1911.06.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 105.

Τῆς 4 Ἰουνίου 1911

(Σάββατον).

Προεδρία κ. Ν. Α. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 123 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικά, Κύριοι, θὰ ἀναγινώσκωνται κατὰ τὸ τμῆμα τῆς συνεδριάσεως τοῦ ἀπογεύματος, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι ἐκτετυπωμένα κατὰ τὴν πρωίαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς. 1) Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου αἰτεῖται πρόταξιν τῆς προτάσεως τοῦ νόμου τῶν Βουλευτῶν Λακωνίας περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως· 2) Οἱ κάτοικοι Δουμενῶν (Καλαβρύτων) ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἐκτελέσεως τῶν ὅρων τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ν. Δημοπούλου· 3) Ὁ Ἀ. Καφετζόγιας ζητεῖ ἀποζημίωσιν ἐπὶ καταλήψει οἰκοπέδου ὑπὸ τοῦ δήμου Ἐλίσσης· 4) Οἱ ἁμαξηλάται καὶ καρραγωγεῖς Πατρῶν ζητοῦσιν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Πατρῶν–Καλαβρύτων· 5) Ὁ Χρ. Λυκουργιώτης, κάτοικος Πατρῶν, ζητεῖ ἀπόδοσιν νομίμου ἐπιχορηγήματος ἐπὶ τῇ ἀνευρέσει ἀρχαίου ἀγάλματος· 6) Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Τρικκάλων ἀναφέρει ὅτι ἡ ἐπαρχία τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων ἐξυπηρετεῖ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς Θεσσαλίας· 7) Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Γυθείου παρακαλεῖ ὅπως προταχθῇ πρότασις νόμου περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεώς των· 8) Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Γυθείου ζητεῖ πρόταξιν νομοσχεδίων περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως· 9) Ὁ κοινοτικὸς σύλλογος Μαυροβουνίου «Μέλισσα» αἰτεῖται πρόταξιν νομοσχεδίων περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Γυθείου· 10) Ὁ κλῆρος Πατρῶν αἰτεῖται ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 11) Οἱ ἱερεῖς τοῦ δήμου Θίσβης ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 12) Τὸ σωματεῖον «Ἀδελφοποίησις» ζητεῖ ὕδρευσιν καὶ ἠλεκτροφωτισμὸν τῆς πόλεως Γυθείου, καὶ 13) Οἱ σύλλογοι Κορίνθου ζητοῦσιν ἀναστολὴν τῆς κατασχέσεως τῶν προσόδων τοῦ δήμου, διακοπέντος τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς καθαριότητος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§2Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῇ, εἰ δυνατόν, τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγήσεως ἀδείας εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Γυθείου πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τοῦ οἰκείου δήμου πρὸς ὕδρευσιν τῆς πόλεως Γυθείου», διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλως οὐδεμία, πιστεύω, θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§3Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ δεχθῆτε, παρακαλῶ, τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κ. Πρόεδρε· εἶναι δύο λέξεις.

§4Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προταχθῇ.

§5Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγώ.

§6Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προταχθῇ.

§7Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ἐπίσης.

§8Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§9Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Νὰ προταχθῇ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προταχθῇ, κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§11Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ ὅπως προταχθῇ, ὡς κατεπείγουσα, ἡ ψήφισις τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐξελεγκτικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ἵνα προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ ἀμέσως;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ κανονισμοῦ τούτου).

§14Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καθ’ ἣν στιγμήν, κύριοι Βουλευταί, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τέλος πάντων, ἐπιζητεῖται ἡ μείωσις τοῦ συμβατικοῦ τόκου εἰς 10% μεταξὺ ἰδιωτῶν, δυστυχῶς τὸ Κράτος ἔχει ἐπιβάλλει τόκον 28% εἰς τὰ ἐπιτηδεύματα, εἰς τὰ ἀροτριῶντα καὶ εἰς τὰς ἀμπέλους, καὶ ἀπειλεῖ ταυτοχρόνως καταδίωξιν διὰ τὴν εἴσπραξιν. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου ἡ ἀφορῶσα τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κ.τ.λ. τῶν χρήσεων 1909 καὶ 1910, ἡ ὁποία φέρει ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸν ἀριθμὸν 44, καὶ νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἀνακουφισθῇ ὁπωσδήποτε ἐπ’ ὀλίγον αὐτὸς ὁ λαός, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀφῃρέσαμεν πᾶσαν ἰκμάδα οἰκονομικήν. Παρακαλῶ ἰδίᾳ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος μοὶ ὑπεσχέθη νὰ ἐπεμβῇ ἵνα προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ συγκινήσωσι νὰ προταχθῇ. Κύριε Πρωθυπουργέ, ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ σᾶς παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§15ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ νὰ προταχθῶσιν ὅλα, καὶ συνεπῶς νὰ τηρηθῇ ἡ σειρά.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προτάσσεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 νομοσχέδιον. 1η συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Βρατσάνου ἔχουσα οὕτως: Εἰς τὸ ἄρθρον 1 § 7 ἀντὶ «δύο πιεσταὶ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρ. 120 ἕκαστος, καὶ 4 χαρτοθέται ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 70 ἕκαστος, νὰ τεθῇ «δύο πιεσταί, ὧν ὁ μὲν ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 140 δραχ., ὁ δὲ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 120 δραχ., καὶ τέσσαρες χαρτοθέται αʹ τάξεως, ἀφομοιούμενοι πρὸς τοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοιούτους πρώτης τάξεως ὁριζομένου δὲ τοῦ μισθοῦ πάντων τῶν χαρτοθετῶν πρώτης τάξεως εἰς δραχ. 90 μηνιαίως. Νὰ προστεθῇ δὲ καὶ ἡ παράγραφος· οἱ χαρτοθένται αʹ τάξεως μετὰ πενταετῆ ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ μισθῷ ὑπηρεσίαν, προάγονται κενουμένης θέσεως εἰς πιεστὰς πρώτης τάξεως, καθ’ ἃ ὁρίζει τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ͵ΓΡΔʹ νόμου τοῦ 1905, ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, τοῦ ἐργοστασιάρχου, τοῦ ἐργοδηγοῦ καὶ δύο ἰδιωτικῶν ἐργοστασιαρχῶν. Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης δοκιμάζονται πάντες οἱ πρὸς προαγωγὴν ἀποκτῶντες ἐκ τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ τὰ νόμιμα προσόντα, συνιστᾷ δὲ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸς κατάληψιν πάσης κενουμένης θέσεως τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ, ἐπιτρέπεται νὰ διαγωνίζωνται καὶ ἐξωτερικοὶ ἐργάται. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 § 9 ἡ φράσις στιχοτυπισταί, ὡς πρὸς τὴν προαγωγήν, ἐξομοιοῦνται πρὸς στοιχειοθέτας πρώτης τάξεως, νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Καταργουμένης τῆς χρήσεως τῶν στιχοτυπιστικῶν μηχανῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ καταργοῦνται καὶ οἱ στιχοτυπισταί, οἱ δὲ ὑπάρχοντες ἀφομοιοῦνται πρὸς στοιχειοθέτας πρώτης τάξεως. Τὸ ἄρθρον 1 § 10 τροποποιεῖται οὕτω: «Διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν αὐξάνεται αὐτοδικαίως κατὰ 10 δραχ. μηνιαίως ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ, μετὰ πενταετῆ ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ μισθῷ ὑπηρεσίαν, ἡ δ’ αὔξησις αὕτη ἐπιτρέπεται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐκ δευτέρου μόνον, κατόπιν συμπληρώσεως δευτέρας πενταετίας. Οὐδεμία ἄλλη πρόσθετος ἀμοιβὴ παρέχεται εἰς τὸ ἐργατικὸν προσωπικόν, μεθ’ ὑπηρεσίαν 25 ἐτῶν, εἰς τοὺς καθισταμένους μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου ἀνικάνους πρὸς ἐργασίαν, μὴ ὑπαγομένους δὲ εἰς τοὺς νόμους περὶ συντάξεων, χορηγεῖται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου μηνιαία σύνταξις ἐκ δρ. τριάκοντα». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Σπ. Θεοδωροπούλου ἔχουσα οὕτως: «Εἰς τὸ ἄρθρον 1 § 7, ἀντὶ «4 χαρτοθέται ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 70», νὰ τεθῇ «4 χαρτοθέται αʹ τάξεως». Εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον μετὰ τὴν § 9 νὰ προστεθῇ ἡ ἑπομένη §: «Ὁ διορθωτὴς τῶν ἐντύπων καὶ ὁ γραφεὺς τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραφέως αʹ τάξεως, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν ὁρίζεται εἰς δρ. 120 κατὰ μῆνα, αὐξάνεται δὲ μετὰ πενταετίαν, συνυπολογιζομένης καὶ τῆς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας των, εἰς δρ. 140. Ἡ μισθοδοσία τῶν χαρτοθετῶν αʹ τάξεως ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 90». Ἡ § 10 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ μεταρρυθμισθῇ ὡς ἑξῆς. «Διὰ πράξεως τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ αὐξάνει κατὰ δραχ. 10 κατὰ μῆνα ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ μετὰ πενταετῆ ἐπὶ τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἢ μισθῷ ὑπηρεσίαν, συνυπολογιζομένης καὶ τῆς μέχρι τοῦδε τοιαύτης. Μετὰ τὴν πάροδον καὶ βʹ πενταετίας ἐπαναλαμβάνεται ἡ αὔξησις κατὰ 10 ἑτέρας δραχ.». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Βρατσάνου, διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται ἄρθρον 3 ἔχον οὕτω: «Πᾶσα προγενεστέρα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον, καταργεῖται». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπίσης πρότασις τοῦ κ. Σπ. Θεοδωροπούλου περὶ προσθήκης 3ου ἄρθρου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Εἰς τοὺς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ ἐργαζομένους καὶ τοὺς εἰς τὸ ἐργατικὸν προσωπικὸν ἀνήκοντας, ἤτοι ἐργοδηγόν, λιθογράφον, βοηθὸν λιθογράφου, στοιχειοθέτας, στιχοτυπιστάς, πιεστάς, χαρτοθέτας, ἐργάτας διεκπεραιώσεως, στερεοτύπην, στοιχειοχύτας, στιλβωτὴν χυτηρίου, κλητῆρας, μηχανικόν, βοηθὸν μηχανικοῦ καὶ θυρωρὸν μετὰ ὑπηρεσίαν 25 ἐτῶν, συνυπολογιζομένης τῆς μέχρι τοῦδε τοιαύτης, ἀπονέμεται σύνταξις συμφώνως πρὸς τὸν περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμον, οὐχὶ δὲ κατωτέρα τῶν δραχ. 40 κατὰ μῆνα». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ἄρθρου 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπίσης ἡ πρότασις τοῦ κ. Θεοδωροπούλου περὶ προσθήκης ἄρθρου 4 ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ (3556) τῆς 11ης Φεβρουαρίου 1910 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Ὁ κ. Κλάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§19Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Κύριοι, δύο λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω ἐπί τινων σημείων, εἰς τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ ἁρμοδιότητα. Διὰ τὰ εἰδικὰ ζητήματα περὶ στρατοῦ δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶμαι εἰδικὸς καὶ ἁρμόδιος. Ὑπάρχουσιν ὅμως γενικαὶ γνῶμαι καὶ γενικαὶ γνώσεις, τὰς ὁποίας ἕκαστος πολίτης ὀφείλει νὰ ἔχῃ καὶ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Δύο ζητήματα μοὶ ἔκαμαν ἐντύπωσιν· πρῶτον ὁ πόλεμος τοῦ νομοσχεδίου ὅτι δημιουργοῦμεν δαπάνας. Δὲν εὗρον τὴν κατηγορίαν αὐτὴν εὔλογον καὶ δικαίαν, διότι διατρέχομεν μίαν ἐποχὴν καὶ ἓν στάδιον ἐθνικῆς δράσεως καὶ πάντες ἀπεδέχθημεν ἔξοδα ὑπὲρ τὰς δυνάμεις μας δι’ ἐθνικοὺς λόγους. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν ὀργανωτὰς ξένους, ὅταν ὑπεβλήθημεν εἰς τόσας δαπάνας, δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον διατί, — ἔστω καὶ ἂν δημιουργοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέσεις τινὲς ἢ ἔξοδα — νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἀπαραίτητα καὶ ταῦτα. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, παίζομεν τὸ τελευταῖον ἀτοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐθνικὰ πράγματα, καὶ πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, ἂν καὶ μέχρι πότε θὰ δαπανῶμεν ὑπὲρ τὰς δυνάμεις μας διὰ τὸν στρατόν. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι, ἐξαιρετικῶς διὰ τώρα, καλῶς δαπανῶμεν καὶ ὅτι ὁ στρατὸς θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του. Ἑπομένως τοιαύτη μομφὴ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐδημιούργησε δαπάνας, δὲν εἶναι ὀρθή. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάμιξιν τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην, χάριν τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς του.

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄλλο νομοσχέδιον αὐτό. Ἐκεῖ μάλιστα οὐδ’ ἀναφέρεται κἄν τὸ ὄνομα τοῦ Διαδόχου. Ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀντισυνταγματαρχῶν. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τότε οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην θὰ πολεμήσωσι τὴν δημιουργίαν αὐτῆς τῆς θέσεως.

§21Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Συνεζητήθη ὅμως καὶ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Κουτούπη μνεία τῆς θέσεως ταύτης, καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα αὐτὸ ἐλέχθη ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δὲν εὗρεν ἀντίκρουσιν ἡ γνώμη του, δι’ αὐτὸ ἐνόμιζον πρέπον νὰ ὁμιλήσω. Πρόκειται ἄλλως περὶ συμβουλευτικοῦ προσώπου.

§22Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γράφει ἐσφαλμένως ὁλόκληρος ὁ τύπος σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἐγὼ δὲν ἐξέφρασα γνώμην ἐναντίον τῆς ἀναμίξεως εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ τοῦ Διαδόχου· ἀπεναντίας εἶπον ὅτι εἶναι πολὺ φρόνιμον καὶ ὀρθὸν ὁ μέλλων Βασιλεὺς νὰ λάβῃ ἐνεργὸν μέρος, ἄλλως τε καὶ λόγῳ ἀτομικῆς ἀξίας. Εἶπον μόνον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μετέχῃ τοῦ Συμβουλίου εἰς προβιβασμούς, διότι εἶναι προσωπικὰ ζητήματα καὶ ἐκ τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ζημία· ἀλλὰ δὲν εἶπον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγράφη.

§23Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν τὴν δρᾶσιν τοῦ Διαδόχου εἰς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα, πρὸ τῆς ὀνομασθείσης ἐπαναστάσεως καὶ μετ’ αὐτήν, ἔχομεν νὰ εἴπωμεν τὰ ἑξῆς: ὅτι ἡ δρᾶσις τοῦ Διαδόχου ἦτο πολὺ εὐεργετικὴ διὰ τὸν στρατόν. Ἀπόδειξις αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐπαναστάσεως, διότι διὰ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὁ στρατὸς ἀπεμακρύνθη τῆς πολιτικῆς καὶ ἦτο συσσωματωμένος εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἀπομακρυνθεὶς τῆς πολιτικῆς ἀπετέλει ἓν σῶμα καὶ εἶχε τοιαύτην δύναμιν, ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του μόνος, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπεδέχθημεν πάντες ὡς καλῶς γενόμενα. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ ἑτέρου σημείου, τοῦ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, νὰ ἐννοῶμεν πάλιν νὰ λάβῃ ἐνεργὸν δρᾶσιν εἰς τὸν στρατὸν ὁ Διάδοχος, τὸ ζήτημα ἀπέχει πολύ, καθόσον ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸ ἔθνος καὶ τὸ κράτος, τοῦ Διαδόχου τοῦ Θρόνου, εἶναι τόσον ὑψηλή, ὥστε ἐφ’ ὅσον τῷ προσφέρεται μία ἐξουσία ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν, ἂν πρέπει τοιαύτη ἐξουσία νὰ δοθῇ ἄνευ μειώσεως τοῦ γοήτρου καὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, διότι, ἐὰν μία παρεξήγησις—ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι ἦσαν παρεξηγήσεις—ἤθελεν ἐν μέλλοντι ἐπέλθει, βεβαίως ἡ θέσις τοῦ μέλλοντος Βασιλέως δὲν θὰ εἶναι ὁποία ἐπιθυμοῦμεν πάντες νὰ εἶναι καὶ ἄγνωστοι ἐντεῦθεν αἱ ἐθνικαὶ περιπέτειαι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ὡσαύτως). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§25Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν χθεσινήν μου σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τοὺς τμηματάρχας ἑκάστου τμήματος ἡ ὑπογραφή, καθόσον εἶναι δυνατόν, μὴ ὑπαρχούσης μεγάλης ἐγγυήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τοῦ πρωτοτύπου, νὰ προκύψῃ ζημία μεγάλη. Ἔχομεν προσφάτους τὰς πλαστογραφίας, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν, ἐκ μιᾶς δὲ ἐκ ψευδοῦς ἀντιγράφου ὑπουργικῆς διαταγῆς ἐξαρτῶνται συμφέροντα μέγιστα, δαπάναι ἑκατομμυρίων, καὶ δὲν φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον ἡ ἐγγύησις ἑνὸς τμηματάρχου. Ἐξ ἄλλου ἁρμοδιώτερος νὰ βεβαιώνῃ τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶναι ὁ τμηματάρχης ἑκάστου τμήματος καὶ ὄχι ὁ διεκπεραιωτής. Ὁ διεκπεραιωτὴς προσυπογράφει, διὰ βεβαίωσιν ὅμως πρέπει ὁ τμηματάρχης νὰ εἶναι ὑπεύθυνος. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὰ Ἀγγλικὰ Ὑπουργεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ὑπογράφουσιν, ὑπογράφουσιν ἢ ὁ διευθύνων γραμματεύς, ὁ Ὑφυπουργός, ἢ οἱ διάφοροι τμηματάρχαι, οὐδέποτε ὅμως ἀποστέλλονται διαταγαὶ ἐν ἀντιγράφῳ· ἄλλως τε δὲν εἶναι καὶ κανονικόν, ὁ ἔχων μίαν ὑπουργικὴν διαταγὴν νὰ ἔχῃ αὐτὴν ἐν ἀντιγράφῳ. Εἶναι διορισμοί, εἶναι ἄλλαι σοβαρώτεραι ὑποθέσεις, καὶ εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον νὰ ἔχῃ ἐν ἀντιγράφῳ τὸ ἔγγραφον. Εἶναι ὀρθὸν τὸ μέτρον τὸ λαμβανόμενον, καὶ εὐχῆς ἔργον νὰ τὸ μιμηθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοί· δὲν πρέπει νὰ ἐξέλθωσιν ὑπογεγραμμένα τὰ ἔγγραφα ἢ ἀπὸ τοὺς τμηματάρχας, διότι ἔχομεν μίαν μεγάλην βεβαίωσιν...

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ καλαισθητικὴ ἄποψις τοῦ πράγματος, Κύριοι, δὲν μὲ συγκινεῖ. Μὲ συγκινεῖ μόνον ἡ πρακτική. Ὅσοι ἦσαν Βουλευταὶ καὶ εἰς ἄλλας παρελθούσας Βουλὰς θὰ εἶδον, πῶς οἱ Ὑπουργοὶ ὑπογράφουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰ ἔγγραφα τῆς διεκπεραιώσεως. Τὸ νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν διεκπεραίωσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τῆς ὁποίας διευθυντὴς εἶναι τμηματάρχης, νὰ ἀναθέσωμεν, ὅπως μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοτύπου ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐκδίδῃ ἀντίγραφα ἐπικεκυρωμένα ὑπ’ αὐτοῦ διὰ νὰ ἀποσταλῶσι διὰ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν εἶναι τὸ πρᾶγμα φυσικώτατον· δὲν γνωρίζω ἑπομένως διατί ὁ κ. συνάδελφος προτιμᾷ τοὺς ἄλλους τμηματάρχας.

§27Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ διεκπεραιωτὴς βεβαιοῖ τὸ ἀντίγραφον, μὴ ὑπαρχούσης τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ὑπάρχει ἐγγύησις, ὅτι δὲν θὰ γίνωνται καταχρήσεις. Διότι σήμερον παρουσιάζεται τὸ καθαρόν, τὸ ὁποῖον ὑπογράφω ὑπ’ ἀριθμὸν 200, 201 κτλ., εἴτε καὶ τὸ πρωτότυπον. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσω ἐγὼ ἂν εἶναι τὸ πρωτότυπον ἢ ὄχι! Ἐὰν ὑπάρχῃ κακοήθεια, ἡ κακοήθεια αὕτη θὰ εἶναι πανταχοῦ, ἐνῷ σήμερον αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκδίδῃ τὸ πλαστόν, θὰ φαίνηται ὅτι εἶναι πλαστογράφος.

§29Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὸ σκόπιμον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἐγγύησις διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ πρωτοτύπου, ὑπαρχούσης τῆς ὑπογραφῆς τῶν τμηματαρχῶν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§31Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας ἑνὸς στρατοῦ μικροῦ, καὶ ὁρίζεται ὑποστράτηγος εἷς, συνταγματάρχαι τρεῖς, ἀντισυνταγματάρχαι τρεῖς, ταγματάρχαι ἑπτά, λοχαγοὶ ὀκτώ, ὑπολοχαγοὶ ἕξ καὶ σχεδιασταὶ τρεῖς. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι εἶναι πολλοὶ διὰ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς στρατοῦ μικροῦ. Ἡ ἰδέα μου εἶναι, δὲν εἶναι δὲ αὕτη βεβαίως ἐξ ἰδίας μελέτης, ἡ ἰδέα μου, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι συνταγματάρχαι δύο, ἀντὶ τῶν τριῶν, οἵτινες θὰ ἦσαν ἴσως καὶ πολλοί. Οἱ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι ἴσως καὶ περιττεύουσι, ταγματάρχαι τέσσαρες, ἀντὶ τῶν ἑπτά, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεραρκετοί, διότι ὅλην τὴν ἐργασίαν θὰ τὴν ἐκτελῇ ὁ νοῦς τοῦ ἀρχηγοῦ, τοῦ ὑποστρατήγου, ἀναπληρουμένου καὶ ὑπὸ τοῦ συνταγματάρχου τοῦ ὑπαρχηγοῦ. Οἱ ὀκτὼ λοχαγοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελῶσιν ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, ἀντὶ τῶν ἑπτὰ ταγματαρχῶν τέσσαρες ἢ ἔστω καὶ πέντε, τρεῖς διὰ τὸ ἓν μέτωπον καὶ δύο διὰ τὸ ἄλλο, εἶναι ὑπεραρκετοί. Οἱ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι νὰ διαγραφῶσι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχουσιν οὐδένα λόγον οἱ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι, δύο ἔστω θὰ ἦσαν πλέον ἢ ἀρκετοί.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἷς καὶ ἥμισυς.

§33Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ πράγματα εἶναι καθωρισμένα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἀπορῶ πῶς ἀστειεύεσθε ἐπὶ τοιούτου ζητήματος. Ὅταν σᾶς διαβεβαιοῦμεν ἀπὸ τόσων ἡμερῶν, ὅτι μέχρι σήμερον, ἐνῷ ἔχει δαπανήσει ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων τὸ Κράτος οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο παρὰ νὰ ἔχωμεν πληθώραν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, κατὰ τὸ πλεῖστον ἀχρήστων, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἐπαρκῆ στελέχη κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ κινητοποιήσωμεν τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία μᾶς χρησιμεύει ἀπαραιτήτως, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, σεῖς ἔρχεσθε καὶ πάλιν ἐξαιτούμενοι βαθμοὺς καὶ ἄλλους βαθμοὺς ἀνωτέρους. Τί χρησιμεύει διὰ τὸν μικρὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν αὐτὴ ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ τριάκοντα ἀξιωματικούς; Ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι καθαρῶς ἐπιστημονική, δὲν χρησιμεύουσι μάλιστα οἱ πολλοί· ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεροι ἔπρεπε νὰ ἦσαν. Τέσσαρες ἢ πέντε τὸ πολὺ ταγματάρχαι εἶναι ὑπεραρκετοί, ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν τὴν κοπιώδη, τὴν σπουδαίαν, εἶναι οἱ ὀκτὼ λοχαγοί. Οἱ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διευκολύνωσι τὴν ἄνοδον εἰς τοὺς ἄλλους.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς διατυπωθείσας ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ πίνακος τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ὑποθέσῃ, ὅτι προσέρχομαι σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα ζητήσω ἄδειαν νὰ καταρτίσω ἐπιτελεῖον καὶ νὰ δημιουργήσω αὐτὰς τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὸν πίνακα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας ἔπρεπε νὰ ἦτο καλλίτερον πληροφορημένος καὶ νὰ μὴ ἔλεγεν, ὅτι εἶναι ἀρκετὴ μία κεφαλὴ ἀπὸ ἐδῶ καὶ μία κεφαλὴ ἀπὸ ἐκεῖ. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου τινός. Ὁ πίναξ ἀναφέρεται εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον μόνον καὶ μόνον διότι μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ ἐν πολέμῳ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μέχρι τοῦδε, ἐπανέρχονται εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἰσάγω νέον ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§35Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοῦτο τὸ λέγει ἡ ἐπικεφαλὶς τοῦ νομοσχεδίου. Μᾶς δίδετε πληροφορίας ἐπὶ τούτου;

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν πῶς δὲν συμμορφοῦσθε πρὸς τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Εἶπον, ὅτι ὅσα ἐθεώρησα κατεπείγοντα τροποποιοῦνται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ θὰ κανονισθῶσι κατόπιν τῆς ἐργασίας τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ζητεῖ ἢ δημιουργίαν θέσεων. Τίποτε ἐκ τούτων δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐὰν ἐπέρχηται μεταβολὴ εἰς τὰ πρόσωπα, ἐπέρχεται κατὰ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι αἱ θέσεις τοῦ λιθογράφου καὶ τοῦ βοηθοῦ τοῦ λιθογράφου, αἱ ὑφιστάμεναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καταργοῦνται· ὅτι καταργεῖται ἡ θέσις τῶν ἐθνικῶν ποιητῶν ἐν τῷ στρατῷ· ὅτι εἰς τὸν πίνακα τῆς συνθέσεως τοῦ ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου ὁρίζεται ὅπως ὁ πρόεδρος δύναται νὰ εἶναι ὄχι μόνον ἀντιστράτηγος καὶ ὑποστράτηγος, ἀλλὰ καὶ συνταγματάρχης, ὡς ὁρίζει ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία· ὅτι διὰ τοῦ αὐτοῦ πίνακος καταργεῖται ἡ θέσις ἑνὸς πολιτικοῦ μηχανικοῦ τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ ἐν πολέμῳ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ.

§37Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μετατίθενται εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Ὑπῆρχον εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Ἐγὼ τουλάχιστον φρονῶ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μεταθέσεως.

§39Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ προσετέθη.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν πραγματικῶς προσετέθη, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§41Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε, αὐτὸ καὶ φρονεῖτε. Ἡ προσθήκη τῶν δύο ἀξιωματικῶν, διὰ τοῦ νέου πίνακος, δὲν βλέπω νὰ συνεπάγηται καὶ κατάργησιν.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶπον ἁπλῶς, ὅτι μετατίθενται ἐκ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ εἰς τὸ πρώην Ἐπιτελεῖον.

§43Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐνῷ εἰς τὸν πίνακα τοῦ ἄρθρου 4 προστίθενται δύο θέσεις. Δὲν φαίνεται νὰ καταργεῖται ὁ πίναξ αὐτός.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ.

§45Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποθέτω....

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ ὑποθέτω ὅτι, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον λαμβάνετε θέσιν συστηματικοῦ ἀντιπολιτευομένου.

§47Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ὁ πίναξ αὐτὸς δὲν καταργεῖται εἶναι δυνατὸν αἱ θέσεις νὰ συμπληρωθῶσιν.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνος, θὰ τὸν διορθώσω. Ἐγὼ δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐν πολέμῳ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ μετατίθενται εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον.

§49Π. ΓΚΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἡ συζήτησις σήμερον εἶναι παντελῶς ἄσκοπος. Νομίζω δ’ ὅτι εἶναι ἄσκοπος, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀπολύτως ἀμελέτητος νὰ συζητήσῃ σοβαρῶς τὸν ὀργανισμόν. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπολύτως προσωρινόν, ὅτι φέρει τύπον προσωρινόν, δὲν παρουσιάζει οὐδὲν τὸ νέον, παρὰ καταργεῖ διαφόρους διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, αἵτινες ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, μέτρα, τὰ ὁποῖα ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν ὅτι ἦσαν καταργητέα, διότι ἐψηφίσθησαν εἰς στιγμὰς ἀνωμάλους, εἰς στιγμὰς καθ’ ἃς κάθε ἄλλο παρὰ ὡς βάσιν εἶχον τὴν Δικαιοσύνην, καὶ ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τὸ πνεῦμα ἐντελοῦς ἐξυπηρετήσεως προσωπικῶν συμφερόντων, κτλ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχομεν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἶναι μέτρον ἀπολύτως προσωρινόν, ἔχομεν δὲ ἐπὶ πλέον τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θὰ φέρῃ ὀργανισμὸν σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις καὶ τὰς γνώμας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τοιαύτας δηλώσεις, καὶ μετὰ πεποιθήσεως ἀναμένομεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον, ὁ ὁποῖος θὰ στηρίζηται ἐπὶ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν προσωπικῶν συμφερόντων. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου παρέλκει. Ἀπόδειξις ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀπαράσκευος νὰ συζητήσῃ τὸν ὀργανισμὸν εἶναι ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος εἶπεν ὅτι οἱ τρεῖς συνταγματάρχαι περιττεύουσιν, οἱ δύο δὲν περιττεύουσιν, οἱ τρεῖς λοχαγοὶ ἴσως εἶναι πολλοί, καὶ λοιπά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωνται ἐνταῦθα ἀμελετήτως. Δὲν ἀπέχομεν ἄλλως τε πολὺ τῶν συζητήσεων περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρελθόντων ὀργανισμῶν τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἄλλως ἐξήρχοντο ἐκ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἄλλως ἐψηφίζοντο ἐνταῦθα, ὑφιστάμενοι κατὰ τὴν ὁδὸν ἀπὸ τοῦ Ἐπιτελείου μέχρι τῆς Βουλῆς διαφόρους μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι οὐδένα ἄλλον εἶχον σκοπόν, παρὰ πῶς νὰ ἐξυπηρετήσωσι διάφορα προσωπικὰ συμφέροντα, ἢ συμφέροντα διαφόρων ὁμάδων τοῦ στρατοῦ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βρατσᾶνος.

§51Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§53ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ παντὸς ἐπιβάλλεται εἰς πάντας ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι ἂν ὑπάρχωσι Βουλευταί, οἵτινες μετὰ δριμύτητος κατακρίνουσι νομοσχέδιον ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, καὶ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα παρίστανται ὡς συνήγοροι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχουσι θέσιν πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν· ὅλοι ἔχουσι θέσιν.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀναπτύσσω μίαν θεωρίαν. Ἡ Βουλὴ ἀγνοῶ κατὰ πόσον εἶναι ἢ δὲν εἶναι παρεσκευασμένη νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει στοιχειωδῶς, λογικῶς, ἄνθρωπος, ὅστις δὲν εἶναι παρεσκευασμένος νὰ ἀντιληφθῇ τῆς ἁπλουστάτης ταύτης ἐννοίας. Ὅταν μάλιστα πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ νὰ καταρτίσῃ τὴν σύνθεσιν τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς μετὰ πάσης λιτότητος καὶ φειδοῦς νὰ καταρτίσωμεν τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, εἴτε πολιτικὸς εἴτε ἠθικός, ὅστις νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ ἀληθῆ λατρείαν πρὸς τοὺς νόμους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους κατήρτισεν ἡ ἐπανάστασις, ἥτις παρουσίασεν αὐτόχρημα λεηλασίαν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ τις ὅτι θὰ ἔλθῃ ἀκολούθως ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ νὰ καταρτίσῃ ἄλλως, ἴσως τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν θὰ καταρτίσῃ ἄλλως τὰ τῶν βαθμῶν, οἵτινες θὰ ἔχωσιν ἀπονεμηθῆ. Οἱ ἀντισυνταγματάρχαι, οἵτινες θὰ ὑπάρχουν, ὅταν θὰ καταρτίσῃ τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, θὰ εἶναι ἀντισυνταγματάρχαι, βαίνοντες πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, καὶ οἱ συνταγματάρχαι θὰ βαίνωσι πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου. Ἀφοῦ λοιπὸν θὰ καταρτίσῃ ἡ Γαλλικὴ Ἀποστολὴ τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, ἐπιβάλλεται σήμερον μετὰ πάσης φειδοῦς νὰ καταρτίσωμεν ἡμεῖς ταύτην, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἀρνῆταί τις ὅτι δὲν εἴμεθα παρεσκευασμένοι καὶ ὅτι ὁ τελευταῖος πολίτης δύναται νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι εἶναι πολλοὶ τριάκοντα ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ νὰ ἀπαρτίσωσι τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μικροῦ, τοῦ ἐν καταρτισμῷ καὶ παρασκευῇ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, τοῦ ὁποίου τὸν καταρτισμὸν καὶ τὴν παρασκευὴν ἔχουσιν ἀναλάβει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταρτίσουν τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι τὴν τριακονταμελῆ Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχουσιν, οὐδαμῶς, καθήκοντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἀπαρτισθησομένη ἐκ τριάκοντα ἀξιωματικῶν, διότι τὰ καθήκοντα αὐτῆς τὰ ἔχουσιν ἀναλάβει ἄλλοι. Ἀλλ’ ὀρθότατα εἶπεν ὁ κ. Μέρμηγκας· «οἱ κουτόφραγκοι ἂς ἔχουν τὴν διοίκησιν καὶ ἡμεῖς τὰ γαλόνια!». Καὶ ἐπειδὴ προβλέπομεν ὅτι ἡ ξενικὴ Ἀποστολὴ θὰ περιορίσῃ τὰ γαλόνια, βιαζόμεθα ἀπὸ τώρα νὰ ἁρπάσωμεν αὐτά, ἵνα τὰ ἔχωμεν ὅταν θὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι νὰ περιορίσουν τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Περὶ τούτου εἶναι παρεσκευασμένη ἡ Βουλή, διότι τότε θὰ μείνωσιν ἢ δὲν θὰ μείνωσιν οἱ προαχθησόμενοι εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, ὅταν ἔλθῃ νὰ καταρτίσῃ τὰ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας ἡ Γαλλικὴ Ἀποστολή; Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ καταργήσωμεν ὁλόκληρον τὸν πίνακα τὸν ἀποτελοῦντα τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ εἰς οὐδὲν χρησιμεύει ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, τό γε νῦν ἔχον, διότι ἄλλοι θὰ καταρτίσουν αὐτήν, καὶ ἄλλοι ἔχουσιν ἀναλάβει νὰ μελετήσωσι καὶ τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα αὐτῆς. Περὶ τούτου, Κύριοι, εἴμεθα ἐντελῶς παρεσκευασμένοι νὰ συζητήσωμεν.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην νὰ ἐπικρατῇ καὶ καλὴ πίστις, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ καταβάλληται καὶ ἡ ἀπαιτουμένη προσοχή, ὅπως μελετῶνται τὰ νομοσχέδια τὰ προσερχόμενα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι οὐδὲν ὀφείλει ἡ Βουλὴ εἰς τοὺς Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν μελετοῦν τὰ νομοσχέδια καὶ λαμβάνουν τὸν λόγον, ἵνα συζητῶσιν ἀσκόπως καὶ νὰ δαπανᾶται οὕτω χρόνος πολύτιμος αὐτῆς. Ἀλλὰ συγχρόνως ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀκούῃ τὰ συζητούμενα ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, νομοσχέδια μετὰ καλῆς πίστεως. Ἀφοῦ δὲ ἀναγνωρίζεται καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, τοῦ ὁμιλήσαντος πρὸ μικροῦ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ θὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μεταβληθῶσι τὰ πράγματα, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις προσοχῆς καὶ μελέτης τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις καὶ καλῆς πίστεως, ὅτε γίνεται συζήτησις διὰ νὰ ἀποδειχθῶσι πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν ἀναφέρει, διότι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ σύμπτυξις Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία τέως ὑπήγετο εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ. Καὶ ἐρωτῶ, οἱ ἀκούοντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ τοῖς ἀκροατηρίοις τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεγόμενα δὲν θὰ ὑποθέσωσιν ὅτι διὰ τοῦ πίνακος τούτου ἱδρύομεν θέσεις καὶ βαθμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ προαγάγωμεν ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους, ὅταν ἔλθῃ ἡ Γαλλικὴ Ἀποστολὴ νὰ εὕρῃ προηγμένους καὶ νὰ μὴ δύναται οὐδὲν νὰ πράξῃ; Καὶ ὅμως οὐδὲν τούτων λέγει τὸ νομοσχέδιον, οὐδεμία ἱδρύεται θέσις, οὐδεὶς ἱδρύεται βαθμός. Ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ νὰ συμπτυχθῶσιν εἰς ἕνα ἄνθρωπον αἱ θέσεις αἱ ὑπάρχουσαι, αἱ κατειλημμέναι ἤδη ὑπὸ ἀξιωματικῶν καὶ οὐδὲν πλέον. Ἔχω λοιπὸν τὸ δικαίωμα νὰ παρατηρήσω ὅτι διὰ τὴν μελέτην τῶν νομοσχεδίων, ἀπαιτεῖται καὶ προσοχὴ καὶ καλὴ πίστις, ἵνα μὴ μάτην καταναλίσηται πολύτιμος καὶ δι’ ἄλλας συζητήσεις χρόνος.

§57Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύω ὅτι δὲν ἔχομεν πληθώραν ἀξιωματικῶν, καὶ ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, δυσανάλογον πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐὰν προσεῖχεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας, θὰ μοὶ ἀνεγνώριζεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δίκαιον, διότι ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην σοβαρᾶς μελέτης τὰ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ. Ἀφοῦ δὲ παρεδέχθη ὅτι ἡ Βουλὴ ἤδη εἶναι τελείως ἀμελέτητος πρὸς τοῦτο, νομίζω ὅτι ὀλίγης ὑπομονῆς εἶναι ἀνάγκη ὅπως φθάσωμεν εἰς θετικώτερα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν, ὅταν θὰ παρουσιασθῇ ἡ μελέτη ἡ γενομένη ὑπὸ τῶν εἰδικῶν καὶ ἐστεφανωμένη ὑπὸ τῶν γνώσεων τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ τοιαύτη μελέτη θὰ ἔχῃ περισσότερον κῦρος καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς καλλίτερα συμπεράσματα. Ἐὰν οἱ ἀξιωματικοί μας εἶναι πλειότεροι τοῦ δέοντος, βεβαίως θὰ εὑρεθῶσι τὰ μέσα ὅπως ἀπαλλαγῶμεν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, περισσότερον δὲ κῦρος θὰ ἔχῃ τότε ἡ γνώμη κατόπιν τοιαύτης μελέτης, καὶ περισσοτέρα ἡ ἐπιβολὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιβάλῃ τὰς μελέτας τοῦ Ἐπιτελείου συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι πολλοί, ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη νὰ καταστήσωμεν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ἀπαράσκευον, οὔσης ἀπαρασκεύου τῆς Βουλῆς πρὸς τοῦτο, διότι θὰ φθάσωμεν τότε εἰς τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθανον αἱ διάφοροι συζητήσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τὰς ὑποβολὰς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ σχεδὸν κατ’ ἔτος, ὡς ἂν ἡ Ἑλλὰς ἐμεγάλωνε κατ’ ἔτος καὶ ἑπομένως εἶχεν ἀνάγκην νέου ὀργανισμοῦ καὶ ηὔξανον τὰ στελέχη, ἢ ἐσμικρύνετο καὶ εἶχεν ἀνάγκην νὰ σμικρυνθοῦν τὰ στελέχη, καὶ οὐδὲν ἐκάμνομεν ἢ νὰ ψηφίζωμεν νέον ὀργανισμὸν τελείως μεταβεβλημένον κατὰ τὰς προσωπικὰς ἀνάγκας τῶν ἀξιωματικῶν ἢ τῶν διαφόρων ὁμάδων ἐν τῷ στρατῷ, καὶ τελείως παραμεμορφωμένον ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος ἐξεπονεῖτο ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω· οὐδεμίαν ἑπομένως εἶχον ἄλλην γνώμην ὥστε νὰ νομίζῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας ὅτι εἶναι ἱκανώτερος τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας.

§58Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Σπετσῶν συναδέλφου ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παρεσκευασμένη. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἐναντίον πρὸς γνώμην τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζεν ὁ ἐκ Σπετσῶν συνάδελφος περὶ παρουσίας ἀξιωματικῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅταν ἐγὼ εἶχον τὴν ἀντίθετον ἰδέαν, ὅτι ἀξιωματικοὶ δὲν ἔπρεπε νὰ παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§59Π. ΓΚΙΝΗΣ. Εἶχον τὴν ἰδέαν αὐτὴν προκειμένου περὶ εἰδικοῦ ἀξιωματικοῦ.

§60Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περὶ αὐτῶν τῶν εἰδικοτήτων θὰ ὁμιλήσω.

§61Π. ΓΚΙΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Ἑπομένως εἶμαι συνεπέστατος. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συζητήσω τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι εἴμεθα ὄχι τελείως παρεσκευασμένοι, ἔχω δ’ ἐνώπιόν μου ἀξιωματικὸν οἰκονομικὸν τοῦ ναυτικοῦ συζητοῦντα περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§62Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸς ὁ οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, σᾶς ἀπέδειξε καὶ ἄλλοτε τί ἐγένετο. Ἐκεῖνο λοιπὸν, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίζατε, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι παρεσκευασμένη. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι ἀξιωματικοὶ νὰ συζητήσωσιν ἂν ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος. Πᾶς τις εἶναι ἁρμόδιος νὰ συζητῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους συγκαταλέγεσθε, συνέταξαν ἓν πολυτελέστατον Ἐπιτελεῖον τοῦ ναυτικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον προσετέθη καὶ ἀνώτερον συμβούλιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθη πολυτελεστάτη ὑπηρεσία, ἀλλὰ καὶ μὲ δικαιώματα, παρὰ τὸ Σύνταγμα, διότι τὸ ἀνώτατον αὐτὸ συμβούλιον εἶχεν ὑποχείριον καὶ αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Οἱ ἁρμόδιοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἱδρύσωσι τὸ ἀνώτερον συμβούλιον, δι’ οὗ ἐδημιούργουν θέσεις, δὲν ἤξευρον οὔτε τὸ στοιχειῶδες, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑποχείριος εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, καὶ ὅτι τὸ Κράτος δύναται π.χ. νὰ στείλῃ πλοῖον εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εἴτε διὰ πολιτικόν τινα σκοπὸν εἴτε πρὸς ἁπλοῦν χαιρετισμόν, χωρὶς νὰ ὑποχρεοῦται νὰ λαμβάνῃ τὴν γνώμην τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἀπέστελλον ἐνταῦθα οἱ εἰδικοί, καὶ ἂν ὑπῆρχον νομοσχέδια ἀμελέτητα ἦσαν ἀκριβῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀξιωματικῶν, τῶν εἰδικῶν. Διὰ τῆς ὑποβολῆς τοιούτων νομοσχεδίων κατώρθωσαν οἱ ἐπιτήδειοι νὰ εἰσαγάγωσι διατάξεις ἐμμέσως, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ θεραπεύσωσιν ἀτομικὰ συμφέροντα. Ἐγὼ δέχομαι τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη, οὐδεμίαν θεραπεύει προσωπικὴν ἀπαίτησιν, κατόπιν τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν κάμνει σήμερον μετὰ τῶν δύο προσθηκῶν· εἶμαι πληρέστατα βέβαιος ὅτι οὐδεμία πρόκειται νὰ συμβῇ δαπάνη. Ἐὰν ὅμως ἔλαβον τὸν λόγον νὰ ἐλέγξω τὴν πολυτέλειαν τοῦ προσωπικοῦ, δὲν ἔχω ἄδικον, διότι ὁλόκληρος ἡ πολυτελὴς αὕτη ὑπηρεσία διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιδοκιμάζεται ὡς ἀπαραίτητος. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεφάσισε νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔπρεπε καὶ νὰ ζητήσῃ κατὰ πόσον ἡ ὑπηρεσία εἶναι πολυτελὴς ἢ οὔ.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔφερον τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν νὰ μοὶ τὰ εἴπῃ αὐτά.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω ὑμᾶς, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπεύσητε τὴν κατάστασιν ταύτην ἐντὸς δύο μηνῶν, κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἓν τοιοῦτον παρελθόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ συζήτησις ἡ καταναλώσασα τόσον χρόνον, δὲν ἦτο περιττή· διὰ τῆς συζητήσεως ταύτης θὰ μάθωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν πάντοτε νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὰ νομοσχέδια τὰς διατάξεις ἐκείνας δι’ ὧν ἐθεραπεύοντο προσωπικαί των ἀπαιτήσεις, θὰ μάθωσι νὰ εἶναι προσεκτικοὶ εἰς τὸ μέλλον, διότι θὰ γνωρίζωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς συστάσεως τῶν διαφόρων συμβουλίων νὰ γίνωσι δεκταὶ προσωπικαὶ διατάξεις. Τοῦτο ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον ἐκ Σπετσῶν συνάδελφον, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιοι μόνον οἱ εἰδικοὶ νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ μεγάλου ζητήματος, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ αἴθουσα αὕτη δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητῇ οὐδὲν θρησκευτικὸν ζήτημα, διότι δὲν ἔχει οὐδένα Ἐπίσκοπον, οὐδὲ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀποφαίνεται, διότι δὲν παρευρίσκεται τις δημοδιδάσκαλος ἐνταῦθα καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὑποστηρίζων αὐτὴν τὴν ἰδέαν εἶμαι ἐναντίον τῆς διευθύνσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν μὴ στρατιωτικὸν οὔτε ναυτικὸν ὄντα. Ἀναμφισβητήτως, οὐδόλως δύναται νὰ συγκριθῇ ἡ στρατιωτικὴ μόρφωσίς του μὲ τὴν μόρφωσιν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν εἰδικῶν, καίτοι ἀποτελεῖ τὸ ἴνδαλμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ σήμερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι εἰδικός, καὶ ἐν τούτοις προΐσταται τῶν Ὑπουργείων τῶν πολεμικῶν, ἔστω καὶ προσωρινῶς, καὶ παρεκλήθη πρὸς τοῦτο, διότι εἶχε τὴν δύναμιν καὶ τὸ κῦρος νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἐπανάστασις. Συζητουμένων τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἀποδείξω πῶς ἐδημιουργήθη ὁλόκληρος ἡ πολυτελὴς αὕτη ὑπηρεσία καὶ κατὰ τίνα τρόπον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μετέβαλε τοὺς μαχίμους ἀξιωματικοὺς εἰς καλαμαράδες, συγκεντρῶσαν ἐκεῖ ἄπειρον ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ ἔχουν ὑπηρεσίαν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας ὑπάρχουν ἑπτὰ λόρδοι ναύαρχοι, ἐκ τῶν ὁποίων τέσσαρες εἶναι ναυτικοὶ καὶ τρεῖς πολιτικοὶ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ πρώτου λόρδου ναυάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι πολίτης, μὲ μίαν μόνον ἐξαίρεσιν ἡ ὁποία συνέβη πρό τινων ἐτῶν. Εἰς τὸ ναυαρχεῖον δὲν ὑπάρχουν παρὰ δέκα ἕως δώδεκα μάχιμοι, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ τμῆμα τῶν πληροφοριῶν. Ἂς βεβαιωθῇ λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἱ φέροντες τὰ γαλόνια οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ εἰδικοί, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν καὶ εἷς ὁ ὁποῖος δὲν φέρει γαλόνια νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ τὸ ἐννοήσῃ, ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἐπιστήμων καὶ νὰ τὸν διακρίνῃ ἐπιμέλεια καὶ μόρφωσις. Δὲν εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἰδέας τοῦ μὴ θίγετε τὰ ἱερά, μὴ ἐπεμβαίνετε εἰς τοὺς εἰδικούς, καὶ ὅτι μόνον ἐκεῖνοι πρέπει νὰ ἀσχολῶνται εἰς τὰ ναυτικὰ οἱ ὁποῖοι φέρουν γαλόνια τοῦ ναυτικοῦ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Βρατσάνου. (Ἀπορρίπτεται αὕτη δι’ ἀναστάσεως καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 6). Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκεται).

§66Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μία ἄλλη παράγραφος. Ἡ παράγραφος αὕτη λέγει ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία τῶν ἀποφοιτησάντων ἐκ τοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 17 ἔτους τῆς ἡλικίας των, δηλ. ὅπως ἐπὶ τοῦ φαρμακευτικοῦ, τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου καὶ ἐπὶ τῶν κτηνιάτρων λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔτη τῆς φοιτήσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, οὕτω λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους τὰ ἔτη τῆς φοιτήσεώς των ἐν τῇ σχολῇ τῶν Εὐελπίδων, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 17 ἔτους, ἀφ’ ἧς εἰσέλθουν εἰς τὴν σχολήν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον νὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ ἡ κατάργησις.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπαγγέλλεται νὰ θεραπεύσῃ ὅλας τὰς ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἑκατοστὴ φορά, καθ’ ἣν ἀναγκάζομαι νὰ τὸ εἴπω. Θὰ προσαχθῇ νέος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκεῖ θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν πᾶσαι αἱ παρατηρήσεις. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως τὰ ἄρθρα 7, 8, 9).

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ εἰς τὸ ἄρθρον 10ον, εἰς τὴν 8ην σελίδα, 4ον στίχον ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω ἡ φράσις «πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ τελεσιδικία...» νὰ μεταβληθῇ εἰς «πρὶν περατωθῇ ὁριστικῶς ἡ κατ’ αὐτοῦ κατηγορία».

§69Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι, ἂν πρόκειται περὶ ἐπαναλήψεως διατάξεως ἢ βελτιώσεως διατάξεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμοῦ, ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ εἶναι ὀρθή, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν τὰ κείμενα καὶ νὰ εἰσαγάγωμεν καινοτομίας καὶ ῥιζικὰς μεταβολάς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καινοτομίας εἰσαγομένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγκαῖον θὰ ἦτο νὰ κατασταθῶσιν ἄλλως τὰ πράγματα. Νομίζω δ’ ὅτι ἀποτελεῖ καινοτομίαν ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ἐν σελίδι 5, παραγράφῳ 5 τοῦ 10ου ἄρθρου (ἀναγινώσκει) «...εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τίθενται καὶ οἱ νεοπροβιβαζόμενοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταί, οἵτινες τοποθετοῦνται διὰ Β. Διατάγματος προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς χηρευούσας θέσεις, ἄνευ προτάσεως στρατιωτικοῦ συμβουλίου». Ἴσως ἄλλοτε ὑπῆρχε λόγος νὰ μὴ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ σήμερον, ὁπότε ἡ σύνθεσις αὐτοῦ εἶναι εὐχερεστάτη, νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικόν, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οἴκοθεν ἐξ οἰκείας προθέσεως τοποθετῇ τοὺς νεοπροβιβαζομένους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστάς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀφεθῶσιν οὗτοι εἰς τὴν διάθεσιν, ἂν ὄχι τοῦ τακτικοῦ, τοῦ ἐκτάκτου συμβουλίου, τοῦ ὁποίου πρόεδρος εἶναι ἀντιστράτηγος ἐπίσης, δὲν παρέχει οὐδεμίαν δυσχέρειαν ὁ τοιοῦτος κανονισμός. Ἐπίσης περαιτέρω παρατηρῶ ἐπὶ τῆς σελίδος 9 § 1, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγεται ὅτι (ἀναγινώσκει): «Πᾶς ἀξιωματικὸς πλὴν τῶν συνταγματαρχῶν, ὅστις εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἤθελε κριθῆ δὶς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὡς μὴ ἔχων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, δὲν δύναται πλέον νὰ θεωρηθῇ ὡς προβιβάσιμος....» κλπ. Νομίζω ὅτι, ἂν ἡ ἐπιθεώρησις ἡ γενομένη εἰς τὸ στράτευμα ἦτο τακτικὴ καὶ κανονική, θὰ ἤρκει ἡ βεβαίωσις τοῦ στασίμου τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ ἅπαξ γενομένη.

§70Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δύναται νὰ βελτιωθῇ.

§71Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ ἂν δὶς κατ’ ἐπανάληψιν βεβαιωθῇ τοῦτο, διότι πάντοτε, καὶ μετὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἴσως ἐπιθεώρησιν, ὑπάρχει ἡ ἐλπὶς τῆς βελτιώσεως.

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι διάταξις νέα.

§73Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ δὲν εἶναι νέα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ βελτιώσεως δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἀπαλείψωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία εἰσάγει ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν πλεονέκτημα, τοῦ ὁποίου ἐγένετο κατάχρησις.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν διόρθωσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ τέλος τῆς σελίδος 8, νομίζω ὅτι ἡ διόρθωσις πρέπει νὰ προχωρήσῃ καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς σελίδος 9 ὁμοίως «ἀθωουμένου ἢ ἀπαλλασσομένου τελεσιδίκως...» νὰ τεθῇ ἀμετακλήτως.

§75ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀμετακλήτως· νὰ φύγῃ τὸ ἀμετακλήτως.

§76Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ κατωτέρω ἀντὶ «τελεσιδίκου» νὰ γίνῃ «ἀμετακλήτου».

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10ον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Ξηροῦ συμπεριελήφθη εἰς τὸ ἄρθρον. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). (Ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 ὡς καὶ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 12). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§78Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς χθεσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀδικουμένων ἀξιωματικῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον χθές. Ὀφείλω ὅμως συγχρόνως νὰ καταστήσω γνώριμον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν, ἂν βραδύνῃ ἐπὶ πολὺ ἡ ὑποβολὴ τοῦ ἐν λόγῳ ὀργανισμοῦ, θὰ καταληφθῶσιν ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Εἷς ἐξ αὐτῶν μάλιστα τὴν 4ην Ἰουλίου ἀποστρατεύεται, ὁ Πέτρος Φίλιππας, καὶ συνεπῶς ὑποβάλλω τὴν γνώμην, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπηρεσία ἀναγνωρίζει ὅτι πράγματι οὗτοι εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ, ν’ ἀπονείμῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δίκαιον δι’ ἰδιαιτέρας προνοίας κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, καὶ ταύτην τὴν παράκλησιν ὑποβάλλω ἵνα μὴ ἡ μέλλουσα ἐπανόρθωσις τοῦ ἀδίκου ἀποβῇ δῶρον ἄδωρον, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ ἴσως βραδύνῃ νὰ ὑποβληθῇ, μόλις καταστῇ τοῦτο ἐφικτὸν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν θὰ ἔχωσι καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ ὁρίου. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 13ον, τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΚΔʹ περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας».

§80ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδήλωσα εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει παραπεμφθῆ εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Γεωργίας, ἐνῷ πράγματι εἶχεν ὑποβληθῆ· οὐδεμίαν δ’ ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω τὰ κατ’ αὐτό, διότι θὰ ἴδητε ὅτι συμφωνεῖ ἐντελῶς πρὸς τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Ἐκ δεκαπέντε περίπου νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον, δύο μόνον ἐστάλησαν εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον.

§81Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὥστε αὐτὸ ἐστάλη.

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πραγματεύηται, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγα μόνον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἐπαναλαμβάνων καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὅτι καὶ ὁ νέος ἐπὶ τῆς Γεωργίας, τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Βιομηχανίας Ὑπουργὸς ἐγένετο θῦμα τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ, οἵτινες ἐπωφελήθησαν τῆς εὐκαιρίας νὰ ζητήσωσιν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ. Δὲν βλέπω ποία ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς ὑποβάλλεται, ἐκτὸς ἂν ὡς δικαιολογία προταθῇ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ ἀρκετῶν μηνῶν, κατόπιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου κ. Ἀλεξάκη. Τὸ κενὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πληρωθῇ· ἀλλὰ τῆς εὐκαιρίας ταύτης ἐγένετο χρῆσις, ὅπως ἱκανοποιηθῶσι καὶ πολλὰ ἄλλα διάφορα πρόσωπα. Δὲν βλέπω ποῖος λόγος ὑπάρχει, ὅπως τὸ μικρὸν εἰδικὸν λογιστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη τρία πρόσωπα, ἕνα γραμματέα καὶ δύο γραφεῖς, ἀποκτήσῃ καὶ ἕνα τμηματάρχην. Καὶ ἡ ἀπόκτησις τοῦ τμηματάρχου γίνεται οὐχὶ δι’ ἀφαιρέσεώς τινος ἐκ τῶν ὑπαρχόντων τριῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ προσθήκης ἄλλου προσώπου. Δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ πάντως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπ’ αὐτοῦ, εἶναι ἐλάχιστος καὶ συνεπῶς ἡ θέσις τοῦ τμηματάρχου εἶναι ἐντελῶς περιττή. Ἀρκεῖ νὰ γνωρίσητε, ὅτι σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει 8.000 ἐντάλματα καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει προϋπολογισμὸν 8.000.000, μὴ ὑπάρχοντος τμηματάρχου, ἐκπληροῖ πολὺ καλὰ τὰ καθήκοντά του ἄλλος τμηματάρχης, καὶ δὲν ὑπάρχουσιν εἰμὴ δύο ἀξιωματικοὶ εἰδικοὶ εἰς τὸ τμῆμα τὸ λογιστικόν. Ἐπίσης δὲν βλέπω τίνα λόγον ἔχει ἡ προσθήκη Γενικοῦ γραμματέως εἰς νεογνὸν Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου τὴν ἵδρυσιν ὄχι μόνον δὲν εἴδομεν εἰς ἀποτελέσματα, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν εἰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ὑπόσχονται ἀποτελέσματα.

§83ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Θὰ μεγαλώσῃ.

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ μεγάλας ἐργασίας καὶ ὅτι θὰ μεγαλώσῃ. Ἀλλὰ μεγαλώνει ἀπὸ τοῦδε εἰς προσωπικὸν μόνον. Ἐὰν παρατηρήσητε, κύριοι Βουλευταί, τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν 5ην παράγραφον θὰ ἴδητε ὅτι (ἀναγινώσκει)· «ἐπίσης διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ἀρχείου καὶ τῆς Διεκπεραιώσεως σπουδαιοτάτας μὲν καὶ αὐτὰς καθ’ ἑαυτὰς θέσεις κλπ. προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον». Τοιαύτην δικαιολογίαν ἔχει, ἐνῷ συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ἓν νεοσύστατον Ὑπουργεῖον ἔχει πολὺ μικροτέραν ἐργασίαν ἀπὸ ἓν παλαιὸν Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ δικαιολογεῖται ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4ον θὰ παρατηρήσητε ὅτι διορίζεται εἷς ἰδιαίτερος γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ ἰδιαίτερος οὗτος γραμματεὺς φέρει βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως. Ἡ δαπάνη αὕτη, ἡ ὁποία ζητεῖται εἶναι ἐντελῶς περιττή. Διὰ τὴν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπιτρέπεται νὰ προσληφθῇ ἓν πρόσωπον· ἀλλὰ τὸ πρόσωπον τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ μισθὸν μικρότερον καὶ οὐχὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργοῦ ἔχει μισθὸν 50 λιρῶν κατ’ ἔτος.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠξεύρετε πόσα δαπανᾷ ἡ Ἀγγλία διὰ τὴν γεωργίαν;

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ δαπανᾷ ὅσα θέλει, ἀλλὰ δὲν δαπανᾷ διὰ τοὺς ἰδιαιτέρους γραμματεῖς τῶν Ὑπουργῶν.

§87ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἔχετε, κύριε Βουλευτά, ὑπ’ ὄψει σας ὅτι εἶναι διορθωτέα ἡ διάταξις· δὲν εἶναι γενικὸς γραμματεύς, ἀλλὰ τμηματάρχης, ἔχων τὴν διεύθυνσιν ἑνὸς τμήματος.

§88Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ διατί νὰ μὴ ὀνομασθῇ γενικὸς γραμματεύς;

§89ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὥστε πρόκειται μόνον περὶ προσθήκης μιᾶς θέσεως, τῆς τοῦ ἰδιαιτέρου γραμματέως, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργός, ἵνα ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἀναφερομένων πολιτῶν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, μὴ ἔχων τοιοῦτον, αἰσθάνομαι καθημερινῶς τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ, εὑρίσκω δὲ καὶ μεγάλην δυσχέρειαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτου.

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δέν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν θέσιν τοῦ ἰδιαιτέρου γραμματέως διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐὰν εἷς τμηματάρχης θὰ εἶναι καὶ γενικὸς γραμματεύς, τὰ καθήκοντα τοῦ πρώτου θὰ θυσιασθῶσι χάριν τῶν καθηκόντων τοῦ γενικοῦ γραμματέως. Ὁ γενικὸς γραμματεὺς εἶναι γνωστὸν τίνα καθήκοντα ἔχει ἐν Ἑλλάδι: νὰ ἀκούῃ παράπονα, νὰ δέχηται παράπονα, νὰ συμβιβάζῃ τὰ...ἀσυμβίβαστα. Σχετικῶς πρὸς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, νομίζω, ὅτι ἐτέθησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις, τροποποιουμένου τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει τετραετίαν, καὶ ἀντὶ ταύτης ὁρίζεται διετία ἢ τριετία ὑπηρεσίας, χάριν ὡρισμένων προσώπων, μόνον καὶ μόνον ἵνα καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας τὰ ὡρισμένα ταῦτα πρόσωπα. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ κανονισθῶσιν ἐνιαίως τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων, διὰ νὰ εἶναι γνωστὸν τίς θὰ εἶναι γενικὸς γραμματεὺς καὶ τίς θὰ εἶναι τμηματάρχης. Ἰδίως δὲ πρέπει νὰ κανονισθῶσιν ἑνιαίως αἱ ὑπηρεσίαι τῶν ἰδικῶν λογιστηρίων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Ἀλλὰ ὅταν παρατηρήσητε εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἀπαιτοῦνται τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπαιτῶνται διὰ τοὺς ὑπαλλήλους· καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο γίνεται, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι οὐδεμία μεταρρύθμισις τῆς παρελθούσης καταστάσεως παρατηρεῖται. Σχετικῶς πρὸς τὰ προσόντα τῶν τμηματαρχῶν καὶ γραμματέων πρώτης τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας, βλέπομεν ὅτι ἀρκεῖ νὰ ἔχωσιν οὗτοι δίπλωμα νομικῆς σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸ εὐκολώτατα ἀποκτώμενον δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου οὐδεμίαν προσδίδει εἰδικότητα εἰς τὸν καλούμενον νὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα τοῦτο τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Φρονῶ, ὅτι τὸ προσὸν τοῦ διπλώματος δὲν εἶναι καθόλου ἐπαρκὲς δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα τὸ εἰδικὸν τῆς στατιστικῆς. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δὲν διδάσκεται ἡ στατιστική, ἥτις εἶναι ἐπιστήμη ὡς εἶναι καὶ μέθοδος, ὁ δὲ καλούμενος εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίζῃ ταύτην καὶ νὰ ἔχῃ γνῶσιν μαθηματικῶν. Πρὸ παντὸς δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο τῆς Γεωργίας, παρ’ ᾧ θὰ συγκεντρῶνται αἱ στατιστικαὶ τῶν ἄλλων. Μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς ἄλλου μέσου νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν, ὅπως ὁ ὑποψήφιος, σὺν τῷ διπλώματι Νομικῆς σχολῆς, προσάγῃ καὶ ἀπόδειξιν ὅτι ἐφοίτησεν ἐν φροντιστηρίῳ Πανεπιστημίου τῆς ἀλλοδαπῆς, ὅπου πράγματι διδάσκεται ἡ στατιστικὴ καὶ ὅπου αἱ πιστοποιήσεις φοιτήσεως δὲν δίδονται τόσον εὐκόλως, ὅσον ἐδῶ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταρτίζονται εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, εἰδικῶς εἰς τὸν κλάδον τὸν ὑπαλληλικόν, εἶναι ἐλάχιστοι καὶ οὐδεμίαν εὑρίσκουσι προτίμησιν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα οὐδεὶς ὑπάλληλος ὑπάρχει ἔχων εἰδικὴν μόρφωσιν. Ἀφοῦ ἤδη πρόκειται νὰ διορισθῶσι, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, προσαγάγωσιν ἀποδείξεις ὅτι ἐφοίτησαν εἰς φροντιστήρια ξένων Πανεπιστημίων, ὅπου πράγματι διδάσκεται ἡ στατιστική, ἡ δυσκολωτάτη αὕτη ἐπιστήμη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅτε τόσον πολὺ εἶναι ἀπησχολημένη ἡ Βουλή, νὰ ὑποβάλῃ τροποποιήσεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος, νὰ συμπληρώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Θὰ προέτεινον ἵνα ἡ Βουλὴ δώσῃ μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ συνήνει εἰς τοῦτο...

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἴσως ἐννοεῖτε, κύριε Βουλευτά, περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας, μελετᾶται. Μελετήσατέ το καὶ ὑμεῖς συγχρόνως καλλίτερον.

§92Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, εἶχεν ἀποφασισθῆ ἵνα συμπεριληφθῇ καὶ τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἀλλ’ οἱ ἁρμόδιοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ ἀναρμόδιοι δηλαδή, διότι οὐδεμίαν ἔχουσι γνῶσιν τοῦ πράγματος, ἐπωφελήθησαν τῆς εὐκαιρίας καὶ ἀπῄτησαν ὅπως μὴ ἀφαιρεθῇ τὸ τμῆμα τοῦτο ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τοιαύτη δὲ ἦτο ἡ ἐπέμβασις, ὥστε ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ μὴ ψηφισθῇ οὔτε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡ Κυβέρνησις φρονίμως ποιοῦσα ἀπήλειψε τὴν διάταξιν ἐκείνην διὰ τῆς ὁποίας προσετίθετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, κύριοι Βουλευταί, λέγεται καὶ τοῦτο ναυτικόν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν. Τὸ μὲν πολεμικὸν ναυτικὸν ἔχει σκοπὸν τὴν καταστροφὴν πλούτου, τὸ δὲ ἐμπορικὸν ναυτικὸν σκοπὸν ἔχει τὴν δημιουργίαν πλούτου. Εἶναι ἀπαραίτητον τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ εἰδικὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συσκέπτηται τελείως περὶ ὅλων τῶν σχετικῶν ζητημάτων. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία εἶναι εἷς τῶν κυριωτέρων πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων μιᾶς χώρας. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἀποτελεῖται σήμερον καὶ ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν φάρων καὶ ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλα κεφάλαια καὶ ἀπὸ τοῦ ὁποίου οἱ ἀπόκληροι τῆς μοίρας ναυτικοῦ εἰς τὴν δύσιν τοῦ βίου των δύνανται νὰ λαμβάνωσι μικρὰν σύνταξιν, ὅπως μὴ χάσωσι τὸν ἄρτον των. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ τμήματα διαφεύγουσι τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν γνῶσιν παραγωγῆς πλούτου, οἰκονομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸ ταμεῖον τῆς ἀσφαλείας κλπ... Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· εἶχον τὴν ἀξίωσιν οἱ ἁρμόδιοι, ὅταν συνέτασσον τὸ πολυθρύλητον νομοσχέδιον περὶ Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, νὰ ὑπαγάγωσιν εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, τὸ συγκείμενον ἀπὸ καπεταναίους, καὶ πᾶν ζήτημα ἀφορῶν τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖταί τις ἀντιτάσσων εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι ναυτικοί, ἄριστοι καὶ καθ’ ὅλα τέλειοι διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν γνῶσιν τῶν ζητημάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει σχέσις τις.

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ μικρά τις σχέσις· ἀλλ’ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὸ πολεμικὸν καὶ ἐμπορικὸν ναυτικὸν δὲν συναντᾶται ἢ εἰς τὴν σύνταξιν τῶν χαρτῶν καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν σημείων, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τοποθετῶνται φάροι, διότι οἱ φάροι προλαμβάνουσι τὰ δυστυχήματα τόσῳ τῶν ἐμπορικῶν, ὅσῳ καὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων. Εἰς οὐδὲν ἄλλο σημεῖον ἐπέρχεται συνάντησις μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν Ὑπουργείων. Νομίζω ὅτι εἶναι εἷς ἐπὶ πλέον λόγος ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐκπληρωθῇ πολὺ ταχέως ὅ,τι ἐσκόπει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ συγχωνεύσεως τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων. Τότε πλέον θὰ εἶναι εἷς ἐπὶ πλέον λόγος ὅπως τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας μὴ ἀναμιχθῇ μὲ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν θὰ ἔχῃ κύριον ἔργον τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, τὸν δὲ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν θὰ ἀπασχολῇ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, τὸ δὲ ἐμπορικὸν ναυτικὸν θὰ εἶναι πάρεργον· καὶ ἀπόδειξις ὅτι καὶ μέχρι τοῦδε τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν ὑπῆρξε πάντοτε πάρεργον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ὅτι ἀφέθη μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ διείποντο τὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ὑφ’ ἑνὸς Διατάγματος τοῦ 1836. Μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους δὲν εἶχε διὰ τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ἀνακαλυφθῆ ὁ ἀτμός. Τοῦτο βεβαίως ὠφείλετο εἰς τὴν ἀβελτηρίαν τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπήγετο δυστυχῶς τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ὑποστηρίζω γνώμην, ἡ ὁποία δὲν ἰσχύει ἀλλαχοῦ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἀνήκει εἰς ἴδια Ὑπουργεῖα καὶ πρὸ πάντων εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σκοπὸν τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας.

§95Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι καλύτερον ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει κἄποιαν σχέσιν;

§96Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, τὸ μέγα ἐμπορικὸν ναυτικόν, τὸ ἀποτελοῦν τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ναυτικοῦ ὅλου τοῦ κόσμου, ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου, καὶ ὑπάρχει ἰδιαίτερον τὸ μέγιστον τμῆμα διὰ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Εἰς τὸ μέγιστον τοῦτο τμῆμα ὑπάγονται οὐ μόνον τὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἀλλ’ ὑπάγονται καὶ αἱ λιμενικαὶ ἀρχαί, ὑπάγονται καὶ αἱ ἐμπορικαὶ σχολαί, τὰς ὁποίας ἐδῶ τὸ Βασιλικὸν Ναυτικὸν θέλει νὰ ἀποκτήσῃ δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν δὲν εἶναι ἁρμόδιον οὔτε ἐμποροπλοιάρχους νὰ καταρτίσῃ, καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς ὅπου ὑπάρχει τοιαύτη ἀφθονία μαχίμων ἀξιωματικῶν καὶ μεμορφωμένων ἀξιωματικῶν, ἐν Ἀγγλίᾳ, οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἀναμιγνύεται εἴτε εἰς τὴν χορηγίαν τῶν διπλωμάτων, εἴτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς παιδεύσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἀφιερωθῆ εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν. Ὑπάρχουσι βεβαίως πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ἐν ταῖς σχολαῖς ταύταις, ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ὑπεχρεώθησαν νὰ παραιτηθῶσιν ἀπὸ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδέποτε πλέον ἐπανέρχονται. Δεξαμεναί, ἀπονομὴ διπλωμάτων, ἐμπορικαὶ σχολαί, τὰ πάντα ὑπάγονται ὄχι εἰς τὸν Ναύσταθμον, δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου. Εἰς τὴν Γερμανίαν ὅσον ἀφορᾶ τὸ ναυτικὸν μέρος τῆς Αὐτοκρατορίας, ἁρμόδιον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὴν Πρωσσίαν ἁρμόδιον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου. Ἐν Γερμανίᾳ ὅμως τὸ κυριώτερον ἐμπορικὸν ναυτικὸν ἔχουσιν αἱ δύο μεγάλαι ἐλεύθεραι πόλεις, τοῦ Ἀμβούργου καὶ τῆς Βρέμης, εἰς τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ ἔχει ἀνάμιξίν τινα, διευθύνεται δὲ—καὶ γνωρίζετε μετὰ ποίας ἐπιτυχίας διευθύνεται— τὸ μέγα ἐμπορικὸν τοῦτο ναυτικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ δεύτερον τοῦ κόσμου, διευθύνεται οὐχὶ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ εἰδικοὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἀποκτᾶται ὁ πλοῦτος. Ἐν Γαλλίᾳ, ὑπάρχει σχέσις τις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἀλλὰ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ναυτολογίαν ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ καλουμένων διοικητῶν τῆς ναυτικῆς ἀπογραφῆς, καὶ εἰς τούτους ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα τῆς ἀπογραφῆς τῶν ναυτῶν· ἀλλ’ ὑπάρχει λόγος ἐκεῖ ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν γνωρίζῃ ποῦ εὑρίσκονται οἱ διάφοροι ναυτιλλόμενοι, ἵνα εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελε καλέσει τούτους, δι’ ἀνάγκας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, νὰ γνωρίζῃ ποῦ οὗτοι εὑρίσκονται. Ἐν Ὁλλανδίᾳ αἱ διοικήσεις τῶν λιμένων καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ναυτιλλομένων ὑπάγονται εἰς εἰδικὰς ἑταιρείας καὶ συμβούλια, καὶ πάντα ταῦτα δὲν ἐξαρτῶνται ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἱστορία αὐτή, ἡ τόσον μακρά, ἔχει σχέσιν τινὰ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον;

§98Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ ὅτι περισσότερον πρέπει νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ περὶ τῶν συμφερόντων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, παρὰ περὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχείου ἢ τοῦ Πρωτοκόλλου, ἢ ἂν πρέπει νὰ ἔχῃ τριετίαν ἢ τετραετίαν, ἢ ἂν πρέπει νὰ ἔχῃ διατελέσει πρωτοκολλητὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, καὶ οὕτω καθεξῆς.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει νύξις τις.

§100Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὴν νύξιν τὴν δίδω ἐγώ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ ἡμερῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ δανείου, ὡμίλησε καὶ περὶ τοῦ Πειραιῶς ὡς ἐλευθέρου λιμένος. Ἀλλ’ ἡ δημιουργία ἑνὸς ἐλευθέρου λιμένος δὲν εἶναι ζήτημα τόσον εὔκολον. Ἡ Γαλλία ἀπασχολεῖται ἀπὸ τόσων ἐτῶν καὶ δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ ἱδρύσῃ τοιούτους λιμένας, κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ ἐλευθέρου λιμένος τοῦ Ἁμβούργου καὶ τῆς ἐλευθέρας περιοχῆς τῆς Βρέμης.

§101ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τοὐλάχιστον δὲν συνδέεται ἀπαραιτήτως μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§102Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ, ἵνα ἐπισπάσω τὴν μέριμναν τῆς Πολιτείας διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι νομοσχέδιον συντεταγμένον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ δὲν εἶναι δυστυχῶς ὥριμον· ὅταν γίνῃ ὥριμον, θὰ τὸ φέρωμεν.

§104Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ νομίζω ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα ταῦτα, διότι θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον, μὲ αὐτὴν τὴν ὑπερπληθώραν τῆς ἐργασίας, νὰ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ τὰ πρακτικὰ ζητήματα παρὰ μὲ ἱκανοποίησιν δύο ἢ τριῶν προσώπων, περὶ τῶν ὁποίων μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ ὡς καὶ μέχρι τοῦδε καὶ ἐὰν δὲν διωρίζετο ὁ γενικὸς γραμματεὺς καὶ ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ διαφόρων προσώπων, π. χ. διὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ ἀρχείου καὶ τῆς διεκπεραιώσεως τοῦ νέου Ὑπουργείου.

§105Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον θὰ εἴπω. Ἐπειδὴ ὑπέθεσα ὅτι θὰ παρεπέμπετο εἰς ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον δὲν προέλαβον νὰ ταξινομήσω καὶ διατυπώσω ἐγγράφως τροποποιήσεις τινάς, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ προτείνω. Προχείρως ἔχω νὰ κάμω μερικὰς ὑποτυπώσεις. Φρονῶ ὅτι, προκειμένης τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας τῆς Βιομηχανίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, πρὸ παντὸς καὶ κυρίως ἔπρεπε νὰ προστεθῇ τμῆμα ἐργασίας καὶ κοινωνικῆς προνοίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον. Δὲν ἐπιτρέπετε, τοὐλάχιστον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, ἀλλὰ κάθε εἷς τῶν Βουλευτῶν θέλει νὰ τὰς διευθύνῃ. Τὸ γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει νομοσχέδιον ἕτοιμον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τελειώσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§107Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω καὶ προχωρῶ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσιν ἀτέλειαι τινές, αἱ ὁποῖαι παρεισέφρησαν ἕνεκα τῆς βίας τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Παραδείγματος χάριν ὁμιλεῖ περὶ ἐποπτείας τῶν συνεργατικῶν ἑταιρειῶν, ἐνῷ ἤθελε νὰ εἴπῃ περὶ ἐπαγγελματικῶν ἑνώσεων καὶ ἑνώσεων ἀλληλοβοηθείας ἐργατῶν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προστεθῇ καὶ ἐργατικῶν ἑνώσεων καὶ συνεργατικῶν ἑταιρειῶν, διότι εἶναι δύο διάφορα πράγματα. Ἐπίσης προκειμένου περὶ ἐργατικῆς νομοθεσίας, δίδονται διάφοροι ἑρμηνεῖαι εἰς τοὺς διαφόρους ὅρους, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ ὁ ὅρος μόνον «ἐργατικὴ νομοθεσία» ὁ ὁποῖος ἐπαρκῶς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ πράγματος. Ἐπίσης εἰς τὸ 4 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὁ ἔχων ἀπολυτήριον γυμνασίου ἢ δημοσίας ἐμπορικῆς σχολῆς. Φρονῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ Δημόσιον ἀναγνωρίζει ἰδιωτικὰς σχολάς, πρέπει νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ ἀπόφοιτοι τῶν σχολῶν τούτων.

§108Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δίδουσιν ἐξετάσεις καὶ γίνονται δημόσιοι.

§109Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνονται δεκτοὶ σήμερον;

§110Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι ἀπ’ εὐθείας· θὰ δώσωσιν ἐξετάσεις εἰς τὸ γυμνάσιον, καὶ τότε θὰ εἶναι δημόσιοι.

§111Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀπόφοιτος τῆς Ἀκαδημίας Ῥουσοπούλου ἔχει δικαίωμα νὰ δώσῃ ἐξετάσεις;

§112Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Βεβαίως ἔχει.

§113Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι ἡ προεδρία τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου, δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα, ἀλλ’ ὅπως εἶναι κανονισμένον εἰς ὅλα τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια τῶν Ὑπουργείων ὅλων τῶν Κρατῶν, πρέπει πρόεδρος νὰ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς καὶ εἰσηγητὴς νὰ εἶναι ὁ γενικὸς γραμματεύς. Διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μετέχωσι τοῦ συμβουλίου τούτου καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ νὰ προΐσταται τούτων ὁ γενικὸς γραμματεύς. Ἐπίσης τὸ δεύτερον μέρος τῆς γʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 10 πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ.

§114ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδηλώθη ἤδη τί θὰ γίνῃ.

§115Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι δέον ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον.

§116Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διατί; Διατί θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε τὸν γενικὸν γραμματέα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας;

§117Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἷς τῶν τμηματαρχῶν νὰ ἐκτελῇ τὰ χρέη τοῦ γενικοῦ γραμματέως.

§118Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διαφέρει τὸ ἓν τοῦ ἄλλου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν κινδυνεύετε νὰ ἔχητε πλεονάζουσαν θέσιν, διότι πάντως θὰ ἔχητε γενικὸν γραμματέα, ἐφ’ ὅσον ἔχετε ἔλλειψιν ἑνὸς τμηματάρχου, τὰ καθήκοντα αὐτοῦ δύνασθε νὰ τὰ ἀναθέτητε εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα.

§119Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀτέλειαι τοῦ νόμου, κύριοι Βουλευταί, περὶ συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας προεκάλεσαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία σοβαρωτάτη ἀτέλεια, περὶ τῆς ὁποίας βλέπω μετ’ ἀπορίας ὅτι δὲν μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον. Ὡς γνωστόν, ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀφῃρέθη ἡ ὑπηρεσία τῆς σμύριδος καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν ἁλυκῶν καὶ ὑπήχθησαν αὗται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἀλλ’ ὑπήχθησαν ἐν μικρῷ, διότι ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ ἡ πώλησις τῆς τε σμύριδος καὶ τῶν ἁλυκῶν εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰσέτι. Ἔχομεν δηλαδὴ δύο ὑπηρεσίας.

§120ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς τὸ θέμα αὐτὸ ἐπέστησεν ἀλλεπαλλήλως τὴν μελέτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ εὑρεθῇ δὲ ἡ Βουλὴ ἐνώπιον σχεδίου νόμου ῥυθμίζοντος τὰ τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων εἰδικώτερον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τοῦ καθεστῶτος, τοῦ δημιουργηθέντος διὰ τοῦ νόμου τούτου.

§121Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται ὑπάγονται εἰς τὸν Ἔλεγχον, καὶ δὲν πρέπει νὰ φανῇ ὅτι κατανέμομεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἐλέγχου εἰς δύο Ὑπουργεῖα. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ μία ἔλλειψις ἄλλη ὡς πρὸς τὸν διευθυντήν, διότι δὲν ὑπάρχει πρόσωπον ἵνα καταλάβῃ αὐτήν. Ἐξεδόθη διαταγὴ διὰ τῆς ὁποίας διετάχθη ἡ παράδοσις 10.000 δραχμῶν καὶ δὲν ὑπάρχει πρόσωπον ἵνα παραδώσωσι καὶ λάβωσι τὰ χρήματα αὐτῶν οἱ ἐργάται. Θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν ἵνα γίνῃ δυνατὴ ἡ πλήρωσις τῆς θέσεως ταύτης πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ πληρωθοῦν.

§122Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§123Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν θὰ διακόψωμεν;

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναβάλητε διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§125Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν, διότι ἐννοῶ πάντοτε νὰ εἶμαι ἐν καλῇ πίστει.

§126ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ ἀμφισβητοῦμεν αὐτό.

§127Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ εὕρωμεν ὅμως ποῖοι δὲν εἶναι ἐν καλῇ πίστει. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρα 12 καὶ 50′). Μετὰ τὴν διακοπήν. (ὥρα 5 καὶ 40′ μ. μ.)

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, 3 Ἰουνίου). Ὅσοι ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἔχουσιν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν παρακαλῶ νὰ δώσωσι σημειώσεις εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὸς διόρθωσιν. (Τὰ Πρακτικὰ ἐγκρίνονται). Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Μ. Δαζέα ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Ἀ. Φραγκίσκου ὑποβάλλεται πρότασις σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ναξίας σμύριδος». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Δ. Μπένου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμβατικοῦ τόκου». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ἰ. Μπουρνιᾶ ὑποβάλλονται αἱ κάτωθι τροπολογίαι 1) «περὶ συμβατικοῦ τόκου κλπ.» 2) «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 181 καὶ 515 τῆς Πολ. Δικονομίας»· 3) «εἰς τὸ ἄρθρον 1 περὶ τροποποιήσεως κλπ. τῶν διατάξεων τῆς Πολ. Δικονομίας ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀγνώστου διαμονῆς διαδίκους» καὶ 4) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 199 τῆς Πολ. Δικονομίας». Ἅπαντα τυπωθήσονται πρὸς διανομήν. (Ὅρα Παράρτημα Β. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Ἅγιος Ἰωάννης». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως προσθέτου ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σμύρνῃ ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Π. Πανταλέων». (Ὡσαύτως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Ἀστήρ». (Ὠσαύτως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν), Ἄρθρον 2 (ὡσαύτως). Ἄρθρον 3 (ὡσαύτως). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§130Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ αὐτὰ τὰ περὶ ὑποθήκης τοῦ οἰκοπέδου νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ λείψωσι, διότι μετεβάλομεν καὶ τὰς διατάξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου. Ἀρκεῖ, φρονῶ, ἡ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Δημόσιον καὶ νὰ μὴ δοθῇ ὑποθήκη.

§131Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ.

§132Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον, διότι κατ’ ἀνάγκην θὰ τὰς μεταβάλωμεν, ἄλλως, ἐὰν δώσωμεν ὑποθήκην, θὰ ἐπετρέπομεν καὶ ἐκτέλεσιν κατὰ τοῦ Δημοσίου.

§133Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν καταστῇ δυνατόν, τότε μόνον θὰ γίνῃ χρῆσις.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται) (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 5ον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν) Ὁ κ. Χαριτᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§135Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Διὰ χρημάτων τοῦ ὑπὸ τῆς Ἰονίου Πολιτείας τοπικοῦ Ταμείου τῆς νήσου Κεφαλληνίας εἶχον ἀνεγερθῆ διάφορα κτίρια ἐν Κεφαλληνίᾳ, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὸ λοιμοκαθαρτήριον, τὸ τελωνεῖον καὶ τὸ μέγαρον τῶν δικαστηρίων. Τὰ κτίρια ταῦτα κατέλαβε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἡνώθη ἡ Ἑπτάνησος μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἰσχυροτέρου. Τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, ὡς εἰδικοὶ διάδοχοι τοῦ πρώην τοπικοῦ Ταμείου Κεφαλληνίας, ἤγειρον ἀγωγήν, διεκδικοῦντα τὰ κτήματα ταῦτα, ἅμα δὲ ἐζήτουν ἀποζημίωσιν πλέον τῶν 300,000 δρ. πρὸς πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐνοικίων. Ἀποβλέποντα ὅμως εἰς τὸ ἀβέβαιον τῆς ἐκβάσεως τῶν δικῶν καὶ ἰδίως χάριν τοῦ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πόλεως τοῦ Ἀργοστολίου κατήργησαν τὴν δίκην ταύτην, παρεμβάντος καὶ τοῦ δήμου Ἀργοστολίου, διὰ συμβιβασμοῦ συνομολογηθέντος κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1906 ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ἀντωνίου Μπουρνιᾶ. Κατὰ τὸν συμβιβασμὸν τοῦτον τὰ μὲν φιλανθρωπικὰ καταστήματα Κεφαλληνίας ἔλαβον εἰς τὴν κατοχήν των τὸ λοιμοκαθαρτήριον, τὸ δὲ Δημόσιον τὸ τελωνειακὸν κατάστημα, ὅπερ χρησιμεύει διὰ κατάλυμα Ἀρχειοφυλακείου, Τηλεγραφείου, Ταχυδρομείου καὶ Λιμεναρχείου ἀξίας περίπου τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὁ δῆμος Ἀργοστολίου τὸ οἰκόπεδον, ἐφ’ οὗ ἦτο ᾠκοδομημένον τὸ δικαστικὸν μέγαρον. Πρὸς ἐξωραϊσμὸν τῆς πόλεως Ἀργοστολίου διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τῆς κεντρικῆς πλατείας τῆς πόλεως, ὑποχρεώθη ὁ δῆμος νὰ κατεδαφίσῃ τὸ κτίριον τῶν δικαστηρίων, ὅπερ καὶ κατηδάφισεν, ἅμα δὲ καὶ νὰ παραχωρήσῃ πρὸς τὸ Δημόσιον κατάλληλον οἰκόπεδον, ἐφ’ οὗ νὰ οἰκοδομήσῃ νέον δικαστικὸν μέγαρον τὸ Δημόσιον, ὅπερ ἔκτοτε παρεχώρησεν ὁ δῆμος, ἀξίας ὀγδοήκοντα χιλιάδων δραχμῶν, παραιτηθέντων ἅμα τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων Κεφαλληνίας καὶ τῆς ἐκ τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν αἰτουμένης ἀποζημιώσεως ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τὴν ὑποχρέωσίν του, ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐκτελοῦν τὸ Δημόσιον διέταξε καὶ ἔγιναν αἱ διακηρύξεις πρὸς σύνταξιν σχεδιαγράμματος, δι’ οὗ προϋπελογίσθη ἡ δαπάνη εἰς τὸ ποσὸν τῶν 120,000 δρ. καὶ ἐνεκρίθη ἁρμοδίως ἔκτοτε, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1908. Προκειμένου δὲ νὰ ἀνεγερθῇ τὸ μέγαρον τοῦτο ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνέγερσιν. Τοιοῦτον δὲ νομοσχέδιον σχετικὸν ἔχω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ ἀπεφασίσθη νὰ γίνωσι τὰ δικαστικὰ μέγαρα εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, εἶναι δίκαιον νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ καὶ ὁ εἰδικὸς αὐτὸς νόμος, ὁ ἀφορῶν τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Κεφαλληνίᾳ, ἀφορῶν μάλιστα ἐκπλήρωσιν ὑποχρεώσεως τοῦ Δημοσίου, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀναλάβει τοῦτο διὰ τῆς εἰρημένης συμβάσεως—ἥτις εἶναι πολὺ ἐπωφελὴς διὰ τὸ Δημόσιον, διότι ἐδωρήθησαν εἰς αὐτὸ περὶ τὰς 300,000 δραχμῶν ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως, καὶ τὸ μέγαρον τὸ χρησιμεῦον σήμερον διὰ Τελωνεῖον, Ἀρχειοφυλακεῖον, Λιμεναρχεῖον, Ταχυδρομεῖον καὶ Τηλεγραφεῖον, κατάστημα ἀξίας 400,000 δραχμῶν περίπου· ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ὅπως προταχθῇ καὶ συζητηθῇ ἡ πρότασις νόμου αὕτη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν σήμερον, ἀφοῦ μάλιστα συνεννοήθην περὶ τούτου καὶ πρὸ μικροῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔλαβον τὴν συγκατάθεσίν του, ὡς δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος αὐτῆς.

§136Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δύναται νὰ προταχθῇ. Ποιοῦμαι ὅμως τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν βʹ ἢ γʹ ἀνάγνωσιν νὰ τὸ ἐξελέγξω.

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§138Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Τὸ ἐτροποποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐδέχθη ὥστε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους νὰ γραφῇ πίστωσις 26,000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῶν ἄλλων 100,000 νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν πρωίαν μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι συναινεῖ, ὅπως ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἀπόψε, διότι αὐτὸς τὸ ἐπεξειργάσθη καὶ ἔχει ἀναγράψει καὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἔξω μέρους τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθησαν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§140ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις, κύριε Πρόεδρε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς προτάξεως τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀργοστολίῳ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀργοστολίῳ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§142Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εἶναι τόσα ἄλλα νομοσχέδια δικαστικὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε, ὥστε ὑποθέτω ὅτι θὰ μᾶς κάμῃ τὴν χάριν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποχωρήσῃ ὡς πρὸς τοῦτο.

§143Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἤθελον καταστήσει ἐν τούτοις γνωστὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐπεῖγον, ἰδίως δὲ αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπουσι περὶ δικαστικῶν παρέδρων καὶ προαγωγῆς αὐτῶν εἰς πρωτοδίκας, διότι δὲν δύνανται νὰ λειτουργήσωσι τὰ δικαστήρια.

§144ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἄλλο μέρος τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τόσον γενικόν, ὥστε πρέπει νὰ συζητηθῇ.

§145Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς συζητηθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα δύναται νὰ συζητηθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν εὐρέως.

§146ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ συζητηθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἂν ὑπάρχῃ διαφωνία κατ’ ἄρθρον, νὰ συζητήσωμεν τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα.

§147Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μίαν καὶ ἐπὶ δύο ἐν ἀνάγκῃ ἡμέρας, νὰ συζητῶμεν. Ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο· ὅτι διαφωνίαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀνησυχίαι ἐγείρονται εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, κυρίως εἰς τοὺς πρωτοδίκας. Αἱ διαφωνίαι αἱ ἔμμεσοι καὶ ἄμεσοι ἔφθασαν μέχρις ἐμοῦ. Ἐπειδὴ τὰ παράπονα τῶν Πρωτοδικῶν ἔλαβον μορφὴν ἀντιπειθαρχικήν, παρήγγειλα εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Τὰ παράπονα αὐτῶν ἔλαβον μορφὴν ἐπιθετικὴν πρὸς διαφόρους Βουλευτάς καὶ πρὸς ἐμὲ αὐτόν. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω διὰ τούτων ὅτι δύνανται νὰ ἀσκήσωσιν ἐπιρροὴν εἰς τὰς κρίσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Χάριν ὅμως τῆς πειθαρχίας ἐκάλεσα τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν καὶ τὸν διέταξα νὰ ἐρευνήσῃ ποῖοι εἶναι οἱ πρωτοδίκαι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ μᾶς ὁδηγήσωσιν εἰς τὴν ἐργασίαν μας. Νομίζουσιν ὅτι ἡ παρ’ αὐτῶν ἐκτέλεσις τῶν καθηκόντων τοῦ εἰρηνοδίκου ἀποτελεῖ ὑποβιβασμὸν ἐκ τῆς θέσεώς των.

§148ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ ἀντιθέτων ἀρχῶν θὰ στηρίξωμεν ἡμεῖς τοὺς ἰσχυρισμούς μας.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πετμεζᾶς καὶ ἔπειτα ὁ κ. Κάβουρας.

§150Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ ὑποστηρίξω, ἀφ’ ἑνὸς τὴν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ προσθέσω εἰς αὐτὴν τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς καί τι ἄλλο. Ἐπιθυμῶ ἡ ἀναβολὴ νὰ ἐγίνετο ὄχι μόνον διὰ τὴν καλλιτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ κατορθωθῇ ἐκ συνεννοήσεως μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Προεδρείου ὁ καταρτισμὸς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§151Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσον σοβαρὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τόσον ἁπλοῦν εἶναι εἰς τὰς ἐννοίας του. Πρέπει νὰ ἀκουσθῶσιν ὅλαι αἱ γνῶμαι καὶ νὰ συζητηθῶσιν ὅλαι αἱ λύσεις αἱ προταθησόμεναι. Καθιστῶ ὅμως γνωστόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐπεῖγον, διότι παρέλυσαν τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπιφέρω προσθήκας τινάς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ νέα συνταγματικὴ μορφὴ τῶν ἄρθρων τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν.

§152Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις σήμερον. Τὸν ἐρεθισμόν, τὸν ὁποῖον ἀντελήφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀντελήφθην καὶ ἐγώ, δικαιολογῶ δὲ τὴν στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§153Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περιῆλθον εἰς ἐμὲ καὶ ἀνώνυμοι ἐπιστολαί. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι αὗται προέρχονται ἀπὸ δικαστικὰ πρόσωπα.

§154Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταί, τίνας πληροφορίας ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περὶ διαβημάτων τῶν πρωτοδικῶν πρὸς τοὺς Βουλευτάς, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§155Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμολόγησαν πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅτι τοὺς ἐστενοχώρησαν καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ τοῖς εἴπωσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἡσυχάσωσι.

§156Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Πιθανὸν εἰς ἄλλους νὰ εἶπον. Ἐγὼ λαμβάνω τὸν λόγον χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου διαμαρτυρίαν τινὰ πρωτοδίκου, διὰ νὰ ἀποκρούσω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι, ἐφαρμοζομένων τῶν μέτρων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι μόνον κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐν προσεχεστάτῳ μέλλοντι δὲν θὰ εἶναι ἑνιαία ἡ προέλευσις τῶν δικαστῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχει κἄν νὰ βελτιωθῇ ἡ κατωτάτη δικαιοσύνη τῶν εἰρηνοδικῶν, θὰ ἐπιφέρῃ δὲ βλάβην τοῦτο καὶ εἰς τὴν ἀνωτάτην δικαιοσύνην.

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἔχωμεν δικαιοσύνην εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅταν αὕτη εἶναι ἑνιαία.

§158Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἀπατᾶσθε. Ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν· ἐὰν ὑμεῖς ἔχητε ἐναντίαν τῆς ἰδικῆς μου, νὰ τὴν ὑποστηρίξητε. Ἔχω τὴν ἰδέαν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐφαρμοζομένων τῶν μέτρων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀρίστων ἐπιστημόνων θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ δεχθῇ κατόπιν τόσων κόπων καὶ θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ προσερχόμενος διὰ παρεδρικὰς ἐξετάσεις, νὰ προσέλθῃ κατόπιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ γίνῃ πάρεδρος καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ δεκαπενταετίαν ὡς εἰρηνοδίκης.

§159Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂς παραιτηθῶσι.

§160Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὡς γνωστόν, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ παρέδρων, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπαιτοῦνται τρεῖς γλῶσσαι, μάθησις τελεία τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, διαγωνισμοί, κόποι καὶ ἔξοδα μεγάλα, οὐδεὶς θὰ προσέλθῃ εἰς τὰς ἐξετάσεις, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ δέκα πέντε ὁλόκληρα ἔτη ὡς εἰρηνοδίκης, διότι ἐκεῖ θὰ καταλήξῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἡ ὑπόθεσις.

§161Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν ἔτος θὰ ὑπηρετῶσι μόνον.

§162Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Παρακαλῶ· αὐτὸ κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι τὸ δόλωμα. Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἔτους. Περὶ ἑνὸς ἔτους πρόκειται ἐν ἀρχῇ. Ἐὰν μετὰ πενταετίαν, ὁπότε οἱ εἰρηνοδίκαι δὲν θὰ εἰσέρχωνται ἀπ’ εὐθείας παρὰ θὰ τοὺς ἀναπληρῶσιν οἱ πρωτοδίκαι, μετὰ δεκαετίαν θὰ ἐκλείψωσιν ἐντελῶς οἱ εἰρηνοδίκαι. Ἑπομένως ἢ θὰ εἰσαγάγῃ νεώτερον νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ γίνωνται οἱ πάρεδροι εἰρηνοδίκαι καὶ κατόπιν θὰ προάγωνται εἰς πρωτοδίκας ἢ οἱ πρωτοδίκαι, οἱ νεώτεροι, θὰ ὑπηρετῶσιν ὡς εἰρηνοδίκαι κατὰ τὸν νόμον περὶ παρέδρων. Ἑπομένως μετὰ δεκαπενταετίαν οἱ πρωτοδίκαι θὰ καταλαμβάνωσι τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν εἰς ὅλα τὰ ἀπόκεντρα μέρη.

§163Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρωτοδίκαι ποῖοι θὰ εἶναι;

§164Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Θὰ εἶναι ἄλλοι. Αὐτὰ ἐγὼ ἐξάγω ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ δὲν θὰ ἔχωμεν εἰρηνοδίκας. Οἱ εἰρηνοδίκαι εἶναι τριακόσιοι, καὶ διακόσιοι πρωτοδίκαι, τὸ ὅλον θὰ εἶναι πεντακόσιοι. Σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἔχωμεν τετρακοσίους πρωτοδίκας, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ ἡμίσεις θὰ ὑπηρετῶσιν εἰς Εἰρηνοδικεῖα, οἱ ἕτεροι δὲ ἡμίσεις θὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα. Λοιπὸν ἕκαστος πρωτοδίκης, ἕκαστος νέος κατηρτισμένος καὶ ἔχων τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ νόμος περὶ παρέδρων, θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι κατ’ ἀρχὰς θὰ ὑπηρετήσῃ τοὐλάχιστον ἐπὶ δέκα πέντε ἔτη ὡς εἰρηνοδίκης, διότι μετὰ δέκα ἔτη θὰ ἔχῃ σειρὰν προαγωγῆς διὰ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου. Διὰ τοῦτο ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀρίστων νέων τῶν κατηρτισμένων θὰ προσέλθῃ εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας πρὸς ζημίαν τῆς δικριοσύνης.

§165Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Σήμερον σκοτώνονται ποῖος πρῶτος νὰ εἰσέλθῃ.

§166Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Οἱ ἄριστα κατηρτισμένοι εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσέλθωσι, πολλοὶ δὲ τῶν εἰσελθόντων θὰ ἀποχωρήσωσιν. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀρίστων δικαστῶν ἀπεχώρησαν καὶ ἤδη διὰ τὴν βραδύτητα τῆς προαγωγῆς, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀρίστων ὁ κατέχων τρεῖς γλώσσας, ὁ γνωρίζων τελείως τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς θυσίας καὶ κόπους θὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ εἰρηνοδίκης, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὰ διάφορα χωρία τοῦ Κράτους, διότι πᾶς νέος κατέχων τοιαῦτα ἐφόδια θὰ εἶναι δυνατὸν ὡς δικηγόρος νὰ ἔχῃ μεγαλειτέρας προσόδους καὶ καλλιτέραν διαμονήν.

§167Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οὐδεὶς τὸν ἐξαναγκάζει.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσωσιν αἱ διακοπαί.

§169Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Οὐδεὶς βεβαίως τὸν ἐξαναγκάζει. Ἕκαστος ὅμως, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ μίαν θέσιν, θὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς θέσεως ταύτης, ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τῆς θέσεως ταύτης. Δὲν λέγω ὅτι ἐκβιάζεται ὁ ἀξιωματικὸς διὰ νὰ γίνῃ ἀξιωματικός, οὔτε ὁ γραμματεὺς τοῦ Πρωτοδικείου νὰ γίνῃ τοιοῦτος, ἀλλ’ ἕκαστος προσέρχεται αὐτοπροαιρέτως, ἔχων ὅμως ὑπ’ ὄψει του ὡρισμένας προϋποθέσεις. Διὰ νὰ προσέλθωσιν ἑπομένως νέοι εἰς παρεδρικὰς ἐξετάσεις, διὰ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν δικαστικὴν χορείαν, θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των ἂν θὰ ἐπιτύχωσι, τίνα θέσιν θὰ καταλάβωσι, καὶ ποῦ θὰ διαμένωσιν, ἔχοντες δ’ ὑπ’ ὄψει των ὅτι θὰ γίνωσιν εἰρηνοδίκαι κατὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι ἐπὶ ἔτη πολλὰ θὰ διαμένωσιν εἰς χωρία, δὲν θὰ προσέλθωσιν οἱ ἄριστοι. Δὲν λέγω, ὅτι οὐδεὶς θὰ προσέλθῃ· θὰ εὑρεθῶσι νέοι νὰ προσέλθωσιν, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι ἐκ τοῦ ἀρίστου ποιοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου δέον νὰ προέρχωνται οἱ μέλλοντες νὰ καταλάβωσιν εἰς τὸ μέλλον τὰ ἀνώτερα δικαστικὰ ἀξιώματα. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα ἐλαττώματα ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Ὁ πρωτοδίκης ὁ ὑπηρετήσας εἰς εἰρηνοδικεῖον καὶ ἀναμιχθεὶς μὲ διάφορα κοινωνικὰ κατώτερα στρώματα θὰ ἀποκτήσῃ ἕξεις τοιαύτας, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποβάλῃ κατόπιν γενόμενος πρωτοδίκης. Δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τις τὴν γνώμην του, ἐγὼ ὅμως ἔχω τὴν ἰδικήν μου· ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ πρωτοδίκης πρέπει νὰ εἶναι εἰς περιωπὴν ἀνωτέραν καὶ νὰ ἔχῃ κῦρος ἀνώτερον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἀναμιχθῇ μὲ τὸν λαόν, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ πρωτοδίκης. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οἱ πρώτης τάξεως εἰρηνοδίκαι θὰ ὑποχρεῶνται νὰ ὑπηρετῶσιν ὡς δευτέρας τάξεως εἰρηνοδίκαι· συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον προσβάλλει καὶ κεκτημένα δικαιώματα τῶν εἰρηνοδικῶν τούτων, καὶ τούτου ἕνεκα εἶναι καὶ ἄδικον.

§170Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν μισθὸν θὰ τὸν λαμβάνωσι.

§171Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν. Οἱ πρωτοδίκαι θὰ γίνωσιν εἰρηνοδίκαι. Πολλοὶ εἰρηνοδίκαι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν θὰ ἔχωσι τὰ στοιχεῖα νὰ γίνωσι πρωτοδίκαι, θὰ γίνωσι κατ’ ἀνάγκην τοιοῦτοι, συνεπείᾳ διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν μόνον εἰρηνοδίκαι, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνωσι κατ’ ἀνάγκην πρωτοδίκαι, ἀφοῦ εἰς τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον δὲν θὰ διαγωνίζωνται ἄλλοι νέοι πλὴν τῶν εἰρηνοδικῶν, ἐπειδὴ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ παρέδρων οἱ ἐπιτυγχάνοντες εἰς τὸν διαγωνισμὸν γίνονται πρῶτον πάρεδροι καὶ ἂν εὐδοκιμήσωσιν ὡς τοιοῦτοι τότε γίνονται πρωτοδίκαι, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου οἱ διαγωνιζόμενοι εἰρηνοδίκαι θὰ γίνωνται ἀπ’ εὐθείας πρωτοδίκαι.

§172Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιτύχουν.

§173Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Θὰ ἐπιτύχωσι σχετικῶς, διότι οὐδεὶς ἄλλος θὰ εἶναι. Θὰ προσέλθωσι μόνον οἱ εἰρηνοδίκαι, ὄχι καὶ οἱ δικηγόροι ἢ ἄλλοι νέοι οἱ κατηρτισμένοι.

§174Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκεῖνοι.

§175Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθωσι καὶ ἐκεῖνοι, διότι σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτοὶ γίνονται ἀπ’ εὐθείας πρωτοδίκαι.

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σημαίνει.

§177Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Πῶς δὲν σημαίνει; Ὁ εἷς θὰ διαγωνίζηται διὰ πρωτοδίκης καὶ ὁ ἄλλος διὰ πάρεδρος; Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δέον νὰ τροποποιηθῇ καὶ νὰ στηριχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ ἄλλων βάσεων. Ἐὰν θέλῃ νὰ μορφώσῃ περισσότερον τὸν εἰρηνοδικειακὸν κλάδον, δέον νὰ καθορίσῃ ἐξετάσεις εἰδικάς, οὐδεὶς δὲ ἐμποδίζει τοὺς εἰρηνοδίκας καὶ σήμερον νὰ προαχθῶσι. Δύνανται, ἐὰν ἔχωσιν ἡλικίαν κάτω τῶν 35 ἐτῶν, νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις καὶ νὰ γίνωσι πάρεδροι καὶ πρωτοδίκαι. Διατί νὰ θέλωμεν τοὺς πρωτοδίκας νὰ τοὺς ἀναμίξωμεν μὲ τοὺς εἰρηνοδίκας; Ἄλλως ἂς ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας νὰ προσέρχωνται εἰς παρεδρικὰς ἐξετάσεις καὶ μέχρις ἡλικίας 45 ἐτῶν ἢ καὶ 50. Ἀλλὰ καὶ ἀντισυνταγματικὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ὡς θ’ ἀναπτύξω κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἂν τοῦτο ἐπιτρέψῃ ὁ χρόνος.

§178Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἦτό ποτε δυνατὸν νὰ ἐγερθῶσιν ἀντιρρήσεις ἐναντίον τοιούτου νομοσχεδίου ἔχοντος τοιοῦτον προορισμόν. Ἡ σκέψις τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀνορθώσεως αὐτῆς εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς καλεῖται—ἐγὼ δὲ τὴν περιωπὴν ταύτην δὲν τάσσω κατωτέραν τῆς περιωπῆς αὐτοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου—, ἐπιβάλλει εἰς πάντας τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐκ παντὸς τρόπου ἐξευρεθῇ μέσον τι, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ εἰρηνοδίκης νὰ συγκεντροῖ ὅλα ἐκεῖνα τὰ προσόντα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδώσῃ ἀσφαλῆ καὶ τιμίαν τὴν λαϊκὴν δικαιοσύνην. Ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον φαίνεται ὑποδείξας ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπησχόλησε καὶ ἐμὲ καὶ ἄλλους πρὸ ἐμοῦ, ὁ τρόπος τουτέστι τῆς διὰ διαγωνισμοῦ εἰσόδου εἰς τὸν εἰρηνοδικειακὸν κλάδον, τηρουμένου κατὰ τὰ λοιπὰ τοῦ θεσμοῦ ὡς ἔχει. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον ὑπὸ τοιοῦτο σύστημα, οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν λάβητε καὶ οἱονδήποτε μισθὸν καὶ ἂν δώσητε, νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ θεσμοῦ, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχητε τὸν εἰρηνοδίκην μόνον εἰρηνοδίκην· ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχητε τοῦτον ἐστερημένον τῆς ἐσωτερικῆς ἐλπίδος τῆς προαγωγῆς, γνωρίζοντα ὅτι ἐγεννήθη καὶ θὰ ζήσῃ καὶ θὰ ἀποθάνῃ εἰρηνοδίκης. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ὅταν δώσητε αὐτῷ τὴν ἐλπίδα τῆς προαγωγῆς, ὁ ἐκπληρῶν καθήκοντα εἰρηνοδίκου, διότι δὲν θὰ εἶναι εἰρηνοδίκης ὡς τὸν ἐννοῶ, ὁ ἐκπληρῶν καθήκοντα εἰρηνοδίκου, γνωρίζων ὅτι ἡ θέσις ἐκείνη εἶναι ἡ πρώτη ἀφετηρία, ἀπὸ τῆς ὁποίας δύναται νὰ ὁρμηθῇ καὶ διὰ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, θὰ γίνηται καθ’ ἑκάστην κρείττων ἑαυτοῦ. Τὸ γεγονὸς δὲ ὅτι μόνος αὐτὸς θὰ δικάζῃ θὰ γίνηται ἀφορμὴ πρὸς κράτυνσιν τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐνδελεχείας καὶ ἐπιμελείας. Εἶπον ὑμῖν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ κυριώτερον σημεῖον παρεχόμενον δυστυχῶς καὶ ἀπὸ ἐκείνην τὴν τάξιν, ἡ ὁποία κακῶς νοοῦσα τὰ δικαστικὰ καθήκοντα διαφωνεῖ κατὰ τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία, ἵνα βελτιώσῃ τὸν στοιχειώδη παράγοντα τῆς δικαιοσύνης, ὅτι ἡ μορφὴ τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου ἡ ἱδρυομένη ἤδη δὲν εἶναι ἡ ὁριστική, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραμείνῃ οὗτος· δὲν εἶναι ἡ τελικὴ μορφὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν κατωτέρων δικαστηρίων, ἀλλὰ προπαρασκευαστικὸν στάδιον ἀπολύτως ἀναγκαῖον καὶ ἐπιβεβλημένον, ὅπως προοδοποιήσωμεν τὸ μέλλον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν, ὅταν δὲ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν νὰ ἐκλίπῃ μέγα μέρος εἰρηνοδικῶν, δὲν θὰ μείνῃ ὡς ἔχει ὁ θεσμὸς οὗτος. Θὰ γίνῃ μεταβολή τις οὐσιώδης περὶ τὴν δικαιοδοσίαν καὶ οὐσιώδης περὶ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Εἰρηνοδικείων. Ὁ νέος ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ὁ ὁποῖος μετὰ ἔτη, ὄχι πλείονα τῶν 4–5 θὰ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, θὰ στηριχθῇ βεβαίως ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου. Εἴτε θὰ ὀνομασθῶσιν εἰρηνοδίκαι, εἴτε ἐπαρχιακοὶ πρωτοδίκαι οἱ κατώτατοι δικασταί, πάντως θὰ ἔχωμεν ἕνα δικαστὴν δικάζοντα ὑπὸ κλίμακα εὐρυτέραν τῆς νῦν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀστικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ποινικήν. Ποῖος εἶναι δὲ ὁ προορισμὸς τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν τῆς προσωρινότητος; Θὰ μᾶς παρασκευάσῃ τὸ ἀναγκαῖον ὑλικόν. Ἐὰν θελήσωμεν ἤδη οὕτω νὰ μεταβάλωμεν τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, εἶναι ἀδύνατον. Καὶ ἐὰν πάντα τὰ λοιπὰ ἦσαν ἕτοιμα, ἡ ἔλλειψις προσώπων θὰ καθίστα τὸ πρᾶγμα ἀδύνατον, διότι θὰ εἴχομεν περίσσειαν εἰρηνοδικῶν, τοὺς ὁποίους οἱαδήποτε προγραφὴ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτοπίσῃ ἐκ τῶν θέσεών των. Διὰ τῆς μεθόδου ταύτης, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται τὸ νομοσχέδιον, θὰ δυνηθῶμεν σὺν τῷ χρόνῳ, μετὰ πάροδον ἐτῶν ἴσων περίπου πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν παρασκευὴν τῆς νέας Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, νὰ ἐκτοπίσωμεν φυσιολογικῶς τὸ ὑπάρχον προσωπικόν, νὰ τὸ ἀντικαταστήσωμεν διὰ νέου προσωπικοῦ, ἱκανοῦ εἰς πᾶσαν νέαν ὀργάνωσιν τῶν δικαστηρίων, ἱκανοῦ νὰ ἀναστήσῃ τὴν λαϊκὴν δικαιοσύνην. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας καὶ οἱ κοινωνικοὶ ἐκεῖνοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ μὴ διετυποῦντο ἐν αἰθούσῃ, τοιούτου συνεδρίου καὶ συνεδρίου Ἑλληνικοῦ, ἐκλείπουσι, καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχωσι σοβαραὶ ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δευτερεῦον εἶναι ἐντελῶς τὸ ζήτημα τῶν τροπολογιῶν. Αἱ ἀσάφειαι, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, δύνανται νὰ ἀρθῶσι διὰ καταλλήλων τροπολογιῶν, οὐδεμίαν δὲ θὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῶσιν αὗται, καὶ θὰ πρωτοστατήσω καὶ ἐγὼ εἰς παραδοχὴν αὐτῶν, διότι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τοιαύτας. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἠθέλησα νὰ τονίσω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ ἄρω παρεξηγήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ εἰσεχώρησαν ἐν τούτῳ. (Χειροκροτήματα).

§179Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, Κύριοι, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ὁ κατώτερος δικαστής, ἱεραρχικῶς, ἀλλ’ εἶναι ὁ ἀνώτατος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐργασίας ἐκείνης ἰδίᾳ, ἥτις γεννᾷ καὶ παγιώνει τὴν νομιμοφροσύνην ἑνὸς λαοῦ. Καὶ τούτου ἕνεκα φρονῶ ὅτι μετά τινος σπουδῆς καὶ συναρπαζομένου ἐνθουσιασμοῦ προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου καὶ μόνου δικαστικοῦ ὀργανωτικοῦ νομοσχεδίου. Διότι πάντα τὰ ἄλλα δικαστικὰ νομοσχέδια σκοποῦσι νὰ θεραπεύσωσιν ἀτελείας τῶν ἐφαρμοζομένων νόμων. Μόνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἀφορᾷ τοὺς ἐφαρμοστὰς τῶν νόμων. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους πάντας, ἰδιαίτατα δὲ τοὺς μὴ νομικούς, νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου προσέκοψαν εἰς μεγάλας δυσχερείας ὅλαι αἱ μελέται τῆς παρ’ ἡμῖν δικαστηριακῆς, ἂς εἴπω, νομοθεσίας, εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων. Ἔχουσι γραφῆ, κύριοι συνάδελφοι, πλεῖστα ὅσα καὶ σπουδαιότατα καὶ διάφορα καὶ ἀντίθετα πρὸς ἄλληλα, ἔχει καταναλωθῆ πολὺς χάρτης καὶ πολλὴ μελάνη διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπον, ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλουστάτων τινῶν ἐννοιῶν καὶ προχείρων τινῶν ἀντιλήψεων, νὰ ἐπιχειρήσωμεν μίαν μεταβολὴν εἰς τὸν δικαστικὸν ἡμῶν ὀργανισμὸν σπουδαιοτάτην. Θὰ ἤμην διατεθειμένος, κύριοι Βουλευταί, μὲ πολλὴν ἠρεμίαν νὰ συζητήσω ἐπὶ σχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον πάντες οἱ δικασταὶ θὰ προήρχοντο ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν εἰρηνοδικῶν. Θὰ ἤμην διατεθειμένος μετὰ τῆς αὐτῆς ἠρεμίας νὰ συζητήσω ἐπὶ σχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον πάσας τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν θὰ κατελάμβανον οἱ πρωτοδίκαι, ἀλλ’ ἀγωνιῶ, τῇ ἀληθείᾳ, τὸ ὁμολογῶ ἀδιστάκτως, ἀγωνιῶ, λέγω, προκειμένου νὰ συζητήσω ἐπὶ σχεδίου, τὸ ὁποῖον περιέχει σανφασονισμόν, ἀλλοπροσαλλισμὸν κατὰ τὴν γλῶσσαν ἡμῶν, διότι τὸ ἔργον τοῦ εἰρηνοδίκου θὰ ἐκτελῶσιν εἰρηνοδίκαι, ἀλλὰ καὶ ἀποσπώμενοι πρωτοδίκαι, εἰς τὰς θέσεις τῶν πρωτοδικῶν θὰ εἰσέρχωνται ἀπ’ εὐθείας δικηγόροι διὰ διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰρηνοδίκαι. Τὰς καλλιτέρας δὲ θέσεις, τὰς εἰρηνοδικειακάς, θὰ τὰς καταλαμβάνωσι προνομιακῶς οἱ πρωτοδίκαι, καὶ προσωρινῶς. Δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι ταῦτα εἶναι ἀλλοπρόσαλλα. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ οἱοσδήποτε λόγος περὶ τῶν διαθέσεων τούτου ἢ ἐκείνου ἢ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ πρόκειται μετὰ πάσης ψυχραιμίας νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου σπουδαιοτάτου. Πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν καὶ περί τινων ψυχολογικῶν αἰτίων, οὐχὶ ἂν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, οὐχὶ ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχουν αἱ ψυχολογικαὶ καταστάσεις αὐταί, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχουν. Ἀναποφεύκτως ἐὰν ὑπάρχουν, βεβαίως, Κύριοι, ἀνάγκη εἶναι ὁ ἀνώτερος δικαστὴς νὰ ἔχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν καὶ βαθυτέραν κοινωνικὴν πεῖραν, ἀλλὰ τὴν πεῖραν ταύτην δὲν θὰ τὴν ἀποκτήσῃ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, πρῶτον διότι προνομιακῶς θὰ ἀποσπᾶται εἰς θέσιν εἰρηνοδίκου ἐν πρωτευούσῃ νομοῦ, δεύτερον διότι θὰ καταλαμβάνῃ τὴν θέσιν ἐκείνην προσωρινῶς, βιαζόμενος πότε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν προσήκουσαν αὐτῷ θέσιν, βιαζόμενος, ἐπειγόμενος, ἀδημονῶν, χασμώμενος.

§180Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Χασμώμενος!

§181Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἡσυχάσατε. Βεβαίως πρέπει ὁ πρωτοδίκης, ὅστις καταλαμβάνει μίαν θέσιν εἰρηνοδίκου, νὰ ἐμπνέηται ὑπὸ θερμοῦ ζήλου πρὸς τὸ καθῆκον καὶ ὑφ’ ὅλης τῆς ὁλοψύχου ἐπιθυμίας νὰ ἀποκτήσῃ κοινωνικὴν πεῖραν. Τοῦτο εἶναι τὸ πρέπον. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν θὰ εἶναι καὶ τὸ συμβαῖνον, διότι ἀνθρωπίνως εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ τοῦτο, εἰμὴ μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἔκτακτον φιλοσοφικὴν ἰδιοφυΐαν. Οἱ ἄλλοι, οἱ πολλοί, φυτικὸν εἶναι νὰ ἔχωσιν ἐν τῇ συνειδήσει των ὅτι ἀνετέθη εἰς αὐτοὺς κατωτέρα τις ὑπηρεσία, καὶ ἔσται ψυχολογικῶς ἀναπόφευκτον ἐκεῖνος εἰς ὃν ἀνατίθεται ἀνωτέρα τις ὑπηρεσία τῆς θέσεώς του νὰ ἔχῃ ὅλην τὴν φιλοτιμίαν ὅπως ἀποδειχθῇ ἐπαρκής, ἀλλ’ ἐκεῖνος εἰς ὃν ἀνατίθεται ὑπηρεσία κατωτέρα τῆς θέσεώς του νὰ ἐκτελῇ ταύτην ὡς τι πάρεργον, ὥς τι κατ’ ἀγγαρείαν ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτόν, προσωρινῶς, ἐπειγόμενος πότε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ ἑαυτοῦ ἔργα καὶ καθήκοντα. Ὅταν δὲ μάλιστα τὸ πρᾶγμα προχωρήσῃ καὶ θὰ μετατίθηται προσωρινῶς δι’ ἓν ἔτος καὶ μόνον εἰς τὰς ἐξακολουθούσας νὰ λέγωνται πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ θὰ εἶναι ἠναγκασμένος ἐπὶ ἓν ἔτος προσωρινῶς νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο, νομίζετε, ὅτι θὰ εἶναι οἱ εἰρηνοδίκαι τοὺς ὁποίους θέλομεν, οἱ ἀντιλήπτορες καὶ προστάται τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων, εἰς τὰ καθέκαστα, εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τοῦ κοινωνικοῦ βίου, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προσπαθῶσιν ἐν πνεύματι δημοκρατικῷ καὶ φιλοτίμῳ νὰ μελετήσωσι τὸν παρ’ ἡμῖν κοινωνικὸν βίον, νὰ ἀντιληφθῶσιν ὅλων τῶν μικροσυμφερόντων, ἐρχόμενοι εἰς στενωτάτην ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ στενοῦ ἐκείνου περιβάλλοντος, ἢ θὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἐγκαταλείψει τὴν οἰκογένειάν των εἰς τὰς πρωτευούσας, ὅπου θὰ ἐπανέλθωσιν, ἐκεῖ δὲ θὰ εἶναι οἱ ξενιζόμενοι ἐπί τινα χρόνον, οἱ ἀνωτέρας ὁπωσδήποτε κοινωνικῆς θέσεως ἄνθρωποι; (Διαμαρτυρίαι). Καὶ ἂν διαμαρτύρησθε, καὶ ἄν διαμαρτυρηθῆτε, ἀδιάφορον, θὰ συμβαίνῃ τοῦτο ἀναποφεύκτως, καὶ οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι οὔτε πεῖραν θ’ ἀποκτήσωσι, μετά τινος δ’ ἀφελείας, μετ’ ἀπροσεξίας πολλῆς, καὶ μετ’ ἀμελείας θὰ ἐπιλαμβάνωνται τῶν μικρῶν ἐκείνων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα προσωρινῶς ἀνετέθησαν εἰς αὐτούς! Ἐάν, λέγω, πάντες οἱ δικασταὶ προήρχοντο ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ ἐτοποθετοῦντο ἐξ ἀρχῆς ἐκεῖ, ἔχοντες ἐκεῖ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀναδείξεώς των, ἔχοντες ἐκεῖ νὰ ἐπιδείξωσι τὰ ἀγωνίσματά των, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐφόδια διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτῶν σταδιοδρομίαν, ὡς τὰ τεκμήρια, καὶ ἑπομένως ἀποδείξεις, τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἐπιμελείας τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιδείξωσιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους των, ἵνα προκαλέσωσι καὶ ἀπὸ μέρους αὐτῶν τὴν ἐκτίμησιν, ἡ ὁποία θὰ προαγάγῃ αὐτούς, βεβαίως τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο διάφορον. Ἀλλὰ τὸ ἐλατήριον τοῦτο δὲν θὰ ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν θὰ κρίνωνται, καὶ ἂν τὸ εἴπῃ ἀκόμη διάταξις νόμου, δὲν θὰ κρίνωνται διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτῶν προαγωγὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δράσεως αὐτῶν ὡς ἐκτελούντων ἔργα εἰρηνοδικῶν, ἀλλὰ θὰ κρίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περιεχομένου τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν βουλευμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδώσωσιν ὡς πρωτοδίκαι. Ὡς πρωτοδίκαι θὰ κρίνωνται ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω καὶ οὐχὶ ἂν ἔπραξαν κατορθώματα ὡς εἰρηνοδίκαι, ὅπου ἐπί τινα χρόνον ὑπηρέτησαν προσωρινῶς. Ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλο τι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀνεξαιρέτως οἱ πρωτοδίκαι ἀποσπῶνται εἰς θέσεις εἰρηνοδικῶν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν πρωτοδίκην, ὅστις ἐπὶ ἔτη μακρὰ διεβίωσεν εἰς πόλεις, πρωτοδίκην, ὅστις ἔχει οἰκογένειαν, ὅστις ἔχει σύζυγον, τέκνα μαθητεύοντα εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα τῆς πόλεως ἐκείνης, ἀνάγκας ἴσως οἰκογενειακὰς καὶ ἀποσπώμενον εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ἐκείνην κωμόπολιν, ἠναγκασμένον νὰ διαιρέσῃ τὸν μικρόν του μισθόν, ἐγκαταλείποντα τὴν οἰκογένειάν του μὲ ὅλας τὰς ἀνάγκας, λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο ἀκόμη, Κύριοι, τὸ σπουδαιότατον, ὅτι ἀτυχῶς ἀκόμη αἱ ἐπαρχιακαὶ ἡμῶν κωμοπόλεις αἱ ἐξακολουθοῦσαι νὰ λέγωνται πρωτεύουσαι τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ἔχουσι προαχθῆ κοινωνικῶς μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἱκανοποιῶνται ἀνώτεραί τινες καὶ ἐκλεκτότεραι ἀντιλήψεις τῆς ζωῆς, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ δικαιοῦται, καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ νὰ εἶναι δικαστὴς ἀξιοπρεπὴς καὶ ὑψηλοτέρας ἀντιλήψεως περὶ τοῦ δικαίου, ἐκεῖνος ὅστις ἔζησεν ἐπὶ 15 ἔτη εἰς μεγαλειτέρας πόλεις, καὶ ἀπέκτησε τόσας ἴσως οἰκογενειακὰς ἀνάγκας, ἀπέκτησεν ἤδη ἐντελῶς ἄλλας ἀντιλήψεις περὶ τῆς ζωῆς καὶ ἕξεις βίου, λάβετε, λέγω, ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καὶ μετὰ τοῦτο ἐπαναφέρετε τὸν δικαστὴν τοῦτον ἐκεῖ, ὅπου τὸ περιβάλλον εἶναι ξένον πρὸς αὐτόν, αἱ ἀντιλήψεις τοῦ βίου εἶναι κατώτεραι, εἶναι ἁπλούστεραι, ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ οὐδὲ ὑλικῆς ζωῆς ἱκανοποίησιν, οὐδὲ ἠθικῆς ἔτι καὶ πνευματικῆς τέρψεως καὶ προαγωγῆς στάδιον ἀντάξιον ἑαυτοῦ.

§182Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον εἰς τὴν Ἀμαλιάδα νὰ μεταβῇ ἢ εἰς τὸ Καρπενήσιον;

§183Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Νὰ μεταβαίνῃ ὅπου τὸν στέλλει ἡ Πολιτεία.

§184Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὔκολον εἶναι νὰ λέγωνται ταῦτα. Καὶ ἔχω λάβει ἀφορμὴν τὰ εὐκόλως λεγόμενα ταῦτα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ τὰ ἐπικρίνω καὶ ἄλλοτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης πολλάκις. Διότι βεβαίως εὔκολον εἶναι νὰ λέγηται «τὸ καθῆκον», «σὲ διέταξεν ἡ πατρίς», «ἡ Πολιτεία», «ἡ εὐσυνειδησία», «ὁ δημοκρατικὸς χαρακτὴρ τοῦ λαοῦ ἡμῶν». Αὐτὰ εἶναι εὔκολον νὰ λέγητε· ἀλλ’ ἐν τούτοις ὑπάρχουσι μεταξὺ ἡμῶν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε τὸ τραχύτατον κρέας, ὀπτὸν εἰς μπριζόλαν τὸ ἐθεώρουν φαγητὸν θαυμάσιον, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι, ἐὰν τοιούτου γευθῶσι φαγητοῦ δύο ἢ τρεῖς νῦν φορὰς κατ’ ἐξακολούθησιν, θὰ ὁδηγηθῶσιν ἴσως πρὸς τὸ νεκροταφεῖον. Διότι βέβαια ἔχει ἀδυνατίσει ὁ στόμαχός των, ἐὰν διεβίωσαν πνευματικῶς ἐργαζόμενοι εἰς μίαν πόλιν ἐπὶ 10 ἢ 15 ἔτη. Εὔκολον εἶναι νὰ λέγητε «τὸ καθῆκον», «ἡ πατρίς», «ἡ συνείδησις», ἀλλ’ εἶναι μαρτύριον εἰς τὸν ἄνθρωπον, τὸν πνευματικῶς ἐργαζόμενον, τοῦ ὁποίου ἔχει τοὐλάχιστον ἐκλεπτυνθῇ ἡ ὑγεία, νὰ εὑρεθῇ οὗτος εἰς μίαν κωμόπολιν, ὅπου θὰ εἶναι ἀπὸ τὸν ἐκεῖ ἰατρὸν ἰατρικῶς καλύτερον κατηρτισμένος.

§185Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ ἀεροθεραπεία εἶναι προτιμοτέρα.

§186Μ. ΒΑΛΛΗΝΔΡΑΣ. Οἱ ἄλλοι ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὰς ἐπαρχίας δι’ ὅλου τοῦ βίου, αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ κάμωσι τὸ καθῆκόν των; Πρέπει νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ αὐτοί, διὰ νὰ βλέπωσι τὰς ἀνάγκας των.

§187Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ χωρικός, ἀλλὰ καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, καίτοι πᾶν ἄλλο ἢ ἁβροδίαιτος εἶμαι, ὅτι ἀδυνατῶ νὰ ζήσω πλέον εἰς χωρίον. Εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ λέγητε «τὸ καθῆκον», «ἡ πατρίς», «ἡ συνείδησις», ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον εἰς μερικοὺς ἀνθρώπους, ἄλλας ἀποκτήσαντας ἕξεις ἐπὶ ἔτη μακρά, νὰ μεταβῶσιν ἐν μηνὶ Ἰανουαρίῳ καὶ νὰ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ μένωσιν ἐντὸς οἰκίας, εἰς τὸ ἐπάνω πάτωμα αὐτῆς, ὅπου θὰ εἰσέρχηται ὁ βορρᾶς συρίζων πανταχόθεν, κάτωθεν δὲ διάφορα κτήνη διαφόρους θὰ ἐκβάλλωσι κραυγάς.

§188Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐκ ποίου ἀνακτόρου θὰ εἶναι αὐτός;

§189Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μὲ τιμᾶτε διὰ τῆς προσοχῆς σας, κ. συνάδελφε, διότι ἐγὼ εἶπον προηγουμένως, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι χωρικός, ἀλλὰ ζῶ 25 ἔτη εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν εἶμαι πλέον χωρικός· ἔχω ἄλλας συνηθείας, ἄλλας διαταραχὰς ἔτι εἰς τὴν ὑγείαν μου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀθεράπευτα, Κύριοι, τὰ πράγματα, θεραπεύονται εὐχερέστατα, καὶ ἱκανοποιοῦνται ὅλαι αἱ ἀντιλήψεις καὶ ὅλα τὰ συμφέροντα, καὶ ἱκανοποιεῖται καὶ αὐτὴ ἡ δικαιοσύνη. Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι ἀποδέχομαι σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ δικασταὶ θὰ προέρχωνται ἐκ τῆς τάξεως τῶν εἰρηνοδικῶν. Ἀρχίσατε ἀπὸ ἐκεῖ, τοποθετήσατε νέους ἀνθρώπους, ἄνευ οἰκογενειακῶν ἀναγκῶν, ἔχοντας ζωηρὰν ἀκόμη ὅλην τὴν φιλομάθειαν, ἀκμαῖον ὅλον τὸ πνεῦμα τῆς παρατηρήσεως, ἔχοντες ἀκμαῖον ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον ὠθεῖ αὐτοὺς πρὸς τὴν πρόοδον, ἔχοντες ὅλον τὸ συμφέρον νὰ ἐπιδείξουν ἐκεῖ ἱκανότητα, χρηστότητα, ἀξιοπρέπειαν, διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς ἀποδείξεις καὶ τεκμήρια τῆς προαγωγῆς των. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι λογικὸν νὰ συνηθίσητε ἄλλως ἕνα ἄνθρωπον, ἐπὶ 10, ἐπὶ 15, ἐπὶ 20 ἔτη, νὰ φορτωθῇ ἴσως μὲ ἀνάγκας, νὰ δίδητε δὲ εἰς αὐτὸν ἕνα γλίσχρον μισθόν....

§190Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ αὐξηθῇ.

§191Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀρχίσατε λοιπὸν ἀπὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, ἀλλ’ ὅμως ὀργανώσατε καὶ πρὸ τούτου ἄλλως τὰ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ οὐχὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Γνωρίζετε ποίας ἔχω ἐγὼ γνώμας, κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε ὅτι ἡ βάσις τῶν γνωμῶν μου εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ, γνωρίζετε, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τις ἀσχοληθεὶς ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ πάντα ἄλλον.

§192ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀντέχει ὁ λαός.

§193Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀντέχει· ἂν εἴχετε κάμει σχετικοὺς λογαριασμούς, θὰ ἐβλέπετε ὅτι ἀντέχει. Ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἄλλη, ἐντελῶς ἄλλη ὀργάνωσις τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἔπρεπε νὰ εἴχομεν τὴν τόλμην νὰ θέσωμεν ὅλα τὰ ζητήματα κάτω, νὰ τὰ συζητήσωμεν εὐρέως, νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἀρχίσωμεν καὶ ποῦ θὰ ἀποβλέψωμεν, καὶ οὐχὶ νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα ἀρχίζοντες ἀπὸ τοῦ μέσου, ἀπὸ τοῦ τέλους, καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ δημοκρατισμοῦ καὶ τῆς φιλοπατρίας καὶ τῆς ἀγάπης μας πρὸς τὰ χωρία μας καὶ τὰς κωμοπόλεις μας νὰ λέγωμεν: «δὲν σᾶς ἀρέσκει; παραιτηθῆτε». Ὁ ἄνθρωπος μεταβαίνων ἐκεῖ δι’ ἓν ἔτος, θὰ ἔχῃ λάβει ἴσως ἑνὸς μηνὸς ἄδειαν, καὶ θὰ ἀποχωρήσῃ ἴσως πρὸ ἑνὸς μηνός, καὶ ὅστις ἐν τῷ μεταξὺ θὰ λάβῃ ἄλλου μηνὸς ἄδειαν, καὶ οὕτω θὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην ἐπὶ 8–9 μῆνας. Νομίζετε, ὅτι θὰ θεραπεύσῃ τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας, καὶ νομίζετε, ὅτι θὰ εἶναι καλλίτερος τοῦ εἰρηνοδίκου τοῦ σημερινοῦ; Ἐὰν εἶναι ἱκανὸς μάλιστα πρωτοδίκης, πρωτοδίκης ἐξηρμένος πνευματικῶς εἰς τοὺς εὐρεῖς ὁρίζοντας τῆς ἐπιστήμης, αὐτὸς ἰδιαζόντως, ἔχει ὅλον τὸ δικαίωμα, Κύριοι, νὰ ζῇ ἀξιοπρεπέστερον καὶ νὰ συναναστρέφηται ἀνθρώπους ἴσους κατὰ τὸ δυνατὸν τῆς πνευματικῆς του περιωπῆς. Νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ ὑφίσταται μαρτύρια αὐτόχρημα ὁ ἄνθρωπος αὐτός, τὸν ὁποῖον θὰ καταδικάσητε νὰ συναναστρέφηται μετὰ γεωργῶν ἀπαιδεύτων καὶ ποιμένων ἀγραμμάτων, οἵτινες κατὰ τὸ εἰωθὸς τοῖς χωρικοῖς θὰ παρακολουθῶσι πάσας τὰς πράξεις αὐτοῦ, οἵτινες θὰ τὸν ἀκούωσιν ἐλευθέρως συζητοῦντα καὶ θὰ λέγωσιν ἴσως καὶ ὅτι «εἶναι διεφθαρμένος», οἵτινες θὰ βλέπωσιν αὐτὸν εὐπρεπῶς πλέον τοῦ δέοντος ἐνδυόμενον, καὶ θὰ λέγωσιν ὅτι «εἶναι λιμοκοντόρος»; Νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον πρᾶγμα διὰ πατέρα τέκνων νὰ ἀποσύρῃ αὐτὰ ἀπὸ τὸ σχολεῖον τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο, ἢ νὰ τὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ νὰ μεταβῇ ἐκεῖνος, ὑφιστάμενος τὸ μαρτύριον τοῦ ἀποχωρισμοῦ ἀπὸ τῆς οἰκογενείας του; Νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον δι’ ἕνα πρωτοδίκην νὰ μεταφέρῃ τὴν βιβλιοθήκην του, τὴν ἐπίπλωσιν τοῦ οἴκου του, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ὅλην τὴν ἄνεσιν καὶ χαρὰν τοῦ βίου του, τὰς ὁποίας ἀπολαύει μετὰ τὴν ἐργασίαν του τὴν τόσον κοπιώδη;

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μανθάνει, μανθάνει.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφήσατέ τον τότε διὰ δέκα ἔτη· μὴ τὸν στέλλετε δι’ 8–9 μῆνας. Μανθάνει, ἀλλὰ μανθάνει εἰς τοῦ κασίδι τὸ κεφάλι!

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ζῶμεν ἡμεῖς;

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βλέπετε, ὅτι δὲν παρακολουθεῖτε ἀκόμη τὴν συζήτησιν; Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς εἶναι χωρικός, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ζήσῃ εἰς τὸ χωρίον του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, αὐτὴ εἶναι ἡ λογική, τὰ ἄλλα εἶναι φαντασιοπληξίαι.

§198Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε τοὺς ὑπάρχοντας εἰρηνοδίκας; Δὲν γνωρίζετε ἐπιστήμονας πρώτης τάξεως;

§199Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τέλος πάντων, ἰδοὺ ἡ συζήτησις εἰς τὸ ἀληθὲς αὐτῆς στάδιον, κύριοι συνάδελφοι· πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ ἠρώτησε· «δὲν γνωρίζετε ἐπιστήμονας πρώτης τάξεως μεταξὺ τῶν εἰρηνοδικῶν;». Καὶ ἀπαντῶ εἰς αὐτὸν ναί, ἀλλὰ τί συμβαίνει εἰς αὐτούς; Ἐξέλεξαν τὸ στάδιον τοῦτο καὶ ἀπεφάσισαν νὰ ζήσουν ὡς εἰρηνοδίκαι καὶ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ στάδιόν των, ἐκεῖ εἶναι ἡ δρᾶσίς των, ἐκεῖ τὸ καθῆκον τοῦ βίου των. Καὶ ταῦτα ἐξ ἀρχῆς. Ἀλλὰ τοῦτο διαφέρει ἐντελῶς ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συμβαίνῃ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἄλλου, ὅστις ἄλλως ἔζησεν ἐπὶ ἔτη καὶ ἀλλαχοῦ, νῦν δὲ προσωρινῶς θὰ μεταβαίνῃ ἐκεῖ. Ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρίσκωνται οἱ πρωτοδίκαι. Ἔλθωμεν τώρα εἰς τοὺς ὑπάρχοντας εἰρηνοδίκας, οἵτινες καὶ ἐξ ἀρχῆς ἀλλὰ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον περισσότερον θὰ καταδικάζωνται, ὅπως ἀποσύρωνται εἰς τὰ μικρότερα χωρία. Τοῦτο, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἐποικοδομητικὸν τοῦ ζήλου των; Τοῦτο θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ τοὺς καταστήσῃ προθυμοτέρους εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των; Ἀποκλείεται τέλος πάντων καθ’ ὁλοκληρίαν ὅπως καὶ αὐτοὶ ἐπί τινα χρόνον ζήσωσιν εἴς τινα πόλιν ὁπωσδήποτε καλλιτέραν; Θὰ ἀνυψωθῶσιν ἐκ τούτου πνευματικῶς ἢ θὰ ὑποστῶσι κατάπτωσιν; Ἀλλὰ τὰ αἴτια τὰ ψυχολογικὰ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν τόπον μας, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, διότι, τὸ ὁμολογῶ, οὔτε ἐδιδάχθημεν οὔτε ἐμελετήσαμέν ποτε ψυχολογίαν. Διαρκῶς λέγομεν τί πρέπει νὰ γίνηται, ἀλλὰ τί εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὐδέποτε τὸ ἐξετάζομεν. Δὲν τὸ θέλω ἐγὼ αὐτό, καὶ ἀφοῦ δὲν τὸ θέλετε, νομίζετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Δὲν τὸ θέλετε· γίνεται ὅμως! Ἀλλὰ θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας νὰ γίνωνται πρωτοδίκαι, καὶ μάλιστα οἱ ἔχοντες ὑπερβῆ τὸ 35 ἔτος, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ 45. Ποῖοι θὰ εἶναι αὐτοί; Οἱ σήμερον εἰρηνοδίκαι; Βεβαίως ὄχι.

§200Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀκατάλληλοι οἱ σημερινοί, τότε κανείς.

§201Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἰδοὺ διατί εἶναι αὐτοὶ σήμερον καὶ διατί κατὰ κανόνα δὲν ἔχουσιν ὅλην τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ἀπὸ τὸν διαγωνιζόμενον διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐμμίσθου παρέδρου, δηλαδὴ τοῦ πρωτοδίκου, διότι προχωρήσαντες εἰς τὴν ἡλικίαν, ἔχουσι λησμονήσει ὅλους ἐκείνους τοὺς ὁρισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐξετάζονται. Δύναταί τις νὰ εἶναι ἄριστος νομικός, νομοδιδάσκαλος, καὶ ἐν τούτοις εἰς τοὺς διαγωνισμούς, εἰς τοὺς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται οἱ ἐξεταζόμενοι διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐμμίσθου παρέδρου, νὰ ἀποτύχουν. Εἰς τὸ μέλλον θὰ γίνωνται εἰρηνοδίκαι; Ὄχι. Διατί; Διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνονται αἱ θέσεις τῶν πρωτοδικῶν καὶ ὑπάρχει μία εὐκολία διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας. Ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἔχῃ τὴν ἱκανότητα, διατί νὰ μὴ διαγωνισθῇ νὰ γίνῃ εὐθὺς ἀμέσως πρωτοδίκης; Ἄν θὰ ἐξετασθῇ διὰ πάρεδρος, διατί νὰ διορισθῇ εἰρηνοδίκης ὁ ἱκανός;

§202Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνόησα· μὲ συγχωρεῖτε.

§203Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄν εἶναι νέος τις ἱκανός, βεβαίως δὲν θὰ ζητήσῃ τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀλλὰ θὰ ζητήσῃ ἀπ’ εὐθείας τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου.

§204Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ γίνῃ εἰρηνοδίκης.

§205Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ζητήσῃ νὰ γίνῃ ἀπ’ εὐθείας διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ πρωτοδίκης, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἔχωμεν κατ’ ἄλλον νόμον, εἰσαγωγὴν εἰρηνοδικῶν ἀπ’ εὐθείας δὲν θὰ εἶναι....

§206Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητοῦμεν ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς βάσιν ὅτι ἀπαγορεύεται πλέον ὁ διορισμὸς εἰρηνοδίκου.

§207Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως· θὰ καταλήξωμεν λοιπὸν νὰ ἔχωμεν μετὰ πάροδον ἱκανῶν ἐτῶν διαρκῶς πρωτοδίκας.

§208Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμόν, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ ὀργανισμόν.

§209Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε καὶ σεῖς ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὁ νέος θὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, ὅταν ὅλοι οἱ σκοποί, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει προκαταβολικῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν θὰ ἔχωσιν ἐκπληρωθῆ, ἀλλὰ θὰ ἔχωσιν ἐπέλθει ἁπλῶς ἄτοπά τινα. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐντὸς τριῶν, τεσσάρων ἢ καὶ πέντε ἐτῶν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νέος ὀργανισμός, ὅστις θὰ καθορίσῃ παγίως τὴν μέλλουσαν κατάστασιν, διατί νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδένα ἔχει ἄλλον σκοπόν, ἀφοῦ θ’ ἀντικατασταθῇ ὁλοκλήρως διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, παρὰ νὰ δημιουργήσῃ ἄτοπά τινα; Διατί; Ποῖον ἄλλον σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ; Θ’ ἀντικατασταθῇ ὁλοκλήρως, ναὶ ἢ ὄχι; Ναί, ἀναμφιβόλως ναί. Ποῖον λοιπὸν ὠφέλιμον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ;

§210Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἔχητε τὸ ὑπάρχον ὑλικόν; Αὐτὰ σᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός.

§211Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι, ἂν ὑπάρξῃ ὀργανισμὸς ἄξιος τοῦ ὀνόματος, ἂν θὰ ὑπάρξῃ ὀργανισμὸς ἀποβλέπων νὰ δημιουργήσῃ ἀνεκτὴν παρ’ ἡμῖν ὁπωσδήποτε Δικαιοσύνην, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ εἰς τὸ μέλλον ὁ αὐτὸς κωμικώτατος καὶ οἰκτρότατος διαγωνισμὸς τῶν ἐμμίσθων παρέδρων, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσέρχονται εἰς τὰς δικαστικὰς τάξεις χθεσινὰ παιδία, μηδέποτε ἐφαρμόσαντα τὸ δίκαιον, μηδέποτε ἰδόντα κατὰ ποῖον τρόπον ζῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται κατὰ κανόνα, εἴτε ηὐδοκίμησαν ὡς πάρεδροι εἴτε δὲν ηὐδοκίμησαν, διότι οὐδείς ποτε ἀπερρίφθη ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου, ἀνατίθεται ὁ χειρισμὸς τῶν μεγίστων ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου; Εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὑποθέσητέ ποτε ὅτι θὰ μείνωμεν μὲ τοῦτο τὸ σύστημα; Διότι ἀκούετε, Κύριοι, οἱ μὴ νομικοί, ὅτι διαγωνίζεται διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐμμίσθου παρέδρου ὁ ἔχων διετῆ ἢ τριετῆ δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν. Πλανᾶσθε. Οὐδεμίαν ποτὲ ὑπόθεσιν ὑπερήσπισεν ἐνώπιον πολιτικοῦ ἢ ποινικοῦ Δικαστηρίου, οὔτε μίαν. Ἀκούετε ὅτι, διὰ νὰ γένηται ἀκολούθως πρωτοδίκης, πρέπει νὰ ἐγκριθῇ ἡ ἐργασία του ὡς ἐμμίσθου παρέδρου, καὶ νομίζετε ὅτι γίνεται ἔλεγχός τις; οὐδείς ποτε ἀπερρίφθη. Ἐνεκρίθη ὡς πρωτοδίκης εἷς ἔμμισθος πάρεδρος, ὅστις ὑπηρετῶν ἐν Σπάρτῃ καὶ ἐκτελῶν χρέη ἀντεισαγγελέως προέτεινε νὰ μὴ γίνῃ κατηγορία κατά τινος κατηγορουμένου ἐπὶ φόνῳ, διότι εἶχε συμπληρώσει τὸ 70ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, καθόσον, ἔλεγε, κατὰ τῶν συμπληρωσάντων τὸ 60ὸν ἔτος δὲν ἐπιτρέπεται προσωπικὴ κράτησις! Τὸ πρᾶγμα ἔγινε πασίγνωστον, καὶ φαντάζεσθε ἡλίκος θόρυβος ἐγένετο, πόσοι γέλωτες, πόσοι καγχασμοί. Νομίζετε, ὅτι μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ εἰσάγωνται εἰς τὰς δικαστικὰς τάξεις ἄνθρωποι ἀνίδεοι τοῦ πῶς ἐφαρμόζεται τὸ δίκαιον, πῶς ζῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Παιδία 22 καὶ 23 ἐτῶν γεννηθέντα καὶ ἀνατραφέντα ἐν Ἀθήναις, ἐπαναλαμβάνω, μήτε μίαν φορὰν ὑπερασπίσαντα πολιτικὴν ἢ ποινικὴν ὑπόθεσιν, καταλήγουσι μετὰ διετίαν ἀνακριταὶ μεταβαίνοντες νὰ ἀνακαλύψωσι μυστηριώδη τινὰ φόνον, ἢ μάλιστα μυστηριώδη τινὰ μεγάλην ζωοκλοπήν, καὶ ὑποβάλλουσιν εἰς ἐξέτασιν ζωοκλέπτας, οἵτινες βεβαίως βλέπουσι μετ’ οἴκτου, οἵτινες εἶναι ἱκανοὶ καὶ αὐτὰ ταῦτα τὰ σχεδὸν παιδία δικαστὰς νὰ κλέψωσιν ἂν θελήσωσιν.

§212Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν;

§213Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοὐναντίον, τὸ νομοσχέδιον στηριζόμενον ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος τοῦ διαγωνισμοῦ, στηριζόμενον καὶ ἐπὶ τῆς ἰδέας τῆς αὐξήσεως τῶν ὑποψηφίων παρέδρων, διότι, ἀφοῦ θὰ ἀποσπῶνται εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ πρωτοδικῶν, θὰ μᾶς δώσῃ ἕνα ἀριθμὸν ἀνυπολογίστως μεγαλείτερον τῶν τοιούτων νεανίσκων καὶ θὰ καταστήσῃ ἐπὶ χρόνον μακρότατον ἀνέφικτον τὴν βελτίωσιν τῆς παρ’ ἡμῖν Δικαιοσύνης. Ἀντὶ ν’ ἀνυψωθῇ ὁ εἰρηνοδικειακὸς κλάδος, θὰ καταπέσῃ ἀσφαλῶς ὁ δικαστικός. Εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ φαντασθῆτε τὰ συμβαίνοντα ἐν τῇ παρ’ ἡμῖν Δικαιοσύνῃ, ἕνεκα καὶ τοῦ συστήματος τῶν τοιούτων διαγωνισμῶν. Οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, ὅταν θέλῃ, ὁδηγῶ εἰς τὸ ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικεῖον, ἵνα ἴδῃ ἐπὶ τῆς ἕδρας ἄλλους τινὰς τοιούτους νεανίσκους, προοριζομένους διὰ τὸν εἰσαγγελικὸν κλάδον, ἀντεισαγγελεῖς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶσθε νομικοί· νὰ παρασταθῆτε, νὰ τοὺς ἀκούσητε, καὶ ἂν δὲν καταληφθῆτε ὑπὸ ἀηδίας, ὑπὸ φρίκης διὰ τὴν κατάστασιν τῆς παρ’ ἡμῖν Δικαιοσύνης, ἐγὼ ἀνακαλῶ πάνθ’ ὅσα εἶπον πρὸς ὑμᾶς. Δὲν εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ ἐμμείνωμεν μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰς δικαστικὰς τάξεις τῶν δικαστῶν. Καὶ ἀφοῦ ἐντὸς ὀλίγου κατὰ ψηφισθέντα νόμον θὰ συνταχθῇ πλήρης δικαστικὸς ὀργανισμός, εἶναι ἀκατανόητον τί ἐπιζητεῖται διὰ τῶν ἀμελετήτων καὶ ἀσυναρτήτων τούτων νομοσχεδίων. Ἀπὸ τῶν ἰδεῶν τούτων, Κύριοι, ὁρμώμενος καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ πτωχὸν ἡμῶν Κράτος ἤρχισε τέλος πάντων νὰ δαπανᾷ, ὅπως ἀποκτήσῃ τὴν προσήκουσαν νομοθεσίαν, καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐντὸς ὀλίγου διὰ παντὸς μέσου θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν νομοθεσίαν ἐκείνην, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίζωμεν ἀπὸ τοῦδε τμηματικῶς νομοσχέδια καὶ μάλιστα ὀργανωτικά, διότι θὰ μᾶς ἀφήσωσιν ἀποτελέσματα εἰς προσωπικόν, τὰ ὁποῖα ἀμφιβάλλω ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρῃ καὶ μία ἀναστολὴ ἀκόμη τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§215ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὄρα Παράρτημα).

§216Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναμαι νὰ φέρω ἤδη παρατηρήσεις, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ πράξω τοῦτο εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω νῦν, εἶναι ὅτι δὲν περιέμενόν ποτε τοιοῦτον πόλεμον κατὰ τοιούτου νομοσχεδίου. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ τῶν πρώτων ἐγγράφων τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, ὑπάρχει ἔγγραφον ἰδικόν μου, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰρηνοδίκης, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέλαβον καὶ σκέψεις περὶ τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου, καὶ εἰς τὰς σκέψεις μου ἐκείνας περιλαμβάνεται καὶ αὐτό. Καὶ μάλιστα ἐπεξέτεινα τὴν σκέψιν καὶ ἔλεγον, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὅλοι οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι νὰ εἰσέρχωνται πρῶτον εἰς τὸν εἰρηνοδικειακὸν κλάδον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ὁ πρωτοδίκης θὰ κοιμᾶται ὅταν ἐκτελῇ χρέη εἰρηνοδίκου, δύναται νὰ ἀφορᾷ μόνον πρωτοδίκην ὁ ὁποῖος θὰ κοιμᾶται καὶ ὅταν ἐκτελῇ χρέη πρωτοδίκου. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ὑπαλλήλου, εἴτε πρωτοδίκης εἶναι οὗτος, εἴτε εἰρηνοδίκης, διότι δὲν ἐννοῶ κατὰ τί διαφέρει ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη ἀπὸ τὴν τῶν ἀνωτέρων Δικαστηρίων. Ὄχι μόνον δικαιοδοσίαν μεγάλην ἔχει ὁ εἰρηνοδίκης, διότι δύναται περὶ χιλιάδων πολλῶν νὰ ἀποφανθῇ, διότι δικάζει ἄνευ διακρίσεως ποσοῦ πολλὰ ἀντικείμενα, ἀλλὰ καὶ διότι τοῦτο εἶναι τὸ καθῆκόν του καὶ τοιαύτη ἡ ἔννοια τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἐπεκτείνομαι εἰς τὸ θέμα τοῦτο, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ διθυράμβου, τὸν ὁποῖον ἔψαλλεν εἰς τὸν εἰρηνοδικειακὸν κλάδον, μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ κόπου. Ἐλέχθη ὅτι ὁ πρωτοδίκης δὲν θὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ χωρία, ἀλλ’ ἐλησμόνησαν ὅτι ὁ πρωτοδίκης, ὡς ἀνακριτής, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μεταβῇ εἰς χωρία μικρὰ μεμακρυσμένα, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ἀνακριτοῦ· εἶπον ὅτι, τοῦτο δὲν συμβαίνει συχνά· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ μίαν φορὰν δύναται νὰ τὸ κάμῃ καὶ περισσοτέρας. Ἐλέχθη ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης θὰ ἀναστρέφηται μὲ χωρικοὺς μικροὺς καὶ δὲν θὰ ἀναπτύξῃ τὴν μόρφωσίν του· δὲν ἔχουσι δίκαιον διὰ τοῦτο. Ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι πρόεδρος τοῦ συγγενικοῦ συμβουλίου, θὰ ἐννοήσῃ ὅτι ἔχει ὑψίστην θέσιν, ὅταν δὲ ἐνεργῇ τὰς μικρὰς ἐκείνας πράξεις τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀποκτᾷ καὶ πεῖραν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει, ὅταν εἶναι πρωτοδίκης. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν Ἕλληνες δικασταί, οἱ ὁποῖοι παρεκάλεσαν νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἀλλ’ ἐὰν ὑπῆρξαν τοιοῦτοι, σᾶς βεβαιῶ ὅτι φοβοῦνται ἀποτυχίαν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἔργων τοῦ εἰρηνοδίκου. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι μᾶλλον συκοφαντίαι θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι δηλαδὴ οἱ ὁποῖοι τὰ διέδωκαν δὲν θὰ ἐξέφρασαν καλῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον. Ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελῶσι χρέη εἰρηνοδίκου θὰ πάθωσι μαρασμόν, δὲν θὰ ἐλπίζωσι ταχεῖαν προαγωγήν, διότι εἶναι πολλαὶ θέσεις εἰρηνοδικῶν, ἐνῷ τῶν ἐφετῶν εἶναι ὀλίγαι. Καὶ μήπως σήμερον δὲν ἔχομεν πολλοὺς πρωτοδίκας, οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν νὰ προαχθῶσι καὶ θὰ ἀφυπηρετήσωσιν ὡς πρωτοδίκαι; Ἀλλ’ ἡ ἐλπὶς τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ εἰρηνοδίκης, ἔστω καὶ εἷς ἐκ τῶν τριακοσίων, νὰ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέτου, αὐτὸ θὰ εἶναι ἀρκετὸν νὰ καθιστᾷ τοὺς εἰρηνοδίκας κρείττονας ἑαυτῶν. Ἐάν ποτε ἤθελε θεωρηθῆ ἡ ἐξίσωσις πλήρης, ὥστε οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι νὰ ἀρχίζωσιν ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, θὰ εἶναι καλλίτερον, ἀλλὰ καὶ τὸ βῆμα τὸ ὁποῖον ἔγινε σήμερον πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους.

§217Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εὐτυχῶς, κύριοι Βουλευταί, κατενοήθη καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἀξία τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ εἰρηνοδίκης. Τὸ πλεῖστον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀντιλαμβάνεται τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους διὰ δύο ὀργάνων τῆς Πολιτείας, διὰ τοῦ ἀστυνόμου καὶ διὰ τοῦ εἰρηνοδίκου. Πρέπει λοιπὸν τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους, νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπάξιον τοῦ προορισμοῦ του. Ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ λόγου κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ βελτιωθῇ ὁ κλάδος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι διδάσκαλος τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸ πλεῖστον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐλέχθη ὅτι ἡ κατάληψις εἰρηνοδικειακῆς θέσεως ὑπὸ πρωτοδίκου θεωρεῖται κατάπτωσις, τρόπον τινά, τῆς θέσεως τοῦ πρωτοδίκου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι τὸ ἄτομον, ὁ ὑπάλληλος, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τιμᾷ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχει ἐὰν οἱ εἰρηνοδίκαι ἦσαν ἀνώτεροι ἑαυτῶν, ἡ θέσις τοῦ εἰρηνοδίκου θὰ ἦτο πολὺ ἀνωτέρα. Οἱ κύριοι λοιπὸν πρωτοδίκαι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς ἀνυψώσωσι καὶ τὰς προαγάγωσιν εἰς τὸ ὕψος, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία. Ἔχω ὅμως νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς προσωρινότητος τῆς παραμονῆς τοῦ πρωτοδίκου εἰς τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅτι τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς ἔτους εἶναι ἀληθῶς βραχύ.

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις ὁρίζει ἀπὸ ἓν ἕως δύο.

§219Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὁρισθῶσι δύο, διότι τὸ ἓν ἔτος θὰ ἔχῃ εἰς διαρκῆ προσωρινότητα τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀνώτατον συμβούλιον δὲν θὰ ὁρίσῃ δι’ ἓν ἔτος εἰμὴ μόνον εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεδειγμένον τοῦτο.

§221Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Θὰ ἔχωμεν εἰς διαρκῆ κίνησιν τοὺς πρωτοδίκας ἐκείνους καὶ ἐκλιπαροῦντας τὴν ἀνάκλησίν των εἰς τὴν θέσιν των. Ὁ πρωτοδίκης, ὁ ὁποῖος οὕτω δὲν μετατίθεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, θὰ ἀφήνῃ τὴν οἰκογένειάν του καὶ θὰ προσπαθῇ μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ μεταχειρισθῇ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ ὄχι νὰ ἐγκατασταθῇ μονίμως εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἐνῷ, ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι ἐπὶ δύο ἔτη θὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, θὰ μεταφέρῃ ἐκεῖ τὴν οἰκογένειάν του, θὰ ἐντοπισθῇ καὶ θὰ ζήσῃ καλλίτερον καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του. Οὔτε μοὶ φαίνεται ὅτι τὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἑδρεύουσιν Εἰρηνοδικεῖα, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς φυλακαί, ἢ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ἐκεῖ εἷς πρωτοδίκης. Καὶ αὐτοὶ προέρχονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ χωρία, καὶ αὐτοὶ ἔζησαν μὲ τυρὶ καὶ ψωμί, καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ εἶναι βάσανος δι’ αὐτοὺς ἡ παραμονὴ εἰς τοιαῦτα μέρη, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ βελτίωσις ὑγιεινὴ καὶ οἰκονομική. Ἐπίσης ἑτέραν παρατήρησιν εἰς τὸ ἄρθρον 4, διὰ τοῦ ὁποίου καθορίζεται ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι δι’ ἐξετάσεων θὰ προάγωνται ἀπ’ εὐθείας εἰς πρωτοδίκας, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι χαριστικόν.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταβατικὴ διάταξις εὐεργετική...

§223Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς δικηγόρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὰς ἐξετάσεις καὶ εἰσέρχονται διὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ παρέδρου εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου. Αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τοὺς εἰρηνοδίκας. Μετὰ τὰς δύο ταύτας παρατηρήσεις νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λαμπρὸν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§224Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§225Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Προκειμένου περὶ διαγωνισμοῦ νομίζω ὅτι δὲν κανονίζεται τὸ ζήτημα εὐκρινῶς. Τουλάχιστον νὰ κανονισθῇ εὐκρινῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, διετυπώσατε, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι ἑνιαῖος.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§227Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει δὲ νὰ ὁρισθῇ ὥστε οἱ ἱκανοὶ ἐκ τῶν παρέδρων γίνουν ἀμέσως πρωτοδίκαι.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰατρόπουλος.

§229Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐφανταζόμην, Κύριοι, ὅτι καὶ ἀσθενεῖς ἀντιρρήσεις ἤθελον προταθῆ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον πληροῖ σκοπὸν ὕψιστον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ νομίσωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβωσι τὸ ταπεινὸν ἀξίωμα τοῦ εἰρηνοδίκου, ὡς ἐνόμισάν τινες τῶν προαγορευσάντων, αὐτοὶ θὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὸν οἶκον των, ἵνα προσέλθωσιν ἄλλοι ἔχοντες τὴν διάθεσιν νὰ ἀκολουθήσωσι τὸ στάδιον αὐτὸ ὅπως ὁ νόμος τὸ ἐννοεῖ. Μετὰ τὰ μέτρα τά ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς πολλάκις ἐξήγγειλεν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν μισθὸν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, θὰ εὑρεθῶσιν ἐπιστήμονες πρώτης τάξεως ὅπως ἀναλάβωσι τὰ καθήκοντα τοῦ εἰρηνοδίκου εὐθὺς ἀμέσως. Ἐφοβήθησαν μὴ ἀπομείνωσι στάσιμοι ἐν τῷ μέλλοντι οἱ εἰρηνοδίκαι· ἀλλὰ δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ δημιουργῇ θέσεις προαγωγῆς. Ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἀμείψῃ ἀναλόγως τῆς θέσεως τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ἐν γένει, καὶ τοῦτο γίνεται, καὶ βραδύτερον θὰ γίνῃ πληρέστερον. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ ἐρείδονται αἱ ἀντιρρήσεις. Καὶ μὴ ἔχετε οὐδένα φόβον ὅτι δὲν θὰ προσέλθωσιν ἐπιστήμονες καλοὶ νὰ γίνωσιν εἰρηνοδίκαι. Θὰ εὑρεθῶσι πολλοί, ὅταν μάλιστα ἐξασφαλισθῇ εἰς αὐτοὺς μισθοδοσία ἐπαρκής, ἐπιτρέπουσα βίον ἀξιοπρεπῆ. Δὲν γνωρίζω πολλοὺς πρωτοδίκας οἱ ὁποῖοι νὰ προέρχωνται ἐξ ἡγεμονικοῦ οἴκου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν εἰς τὸ χωρίον· πάντες οἱ Ἕλληνες καταγόμεθα ἐκ τῶν χωρίων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ εἴμεθα εἰθισμένοι νὰ ζῶμεν ἐν αὐτοῖς, ὥστε μὴ δυσκολευώμεθα νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον. Φρονῶ ὅτι ὅλαι αἱ ἀντιρρήσεις δὲν εἶναι βάσιμοι καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς τροπολογίας θὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, εἶναι βεβαίως ἐπαινετή. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου ἐπιβάλλεται, διότι εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ εἰς τὴν μεγάλην μᾶζαν τοῦ λαοῦ καθήκοντα πολὺ ὑψηλότερα παρὰ ἡ δικαιοσύνη τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων. Διὰ τοῦτο, ὡς ἠκούσατε καὶ ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον κ. Παπαναστασίου, εἰς τὸ πρόγραμμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον κατήλθομεν εἰς τὰς ἐκλογάς, εἴχομεν ἀναγράψει ὡς ὅρον ἐξυπηρετοῦντα τὰ λαϊκὰ συμφέροντα τὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης τῆς διαπεπιστευμένης εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ὑπὸ δικαστῶν ἐχόντων τὴν μόρφωσιν καὶ τὸ κῦρος τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον οἱ πρωτοδίκαι. Ὅτε ὅμως ἡμεῖς ταύτην τὴν ἀρχὴν ὑπευθύνως ἐξεθέτομεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, εἴχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὰς μεγάλας δυσχερείας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχε νὰ ὑπερνικήσῃ ὁ νομοθέτης πρὶν εἰσηγηθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον, εἴχομεν σαφῆ ἐπίγνωσιν τῶν ὅρων ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ εὐδοκίμησις τοιούτου νομοσχεδίου. Συντόμως θὰ καθώριζον ὅτι ἀναγκαῖαι προϋποθέσεις, ἀναγκαῖαι συναρτήσεις τῆς εὐδοκιμήσεως τῆς ἀρχῆς ταύτης τῆς διαχειρίσεως τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης ὑπὸ πρωτοδικῶν εἶναι αἱ ἑξῆς: ἡ αὔξησις τῆς κατὰ τόπον ἁρμοδιότητος τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ ἑπομένως ὁ περιορισμὸς αὐτῶν, ἡ ἀνύψωσις τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν καὶ ἑπομένως ὁ περιορισμὸς τῶν Πρωτοδικείων, τρίτον δὲ ἡ ἐξίσωσις τῶν μισθῶν ὅλων τῶν δικαστῶν, ἀδιακρίτως βαθμοῦ, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ μὴ καταντήσῃ ἡ προσπάθεια πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου εἰς θετικὴν κατάπτωσιν τοῦ κλάδου τῶν πρωτοδικῶν. Διότι, ἀφοῦ διὰ τῆς δημιουργίας πολλῶν πρωτοδικῶν πολλαπλασιάζονται οἱ συναγωνισταὶ διὰ τὰς θέσεις τῶν ἐφετῶν, ἐλαττοῦται συγχρόνως ἡ πιθανότης τῆς προαγωγῆς τῶν πρωτοδικῶν καὶ ἑπομένως ἓν ἐκ τῶν δύο θὰ συμβῇ: ἢ θὰ διατίθηνται ὑπὸ τῶν πρωτοδικῶν πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς προαγωγῆς των ὅλα τὰ μέσα τὰ πλάγια, τὰ ἀξιοκατάκριτα καὶ ὀλέθρια καὶ καταστρεπτικὰ τοῦ δικαστικοῦ χαρακτῆρος, ἢ θὰ ἐπέλθῃ ἀπογοήτευσις εἰς τὰς τάξεις τῶν πρωτοδικῶν ἐπηρεάζουσα τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐργατικότητα αὐτῶν ἀλλὰ καὶ τὴν ἔφεσιν τῶν νέων πρὸς εἴσοδον εἰς τὸ Σῶμα. Ἰδοὺ λοιπὸν αἱ ἀναγκαῖαι προϋποθέσεις τῆς εὐδοκιμήσεως τοῦ συστήματος καθ’ ὅ, καὶ αἱ εἰρηνοδικειακαὶ ὑποθέσεις, θὰ διεξάγωνται ὑπὸ πρωτοδικῶν. Ἡ ἐκπλήρωσις τῶν προϋποθέσεων τούτων δὲν εἶναι ζήτημα σπουδαστηρίου ἀλλ’ ἐμπεριστατωμένης μελέτης καὶ ἐπιγνώσεως τῶν τοπικῶν καὶ κοινωνικῶν σχέσεων τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ νέου εἰσηγουμένου θεσμοῦ, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δικαστὰς καλούς, ὅταν τοὺς ἔχωμεν ἐκτοπίσει εἰς κέντρα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα λείπει πᾶσα πνευματικὴ κίνησις. Εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου εἶπόν τινες, ὅτι πρέπει ὁ δικαστὴς νὰ γνωρίζῃ καὶ τὸ χωρίον. Ἐγὼ λέγω ἀντιθέτως ὅτι τὰ χωρία πρέπει νὰ γνωρίσουν δικαστήν. Ἐὰν στείλωμεν δικαστὴν εἰς τόπον εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία, δὲν ὑπάρχει κοινωνία, ὁ τόπος ἐκεῖνος δὲν θὰ γνωρίσῃ δικαστήν, θὰ γνωρίσῃ μόνον ἕνα τρόφιμον τοῦ δημοσίου ταμείου. Ταῦτα εἶπον διὰ νὰ τονίσω τὰς μεγάλας προϋποθέσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ εὐδοκίμησις τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὰς προϋποθέσεις ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν τὰς θίγει ἐπὶ τοῦ παρόντος· ἐπιφυλάσσεται, φαίνεται, διὰ τοῦ παρασκευαζομένου νέου ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων νὰ ὀργανώσῃ τὰ πράγματα οὕτως ὥστε νὰ μὴ γεννηθῶσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῶσι καὶ τὰ ὁποῖα ὑπέδειξα. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, τμηματικῶς νὰ ἐπιχειρῶμεν μεταβολὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τοιαύτην μάλιστα, ἡ ὁποία διὰ τὴν μὴ εἰσαγωγὴν τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν νῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ φέρῃ τὰ καλά, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν, θὰ δημιουργήσῃ δὲ ἀναντιρρήτως κατάστασιν τοιαύτην, ἡ ὁποία θὰ κρατῇ πάντοτε ἐν καταπτώσει τὴν πρωτοδικειακὴν δικαιοσύνην. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ διαψευσθῶ, ἐὰν προφητεύσω ὅτι εἰς τοὺς μέλλοντας διαγωνισμοὺς τῶν παρέδρων μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ συρροὴ τῶν καλῶν ἐκείνων στοιχείων, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἄλλοτε. Διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς διανοίξεως τοῦ κινδύνου εἰς τοὺς ὑπάρχοντας πρωτοδίκας, νὰ συναγωνίζωνται ὡς ἴσοι πρὸς τὸ πλῆθος τῶν εἰρηνοδικῶν διὰ τὰς προαγωγὰς εἰς ἀνωτέρας θέσεις, χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν ἄλλην πρόνοιαν, ἡ ὁποία νὰ ἐξισώνῃ τὰ ἐντεῦθεν κακά, δύναμαι νὰ προμαντεύσω ἀπὸ τοῦδε, ἂν καὶ δὲν ἔχω κανὲν στοιχεῖον ἐκ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνωτέρω σκέψεών μου, ὅτι θὰ γεννηθῇ τοιοῦτος φόβος εἰς τοὺς νέους ἐπιστήμονας, ὥστε δὲν θὰ μετάσχωσι τῶν διαγωνισμῶν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετέχοντα τελευταίως ἀνύψωσαν ἐν μέρει τὸν δικαστικὸν κλάδον.

§232Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κατηγορήθη ὁ Τζιβανόπουλος ὅτι ἔκαμνεν ἀνικάνους.

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτό; Θὰ ἔκαμνε πολὺ ἀνικανωτέρους, ἐὰν ἴσχυεν ὡς νόμος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν τὸ μέτρον τοῦτο νὰ μὴ γίνῃ, τό γε νῦν ἔχον, νόμος τοῦ Κράτους πρὶν ἢ καλλίτερον μελετηθῇ, καὶ πρὶν μελετηθῇ ἐν συναφείᾳ πρὸς τὰ ἄλλα μέτρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὰ ὁποῖα οὗτος ὑπισχνεῖται. Θὰ μοὶ ἐπέτρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπω τελειώνων, περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ἑξῆς· καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐδικηγόρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδημοσίευεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν πνευματώδεις τινὰς μικρὰς διατριβάς, τὰς ὁποίας ἐπωνόμαζε σκαλαθύρματα. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον φαίνεται εἶναι καὶ αὐτὸ ἕν ἀπὸ τὰ σκαλαθύρματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν εἶναι πνευματῶδες σκαλάθυρμα· ἂν εἶναι καὶ πνευματῶδες, ἀπέχω νὰ ἐκφέρω κρίσιν.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριγώνης ἔχει τὸν λόγον.

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτεῖται. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§236Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία γενικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινά.

§237Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν;

§238Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγα.

§239Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἔχωμεν ἑνιαίαν τὴν γνώμην σας.

§240Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἠδύνασθε νὰ εἴπητε πολλὰ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, Κύριε.

§242Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὀλίγα τινά. Κύριοι Βουλευταί, δαπανῶμεν διὰ τὴν πολιτικὴν δικαιοσύνην 6,144,000 δραχ. Ἔχομεν πέντε Ἐφετεῖα, 26 Πρωτοδικεῖα καὶ 240 Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα. Ἀμφιβάλλω ἂν εἶναί τις σήμερον πεπεισμένος, ὅτι ἔχομεν ἐπαρκῆ δικαιοσύνην εἰς τὴν τόπον ἡμῶν. Τοὐλάχιστον ἡ Κοινὴ Γνώμη, ἡ ὁποία σπανίως ἀπατᾶται, ἐναντίαν γνώμην ἔχει. Τὰ Πρωτοδικεῖα, Κύριοι, εἶναι πολλά. Ἐπολλαπλασιάσθησαν διὰ λόγους κομματικούς, ὡς εἶναι γνωστόν, εἶναι δὲ δύσκολος σήμερον ἡ κατάργησις αὐτῶν, διότι, καθὼς λέγεται, εὐκολώτερον εἶναι νὰ καταλυθῇ Θρόνος παρὰ νὰ καταργηθῇ Πρωτοδικεῖον. Ἐὰν ὅμως δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν τρόπον, ὥστε αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι Πρωτοδικεῖον σήμερον καὶ αἱ ὁποῖαι μετὰ δυσκολίας θὰ συναινέσωσιν εἰς τὴν κατάργησίν του, δι’ ἄλλου μηχανισμοῦ νὰ ἀναπληρώσωμεν, ἔστω καὶ εἰς ὀλιγώτερον βαθμὸν τὴν ἀνάγκην ταύτην, φρονῶ ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσωμεν σπουδαίως τὴν Δικαιοσύνην, ἐὰν ἀφοσιωθῶμεν εἰς τὸν τρόπον τοῦτον. Καὶ ἐν πρώτοις, Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα συνεστήθησαν ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ἔχουσι δὲ σκοπὸν ὄχι ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ὡρίσαμεν σήμερον εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, ἔχουσι σκοπὸν νὰ δώσωσι λαϊκὴν Δικαιοσύνην, ὀλιγοδάπανον, προσιτὴν καὶ ταχεῖαν, νὰ καταστήσῃ δικαστάς, οἱ ὁποῖοι νὰ συμβιβάζωσιν ἰδίως τὰς ὑποθέσεις καὶ νὰ ἐνεργῶσι καὶ διοικητικὰς πράξεις. Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀπὸ τὸν ὁποῖον παρεξετράπημεν, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀληθῆ προορισμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ὅσοι εἶναι Βουλευταὶ ἐκ τῆς Ἑπτανήσου θὰ γνωρίζωσιν ὅτι, ἐκτὸς τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐκτὸς τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων, ὑπῆρχον καὶ τὰ μονομελῆ Πρωτοδικεῖα, τὰ μεταβατικά. Τὸ σύστημα τῶν μεταβατικῶν Πρωτοδικείων ὑπάρχει καὶ ἐν Γερμανίᾳ, καὶ ὑπάρχει εἰς τὰς ἀποκέντρους ἐπαρχίας, λειτουργεῖ δὲ ὡς ἑξῆς· ἐκ τοῦ κέντρου, ἐκ τοῦ πολυμελοῦς Πρωτοδικείου ἀποσπῶνται κατ’ ἔτος πρωτοδίκαι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἀποκέντρους ἐπαρχίας καὶ ἀπονέμουσιν Δικαιοσύνην ὑπὸ ἰδίαν δικαιοδοσίαν καὶ ὑπὸ ἰδίαν διαδικασίαν.

§243Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ συνιστᾷ τὸ νομοσχέδιον.

§244Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Αὐτό. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ Εἰρηνοδικεῖα· διότι ἡμεῖς θέλομεν τὰ Εἰρηνοδικεῖα νὰ μὴ εἶναι μονομελῆ Πρωτοδικεῖα.

§245Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εἶναι δύο εἰδῶν.

§246Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Βεβαίως. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα δὲν πρέπει νὰ εἶναι τακτικὰ δικαστήρια, τὰ Εἰρηνοδικεῖα δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι τὰς αὐστηρότητας τὰς δικονομικὰς καὶ τοὺς τύπους, οἱ ὁποῖοι κατατρώγουσιν ὅλον τὸ ἀντικείμενον καὶ διαιωνίζουσι τὰς ὑποθέσεις πρὸς καταστροφὴν τοῦ λαοῦ· πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν Εἰρηνοδικείων, καὶ νὰ ἁπλοποιηθῶσιν οἱ τύποι ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, Κύριοι, ἔφθασαν εἰς τὰς ὑποθέσεις τὰς μικρὰς ὄχι μόνον νὰ ἁπλοποιήσωσι τὴν διαδικασίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ καθιερώσωσι καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου διαδικασίας ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων διὰ τὰς ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μικρὸν ἀντικείμενον· θέλετε δὲ ἤδη ὑποθέσεις τῶν ἐργατῶν, τῶν μικρεμπόρων, τῶν γεωργῶν ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου νὰ τὰς ὑπαγάγητε εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν πρωτοδικῶν; Ἀλλ’ οὕτω πως δὲν ὑπηρετοῦμεν τὴν δικαιοσύνην· οὕτω πως ἐνισχύομεν τὴν αὐτοδικίαν, ἐνισχύομεν τὰ ἐγκλήματα. Εἶναι λοιπὸν καιρὸς νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀληθῆ προορισμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, νὰ καθιερώσωμεν ἴδιον σύστημα Εἰρηνοδικείων, μὲ ἁπλουστέραν διαδικασίαν, μὲ μικροτέραν δικαιοδοσίαν καὶ ἐν τῷ μέσῳ αὐτῶν νὰ καθιερώσωμεν τὰ Πρωτοδικεῖα, περὶ τῶν ὁποίων μελετᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι ἀντικαθιστῶντες τὰ Εἰρηνοδικεῖα διὰ τῶν Πρωτοδικείων, ἀλλὰ δημιουργοῦντες ἴδιον βαθμὸν μεταξὺ τῶν πολυμελῶν καὶ τῶν Εἰρηνοδικείων. Καθιεροῦντες τὸ σύστημα τοῦτο δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ Πρωτοδικεῖα, νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ Ἐφετεῖα· ἀντὶ 26 Πρωτοδικείων 12 ἀρκοῦσιν· ἀντὶ πέντε Ἐφετείων μᾶς ἀρκοῦσι τρία Ἐφετεῖα. Θὰ ἔχωμεν, Κύριοι, οἰκονομίαν μεγίστην. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι διὰ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην δαπανῶμεν 2,350,000 κατ’ ἔτος, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα ἀπὸ μαρτυρικὰ δικαιώματα. Ἐὰν εἴχομεν τὸν πρωτοδίκην, τὸν μονομελῆ, ἐν τῷ τόπῳ ἐνεργοῦντα τὰς ἀνακρίσεις, δικάζοντα μικρὰ πλημμελήματα, ὅλος αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξόδων τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἤθελεν ἐλαττωθῇ. Τὰ πολυμελῆ δικαστήρια, Κύριοι, δὲν εἶναι συμφέρον νὰ εἶναι πολλά, δὲν εἶναι συμφέρον νὰ εὑρίσκωνται εἰς τόπους ἐπαρχιῶν, διότι οἱ δικασταὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ συγχρωτίζωνται μετὰ τῶν κατοίκων καὶ τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δύνανται νὰ ἀπονέμωσι δικαιοσύνην πρὸς ἀνθρώπους μετὰ τῶν ὁποίων συναναστρέφονται. Τὰ πολυμελῆ δικαστήρια πρέπει νὰ εἶναι ὀλίγα, ὁ ἀριθμὸς δὲ τῶν δικαστῶν νὰ εἶναι μέγας, ὥστε οἱ δικασταὶ μεταξύ των ἀναστρεφόμενοι νὰ μὴ ἔχωσιν ἀνάγκην ἀναστροφῆς των μὲ τοὺς πολίτας. Μὴ λησμονῶμεν δ’ ὅτι αἱ μεταξὺ τῶν δικαστῶν καὶ κατοίκων γνωριμίαι μετατρεπόμεναι σὺν τῷ χρόνῳ, συνήθως εἰς σχέσεις στενωτάτας, καθίστανται κίνδυνος, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀσθενοῦς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως οὐχὶ μόνον παρεξηγήσεως, ἀλλὰ καὶ οὐχὶ σπανίως ὑποκύψεως τοῦ δικαστοῦ εἰς τὰς παρακλήσεις τῶν σχετικῶν αὐτῶν διαδίκων κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Πρωτοδικεῖα ὀλίγα καὶ ἀριθμὸν πρωτοδικῶν μέγαν. Αὐτὸ θέλω.

§247Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ θὰ ὁμιλήσητε εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§248Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις εἶναι. Μετάθεσις πρωτοδικῶν εἰς Εἰρηνοδικεῖα. Τίνα ἐπιτροπὴν; Τί νὰ μελετηθῇ; Ζητοῦμεν εἰς τὰς κενὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν νὰ μεταθέσωμεν πρωτοδίκας· ἢ τὸ δέχεσθε ἢ μή.

§250Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχομεν μίαν συνταγματικὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν θέτομεν κατὰ μέρος ἐξαιρετικῶς διὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν μέχρι σήμερον. Προκειμένου περὶ τοιούτου νομοσχεδίου ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§251Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐψηφίσατε ψήφισμα καὶ τὸ ἐλησμονήσατε.

§252Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐψηφίσαμεν, ἀλλὰ διὰ κατεπείγοντα νομοσχέδια· ὄχι ὡς τὸ παρόν, ὅπερ ἀφορῶν τὴν σύνταξιν αὐτῶν τῶν Δικαστηρίων χρῄζει μεγίστης μελέτης καὶ προσοχῆς ἰδιαιτέρας.

§253Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀλίγας λέξεις, κύριοι Βουλευταί, θὰ εἴπω, ἐπειδὴ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν θὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐν πρώτοις ἔχω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐνομίσθη, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα δικαστὰς ἀριστοκρατικοὺς καὶ θεωρητικῆς μόνον μορφώσεως.

§254Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§255Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σεῖς δὲν τὸ εἴπετε αὐτό, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἴπητε, κ. Ὑπουργέ, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι σεῖς ἔπρεπε νὰ προσέξητε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εὑρίσκει ἔρεισμα παρὰ μόνον εἰς ἓν πνεῦμα στενοῦ ἐμπειρισμοῦ. Τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐμβάλῃ ἡμᾶς εἰς ἀνησυχίαν, διότι δὲν κατωρθώθη παρὰ μόνον ἐξ ἐμπειρισμοῦ νὰ εὑρεθῶσί τινα ἐπιχειρήματα. Βεβαίως ἐγὼ δὲν θὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παρίδω τὰς ὠφελείας καὶ ἐκ πνεύματος ἐμπειρικοῦ, διότι καὶ ὁ ἐμπειρισμὸς ὁδηγεῖ εἰς τὴν προσήκουσαν λύσιν τῶν θεμάτων, ἀλλ’ ὁ ἐμπειρισμὸς τοῦ ὁποίου τὰς παρατηρήσεις ἐλέγχει καὶ συστηματοποιεῖ ἡ θεωρία, ἡ ἐπιστήμη, ἥτις ἀληθῶς λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωμεν τὰς ἀρετὰς τοῦ ἐπαρχιακοῦ βίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ κοινὴ εὐημερία καὶ τὸ μέλλον τοῦ τόπου.

§256Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὰς ἀρετὰς δὲν τὰς παραβλέπει οὔτε ὁ ὑπάρχων ὀργανισμός.

§257Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἥτις ἐπιστήμη ἐπίσης λέγει μετὰ τοῦ ἐμπειρισμοῦ δι’ ὅντινα θέλει νὰ ἴδῃ καὶ πέρα τῶν στενῶν ὁρίων τὰ πράγματα, ὅτι καὶ ἐκ γεννήσεως καὶ ἐξ ἀνατροφῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὀψίμων ἀκόμη ἕξεων δημιουργοῦνται διαφοραὶ μεταξὺ τῶν πολιτῶν τοῦ αὐτοῦ αἵματος καὶ τῆς αὐτῆς καταγωγῆς, αἵτινες διαφοραὶ δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς ὅλους τὸν αὐτὸν τρόπον τοῦ ζῆν. Δὲν ὑπῆρξα ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι ταπεινὴ ἡ ἐργασία τοῦ εἰρηνοδίκου, διότι ῥητῶς εἶπον, ὅτι καὶ ἂν τὸ Εἰρηνοδικεῖον τάσσεται εἰς τὴν κατωτάτην ἱεραρχικὴν βαθμίδα, εἶναι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κοινωνικῆς ὠφελιμότητος τὸ σπουδαιότατον τῶν δικαστηρίων. Δὲν ὑπεστήριξα ἐγώ, ὅτι θὰ ταπεινωθῇ ὁ πρωτοδίκης ἀναλαμβάνων ἔργα εἰρηνοδίκου, ἀλλὰ ὑπῆρξα ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξα, ὅτι θὰ ταπεινωθῇ ἡ Δικαιοσύνη ἀναλαμβάνοντος τοῦ πρωτοδίκου ἔργα εἰρηνοδίκου. Διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ ἔργα εἰρηνοδίκου, καὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν, διότι ψυχολογικῶς δὲν θὰ τὸ θέλῃ καὶ δὲν θὰ τὸ δύναται. Δὲν ὑπεστήριξα ἐγώ, ὅτι θὰ ταπεινωθῇ ὁ πρωτοδίκης, ἀναλαμβάνων ἔργα εἰρηνοδίκου ἀλλὰ ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ ἐκτελῇ ἔργα εἰρηνοδίκου. Ὁ πρωτοδίκης, ὅστις θὰ μετατεθῇ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν προσωρινῶς, βραδέως θὰ ἀπέλθῃ διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν προσωρινῶς, καὶ ἐπί τινας μῆνας θὰ μένῃ ἄνευ εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης μέρος τοῦ λαοῦ. Ὑπεστήριξα τὴν γνώμην μου ἀκριβῶς ἀπὸ λαϊκῆς ἀπόψεως, διότι ἐζήτησα ὡς εἰρηνοδίκην ἐκεῖνον, ὅστις ζῇ εὐχαρίστως μεταξὺ τοῦ λαοῦ, ὅστις γινώσκει ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν, ὅστις εἶναι εἰς θέσιν νὰ διακρίνῃ τοὺς χαρακτῆρας αὐτῶν, ὅστις ἔχει ὅλην τὴν τριβὴν καὶ εὐκολίαν νὰ διερευνᾷ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὰς ὑποθέσεις, αἵτινες τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτοῦ. Καὶ αὐτὴν τὴν ἱκανότητα δὲν τὴν ἔχει ὁ δικαστής, ὅστις ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ εἰς ἄλλο περιβάλλον ζῇ καὶ ἄλλου εἴδους ὑποθέσεις ἐξετάζει. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται ἐπὶ ἔτη πολλὰ μὲ μεγάλας ὑποθέσεις, αὐτὸς ἀποβάλλει δυστυχῶς τὴν ἱκανότητα νὰ ἐνδιατρίβῃ εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν μικρῶν ὑποθέσεων, φαίνονται αὗται εἰς αὐτὸν μικρά τινα πράγματα ἀνάξια τῆς προσοχῆς του. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, ἀλλὰ συμβαίνει, καὶ συμβαίνει εἰς ὅλους ἡμᾶς. Νομίζετε, ὅτι, ἐάν τινες ἐξ ἡμῶν μείνωσιν ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ὅπου διεξάγονται μεγάλαι συζητήσεις, ὅτι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς δημοτικοὶ σύμβουλοι μικροῦ τινος δήμου; Βεβαίως ὄχι. Θὰ φαίνωνται εἰς αὐτοὺς ταπεινὰ τὰ πράγματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχήν των. Δυστυχῶς αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνθρωπίνη ψυχή, δὲν ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἐν τούτοις συμβαίνει. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀκόμη ἀπόψεως τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐξεταστέον, ἀπὸ τῆς ἐντελῶς λαϊκῆς ἀπόψεως. Νομίζετε ὅτι ὁ πρωτοδίκης, ὁ ὑφιστάμενος μίαν τινὰ κατάπτωσιν—ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν λέγωμεν, τοῦτο θὰ συμβῇ ἐν τῇ ψυχῇ του—, κατάπτωσιν κοινωνικοῦ βίου, ὅτι θὰ εἶναι πρόθυμος ἀντιλήπτωρ ἢ θὰ εἶναι ἄνθρωπος, ὅστις, ὅ,τι καὶ ἂν λέγωμεν περὶ καθήκοντος, θὰ θεωρῇ ἑαυτὸν ἠδικημένον; Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω ἐντεταμένην τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ ἄλλου θέματος. Ἐφαρμοζομένου ἐπί τινα χρόνον τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ ὑπηρετούντων μόνον πρωτοδικῶν εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, ὅταν θὰ ἔχωμεν ἑκατὸν πεντήκοντα πρωτοδίκας, ὅσους ἔχομεν σήμερον καὶ διακοσίους εἰρηνοδίκας καὶ ἀνὰ πᾶν ἔτος ἢ ἀνὰ πᾶν ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος ἢ ἀνὰ δύο ἔτη θὰ ἀποσπῶνται οἱ πρωτοδίκαι εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, ποῖον θέαμα, Κύριοι, θὰ παρουσιασθῇ; Εἷς αὐτόχρημα δαιμονιώδης χορός. Θὰ μετατίθηνται οἱ πρωτοδίκαι εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ θὰ ἐπανέρχωνται οἱ εἰρηνοδίκαι εἰς τὰς θέσεις τῶν πρωτοδικῶν. Αὐτὸς ὁ χορός, αὐτὴ ἡ διαρκὴς μετακίνησις τοῦ δικαστικοῦ προσωπικοῦ θὰ συντελῇ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς Δικαιοσύνης; Θὰ συντελῇ εἰς στενώτερον σύνδεσμον κοινωνικὸν τῶν δικαστῶν μετὰ τῆς κοινωνίας; Αὐτὸ εἶναι τὸ μέλλον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπομεν; Αὐτὸς εἶναι ὁ πολικὸς ἀστήρ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀτενίζομεν; Ταῦτα δ’ ἔχουσι σημασίαν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ποιοῦ τῶν δικαστῶν, διότι καὶ ἐν τῇ ἐξισώσει ταύτῃ πλέον τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ πρωτοδίκου, ἐν τῇ πληθώρᾳ ταύτῃ τοῦ προσωπικοῦ τούτου, ἐν τῇ ἐξισώσει, λέγω, αὐτῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀπαιτηθῶσιν ὀλιγώτερα προσόντα τῶν σημερινῶν διὰ τὰς θέσεις τῶν δικαστῶν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ κατωτέρα δικαιοσύνη, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς καὶ μόνον νομικῆς, θὰ ὑποστῇ βελτίωσίν τινα, ἀναμφίβολος ἔσται ἡ ζημία τῆς ἀνωτέρας Δικαιοσύνης, διότι τότε πλέον ἀνὰ πᾶν ἔτος θ’ ἀποσπῶνται εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν ὅλοι οἱ πρωτοδίκαι κατὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἐκ περιτροπῆς, θὰ ὑπηρετῶσιν οἱ πρωτοδίκαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ οἱ εἰρηνοδίκαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φρονεῖτε ὅτι τοῦτο θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ποιοῦ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς τῶν ἀνωτέρω δικαστῶν; Δὲν λύονται, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, ζητήματα τόσον μεγάλα, τόσον σημαντικά, μὲ προχείρους τινὰς ἀντιλήψεις, μέ τινα παραδείγματα, ὅτι ὑπέπεσαν εἰς σφάλματα εἰρηνοδίκαι τινές, τὰ ὁποῖα δῆθεν θὰ ἐκλείψωσιν, ἐὰν ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς τοὺς πρωτοδίκας. Ἀποβλέποντες εἰς ῥιζικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δικαστικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ προβῶμεν εἰς μέτρα τμηματικά, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀφήσωσιν ἀποτελέσματα ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἀθεράπευτα. Ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον ἢ μᾶλλον ἀνέκαθεν εἶχον μεταβληθῇ οἱ δικασταὶ ἡμῶν εἰς σκηνίτας, καὶ μετετίθεντο κατὰ πᾶσαν νουμηνίαν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν, καὶ οὐδέποτε ἀνεγνωρίσθη δεσμὸς αὐτῶν καὶ ἀλληλεγγύη πρὸς τὸ κοινωνικὸν περιβάλλον. Δὲν εἶχον ἐν τῇ ἀντιλήψει καὶ συναισθήσει αὐτῶν τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι κατά τινα εὐπρεπῆ τρόπον νὰ ἐφαρμόζωσι νομικούς τινας κανόνας, οὐδέποτε ὅμως ἔσχον ἐν τῇ ψυχῇ αὐτῶν ζωηρὸν τὸ συναίσθημα νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ κοινωνικὸν συμφέρον. Δὲν ὑπῆρξαν κοινωνικὰ στοιχεῖα καὶ ὄργανα οἱ Ἕλληνες δικασταί, ἀλλ’ ὑπῆρξαν ἐν τῇ ψυχῇ αὐτῶν ὑπεράνω τῆς κοινωνίας, ἐν τῇ παραστάσει αὐτῶν πέρα τῆς κοινωνίας, διότι οὐδέποτε κατώρθωσαν νὰ ἱδρύσωσι μόνιμον τὴν οἰκογενειακήν των ἑστίαν, ν’ ἀναπτύξωσι σταθερὰς τὰς κοινωνικὰς αὐτῶν σχέσεις. Δὲν ἠγάπησαν τὴν κοινωνίαν ὅσον ἔπρεπε, διότι δὲν συνέδεσαν τὸ συμφέρον πρὸς τὸ συμφέρον τὸ κοινωνικόν. Τὸ συμφέρον αὐτῶν ὑπῆρξε μόνον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους καὶ ἐν ταῖς προστασίαις τῶν ἰσχυρῶν, ἵνα τοποθετῶνται εἰς καλυτέρας θέσεις καὶ νὰ προάγωνται. Τοῦτο τὸ κακὸν θέλετε νὰ τὸ ἐξωθήσητε μέχρι τῶν ἄκρων ὁρίων; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ εἰς κατάστασιν δαιμονιώδους χοροῦ, ἀενάου καὶ ἀδιαλείπτου χοροῦ, τὸ δικαστικὸν ἡμῶν προσωπικόν; Καὶ ἀπὸ τοῦ προσωπικοῦ τούτου τῶν τριακοσίων πεντήκοντα πρωτοδικῶν, κατεχόντων καὶ τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, θὰ ἀποβλέψητε πλέον μετὰ πεποιθήσεως πρὸς τὰς ἀνωτέρας δικαστικὰς θέσεις, ὅπου κανονίζεται ἡ νομολογία τοῦ τόπου, ὅπου ῥυθμίζεται δηλαδὴ τὸ πνεῦμα τῶν νόμων, οἵτινες ῥυθμίζουσι τὰ μεγάλα κοινωνικὰ συμφέροντα; Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ τυχαίου τινὸς νομοσχεδίου. Τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω διὰ μυριοστὴν φοράν, ὅτι πρόκειται νὰ θέσωμεν κρηπίδωμα εἰς τὸν μέλλοντα δικαστικὸν ὀργανισμὸν τῆς χώρας, καὶ τὸ κρηπίδωμα εἶναι ἀλλοπρόσαλλον, τὸ κρηπίδωμα δὲν ἐτέθη ὑπὸ ἐπιστήμονος μηχανικοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ ἐργαλάβου μόνον ἐμπειρικοῦ. Εἶναι ἐντελῶς ἐμπειρικὸν τὸ μέτρον. Μία ἀφελὴς σκέψις, μία ἁπλῆ σκέψις τὸ διέπει· οἱ σημερινοὶ εἰρηνοδίκαι δὲν εἶναι εἰς τὴν περιωπὴν τῆς ἀποστολῆς των, ποῦ θὰ εὕρωμεν τοιούτους; Νὰ λάβωμεν πρωτοδίκας καὶ νὰ τοὺς μεταθέσωμεν εἰς τὰς θέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν! Ἰδοὺ ἐξύψωσις τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου! Εἶναι αὗται πρόχειροι σκέψεις, δὲν εἶναι σκέψεις προελθοῦσαι κατόπιν παρατηρήσεως τῶν πραγμάτων, κατόπιν συστηματοποιήσεως αὐτῶν ὑπὸ τῆς θεωρίας, κατόπιν φιλοσοφήσεώς τινος. Ὑπεστήριξα λοιπὸν τὴν γνώμην μου ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς λαϊκῆς, λαϊκωτάτης. Εἶναι κατὰ τοῦ λαοῦ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν δίδει εἰς αὐτὸν πατέρα δικαστήν, ἀλλὰ προσωρινὸν καὶ ἀπογοητευμένον, ἠδικημένον ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ, μὴ δυνάμενον νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ ἑπομένως νὰ ἐννοήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, νὰ ἐννοήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, διότι θὰ εἶναι ξένος πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ζητεῖτε οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ στείλητε δικαστάς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ συνδέωνται πρὸς τὸν λαόν. Αἱ γνῶμαι ὑμῶν εἶναι ἀντιλαϊκαί, ἀντιλαϊκώταται, διότι θέλετε παραστάσεις, θέλετε τὸν τίτλον τὸν μεγαλύτερον, ἀλλ’ οὐχὶ τὰ πράγματα τὰ λαϊκώτερα. Δὲν θέλετε λαϊκὴν Δικαιοσύνην, δὲν θέλετε ταῦτα, ἀλλ’ ἀρέσκει εἰς ὑμᾶς νὰ ἔχητε μεγαλυτέρου τίτλου δικαστήν. Δὲν εἶναι ἡ ἀντίληψις ὑμῶν ἡ λαϊκή, ἡ ἀντίληψις ὑμῶν εἶναι ἀντιλαϊκή· δὲν εἶναι ἡ δημοκρατικὴ ἀντίληψις ὑμῶν, ἡ δημοκρατικὴ εἶναι ἡ ἰδική μας, διότι θέλομεν τὸν δικαστὴν ἀνάλογον πρὸς τὸν λαόν, σεῖς δὲν θέλετε λαϊκὸν δικαστήν, θέλετε δικαστὴν τίτλου. Ὁ τίτλος σᾶς παρασύρει. Φοβοῦμαι, μὴ εἰς τὰς ἀρτηρίας ὑμῶν, εἰς τὰ νεῦρα ὑμῶν, εἰς τὸν ἐγκέφαλον ὑμῶν ἔχουν μείνει λείψανα τῶν αἰώνων τῆς δουλείας. Μᾶς γοητεύουν οἱ τίτλοι, δὲν θέλομεν νὰ ἴδωμεν τὰ πράγματα. Νομίζετε, ὅτι καλύτερος δικαστὴς θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ μεγαλύτερον τίτλον. Τοῦτο εἶναι ὅλον τὸ περιεχόμενον καὶ τῆς σκέψεως ἡμῶν καὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1ον, 2ον, 3ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 4ον).

§259Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, ὡς εἶναι διατετυπωμένον. Ἐὰν ὁ διαγωνισμὸς ἐνεργηθῇ ὡς ὁ νόμος διατάσσει διὰ τοὺς ἐμμίσθους δικαστικοὺς παρέδρους, θὰ εὑρεθῶσιν οἱ εἰρηνοδίκαι, οἱ ἔχοντες ἡλικίαν ἄνω τῶν 35 ἐτῶν καὶ κάτω τῶν 45, ἐν μειονεκτικῇ θέσει ἀπέναντι τῶν ἄλλων τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν μνήμην μεγαλυτέραν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐν συνδυασμῷ ἔχουσι καὶ κρίσιν καὶ πεῖραν. Ὁ διαγωνισμὸς λοιπὸν πρέπει νὰ γίνῃ μεταξὺ τῶν εἰρηνοδικῶν καθ’ ἑαυτούς, ὥστε ἡ κρίσις ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον χωρὶς νὰ μετάσχωσιν οἱ καθηγηταὶ τῆς νομικῆς σχολῆς.

§260Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λεπτομέρειαι, αἵτινες θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων.

§261Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπίσης ἄδειά τις ὅπως παρασκευασθῶσιν.

§262Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα θὰ κανονισθῶσιν.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4ον ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 5ον, 6ον, 7ον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κυρίων Π. Ἰατροπούλου, Θ. Κουτσομητοπούλου καὶ Ἰ. Κουρτάκη ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως κλπ. τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κυρίων Χ. Δικαίου, Ἰ. Κουρτάκη καὶ Θ. Κουτσομητοπούλου ὑποβάλλονται τροπολογίαι ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΩΝΕʹ κλπ., περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῷ Νέδοντι», ὡς καὶ τροπολογία ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὁδοποιίας τοῦ δήμου Ἀλαγωνίας». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κυρίων Π. Ἰατροπούλου, Θ. Κουτσομητοπούλου καὶ Ἰ. Κουρτάκη ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως κλπ. τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἅπασαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ἰδὲ ἐν Παραρτήματι Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ) Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου πρὸς συζήτησιν συναινέσει τῆς Βουλῆς λύω τὴν συνεδρίασιν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 8.40′ μ.μ.