰς τὸ ὑποβληθησόμενον νομοσχέδιον περὶ μεταναστεύσεως, θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἂν δύναται νὰ ὁρισθῇ ὅτι οἱ ἐνεργοῦντες τὴν μετανάστευσιν ὑπάλληλοι καὶ ἑταιρεῖαι ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν τήρησιν τῶν νόμων τῆς Ἀμερικανικῆς Πολιτείας, καὶ ἂν δύνανται νὰ δικαιοδοτήσωσιν. Ἀναμένομεν τὸ πόρισμα τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως ἡ ὁποία διεξάγεται, διὰ νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὕρῃ ἀρκετὰς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, ὥστε νὰ κρίνῃ ἂν παρελείφθη τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ περιμείνῃ δὲ νὰ τελειώσῃ ἡ ἀνάκρισις, διὰ νὰ ἐκφέρῃ τὰ συμπεράσματά της.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἔγγραφον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ Οἴκου τοῦ Βασιλέως ἀπευθυνθὲν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀγγέλλον κατ’ ἐντολὴν Αὐτοῦ τὸν αἴσιον τοκετὸν τῆς Α. Ὑ. τῆς πριγκιπίσσης Ἀλίκης γεννησάσης θῆλυ.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ζήσῃ! νὰ ζήσῃ!

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι διερμηνεύω τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀπευθύνω τὰ συγχαρητήρια αὐτῆς πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ τὴν λοιπὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§118Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι.

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ χαιρετίσω καὶ ἐγὼ τὸ γεγονὸς τοῦτο μετὰ χαρᾶς ὡς Ἕλλην, ἀλλ’ ὀφείλω ἀφ’ ἑτέρου νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὡς συνταγματικὸς πολίτης, διότι ἡ Βουλή, μεθ’ οἱουδήποτε ἐκτὸς αὐτῆς, συνεννοεῖται μόνον διὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§120Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅστις ἔλαβεν ἀνὰ χεῖρας τὸν φάκελον τὸν κατατεθέντα ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐντίμου ἐκ Λακωνίας συναδέλφου, δὲν θὰ ἀνέμενε καὶ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ πεισθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μετὰ ζήλου ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως καὶ μετὰ συναισθήσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦτο ὡς προστατεῦον τὴν τιμὴν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλληνικῆς ναυτικῆς σημαίας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Δὲν πρέπει νὰ λανθάνῃ ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Λακωνίας ἐντίμου συναδέλφου, εἶναι σοβαρωτάτη. Κατηνέχθη δεινότατον πλῆγμα κατ’ αὐτῆς τῆς τιμῆς τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας, κατ’ αὐτῆς τῆς ὑπολήψεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ, ὡς τιμίου ναυτικοῦ, καὶ φυσικὰ πᾶσα ἑλληνικὴ καρδία συνεκινήθη καὶ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, ἀναγνώσας τὰς ὕβρεις ὧν ἀντικείμενον ἐγένετο τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν, τῶν ὁποίων στόχος ἐγένοντο Ἕλληνες ναῦται, θὰ ἠσθάνθη φρικίασιν νὰ διατρέχῃ τὸ σῶμά του. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτε εἰς ξένας ἐφημερίδας, διότι δυστυχῶς κατ’ ἀρχὰς ἀπεκρύβη τὸ πρᾶγμα ἐδῶ, ἀνέγνωσα τὴν εἴδησιν ὅτι σιδηροδέσμιοι Ἕλληνες πλοίαρχοι, ἰατροὶ καὶ ναῦται γιουχαϊζόμενοι καὶ προπηλακιζόμενοι ὑπὸ τὰ σκώμματα καὶ τὰς εἰρωνείας καὶ τὰς ὕβρεις τοῦ Ἀμερικανικοῦ ὄχλου, ἤχθησαν εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Νέας Ὑόρκης, ἠσθάνθην συγκίνησιν μεγίστην, ἔσπευσα δ’ εὐθὺς ἀμέσως νὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατέθηκα σχετικὸν σημείωμα ἁπλῆς ἐρωτήσεως εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀποκρύπτω δὲ τὴν χαράν μου, διότι ἐκ τοῦ κατατεθέντος φακέλου παρετήρησα, ὅτι μετὰ συναισθήσεως τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς αὐτὸν ὑποχρεώσεων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Ἀλλὰ καὶ κατόπιν τῶν δηλώσεών του, καὶ κατόπιν τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, πάλιν ἀπομένει στάδιον ἐπερωτήσεως· καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπομένει τὸ στάδιον τοῦτο τῆς ἐπερωτήσεως θὰ ἀναγκασθῶ ἐν συνόψει νὰ ἐκθέσω εἰς ὑμᾶς πῶς, κατὰ τὰ εἰς χεῖράς μου ἔγγραφα, ἔχει ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ ἴδητε ἂν συμμερίζεσθε καὶ ὑμεῖς τὰς ἀπορίας μου καὶ ἂν θέλητε νὰ μετάσχητε μετ’ ἐμοῦ εἰς τὴν ἀναζήτησιν τῶν λόγων, δι’ οὓς ἡ Κυβέρνησις παρέλιπε νὰ πράξῃ τι, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὴν νὰ πράξῃ. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, καὶ πρὸς προστασίαν τῆς δημοσίας ὑγείας τῶν Ἀμερικανῶν πολιτῶν, ἀλλὰ προσέτι καὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἀνηλίκων ἀπὸ τῆς ἀνηθίκου σωματεμπορίας τῆς ἀσκουμένης ἐναντίον τῶν ὑπὸ ἀσυνειδήτων μεσιτῶν ἀνθρωπίνης σαρκός, περιλάβει ἔχει εἰς τοὺς μεταναστευτικούς της νόμους ἀπαγορευτικάς τινας διατάξεις. Ἀπαγορεύει τὴν εἰς Ἀμερικὴν εἴσοδον ὡς μεταναστῶν ἀνθρώπων πασχόντων ἐκ μεταδοτικοῦ νοσήματος — τοῦτο ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν Ἀμερικανῶν πολιτῶν —, ἀπαγορεύει ὅμως προσέτι καὶ τὴν εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἴσοδον ἀνηλίκων. Αἱ δύο αὗται κατηγορίαι προσώπων εἶναι αἱ καλούμεναι μὴ ἀρεσταὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται ἡ ἀποβίβασις τοιούτων μεταναστῶν, εἴτε ἀσθενῶν εἴτε ἀνηλίκων, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἐν τούτοις, παρετηρήθη ἐπ’ ἐσχάτων ὑπὸ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν, ὅτι Ἑλληνικαὶ δυστυχῶς ἑταιρεῖαι εἶχον διοργανώσει συστηματικὴν λαθρεμπορίαν τοιούτων ἀπαρεσκόντων εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν ἐπιβατῶν καὶ εἰσῆγον τοιούτους εἰς τὴν Ἀμερικήν, καρπούμεναι ἰδιαίτερα κέρδη. Αὕτη ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ τῆς ἐκθέσεως καὶ περιυβρίσεως τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας, τῆς Ἑλληνικῆς τιμῆς, τῆς τιμῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ κέρδη τῆς λαθρεμπορίας τὰ ἐκαρποῦτο τὸ συμβούλιον, ὄχι ἡ ἑταιρεία.

§122Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· θὰ θέσω τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἡ οὐσία του. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ ἀνεκάλυψαν ὅτι ἐγίνετο παράβασις ἀπαγορευτικῶν διατάξεων τοῦ Ἀμερικανικοῦ νόμου ἐκ μέρους τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας.

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπαλλήλων αὐτῆς.

§124Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπαλλήλων αὐτῆς.

§126Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶσθε καλῶς πληροφορημένος. Κατόπιν τῆς ἀνακαλύψεώς των προέβησαν αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ εἰς σύλληψιν τοῦ πληρώματος τοῦ ὑπερωκεανείου «Ἀθῆναι». Οἱ ναῦται οἵτινες συνελήφθησαν, ἔστειλαν τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τοῦτο δὲ λαβὸν γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ἀπῄτησεν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθ’ ἑαυτὴν διὰ νὰ ἀποφυλακισθῶσιν οἱ συλληφθέντες. Ἡ Ὑπερωκεάνειος ἑταιρεία ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ λαβοῦσα ἀφορμὴν νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἠθέλησε κατ’ ἀρχὰς νὰ παραστήσῃ ὅτι αὕτη εἶναι ἀμέτοχος τῶν διατρεξάντων, ὅτι πάντως εἶναι ἔνοχα τὰ πληρώματά της, καὶ κατέθηκεν ἐγγύησιν πρὸς ἀποφυλάκισιν δι’ ὡρισμένους μόνον ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ὡδήγουν τὸ πλοῖόν της πάλιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας, τὸ δὲ ἄλλο πλήρωμα τὸ ἀφῆκεν εἰς τὴν τύχην του. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκπηδᾷ ἐκ τῶν ἐγγράφων εἶναι ἡ διαρκὴς τάσις τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας εἰς τὸ νὰ παραστήσῃ ὅτι οἱ συλληφθέντες ἦσαν οἱ ἔνοχοι καὶ ὅτι αὐτὴ οὐδεμίαν εἶχεν ἐνοχήν. Μάλιστα δὲ ἔφθασε μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε, ἐπειδὴ ἐψεύδετο διαρκῶς πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς Ἀρχάς, ἐνόμισεν ὅτι τὰς ψευδολογίας της ἠδύνατο νὰ μεταχειρισθῇ καὶ ἀπέναντι τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν, προκαλοῦσα τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν εἰς ὑποβολὴν παραπόνων παρὰ τῇ Κυβερνήσει τῆς Οὐασιγκτῶνος, διὰ τὴν παρανομίαν δῆθεν τῆς συλλήψεως τῶν ὑπαλλήλων μιᾶς τόσον ἐντίμου ἑταιρείας. Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ προέβαινεν εἰς τὸ ἀσύμφορον τοῦτο διάβημα, ἐὰν ἡ ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὴ πρεσβεία δὲν εἰδοποιεῖτο καταλλήλως διὰ τῶν σχέσεων αὐτῆς, ὅτι ὤφειλε νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ παντὸς διαβήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξερεθίσῃ ἔτι μᾶλλον τὰς Ἀμερικανικὰς Ἀρχὰς ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἦσαν ὡς διεβιβάζοντο ἐντεῦθεν καθ’ ὑποβολὴν τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, ἀλλ’ ἦσαν ἐντελῶς διαφορετικά, ὅτι ὅλον τὸ βάρος ἔπιπτεν εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ τὴν διεύθυνσιν αὐτῆς, ὅτι ἡ ἑταιρεία καὶ τὸ συμβούλιόν της ἦσαν οἱ κύριοι ἔνοχοι, καὶ ὅτι τὸ καλλίτερον, τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ κάμῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία ἐν Ἀμερικῇ, ἦτο νὰ ζητήσῃ — ὡς καὶ ἔπραξε — τὴν καταδίωξιν τῆς ἑταιρείας ἐν Ἑλλάδι καὶ τῶν ἐνεχομένων, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζω τίνες ἀτομικῶς εἶναι, οὐδὲ εἶναι τὸ Κοινοβούλιον Δικαστήριον, διὰ νὰ μερίσῃ εὐθύνας ἐπὶ τοῦ παρόντος. Τὴν εὐθύνην τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ καὶ τὴν ψευδολογίαν αὐτῆς, δεικνύει καὶ τὸ ἑξῆς γεγονὸς προκῦπτον ἐπίσης ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων καὶ διὰ τὸ ὁποῖον διεμαρτυρήθη καὶ πάλιν ὁ Ἕλλην ἐπιτετραμμένος. Ἐτηλεγράφει ἡ διεύθυνσις τῆς ἑταιρείας ἀνοικτὰ τηλεγραφήματα πρὸς τὴν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν, ἐρωτῶσα ἂν ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ δίκη, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ τὸ πρᾶγμα. Ὁ δυστυχὴς ἐπιτετραμμένος, χωρὶς νὰ κρύπτῃ τὴν ἀγανάκτησίν του, ἀπαντᾷ· «μὰ ἐπὶ τέλους εἰπέτε εἰς αὐτοὺς τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔνοχοι, νὰ παύσουν νὰ τηλεγραφοῦν ἀνοικτά, διότι αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ ἔχουν τοιαύτην ἰδέαν περὶ τῆς ἑταιρείας, ὥστε ἀσκοῦν αὐστηροτάτην λογοκρισίαν εἰς τὰ τηλεγραφήματά της καὶ εἶναι εἰς γνῶσιν ὅλων τῶν διαβημάτων της». Βλέπετε, Κύριοι, μέχρι ποίου σημείου ἐξέθηκεν ἡ ἑταιρεία αὕτη τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόληψιν, ὥστε καὶ ἐπὶ τῶν τηλεγραφημάτων της, τῶν ἀπευθυνομένων εἰς τὴν Πρεσβείαν, νὰ ἀσκῆται λογοκρισία. Ταῦτα προκύπτουν ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὥστε ἡ ὑπόθεσις εἶναι σοβαρωτάτη καὶ εἶναι ἐθνικὸν ἔργον καὶ ἔργον ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἡ πλήρης ἀποκάλυψις τῶν γεγονότων, ἡ κατανομὴ τῶν εὐθυνῶν καὶ ἡ λῆψις τῶν εὐθυνῶν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ δώσωσι τοιαύτας. Τώρα ἐκ τῶν ἐγγράφων προκύπτει ἀκόμη ὅτι ἡ δίκη διεξήχθη, ὅτι οἱ ἔνοχοι τῆς παραβάσεως τῶν ἀπαγορευτικῶν νόμων κατεδικάσθησαν, κατεδικάσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πλοίου, ἰδίως ὅμως αὐστηρότατα κατεδικάσθη ὁ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ πράκτωρ τῆς ἑταιρείας, διότι κατεσχέθησαν εἰς τὸ γραφεῖόν του ἐπιστολαί, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει ὅτι ἐτέλει ἐν γνώσει τῆς λαθρεμπορίας καὶ διεξῆγε μετὰ τῆς ἑταιρείας ἀλληλογραφίαν περὶ αὐτῆς καὶ ἦτο ἑπομένως ἐν πληρεστάτῃ γνώσει καὶ συνενοχῇ καὶ ἡ Διεύθυνσις τῆς ἑταιρείας ὅλων αὐτῶν τῶν κακοπίστων καὶ παρανόμων ἐνεργειῶν. Διὰ τοῦτο κατεδικάσθη ὁ πράκτωρ πολὺ αὐστηρότερον ἢ ὅσον οἱ ἀξιωματικοί, διὰ τοὺς ὁποίους ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἦσαν ὑπάλληλοι, ὅτι ἦσαν ὑποτεταγμένοι, ὅτι ἦσαν καὶ ἠναγκασμένοι νὰ ἐκτελέσωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξετέλουν.

§127Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἦτο ἐν γνώσει καὶ τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρείας, κ. συνάδελφε;

§128Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τώρα θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Ἀπεδείχθη λοιπὸν ὑπὸ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν, διὰ τῆς δίκης τῆς διεξαχθείσης ἐν Ἀμερικῇ, ἡ ἐνοχὴ τοῦ πληρώματος, τινῶν δηλ. ἐκ τοῦ πληρώματος τοῦ Ὑπερωκεανείου «Ἀθῆναι», ἀπεδείχθη ἡ ἐνοχὴ τοῦ πράκτορος, τὸν ὁποῖον μάλιστα ἐβάρυνε πολὺ μεγαλειτέρα ποινή, καὶ ἀνεκαλύφθη προσέτι ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ πράκτορος καὶ τῆς ἐν Ἀθήνας διευθύνσεως τῆς ἑταιρείας, λίαν ἐνοχοποιητικὴ διὰ τὴν τελευταίαν. Διὰ τὰς Ἀμερικανικὰς Ἀρχὰς οὐδεμία μένει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Διεύθυνσις τῆς ἑταιρείας εἶναι ἔνοχος, διὰ τοῦτο δὲ ὁ Διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας καταδιώκεται ὑπὸ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν καὶ θὰ συνελαμβάνετο, ὅτε διέτριβεν ἐν Ἀγγλίᾳ προτιθέμενος νὰ μεταβῇ εἰς Ἀμερικήν· ἀλλ’ εὐτυχῶς δι’ αὐτὸν ἀνέκοψε τὸ ταξίδιόν του, ὅτε ἔμαθε τὴν κατ’ αὐτοῦ ἔκδοσιν κατασχετηρίου, τώρα δὲ ἐπανελθὼν εἰς Ἀθήνας δὲν τολμᾷ νὰ μεταβῇ οὔτε εἰς Ἀμερικὴν οὔτε εἰς Ἀγγλίαν, διότι καταδιώκεται ποινικῶς.

§129Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Πόθεν προκύπτουν αὐτά;

§130Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ Γενικοῦ Προξενείου καὶ τῆς Πρεσβείας, ἐξ ὅλου ἐν γένει αὐτοῦ τοῦ φακέλου ὃν βλέπετε, διότι ἐγὼ οὐδὲν ἄλλοθεν γνωρίζω. Ὁπωσδήποτε ἔχομεν πιστοποίησιν τῆς εὐθύνης τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑπερωκεανείου, γενομένην ὑπὸ τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν ἐν Ἀμερικῇ, γενομένην δὲ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ πείθῃ καὶ αὐτὰς τὰς Ἑλληνικὰς διπλωματικὰς Ἀρχάς, οὕτως ὥστε εἰς ἔγγραφον αὐτῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐκθέτωσιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ τις ἐπισήμως ὑπὲρ τῶν συλληφθέντων· ὅτι κατέφυγεν ὁ Ἐπιτετραμμένος εἰς τὸν ἁρμόδιον Ἀμερικανὸν Ὑπουργόν, λαβὼν ὅμως γνῶσιν τοῦ φακέλου εἶδεν ὅτι τὰ πράγματα ἐφώναζον ὑπὲρ τῆς ἐνοχῆς καὶ ὅτι ἡ ἐνοχὴ ἔπιπτε καὶ εἰς τὴν ἐν Ἑλλάδι διεύθυνσιν τῆς ἑταιρείας.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόθεν ἐξάγεται τοῦτο;

§132Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐξάγεται μόνον, ἀλλὰ τὸ λέγει σαφῶς ὁ Ἐπιτετραμμένος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε γνῶσιν τῆς δικογραφίας, τῆς σχηματισθείσης ἐν Ἀμερικῇ. Πρέπει ἀκόμη νὰ τονισθῇ ὅτι αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ ἦσαν πρὸ πολλοῦ ἐν γνώσει τῆς γενομένης συστηματικῆς λαθρεμπορίας, ἀλλὰ δὲν εἶχον ἀποδείξεις διὰ νὰ προβοῦν δικαστικῶς. Μάλιστα δὲ εἷς Ἕλλην, ὑπάλληλος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἀμερικανικῆς Μεταναστευτικῆς Ἀρχῆς, ἔσπευσε νὰ καταστήσῃ προσεκτικὸν τὸν πράκτορα τῆς Ὑπερωκεανείου εἰπὼν αὐτῷ ὅτι αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ εὑρίσκονται ἐπὶ τὰ ἴχνη τῆς καταχρήσεως ἡ ὁποία ἐνηργεῖτο, καὶ συνέστησε νὰ παύσῃ ἡ ἑταιρεία τὴν ἀσκουμένην λαθρεμπορίαν. Ἀλλὰ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα προσεπορίζετο αὕτη, ἦσαν, φαίνεται, τοσαῦτα, ὥστε νὰ περιφρονήσῃ τὰς ὑποδείξεις τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν καὶ τὰς φιλικὰς προτροπὰς τοῦ Ἕλληνος ἐπόπτου.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι βεβαιωμένον ἂν τὰ ἀπεκόμιζεν ἡ ἑταιρεία;

§134Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω. Ἴσως τώρα γεννηθῇ εἴς τινα ἐξ ὑμῶν ἡ ἀπορία ἂν αἱ ἐνέργειαι, διὰ τὰς ὁποίας καταγγέλλεται ἡ ἑταιρεία ἐνώπιον τῶν Ἀμερικανικῶν δικαστηρίων, ἀποτελοῦν πράξεις ἀξιοποίνους καὶ ἀπέναντι τῶν Ἑλληνικῶν νόμων εἰς τρόπον ὥστε νὰ δικαιολογῆται, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιβάλληται ἡ ἀναζήτησις εὐθυνῶν καὶ ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἀπαντῶ, ἀναντιρρήτως ναί. Διότι βοῶσι τὰ ἔγγραφα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ καταγγελλομένη παράβασις τοῦ Ἀμερικανικοῦ νόμου χωρὶς νὰ διαπραχθοῦν συγχρόνως καὶ πλαστογραφίαι, κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, οὐδένα δὲ λανθάνει νομικὸν ὅτι ὁ Ἕλλην, ὁπουδήποτε καὶ ἂν διαπράξῃ πρᾶξιν τιμωρουμένην ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου, εἶναι τιμωρητέος καὶ δωσιδικεῖ ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν λεπτομερέστερον τὸ ὑπὸ τῆς Ὑπερωκεανείου ἐπινοηθὲν σύστημα πρὸς καταστρατήγησιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ νόμου. Ἐὰν ἡ ἑταιρεία μετέφερε μετανάστας μὴ ἀρεστοὺς εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Συμπολιτείαν, ὡς ἐπιβάτας, ἀσφαλῶς οὗτοι θὰ ἐπεστρέφοντο ὑπὸ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν καὶ ἐπανερχόμενοι θὰ ἀνεζήτουν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ναύλων των, διότι ἡ ἑταιρεία ἀσφαλίζει τὴν εἰς Ἀμερικὴν ἀπόβασιν τῶν ἐπιβατῶν καὶ ἐν περιπτώσει μὴ ἀποβάσεως ἐπιστρέφει τοὺς ναύλους. Ὑπὸ τὸν τύπον ἑπομένως τοῦ ἐπιβάτου, ἦτο ἀσύμφορον καὶ ἄρα ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ἀμερικὴν τοιοῦτοι μετανάσται. Τί ἐφαντάσθη λοιπὸν εὐφυής τις Κύριος, διατελέσας Γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῆς ἑταιρείας, ὥστε καὶ οἱ ἀπαρέσκοντες μετανάσται νὰ ἀποβιβάζωνται καὶ ἡ ἑταιρεία ὄχι μόνον νὰ μὴ ζημιοῦται, ἀλλὰ καὶ νὰ κερδίζῃ ἀνωτέρους ναύλους; Ἀκούσατε. Ἐσκέφθη νὰ παραλαμβάνῃ τοὺς τραχωματίας καὶ ἀνηλίκους μετανάστας ὡς πλήρωμα τοῦ πλοίου, διότι ὡς πλήρωμα δὲν ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν καὶ ἦσαν ἐλεύθεροι ν’ ἀποβιβασθοῦν χαρακτηριζόμενοι ἐν ἀνάγκῃ ὡς δραπέται. Ἡ μέθοδος αὕτη εἶχε μίαν δυσκολίαν. Διότι τοιοῦτο πλήρωμα ἦτο δύσκολον νὰ ναυτολογηθῇ ἐν Ἑλλάδι κυρίως μὲν δι’ ἔλλειψιν φυλλαδίων ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τῶν περὶ ἀστυνομίας τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας διατάξεων. Καὶ τὴν δυσκολίαν ὅμως ταύτην παρέκαμψεν ἡ πονηρία τοῦ τέως Γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἠρκεῖτο δηλαδὴ ἡ ἑταιρεία νὰ παραλαμβάνῃ ἁπλῶς εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς λιμένας τοὺς τοιούτους μετανάστας, χωρὶς νὰ ναυτολογῇ αὐτούς, εἰς τὸν πρῶτον δὲ ἀλλοδαπὸν λιμένα, ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας προξενικῆς Ἀρχῆς ἐδήλωνον αὐτοὺς οἱ πλοίαρχοι ψευδῶς, ὡς ἀλλοδαπούς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ψευδοῦς βεβαιώσεώς των ἐλάμβανον πιστοποιητικὸν ὅτι ἀνῆκον εἰς τὸ πλήρωμα· ὅτε δὲ κατέφθανον εἰς Νέαν Ὑόρκην, εὐκόλως ἐλάμβανον ἀντίστοιχον πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸ ὑγειονομεῖον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πιστοποιητικοῦ τῆς Προξενικῆς Ἀρχῆς, οὕτω δὲ οἱ μετανάσται, ὡς πλήρωμα, ἀπέφευγον τὴν ἰατρικὴν ἐξέτασιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν ἐπὶ τῆς μεταναστεύσεως Ἀμερικανῶν ὑπαλλήλων. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἡ μέθοδος αὕτη δὲν διήγειρεν ὑπονοίας, ἀλλ’ ὅτε αἱ δραπετεύσεις ἐπολλαπλασιάσθησαν ἐκινήθη ἡ περιέργεια καὶ ἡ ὑποψία τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν, αἵτινες ἐννοήσασαι τὴν ἀπάτην, ἤδη ἀπὸ τὸ φθινόπωρον τοῦ 1910, προέβησαν εἰς ἐπανειλημμένας ἐπιθεωρήσεις τοῦ πληρώματος τοῦ «Θεμιστοκλέους». Κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1910 ὁδηγηθέντες ἐκ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ ναυτολογίου καὶ πιστοποιήσεως ὑγειονομείου οἱ Ἀμερικανοί, συνέλαβον τέσσαρας τραχωματίας καὶ ἀνηλίκους καὶ ἀνέκριναν αὐτοὺς ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ πλοιάρχου. Εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἐπόπτου τῆς μεταναστεύσεως πῶς δὲν ἦσαν ναυτολογημένοι, ἀπήντησαν οἱ συλληφθέντες ὅτι δὲν ἦσαν πλήρωμα, ἀλλ’ ἐπιβάται καὶ εἶχον πληρώσει καὶ ναῦλον, ἐπέδειξαν δὲ τὰς ἀποδείξεις των ἐξ ὧν ἀπεδεικνύετο ὅτι εἶχον πληρώσει ὄχι μόνον τὸν συνήθη ναῦλον, ἀλλὰ καὶ ἀνώτερον ποσὸν ὡς δῆθεν ἐγγύησιν μὴ δραπετεύσεως. Καὶ τότε μὲν μὴ προκυψάσης ἐνοχῆς τοῦ πλοιάρχου, δὲν ἔλαβεν ἡ ὑπόθεσις τροπὴν ποινικήν. Βραδύτερον ὅμως ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀθῆναι» ἀνεκαλύφθη νέον λαθρεμπόριον, τότε δὲ συνελήφθησαν εἴκοσι καὶ πέντε ἐν ὅλῳ ἄνδρες ἐκ τοῦ πληρώματος ὡς συνένοχοι, καὶ ἔγινεν ἡ δίκη καὶ ἀπεδείχθησαν ὅλα ὅσα σᾶς ἀφηγήθην. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἐνοχῆς τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τῶν συμβούλων τῆς ἑταιρείας. Τὴν πρόσληψιν τοῦ πληρώματος κατὰ κανόνα, ἐνεργεῖ ὁ πλοίαρχος, ἀλλ’ εἰς τὴν Ὑπερωκεάνειον συμβαίνει τὸ περίεργον, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἔχει ἐπιφυλάξει εἰς τὸν Διευθυντὴν αὐτῆς τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ αὐτὸς τὰ πληρώματα λαμβάνων ἐγγύησιν μὴ δραπετεύσεως. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὁ πλοίαρχος εἶναι ὑπόχρεος νὰ δεχθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ διοριζόμενον πλήρωμα, ἀφοῦ ἡ ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς μὴ δραπετεύσεως. Τοῦτο ἐξηγεῖ διατί οἱ πλοίαρχοι τῆς Ὑπερωκεανείου ἔστεργον νὰ καταρτίζηται τὸ πλήρωμα ἐπὶ τῇ βάσει πλαστῶν πιστοποιητικῶν καὶ ἀπατηλῶν βεβαιώσεων. Τὸ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν ναύλων, διὰ τῆς δῆθεν ἐγγυήσεως περὶ μὴ δραπετεύσεως, εἰσπραττόμενον ὑπὸ τῆς ἑταιρείας χρῆμα, ἀπετέλει ὀγκῶδες κονδύλιον ἀναγραφόμενον εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς ἑταιρείας. Φαίνεται δὲ πράγματι ὅτι εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς Ὑπερωκεανείου ἀνεγράφετο κονδύλιον περὶ τὰς 50,000 δραχμῶν ὑπὸ τὸν τίτλον ἐγγυήσεων ἢ ναύλων, μὴ δικαιολογούμενον ἐκ τῶν ἐκδοθέντων εἰσιτηρίων, ἀλλ’ ἐκ τῶν καταβολῶν, λόγῳ ἐγγυήσεως περὶ μὴ δραπετεύσεως. Τὴν προέλευσιν τοῦ κονδυλίου τούτου ἔδει νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐξήτασε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ὑπερωκεανείου, μὴ προβὰν δὲ τοῦτο εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἀποδεικνύει ὅτι ἦτο ἐν γνώσει καὶ συμμετεῖχεν εἰς πλαστογραφίας καὶ ἀπάτας, δι’ ὧν διηυκολύνετο ἡ ἐπικερδὴς λαθρεμπορία. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν θετικὴν διατύπωσιν τῆς ἐπερωτήσεως. Τὸ ζήτημα, ὅπερ θέτομεν, εἶναι τοῦτο: Ἐκ τῆς ἐν Ἀμερικῇ ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως κατὰ τῆς Ὑπερωκεανείου προέκυψεν, ὅτι αὕτη ὑπέπεσεν εἰς παραβίασιν ὄχι μόνον τῶν Ἀμερικανικῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἑλληνικῶν, παραβίασιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία, ὑπομιμνήσκουσα τὸ παράδειγμα ἄλλων Κρατῶν, πῶς ταῦτα συμπεριεφέρθησαν εἰς παρομοίας περιστάσεις, καὶ ὑποδεικνύουσα πῶς ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ: Διατί ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη εἰς τὴν διοικητικὴν μόνον ἀνάκρισιν, καὶ δὲν διέταξεν ἀμέσως τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ συλλάβῃ ἀπὸ τοῦ ὠτίου πάντα ἐνεχόμενον εἰς τὸ καταγγελθὲν λαθρεμπόριον; Αἱ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις εἶναι μόνον διὰ νὰ ἀναβάλλωνται αἱ ὑποθέσεις, διὰ νὰ λησμονῆται ἡ ἀγανάκτησις, ἡ ὁποία συνοδεύει τὴν ἀρχὴν τῆς καταδιώξεως καὶ συγκαλύπτωνται τὰ πράγματα.

§135Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός;

§136Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἄλλως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐνήργησεν, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, μεθ’ ὅλης τῆς θέρμης. Δὲν δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω τὴν πρόθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως καταδιωχθῇ καὶ παταχθῇ τὸ ἀδίκημα· ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὤφειλε νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὴν διοικητικὴν ἀνάκρισιν...

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περιμένω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως, διὰ νὰ ἴδω τίνες καὶ πόσαι καὶ ποίου εἴδους παραβάσεις ἔλαβον χώραν, καὶ κατόπιν νὰ παραπέμψω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ὑπόθεσιν. Σεῖς νομίζετε ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω τοῦτο· ἐγώ, ἐφ’ ὅσον εἶμαι Ὑπουργός, ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἀκολουθήσω τὰς ἰδικάς μου ἰδέας καὶ ὄχι τὰς ἰδικάς σας.

§138Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἐλέγχω τὴν σκοπιμότητα τοῦ μέτρου σας, διότι νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιληφθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ πρόκειται περὶ Ἑταιρείας, ἡ ὁποία καὶ ἄλλοθεν θὰ ἔχῃ ἀφορμὰς ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ ὅτι δὲν εἶναι καλῆς πίστεως.

§139Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἔχετε πολὺ λάθος.

§140Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡσυχάσατε παρακαλῶ. Ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ πλήρης ἀποκάλυψις τῶν ἐνεργειῶν καὶ μεθόδων τῆς Ὑπερωκεανείου, καὶ τίποτε νὰ μὴ ἀποσιωπηθῇ, διότι ἐξετέθημεν φρικωδῶς.

§141ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βλέπετε τάσεις ἀποσιωπήσεως;

§142Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τοιοῦτό τι δὲν εἶπον.

§143ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τίνα μέμφεσθε; Αὐτὸ θέλομεν νὰ μάθωμεν.

§144Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μέμφομαι τὴν σκοπιμότητα τοῦ μέτρου τοῦ ληφθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§145ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μέμφεσθε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φέρετε ψῆφον ἐμπιστοσύνης.

§147Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ εἰς τὸ τέλος, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη. Νομίζετε ὅτι τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα δὲν εἶναι ἀρκετά, ὅτι χρειάζονται περισσότεραι ἐνδείξεις διὰ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχή· προκειμένου περὶ ἄλλου κοινοῦ θνητοῦ, θὰ ἤρκει ἁπλῆ μήνυσις...

§148ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν δὲν τελειώσῃ ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις, εἰς οὐδεμίαν θὰ προβῶ ἐνέργειαν.

§149Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπομνήσω τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἐπερώτησίν μου, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων συνεκαλύφθη εἰς τὸ παρελθὸν ἡ ὑπόθεσις τοῦ Μωραΐτου, ὁ ὁποῖος διέπραξε πλαστογραφίας, ἀπάτας καὶ πλῆθος ἄλλων ἀδικημάτων. Ἡ τοιαύτη παρέλκυσις καὶ συγκάλυψις δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν.

§150ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βλέπετε τάσιν τινὰ τοιαύτην; Ὅλα σᾶς τὰ ἔδωκα· τίποτε δὲν ἠθέλησα ν’ ἀποκρύψω.

§151Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν λέγω ἐγὼ ὅτι θέλετε νὰ ἀποκρύψητε τὰ πράγματα· ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπεμβῇ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμος αὐτὴ ἡ παράτασις τῆς ὑποθέσεως.

§152ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συνήθως δὲν ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἐκκρεμῆ μίαν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν διεξάγει. Ἀναμείνατε νὰ τὴν περατώσῃ, καθ’ ὃν τρόπον νομίζει ὅτι εἶναι σκόπιμος, καὶ τότε θὰ εἶναι ὁ καιρὸς νὰ κάμητε τὸν ἔλεγχον ὑμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμής.

§153Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι κοινοβουλευτικώτατον, νὰ ἐλέγχηται ἡ Κυβέρνησις διότι ἀφήνει μίαν ὑπόθεσιν ἐπ’ ἄπειρον ἐκκρεμῆ, ἐνῷ ἠδύνατο δικαστικῶς νὰ περατώσῃ αὐτήν.

§154ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς προσήγαγον τὸν φάκελον, ἐνῷ ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν τὸν προσάγω, ἂν δὲν τελειώσω τὴν ἐνέργειάν μου, διότι μοὶ χρειάζεται, σημειωτέον δ’ ὅτι μοὶ ἐχρειάζετο. Διὰ νὰ μὴ ὑποθέσητε ὅμως, ὅτι θέλω νὰ συγκαλυφθῶσι τὰ πράγματα, σᾶς τὸν ἔφερα νὰ τὸν ἴδητε. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ συζητήσητε, ἂν δὲν τελειώσω τὴν ἐνέργειάν μου.

§155Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ κρίνῃ. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι εἶμαι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἐλέγχων αὐτὴν διότι δὲν ἔπραξεν εἰσέτι ὅ,τι ἦτο σκόπιμον ἀμέσως νὰ γίνῃ. Τὰς προθέσεις ὑμῶν δὲν μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ θέσω ἐν ἀμφιβόλῳ, ὅταν βλέπω τὸν ὀγκώδη φάκελον, ὅταν βλέπω τὸν τόνον τῶν ἐγγράφων σας, ἀλλ’ ἐπιμένω ἐλέγχων ὑμᾶς διότι ὁ εἰσαγγελεὺς ἀκόμη δὲν ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Διὰ τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων θὰ ἐκφύγωσιν οἱ ἔνοχοι, ὅπως ἐξέφυγε καὶ ὁ Μωραΐτης, διὰ νὰ ἔρχωνται οἱ ξένοι νὰ μᾶς λέγωσιν: ἰδοὺ ποίαν ἀντίληψιν ἔχετε περὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς τιμῆς τῆς σημαίας σας.

§156Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ σᾶς διακόψω καὶ νὰ εἴπω τοῦτο: ὅτι, ὅτι εἶναι κοινοβουλευτικὸν καὶ ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ἐλέγχου εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι ἐλέγχει τις καὶ τὴν μέχρι τοῦδε ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν μέχρι τοῦδε ἀδράνειαν, ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη, τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν προκειμένῳ ὅμως ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν διαβεβαιοῦσαν, ὅτι διέταξε διοικητικὴν ἀνάκρισιν, διότι ἐνόμισε τὸ μέτρον τοῦτο σκοπιμώτερον καὶ ἀναμένει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως διὰ νὰ κανονίσῃ τὴν περαιτέρω πορείαν· καίτοι λοιπὸν εἶναι κοινοβουλευτικὸν ὅ,τι γίνεται, σκοπιμώτερον ἤθελεν εἶσθαι ν’ ἀναμένωμεν τὸ πέρας τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν πράξῃ ὅ,τι πρέπει νὰ πράξῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διεβεβαίωσεν ἡμᾶς, ὅτι ἐπισπεύδει τὴν περάτωσιν τῆς ὑποθέσεως, ἡ δὲ μέχρι τοῦδε ἐνέργεια αὐτοῦ δικαιολογεῖ τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην καὶ τὴν πιστοποιεῖ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ νὰ παρακαλέσωμεν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν περάτωσιν τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως ἐντὸς ἡμερῶν καὶ ἐντὸς χρόνου ἐγγυωμένου, ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν θὰ παρέλθῃ χωρὶς νὰ ἐξετασθῇ αὕτη ὑπὸ τούτου τοῦ τμήματος τῆς Βουλῆς. Ἂν τοῦτο γίνῃ, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες ἀπόψε, ἀλλὰ σκοπιμώτερον εἶναι ν’ ἀναμείνωμεν μίαν ἢ περισσοτέρας ἑβδομάδας, ἀλλὰ πάντως ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν, πρὶν φύγωμεν ἐντεῦθεν, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω.

§157Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀπὸ τῆς 4ης Μαΐου ἐγένετο ἡ διαταγὴ πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἔχει αὕτη καταθέσει τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεών της. Κύριε Ὑπουργέ, διαμαρτύρομαι διὰ τὴν μὴ λῆψιν τοῦ μέτρου τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως, διότι νομίζω ὅτι θὰ ἐκφύγουν οἱ ἔνοχοι.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐδὲν ἔχω στοιχεῖον ὅπως προβῶ εἰς τὴν σύλληψιν καὶ προφυλάκισιν τῶν ἐνόχων.

§159Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἔχετε τοιαύτην ἁρμοδιότητα. Σύλληψιν ἢ προφυλάκισιν θὰ διατάξῃ ὁ ἀνακριτής.

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν ἄλλην ὑπόθεσιν ὑπῆρχε πλαστογραφία· ἐδῶ προσπαθῶ νὰ εὕρω ποῖα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἴδω ποία ποινικὴ καταδίωξις θὰ γίνῃ νὰ στείλω τὸν φάκελον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ποία διοικητικὴ ἐνέργεια ἐπιβάλλεται κατὰ τῆς ἑταιρείας λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι ἀνώνυμος ἑταιρεία. Δὲν ἔχω ἐπὶ τοῦ παρόντος στοιχεῖα.

§161Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τοῦτο ἀκριβῶς κατέγινα, νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε.

§162ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἐπιμένετε νὰ τὴν κρεμάσητε· ἀφήσατε πρῶτον νὰ δικασθῇ.

§163Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου, κύριοι Βουλευταί, καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει, ὁ περίφημος ἱδρὼς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ πολύτιμον αὐτοῦ αἷμα οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν. Ἐπίσης καθῆκον θεωρῶ νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ ἑταιρεία, κατὰ τῆς ὁποίας μετὰ τόσης δριμύτητος καὶ ἐμπαθείας, τολμῶ εἰπεῖν, ἐπετέθησαν, εἶναι Ἑλληνική. Ἐμελέτησα καὶ ἐγὼ τὸ κατὰ δύναμιν καὶ ἐπισταμένως τὰ προκείμενα ἔγγραφα, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῆς μελέτης ταύτης ἐπείσθην, ὅτι πράγματι πρόκειται περὶ παραβάσεων, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ὑπὸ ὑπαλλήλων τινῶν τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, παραβάσεων σχέσιν ἐχουσῶν πρὸς τὸν περὶ μεταναστεύσεως νόμον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Κατὰ τοῦ διοικητικοῦ ὅμως συμβουλίου τῆς ἑταιρείας ταύτης οὐδεμία οὐδὲ πόρρωθεν ἀπόδειξις οὐδ’ ἔνδειξις κἂν ἐκ τῆς μελέτης ταύτης συνάγεται.

§164ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι δά!

§165Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οὐδεμία ἀπολύτως καὶ εἰπέτέ μοι ποία.

§166Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι διευθύνων σύμβουλος ὁ Μοσχονᾶς;

§167Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Μοσχονᾶς εἶναι ὑπάλληλος τῆς ἑταιρείας καὶ οὐδὲν πλέον, καὶ ὅταν ὁ ὑπηρέτης ὁ ἰδικός σας κλέψῃ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ὁ κ. Φουρίδης ἔκλεψε. Καὶ δὲν ἦτο δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συμβῇ ἄλλως, διότι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ σημερινὸν διοικητικὸν συμβούλιον τῆς ἑταιρείας ταύτης ὄχι μόνον εἶναι ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας, ἀλλὰ φημίζονται ἐπὶ γενναιότητι καὶ ἀφιλοχρηματίᾳ.

§168Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγουσιν ὅτι εἶναι πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία.

§169Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτό, κ. Γρηγορίου, μόνον ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ δύναται νὰ τὸ βεβαιώσῃ.

§170Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οὐδαμῶς λοιπὸν εἶναι ἔνοχος ἡ ἑταιρεία, ἀλλ’ ὑπάλληλοί τινες αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι, ὡς δύναταί τις νὰ βεβαιωθῇ ἐκ τῶν προκειμένων ἐγγράφων, καὶ αὐστηρῶς καὶ σκληρῶς καὶ ἀπανθρώπως, χάρις εἰς τὴν προξενικὴν ἡμῶν Ἀρχὴν ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ἐτιμωρήθησαν.

§171Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ζητοῦσι καὶ ῥέστα.

§172Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἔπρεπε νὰ τοὺς σύρωσιν ὡς τὸν τελευταῖον ἀπάχην τῆς Νέας Ὑόρκης· δὲν πρόκειται περὶ τῆς ποινῆς, ἀλλὰ περὶ τῆς διαγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἔδειξαν αἱ Ἀρχαὶ πρὸ τῆς δίκης. Ἀλλ’ ὅλοι γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὄχι μόνον ἑταιρεῖαι καὶ καταστήματα καὶ ἄτομα, ἀλλὰ καὶ ἔθνη πολλάκις ἐπλανήθησαν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει καὶ γνώμῃ αἱ κακαὶ πράξεις τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἐβάρυναν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐν καλῇ πίστει προσέλαβον αὐτοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ των. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, καὶ καταστρέφων τὸν λόγον προσθέτω ὅτι, οὔτε πρέπον οὔτε δίκαιον οὐδὲ συμφέρον εἶναι νὰ καταφερώμεθα μετὰ τοσαύτης δριμύτητος κατὰ μιᾶς μεγάλης μονάδος τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας, καὶ νὰ ἐκτοξεύωμεν ἐντεῦθεν τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὴν ἀποθάρρυνσιν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ κεφάλαια, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα πρόκειται διὰ τούτων καὶ διὰ τῆς κατασκευῆς νέων θαλασσίων κολοσσῶν νὰ μεγεθυνθῇ καὶ νὰ ἐνισχυθῇ περίλαμπρος καὶ μεγάλη ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως προώρισται νὰ παράσχῃ καὶ τιμὴν καὶ δόξαν καὶ ὑπηρεσίας μεγάλας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πατρίδα.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαμπρινόπουλος.

§174Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ ἐπάναγκες, κύριοι Βουλευταί, νὰ δικαιολογήσω τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος. Παρέστην εἰς δύο ἐκ τῶν συνελεύσεων τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, ὡς ἀντιπρόσωπος μετόχων, καθ’ ἃς ἐδήλωσα ὅτι παριστάμην μᾶλλον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐθνικοῦ ἀντιπροσώπου, ἵνα ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἀντιληφθῶ πῶς λειτουργοῦσι τὰ κατὰ τὴν ἑταιρείαν ταύτην, ἐφ’ ὅσον μάλιστα εἶχον γνωσθῆ τὰ λαβόντα χώραν ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα ἐδυσφήμησαν τὴν ἑταιρείαν ταύτην καὶ τὴν ἐθνικήν μας σημαίαν. Μοὶ ἐδόθη μάλιστα ἡ εὐκαιρία νὰ μελετήσω τὰ κατὰ τὸ μεταναστευτικὸν ζήτημα, διότι ἐταξίδευσα εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ὡς μέλος πληρώματος ξένου ἀτμοπλοίου, ὁδηγῶν χιλίους ἑκατὸν Ἕλληνας μετανάστας, ἵνα ἐπιβλέπω τὰ κατὰ τὴν ὑγείαν καὶ τὴν ἐν γένει δίαιταν κατὰ τὴν ἐν τῷ πλοίῳ διαμονὴν αὐτῶν. Θὰ προσπαθήσω λοιπὸν νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, περὶ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου περὶ μεταναστεύσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παραβιασθῇ ὁ νόμος οὗτος καὶ κατὰ τίνα τρόπον δύνανται νὰ λάβωσι χώραν τὰ ἔκτροπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς εἶναι δυσαπόδεικτα, ὡς ἀντελήφθην ταῦτα ἐν γένει ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως, τὴν ὁποίαν παρηκολούθησα ἐκεῖ. Ὁσάκις καταπλέει ξένον πλοῖον εἰς τὸν λιμένα τῆς Νέας Ὑόρκης, τίθεται τοῦτο ὑπὸ ἐξέτασιν, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ ἀφορῶν τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ἀπαγορεύεται νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν ἔδαφος μετανάσται φέροντες ὡρισμένας ἀσθενείας, π.χ. τραχώματα, ἢ ἄλλας μεταδοτικὰς νόσους, ἢ τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς πρόκειται περὶ ἀνηλίκων ἢ ἐχόντων μεμισθωμένην ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἐργασίαν των. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐφαρμόζεται αὐστηρῶς καὶ κατὰ τρόπον μάλιστα, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων Κρατῶν, δηλ. ἐπὶ τῶν πρεσβευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξέτασιν κατὰ τὴν ἀποβίβασίν των εἰς Νέαν Ὑόρκην. Ἀκούσατε καὶ σχετικὸν ἐπεισόδιον, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξετάσεως. Εἰς τὴν πρώτην θέσιν τοῦ ἀτμοπλοίου ἐταξίδευε καὶ εἷς Γερμανὸς ἐξ Ἁμβούργου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ χλευάσῃ τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτε ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ γραφείου τῆς μεταναστεύσεως πῶς ἔρχεται εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ὁ Γερμανὸς βαρῶνος ἀπήντησε: διὰ νὰ διασκεδάσω. Καὶ ὅτε συμφώνως μὲ τὸν νόμον τὸν ἠρώτησε πόσα χρήματα φέρει μεθ’ ἑαυτοῦ, ὁ Γερμανὸς ἀπήντησε: «δὲν ἔχω παρὰ τριάκοντα δολλάρια». Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐδήλωσε πρὸς τὸν πλοίαρχον ὅτι ὁ Κύριος δὲν θ’ ἀποβιβασθῇ. Διατί, ἐρωτᾷ ὁ βαρῶνος. Διότι εἷς βαρῶνος, ἐρχόμενος νὰ διασκεδάσῃ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, δὲν δύναται ἢ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὕποπτος, ἀφοῦ ἔρχεται μόνον μὲ 30 δολλάρια. Ὁ πλοίαρχος ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν Γερμανὸν βαρῶνον τὴν ἀποβίβασιν. Ἠναγκάσθη τότε νὰ μείνῃ ἐπὶ δύο ἡμέρας εἰς τὸ ἀτμόπλοιον ὁ ῥηθεὶς Γερμανός, καὶ ἐδέησε νὰ δηλώσῃ ὅτι ἀστεϊζόμενος εἶπεν ὅτι μόνον 30 δολλάρια ἔφερε καὶ ὅτι εἶχε μεθ’ ἑαυτοῦ 500 δολλάρια καὶ τότε τῷ ἐπετράπη ἡ ἀποβίβασις. Οἱ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας θέσεως ὑποβάλλονται εἰς τοιαύτην ἐξέτασιν· οἱ δὲ τῆς τρίτης μεταφέρονται εἰς τὸ ὑγειονομεῖον τοῦ Ἐλλισάϊλαντ, εἰς τὸ ὁποῖον ὑφίστανται τὴν ἐξέτασιν, τὴν ἐπιβεβλημένην ὑπὸ τοῦ νόμου. Εἰς τὸ μέγα τοῦτο ὑγειονομεῖον μοὶ ἐπετράπη νὰ παραμείνω μετὰ τῶν ἰατρῶν καὶ παρακολουθήσω τὴν ἐξέτασιν, καὶ εἶδον ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ἡμέραν ἐποχῆς καθ’ ἣν ἡ μετανάστευσις εἶχε φθάσει εἰς μέγαν βαθμόν, κατὰ τὸ 1907, ἐπεθεωρήθησαν 1200 ἐπιβάται. Παρετήρησα ὅμως μὲ μείωσιν τῆς ἐθνικῆς μου ὑπερηφανείας ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν Ἑλλήνων ἐπιβατῶν, ὑπάλληλοί τινες τοῦ ὑγειονομείου καὶ τοῦ γραφείου τῆς μεταναστεύσεως δὲν συμπεριεφέροντο κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ ἐδείκνυεν ὅτι τοὺς ἐλάμβανον ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν· δὲν εἶχον δὲ καὶ ἄδικον, καθόσον καὶ ἡ περιβολή των καὶ ἡ ἐν γένει συμπεριφορά των δὲν ἦτο ἀνάλογος πρὸς τοὺς προερχομένους ἐξ ἄλλων ἐθνῶν. Ὅσοι ἀπερρίπτοντο κατὰ τὴν ἐξέτασιν, ἀπεστέλλοντο πάλιν εἰς τὰ ἀτμόπλοια, τῶν ὁποίων αἱ ἑταιρεῖαι ἦσαν ὑποχρεωμέναι νὰ τοὺς μεταφέρουν ὀπίσω πληρώνουσαι καὶ πρόστιμον ἀνάλογον πρὸς τὴν νόσον ἐξ ἧς ὑπέφερον. Ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ καταδολίευσις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἐγένετο, φαίνεται ὑπὸ τῆς ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, διότι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, ἔχομεν ἀτυχῶς τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχομεν τὸ προνόμιον τῆς εὐφυΐας, ὅπερ κατεδείχθη καὶ ἐκ τῆς διαγωγῆς δυστυχῶς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ὑπερωκεανείου, γίνεται αὕτη μετὰ τὸ τέλος πάσης ἐξετάσεως· διότι κατόπιν τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐπιβατῶν ἐπέρχεται ἡ ἐξέτασις τοῦ πληρώματος. Ὅταν πρόκειται ὁ πλοίαρχος ἢ ἡ ἑταιρεία νὰ ἐξαγάγῃ λάθρα πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποβιβασθῇ, δὲν παρουσιάζουσιν αὐτὸ κατὰ τὴν ἐξέτασιν, τοῦ πληρώματος, ἀλλὰ τὸ ἐγκλείουσιν εἰς τὰς ἀνθρακαποθήκας, μετὰ δὲ τὴν ἐπιθεώρησιν, καθ’ ἣν ὀφείλει ἐνόρκως νὰ βεβαιώσῃ ὁ πλοίαρχος ἐκ πόσων ἀποτελεῖται τὸ πλήρωμα, καὶ ἂν ἀπέθανέ τις κατὰ τὸν πλοῦν κ.λ.π., ἐξάγουσιν αὐτοὺς ἐκ τῶν ἀνθρακαποθηκῶν καὶ τοὺς μεταφέρουσιν εἰς τὴν ξηρὰν ὡς ναύτας, διότι οὐδεμία γίνεται περαιτέρω παρατήρησις, καὶ ἐξερχόμενοι τότε οὗτοι μεταβαίνουσιν ὅπου θέλουσι. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἔγινε καὶ ἡ προκειμένη παραβίασις καὶ ἐνόμισα ὅτι ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ γνωρίσῃ πῶς θὰ συνέβη εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ παράβασις, ἐὰν ἐβεβαιώθη ἢ βεβαιωθῇ τὸ πρᾶγμα. Ἡ ὑπερωκεάνειος ἑταιρεία συστηθεῖσα, ἐπεδίωξε σκοπὸν ἐθνικόν, καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, διότι ἦσαν γνωστὰ τὰ ὅσα ὑφίσταντο οἱ Ἕλληνες μετανάσται, μεταβαίνοντες εἰς Ἀμερικὴν διὰ τῶν ξένων ἑταιρειῶν, διότι οὔτε τὴν γλῶσσαν ἐγνώριζον, οὔτε εἰς τὴν ἐν τοῖς ξένοις ἀτμοπλοίοις δίαιταν ἠδύναντο νὰ συνηθίσωσιν, ἀλλ’ οὔτε δύναμαι νὰ ἐκτραγῳδήσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβαινον εἰς τὴν Νεάπολιν ἰδίως, καὶ ἄλλους Εὐρωπαϊκοὺς λιμένας, τὰ ὁποῖα εἶναι στίγμα διὰ τὸν ἀνθρωπισμόν, διότι κυριολεκτικῶς ἐπωλοῦντο οἱ ὁμοεθνεῖς μας ὡς ἄλογα ζῷα. Ὡς ἐκ τούτων ἐπεβλήθη ἡ ἰδέα νὰ σχηματισθῇ ἑλληνικὴ ἑταιρεία· ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ τὴν ἰδέαν ἔπεσεν εἰς χεῖρας οὐχὶ ἁγνάς, ἂν καὶ ὁ ἱδρυτὴς τῆς ἑταιρείας ἔτυχε τῆς τιμῆς νὰ συμπαρεδρεύσῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Εἶναι δὲ γνωστὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν διὰ τῆς ἀπάτης καὶ τῆς λαθροχειρίας, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐκληροδότησαν εἰς τοὺς ἀναλαβόντας κατόπιν τὴν ἑταιρείαν οὐχὶ ὀλίγας ἁμαρτίας, τῶν ὁποίων τὴν ἐξάγνισιν φαίνεται ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν ἐπεδίωξεν ἐν πολλοῖς. Τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν εὑρισκόμην, ὡς εἶπον, ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ἀνεμένετο νὰ καταπλεύσῃ τὸ πρῶτον ἑλληνικὸν ὑπερωκεάνειον ἀτμόπλοιον, ὁ «Θεμιστοκλῆς», τότε «Μωραΐτης». Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς περιγράψω τὸν ἐνθουσιασμὸν μὲ τὸν ὁποῖον ἀνέμενον οἱ ὁμοεθνεῖς μας ἐκεῖ νὰ ἴδωσι κυματίζουσαν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ πλοίου τὴν σημαίαν μας καὶ τὸ πρῶτον ἐκ τῆς πατρίδος ὑπερωκεάνειον. Ἀπεστάλησαν ἀπὸ ὅλας τὰς ἀποικίας ἀντιπρόσωποι, διωργανώθησαν τελεταὶ καὶ πλεῖστα ἄλλα· ὅλα ὅμως ἀπεδείχθησαν ὅτι ἦσαν μάταια καὶ ἐψύχραναν τὸν ἐνθουσιασμὸν τῶν ἐκεῖ βιούντων Ἑλλήνων, καθὼς καὶ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔμελλον νὰ ταξιδεύσωσιν. Ὁ σκοπὸς ἦτο ἐθνικὸς ἐπαναλαμβάνω, διότι ἡ μετανάστευσις δὲν προήρχετο μόνον ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἀλλὰ μετεδόθη καὶ ἀθρόως μάλιστα εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς τὴν Ἤπειρον, εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν διότι καὶ ὅλοι οἱ ἐκεῖθεν καταγόμενοι ἐγίνοντο πρὶν θύματα τῶν ξένων ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας καὶ ἰδίως τῆς Ἰταλίας, τοὺς κατεδυνάστευον οἰκτρῶς. Εἶχε λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρεία, ἐκτὸς τῶν μεγάλων κερδῶν τὰ ὁποῖα ἤθελε λάβει, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἄλλης ἑταιρείας τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, ἡ ὁποία μόνον ἓν ἀτμόπλοιον ἔχει, εἶναι πολὺ μεγάλα καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γένωνται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόσθησαν. Διὰ τοῦτο, ἐπειδή, ἐκτὸς τῶν παραβιάσεων τῶν νόμων τοῦ Κράτους ἐκείνου, εἰς τοῦ ὁποίου τοὺς κόλπους ἔχομεν ἐμπιστευθῆ 300,000 ὁμοεθνῶν μας, ἐξετέθη καὶ ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ὑπόληψις καὶ ἐπεδεινώθη ἡ θέσις τῶν ἐκεῖ διαμενόντων Ἑλλήνων, εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ὅσον τάχιον ὑποβληθῇ πρὸς συζήτησιν τὸ μεταναστατικὸν νομοσχέδιον, καὶ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους, ἵνα σωθῇ ἡ ἐθνικότης τῶν ἐκεῖ βιούντων Ἑλλήνων, ἐκ τῶν ὁποίων, ἕνεκα τῆς καταστάσεως αὐτῆς, περὶ τοὺς 80% ἀπωλέσθησαν διὰ τὴν Ἑλλάδα ὁριστικῶς. Διότι μόλις ἐγκατέλειψαν τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἄλλης Εὐρώπης οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη περὶ τοῦ πῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος, οὐδεμία ὁδηγία ἐδόθη πῶς πρέπει ἐκεῖ νὰ διαιτῶνται, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν μᾶς μεταφέρουσι τὴν φθίσιν καὶ θὰ μεταβάλωσι τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀπέραντον φυματιοκομεῖον, διότι μεταβάλλουσι τοὺς τόπους τοὺς παρθένους, δύναμαι νὰ εἴπω, τὰ χωρία των εἰς ἑστίας φυματιώσεως Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, λαμβάνεται πρόνοιά τις ὑγειονομικὴ καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ἀτμόπλοια; Πολλοὶ ἀπέκτησαν τὴν φθίσιν ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἀτμοπλοίων. Ἠξεύρετε τί γίνεται εἰς τοὺς θαλάμους τῶν ἀτμοπλοίων; Μεταβαίνουσιν ἐντεῦθεν οἱ μετανάσται, τοποθετοῦνται εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν, ἐπανέρχονται οἱ πάσχοντες, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὰς αὐτὰς θέσεις, καὶ οὕτω καθεξῆς, καὶ μένουσιν οἱ ἐπιβάται ἐκεῖ ἐπὶ 15 ὁλοκλήρους ἡμέρας, ὅσον εἶναι τὸ ταξίδιον.

§175ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Δὲν ἔχουσιν ἰατρόν;

§176Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουσιν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ προλάβῃ.

§177Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Οἱ πάσχοντες εἰσέρχονται εἰς τὸ νοσοκομεῖον καί, ὅταν ἐξέλθωσι, τὸ νοσοκομεῖον ἀπολυμαίνεται.

§178Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ γνωρίζω αὐτὰ καὶ τίνος εἴδους ἀπολυμάνσεις γίνονται, ἔχω δὲ γράψει καὶ μελέτην σχετικήν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἄλλοτε εἰς τὸ Συνέδριον κατὰ τῆς φυματιώσεως. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς εἰς τὸ μέλλον, ἵνα ἀποκατασταθῇ ἡ θέσις τοῦ ἐθνικοῦ ἐκεῖ ἡμῶν γοήτρου, καθὼς καὶ τῶν Ἑλλήνων μεταναστῶν τῶν διαμενόντων ἐν Ἀμερικῇ διὰ λήψεως μέτρων αὐστηρῶν, διότι ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις δὲν θὰ ἀποκαλύψῃ πολλά, καθόσον οὔτε εἰς βιβλία ἀναφέρονται ταῦτα, οὔτε εἶναι εὔκολον νὰ ἀποκαλυφθῶσι. Βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ καταγνώσῃ εἰς τὸ διοικητικὸν Συμβούλιον ὅτι ἦτο ἐν γνώσει τῶν διαπραττομένων, διότι, ὡς εἶπον, ταῦτα γίνονται λαθροχειρικῶς, καὶ βεβαίως οἱ σύμβουλοι, ἂν ἐγνώριζον ταῦτα, ὡς πονοῦντες τὰ κεφάλαιά των δὲν θὰ ἐπέτρεπον νὰ γίνωνται ποτὲ αἱ καταχρήσεις αὗται. Δέον λοιπὸν νὰ ληφθῶσι τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπίγνωσιν ἡ Ἑταιρεία τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, καὶ τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπολαύσῃ· ἐπίσης νὰ ἀποκαθάρῃ τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τείνει εἰς τοιαῦτα μέσα, νὰ λάβῃ δὲ ὑπὸ σοβαρὰν ὄψιν τὸ Πρακτορεῖον Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ψυχὴ καὶ ἡ ζωὴ τῆς Ἑταιρείας, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ διευθύνηται, ὅπως σήμερον διευθύνεται, καθόσον ὁ πατὴρ εἶναι διαχειριστὴς καὶ σύμβουλος τῆς Ἑταιρείας, ὁ δὲ υἱὸς πράκτωρ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχος μεταξὺ πατρὸς καὶ υἱοῦ;

§179Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ Ἑταιρεία σκέπτεται νὰ διορίσῃ τὸν κ. Ταμβακόπουλον.

§180Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ποῖον πρέπει νὰ διορίσῃ.

§181Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Σᾶς δίδω ἐγὼ τὴν πληροφορίαν.

§182Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐπαναλέγω ὅτι ἀπεστάλη ἔγγραφον πρὸς τὴν Ὑπερωκεάνειον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου, δι’ οὗ λέγεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχος μεταξὺ πατρὸς καὶ υἱοῦ, ὅταν διαχειρίζηται τοιαύτην θέσιν.

§183ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Δὲν εἶναι μόνος· εἶναι τρεῖς.

§184Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλήγων, κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ὀφείλει εἰς τὸ μέλλον σοβαρῶς νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅσον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας, διὰ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία διὰ τόσων μελανῶν χρωμάτων περιεγράφη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης.

§185ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα, κύριοι Βουλευταί, οὐχὶ διὰ νὰ ὑπερασπίσω ἢ νὰ δικαιολογήσω πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας κατηγοροῦνται οἱ διευθυνταὶ τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐδημιουργήθη ἡ ἑταιρεία αὕτη, πῶς διῳκήθη μέχρι σήμερον, καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται. Ἡ πολυθρύλητος αὕτη Ὑπερωκεάνειος ἑταιρεία ἔχει ὡς ἑξῆς τὴν ἱστορίαν της· διαιρεῖται αὕτη εἰς τρία μέρη. Τὸ πρῶτον μέρος ἄρχεται ἀπὸ τῆς συστάσεώς της μέχρι τῆς 10ης Σεπτεμβρίου 1908, ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπτώχευσεν ὁ Μωραΐτης ὁ καὶ ἱδρυτὴς τῆς ἑταιρείας. Τὸ δεύτερον μέρος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 10ης Σεπτεμβρίου 1908 μέχρι 1ης Μαρτίου 1910. Τὸ δὲ τρίτον μέρος ἀπὸ 1ης Μαρτίου 1910, ἔνθα ἐν συνελεύσει ἐξελέγη νέον Συμβούλιον συμπεριλαβὼν καὶ τέσσαρας ἐκ τῶν παλαιῶν Συμβούλων. Ἄρχομαι ἀπὸ τὸ πρῶτον μέρος. Ὁ ἱδρυτὴς κ. Μωραΐτης, ὁ πρῶτος συλλαβὼν τὴν ἰδέαν κατασκευῆς ὑπερωκεανείων ἀτμοπλοίων πρὸς μεταφορὰν τῶν μεταναστῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰς Ἀμερικήν, δὲν ἐφρόντισε πρὸ τῆς παραγγελίας τοῦ πρώτου ἀτμοπλοίου «Μωραΐτης», μετονομασθέντος ἀργότερον «Θεμιστοκλῆς», νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὸ χρῆμα, ὅπερ ἐχρειάζετο πρὸς πληρωμὴν αὐτοῦ. Ἐξ ἄλλου εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Μωραΐτης δὲν εἶχε χρῆμα ἰδικόν του· εἶναι γνωστὸν ὅτι μετὰ μεγάλης δυσκολίας καὶ πληρώνων ὑπερόγκους τόκους, κατώρθωνε νὰ καλύπτῃ τὰς ἄλλας προσωπικάς του ὑποχρεώσεις. Κατώρθωσεν ὅμως νὰ πωλήσῃ ἑκατοστά τινα τοῦ παραγγελθέντος ἀτμοπλοίου πρὸς 850 λίρας ἕκαστον. Σᾶς προσθέτω προσέτι, ἐξ ὅσων γνωρίζω, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον παρηγγέλθη ἀντὶ 72,000 λιρῶν, ἂν καὶ τὸ συμβόλαιον ἔγινε διὰ 85,000 λίρας. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀτμοπλοίου ὁ κ. Μωραΐτης, μὴ δυνάμενος νὰ ἐξεύρῃ τὸ χρῆμα πρὸς ἀποπληρωμήν του, ἠναγκάσθη νὰ συστήσῃ ἀνώνυμον μετοχικὴν ἑταιρείαν μὲ καταστατικόν, δίδον εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως 25,000 μετοχῶν πρὸς 200 φρ. ἑκάστης. Περὶ τοῦ καταστατικοῦ τούτου δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μακρηγορήσω· εἶμαι ὅμως βέβαιος ὅτι θὰ ἐφρίττετε, ἐὰν ἐβλέπετε τὰ δικαιώματα, ἅτινα τῷ ἐδόθησαν δι’ αὐτοῦ. Σᾶς προσθέτω προσέτι καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κ. Μωραΐτης ἦτο καὶ Βουλευτής. Τὸ ἀτμόπλοιον παρελήφθη κακὴν κακῶς στοιχῖσαν εἰς τὴν ἑταιρείαν 102,000 λιρῶν, μὲ πλῆθος ἐλαττωμάτων καὶ μὲ πολλὰς ἐλλείψεις. Ἤρχισε τὸ ἀτμόπλοιον νὰ ἐργάζηται. Μετὰ τρία ταξίδια ὁ κ. Μωραΐτης δι’ ἑνὸς ἀπολογισμοῦ ἐπαρουσίασεν ὅτι ἐκέρδισε τὸ ἀτμόπλοιον 600.000 φρ. Ἐμοίρασε προσωρινὸν μέρισμα εἰς 15,000 μετοχάς, ὅσας ἔλεγεν ὅτι εἶχεν ἐν κυκλοφορίᾳ πρὸς 20 φρ. κατὰ μετοχὴν καὶ 180,000 φρ. εἰς νέον. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ταξιδίων τούτων τὰ τόσον εὐχάριστα τὸν ἐνεθουσίασαν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἀπεφάσισε νὰ παραγγείλῃ καὶ δεύτερον ἀτμόπλοιον τὸ ἐπονομασθὲν «Ἀθῆναι» ἀντὶ λιρῶν 93,000. Τὰ γεγονότα κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1908 τῶν δύο ἐμπορικῶν ναυαγησάντων ἀτμοπλοίων του, «Ἑλλάδος» καὶ «Κυκλάδων», εἶναι γνωστὰ τοῖς πᾶσι. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ ἄγριος πόλεμος, ὅστις τῷ ἐγένετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸν ἔφερεν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Ἡ πλειονοψηφία τῶν μετόχων ἀπεφάσισεν ἐν γενικῇ συνελεύσει ἐν Ἄνδρῳ, ἔνθα ἦτο ἡ ἕδρα τῆς ἑταιρείας, νὰ ἐκλέξῃ νέον συμβούλιον καὶ νὰ μεταφέρῃ τὴν ἕδραν αὐτῆς εἰς Ἀθήνας. Κατὰ κακήν μου τύχην εἰς τὴν συνέλευσιν ταύτην, τῆς 10ης Σεπτεμβρίου τοῦ 1908, ἡ πλειονοψηφία τῶν μετόχων μὲ παρεκάλεσε νὰ δεχθῶ τὴν θέσιν συμβούλου ἐν τῷ νέῳ συμβουλίῳ τῆς ἑταιρείας. Ἐγὼ δὲ ὡς ἀντιπροσωπεύων περίπου ποσὸν 6,000 μετοχῶν ἰδικῶν μου καὶ φίλων μου ἠναγκάσθην νὰ δεχθῶ.

§186Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Σεῖς εἴχετε δανείσει χρήματα εἰς τὸν Μωραΐτην;

§187ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Δὲν ἔχω νὰ σᾶς δώσω λόγον. Αὐτὸ ἀποβλέπει ἐμέ. Ἐὰν ἔχητε τὴν ἰδιότητα τοῦ εἰσαγγελέως ἢ τοῦ ἀνακριτοῦ, δύνασθε εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν νὰ μὲ καλέσητε, ἵνα τὸ μάθητε.

§188Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Θέλω νὰ καθαρίσω τὸ ζήτημα.

§189ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Θὰ τὸ καθαρίσω ἐγώ. Λοιπὸν ἐξακολουθῶ, κύριοι Βουλευταί. Ἐγνωρίζομεν ὅτι ὁ κ. Μωραΐτης εἶχε παθητικὸν 25,000 μετοχῶν πρὸς 200 φρ. ἑκάστης, ἤτοι 5,000,000. Ἀνεκαλύψαμεν ὅτι εἶχεν ἐκδώσει καὶ ὑπεραρίθμους μετοχὰς μὲ διπλοῦς ἀριθμοὺς ἀνερχομένας εἰς 7 χιλιάδας κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ λιθογράφου.

§190Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἦτο διπλοῦς ἀριθμός· ἦτο ὀκταπλοῦς.

§191ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἀμέσως τὸ ἑταιρικὸν παθητικὸν κεφάλαιον ἀνυψώθη εἰς 6,400,000.

§192Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦσαν καὶ αἱ 25.000 μετοχαὶ εἰς κυκλοφορίαν;

§193ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Μάλιστα. Κατὰ τὰ βιβλία τῆς ἑταιρείας, τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν παρέλαβε τὸ νέον συμβούλιον ἡ ἑταιρεία, ἐχρεώστει αὕτη 324,000 φρ. Ἐκτὸς τούτων ἐχρεώστει προσέτι εἰς διαφόρους κρεοπώλας, λαχανοπώλας, πράκτορας καὶ δὲν γνωρίζω εἰς πόσους ἄλλους, περίπου 160,000, ἤτοι τὸ ὅλον τοῦ παθητικοῦ ὑψοῦτο εἰς 7,080,000 φρ. Ἐξ ἄλλου ὁ ναυπηγὸς τοῦ ἀτμοπλοίου «Μωραΐτης» —τοῦ μετονομασθέντος «Θεμιστοκλῆς»— ἀπήτει ὑπόλοιπον 20,000 λιρῶν. Διάφοροι ἄλλοι ἀπαιτηταὶ ἑκατοστῶν τοῦ ἀτμοπλοίου ἐζήτουν ἄλλας 10,000 λίρας. Πᾶσαι αὗται αἱ ἀπαιτήσεις ἀνεβίβαζον τὸ παθητικὸν τῆς ἑταιρείας εἰς 7.830,000 φρ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἐνεργητικόν. Ἕν ἀτμόπλοιον μετονομασθὲν «Θεμιστοκλῆς», ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἶχον κλαπῆ ὅλα τὰ σκεύη καὶ ἔπιπλα, ἅτινα εἶχε πρὸς ἐξυπηρέτησιν 1,500 ἐπιβατῶν καὶ μεταναστῶν, βεβαίως δὲν εὑρίσκετο εἰς καλὴν κατάστασιν. Ἐὰν ἡ ἑταιρεία κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐζήτει νὰ τὸ ἐκποιήσῃ ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκετο, χάρις εἰς τὴν ἀμέλειαν καὶ ἁρπαγήν, ἥτις τῷ ἐγένετο, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ εὑρίσκετο ἀγοραστὴς μὲ 50,000 λίρας, δηλαδὴ 1,250,000 φρ. Ὑπῆρχον ἀληθῶς καὶ ἄλλαι 500,000 φρ. μετρηθεῖσαι προκαταβολικῶς διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀθῆναι», διὰ τὸ ὁποῖον ὑπεχρεοῦτο ἡ ἑταιρεία νὰ πληρώσῃ 73,000λίρας εἰς τὸν ναυπηγὸν καὶ ἐκ περισσοῦ 6,000λίρας εἰς γαιάνθρακας, ἐφόδια καὶ ἔξοδα πληρώματος διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἀτμοπλοίου ἐξ Ἀγγλίας εἰς Πειραιᾶ. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα δὲν ἀντίκρυζον τὰς ὑπαρχούσας ζημίας. Αὕτη, κύριοι Βουλευταί, ἦτο ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῆς ἑταιρείας τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν παρελάβομεν ἡμεῖς αὐτήν. Δὲν εἴχομεν τράπεζαν, οὔτε καθίσματα νὰ καθίσωμεν, μελανοδοχεῖον καὶ κονδυλοφόρον νὰ γράψωμεν, δὲν εἴχομεν οὐδὲ λεπτὸν ἐντὸς τοῦ ταμείου τῆς ἑταιρείας, οὔτε οἴκημα νὰ στεγασθῶμεν· δὲν εἴχομεν δ’ ἐπὶ πλέον καὶ χρήματα διὰ νὰ πληρώσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους μας. Τί φοβερὰ δὲ ἦτο ἡ ἡμέρα τοῦ Σαββάτου, ὅτε ἤρχοντο οἱ διάφοροι πιστωταὶ τῆς ἑταιρείας καὶ μᾶς ἠπείλουν καὶ μᾶς ἐξύβριζον διὰ νὰ τοὺς πληρώσωμεν. Δὲν μᾶς ἤρκουν ὅλα ταῦτα, ἀλλ’ ἤρχισε καὶ ἀμείλικτος συναγωνισμὸς ὅλων τῶν ὑπερωκεανείων ἑταιρειῶν ἐναντίον μας. Τί νὰ κάμῃ τὸ συμβούλιον; Νὰ τὴν διαλύσῃ; Οὔτε μίαν δραχμὴν δὲν θὰ ἤξιζεν ἡ μετοχή. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν ἡμεῖς οἱ σύμβουλοι νὰ ὑπογράψωμεν προσωπικὰ συναλλάγματα πρὸς τὰς Τραπέζας Ἐθνικὴν καὶ Ἀθηνῶν, διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις καὶ νὰ καλύψωμεν καὶ τὰς ζημίας τῶν ταξιδίων ἕνεκα τοῦ συναγωνισμοῦ. Καὶ ἐγὼ αὐτός, ὅστις σᾶς ὁμιλῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὑπέγραψα συναλλάγματα προσωπικὰ 104,000 φρ. Ἠγωνίσθημεν οἱ σύμβουλοι, ἵνα πείσωμεν τὰς Τραπέζας ὅπως δώσωσι τὸ χρῆμα πρὸς παραλαβὴν τοῦ δευτέρου ἀτμοπλοίου.

§194Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πόσον εἴχετε ἀγοράσει τὰς μετοχάς σας;

§195ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἐγώ; Τὰς μετοχάς μου; Ἀκούσατε. Μίαν ἡμέραν συνήντησα καθ’ ὁδὸν φίλον μού τινα ὅστις μὲ ἠρώτησεν ἂν τραγουδῶ. Ἐτραγούδησα, τῷ ὑπερήρεσε τὸ ᾆσμά μου καὶ μοὶ ἔδωκε χιλίας μετοχάς.

§196Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Αὐτὸ ἔγινε, διότι δὲν διετάχθη ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ νὰ ἐπεμβῇ.

§197ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Διατάξατέ την σεῖς τὴν εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν νὰ ἐπεμβῇ. Δὲν ἔχω νὰ δώσω λογαριασμὸν τῆς περιουσίας μου εἰς οὐδένα.

§198Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γνωρίζομεν ὅτι οὐδεμίαν ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ δώσετε τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐπίσης οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούῃ ταῦτα.

§199ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Δικαίωμά της εἶναι.

§200Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἠρώτησα διὰ τὰς ἰδικάς σας. Ἠξεύρετε τὸ νέον συμβούλιον πόσον ἠγόρασε τὰς μετοχάς;

§201ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Δὲν γνωρίζω, Κύριε.

§202Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ἐπιχειρεῖ νὰ διακόψῃ).

§203ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Κύριε Ἀραβαντινέ, ὡμιλήσατε ὁλοκλήρους ὥρας καὶ οὐδεὶς σᾶς διέκοψεν, ἐμὲ δὲ ἐξακολουθητικῶς μὲ διακόπτετε. Ζητεῖτε διὰ τοῦ θορύβου νὰ μὴ ἀκουσθῶσι τὰ λεγόμενά μου.

§204Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Διακόπτει).

§205ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διευθύνῃ τις τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὅταν ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, αὐθαιρέτως γίνεται Πρόεδρος. Ἀφήσατε τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διευθύνῃ τὴν συνεδρίασιν. Καὶ νομίζω ὅτι καλῶς διευθύνεται ἡ συνεδρίασις καὶ ὁ ῥήτωρ δὲν ἐξῆλθε τοῦ θέματος. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἠκούσθησαν κατηγορίαι, τί φυσικώτερον διὰ πάντα ἄνθρωπον νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς κατηγορίας;

§206Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν εἶναι σύμβουλος τῆς ἑταιρείας.

§207ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Σήμερον εἶμαι σύμβουλος τῆς ἑταιρείας.

§208ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὰς διακοπάς.

§209ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἠγωνίσθημεν οἱ σύμβουλοι ἵνα πείσωμεν τὰς Τραπέζας ὅπως δώσωσι τὸ χρῆμα πρὸς παραλαβὴν τοῦ δευτέρου ἀτμοπλοίου «Ἀθῆναι», διὰ τὸ ὁποῖον ἀτμόπλοιον ἐμέτρησεν ὁ κ. Μωραΐτης ὡς προκαταβολὴν 20,000 λίρας. Ἐπείσθησαν τέλος αἱ Τράπεζαι Ἀθηνῶν καὶ Ἀνατολῆς καὶ ἐδέχθησαν νὰ πληρώσωσιν εἰς τὸν ναυπηγὸν λίρας 65,000. Κατωρθώσαμεν δέ, ὡς βλέπετε, νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἀξίαν τοῦ ἀτμοπλοίου ἀπὸ 93,000 λιρῶν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 85,000 λιρῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ δώσωσι τὸ χρῆμα τοῦτο αἱ Τράπεζαι, ἡ ἰδιοκτησία τοῦ ἀτμοπλοίου ἐγένετο ἐπ’ ὀνόματί των. Παρέλαβεν ἡ ἑταιρεία τὸ ἀτμόπλοιον κατὰ Μάϊον 1909, ἤρχισαν τὰ ταξίδιά του, ἀλλ’ ὁ συναγωνισμὸς ἐξηκολούθει ἀμείλικτος. Ἀντὶ 100 δραχμῶν μετέβαινον οἱ μετανάσται ἐξ Ἑλλάδος εἰς Ἀμερικήν, μόνον δὲ τὰ ἔξοδα πρὸς διατροφήν, μεσιτείαν, φόρον τῆς Ἀμερικῆς καὶ φόρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου σημειώσατε ὅτι ἀνήρχοντο εἰς φράγκα 75 κατ’ ἄτομον. Ἐξ ἄλλου τὸ Πρακτορεῖον τῆς Ἀμερικῆς μᾶς ἐπαρουσίαζεν ἔξοδα καταπληκτικὰ καὶ ἀδικαιολόγητα. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν ὅτι ἦτο ἐπάναγκες ν’ ἀλλάξωμεν τὸν πράκτορα τῆς Ἀμερικῆς. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν μᾶς ἐπρότεινεν ἡ Σταφιδικὴ Ἑταιρεία Πατρῶν ν’ ἀναλάβῃ αὕτη τὸ Πρακτορεῖον τῆς Νέας Ὑόρκης, ἐπειδὴ εἶχεν ἤδη γραφεῖον ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, τὸ ὁποῖον διηυθύνετο ἀπὸ ἕνα κύριον Jacson Ἀμερικανόν. Ἐδώκαμεν τὸ Πρακτορεῖον εἰς τὴν Σταφιδικὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ κατὰ κακήν μας τύχην ἐπέσαμεν ἀπὸ τὴν Σκύλλαν εἰς τὴν Χάρυβδιν. Ἀπὸ τὰ 22 δολλάρια ναῦλον ἐξ Ἀμερικῆς εἰς Ἑλλάδα ἐλάμβανεν ὡς προμήθειαν 6 δολλάρια, ἤτοι 30%, δι’ ἐπισκευὴν μερικῶν βαρελίων σταφίδος, ἐλάμβανεν 700 δολλάρια κατὰ ταξίδιον, διὰ μικρὰς ἐπισκευὰς τοῦ ἀτμοπλοίου «Θεμιστοκλῆς» ἐπληρώσωμεν περίπου 80,000 δολλάρια. Διὰ νὰ πεισθῆτε διὰ τὴν ἁρπαγὴν καὶ λῃστείαν, ἥτις ἐγένετο εἰς τὴν Ἑταιρείαν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀπὸ τὸν κ. Jacson, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δι’ ἓν χώρισμα ἀπὸ ἁπλᾶς σανίδας ἀρροκανίστους, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὸ ἀτμόπλοιον «Ἀθῆναι», περίπου 55 τετραγωνικὰ μέτρα, ἀπῄτησεν ὁ κ. Jacson νὰ πληρώσῃ ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἐπλήρωσε, λίρας Ἀγγλίας 860! Πάντα ταῦτα ἔφερον τὴν Ἑταιρείαν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ εἶναι συνεπὴς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὰς Τραπέζας καὶ νὰ μὴ πληρώσῃ τὴν δόσιν τοῦ Νοεμβρίου. Αἱ Τράπεζαι κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1910 ἠναγκάσθησαν νὰ λάβωσιν εἰς κατοχὴν τὸ ἀτμόπλοιον «Ἀθῆναι» καὶ νὰ ζητήσωσι νὰ τὸ πωλήσωσι πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ χρήματός των. Μέρος τοῦ Συμβουλίου, οἱ κύριοι Κυριακός, Ἀθανασίου, Ἀνδριτσάκης καὶ ἐγώ, ἐνῳκιάσαμεν τότε τὸ ἀτμόπλοιον ἀπὸ τὰς Τραπέζας διὰ δύο ταξίδια τεσσάρων μηνῶν προκαταβαλόντες ἐξ ἰδίων μας λίρας 4,000, λαβόντες δὲ εἰς βάρος μας προσωπικῶς καὶ ἀλληλεγγύως τὰς ζημίας καὶ τοὺς κινδύνους, οἵτινες ἤθελον προκύψει ἐκ τῶν δύο τούτων ταξιδίων. Συνάμα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο κατώρθωσεν ἡ Ἑταιρεία νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὰς ὑπερωκεανείους ἑταιρείας πρὸς παῦσιν τοῦ καταστρεπτικοῦ συναγωνισμοῦ ὁρίσασα ὡρισμένον ναῦλον ἐξ Ἑλλάδος εἰς Ἀμερικὴν καὶ ἐξ Ἀμερικῆς εἰς Ἑλλάδα. Οὕτω δὲ ἔληξε καὶ ὁ ἀμείλικτος πόλεμος τοῦ συναγωνισμοῦ. Τὰ δύο ταῦτα ταξίδια τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀθῆναι» ἐγὼ μόνος τὰ διηύθυνα, συμφώνως μὲ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμα μὲ τοὺς συνενοικιαστάς. Ἔκαμα δὲ προσέτι καὶ συμβόλαιον μὲ τὰ διάφορα Πρακτορεῖα καὶ μὲ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν διὰ τὸ Πρακτορεῖον τῆς Ἀμερικῆς. Ἔλαβον ἐγγυήσεις διὰ τὸ Πρακτορεῖον τῆς Ἀμερικῆς 100,000 φρ., διὰ τὸ Πρακτορεῖον Πατρῶν 50,000 φρ. μὲ προμηθείας περιωρισμένας κατὰ τὸ ἥμισυ, καὶ μὲ ἄλλους περιορισμοὺς διαφόρων κονδυλίων. Σύμβασιν δὲ ἐπίσης καὶ μὲ τὸν τροφοδότην ἔκαμον, κατορθώσας οὕτω νὰ καταβιβάσω τὰ ἔξοδα τῆς τροφοδοσίας κατὰ 50%. Τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῶν δύο τούτων ταξιδίων ἦτο ὅτι ἔφερε κέρδη καθαρὰ 330,000 φρ., ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ συμβολαιογραφικοῦ ἐξοφλητικοῦ, ὅπερ μοὶ ἔδωκεν ἡ Ἑταιρεία. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐμετρήθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἂν καὶ δικαιωματικῶς ἀνῆκεν εἰς ἡμᾶς, διότι, ἂν συνέβαινέ τις σύγκρουσις ἢ ἄλλη τις θαλασσία ζημία, ἥτις ἠδύνατο νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 500,000 φρ., τὴν ζημίαν ταύτην θὰ ἤμεθα ὑπόχρεοι νὰ τὴν πληρώσωμεν ἡμεῖς οἱ ἐνοικιάσαντες τὸ ἀτμόπλοιον καὶ οὐχὶ ἡ ἑταιρεία. Ὥστε βλέπετε ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο διὰ τῆς ὑπομονῆς του, ἐπιμονῆς του καὶ κινδύνων προσωπικῶν ἠγωνίσθη καὶ κατώρθωσε καὶ ἔσωσε τὴν Ἑταιρείαν ἀπὸ βεβαίαν καταστροφὴν καὶ διάλυσιν. Αἱ Μετοχαὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς πτωχεύσεως τοῦ Μωραΐτου προσεφέροντο ἀντὶ 20φρ. καὶ δὲν εὑρίσκετο ἀγοραστής. Σήμερον αἱ μετοχαὶ τῆς Ὑπερωκεανείου ἔφθασαν εἰς 105 φράγκα. Καὶ ὅλα ταῦτα, διότι ἠγοράσθη τὸ ἀτμόπλοιον «Ἀθῆναι», ἀτμόπλοιον πρώτης τάξεως, ἠγοράσθη μόνον ἀντὶ 85,000 λιρῶν, στοιχίζον εἰς τὴν Ἑταιρείαν κατὰ 17,000 λίρας ὀλιγώτερον τοῦ «Θεμιστοκλέους», ἂν καὶ εἶναι τελειότερον καὶ μεγαλείτερον, καὶ διότι εἰσήλθομεν εἰς τὸ Poul καὶ ἔπαυσεν ὁ ἄγριος συναγωνισμός. Ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1908 καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο τούτων ταξιδίων μέχρι τέλους Μαΐου 1910, οὐδὲν ἀπολύτως συνέβη παραβιάζον τοὺς Ἀμερικανικοὺς νόμους. Τὸν Μάρτιον τοῦ 1910 πολλοὶ δυσηρεστημένοι πράκτορες καὶ μέτοχοι, μηχανικοὶ καὶ λοιποί, ἠγόρασαν 1500 μετοχάς, ἔκαμον ἓν συνδικάτον καὶ ἐξέλεξαν νέον συμβούλιον. Εἰς τὴν συνέλευσιν τῆς 1ης Μαρτίου τοῦ 1910 ἤλλαξαν τὸ Καταστατικόν, ἔφερον διευθυντὴν ἰδικόν των καὶ διώρισαν δύο διευθύνοντας συμβούλους. Κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τοῦτο διάστημα, ὅτε ἔλαβον τὴν διεύθυνσιν τῶν δύο ἀτμοπλοίων, ἐὰν διέπραξαν οἱ Κύριοι οὗτοι παρανομίαν τινὰ ἤ τι ἀντιβαῖνον εἰς τοὺς Ἀμερικανικοὺς νόμους περὶ μεταναστεύσεως, δὲν γνωρίζω.

§210ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Ἑταιρεία ἐμόρφωσε πεποίθησιν ἂν ὁ διευθυντὴς αὐτῆς ἐγένετο ὑπαίτιος ἐγκληματικῆς πράξεως;

§211ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρείας ἐτηλεγράφησεν ἐπανειλημμένως καὶ ἔγραψε καὶ παρεκάλεσε νὰ σταλῇ ἡ διαδικασία τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ δικαστηρίου, ὅπως ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων πεισθῇ, ποῖοι εἶναι οἱ ἔνοχοι. Ἂν καὶ ἤμην σύμβουλος, σύμβουλος ὅμως μειονοψηφίας, ἔλειπον ὅμως καθ’ ὅλον τὸ θέρος εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ δὲν ἐλάμβανον ὡς ἐκ τούτου μέρος εἰς τὰ συμβούλια, ὥστε νὰ γνωρίζω. Ἄλλως τε ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἦτο τῶν διευθυνόντων συμβούλων, τῆς διευθύνσεως, καὶ τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τῶν ἀτμοπλοίων. Σᾶς εἶπον ὅλα ταῦτα, διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὸ ἑξῆς: Πάντοτε εἰς ὅλα τὰ ταξίδια, ἐκ τοῦ κατωτέρου πληρώματος τῶν ἀτμοπλοίων ἀπεδίδρασκον εἰς τὴν Ἀμερικὴν δέκα καὶ δέκα πέντε κατὰ ταξίδιον. Αἱ Ἀμερικανικαὶ λιμενικαὶ Ἀρχαὶ ἦσαν ἐν γνώσει τούτου. Ἐξ ἄλλου ἡ νέα διεύθυνσις ἠναγκάσθη ν’ ἀλλάξῃ τὸν Πράκτορα. Ὁ Πράκτωρ οὗτος κ. Jacson ἐξεμάνη, διότι ἔχασε μίαν τόσον προσοδοφόρον ἐργασίαν, καὶ ἐκίνησε πάντα λίθον ὅπως φέρῃ δυσκολίας εἰς τὴν ἑταιρείαν συνεννοούμενος καὶ μὲ δύο ἄλλους ὑπαλλήλους, ἀποβληθέντας ἐκ τοῦ Πρακτορείου τοῦ Πειραιῶς, καὶ ἐδημιούργησε τὸν θόρυβον καὶ τὰ τελευταῖα θλιβερὰ γεγονότα τῆς Ἀμερικῆς. Εἶναι δὲ γνωστὸν τοῖς πᾶσι ὅτι καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, ξένων ἑταιρειῶν καὶ Ἑλληνικῶν, κατηγορήθησαν ὅτι ὑπέπεσαν εἰς παραβάσεις τῶν Ἀμερικανικῶν περὶ μεταναστεύσεως νόμων· οὐχ ἧττον ὅμως ἡ Ἀμερικανικὴ δικαιοσύνη δὲν ἐφάνη ποτὲ τόσον ἀμείλικτος καὶ τόσον ἀδυσώπητος ὡς ἐφάνη εἰς ἡμᾶς. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλα διδόμενα λίαν σοβαρὰ ἐνισχύοντα τοὺς λόγους τούτους. Ἀλληλογραφία καὶ προσωπικαὶ συνεννοήσεις μεταξὺ ἀνθρώπων τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. Jacson καὶ τῆς ἑταιρείας, ἐν ᾗ οὗτος λέγει ὅτι, ἐὰν τῷ δοθῇ τὸ Πρακτορεῖον τῆς Νέας Ὑόρκης, αὐτὸς ἀναλαμβάνει ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς κατηγορουμένους ἀπὸ φυλάκισιν καὶ ἀπὸ πρόστιμον. Τὸ παρὸν συμβούλιον ἐζήτησε καὶ ταχυδρομικῶς καὶ τηλεγραφικῶς τὴν δικογραφίαν διὰ νὰ φωτισθῇ καὶ γνωρίσῃ τοὺς ἐνόχους καὶ προβῇ εἰς ἀπόλυσιν αὐτῶν. Ἅμα δὲ λάβῃ τὴν δικογραφίαν θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του. Ἐὰν δὲ τὸ Συμβούλιον δὲν πράξῃ τὸ καθῆκόν του, πρᾶγμα ὅπερ ἀμφιβάλλω, ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ παραιτηθῶ. Ἔχω δὲ πλήρη πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἔνοχοι ἐν τῇ ἑταιρείᾳ δὲν θέλει διστάσει, ὁποιανδήποτε θέσιν καὶ ἂν κατέχωσιν οὗτοι, νὰ τοὺς θέσῃ εἰς τὴν θέσιν των.

§212Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Διὰ τὴν Δευτέραν, κύριε Πρόεδρε. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὐτή.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§214Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὴν Πέμπτην. Τὴν Δευτέραν εἶναι ἄλλη.

§215Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Αὐτὴ θὰ εἶναι.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ.).