1911.06.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 110.

Τῆς 10ης Ἰουνίου 1911.

(Παρασκευή)

Προεδρία κ. Ν. Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 45′ π. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: 1) Οἱ κάτοικοι Πιτσωτᾶς διαμαρτύρονται κατὰ τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἀγροφυλακῆς Φουρνᾶ, διότι παρανόμως συλληφθέντων ζώων των ζητοῦνται σύλληπτρα· 2) Οἱ κάτοικοι Σουλεϊμάναγα ὑποβάλλουν ἀναφορὰν περὶ ἐκτελέσεως ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων· 3) Ὁ πρώην ἐργοδηγὸς Ἰω. Σκάντζικας ἐκκαθαρισθεὶς ζητεῖ ἀναθεώρησιν τῆς περὶ αὐτοῦ ἐκκαθαριστικῆς ἀποφάσεως· 4) Ὁ λαὸς Ἀγουλινίτσης ζητεῖ ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ δήμων νομοσχεδίου· 5) Οἱ κάτοικοι Παυλιάνας αἰτοῦνται ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου τῶν κυρίων Βουλευτῶν Κερκύρας· 6) Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ Ἀλ. Κύρκος, Ἰ. Πετρόπουλος, καὶ Ἀγ. Τζιάννος ζητοῦσι βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των· 7) Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Κάτω Ποταμιᾶς, Καλαμᾶ καὶ Βουτσίνου ζητοῦσιν, ὅπως τὰ ἐν τῇ περιφερείᾳ των πεῦκα μὴ παραχωρῶνται εἰς ἐκμισθωτήν· 8) Οἱ ἐκ Μακροχωρίου τῆς Εὐβοίας Κ. Μανοῦσος καὶ Κ. Πεππὲς διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου Ἀπ. Καρακανιᾶ παρανόμως συλλαβόντος καὶ βασανίσαντος αὐτούς· 9) Ἡ Ἀγγλοϊταλικὴ ἑταιρεία ζητεῖ νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ φάκελος τοῦ Γοργοποτάμου, ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον παρέβη τοὺς νόμους· 10) Ὁ ἐργατικὸς σύνδεσμος Κερκύρας ζητεῖ ψήφισιν ἐργατικῆς νομοθεσίας· 11) Οἱ καπνεργάται Πατρῶν ζητοῦσι φορολογίαν τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων· 12) Οἱ ἐφημέριοι τοῦ δήμου Ἀνδρίων ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 13) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου συγχαίρει τῇ Βουλῇ καὶ τῇ Κυβερνήσει διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος· 14) Ἡ ἀδελφότης τῶν τυπογράφων ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀργίας καὶ δι’ αὐτούς· 15) Ἡ ἀδελφότης τῶν τυπογράφων ζητεῖ φορολογίαν τῶν λινοτυπικῶν μηχανῶν· 16) Ὁ κλῆρος Λευκάδος ζητεῖ ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Θ. Ἀναστασόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος παραίτησίν του. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λαγοπάτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τεῦχος Αʹ). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§2Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ τις, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πάντως κατὰ σπανίαν, ἂν μὴ κατὰ μοναδικήν, ἐξαίρεσιν ἀνεθεωρήσαμεν ὁλόκληρον πολίτευμα εἰς διάστημα χρόνου ἐλαχίστου, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἕνεκα τοῦ ὁποίου φυσικὰ κατεπονήθημεν ὑπερβολικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπίσης ν’ ἀρνηθῇ τις ὅτι καὶ νομοθετικὰ ἔργα κατὰ ποσότητα συνετελέσαμεν. Ἤδη ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, ὑπερβαλόντως καταπεπονημένη, οὐ μόνον ἐκ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν εἰς τόσον μικρὸν χρόνου διάστημα, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει ἀπέκαμεν ἤδη καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους ὅλου ἡ διανοητικὴ καὶ νευρικὴ ἐν γένει ἔντασις, καὶ συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ εἴμεθα ἀκόμη περισσότερον καταπεπονημένοι. Καὶ ἡ ὥρα τοῦ ἔτους εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ αὐτὴ ἀκόμη συντελεῖ εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ἐντελῶς, καθὼς πρέπει, νὰ ἐπιτελέσωμεν τὰ ἔργα ἡμῶν περαιτέρω. Θὰ προσέθετον ἀκόμη, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ αἴθουσα τοῦ Βουλευτηρίου δὲν συντελεῖ εἰς τοῦτο.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀνεμιστῆρες διὰ τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς. Ἠρεύνησα εἰς ὅλα τὰ καταστήματα τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ δὲν εὗρον οὐδαμοῦ.

§4ΕΥΣ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἶχον ἀντίρρησιν διὰ τοὺς ἀνεμιστῆρας, τὴν ὁποίαν μάλιστα ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν, διότι δὲν θὰ εἶχον ἐλαχίστην ἐπιθυμίαν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἔχει τις τοιαύτην ἐπιθυμίαν νὰ ἀποκτήσῃ νευραλγίαν. Ἡ αἴθουσα εἶναι τοιαύτη δυστυχῶς, ὥστε, ἅμα κλίνομεν τὰ παράθυρα, νὰ ὑποφέρωμεν ἐξ ἀφορήτου καύσωνος, ὅταν δὲ ἀνοίγωμεν τὰ παράθυρα, νὰ ἔχωμεν ῥεύματα τοιαῦτα, τῶν ὁποίων τὴν ἐπίδρασιν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἔχω ὑποστῆ ἐπικινδύνως. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου ἡμῶν κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς Συνόδου, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ ὅπως φέρῃ τὰς δηλώσεις της ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ συναινέσῃ νὰ ψηφίσωμεν μόνον τὰ νομοσχέδια τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ὅσα ἄλλα νομίζει ἀπολύτως ἀπαραίτητα, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν, διότι φαίνεται ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν 15 ἢ 20 Σεπτεμβρίου, καὶ συνεχίσωμεν, ὅπως συμπληρώσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ Κυβέρνησις. Διότι, ἂν συνεχίσωμεν σήμερον, ὄχι μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ πάθῃ ἡ ὑγεία πλείστων ἐξ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότερον, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως νὰ συντελέσωμεν ἔργον ἀνάλογον πρὸς τοὺς πόθους ἡμῶν καὶ τὰ συμφέροντα τὰ κοινωνικά. Διότι Βουλὴ καταπεπονημένη, Βουλὴ ἀγωνιῶσα πότε νὰ ἀπέλθῃ ἐντεῦθεν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της καθὼς πρέπει. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ αἰσθάνηται ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀνάγκη πρὸς τοῦτο· οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, καθὼς ἤδη ἀνεκοινώθη εἰς τὴν δημοσιότητα, θὰ ἀπέλθωσιν εἰς λουτρά. Ἔχουσιν ἀνάγκην, ὡς ἄνθρωποι καὶ αὐτοί, ἀναπαύσεως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μείνωσιν ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἵνα κανονίσωσιν εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας τὴν πολιτικὴν αὐτῶν, διότι εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, δὲν φαίνεται δυνατὸν καὶ νὰ ὑποτεθῇ κἂν ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν ἔχουσι παραμελήσει τὰ κυβερνητικὰ αὐτῶν καθήκοντα. Μετὰ τοῦτο ἔχουσιν ἐπίσης ἀνάγκην νὰ σκεφθῶσιν ἐπί τινα χρόνον, ποῖαί τινες θὰ ὦσιν αἱ νομοθετικαὶ ἡμῶν ἐργασίαι κατὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς Βουλῆς κατὰ Σεπτέμβριον ἢ Ὀκτώβριον. Τὰ δύο ταῦτα, ὁ κανονισμὸς τῶν κυβερνητικῶν τῶν ἐνεργειῶν καὶ ὁ κανονισμὸς τοῦ μέλλοντος νομοθετικοῦ ἔργου ἡμῶν κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον τῆς Συνόδου, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀπασχολήσωσι τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἕνα μῆνα, καὶ δὲν μένει χρόνος, ἐὰν τὸ ταχύτερον δὲν ἀπέλθωμεν ἐντεῦθεν.

§5ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μᾶς βοηθήσητε νὰ διεξαγάγωμεν ταχέως τὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§6ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον σᾶς ἐβοήθησα πάντοτε.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ ὡς ἐπίκρισιν.

§8Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς. Τὸ νὰ νομίζῃ τις, ὅτι μετὰ τοσοῦτον κάματον καὶ εἰς τοιαύτην τοῦ ἔτους ὥραν μὲ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς, μὲ τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὲ τροπολογίας διαφόρων Βουλευτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τὸ πανεπιστημιακὸν νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον.

§9ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ν’ ἀπολέσωμεν ἀκόμη ἓν ἔτος;

§10ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἰδοὺ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀπολέσωμεν τίποτε: Ὑπάρχει πρότασις νόμου ὑπὸ 190 Βουλευτῶν ὑπογεγραμμένη, ἥτις δύναται νὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα κατὰ τὸ δυνατόν. Θὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν 15 Σεπτεμβρίου, τὰ μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου ἄρχονται ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου, δὲν ἔχομεν δὲ οὔτε Πρόεδρον νὰ ἐκλέξωμεν οὔτε ἐπιτροπὰς οὔτε ἄλλην τινὰ προκαταρκτικὴν ἐργασίαν· μέχρι τῆς 1 Ὀκτωβρίου τὸ πανεπιστημιακὸν νομοσχέδιον θὰ ἔχῃ ψηφισθῆ, ἡ πλήρωσις τῶν ἑδρῶν θὰ ἔχῃ ἤδη ἐπέλθει κατὰ ἓν μέρος καὶ κατὰ τὸ ἕτερον μέχρι τῆς 10 Ὀκτωβρίου κατὰ τὸν ψηφισθησόμενον τότε νόμον· ἑπομένως δύνανται νὰ ἀρχίσουν τὰ μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου μὲ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους ἄριστα. Εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ καταπονώμεθα μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων; Ἤκουσα μάλιστα νὰ λέγηται ὅτι θὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ δήμων!

§11ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν φαίνεται εὔκολον νὰ προφθάσῃ ἐκεῖνο, ἀλλὰ τὸ πανεπιστημιακὸν πρέπει νὰ γίνῃ.

§12ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρισθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις καὶ νὰ καθορισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην τῆς κρίσεως τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Βουλὴ ποῖα νομοσχέδια θὰ συζητηθοῦν, ὥστε νὰ ἔρχωνται μελετημένοι οἱ κύριοι Βουλευταί, καὶ τέλος πάντων νὰ ἀπαλλαχθῶμεν τοῦ ἀφορήτου καύσωνος, διότι ἡ ἐν Ἀθήναις διαμονὴ εἶναι ἀφόρητος. Ὁρίσατε ποῖα νομοσχέδια θέλετε νὰ ψηφίσωμεν, ὥστε νὰ τὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, διότι, βεβαιωθῆτε, οὐδένα σκοπὸν ἀντιδράσεως ἔχομεν.

§13ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι ἐγώ· ἀναγνωρίζω ὡς δεδικαιολογημένην τὴν δυσφορίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τὸ ἐπιβάλλει καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ προσφέρῃ τὴν συνεργασίαν της προθύμως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΚΔʹ (3724) περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας».

§15Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ ὁποία ἔχει περιληφθῆ εἰς τὸ 7ον ἄρθρον, νομίζω.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχεν ὑποβληθῆ μία τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Νέγρη, καθ’ ἣν ὁ τμηματάρχης τῶν δασῶν δευτέρας τάξεως μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν προάγεται εἰς τμηματάρχην αʹ τάξεως. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συνόλου, ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν ἄρσιν τῶν ἀντινομιῶν ἐν τῷ νόμῳ· ἐξηκριβώθη ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης καθίσταται μία ἀντινομία πρὸς τὸν πρῶτον νόμον, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν προάγεται ὁ τμηματάρχης.

§17Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι τοῦ κ. Νέγρη· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία ἄλλη τροπολογία.

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης ἀνεγνώρισεν ὅτι λαμβάνεται ἐκεῖ πρόνοια καὶ ἐκρίθη ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐνταῦθα λόγος.

§19Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ χορηγίας ἀδείας εἰς τὴν Λιμενικὴν Ἐπιτροπὴν Γυθείου πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τοῦ οἰκείου δήμου πρὸς ὕδρευσιν τῆς πόλεως». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΘʹ τοῦ 1893 περὶ καταδιώξεως ἀρουραίων καὶ ἀκρίδων».

§22ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου.

§23Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ δὲν θεωρῶ αὐστηρὰς τὰς ποινάς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§25ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου. Ἡ χρηματικὴ ποινὴ ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς 6 δραχ. καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ὡς ἐλάχιστος ὅρος διὰ τοὺς ἀρεσκομένους νὰ συντρέξωσιν εἰς τὴν καταδίωξιν. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι οἱ δικασταὶ ἀποδειλιῶσιν εἰς τὴν ἐπιβολὴν αὐστηρῶν ποινῶν. Ἐπεθύμουν λοιπὸν ἀντὶ νὰ ὁρισθῇ ἐλάχιστος καὶ μέγιστος ὅρος, νὰ εἴπωμεν ὅτι τιμωροῦνται μὲ πρόστιμον καὶ ἀφίεται εἰς τὸ Δικαστήριον νὰ ἐπιβάλλῃ ὅσον πρόστιμον θέλει. Κατωτέρω λέγει, διὰ τοὺς παραμελοῦντας τὴν καταδίωξιν τῶν ἀκρίδων, ὅτι ἐπιβάλλεται πρόστιμον ἀπὸ 100–1000 δραχ. Ὁ ἐλάχιστος ὅρος πρέπει νὰ λείψῃ καὶ ὁ δικαστὴς ἀναλόγως τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν νὰ ἐπιβάλλῃ καὶ τὴν ποινήν.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς ἀφαιρεθῇ ὁ κατώτερος ὅρος καὶ ἂς μείνῃ ὁ ἀνώτερος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§27ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω εἰς τὸ ἄρθρον 2, ἐκεῖ ἔνθα λέγεται «εἰσάγονται εἰς τὸ ἁρμόδιον Πταισματοδικεῖον αὐτεπαγγέλτως ἢ ἐπὶ τῇ μηνύσει παντὸς πολίτου καὶ ὑποβάλλονται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἰς πρόστιμον δραχμῶν ἓξ τοὐλάχιστον δι’ ἑκάστην ἡμέραν ἀπουσίας», νὰ τεθῇ ἀντ’ αὐτοῦ ἁπλῶς «τιμωροῦνται διὰ προστίμου».

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μὴ ἐπιβάλωσι μιᾶς δραχμῆς πρόστιμον· ἂς ἐλαττωθῇ εἰς 4 δραχμὰς ἀντὶ ἕξ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§29Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτό, ὡς διατυποῦται, ὑπεύθυνοι εἶναι ἅπαντες, καὶ ὁ κύριος καὶ ὁ νομεὺς καὶ ὁ ἐνοικιαστής, ἐνῷ κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅταν ὁ ἰδιοκτήτης ἐνοικιάσας τὸ κτῆμά του ἀπουσιάζῃ, εὑρίσκεται εἰς τὴν Εὐρώπην, οὐδεμίαν εὐθύνην δύναται νὰ ἔχῃ διὰ τὰς ἀκρίδας, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἡ ζωὴ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην θὰ καταντήσῃ ἀβίωτος. Διὰ τοῦτο εἶχον προτείνει εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «οἱ κύριοι, νομεῖς ἢ διευθυνταὶ ἀγροτικῶν κτημάτων, ἐκτάσεως, τοὐλάχιστον, ἑκατὸν συνεχυμένων στρεμμάτων, ἂν καλλιεργῶσι ταῦτα ἄνευ ἐνοικιαστοῦ ἢ οἱ ἐνοικιασταὶ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει κλπ.» ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§30Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτή, ἀφοῦ εἶναι σαφεστέρα ἡ διατύπωσις. Ἐπίσης συμφώνως πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Μπακοπούλου νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ κατώτερον ὅριον τῆς χρηματικῆς ποινῆς. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τοῦ νόμου ΓΤΟΑʹ τῆς 8 Ὀκτωβρίου 1909 περὶ διοικήσεως τοῦ στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στρατοῦ». Ὁ κ. Φλαμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§33Λ. ΦΛΑΜΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§34ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ὑπερασπίσω τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου, καὶ διὰ τὴν συνείδησίν μου εἶναι, καὶ θὰ εἶναι παντελῶς ἀδιάφορον, ἄν τις ἤ τινες θεωρήσωσιν ὅτι δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ἵνα ὑπερασπίσω τὸν Διάδοχον, καταλήγων εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξω. Ἔχετε, Κύριοι, ἀκούσει πολλάκις καὶ ἔχετε ἀναγνώσει ἐπίσης πολλάκις μίαν φράσιν, ἔχουσαν οὕτω: «Τοιουτοτρόπως γράφεται ἡ ἱστορία». Κύριοι, εὑρισκόμεθα πρὸ περιστάσεως, ὥστε νὰ εἴπωμεν, «τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται ἡ ἱστορία». Κατέλυσεν ἡ ἐξέγερσις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἕνα θεσμόν, τὸν ὁποῖον ἔρχεται νὰ ἀνεγείρῃ μία Βουλὴ κεκμηκυῖα!

§35Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔτυχε νὰ τὸν ἀνεγείρῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ ἀκριβῶς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν κατέλυσαν.

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἠρώτων τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐφαρμοστής τῶν ἐπαναστατικῶν πόθων καὶ ἰδεωδῶν, τῶν ἐθνικῶν τουτέστι πόθων καὶ ἰδεωδῶν; Εἶναι ἐκτελεστὴς τῆς ἐθνικῆς, τῆς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως, ἢ εἶναι δαμαστὴς αὐτῆς, νικητὴς αὐτῆς; Ἐὰν εἶναι ἐκτελεστὴς τῶν θελήσεων, τῶν ἐπιταγῶν, τῶν πόθων τῆς Ἐπαναστάσεως, καλῶς πράττει συνεργαζόμενος μετὰ τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο ἠθέλησεν ἡ λαϊκὴ ἐπανάστασις ἡμῶν, τὴν τήρησιν τοῦ πολιτεύματος ἀπαραμειώτου. Ἀλλ’ ἐὰν εἶναι δαμαστὴς τῆς Ἐπαναστάσεως, ἐὰν εἶναι νικητὴς τῆς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως, ἐρωτῶ αὐτόν, διατί συνεργάζεται μετὰ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας; διατί δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν οὐχὶ τῶν πόθων τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τῶν πόθων ἑαυτοῦ, διὰ μόνων τῶν οἰκείων δυνάμεων; Καὶ ἐκτιθέμενος τόσον ἀποτόμως καταντικρὺ τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καταντικρὺ τῶν ἔργων τῆς Ἐπαναστάσεως, διατί δὲν εἶχε τὴν γενναιότητα νὰ ἀντικρύσῃ αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν, ὅτε ἀκμαία καὶ πλήρης παρίστατο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ ἀνατρέψῃ τὸ ἔργον τὸ ἐπαναστατικὸν εἰς τὰ κυριώτατα αὐτοῦ σημεῖα κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς ζωῆς τῆς Βουλῆς ταύτης, κατὰ τὰς στιγμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας μόλις διατηρεῖ δυνάμεις τινὰς ἀντοχῆς ἡ Βουλὴ αὕτη; Δὲν ἔχω ἐγώ, Κύριοι, τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Ἐπανάστασις ἡ στρατιωτικὴ εἶναι ἐκείνη, ἥτις ὁλοκλήρως καὶ καθ’ ἑαυτήν, ἀπετέλει τὸ γεγονός, ὅπερ συνήθως καλοῦμεν Ἐπανάστασιν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ ἐπανάστασις ἡ στρατιωτικὴ ἦτο μία τις ἐκδήλωσις τῆς ἐθνικῆς ἐν τῷ συνόλῳ ἐξεγέρσεως, ἐξεγέρσεως τὴν ὁποίαν, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, παρεσκεύασε τὸ ἔθνος ὁλόκληρον ἐργαζόμενον ἀπὸ δεκαετηρίδων, ἀγωνιζόμενον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Καὶ αὐτὴ δὲ αὕτη ἡ ἐπανάστασις ἡ στρατιωτική, δὲν ἔχω τὴν γνώμην ἐγὼ ὅτι κυριώτατον σκοπὸν ἐπεδίωξε τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ὂχι· ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ ὅτι, ἐὰν δὲν κατηργεῖτο ἡ Γενικὴ Διοίκησις, ἄλλην κατεύθυνσιν θὰ ἐλάμβανε βεβαιότατα ἡ ἐπανάστασις ἡ στρατιωτική, ἑπομένως ἡ ὅλη ἐθνικὴ ἐξέγερσις. Δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Γενικὴ Διοίκησις κατηργήθη τῇ θελήσει καὶ τῆς Βουλῆς, ἑκουσίᾳ τὴν φορὰν ταύτην ἐκτελούσης τὴν ἐπιταγὴν τῆς στρατιωτικῆς ἐπαναστάσεως· καὶ ἐπὶ πλέον δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἐχειροκρότησε τὸ ἔθνος ὁλόκληρον. Ποῖαι ἐμεσολάβησαν περιστάσεις καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ ὑποστηρίξῃ τις, ὅτι θεσμός, καταργηθεὶς κατ’ ἐπιταγὴν τῆς στρατιωτικῆς ἐπαναστάσεως, τῇ θελήσει ἐν τούτῳ τῆς Βουλῆς καὶ τῇ ἐπιδοκιμασίᾳ τοῦ Ἔθνους, εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπον καὶ ὠφέλιμον νὰ ἀνεγερθῇ αὖθις; Καὶ ἐπιζητεῖται ἡ ἀνέγερσις τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου κατὰ τρόπον, ὅστις δὲν εἶναι εὐθύς. Δὲν εἶναι δὲ ὁ τρόπος ὁ προσήκων, ὅταν δὲν εἶναι τρόπος εὐθύς· καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἤκουσα καὶ παρὰ πολλῶν κυρίων συναδέλφων λεγόμενον: «δὲν ἐπανέρχεται ἡ Γενικὴ Διοίκησις· πρόκειται περὶ γενικῆς ἐπιθεωρήσεως· δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα». Εἶναι ἀνάγκη διὰ ζώσης φωνῆς νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου: «Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ παρίσταται εἰς τὰς τελουμένας κατ’ ἔτος μεγάλας ἀσκήσεις καὶ ὑποβάλλει ἔκθεσιν περὶ τούτων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ δύναται νὰ ἀνατεθῇ ἑκάστοτε ἡ διεύθυνσις μεγάλων ἀσκήσεων, ἢ ἡ διοίκησις τμημάτων Στρατοῦ κατὰ ταύτας». Πρῶτον ἐρώτημα: Ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ὅταν θὰ ἀναλαμβάνῃ ὁ Διάδοχος Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τὴν διεύθυνσιν τῶν μεγάλων ἀσκήσεων ἢ τὴν διοίκησιν τμημάτων στρατοῦ; Καὶ τί θὰ συμβῇ ἐν διαφωνίᾳ, ἐν διαφωνίᾳ τυχὸν ῥιζικῇ; Δεύτερον ἐρώτημα: Μετὰ πᾶσαν γενικὴν ἄσκησιν ἕπονται κρίσεις περὶ διαφόρων πραγμάτων καὶ προσώπων, καὶ ἕπονται ἀκολούθως ἀποφάσεις περὶ πραγμάτων καὶ προσώπων, ἐπέρχονται μεταβολαὶ τῶν κανονισμῶν, ἐπέρχονται ἀποτάξεις ἢ ἀργίαι ἀξιωματικῶν, ἐπέρχονται τιμωρίαι, ἐπέρχεται ἄλλη διάταξις τῶν πραγμάτων, ἄλλη κατάστασις τῶν προσώπων. Θὰ συμβαίνωσι ταῦτα κατὰ τὰς ἐκθέσεις ἢ παρὰ τὰς ἐκθέσεις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ Διευθυντοῦ τῶν ἀσκήσεων; Ἀμφιβάλλετε περὶ τούτου; Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἄρθρον 4ον. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ ὑποχρεοῦται διὰ προσωπικῆς συνεννοήσεως νὰ τηρῇ τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ ἐνήμερον παντὸς σχεδίου, μελέτης καὶ ἐν γένει ἐργασίας, ἀφορώσης τὴν σύνταξιν ὀργάνωσιν, ἐκπαίδευσιν καὶ πολεμικὴν παρασκευὴν τοῦ Στρατοῦ. Ὁ δὲ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ ὑποβάλλει τὰς ἐπ’ αὐτῶν σκέψεις του ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν». Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἑπομένως λαμβάνει γνῶσιν καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας τῆς ἀφορώσης τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς. Καὶ ἔχει γνώμην. Καὶ ὅταν διαφωνῇ ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ, ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου, νομίζετε, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντιτασσόμενος εἰς τὰς θελήσεις αὐτοῦ; Θὰ ἠδύνατό τις νὰ τὸ ὑπολάβῃ, Κύριοι, μέχρι πρό τινων ἡμερῶν. Ἀλλ’ εἰς ἐμὲ ἡ πίστις αὕτη δὲν ἀπέμεινεν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον μέρος, ὅτε πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν εἶδον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνεργαζόμενον μετὰ τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν γλοιώδη τινὰ ἀνθρωπίσκον, ὅστις ἦτο ἀπὸ τὰ μᾶλλον εὐνοούμενα ὄργανα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐστράφη ἡ στρατιωτικὴ ἐπανάστασις, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐλέχθη μετὰ πολλῆς βασιμότητος, ὅτι ἤθελεν ἀποπεμφθῆ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπιτρέπει τὸ βῆμα τοῦτο νὰ εἴπω.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ δυνάμενος παντάπασι νὰ ἐννοήσω ποῖον δύνασθε νὰ ὑπαινίττησθε, ἀφήνω ἀπαρατήρητον τὴν φράσιν σας.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ὑποθέτω τὸν προσωπάρχην σας, διότι ὁ προσωπάρχης εἶναι ἀληθῶς ἀνὴρ ἔντιμος καὶ ἀξιωματικός.

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι οὔτε αὐτὸ δὲν μὲ βοηθεῖ διὰ νὰ ἀνεύρω μεταξὺ τοῦ κύκλου τῶν προσώπων, ἐκεῖνον ὃν ὑπαινίττεσθε.

§40Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ πιστεύω, διότι ἤλθετε ἐνταῦθα καὶ ἐτέθητε ἐπὶ κεφαλῆς τῶν πραγμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀγνοοῦντες καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ὑπαινίττησθε τὸν πρῶτον ὑπασπιστήν μου, δύναμαι νὰ βεβαιώσω...

§42Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ πρῶτος ὑπασπιστής σας, νομίζω, εἶναι ὁ κ. Μεταξᾶς, ὅστις ἐξῆλθε πρῶτος ἐκ τῆς στρατιωτικῆς Ἀκαδημίας τοῦ Βερολίνου.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω.

§44Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως δὲν δύνασθε, καὶ σᾶς εἶπον διατί δὲν δύνασθε. Θὰ ἠδύνατό τις, Κύριοι, μέχρι πρό τινων ἡμερῶν νὰ ὑπολαμβάνῃ, ὅτι θὰ ὑπάρξουν τέλος πάντων ἐν Ἑλλάδι Κυβερνήσεις, θὰ ὑπάρξουν κυβερνῶντες λέγοντες τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τοὺς ἄνω, καὶ πρὸς τοὺς κάτω, καὶ πρὸς τοὺς δεξιὰ καὶ πρὸς τοὺς ἀριστερά, καὶ ἔχοντες τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, ὥστε νὰ ὑπολαμβάνωσι τὴν Κυβέρνησιν ὡς μέσον καὶ οὐχὶ ὡς σκοπόν. Ἀλλ’ ἡ πίστις αὕτη ἀπ’ ἐμοῦ ἐξέλιπε παντελῶς, ὅτε εἶδον διοριζόμενον τὸν ἐν Βουκουρεστίῳ πρεσβευτήν. Ἐὰν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τῶν κανόνων τῆς καλῆς ἀνατροφῆς, θὰ ἐπεκαλούμην τὴν μαρτυρίαν δύο συναδέλφων, ἐκτελεσάντων ἄλλοτε ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους εἰς τὴν Τεργέστην, ἵνα πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, πόσον ἐκάμφθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ πόσον ἀπώλεσε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆται τὴν ἠθικὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος τῶν αὐτῆς γνωμῶν.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Γίνεται ἐπερώτησις, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ἀπαντήσω;

§46Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Γίνεται ἀνάπτυξις. Ὅταν ἔχωμεν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ δικαιούμενον νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας τῆς στρατιωτικῆς σας πολιτικῆς, ὅταν ἔχωμεν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν δικαιούμενον νὰ ἡγῆται τῶν γενικῶν ἀσκήσεων καὶ νὰ ἀποφαίνηται περὶ τῶν πραγμάτων καὶ περὶ τῶν προσώπων τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ἔχομεν παραδείγματα ἀπειράριθμα μέχρι σήμερον καθ’ ἃ αἱ ἡμέτεραι Κυβερνήσεις δυστυχῶς δὲν ἔφθασαν ἀκόμη εἰς ἐκεῖνο ὕψος τοῦ θάρρους καὶ τῆς ἠθικῆς δυνάμεως, ὥστε νὰ ἀντιτάσσωνται εἰς τὰς βουλιμίας τῶν κολάκων τῶν περισκαινόντων τὰ πρόσωπα τοῦ Θρόνου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Προχωρῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου: «Πάντα τὰ σώματα, αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ στρατοῦ καὶ τὰ καταστήματα, ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσιν εἰς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ πᾶσαν οἱανδήποτε πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν οὗτος ἤθελε ζητήσει παρ’ αὐτῶν. «Τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἔχουσι καὶ ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ καὶ τὰ Τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ προηγουμένως λάβωσι τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν». Ἀκούσατε πόσην ἐξουσίαν ἀκόμη ἔχει ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής.

§47Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μόνον ἄσπονδος ἐχθρὸς τῆς Δυναστείας ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἡ Δυναστεία. Μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα.

§49Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἕκαστος ἐνταῦθα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του.

§50Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπόν.... «Διὰ τὰς ἐκτὸς τῆς ἕδρας του ἐπιθεωρήσεις ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ δικαιοῦται νὰ συμπεριλάβῃ, τῇ ἀδείᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ, τὸν Γενικὸν Ἐπιμελητήν, τὸν Γενικὸν Ἀρχίατρον, τὸν Ἀρχικτηνίατρον, τὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Πυροβολικοῦ, τὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Μηχανικοῦ, ἢ καὶ οἱουσδήποτε ἑτέρους ἀξιωματικούς». «Δικαιοῦται ἐπίσης νὰ διατάξῃ τὴν κατὰ τὴν ἐπιθεώρησίν του παρουσίαν ἀξιωματικῶν τοῦ Γραφείου του, ἢ οἱουδήποτε ἀξιωματικοῦ».

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀδείᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀδείᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ ἀρνηθῇ ποτε τὴν ἄδειαν, οὔτε συμφέρει ἀπό τινος σημαντικῆς ἀπόψεως νὰ ἀρνηθῇ. Ἐὰν ὑπάρχωσι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀρνῆται τὴν ἄδειαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν εἶναι συμφέρον τοῦ τόπου νὰ ἔρχηται εἰς σύγκρουσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἀντίληψίς σας.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ προερχομένη ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἄλλη ἡ συνταγματικὴ ἄποψις καὶ ἄλλη ἡ πολιτικὴ ἄποψις. Ἄλλο νὰ ἔχῃ τις γνώμην ἐκ τῶν νόμων καὶ ἄλλο νὰ ὑποχρεοῦται ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ μὴ τηρήσῃ τὴν γνώμην ταύτην. Τοῦτο τὸ εἴπετε καὶ ὑμεῖς ἄλλοτε.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον ποτέ.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσι περιστάσεις, εἰς αὐτὸ τὸ πολίτευμα ἐνδεικνύμεναι, εἰς αὐτοὺς τοὺς νόμους, κατὰ τὰς ὁποίας ὑποχρεοῦται ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν δύναμιν τῶν πραγμάτων, παραβαίνων τοὺς νόμους, καὶ θὰ ὑποκύψητε εἰς τὴν δύναμιν τῶν πραγμάτων, διότι θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἀρνηθῆτε τὴν ἄδειαν.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ αὐτό, διότι, ἐὰν τοιαύτη περίστασις ἐπαρουσιάζετο, θὰ ἠναγκαζόμην νὰ ζητήσω διὰ νόμου τὴν κατάργησιν καὶ αὐτῆς τῆς ἐξουσίας τῆς παρεχομένης, ἄλλως θὰ ἤμην ἀνάξιος νὰ κατέχω τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω.

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἤρχετο ἐνταῦθα νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως! Καὶ τοῦτο εἶναι ὑπὲρ τοῦ Θρόνου;

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ὑποστῶ τοιαύτην περιπέτειαν.

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ θὰ ἔλθωσιν ἐνώπιον ἡμῶν τρίτην φοράν, θέτοντες ἐπὶ τῆς ἀνατομικῆς οὕτως εἰπεῖν τραπέζης τὸ πρόσωπον τοῦ Διαδόχου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅλον σεβασμός.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι σοφιστικὸν τὸ ἐπιχείρημα, διότι σᾶς ἀπήντησα εἰς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ ἐκδηλοῖ τὰς γνώμας του. Αὐτὸ ἠθέλησα νὰ ἀποκρούσω.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἀγνοεῖ τις ὅτι τὰ πρόσωπα τοῦ Θρόνου, τὰ πρόσωπα τῆς Δυναστείας, πάντοτε μὲν ἀλλ’ ἰδίᾳ κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν πρέπει νὰ περιβάλλωνται ὑπό τινος αἴγλης, ὑπό τινος γοήτρου μετέχοντος καὶ μυστικισμοῦ ἀκόμη. Ἰδίως κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξέλιπεν ἐν γένει ἡ πίστις, ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτῶν πηγάζει ἀπὸ τῆς Θεότητος. Ἰδίως κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὑπολαμβάνοντες διὰ τὴν τύχην καὶ διὰ τὸ μέλλον τῆς Πατρίδος ἀπαραίτητον τὴν ὕπαρξιν τοῦ Θρόνου, ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ περιβάλλωσιν αὐτὸν διὰ γοήτρου μετέχοντος καὶ μυστικισμοῦ, οὐχὶ δὲ συχνὰ εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Κοινοβουλίων τὰ πρόσωπα τὰ Βασιλικά, νὰ κρίνωνται ὡς ἐκρίθη ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου καὶ ὁ Βασιλεύς, καὶ πρό τινων ἐτῶν καὶ πρό τινων ἀκόμη στιγμῶν — θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ φίλος μου νὰ τὸ εἴπω — ἀναρμόστως. Δὲν εἴμεθα, Κύριοι, ἀληθῶς φιλοβασιλικοί — καὶ λέγω τοῦτο, διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ φιλοβασιλικώτερος λαὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰς τὸν κόσμον — δὲν εἴμεθα φιλοβασιλικοί, ἐρχόμενοι συχνὰ καὶ πυκνὰ καὶ ἔχοντες τὰ πρόσωπα τὰ βασιλικὰ ἀντικείμενα τῶν κρίσεων καὶ τῶν ἐπικρίσεων ἡμῶν. Δύναταί τις, ὅταν εἶναι μακρὰν τῶν πραγμάτων, νὰ λέγῃ ὅ,τι ἂν θέλῃ, ἀλλ’ ἡ πλησίασις πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ βασιλικά, εἶναι γοητεία διὰ τοὺς πλησιάζοντας, εἶναι ὅμως αἰτία φθόνου καὶ μοχθηρίας διὰ τοὺς μὴ κατορθοῦντας νὰ πλησιάσωσιν αὐτά. Ἔλεγέ τις εὐφυέστατα, ὅτι πάντες κατακρίνουσι τοὺς Βασιλεῖς καὶ τὰς γυναῖκας, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἄνθρωποι ποθοῦσι περισσότερον παντὸς ἄλλου τὴν συναναστροφὴν τῶν Βασιλέων καὶ τῶν γυναικῶν. Καὶ ὅταν ἔχῃ ὁ Διάδοχος τὸ δικαίωμα νὰ παραλαμβάνῃ οἱουσδήποτε ἂν θέλῃ ἀξιωματικούς, καὶ βεβαίως θὰ παραλαμβάνῃ ἐκεῖνον ὅστις ἀρέσκει εἰς αὐτόν, βεβαίως θὰ σχηματίσῃ ἀριθμὸν εὐνοουμένων ἀξιωματικῶν. Ἀναμφιβόλως δ’ ἐξ ἀντιθέτου, θὰ προκαλέσῃ καὶ φθόνον καὶ μῖσος καὶ ἀντιπάθειαν, καὶ ἀναμφιβόλως θὰ διαρρήξῃ τὸ γόητρον τὸ μετέχον μυστικισμοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περιβάλλῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Διαδόχου τοῦ Θρόνου. Καὶ ἀναγινώσκω ἄλλην διάταξιν: «Αἱ πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ ἀποδιδόμεναι τιμαί, ἡ ποινικὴ ἁρμοδιότης»—ὑποθέτω, ὅτι ἤθελε νὰ εἴπῃ ἡ πειθαρχικὴ ἁρμοδιότης, διότι ἡ ποινικὴ ἁρμοδιότης εἶναί τι ἀκατανόητον—«καὶ ἡ λοιπὴ δικαιοδοσία αὐτοῦ ὁρίζονται διὰ τῶν ἑκάστοτε ἰσχυόντων κανονισμῶν ὑπηρεσίας καὶ ἐκπαιδεύσεως» κλπ. Κατὰ τὴν διάθεσιν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὰς διαθέσεις καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν περισαινόντων τὸν Διάδοχον κολάκων. Θὰ μοὶ εἴπῃ ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι διαγράφομεν αὐτὴν τὴν διάταξιν ὡς καὶ ἄλλας διατάξεις. Θὰ ἀπαντήσω ὅμως εἰς αὐτόν, ὅτι, μεθ’ οἱασδήποτε διαγραφάς, σᾶς ἐμπνέουσι πλέον ἐμπιστοσύνην οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες διεσκεύασαν εἰς τὰς λεπτομερείας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Εἶναι, Κύριοι, παρατηρημένον, εἶναι κεκυρωμένον ὑπὸ τῆς Ἱστορίας, ὅτι ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων τὴν ἰσχὺν ἦλθον νὰ καταλύσωσιν αἱ ἐξεγέρσεις τῶν λαῶν, αἱ καλούμεναι ἐπαναστάσεις, ἀπεδείχθησαν ἀμετανόητοι. Εἶναι ἀμετανόητοι, Κύριοι, ἐκεῖνοι, οἵτινες προεκάλεσαν τὴν γενικὴν ἐξέγερσιν τοῦ τόπου, τόσον μάλιστα προώρως. Εἶναι ἀμετανόητοι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶχον ποτίσει τὸ Ἔθνος τόσας πικρίας. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ πλέον νὰ ἐρωτήσω, καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ ἐπιχειρήματά μου ταῦτα νὰ πολεμηθῶσι: τί χρησιμεύει εἰς τὸν Διάδοχον ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις τοῦ Στρατοῦ; Τί χρησιμεύει εἰς τὸν τόπον ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις τοῦ Στρατοῦ ὑπὸ τὸν Διάδοχον; Τὰ ζητήματα, Κύριοι, εἶναι βεβαίως ἐξεταστέα ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων. Ἀλλὰ προσεπάθησα καὶ θὰ προσπαθήσω μέχρι τέλους τοῦ λόγου μου, νὰ τὰ ἐξετάσω κυρίως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν πραγμάτων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω παραδείγματα ἱστορικά, δὲν ἐπιθυμῶ, καθόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσω τὰ ζητήματα ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν θεωρίαν καὶ τὴν πεῖραν τὴν ἱστορικήν. Ἐπιθυμῶ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν πραγμάτων, τῶν ἁπτῶν πραγμάτων, νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα μου. Τί χρησιμεύει, λέγω, εἰς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου νὰ εἶναι Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ, ὅταν εἶναι Διάδοχος τοῦ Θρόνου; Ποίαν ἄλλην θέλει θέσιν ὑψηλοτέραν ταύτης, ὅταν καὶ ἀντιβασιλεύῃ ἤδη ἐπὶ μῆνας κατ’ ἔτος καὶ ἕνεκα τούτου ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀσχολῆται ἐν γένει εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους; Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς θεωρεῖται ὡς ἐπιτετραμμένον, διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Διαδόχου καὶ τῆς χώρας, νὰ περιορισθῇ ὁ μέλλων Βασιλεὺς εἰς τὴν μελέτην ἀποκλειστικῶς τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν, εἰς τὸ νὰ παρακολουθῇ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ποῖα γίνονται εἰς τὰς λεπτομερείας στρατιωτικὰ ἔργα, πῶς φέρεται ἕκαστος τῶν ἀξιωματικῶν, πῶς ἔχει ἡ κατάστασις τοῦ σώματος τῶν ὑπαξιωματικῶν, ποῖα ἐλαττώματα ἐπαρουσιάσθησαν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν τροφοδοσίαν τῶν στρατιωτῶν! Εἰς ταῦτα πάντα ἐπὶ ἔτη ἀποκλειστικῶς ἀπασχολούμενος θὰ εἶναι φυσικά, φυσικώτατα, ἐλλιπὴς εἰς ὅ,τι ἂν ἀφορᾷ τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου, τὴν παιδείαν, τὰ οἰκονομικά, τὸ ἐμπόριον, τὴν βιομηχανίαν, εἰς ὅ,τι ἂν ἀφορᾷ ὅλην τὴν ἄλλην δρᾶσιν τοῦ Κράτους, τὴν ὁποίαν ἐπίσης πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, τὴν ὁποίαν ἐπίσης καὶ ὡς Ἀντιβασιλεὺς κατ’ ἔτος συχνὰ καλεῖται νὰ ἐφορᾷ, νὰ ἐπιβλέπῃ, νὰ ῥυθμίζῃ τὸ καθ’ ἑαυτόν, καί, ὅταν ὁ Θεὸς εὐδοκήσῃ, νὰ ἀναλάβῃ τὸν Θρόνον τελειωτικῶς, νὰ ἐφορᾷ μέχρι τέλους τοῦ βίου. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ἡ αἰτία τῶν συμφερόντων αὐτοῦ καὶ τοῦ τόπου νὰ περιορισθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐνάσκησιν ἔργων στρατιωτικῶν; Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐπικαλοῦνται καὶ τὴν ἔξοχον πατριωτικὴν ἱκανότητα τοῦ Διαδόχου τοῦ Θρόνου. Δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ τὸ ἀμφισβητήσω, ἀλλὰ θὰ ἤθελον καὶ ἐπὶ τούτου νὰ ἐρωτήσω, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὠφέλιμα εἰς τὸν τόπον τῆς ἐπὶ δεκαετίαν λειτουργίας τῆς Γενικῆς Διοικήσεως; Μετὰ μίαν τετραετίαν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της, κατήρτισεν ἕνα ὀργανισμόν, τῷ 1904 ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅστις ὀργανισμὸς ἦτο τόσον τέλειος, προσηρμόζετο τοσοῦτον τελείως εἰς τὰς ἄλλας δυνάμεις τῆς χώρας, ὥστε τῷ 1905, ἐξ αἰτίας αὐτοῦ, παρ’ ὀλίγον νὰ φθάσωμεν εἰς χρεοκοπίαν, καὶ τῷ 1906 ἐξηναγκάσθημεν νὰ τὸν ἀναστείλωμεν. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν; Κατ’ ἔτος ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐνήργει ἐπιθεωρήσεις. Πόσοι ἀξιωματικοὶ ἕνεκα τῶν ἐπιθεωρήσεων ἐκείνων καὶ τῶν κατόπιν ἐκθέσεων ἐτέθησαν αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν, ἀπετάχθησαν ὁπωσδήποτε, ἐξεδιώχθησαν τοῦ στρατεύματος ὡς ἀνίκανοι ἢ ὡς ἐπιβλαβεῖς εἰς αὐτό; Νομίζω, οὐδείς.

§63Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πολλοί.

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖος;

§65Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὀνόματα θέλετε νὰ σᾶς ἀναφέρωμεν;

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγένοντο στάσιμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον σειρὰν νὰ προβιβασθῶσι, καί, ὅτε ἤρχετο ἡ σειρά των νὰ προβιβασθῶσιν, ἀνεγράφοντο ὡς προβιβάσιμοι.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ πρῶτον ἔτος ἐκρίνοντο στάσιμοι καὶ τὸ δεύτερον προβιβάσιμοι.

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι τὸ πρῶτον δὲν ἐπρόκειτο νὰ προβιβασθῶσι.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ στασιμότης ἐγίνετο διὰ τὴν βελτίωσιν.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ στασιμότης, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος, ἐγίνετο διὰ τὴν βελτίωσιν! Εὐχαριστῶ, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν συνδρομήν, διότι βέβαια ἡ στασιμότης ἑνὸς 60 ετοῦς γέροντος ἐγίνετο διὰ νὰ βελτιωθῇ, ὥστε εἰς τὸ 61ον ἔτος ἐγίνετο ἄριστος, καὶ ἐγίνοντο ἄνευ ἐξαιρέσεως ἀντισυνταγματάρχαι, συνταγματάρχαι, ὑποστράτηγοι, ἄνθρωποι γνωστοὶ εἰς πάντας ἡμᾶς. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ἄλλως, ἐφ’ ὅσον ἦτο Γενικὸς Διοικητὴς ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, καὶ δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ γένηται ἄλλως, ἐφ’ ὅσον ὑπελάμβανον καὶ ὑπολαμβάνω, ὅτι διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας ταύτης, διὰ τὴν ἑνότητα τὴν ἐθνικήν, διὰ τὰς πολλαπλᾶς ἄλλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέχει εἰς τὴν χώραν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι ἀπαραμειώτως προσφιλὴς εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ σεβαστὴ ἡ Δυναστεία. Διότι, ἐὰν ἐγίνετο ἄλλως, ἐὰν ὁ Διάδοχος ἐνήργει, ὡς θὰ ἐπεβάλλετο νὰ ἐνεργῇ πᾶς ἄλλος Γενικὸς Διοικητής, καὶ ἀπεμακρύνοντο τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ὅλοι οἱ κατὰ τὴν κρίσιν του ἀνίκανοι καὶ ἐπιβλαβεῖς εἰς τὸ στράτευμα, θὰ ἐδημιουργεῖτο μία ἀτμόσφαιρα μίσους καὶ ἀπεχθείας καὶ δυσαρεσκειῶν εἰς τὸν τόπον, ἥτις βεβαίως δὲν συμβάλλει εἰς τὴν τήρησιν τοῦ γοήτρου τῆς Δυναστείας. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ Γενικὴ Διοίκησις εἶχε καταστῆ — θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ — καὶ τὸ καφενεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον, εἰσήρχοντο μετὰ παντὸς θάρρους καὶ μετὰ πάσης ἀφελείας οἱ εὐνοούμενοι, καὶ ἦτο ἀφ’ ἑτέρου τὸ ἄντρον τοῦ μυστικισμοῦ, τοῦ τρόμου καὶ τοῦ φόβου δι’ ὅλους ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἦσαν εὐνοούμενοι. Καὶ ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐπὶ πᾶσι κατώρθωσεν, ἔστω μετὰ δεκαετῆ δρᾶσιν, νὰ ἐξεγείρῃ μίαν πατριωτικὴν ἐπανάστασιν, ἵνα τέλος πάντων γίνῃ ἀρχὴ στρατιωτικῆς βελτιώσεως τοῦ τόπου, μετὰ δεκαετῆ, λέγω, δρᾶσιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως νὰ γίνῃ ἀρχὴ στρατιωτικῆς βελτιώσεως τοῦ τόπου. Διότι, πλὴν τῶν ἄλλων, ἂν ὑπῆρχε Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὸν Διάδοχον, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ ἡ Γαλλικὴ ἢ οἱαδήποτε ξένη ὀργανωτικὴ ἀποστολή. Καὶ ἂν γίνῃ ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις, προλέγω εἰς ὑμᾶς, ὅτι θὰ ἔλθωμεν μετά τινα χρόνον ἐνταῦθα, ἵνα καταλύσωμεν καὶ ταύτην τὴν Γενικὴν Ἐπιθεώρησιν, ὡς κατηργήσαμεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, καὶ ἀγνοῶ ποῖαι θὰ γένωνται τότε συζητήσεις καὶ εἰς ποῖα θὰ καταλήξωμεν συμπεράσματα καὶ εἰς ποίας ἀποφάσεις θὰ φθάσωμεν ἢ ἄλλως εἰς ποίας θὰ ὑποβληθῶμεν θυσίας καὶ ταπεινώσεις, ἵνα φύγῃ ἐξ Ἑλλάδος ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή! Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι, ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ θέματος θὰ εὕρητε ἐν ὑμῖν αὐτοῖς καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ὑπομονήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθήσητε μετ’ ἐντεταμένης προσοχῆς τὴν συζήτησιν, καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ ἐκδηλώσητε πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος ὑμῶν, ἐντονώτερον τὴν φορὰν ταύτην, τὴν θέλησιν ὑμῶν, ἐλπίζοντες καὶ ὑμεῖς, ὅτι τὴν τελευταίαν ὥραν θὰ συναισθανθῇ καὶ ἐκεῖνος ἐν ἑαυτῷ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ μεταβῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸν Θρόνον, δὲν συμφέρει εἰς τὸν Διάδοχον ὑπὸ ἄλλην ὀνομασίαν νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ. (Χειροκροτήματα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5 μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῶν δύο προηγουμένων συνεδριάσεων, τῆς 8ης καὶ 9ης Ἰουνίου).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στρατοῦ». Ὁ κ. Β. Μιχαλέας ἀπών. Ὁ κ. Ν. Βάρθης ἀπών. Ὁ κ. Γ. Σχινᾶς ἀπών. Ὁ κ. Δ. Κλάδης.

§74Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἰς τὴν γʹ συζήτησιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§76Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συνεδριάζομεν τῆς Βουλῆς πάντοτε εὑρισκομένης ἐν ἀπαρτίᾳ. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3 καὶ 4).

§79Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι παρόντες ἐπακριβῶς εἶναι 37 Βουλευταί. (Ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου δευτέρας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΓΨΙΕʹ (3715) τῆς 7 Ἀπριλίου 1910 περὶ προσθήκης ἐδαφίων εἰς τὸ ἄρθρον 32 τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ (3556) τῆς 11 Φεβρουαρίου 1910 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ».

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κ. Πρόεδρε, συνεπτύχθη ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθμ. 11 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὥστε παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11, καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς εἶναι τροπολογημένον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει). Ἡ § 2 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΓΨΙΕʹ (3715) τῆς 7 Ἀπριλίου 1910, «περὶ προσθήκης ἐδαφίων εἰς τὸ ἄρθρον 32 τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ (3556) τῆς 11 Φεβρουαρίου 1910 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ» ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «Ἐν τῷ οὕτω καταρτισθησομένῳ Σχολείῳ τῶν Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν θέλουσι κατατάσσεσθαι διὰ διαγωνισμοῦ ἐπὶ πληρωμῇ τῶν νενομισμένων διδάκτρων νέοι ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ἡλικίαν κατὰ μέγιστον ὅρον οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 20 ἐτῶν, συμπεπληρωμένων, ἄνευ δὲ διδάκτρων ὑπαξιωματικοὶ τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ σωμάτων τοῦ Στρατοῦ, ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ἡλικίαν κατὰ μέγιστον ὅρον οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 25 ἐτῶν, συμπεπληρωμένων, πραγματικὴν δ’ ὑπηρεσίαν ἐν λόχῳ, ἴλῃ ἢ πυροβολαρχίᾳ δύο ἐτῶν, ἐξ ὧν ἓν ἔτος λοχίου ἢ ἐπιλοχίου».

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, κ. Πρόεδρε, μὴ ὑπάρχοντος κατωτάτου ὁρίου ἡλικίας διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν Σχολήν, ὑπάρχοντος δὲ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τῶν 25 ἐτῶν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμμαθητεύωσι νέοι ἡλικίας 15 ἐτῶν, ὅτε συνήθως μόλις ἔχουσι περατώσει τὰς γυμνασιακάς των σπουδάς, καὶ εἰκοσιπενταετεῖς. Τοῦτο δὲ θὰ γεννᾷ δυσχερείας κατὰ τοὺς προβιβασμούς, καθόσον θὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ ἡλικίας 9 ἐτῶν μεταξὺ τῶν ἐξερχομένων κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἐκ τῆς Σχολῆς ἀξιωματικῶν.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει βεβαίως νὰ ζητήσωμεν τὴν διόρθωσιν αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου· ἀλλ’ αὐτὸ ἀφορᾷ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§85ΕΥΣΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου θὰ συμμαθητεύωσι μετὰ τῶν ὑπαξιωματικῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ καὶ τὸ κατώτατον ὅριον πολὺ ἀνώτερον. Δὲν χρειάζονται πολλοὶ λόγοι νὰ ἐννοηθῇ τί λέγω, τί ἐννοῶ, τί ἔχω ὑπ’ ὄψει. Τοσούτῳ μᾶλλον πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλείτερον τὸ κατώτερον ὅριον, διότι θὰ ἐρωτήσῃ τις διατί τάχα ἀφῃρέθη τὸ κατώτατον ὅριον καὶ ἅμα ἀρχίσωσιν αἱ ἀπορίαι,.... εὑρισκόμεθα καὶ εἰς πονηροὺς καιροὺς κατὰ τοὺς ὁποίους τὰ πάντα δύνανται νὰ παρεξηγηθῶσιν.

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς ὁρισθῇ ὡς κατώτατον ὅριον ἡλικίας τὸ 16ον ἔτος.

§87ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ 16ον δὲν σημαίνει τίποτε, δύναται νὰ μείνῃ καὶ ἄνευ ὁρίου.

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς μὴ ὁρισθῇ τότε ὅριον, ἀφοῦ δὲν γίνεται δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΙϚʹ τῆς 7 Ἀπριλίου 1910 περὶ συστάσεως Ἀνωτάτου Μικτοῦ Ἐπιτελείου».

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ πρὸ τῆς λέξεως «διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου» ἡ λέξις «Γενικοῦ».

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «Γενικοῦ». (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἄρθρον μόνον ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὸ σύνολον. Ἐπίσης ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 10,578,273 καὶ 35)00 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910»).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΥΛΒʹ νόμου περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2ον).

§93Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅριον ἡλικίας καὶ διὰ τοὺς ἐπιτίμους ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικούς.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§95Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Προσέτι, ἐὰν ἦτο ὀρθόν, νὰ μνημονευθῇ, ὅτι, καὶ οἱ ἐπίτιμοι ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ὑπάγονται εἰς τὸν καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἰσχύοντα νόμον, περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν.

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§97Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐδάφιον δʹ, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζεται, ὅτι οἱ ἀπαλλασσόμενοι ὑπάγονται εἰς τὸ στέλεχος τῶν ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἐὰν ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κανονισθησομένην ἐκπαίδευσιν, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις αὕτη τῶν μελλόντων νὰ ὀνομασθῶσιν ἔφεδροι ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοί, θὰ εἶναι καὶ στρατιωτική.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ καὶ περὶ συστάσεως διαρκοῦς Χαρτογραφικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους».

§100Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Χαρτογραφικὴ ὑπηρεσία, κύριοι Βουλευταί, ἐξεπλήρωσε τελείως τὸν προορισμόν της, καὶ δικαίως ἡ δικαιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, μεθ’ ὑπερηφανείας μνημονεύει τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ σπουδαιοτέρα ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τούτοις, χρονολογεῖται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὅτε ἐδίδασκε τοὺς μαθητὰς τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν εἷς ἀνθυπολοχαγός, δυστυχῶς προώρως ἀποθανών, ὅπως καὶ ἐσχάτως, ὅτε ἡ ὑπηρεσία διηυθύνετο ὑφ’ ἑνὸς λοχαγοῦ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συνήθειαν, ἡ ὁποία πάντοτε ἐπεκράτησε, διὰ τοῦ χρόνου προσπαθοῦμεν τὰς ὑπηρεσίας νὰ τὰς καθιστῶμεν πολυτελεστέρας, καὶ πρὸ πάντων νὰ νομίζωμεν ὅτι οἱ βαθμοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσιν, ὅπως μία ὑπηρεσία τελειοποιηθῇ. Εἶναι γνωστὴ ἡ μεγάλη ἀνάπτυξις τῆς Χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας ὑπὸ τὸν διευθύνοντα ταύτην ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν λοχαγὸν Κωνστανταρόπουλον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ὁποῖος, καὶ ἔπειτα ὡς ταγματάρχης, διηύθυνε τὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου προστίθεμεν ἓν πολυτελέστατον προσωπικόν. Ὁ ταγματάρχης καὶ ὁ λοχαγός, οἱ ὁποῖοι διηύθυνον τόσον ἐπιτυχῶς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, μεταβάλλονται εἰς ἕνα συνταγματάρχην, ἕνα ἀντισυνταγματάρχην, ἕνα ταγματάρχην· βλέπει τις ἔπειτα τὸν ἀπαραίτητον ὑπασπιστήν, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω ποίαν ὑπηρεσίαν θὰ ἔχῃ εἰς τὴν Χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, βλέπει τις δύο ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ, καὶ μοὶ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν αὐτὴ ἡ προσθήκη ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι ὁ εἷς θὰ εἶναι διαχειριστὴς τοῦ χρηματικοῦ, καὶ ὁ ἕτερος διαχειριστὴς τοῦ ὑλικοῦ).

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ ὑπολοχαγός, ὑπάρχει ἤδη, δὲν προστίθεται, ὁ δὲ ἄλλος ὁ ἀνθυπολοχαγὸς προστίθεται μέν, ἀλλὰ θὰ ληφθῇ δι’ ἀποσπάσεως.

§102Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅλον τὸ προσωπικὸν νὰ εἶναι δι’ ἀποσπάσεως.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ θέσεις ὅλαι εἶναι ὀργανικαί, πλὴν τῆς θέσεως τοῦ ταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τῆς θέσεως τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ, οἱ ὁποῖοι ῥητῶς ἀναφέρονται ὅτι λαμβάνονται δι’ ἀποσπάσεως. Ἡ νέα θέσις εἶναι ἡ τοῦ ταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ἀναγκαίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς καταρτίσεως καὶ τοῦ κτηματολογικοῦ βιβλίου.

§104Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂς παραδεχθῶ πρὸς στιγμήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν μέρος, ὅτι ἁρμόδιοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κατὰ νοῦν νὰ συστήσωσι τὴν Χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι αὐτοὶ γνωρίζουν κατὰ πόσον χρειάζεται τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ προσωπικόν, διότι ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἐκτεινομένη ἔχει πολὺ μέγαν σκοπὸν παρ’ ὅ,τι εἶχε μέχρι τοῦδε, καὶ οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ περισσότερον προσωπικόν. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οἱαδήποτε αὔξησις, ὅταν εἶναι γνωστόν ὅτι τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποτελεσθῇ τὸ μόνιμον προσωπικὸν τῆς Χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας, δύναται νὰ τροφοδοτήσῃ ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τοῦτο δι’ ἀποσπάσεως, ὥστε οὐδεμία νὰ γίνεται αὔξησις προσωπικοῦ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Εἶναι τόσον πολυτελὲς τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, ὥστε κινδυνεύομεν, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, νὰ σχηματίσωμεν ἓν σύνταγμα συνταγματαρχῶν· εἶναι 19 αὐτοὶ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ταγματάρχαι ὄχι ὀλίγοι, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ κατώτερον προσωπικόν. Ἡ πολυτέλεια τοῦ προσωπικοῦ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὴν προσθήκην 4 καλλιγράφων καὶ σχεδιαστῶν.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μόνοι σας ἀναγνωρίζετε ὅτι λαμβάνει ἔκτασιν ἡ ὑπηρεσία αὕτη πολὺ μεγάλην. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατόν, χωρὶς νέον προσωπικόν, νὰ λειτουργήσῃ. Σημειωτέον ὅτι ἀπὸ τοὺς 4 καλλιγράφους καὶ σχεδιαστὰς τρεῖς προστίθενται, ὁ εἷς ὑπάρχει.

§106Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἡ αὔξησις αὕτη προτοῦ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ ἡ ὑπηρεσία.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λειτουργεῖ ἡ ὑπηρεσία.

§108Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία, ὡς λειτουργεῖ, ἀκόμη δὲν ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην τοῦ προσωπικοῦ τούτου.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πόθεν ἔχετε τὰς πληροφορίας σας, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην τοῦ προσωπικοῦ τούτου; Ἂν δὲν ἀρκεῖσθε εἰς τὰς πληροφορίας μου, ζητήσατε ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν πληροφορίας.

§110Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λέγω ὅτι παρατηρεῖται αὐτό, ὁσάκις πρόκειται μία ὑπηρεσία νὰ ἐκτεθῇ εἰς τρόπον, ὥστε πληρέστερον νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν της, προεξοφλεῖται ὁλόκληρος ἡ ἔκτασις, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψει, λέγει ὅτι λαμβάνονται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας τέσσαρες τοιοῦτοι. Τώρα θὰ προστεθῇ εἷς· καθ’ ὅσον προχωρήσωσιν αἱ ἐργασίαι θὰ προσληφθῇ καὶ ὁ τρίτος, κατόπιν δὲ καὶ ὁ τέταρτος. Ζητεῖται ἡ ἄδεια νὰ φθάσωμεν μέχρι τῶν τεσσάρων, διὰ νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ κάμωμεν καὶ ἄλλον νόμον. Αὐτὸ θὰ τὸ ἴδητε κατωτέρω.

§112Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ μεγάλη δικαιοδοσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀποσπᾷ προσωπικὸν ἐκ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ καθίστα περιττὴν τὴν ἄδειαν αὐτήν, ἡ ὁποία δίδεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἱδρύσωμεν ἓν μόνιμον προσωπικὸν τόσον πολὺ πολυτελές. Πιθανὸν διὰ τοῦ χρόνου τὸ προσωπικὸν αὐτό, τὸ τόσον σήμερον πολυτελές, νὰ ἀποδειχθῇ ἀνεπαρκές. Τό γε νῦν ἔχον ὅμως, νομίζω ὅτι μεγάλη σπουδὴ παρατηρεῖται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν προσωπικοῦ. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως ὅτι ἀδικαιολόγητον θεωρῶ πᾶσαν αὔξησιν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, καὶ δὴ ἀξιωματικῶν ἀνωτέρων. Ἐπίσης παρετήρησα ὅτι εἶναι γενικὴ ἡ ἐντύπωσις ἡ παραγομένη ἐκ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ τὰ δύο σώματα τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ πεζικοῦ. Ἡ Χαρτογραφία εἶναι ἓν μέγα σχολεῖον, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει ἀπολύτως λόγος νὰ ἐξαιρεθῶσι ταύτης οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ δύο ταῦτα σώματα ὀλίγον μετέσχον εἰς τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τῆς Χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸ πεζικὸν μεθ’ ὑπερηφανείας μνημονεύει τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ἔκαμε, πρὸ πάντων διὰ τὴν τοπογράφησιν τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν καταπονοῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ δύο ἄλλα σώματα πάντοτε μὲ γυμνάσια καὶ ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ὑπάρχει ἀρκετός, ὥστε ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ νὰ μὴ ἐκτελῶσι πάντοτε μάχιμον ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ὑπηρεσίαν γραφείου, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον, ἀφοῦ δὲν ἐλήφθη ἐκεῖ πρόνοια ὅπως μὴ ἐκτελῶσιν ἐκεῖνοι γραφειακὴν ὑπηρεσίαν, διατί νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐνταῦθα ὅπως ἐξαιρεθῶσιν ἀπὸ μίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι καθαρῶς μάχιμος ὑπηρεσία, ἀφοῦ ὡς εἶπον, εἶναι σπουδαιοτάτη δι’ ὅλους τοὺς κλάδους ἡ ὑπηρεσία αὕτη, εἶναι ἓν σχολεῖον διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας παρέχουσι, διδάσκονται ἐργαζόμενοι εἰς τὴν Χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἡ ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰ σώματα ταῦτα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλλείπῃ. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κανονίζει, καλὸν εἶναι ἀναλόγως τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐκτελουμένων γυμνασίων, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων νὰ τὸν περιορίζῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ὡς πρὸς τὰ σώματα τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ. Ἀλλὰ διὰ νόμου νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ συμμετοχὴ τῶν ἄλλων ὅπλων εἰς μίαν σπουδαιοτάτην ὑπηρεσίαν, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι φρόνιμον.

§113Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν δεικνυομένην προσπάθειαν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅπως προλαμβάνῃ τὴν δημιουργίαν θέσεων, ἐπαγομένων νέας δαπάνας διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν τὴν εὑρίσκω σκόπιμον· δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁσάκις ἐξάγεται τοιαύτη συζήτησις, ὅπως εἶναι ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου συζήτησις, τὴν τοιαύτην προσπάθειαν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν χαιρετίζω μετὰ ἰδιαιτέρας χαρᾶς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἐπαινετὴ προσπάθεια, ὅπως προλαμβάνηται ἡ δημιουργία νέων θέσεων καὶ νέων δαπανῶν, δὲν πρέπει νὰ φθάσῃ εἰς ὑπερβολήν. Ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ἱδρύθη ἡ θέσις μόνον ταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ ἐντεταλμένου τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Γραφείου τοῦ Κτηματικοῦ Χάρτου, ὅλως νέας εἰδικῆς ὑπηρεσίας εἰσαγομένης σήμερον εἰς τὴν Χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ μέχρι τεσσάρων καλλιγράφων καὶ σχεδιαστῶν, οἵτινες καθίστανται ἀναγκαῖοι διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Κτηματικοῦ Χάρτου. Πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν κτηματολόγιον, τοὐλάχιστον εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιλαμβάνεται ἡ σύνταξις Κτηματολογίου· ὅ,τι ὅμως ἐπιδιώκομεν καὶ περιλαμβάνεται εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ σύνταξις τοῦ Κτηματικοῦ Χάρτου, καὶ ἡ ἀμέσως, μετὰ τοῦτον, ἐπακολούθησις τοῦ Κτηματικοῦ Βιβλίου. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως μόνον, διότι εἶναι ἀπόφασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἥτις ἐψήφισε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νόμον. Τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀδύνατος ἡ σύνταξις Κτηματολογίου, εἶναι ὑπερβολή. Δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπαισιόδοξοι καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ Κτηματολόγιον.

§115Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ Κτηματολόγιον διὰ τὴν Κέρκυραν καὶ διὰ τὴν Λακωνίαν, ὅπου ὑπάρχουσιν ὀλίγα δένδρα;

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δυνατόν, ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν Κτηματολογίου διὰ τὰ ἀσήμαντα μέρη, νὰ ὑπάρχῃ ζημία, διὰ τὰ κτήματα ὅμως τὰ μεγάλα, τὸ κέρδος θὰ εἶναι μέγα. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι κατὰ τὸ 1912 θὰ ἔχωμεν νὰ παρουσιάσωμεν τό Κτηματικὸν Βιβλίον ἑνὸς τμήματος μεγάλου τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δύο τμημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν δοκιμαστικῶς τὴν ἐκτέλεσιν Κτηματικοῦ Βιβλίου εἰς μίαν ἑκάστην περιφέρειαν καὶ εἰς δύο ἀγροτικὰς περιφερείας. Ἡ ἀπαισιοδοξία κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ Κτηματικὸν βιβλίον, εἶναι ὑπερβολική. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ κτηματολογικοῦ βιβλίου θὰ ἀποτελέσῃ ἔργον σημαντικώτατον καὶ μεγίστης ὠφελείας. Γνωρίζετε κάλλιστα τί συμβαίνει πανταχοῦ ὅπου καταλαμβάνονται ἄγριοι τόποι ἀπὸ τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Ἕν τῶν πρώτων μελημάτων αὐτῶν εἶναι ἡ κατάρτισις κτηματολογικοῦ Χάρτου. Ἐπειδὴ ὅμως παρ’ ἡμῖν εἶναι δυσχερὴς ἡ κατάρτισις κτηματολογίου, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει νὰ ἀποτραπῶμεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτελέσωμεν ἕν ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πρόοδον μεγάλην. Ὁ περιορισμὸς τῶν δικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ κτηματολογικοῦ βιβλίου, θὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἀληθῆ ἐπανάστασιν διὰ τὴν χώραν ἡμῶν. Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ, εἶναι ἀσήμαντος. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἱδρύσωμεν διὰ τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν ἴδιον τμῆμα. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει διστάσει, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ὀργανοῦται, ἐπὶ τῇ βάσει πλέον νόμου, ἡ ὑπηρεσία ἡ χαρτογραφική, ἡ ὁποία θὰ προσφέρῃ πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν χώραν ἡμῶν. Τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεσσηνίας, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο σύνταξις Χάρτου τινὸς ἁπλῶς, δὲν τὸ εὑρίσκω ὡς ἐμπόδιον διὰ τὴν μελετωμένην ἐργασίαν. Εἶναι ἀληθές, ἤκουσα δὲ τοῦτο καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἔλαβον χώραν σκάνδαλά τινα καὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὸ παρελθόν. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτής, δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσι. Περὶ τούτου νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλὴ ἀπολύτως.

§117Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1911 ἀναφέρεται ὅτι ἔχομεν δαπάνην 70.000 δραχμῶν διὰ τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν. Ὑποθέτω, ὅτι περιλαμβάνεται ἡ δαπάνη αὐτή.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως ὁ Προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει ὅλα ταῦτα.

§119Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1910.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι αἱ πιστώσεις. Θὰ προσθέσω ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου προσεκλήθη ἐκ Γερμανίας γνωστὸς διάσημος μηχανικός, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἄνευ ἀμοιβῆς μὲ μόνον τὰ ἔξοδα τῆς ἐλεύσεώς του καὶ ἐπανόδου του, καὶ ὁ ὁποῖος ἔμεινεν ἐνταῦθα ἐπὶ 22 ἡμέρας καὶ ὑπέδειξεν τὰ δέοντα.

§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸ παρελθόν, ἐγένετο αὔξησις τοιαύτη προσωπικοῦ ἀξιωματικῶν, ὥστε μετά τινος σχολαστικότητος νὰ εἶμαι ἐναντίον πάσης τοιαύτης αὐξήσεως. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὴ ἔφερεν οὐδεμίαν αὔξησιν εἰς τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν, πρὸ πάντων τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἡ τοιαύτη σχολαστικότης παρετηρήθη ἀπὸ ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος κατ’ οὐδένα λόγον, ὁσαιδήποτε εἰσηγήσεις καὶ ἂν τῷ ἐγένοντο, ἠθέλησέ ποτε νὰ αὐξήσῃ κατὰ μίαν θέσιν εἴτε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, εἴτε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦτο ὁ κ. Ἐμπειρῖκος. Ἦτο μάλιστα ἡ πρόβλεψίς του τόσον ἀκριβής, ὥστε ἠθέλησε νὰ κλείσῃ καὶ τὴν θύραν, διὰ τῆς ὁποίας εἰσήρχετο ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαχίμων διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν θὰ ἐνθυμῆται ὅτι πρὸ μηνῶν ἀρκετῶν κατέδειξε τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιταθῶσιν ἐφ’ ὅσον ἡ Σχολὴ αὐτὴ εἶναι ἀνοικτή.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν προεκηρύχθησαν εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις.

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Τὸ γνωρίζω. Ἤθελον ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ εἶναι ἐναντία πάσης αὐξήσεως πρὸ πάντων, ἐπαναλαμβάνω, ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ὁ κόσμος φωνάζει, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἡμῶν εἶναι πολλοί, πρὸ πάντων εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Σχετικῶς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν γίνεται καὶ ἓν δεύτερον ἀκόμη κακόν.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πλὴν τοῦ ταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κτηματολογικοῦ Χάρτου, καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ληφθῇ ἐξ ἀποσπάσεως, δὲν ὑπάρχει ἄλλος.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτοὶ μονιμοποιοῦνται τοιουτοτρόπως, ὥστε ἐξέρχονται τῆς μαχίμου ὑπηρεσίας. Τὸ ἔκτακτον προσωπικόν, ἐργαζόμενον εἰς τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν θὰ ὠφελῆται, διότι θὰ ἀποκτᾷ γνώσεις διὰ τὴν καθ’ ὅλου τοῦ ἀξιωματικοῦ ὑπηρεσίαν, ἐνῷ τὸ μόνιμον προσωπικὸν θὰ ἀποκτᾷ ὠφέλειαν, ἀλλὰ διὰ τῆς μακρᾶς παραμονῆς αὐτοῦ θὰ ἐπέρχηται ζημία εἰς αὐτό. Διὰ τῆς αὐξήσεως ἑνὸς ἢ δύο ἀξιωματικῶν ἀνωτέρων, αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, διὰ τῆς ἱδρύσεως δὲ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς δημιουργοῦνται δύο ἐπὶ πλέον καλαμαράδες, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ διευθύνωσι μάχιμον ὑπηρεσίαν καθ’ ὃν χρόνον θὰ διατελῶσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πολὺ ὠφέλιμος, ἐξαρτᾶται δὲ ἀπὸ τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν νὰ καταγίνηται ὄχι μόνον εἰς τὰς θεωρίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πράγματα. Ἡ ὠφέλεια θὰ εἶναι διττὴ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κτηματολογικῆς. Διὰ τοῦτο θὰ ἐτόλμων νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μονιμότητα τοῦ προσωπικοῦ, ὡς ἐπίσης θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν του κατὰ πόσον οἱ ἐξ ἀποσπάσεως ἀξιωματικοὶ εἶναι χρήσιμοι ἢ ὄχι.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι κωλύεται τώρα νὰ γίνῃ μετάθεσις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ἀπὸ τῆς μιᾶς θέσεως εἰς τὴν ἄλλην;

§127Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦτο τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἱδρύεται ἓν μόνιμον προσωπικόν, ἡ ἀπόσπασις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνηται κατὰ μῆνας. Μάλιστα διὰ τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν αἱ ἀποσπάσεις δύνανται νὰ γίνωσι κατὰ τὸ θέρος, διότι τότε ὁ χρόνος εἶναι κατάλληλος, αἱ ἡμέραι δὲν εἶναι βραχεῖαι καὶ ἡ ἐργασία δύναται νὰ γίνῃ ἐν ὑπαίθρῳ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ ἀξιωματικοὶ ἀποσπῶνται εἰς τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐργάζωνται ὀλίγους μῆνας τὸ θέρος. Τὸ μόνιμον προσωπικὸν θὰ δημιουργήσῃ πολλὰς σκουφίτσας ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ μακρὸν χρόνον ἐπιστρέφουσιν εἰς τὴν μάχιμον ὑπηρεσίαν ἀνίκανοι δι’ αὐτήν.

§128Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐνῷ, κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτοῦ, ὅτι τὸ κτηματολόγιον ἢ μᾶλλον ἡ σύνταξις τοῦ κτηματολογίου εἶναι ἀδύνατος παρ’ ἡμῖν, ἐνῷ, λέγω, δὲν εἶμαι σύμφωνος, ἐξ ἄλλου φρονῶ, ὅτι ἡ σύνταξις αὐτοῦ εἶναι ἀπαραίτητος. Λέγουσιν, ὅτι πρὸ πολλῶν ἐτῶν, πρὸ χιλιάδων ἐτῶν, ἡ Κίνα ἔχει κτηματολόγιον καὶ οἱ Ῥωμαῖοι συνέτασσον κτηματολόγια καὶ εἰς τὰς χώρας ἀκόμη τὰς ὁποίας ἑκάστοτε κατέκτων. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰς πεπολιτισμένας χώρας τῆς σήμερον, δὲν θὰ εὕρωμεν οὔτε μίαν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ τοιοῦτον κτηματολόγιον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Μεσσηνίας. Ἐξ ἄλλου νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κατὰ πάντα ἀκριβὲς ἐκεῖνο ὅπερ ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τουτέστι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβαλλομένου, δὲν σκοπεῖται ἡ σύνταξις κτηματολογίου, διότι νομίζω ὅτι προνοεῖται σύνταξις κτηματικοῦ χάρτου.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρόκειται νὰ ἐπιδιώξῃ σύνταξιν κτηματολογίου, ἀλλὰ κτηματικοῦ χάρτου· ἄλλο ζήτημα ἂν εἶναι αὐτὸς ἡ βάσις τοῦ κτηματολογίου.

§130Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι ἡ βάσις τοῦ κτηματολογίου, εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ κτηματολόγιον· ἀλλὰ μ’ ὅλον τοῦτο ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ φανῇ φειδωλὸς εἰς τὰς δαπάνας. Πᾶσα ὑπηρεσία ἀναντιρρήτως ἔχει ἀνάγκας, εἶναι ὅμως φυσικὸν αἱ ἑκάστοτε ὑπηρεσίαι νὰ μεγαλοποιῶσι τὰς ἀνάγκας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς δημιουργίας θέσεων, ἀποβλέπω δὲ εἰς τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κρατῇ παρ’ ἡμῖν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν οἰκονομικώτεραι. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω, πολυτέλειά τις, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸ ἄρθρον 6, νὰ περιορισθῇ, καὶ ἐπὶ παραδείγματι ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἐμπόδιον ἐὰν ὁ ταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ ἐτίθετο δι’ ἀποσπάσεως.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τὰ στρατιωτικὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πολλὰ ἔτη θὰ ἀπασχολοῦν τοὺς ἀξιωματικούς· δὲν ἔχομεν ἀξιωματικούς. Προκειμένου δὲ νὰ ἱδρυθῇ τὸ νέον γραφεῖον τοῦ κτηματικοῦ χάρτου εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῇ νέα θέσις.

§132Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔχουσι μεγίστην σπουδαιότητα αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλὰ προηγουμένως εἶχεν εἴπει ὅτι προνοεῖται τὸ προσωπικὸν ὀλίγον πολυτελὲς καὶ ἐπὶ τῇ ἐπόψει τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τὸ μέλλον τῆς ἐργασίας.

§133ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι κατὰ τὸ μέλλον· κατὰ τὸ παρόν. Οὔτε τὸ ὠνόμασα πολυτελές. Ὁ ταγματάρχης αὐτὸς προστίθεται ὡς μόνιμος, ὡς καὶ ὁ ὑπολοχαγὸς ἐξ ἀποσπάσεως, καὶ ἀμφότεροι θὰ διορισθῶσι βαθμηδὸν κατὰ τὰς ἀνάγκας ὡς καλλιγράφοι καὶ σχεδιασταί, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν θὰ προσληφθοῦν ἀμέσως, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§134Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔχουσι βεβαίως μεγίστην σοβαρότητα αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ ὅμως προτιμῶ νὰ μετέχω τῆς σχολαστικότητος, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξοικονόμησιν ὁσησδήποτε δαπάνης, ἔστω καὶ τῆς ἐλαχίστης, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι εἰς ἄλλο Κράτος, πολὺ ἰσχυρὸν καὶ πλούσιον, ὁ Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους ἐκείνου συνεβούλευε καὶ τοὺς πρακτικογράφους ἀκόμη νὰ συντάσσωσι τὰ Πρακτικὰ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερα, διότι ἡ σύνταξις μακροσκελῶν Πρακτικῶν, ἔλεγεν, ἀπαιτεῖ καὶ μελάνην καὶ χάρτην καὶ ὑπαλλήλους καὶ βιβλιοδετικὰ καὶ ἀποθήκας ν’ ἀποθέτωμεν τὰ Πρακτικά. Ἦτο δ’ αὐτὸς Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας· δὲν ἦτο οὔτε πτωχοῦ Κράτους οὔτε μικροῦ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐὰν δὲν ὑφίσταται ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας νέας θέσεως ταγματάρχου, εἰ δυνατόν, νὰ καθορίσῃ αὐτὸν δι’ ἀποσπάσεως. Ἐπίσης, εἰ δυνατόν, νὰ περιορίσῃ καὶ τοὺς καλλιγράφους καὶ σχεδιαστὰς εἰς ὀλιγωτέρους.

§135ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πέρυσι, Κύριοι, ὑπετέθη ὅτι, ἐὰν μόνον ψηφισθῇ τὸ κτηματολόγιον, θὰ γίνῃ κτηματολόγιον, καὶ ἐψηφίσθη εἷς νόμος, μηδένα ἔχων σκοπόν. Ἀκολούθως ἀντελήφθημεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ὁπωσδήποτε δύσκολον, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπῄτησε δεκαετηρίδας τινάς (!) εἰς μεγάλα Κράτη, ἀσυγκρίτως περισσότερον ἡμῶν προηγμένα, καὶ ἐκλήθη εἷς Γερμανὸς ἐνταῦθα, ἐδαπανήθησαν ὀλίγαι τινὲς δραχμαὶ διὰ τὴν ἔλευσίν του, καὶ ὅτε ἦλθε δὲν κατωρθώθη νὰ συνεννοηθῇ μεθ’ ἡμῶν, διότι οὔτε ἡμεῖς ἀντελαμβανόμεθα διατί τὸν ἐκαλέσαμεν, οὔτε ἐκεῖνος, καὶ μὴ κατορθωθείσης συνεννοήσεώς τινος ἀνεχώρησε καὶ αὖθις διὰ τὴν Γερμανίαν.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι εἶναι σοβαρὸν νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κ. Βουλευτά;

§137ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι σοβαρώτερα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγὼ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιόν σας. Καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ τὰ διαψεύσητε, ὅπερ δὲν κατορθοῦσιν αἱ ἄτοποι διακοπαί σας. Μετὰ ταῦτα φθάνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν χρειάζεται πολύ, παρὰ μόνον νὰ ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι οἱ συντάκται αὐτοῦ ἔχουν ἰδέαν τινὰ τῶν πραγμάτων, κάποιαν τινὰ ἀντίληψιν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψει ἀκριβῶς τί ζητοῦν καὶ τί θέλουν. Θέλουν ὑπηρεσίας! Κατὰ τύχην ἀναγινώσκω ἓν μέρος (ἀναγινώσκει) «Γραφεῖον κτηματολογικοῦ χάρτου. Εἶναι τὸ ἄρθρον 3. Ἐντὸς παρενθέσεως. «(Καταμέτρησις καὶ ἀποτύπωσις ἀκινήτων κτημάτων.— Πίνακες ἀκινήτων κτημάτων κ.τ.λ.— Σχολὴ χωρομετρῶν.— Προμήθεια, ἔλεγχος, φύλαξις, συντήρησις καὶ ἐπισκευὴ τῶν διὰ τὸν κτηματικὸν χάρτην χρησιμοποιουμένων ὀργάνων. Ἀρχεῖον κτηματικῶν χαρτῶν καὶ βιβλίων. Τήρησις αὐτῶν ἐν ἐνημερότητι». Δὲν γνωρίζουν λοιπὸν τί ζητοῦν. Ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ 1912 θὰ ἔχωμεν ἕνα κτηματικὸν χάρτην ἀστικὸν ἑνὸς μέρους τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος θὰ περιέχῃ δηλ. οἰκίας τινὰς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἄλλου ἑνὸς μέρους τῆς Θεσσαλίας, ὅπου εἶναι μεγάλα κτήματα, καὶ τὰ πράγματα εἶναι εὐχερέστατα, ἀλλὰ καὶ οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ κτήματα τῆς ἄλλης χώρας, καὶ πρόκειται, λέγουσι, νὰ τεθῶσιν αἱ βάσεις ἑνὸς μεγίστου ἔργου ὑπὸ ἀξιωματικῶν καὶ γεωμετρῶν, καὶ μόνον τούτων, χωρὶς οὐδὲν σύστημα, χωρὶς οὐδένα ὑπολογισμόν, χωρὶς οὐδεμίαν ἀντίληψιν πόσας δυσκολίας ἔχει τὸ ἔργον ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀρχήν! Εἶναι ἡ δαπάνη ἀσήμαντος καὶ πάλιν.

§138Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν ἀναγράφονται αἱ λεπτομέρειαι αὗται εἰς τὸν νόμον;

§139ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὸν νόμον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ περιλάβουν λεπτομερείας· ἀλλὰ γνωρίζετε διατί ἀναγράφονται αὗται εἰς τὸν νόμον; Διότι δὲν ἐγνώριζον πῶς νὰ συντάξωσι τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν ἐγνώριζον τί θὰ ἔπραττον. Ὑπ’ ὄψει εἶχον μόνον τοῦτο, ὑπ’ ὄψει εἶχον νὰ καταρτίσωσι μίαν ὑπηρεσίαν καὶ ἀναγινώσκοντες τὸ πρῶτον βιβλίον, ἐπὶ τῇ βάσει νεφελώδους τινὸς ἰδέας τῶν πραγμάτων ἣν εἶχον, συνέρραψαν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν αὐτὴν ἀσάφειαν, τὴν αὐτὴν ἀοριστολογίαν, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους.

§140Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἔχετε τὸν ἐγωισμὸν σεῖς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶσθε αὐτοῦ τοῦ κλάδου, σεῖς ὁ ὁποῖος εἶσθε δικηγόρος, νὰ νομίζητε ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰδικοὶ καὶ συνέταξαν τὸ σχέδιον αὐτό, ὅτι εἶναι κατώτεροι ἡμῶν; Αὐτοὶ εἶναι ἀπόφοιτοι τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, καὶ ἀποτελοῦν τιμὴν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§141Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τώρα πρέπει νὰ διαιρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς εἰδικότητας.

§142ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος λέγει· «πρόκειται περὶ τῆς ἐργασίας τῆς στρατιωτικῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀληθῶς, ἀληθέστατα, ἀναμφισβητήτως, περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸν τόπον», ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται ἁπλούστατα περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ περιλαμβάνῃ τὰ ἑξῆς γραφεῖα: αʹ) Γραφεῖον Γεωδαισίας (Τριγωνισμὸς–Ἀστρονομικαί, μετεωρολογικαὶ καὶ μαγνητικαὶ παρατηρήσεις–Χωροστάθησις ἀκριβείας–Προμήθεια, ἔλεγχος, φύλαξις, συντήρησις καὶ ἐπισκευὴ γεωδαιτικῶν, ἀστρονομικῶν καὶ μαγνητικῶν ὀργάνων, ὡς καὶ τῶν σχετικῶν βιβλίων παρατηρήσεων καὶ ὑπολογισμῶν). βʹ) Γραφεῖον Τοπογραφίας.

§143Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Συστηματοποιεῖται.

§144ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἢ σαλατοποιεῖται; Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προχωρήσω εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἀπαρίθμησιν, ἀλλὰ φθάνω εἰς τὸ ἄρθρον 9. «Ἄρθρον 9. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας, ἐκλεγόμενος μεταξὺ τῶν κεκτημένων τὰς πρὸς τὸ εἰδικὸν ἔργον τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ τὴν διεύθυνσιν αὐτῆς ἀπαιτουμένας γνώσεις καὶ ἰδιότητας, κατὰ προτίμησιν δὲ ἐκ τῶν παρ’ αὐτῇ προϋπηρετησάντων καὶ εὐδοκίμως ἐργασθέντων ἀξιωματικῶν, διορίζεται διὰ Βασ. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ στηριζομένου ἐπὶ προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ». Ποῖος εἶναι ὁ συνταγματάρχης αὐτός, ποῖος εἶναι ὁ συνταγματάρχης...

§145Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντισυνταγματάρχης διωρίσθη διὰ τοῦ σημερινοῦ.

§146ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συζητῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἤκουσα καὶ ἐγὼ λεγόμενον, ἀλλὰ διότι ἐγένετο μία διόρθωσις τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἐξ ἀρχῆς δὲν περιείχετο αὐτὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περιεχόμενον εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ὅτε ἔγραφε τὴν θέσιν τοῦ συνταγματάρχου τοῦ τοιούτου, διότι θὰ ἐρωτήσω καὶ αὖθις ποῖος εἶναι ὁ συνταγματάρχης.

§147Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία γνωρίζει.

§148ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος, οὔτε ὑπηρέτησεν οὐδεὶς εἰς τοιαύτην ὑπηρεσίαν παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ δαπάνης πάλιν ἐπουσιώδους. Ἑβδομήκοντα μόλις χιλιάδων δραχμῶν, 70,000 δρ. μόλις ἐδῶ, 200,000 μόλις ἐκεῖ, 110,000 μόλις ἐκεῖ, 210,000 διὰ τοὺς εἰσπράκτορας ἐκεῖ, μόλις τοῦτο, μόλις ἐκεῖνο, μόλις τὸ ἄλλο. Μὴ δὰ τὰ λέγετε, διότι εἶναι ὑπερβολαί! Πρόκειται βεβαιότατα νὰ καταρτίσωμεν Κράτος καλλίτερον, ἀλλὰ θ’ ἀρχίσωμεν κτίζοντες τὸ οἰκοδόμημα, καὶ ἀκολούθως νὰ ὑπολογίσωμεν πόσας ἀπαιτεῖ δαπάνας νὰ καταβάλωμεν, ἢ πρόκειται ἐκ τῶν προτέρων νὰ γνωρίζωμεν τί ἔχομεν νὰ δαπανήσωμεν καὶ ἑπομένως τί δυνάμεθα νὰ κτίσωμεν. Περὶ τούτου ἐρωτῶ, καὶ δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο, παρά, τὸ ἐπαναλαμβάνω διὰ μυριοστὴν φοράν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὴν στυγνοτέραν αὐτοῦ μορφὴν παρίσταται ἐνώπιον ἡμῶν τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα, ἔχομεν καταληφθῆ ὑπὸ μιᾶς μεγαλομανίας νὰ παίξωμεν ῥόλον Μεγάλης Δυνάμεως. Δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ παίξωμεν τοιοῦτον ῥόλον· οὔτε θεμελιοῦνται τὰ κτηματολόγια ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων· οὔτε εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ θεμελιώσωσι τὸ κτηματολόγιον καὶ θὰ θέσωσι τὰς βάσεις τῆς πρὸς αὐτὸ ἐργασίας, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ γεωμέτραι, μόνον· οὔτε σημαίνει τίποτε κτηματικὸν βιβλίον τῶν οἰκιῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν τσιφλικίων τῆς Θεσσαλίας· οὔτε εἶναι δυνατόν, καὶ πόρρωθεν ἀκόμη, νὰ μᾶς δείξουν ποίας δυσκολίας παρέχει τὸ ἔργον. Ἀτυχῶς ὑπάρχουν προσωπικοὶ λόγοι εἰς ἐμέ, λόγοι ὑγείας, κύριοι συνάδελφοι, ὥστε νὰ μὴ δύναμαι νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ὁμιλίαν μου σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐν τούτοις παρακαλῶ ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐὰν εἰς ἕκαστον ἄρθρον δὲν εὕρῃ τὴν ἀσάφειαν καὶ τὴν ἀοριστίαν, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ καυτηριάσωσιν, ὡς ἔχουσι καθῆκον, τοὺς ἀνακριβῆ λέγοντας, νὰ παρέλθωσιν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ νὰ μοὶ εἴπωσι: «Κύριε, ἔλεγες ἀνακριβείας». Ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεως θὰ πεισθῆτε.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Ἀποστολίδης.

§150Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ δημοσίευσις τῶν ναυτικῶν χαρτῶν, διότι κυρίως κυκλοφοροῦσι χάρται τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ παρακαλέσητε.

§152Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ εἶσθε καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, δι’ αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ ἡ δημοσίευσις τῶν χαρτῶν τούτων διὰ τῆς αὐτῆς δαπάνης.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3, 4, 5, 6, 7, 8 καὶ 9). Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκεται).

§154Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10 παρατηρῶ ὅτι εἶναι ὅλως περιττὰ τὰ ἑξῆς: «Ἡ τοιαύτη ὅμως, ἐπὶ μακρὸν ἀπὸ τῆς μαχίμου ὑπηρεσίας, ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιωματικῶν τούτων δὲν ἀποτελεῖ μειονέκτημα ἐν σχέσει πρὸς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν, ἂν κέκτηνται οὗτοι τὰ λοιπὰ ἀπαιτούμενα πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, καθόσον διὰ τῆς εἰς τὰ χαρτογραφικὰ ἔργα ἐξειδικεύσεως αὐτῶν προσφέρουσιν οὗτοι ὑπηρεσίας σπουδαίας εἰς τὸ Κράτος».

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§157Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἰδίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτή.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14ον (ἀναγινώσκεται).

§160Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἐπανάληψις τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ, διότι ἐν τῷ ἄρθρῳ 14 ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς: «Κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου ͵ΓΧΝΖʹ (3657) περὶ κτηματικοῦ χάρτου καὶ ὁροθεσίας τῶν ἀκινήτων κτημάτων».

§161ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν βλάπτει.

§162Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τοῦτο δὲν βλάπτει.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15, 16, 17 καὶ 18). Ἄρθρον 19ον (ἀναγινώσκεται). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 19 μέχρι 44, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν». Ὁ κ. Ἰ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§165Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην, προκειμένου νὰ συζητηθῶσιν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὑπέβαλεν, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ συνέστησα νὰ ἀναβληθῇ τοῦτο. Ἀνεβλήθη λοιπὸν τότε καὶ ἤδη συζητεῖται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Κατὰ λάθος ἑπομένως ἔχει ἀναγραφῆ ὅτι πρόκειται περὶ βʹ ἀναγνώσεως. Ἀλλ’ εἴτε εἰς αʹ εἴτε εἰς βʹ ἀνάγνωσιν εἶναι, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐπιγράφεται «περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν δασῶν», καὶ ἀντὶ νὰ καταγίνηται περὶ τῶν προσόντων τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν δασῶν, ἔχει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ἡ δασονομικὴ σχολὴ τῆς Βυτίνης. Τοῦτο δὲ προεῖδον, κύριε Πρόεδρε, ὅτε παρενέβην εἰς τὴν συζήτησιν τὴν διεξαχθεῖσαν μεταξὺ τῶν κυρίων Ἀλεξάκη καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, προκειμένου περὶ τοῦ τμηματάρχου τοῦ δασονομικοῦ τμήματος τῆς σχολῆς, σᾶς ἀνέφερα δ’ ὅτι ἀδιαφορῶ περὶ τῶν προσώπων, ἐνδιαφέρομαι μόνον περὶ τῆς σχολῆς τῆς δασονομικῆς, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι οὔτε ἰδέα ὑπάρχει περὶ καταργήσεως τῆς δασονομικῆς σχολῆς.

§166Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον θὰ διορθωθῇ.

§167Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐκ Βυτίνης καταγόμενος ὁμογενὴς Τριανταφυλλίδης ἀποβιώσας ἀφῆκεν ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτοῦ πρὸς ἵδρυσιν γεωργικῶν σχολῶν καὶ σταθμῶν, χάριν δὲ σεβασμοῦ πρὸς τὴν μνήμην αὐτοῦ ἡ Βουλὴ τοῦ 1896 ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύετο δασονομικὴ σχολή.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν καταργεῖται ἡ σχολή. Πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς σχολῆς, διὰ νὰ γίνεται πρακτικωτέρα ἡ ἐν αὐτῇ ἐκπαίδευσις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ φόβος νὰ καταργηθῇ, νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις περὶ καταργήσεως τοῦ Γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης.

§169Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε καὶ τὰ δύο ἄλλα ἄρθρα δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ λέγεται ὅτι συνιστᾶται ἐν Βυτίνῃ πρότυπον δασαρχεῖον, καὶ κατόπιν ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ ὅτι διὰ Β. Διατάγματος δύναται ν’ ἀνασταλῇ μονίμως ἢ προσωρινῶς ἡ λειτουργία τοῦ προτύπου δασαρχείου Βυτίνης.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀφαιρεθῇ καὶ αὐτό.

§171Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ συστήσητε δασαρχεῖα ὅπου νομίζει ἡ ὑπηρεσία κατάλληλον, ἀλλὰ τὴν δασονομικὴν σχολὴν τῆς Βυτίνης δὲν πρέπει νὰ τὴν καταργήσητε.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ δασονομικὴ σχολὴ τῆς Βυτίνης μένει.

§173Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει δὲ καὶ τελευταῖον ἄρθρον· «καταργεῖται ὁ νόμος ͵ΒΤΟΓʹ τῆς 16 Μαρτίου 1896 «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ δασικοῦ τμήματος τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης τῆς Γόρτυνος» καθὼς καὶ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου ͵ΒΥΞΒʹ τῆς 8 Ἰανουαρίου 1879.

§174ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε ἀντίρρησιν ὅπως ὀργανωθῇ ἡ σχολὴ αὕτη κατὰ τρόπον σκοπιμώτερον.

§175ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἀφοῦ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 9 ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθητε, τὸ κατώτερον προσωπικὸν συνίσταται ἐξ 8 ἀρχιφυλάκων αʹ τάξεως πρὸς 100 δρ. κατὰ μῆνα, ἤτοι δραχμὰς 9600, ἐκ 30 ἀρχιφυλάκων βʹ τάξεως πρὸς 90 κατὰ μῆνα, ἤτοι 32800 ἐτησίως, 60 δασοφυλάκων αʹ τάξεως πρὸς 80 δρ. κατὰ μῆνα, 57,600 ἐτησίως, 75 δασοφυλάκων βʹ τάξεως πρὸς 70 δρ. κατὰ μῆνα, 63000 ἐτησίως, καὶ διὰ τέσσαρας μῆνας διὰ δασοφύλακας 30 πρὸς 70 δρ. κατὰ μῆνα 8,400 ἐν ὅλῳ. Ἤτοι τὸ ὅλον 171,400 δαπανῶμεν διὰ τὸ κατώτερον προσωπικὸν πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν, διὰ τοὺς λεγομένους δασικοὺς κατὰ τὸν ὑποβληθέντα ὑφ’ ὑμῶν Προϋπολογισμὸν. Ἤδη, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οἱ 8 ἀρχιφύλακες αʹ τάξεως γίνονται 20, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν ἀπὸ 100 γίνεται 120 δρ. Οἱ 30 ἀρχιφύλακες βʹ τάξεως γίνονται 50, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν ἀπὸ 90 δρ. κατὰ μῆνα ἀναβιβάζεται εἰς 100. Οἱ 60 δασοφύλακες αʹ τάξεως κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀνέρχονται εἰς 130, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν μένει ἡ αὐτὴ πρὸς 80 δρ. κατὰ μῆνα. Οἱ 75 δασοφύλακες βʹ τάξεως ἀναβιβάζονται κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἰς 300, ἤτοι τὸ ὅλον προσωπικὸν ἀνέρχεται εἰς 500 πρόσωπα, ἀπαιτοῦνται δὲ διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν προσώπων αὐτῶν κατ’ ἔτος 465,600 δρ. ἀπέναντι 171,000. Ἡ ποσότης τοῦ προσωπικοῦ, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δὲν συντελεῖ εἰς τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, ἀλλ’ ἡ ποιότης αὐτῶν καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἐπιτήρησις. Ἔχετε ἐπιτήρησιν ἄγρυπνον πρὸς πραγματικὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ, συντρεχούσης καὶ τῆς Ἀστυνομίας, ἔχετε δάση· τί ὠφελεῖ ἂν ἐξαπολύσητε πλείστους δασοκόμους ὁμοίους ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔχετε;

§176ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Θὰ τοὺς μορφώσωμεν.

§177ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν βελτιοῦται ἡ ἠθικὴ δύναμις τῶν προσώπων.

§178ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς θὰ τοὺς κάμητε μαθητὰς τοιούτων σχολῶν, ἂν δὲν τοῖς ὑποσχεθῆτε καλύτερον μέλλον; Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὅλα αὐτὰ διὰ μιᾶς.

§179ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν νομίζητε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δύναται τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ δαπανᾷ τοιαῦτα ποσά...

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀμέσως ὄχι, διότι δὲν ἔχομεν τὸ προσωπικὸν τὸ κατάλληλον, ὅταν ὅμως παρασκευάσωμεν τὸ προσωπικὸν τοῦτο, πρέπει νὰ δαπανήσωμεν ὅσα χρειάζονται διὰ τὸν δασικὸν πλοῦτον τῆς χώρας.

§181ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἔλαβον τὸν λόγον, εἶναι ἡ διατήρησις τῆς σχολῆς Βυτίνης. Ἀφοῦ περὶ αὐτοῦ μὲ ἐβεβαιώσατε ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ θὰ ἔλθῃ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν διωρθωμένον τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅσα ἀνέπτυξα περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐξαρτᾶται ἐξ ὑμῶν νὰ κρίνητε ἂν ἔχονται ἀληθείας καὶ ἂν δύναται τὸ δημόσιον Ταμεῖον νὰ δαπανᾷ τόσα διὰ τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Εἶναι εὐχάριστον νὰ δαπανῶμεν καὶ διὰ τὰ δάση, διότι οἱ Ἕλληνές μας τὰ παίρνουσι, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ μακαρίτου Κωλέττη.

§182ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Ἄν δὲν ἐξοδεύσωμεν, δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα τῶν δασῶν.

§183ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι μήπως ἐξοδεύετε καὶ δὲν κάμνετε τίποτε, διότι αὐταὶ εἶναι βδέλλαι.

§184Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπαναλάβω τὰ λεχθέντα, καὶ ὡς πόρισμα τῶν διαμειφθέντων μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Μπακοπούλου ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Διὰ Β. Διαταγμάτων δύνανται νὰ συσταθῶσι καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους πρότυπα δασαρχεῖα. Διὰ Β. ἐπίσης Διατάγματος δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ πρότυπον δασαρχεῖον τῆς ἐπαρχίας Βυτίνης καὶ ἄλλοι δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, δύναται δὲ νὰ ἀνασταλῇ μονίμως ἢ προσωρινῶς ἡ λειτουργία οἱουδήποτε προτύπου δασαρχείου πλὴν τοῦ τῆς Βυτίνης».

§185ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ ὀνομάζηται σχολή;

§186ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ δύναται νὰ καταργηθῇ διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ διὰ νόμου.

§187Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μείνῃ ἐλευθέρα νὰ διοργανώσῃ κατὰ τὸν προσφορώτερον τρόπον τὴν σχολήν· διὰ τὸν τίτλον δὲν ἐνδιαφερόμεθα, ἀλλὰ θέλομεν, ἀφοῦ διατηρεῖ ταύτην, νὰ τὴν διατηρήσῃ μονίμως.

§188ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μὴ δύναται νὰ καταργηθῇ διὰ Διατάγματος. Φυσικά.

§189Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον, κύριοι Βουλευταί, τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ᾐσθανόμην τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω δύο λέξεις τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἡ ἰδιαιτέρα μου ἐπαρχία, τὰ Καλάβρυτα, εἶναι δασοφόρος ἐπαρχία. Ἀλλὰ δυστυχῶς λόγῳ τῆς πλημμελοῦς ἐπιτηρήσεως τῶν δασῶν ἀπεψιλώθησαν ταῦτα καὶ κατεστράφη ἡ γεωργία καὶ τὰ πάντα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ὅτι, ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀποκομίσει ὡς λόγῳ, συναναστροφῆς μετὰ τῶν διαφόρων δασοχωροφυλάκων καὶ δασοκόμων, ἐγεννήθη παρ’ αὐτοῖς τὸ φρικτὸν παράπονον, ὅτι μὲ τὰς 70 δραχμάς, τὰς ὁποίας οὗτοι λαμβάνουσι πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε φύλαξις νὰ γίνῃ οὔτε κατ’ οὐδὲν νὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ δάση, διότι ἐξ ἑνὸς ὑπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔκαμον πρὸς ἐμὲ δασοκόμοι ἐπακριβῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως, παρατηρεῖ τις ὅτι οὔτε τὰς 70 δρ. λαμβάνουσιν κατὰ μῆνα, διότι ἀφαιρουμένης τῆς 1 δρ. τὴν ὁποίαν δίδουσι διὰ χαρτόσημον μένουσι δραχμαὶ 69, ἂν δ’ ἀφαιρέσητε ἐξ αὐτῶν τὴν περιβολὴν μὲ τὴν ὁποίαν τοὺς χρεώνει τὸ Κράτος, τὸ ὅπλον καὶ τὴν σπάθην, τοῖς μένουσι κατ’ ἀκριβέστατον ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον προσεκόμισαν ἔγγραφον πρὸς ἐμὲ οὗτοι, 67,50 δρ. μηνιαίως διὰ νὰ φάγωσι καὶ διὰ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Ὅταν λοιπὸν δίδητε πρὸς αὐτὸν 67 δρ. μηναίως, ὑπάρχει ἡ ἄλλη ὁδός, ἡ ὁδὸς τῆς παρανομίας καὶ τοῦ ἐγκλήματος καὶ ἡ ὁδὸς τῆς διαπραγματεύσεως καὶ τοῦ συμβιβασμοῦ τῆς πωλήσεως τῶν δασῶν πρὸς τοὺς διαφόρους ὑλοτόμους καὶ τοὺς διαφόρους ποιμένας πρὸς νομὴν ἐντὸς τῶν δασῶν. Θὰ ἦτο λοιπὸν προτιμότερον καὶ εὐχῆς ἔργον, ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ προσωπικόν, ἀλλ’ ἀκριβοπληρωθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ σὺν τῇ πληρωμῇ τῇ μεγαλειτέρᾳ ἀσκῆται μεγαλειτέρα ἐποπτεία ἀπὸ μέρους τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δασῶν, διότι, ὁσαδήποτε ἂν παρασκευάσητε νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ῥιζικώτερον θὰ διαρρυθμίσητε εἴτε τὴν ἐποπτείαν εἴτε τὴν καλλιέργειαν τῶν δασῶν, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι κατ’ οὐδὲν θὰ ἐξυπηρετήσητε τὰ δάση καὶ δὲν θὰ ἀφήσητε οὐδὲν ἴχνος σοβαρᾶς ἐξυπηρετήσεως τῶν δασῶν καὶ τῆς ζωῆς σας τῆς ὑπουργικῆς, ἂν δὲν προσέξητε εἰς τὴν ἐποπτείαν τῶν δασῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ῥητὸν καὶ ἀπαράβατον ὅρον τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ προσωπικοῦ, διότι οὕτω θὰ ἔχητε νὰ ἐπιδείξετε δρᾶσιν διὰ τὰ δάση, ἄλλως δὲ οὐδὲν θὰ κάμητε.

§190Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν νῦν ὑπάρχοντα, κατ’ ἔτος ηὔξανεν ὁ ἀριθμὸς τῶν δασοφυλάκων ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ εἶχε φθάσει μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 135, ἀλλ’ ἐξηκολούθει ν’ αὐξάνῃ μέχρις ἑνὸς σημείου καθ’ ὃ οἱ χωροφύλακες θὰ ἀπεσύροντο ἐντελῶς τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας.

§191Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διακόσια τρία πρόσωπα εἶναι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τώρα.

§192Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὥστε, ὡς πρὸς τοῦτο, οὐδεμία ὑπάρχει νέα τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον. Προκειμένου ὅμως νὰ φέρωμεν τροπολογίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ προσωπικοῦ τούτου, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραλείψωμεν τὸ σπουδαιότερον ὅλων, τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἔκαμον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι τὴν σήμερον ἐν γένει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος φοβεῖται περισσότερον τὸν δασοφύλακα τὸν ἐξελθόντα τῆς σχολῆς τῆς Βυτίνης παρὰ τὸν χωροφύλακα, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ χωροφύλαξ λαμβάνει ἕν, αὐτοὶ λαμβάνουσι πέντε. Ὥστε, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ παρασκευάσωμεν νέον προσωπικόν, νὰ λάβωμεν πρόνοιαν νὰ εἶναι ἀντάξιον τὸ προσωπικὸν τοῦτο τοῦ προορισμοῦ του καὶ νὰ ληφθῶσι μέτρα ἀσφαλίζοντα τοὺς κατοίκους ἀπὸ τὰς καταχρήσεις ταύτας. Περὶ τούτου εἶχε προΐδει ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶχε συστηθῆ πέρυσιν, ὅπως μελετήτῃ τὸ δασικὸν νομοσχέδιον, καὶ καλὸν ἤθελον εἶσθαι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μελέτην τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ προσωπικοῦ, διότι νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ περιληφθῶσιν αὗται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§194Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ καὶ πάλιν νὰ εἴπω ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅπως μὴ ἐξοφληθῇ ἀπὸ τοῦδε ὁλόκληρος ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἀπαιτεῖται διὰ τὰ δάση.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς κανονίζει μέχρι ποίου ἀριθμοῦ θὰ διορισθῶσι.

§196Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχοντος ὅμως τοῦ νόμου, τοῦ Προϋπολογισμοῦ δηλ. τοῦ ἑπομένου ἢ τοῦ μεθεπομένου ἔτους, ὅταν θελήσῃ εἷς Ὑπουργός—, ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἄλλος—, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαντλήσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Ἀλλ’ ἄλλο ζήτημα εἶναι κατ’ ἐμὲ τὸ σπουδαιότερον· ὁρίζομεν τὸν μισθὸν τοῦ δασοφύλακος εἰς δραχμὰς 70 κατὰ μῆνα καὶ κανονίζομεν μίαν ἱεραρχίαν μὲ αὔξησιν διὰ τοῦ χρόνου τῆς μισθοδοσίας, ὥστε νὰ φθάσῃ οὗτος εἰς 140 δρ.

§197Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον ἦτο καὶ πρίν· τοῦ αʹ τάξεως δασοφύλακος 80 καὶ τοῦ βʹ τάξεως 70.

§198Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ κανονισθῇ τόσῳ τὸ ποσόν, ὅσῳ καὶ ὁ μισθὸς τῶν δασοφυλάκων, θὰ προέτεινον ὅπως ὁ μισθὸς τοῦ δασοφύλακος κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος. Ὅταν τὸ ὄργανον τῆς ὑπηρεσίας διαφθαρῇ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη, εἶναι περιττὴ πᾶσα προαγωγή· ὁ συνηθίσας νὰ κερδίζῃ, ὅπου δὲν πρέπει, καὶ ἂν λάβῃ κατόπιν 200 καὶ 300 δρ. θὰ εἶναι ὁ ἴδιος. Πρέπει κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ σταδίου του, ἅμα τῇ εἰσόδῳ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὴν ἀπὸ παντὸς πειρασμοῦ. Βλέπω ὅτι ὁρίζεται ὁ μισθὸς εἰς δραχμὰς 70, δίδεται δηλαδὴ ὁ μισθὸς ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς τὸν χωροφύλακα. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐκτελεῖ ὁ δασοφύλαξ περισσοτέραν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὸν χωροφύλακα· ἀλλ’ ὁ χωροφύλαξ δὲν ἐκτελεῖ ἀνεξάρτητον ὑπηρεσίαν, διατελεῖ πάντοτε ὑπὸ μίαν ἐπίβλεψιν, ἐνῷ ὁ δασοφύλαξ ἐκτελεῖ ἀνεξάρτητον ὑπηρεσίαν. Θὰ ἦτο λοιπὸν καλύτερον νὰ ηὔξανεν ὁ μισθὸς καὶ ἂς εἴχομεν διὰ τῆς αὐτῆς δαπάνης ὀλιγώτερον προσωπικόν, ἀλλὰ ποιοῦ καλλιτέρου. Δυστυχῶς ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας ἐπεκράτησεν ἓν σύστημα πολὺ κακόν, οἱ ὑπάλληλοι δηλαδή, κατὰ τὴν εἰσαγωγήν των, νὰ ἔχωσι πολὺ μικρὸν μισθὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου διαφθείρονται, ὅταν δὲ προαγόμενοι λάβωσιν ἀνώτερον μισθόν, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον ν’ ἀπομάθωσι τὰς κακὰς ἕξεις.

§199Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Κατάγομαι, κύριοι Βουλευταί, ἐκ δασώδους ἐπαρχίας, τῆς Εὐρυτανίας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ὑποβάλλεται. Τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται μέγα, εἶναι ἐλάχιστον. Ἀλλὰ καὶ ὁσονδήποτε προσωπικὸν καὶ ἂν θελήσητε νὰ διαθέσητε διὰ τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, ὡς ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ δασικὴ νομοθεσία, θὰ εἶναι σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δασῶν πᾶσα ἔκτασις γῆς, ἡ ὁποία περιλαμβάνει θαμνώδεις ἐκτάσεις ἢ δένδρα χρήσιμα πρὸς ὑλοτομίαν ἢ ἀνθρακοποιίαν, θεωρεῖται δάσος. Οἱ δασοφύλακες, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσι σήμερον, καταγίνονται εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους εἰς τὸ ν’ ἀποσπῶσι πρωτόκολλα μετὰ τὴν καταστροφὴν τῶν δασῶν. Ἐν αὐτῇ τῇ Τριχωνίᾳ, ὅπου γίνεται ἡ ἐκχέρσωσις ἀκανθωδῶν θάμνων, γίνονται πρωτόκολλα, διότι θεωροῦνται καὶ αὐτὰ δάση. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν γίνῃ ὁ ἀποτερματισμὸς τῶν δασῶν, ὥστε νὰ γνωρίσῃ τὸ Δημόσιον ποῖα δάση εἶναι πρόσφορα πρὸς ὑλοτομίαν καὶ ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν τῷ χρησιμεύουσι διὰ νὰ τὰ φυλάξῃ, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν περιορίζεται τὸ προσωπικὸν πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φυλαχθῶσι ταῦτα. Ὅπως παρετηρήθη καὶ διὰ τὴν Ἀστυνομίαν ὁσουςδήποτε χωροφύλακας καὶ ἂν χρησιμοποιήσητε διὰ τὴν Ἀστυνομίαν, ἐφ’ ὅσον οὗτοι καταγίνονται εἰς ἐκδόσεις πρωτοκόλλων καὶ τὴν γραφειοκρατίαν, δὲν θὰ ἔχητε προσωπικὸν ἐπαρκές. Νομίζω ὅτι ἤδη, ὅτε πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δήμων, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις ὅπως τὰ δάση τὰ πέριξ τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦσι πλοῦτον διὰ τὸ Δημόσιον, διότι δὲν εἶναι χρήσιμα πρὸς ὑλοτομίαν, ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας, νὰ τερματισθῶσι δὲ τὰ δάση τὰ χρήσιμα διὰ τὴν ὑλοτομίαν καὶ εἰς αὐτὰ νὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ δασοφύλακες. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1–9 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10).

§200ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν εἶναι συντεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει δικαιοσύνης, διότι, ἐνῷ οἱ δασοφύλακες βʹ τάξεως δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰς πρώτης τάξεως καὶ οἱ ἀρχιφύλακες βʹ τάξεως εἰς αʹ τάξεως μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν κατέχουσι, ἵνα προαχθῶσιν οἱ δασοφύλακες αʹ τάξεως εἰς ἀρχιφύλακας βʹ τάξεως, ἀπαιτεῖται καὶ διαγωνισμός. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν γενικὸν μέτρον καὶ, ἢ νὰ ἀρκῇ διὰ πάντας μόνη ἡ ὑπηρεσία, ἢ ν’ ἀπαιτῆται δι’ ὅλους ὁ διαγωνισμός.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προτιμᾶτε διαγωνισμόν;

§202ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι θέλετε. Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ διὰ πάντας.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὸν διαγωνισμόν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 10 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφων πρὸς σπουδὴν τῆς δασολογίας».

§205Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ συμπεριληφθῶσιν, ὡς δεκτοὶ εἰς τὸν διαγωνισμόν, καὶ οἱ σπουδάσαντες τὰ μαθηματικά, διότι ὑποθέτω ὅτι κατ’ οὐδὲν ὑστεροῦσιν αὐτοὶ τῶν ἄλλων.

§206Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Οἱ τῆς φυσικομαθηματικῆς σχολῆς.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν.

§208Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀξιέπαινος ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς αʹ ἀναγνώσεως ἐλέχθη, περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν νέων. Εἶναι δὲ καὶ ὁ τρόπος ἐπίσης ἀξιέπαινος, διότι λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως μὴ ἀποστέλλωνται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εἷς ἢ δύο, ἀλλὰ πλείονες, καθόσον, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ 1ου ἄρθρου, ἀποστέλλονται κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος δέκα, καὶ οὕτω πως ἐξασφαλίζεται ἡ ἅμιλλα μεταξὺ τῶν σπουδαζόντων, ὅπως καταρτισθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον, ἐπιστρέφοντες δὲ λάβωσι θέσιν ἀναλόγως τῆς προόδου κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν σπουδῶν αὐτῶν. Ἐννοεῖται δ’ ὅτι τὸ τοιοῦτον ἔχει μεγάλην σημασίαν καὶ διὰ τὰς ἀποδοχὰς αὐτῶν, διότι βεβαίως οἱ ἔχοντες τὰς πρώτας θέσεις θὰ ἔχωσι καὶ ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀμοιβὴν μεγαλειτέραν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο μέχρι τοῦδε, νὰ ἀποστέλληται διὰ διαφόρους ὑπηρεσίας ἀνὰ εἷς, οὐδὲν εἶχεν ἀποτέλεσμα. Ὁ στελλόμενος, ἐπιστρέφων, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ Ὑπουργός, ἀδιάφορον ἂν εἶχε καὶ δὲν εἶχεν ἐκπαιδευθῆ· ἤρκει ὁ τίτλος τοῦ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐκπαιδευθέντος, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὸν νὰ ἀπαιτῇ ὁτιδήποτε. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ ἂς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἐναντίον πάσης δαπάνης, νὰ εἶμαι ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον διάθεσιν τοῦ δημοσίου χρήματος οὐχὶ φειδωλός. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐμιμοῦντο καὶ ἄλλοι Ὑπουργοί, πρὸ πάντων δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι καιρὸς πλέον οἱ δημόσιοί μας ὑπάλληλοι νὰ μὴ ἔχωσι τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦσιν εἰς τὸ φυτώριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποκτῶσι ταύτας μέχρι τοῦδε, δηλαδὴ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπὸ προϊσταμένους ἀμαθεῖς, ὑπὸ προϊσταμένους διεφθαρμένους. Ὅταν κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ σταδίου των οἱ τοιοῦτοι ἀποκτήσωσιν ὡρισμένην ἀντίληψιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, τὴν συμπεριφοράν των πρὸς τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ Πολιτεία ἐξοδεύουσα δι’ αὐτούς, ὅταν, λέγω, ἀποκτήσωσι κακὰς ἕξεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ διορθωθῶσι διὰ τοῦ χρόνου. Οἱ ὑπάλληλοί μας κατὰ τὴν εἴσοδόν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, κακῶς ἀμειβόμενοι καὶ κακὰ παραδείγματα λαμβάνοντες, διαφθείρονται, καὶ ἡ διόρθωσις αὐτῶν βραδύτερον εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος. Ἐὰν ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἀποστέλλωνται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀρκετοὶ καὶ μορφωθῶσιν, οἱ τοιοῦτοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσωσιν ἰδέας καὶ πεποιθήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των ὄχι ἐντελῶς διαφορετικὰς ἀπὸ τὰς ἐπικρατούσας νῦν ἰδέας. Ἀλλ’ ἡ ἀθρόα ἀποστολὴ ἀντίκειται πρὸς τὰς δυνάμεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν ἀδυνατοῦντος νὰ διαθέσῃ μέγα ποσὸν πρὸς μόρφωσιν ἀρκετῶν ὑπαλλήλων δι’ ὅλους τοὺς κλάδους. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι συνέστησα καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ὅπως ληφθῇ δηλ. πρόνοια νὰ μὴ ἐξασφαλίζηται εἰς τοὺς ἀποστελλομένους εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν διατήρησίν των, ἀλλ’ ἐπίδομα. Βεβαίως δαπάνη 250 δραχ. μηνιαίως, διότι τόσην ὁρίζετε τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δαπάνην, ἢ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν καὶ 300 δραχ., μία δαπάνη τοιαύτη εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη διὰ τοὺς πλείστους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πράγματι ὄρεξιν νὰ μορφωθῶσιν. Ὅλαι ὅμως αὐτοί, οἱ πρόθυμοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, θὰ ἦταν ηὐχαριστημένοι, ἂν ἐλάμβανον ἐπίδομά τι ὁριζόμενον ἴσως εἰς τὸ ἥμισυ, ἤ, ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια ὅπως προτιμῶνται ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἀνελάμβανον μέγα μέρος τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης πρὸς μόρφωσιν αὐτῶν.

§209Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Χάνομεν ὅμως τοὺς ἀρίστους.

§210Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμφιβόλως, διότι παράλληλος πρὸς τὸν πλοῦτον δὲν εἶναι καὶ ἡ μόρφωσις. Εἶναι ἀληθέστατον ὅτι οἱ πτωχότεροι εἶναι οἱ ἔχοντες ὄρεξιν νὰ μορφωθῶσι περισσότερον, καὶ ὅτι τοιοῦτοι συνήθως εἶναι οἱ χωρικοί, ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι δὲν ᾐσθάνθησαν τὴν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἔχουσιν ἄφθονα τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐκεῖνοι δὲν ᾐσθάνθησαν καὶ παλὺ τὴν ἀνάγκην τῆς μορφώσεως αὐτῶν.

§211Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Οἱ πλουσιώτεροι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι περισσότεροι. Μετέβησαν δαπάναις τοῦ Κράτους διὰ νὰ μορφωθῶσι.

§212Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἷς λόγος ἐπὶ πλέον διὰ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἀναλαμβάνον ὅλην τὴν δαπάνην μέχρι σήμερον δὲν ἐξησφάλισε τὴν ἀποστολὴν ἀπόρων, ἀλλ’ ἱκανῶν. Ἐκεῖνοι ὡς ἐκ τούτου, οἵτινες εἶχον τὴν μεγαλυτέραν προστασίαν, αὐτοὶ κατώρθωνον νὰ ἐπιτυγχάνωσιν εἰς τοὺς διαγωνισμούς. Τοῦτο εἶναι εἷς λόγος ἐπὶ πλέον ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως ἐπιδόματα δίδωνται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τὰς δαπάνας πρὸς μόρφωσιν αὐτῶν εἰς τὴν Εὐρώπην.

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤδη σπουδάζουσι;

§214Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐκεῖνοι ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν, διότι ἀνέλαβον ἓν μέρος τῆς δαπάνης, καὶ πρέπει καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σπουδάζουσιν, ἀπέναντι τοῦ Κράτους, καὶ πρὸ πάντων τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους ἀπέναντι αὐτῶν. Τονίζω τὸ τελευταῖον τοῦτο, καθόσον τὸ Κράτος δὲν ἔδειξε διαφέρον περὶ ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδαπάνησεν ἀρκετά.

§215Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μέχρι τοῦδε παντάπασι.

§216Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν παραδείγματα ὅτι ἀπεστάλησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς μόρφωσιν καὶ πρὸς παρασκευὴν εἰς διαφόρους κλάδους πλεῖστοι, τὸ δὲ Κράτος ἐνεθυμεῖτο αὐτοὺς μόνον, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ὅπως ἀποστέλλῃ αὐτοῖς τὸ χρῆμα. Δὲν παρηκολούθησε καθόλου τὰς σπουδὰς αὐτῶν, οὐδ’ ἐφρόντισέ ποτε νὰ μάθῃ ποῦ εἶναι καὶ τί κάμνουν, καὶ οἱ περισσότεροι βεβαίως ἐξ αὐτῶν ἐλησμόνησαν τὸ Κράτος, διότι οὔτε ἐκεῖνοι ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν τινά, οὔτε τὸ Κράτος τοὺς ἠρώτησε καθόλου, οὔτε κἂν ἀπῄτησε τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διετέθη ἐντελῶς ἀσκόπως χάριν αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει διάταξιν περὶ ἐπιβλέψεως τῶν σπουδῶν, καὶ ἀναθέτει ταύτην εἰς τὰς προξενικὰς Ἀρχάς. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι αἱ προξενικαὶ Ἀρχαὶ δὲν εἶναι αἱ ἁρμοδιώτεραι, πρὸ πάντων διότι οἱ ἀποστελλόμενοι εἰς τὴν Εὐρώπην νέοι ἐκπαιδεύονται εἰς κέντρα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσι προξενικαὶ Ἀρχαί, ἢ ὑπάρχουσιν ἀλλοδαποὶ πρόξενοι, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι ἐκπαιδεύονται. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τρόπος. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι θὰ λαμβάνῃ πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῶν Διευθυντῶν τῶν Σχολῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ ἐξεύρῃ ἓν μέσον ἢ νὰ ἐφαρμόσῃ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ αἱ ὁποῖαι ὅμως εἶναι νεκραί, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀποστελλομένων ἀξιωματικῶν, ὅπως ὑποβάλλωσιν ἐκθέσεις περὶ τῆς προόδου αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία νὰ μὴ γελᾷ, ὁσάκις ὁ ἀποστελλόμενος εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν λαμβάνων ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀποστέλλει ἐκθέσεις. Σχετικῶς πρὸς τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος, πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως οὐ μόνον, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἐπιστρέφῃ τὴν δαπάνην ταύτην, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποτύχει εἰς τὰς σπουδὰς του, ἥτις διάταξις ἔχει καλῶς, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς ἐπιστρέφοντας καλῶς κατηρτισμένους νὰ παραιτῶνται μεθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Ἡ Πολιτεία, ἥτις ἐσπούδασε τοὺς νέους, πρέπει νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτοὺς καθ’ ὁλοκληρίαν, οὐχὶ ἐπὶ ὡρισμένον διάστημα χρονικόν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρέχωσι τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Ἡ ὀκταετία ἢ ἡ δεκαετία εἶναι μικρὸν διάστημα, ἀκριβῶς δὲ εἰς τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα χρειάζεται ὅπως τελειοποιήσωσι τὰς θεωρητικάς των γνώσεις καὶ ἀρχίσωσι νὰ καθίστανται χρήσιμοι εἰς τὴν Πολιτείαν, διότι τότε θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία νὰ προσφέρῃ εἰς αὐτοὺς μεγάλας ἀμοιβάς, ὅπως τοὺς ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν Πολιτείαν, ἀκριβῶς δὲ ἐκείνη εἶναι ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ ἡ Πολιτεία. Τὸ χρονικὸν ὅριον πρέπει νὰ εἶναι ἀόριστον. Ὁ σπουδάσας δαπάναις τῆς Πολιτείας πρέπει νὰ παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας αὑτοῦ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀνάγκην ἡ Πολιτεία τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ. Ἡ Ἀγγλία, ὅταν ἀποστέλλῃ τὰ ὄργανά της εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἀπαιτεῖ δύο τινά· πρῶτον γνῶσιν τῆς γλώσσης τῆς χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποστέλλει ταῦτα, ἐκτὸς ὅταν ἀποστέλλωνται διὰ νὰ μάθωσι τὴν γλῶσσαν καὶ δεύτερον ἐξετάσεις μετὰ τὴν ἐπιστροφήν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδέποτε λαμβάνεται πρόνοια περὶ τούτου. Ἀποστέλλονται πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, καὶ οὐδέποτε λαμβάνεται πρόνοια ὅτι εἰς μίαν προκεχωρημένην πρὸ πάντων ἡλικίαν, τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν εἶναι ἀνεπαρκὲς ὅπως καταρτισθῇ εἰς τὴν γλῶσσαν. Ἵνα ἀκούσῃ τις μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλης τινὸς σχολῆς, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὅπως εἶναι κάτοχος τῆς γλώσσης. Αἱ ἄλλαι γνώσεις εἶναι δευτερεύουσαι δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀποστέλλεται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν· ἡ γνῶσις τῆς γλώσσης εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ἀπαραιτήτως, οἱ ἀποστελλόμενοι εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, δὲν πρέπει νὰ ἀποστέλλωνται ἵνα ἐκμάθωσι τὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωσι τὴν γλῶσσαν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Πολιτεία ἀποστέλλῃ τούτους ἀκριβῶς πρὸς ἐκμάθησιν τῆς γλώσσης. Ἡ Ἀγγλία ἀπαιτεῖ νὰ δώσωσιν ἐπιτυχεῖς ἐξετάσεις ὅτι εἶναι κάτοχοι τῆς γλώσσης, καὶ ἐξετάζονται οὐχὶ παρ’ Ἄγγλων, ἀλλὰ παρὰ καθηγητῶν ἐκ τῆς χώρας ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀποσταλῶσιν, ὥστε νὰ ἀποδείξωσι δι’ ὁμιλίας καὶ γραφῆς ὅτι εἶναι κάτοχοι τῆς γλώσσης, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσωσι τὰς σπουδάς των εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν. Ἐπιστρέφοντες δὲ ἀπὸ τῆς ἀλλοδαπῆς ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις, καί, ἐὰν ἐπιτύχωσιν, ἔχουσι τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος, ἐὰν δὲ ἀποτύχωσιν, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιστρέψωσι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία ἐδαπάνησε. Περὶ τούτου οὐδεμία λαμβάνεται παρ’ ἡμῖν πρόνοια. Τὸ Κράτος ἐφρόντισε μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν νέων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, μόνον περὶ τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν καὶ οὐδὲν πλέον. Δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μόρφωσιν τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἀντιπαροχὴν ὑπηρεσιῶν ἐκ μέρους αὐτῶν. Ἐξ ἄλλου δὲν ὑπεχρέωσεν ἑαυτὸ ὅπως χρησιμοποιῇ αὐτούς, διότι πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ Κράτος ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀδιάφορον πρὸς ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδαπάνησεν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Μέρμηγκας πολλάκις ὡμίλησε περὶ ἑαυτοῦ ἐκφράζων ἕνα πόνον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι μετὰ παρέλευσιν μακρῶν σπουδῶν εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν κατώρθωσα νὰ τοποθετηθῶ εἰς τὸ τμῆμα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου εἶχον εἰδικῶς ἀσχοληθῆ. Δὲν μοὶ ἐπετράπη οὐδὲ κἂν προσκεκολλημένος νὰ εἶμαι, διότι θὰ ἠνώχλουν τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐντελῶς ἀναρμόδιοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐτοποθετοῦντο ἀξιωματικοὶ ἐπὶ 5–6 μῆνας οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχοντες οὐχὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ οὐδὲ γενικῶς τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προώρισται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἐννοεῖται ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκουσι τοιαύτην ψυχρότητα ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, προσπαθοῦσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλο ἐπάγγελμα καὶ ἡ δαπάνη τοῦ Κράτους ἀποβαίνει εἰς μάτην. Τὰ λεχθέντα εἶναι σχετικὰ οὐ μόνον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλὰ σχέσιν ἔχουσι πρὸς πᾶσαν ἐκπαίδευσιν νέου, διὰ τὴν ὁποίαν πολὺ πρέπει νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν πρόοδον τῆς διοικήσεως. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τινὰ εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ὑπάρχει ἓν λάθος ἀθροιστικόν, ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν μελλόντων ν’ ἀποσταλῶσι κατ’ ἔτος εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ τοῦτο. Τὸ δεύτερον ἄρθρον εἶναι σπουδαιότατον καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ κρατήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπὸ ἐπιτροπῆς διοριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§217ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Προτείνατε τροπολογίαν.

§218Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἡ προκήρυξις διαγωνισμοῦ δημοσιεύηται καὶ δι’ ἄλλων ἐφημερίδων, ὄχι μόνον διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Πάντοτε χάριν τῆς δημοσιότητος πρέπει νὰ δημοσιεύηται εἰς δύο ἡμερήσια φύλλα τῆς πρωτευούσης καὶ ἐπειδὴ ἐκ πληροφοριῶν γνωρίζω ὅτι ἡ νέα τακτικὴ ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ὅπως οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς διαγωνισμὸν πληρώνωσιν ἐξέταστρα εἰς τοὺς ἐξετάζοντας αὐτούς, καλύτερον εἶναι τὸ μικρὸν αὐτὸ ποσὸν νὰ λείψῃ. Ἂς ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὸ ποσὸν αὐτό, ἢ ἂς καταργήσωμεν τὴν ἀμοιβήν, διότι γνωρίζω ὅτι πολλοὶ ἀπέσχον, διότι ἐνόμιζον ὅτι μόνον οἱ ἐπιτήδειοι θὰ ἐπιτύχουν καὶ ὅτι αὐτοὶ θὰ ἀποτύχουν καὶ οὕτω ἀπεῖχον τοῦ διαγωνισμοῦ ἵνα μὴ ὑποστῶσι μάτην καὶ τὴν δαπάνην τῶν ἐξετάστρων, ἐνῷ, ἂν δὲν εἶχον τὰ ἐξέταστρα, θὰ προσήρχοντο.

§219Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου σκοπεῖται ἡ ἀπόκτησις ὠργανισμένης δασονομικῆς ὑπηρεσίας διὰ τῆς ἀποστολῆς καταλλήλων νέων εἰς Εὐρώπην, ὅπως σπουδάσωσιν εἰδικῶς τὰ τῆς δασολογίας δαπάναις τοῦ Κράτους. Ἡ δαπάνη ὅμως αὕτη εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς πολὺ πτωχός· ἐπειδὴ δὲ ἔχω πληροφορίας καὶ γνωρίζω ὅτι ἐκεῖ, ἐν ταῖς εἰδικαῖς σχολαῖς τῆς Εὐρώπης, σπουδάζουσι νέοι ὡς ἄριστα κατηρτισμένοι καὶ ἀριστεύσαντες εἰς τὴν προτελευταίαν τάξιν, ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι θὰ ἀριστεύσωσι καὶ εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν, τοιούτους νέους βεβαίως ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικήσῃ, ἀλλὰ θὰ διορίσῃ ὅταν ἐπανέλθουν. Τούτων ἕνεκα φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο καλόν, συμφέρον καὶ σκόπιμον νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Δημόσιον δαπάνης τινός, ἅμα δὲ νὰ ἀποκτήσῃ ἐγκρίτους ὑπαλλήλους, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Πετσάλης, ἐφ’ ὅσον βεβαίως αὐτοὶ ἀποδείξουν διὰ πιστοποιητικῶν τῶν σχολῶν ὅτι ἠρίστευσαν ἐκεῖ καὶ ἐφ’ ὅσον στέρξουν ν’ ἀναλάβουν τὰς ὑποχρεώσεις τὰς προβλεπομένας διὰ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, δώσωσι δὲ καὶ ἀρκοῦσαν ἐγγύησιν, διότι τὸ Δημόσιον θέλει ἀπαλλαγῆ οὕτω δαπάνης 3,000 δραχ. ἐτησίως, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ τροπολογία αὕτη καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§220ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συστήσω τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας ταύτης. Ἐὰν αὐτοὶ μετέβησαν διὰ νὰ σπουδάσωσιν εἰς Εὐρώπην, θὰ εἴπῃ ὅτι αὐτοὶ ἔχουσι τὰ μέσα. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, καθ’ ἣν στιγμὴν φροντίζομεν νὰ στείλωμεν ὑποτρόφους διὰ ν’ ἀποκτήσωμεν ὑπαλλήλους καταλλήλους, νὰ περιορίσωμεν τοὺς ὑποτρόφους τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον νὰ στείλῃ ἄλλους νέους ἐκτὸς ἐκείνων, καὶ μόνη δὲ ὑποχρέωσις, ἣν ἔχει τὸ Κράτος εἶναι νὰ δεχθῇ καὶ αὐτούς, καὶ θὰ τοὺς δεχθῇ, ἀφοῦ ἠρίστευσαν.

§221Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ σύστημα τῆς διὰ διαγωνισμοῦ ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς μόρφωσιν καταλλήλων ὀργάνων τῆς διοικήσεως φρονῶ ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς ἄλλα Κράτη καὶ δὴ γειτονικά, καὶ τοῦτο διότι ἡ Πολιτεία δὲν ἔλαβε τὴν μέριμναν, ὅπως χρησιμοποιήσῃ τοὺς ὑποτρόφους, τοὺς ὁποίους στέλλει εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, καὶ δεύτερον, διότι πλεῖστοι ὑπότροφοι ἀποσταλέντες καὶ ἐπιστρέψαντες ἐγκατέλιπον τὴν Πολιτείαν καὶ ἐπεδόθησαν εἰς ἀλλότρια ἔργα παρ’ ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς τὴν Εὐρώπην. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσι μερικαὶ ἐγγυήσεις, δηλ. ὅτι οἱ ὑπότροφοι ἐπανερχόμενοι ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς μετὰ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ Πολιτεία, νὰ ὑπάγωνται εἰς ποινὰς καὶ εἰς στέρησιν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, ἂν δὲν συμμορφῶνται μὲ τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου. Τὸ ποσὸν τῶν 300 δραχ. κατὰ μῆνα εἶναι ὑπερβολικόν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ὑπότροφοι θὰ μεταβαίνωσιν εἰς μέρη, ὅπου δὲν εἶναι πολὺ δαπανηρὸς ὁ βίος, ἐν Γερμανίᾳ. Ποσὸν 250 δραχμῶν εἶναι ἀρκετόν. Γνωρίζω συναδέλφους μου, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν ἐν Γερμανίᾳ μὲ 200 δραχ. καὶ ἐπήρκουν εἰς πάσας αὐτῶν τὰς ἀνάγκας (γέλωτες).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον εἶναι παρακεκινδυνευμένον (ἱλαρότης).

§223Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι ὑπάρχουσιν ἤδη ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ οἱ τὴν δασοκομίαν σπουδάζοντες νέοι. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου εἶπεν ὅτι εὔκολον θὰ εἶναι οἱ νέοι, οἱ νῦν σπουδάζοντες, νὰ ἔλθωσι νὰ μετάσχωσι τοῦ διαγωνισμοῦ.

§224ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν ὑπάρξωσιν αἱ ἐγγυήσεις.

§225Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο δίκαιον νὰ μὴ ἀποκρούσῃ ἡ Κυβέρνησις ὁλοσχερῶς τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Πετσάλη, διότι τινὲς ἐκ τῶν σπουδαζόντων, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν εἰδήσεις ὅτι εἶναι ἄριστοι μαθηταί, δὲν ἔχουσι τὸ προσὸν τοῦ διπλώματος τοῦ Πανεπιστημίου. Θὰ ἦτο λοιπὸν δίκαιον, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς τὴν σκέψιν της ὅτι δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ συμμετάσχωσι τοῦ διαγωνισμοῦ, δι’ αὐτοὺς νὰ ἐπιτραπῇ ἰδιαιτέρως ἡ συμμετοχὴ ἄνευ αὐτοῦ τοῦ προσόντος. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεχώρησεν ἀπὸ τῆς ἰδέας ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ νὰ σπουδάζωσιν ἐν Εὐρώπῃ θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι πλούσιοι.

§226ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι πλούσιοι, ἀλλὰ δυνάμενοι νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς σπουδάς των.

§227Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δυστυχῶς δὲν δύνανται νὰ τὰς ἐξακολουθήσωσι.

§228ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοιαύτη ὅμως ἔννοια δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ πρὸς τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§229Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀποβλέπω εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην νὰ κατατάξῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων πρόσωπα ἱκανὰ ἔχοντα εἰδικὴν μόρφωσιν. Διὰ τὴν τοιαύτην κατάταξιν καὶ ἐκλογὴν ἂς ὑπάρξουν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις· ἀλλ’ ἂς περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ δήλωσις ὅτι καὶ αὐτοὶ θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν.

§230ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ θέσωμεν εἰς τὸν νόμον; Δὲν εἶναι προφανές, ὅτι, ὅταν θὰ ἔλθωσιν, ἀμέσως θὰ διορισθῶσι;

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ θὰ διορισθῶσιν ὑφ’ οὓς ὅρους καὶ οἱ ἄλλοι.

§232ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι κυριαρχικὸν δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ κανονίσῃ τὰς ἀντιμισθίας, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ εἰς ἀνθρώπους, μὲ τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ οὔτε εἶναι εἰς καμμίαν σύμβασιν. Ἐὰν δὲν τοῖς ἀρέσκῃ, ἂς μὴ κάθηνται. Ἀλλὰ βεβαίως θὰ δώσωμεν ἀνάλογον μισθόν.

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τώρα εἶμαι σύμφωνος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Καραπάνου, ὅτι πρέπει διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως ὑπάρξῃ πραγματικὴ ἐγγύησις, ὅτι οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι θὰ σταλῶσιν ἐκ τοῦ στερήματος τοῦ Δημοσίου νὰ σπουδάσωσι, θὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπηρεσίαν των, θὰ ἐπεθύμουν δὲ νὰ περιληφθῇ διάταξις στεροῦσα ἀπὸ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ φανῶσιν ἀσυνεπεῖς ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεών των πρὸς τὸ Κράτος. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἦτο πρακτικῶς σκόπιμον· ἐπίσης θὰ ἐθεώρουν πρακτικῶς σκόπιμον νὰ περιληφθῇ ῥητὴ μνεία ἐν τῷ νόμῳ περὶ τοῦ ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 1 φαίνεται ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν θεωρητικὴν σπουδὴν τῶν σταλησομένων· ἐὰν ὅμως οὗτοι καταγίνωσι μόνον εἰς θεωρητικὰς σπουδάς, θὰ λάβωσι μὲν διπλώματα, ἀλλὰ δὲν θ’ ἀποκτήσωσι συγχρόνως τὸν ἔρωτα τοῦ δάσους, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποκτήσουν μόνον ἐὰν ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς δασοφυλακεῖα καὶ δασαρχεῖα, ἐντὸς τοὐτέστι τῶν δασῶν. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ῥητῶς νὰ τονισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ὅτι, τὴν πρακτικὴν ἐκπαίδευσίν των θὰ κάμουν οἱ σταλησόμενοι νέοι ὄχι μόνον εἰς τὰς σχολάς, ὄχι μόνον διὰ πειραμάτων εἰς τὰ φυτώρια τῶν σχολῶν, ἀλλ’ εἰς τὰ δάση· ὅτι θὰ ὑπάγουν νὰ ζήσουν μεμονωμένοι, ὅπως ἀλλοῦ, εἰς δασοφυλακεῖα, διὰ νὰ ἀγαπήσωσι τὸ δάσος, καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται, ὅπως σήμερον, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν τελειοποιημένοι μέν, ἀλλὰ θέλοντες νὰ μένωσι διαρκῶς εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι δὲν ἔμαθον νὰ ζῶσιν εἰς τὸ δάσος, ἀλλὰ εἰς τὰς πόλεις καὶ φυσικὰ ἐπιδιώκουσι τὴν διαμονὴν εἰς τὰς πόλεις. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν τοιαύτη μέριμνα νὰ ληφθῇ, βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὰ ἄλλα βεβαίως καθεὶς ἐπικροτεῖ τὴν ἰδέαν τῆς ἀποστολῆς εἰς τὴν Εὐρώπην νέων πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκθύμως ψηφίζει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§234Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἴσως ἤθελον συμφωνήσει μετὰ τῶν κυρίων προλαλησάντων καὶ θὰ ἐζήτουν ὅπως ἡ Κυβέρνησις αὐξήσῃ τὰς θέσεις, ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ αὐξήσῃ καὶ τὰς ἀπαιτήσεις. Δι’ αὐτὸ θὰ εἶχον ν’ ἀντιτείνω, διότι ὅσον ὀρθὸν θεωρεῖται κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐσπούδασε δαπάναις τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτό, θέλω ἐξ ἄλλου νὰ μάθω, ἂν ἡ Πολιτεία δὲν θέλῃ τὸν χρησιμοποιήσει, ὡς συνέβαινε καὶ συμβαίνει, ποίας ἐγγυήσεις παρέχει εἰς αὐτόν:

§235ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐγγυήσεων.

§236Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἰδοὺ ἡ ἐγγύησις. Τὸν ὑποχρεώνετε ἐπὶ ὀκταετίαν ἢ καὶ δεκαετίαν νὰ εἶναι μόνον ὑπηρέτης καὶ νὰ εἶναι μακρὰν τοῦ ἔργου του. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν, ὅπως κατατεθῇ πίναξ τῶν ὑποτρόφων, πόσοι εἶναι, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσέρχονται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος, εὑρίσκονται ἐκτετοπισμένοι μακρὰν τοῦ ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐστάλησαν δαπάναις τοῦ Κράτους, ἀπέδειξαν δ’ ὅτι ἐχρησιμοποίησαν τὸν χρόνον αὐτῶν κατὰ τὸ διάστημα τῶν σπουδῶν των. Γίνεται αὐτό, κύριε Πρόεδρε, καὶ φρονῶ διὰ τοῦτο ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ χρησιμοποιῇ ἐκείνους, οὓς στέλλει πρὸς σπουδὴν δαπάναις αὐτοῦ, ἐπὶ δεκαετίαν, διότι δυνατὸν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ν’ ἀποκλείσωσιν αὐτοὺς διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι τὸν φόβον μὴ καταλάβωσιν οὗτοι τὰς θέσεις αὐτῶν. Τί θὰ ἐλέγετε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν σᾶς ἔλεγον ὅτι, ὅτε ἐπέστρεψα ἐγὼ ἐξ Εὐρώπης, ἐπὶ δεκατρεῖς μῆνας ἐτοποθετήθην εἰς θέσιν νεκρὰν ἐντελῶς ἀπὸ σκοποῦ; Ὥστε πρέπει νὰ ὁρισθῇ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι καὶ ἐν Γερμανίᾳ ὁρίζουσι τὸ τοιοῦτον, ὅταν πρόκειται περὶ ὑποτρόφων, ἀποστέλλουσι δὲ εἰς διάφορα κέντρα ἐπὶ ἁδρᾷ ἀντιμισθίᾳ πρὸς μείζονα ἐκπαίδευσιν ὑποτρόφους καὶ οὐδεμίαν παρ’ αὐτῶν λαμβάνει ἐγγύησιν, διότι ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει αὐτῶν ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔχει συμφέρον πρὸ παντὸς νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του καὶ νὰ τηρήσῃ ὑψηλὰ τὸ ἀξίωμά του, ὅταν βλέπῃ ἀμειβομένους τοὺς κόπους του. Ἐὰν δὲ ὑπάρξῃ καί τις ἱκανός, ἱκανώτατος, καὶ ἀποχωρήσῃ, δὲν εἶναι ἀπώλεια τοῦ Κράτους τοῦτο, διότι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀπέρχονται ἔχοντες ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν πρὸς τὸ Κράτος, καὶ ὅπως ἱδρύσωσιν εὐρυτέραν ἐργασίαν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Πολιτείας. Τοιουτοτρόπως λοιπὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι πλῆρες καὶ ὁ σκοπὸς αὐτοῦ θὰ ἐκπληρωθῇ, διότι δεκαετία δὲν εἶναί τι ὀλίγον. Τουναντίον. Μάλιστα θὰ προτείνω ὅπως ὁ χρόνος τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτῶν ὁρισθῇ καὶ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας.

§237ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Χθὲς κατηργήσαμεν εἰς τὸν στρατὸν τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ τώρα τὴν παρερμηνεύομεν; Νὰ τοὺς σπουδάσωμεν, νὰ τοὺς κάμωμεν ὅλους συνταξίμους; Νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως μὴ καὶ εἰς τὸ μέλλον συμβαίνωσι τὰ ἐν τῷ παρελθόντι, ἄνθρωποι τουτέστι ἀποστελλόμενοι διὰ νὰ σπουδάσωσι δαπάναις τοῦ Κράτους, νὰ ἐπιστρέφωσιν ὕστερον καὶ νὰ φεύγωσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐμερίμνησεν ὅπως πολλοὺς ἐκ τῶν σταλέντων τοὺς χρησιμοποιήσῃ, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι, διότι εἰς τὸ παρελθὸν ἐλάμβανον χώραν ταῦτα, δέον νὰ δικαιολογῶνται παρόμοια καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἔχομεν τὴν ἐλπίδα ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ γίνωσι τὰ γινόμενα εἰς τὸ παρελθόν· δὲν δύναται δὲ νὰ λαμβάνῃ παράδειγμα ὁ κύριος Μέρμηγκας αὐτό, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς αὐτόν, διότι ἐκεῖνος ἦτο ἰατρός. Τὸν ἐτοποθέτησαν ἐκεῖ ὅπου δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν χρησιμοποιήσωσι. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τὸ ἄρθρον αὐτὸ τροποποιηθῇ ὁριζομένου ὅτι «οἱ ἀθετοῦντες τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ὑποχρεοῦνται ν’ ἀποδώσωσι τῷ Δημοσίῳ τὰς δαπάνας τῆς ὑποτροφίας διπλᾶς, ἐπὶ πλέον δὲ τιμωροῦνται καὶ διὰ φυλακίσεως τριῶν μηνῶν μέχρι δύο ἐτῶν».

§238Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὅταν ἐπιστρέψωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὰς σπουδάς των, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς παραλαμβάνῃ; Ναὶ ἢ οὔ; Διότι, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ἀθετοῦσιν, ἔχει καλῶς· ἐὰν ἀθετήσῃ ὅμως ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν τοὺς παραλάβῃ, τί γίνεται;

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§240Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ οὕτω πως «τὸ μὲν πρῶτον ἔτος μέχρι δέκα». Εἶναι ἀνάγκη δέκα.

§241ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι δέκα.

§242Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τὰ δὲ ἐφεξῆς τέσσαρα ἔτη μέχρι τεσσάρων.

§243ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§245Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὄριον ἡλικίας μήπως νομίζετε ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ;

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Β. Διάταγμα θὰ κανονίσῃ τὰς λεπτομερείας.

§247Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη, ὅπως μὴ ἀφεθῇ ἀόριστον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ αὐτός.

§248ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε τροπολογίαν; Ὁμιλεῖτε ἄνευ τροπολογίας μόνον διὰ νὰ χάσωμεν τὴν ὥραν, διότι ἐγὼ σᾶς παρεκάλεσα νὰ φέρητε τροπολογίαν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Τί νὰ κάμωμεν χωρὶς τροπολογίαν;

§249Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λέγω τοῦτο· νὰ μὴ εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας μόνον ἐπιτροπή· νὰ περιληφθῶσι καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ τοῦ Πανεπιστημίου.

§250ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φέρετε τὴν τροπολογίαν σας. Δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 3–8 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις κτηνιατρικοῦ μικροβιολογικοῦ ἐργαστηρίου». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§253Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Θὰ παρεκάλουν ἢ νὰ ἀναβληθῇ ἢ νὰ ὁμιλήσω.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μέρμηγκας.

§255Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὑπάρχουσι δύο ἄντικρυς ἀντίθετα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπισύρουσι τὴν προσοχήν μου. Πρῶτον ὁ σκοπός, ὁ τοσοῦτον σοβαρός, ὁ ἤδη διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐκτιθέμενος, ὅτι πρόκειται ἵνα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐξευρεθῇ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίζηται καὶ μεθοδικὴ καταπολέμησις τῶν νόσων αὐτῶν· σκοπὸς λοιπὸν σοβαρός, ὅστις ὅμως ἐπιζητεῖται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ἐκ τυπογραφικοῦ σφάλματος ἴσως, ὀνομάζει γλίσχρα, διότι τὸ γλίσχρον σημαίνει τι ἀνεπιτήδειον νὰ παραγάγῃ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι δὲ τὰ μέσα ταῦτα γλίσχρα, διότι εἷς ἐπιμελητὴς ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ διευθύνῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἐργαστήριον, ἀμειβόμενος μὲ τόσον ὀλίγον μισθόν, ἔχων συμπάρεδρον καὶ συμβοηθόν του ἕνα κλητῆρα δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν τοῦ ἐργαστηρίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρυθῇ διὰ τὴν παραγωγὴν ἐμβολίων κ. τ. λ. Τὰ δύο ταῦτα συγκρούονται πρὸς ἄλληλα, δηλαδὴ ἀφ’ ἑνὸς ὁ σκοπὸς καὶ ἡ σοβαρότης τοῦ ἐργαστηρίου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ ὑλικὰ μέσα. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐπεξεργασθῇ καλύτερον καὶ πληρώσῃ τὸν προορισμόν του οὐχὶ διὰ μέσων φειδωλῶν, διότι ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ναυαγήσῃ.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑμεῖς εἶσθε ὁ ἁρμοδιώτερος ὅλων. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλητε τὴν ἐργασίαν σας. Νομίζω, ὅτι ὁ Γάλλος ἀξιωματικὸς τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου εἶναι εἰδικὸς καὶ ἴσως ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐργαστηρίου τούτου.

§257Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Προῆλθε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τῆς χειρὸς ἐκείνου;

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν παρακαλῶ νὰ δώσητε τὴν ἐργασίαν σας.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§260ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεβλήθη τὸ νομοσχέδιον;

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσεις. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4 καὶ 5).

§262Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ, καλὸν θὰ ἦτο νὰ διατυπωθῇ σχετικὴ τροπολογία, ὅπως οἱ λόγοι ἐξαιρέσεως, οἱ ὑπάρχοντες εἰς τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν διὰ τοὺς δικαστάς, ὑπάρχωσι καὶ διὰ τοὺς διαγωνιστάς. Θὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν.

§263Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁρίζεται μισθὸς 240 καὶ 390 κατὰ μῆνα. Διὰ ποσοῦ 390 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐξασφαλίζεται μία ἄνετος διασκέδασις ἐν Εὐρώπῃ καὶ οὐχὶ ἐκπαίδευσις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ὁρίσῃ μικρότερον ποσὸν τῶν 390 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι 200 δραχμαὶ διὰ τοὺς νέους καὶ 250 διὰ τοὺς παλαιοὺς εἶναι ἀρκεταί.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν διὰ τὴν γεωργικὴν καὶ δασικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§265Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι αἱ ἀποδοχαὶ ὁρίζονται διὰ συμβολαίου. Νομίζω, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο τὸ ποσὸν νὰ κανονισθῇ μεταξὺ τῶν Κυβερνήτεων.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως κτηνιατρικῶν περιφερειῶν καὶ διορισμοῦ δημοσίων κτηνιάτρων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, 5 καὶ 6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Νὰ ψηφίσωμεν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Ἀποτελεῖται ἀπὸ ἓν ἄρθρον καὶ εἶναι ὑπηρεσιακόν.

§267Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Νὰ κανονισθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς αὔριον.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως πράξεων συνταχθεισῶν κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ͵ΓΤΖΑʹ τοῦ 1909 νόμου περὶ φορολογίας κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ αἰτία θανάτου δωρεῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ὁ κ. Ἀθ. Βαβυλόπουλος βουλευτὴς Τρικκάλων ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας». Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Π. Μαυρίκης ὑποβάλλει τροπολογίας αʹ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελείας τοῦ πρὸς μεταποίησιν κ.τ.λ. εἰσαγομένου σίτου καὶ τοῦ πρὸς ἐκποίησιν βάμβακος», βʹ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας», γʹ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσωπικοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Κ. Μέρμηγκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς Ἑσπερίαν πρὸς σπουδὴν τῆς δασολογίας». Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, τεῦχος Αʹ.) Θὰ κανονίσωμεν ἤδη τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον. Ὡς πρῶτον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης καὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Δεύτερον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 23 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινῶν μέτρων ἐν ταῖς περὶ διακατοχῆς διαφοραῖς. Τρίτον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 24 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 181 καὶ 512 ἀριθ. 2 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Τέταρτον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 36 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ἄρθρου ἐπὶ τοῦ νόμου ᾼΣΝΔʹ τῆς 29 Ἰουλίου τοῦ 1885. Πέμπτον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 123 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῆς γεωργικῆς στατιστικῆς. Ἕκτον ἀντικείμενον θὰ εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 4 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, καὶ κατόπιν συνέχεια τὸ ἕβδομον, τὸ ὄγδοον, τὸ ἔνατον, τὸ δέκατον, τὸ ἑνδέκατον καὶ τὸ δωδέκατον. Ἀφαιρεῖται μόνον τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 11 νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέσυρε μετὰ τὴν δήλωσιν, ὅτι περιελήφθη εἰς ἄλλο νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 8, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀποσύρεται πλέον ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§269Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν θὰ τυπωθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις;

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Θὰ τυπωθῇ. Ἐπίσης ἀποσύρεται καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 45 νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς περιληφθὲν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον ἐκ τῶν συζητηθέντων καὶ ψηφισθέντων εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Τίποτε ἄλλο. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.).