1911.06.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 104.

Τῆς 3ης Ἰουνίου 1911.

(Παρασκευή)

Προεδρία κ. Ν. Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 5 καὶ 45′μ.μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 141 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: 1) Ὁ Π. Πυλιώτης, κάτοικος Γαργαλιάνων παραπονεῖται ὅτι τῷ καθυστεροῦνται μισθώματα τῆς ὡς τηλεγραφεῖον χρησιμευούσης οἰκίας του. 2) Ἡ σηροτροφικὴ ἑταιρεία Κερκύρας ζητεῖ βοήθημα. 3) Τὸ Δημ. Συμβούλιον τοῦ δήμου Κυμαίων ζητεῖ μετάθεσιν τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου. 4) Οἱ κατοικοῦντες περὶ τὴν λίμνην «Δύστος» ἐκφράζουσιν εὐχὴν περὶ ἀποξηράνσεως ταύτης. 5) Ἡ Ἰσραηλιτικὴ κοινότης Χαλκίδος ζητεῖ αὔξησιν τοῦ ἐτησίου πρὸς αὐτὴν βοηθήματος. 6) Οἱ κάτοικοι Ἀετοῦ ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν κατὰ τοῦ Ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου Α. Παπανδρέου. 7) Ὁ Δ. Μαντσαράκης ἀναφέρει γεγονότα τινὰ παρανομιῶν. 8) Ὁ λαὸς Καζακλὰρ ζητεῖ ἐπιψήφισιν νόμου περὶ ἐλευθέρας ἀποστάξεως 1ης καὶ 2ας τῶν στεμφύλων διὰ μικρῶν ἀμβύκων. 9) Οἱ καπνεργάται Λεβαδείας ἐκφράζουσιν εὐχὴν περὶ ψηφίσεως ἐργατικῆς νομοθεσίας. 10) Ὁ Ε. Δεσύλλας καθηγητὴς παθὼν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ζητεῖ βοήθημα. 11) Οἱ κάτοικοι Χαλίων τῆς Αὐλίδος αἰτοῦνται ὅπως ὑπαχθῇ τὸ χωρίον των διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν Χαλκίδος. 12) Ἡ χήρα Ι. Παπαποστόλου, ζητεῖ σύνταξιν. 13) Ὁ Κ. Θὼν καταγγέλλει τὸν ταγματάρχην κ. Γκιόκαν, ὡς παραβάντα τὸν περὶ στρατολογίας νόμον· 14) Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου παρακαλοῦσιν ὅπως φορολογοῦνται τὰ προϊόντα των ἐν Καλάμαις. 15) Ἡ Πανελλήνιος φαρμακευτικὴ ἑταιρεία καταγγέλλει τοὺς ἐμπόρους Πατρῶν ὡς πωλοῦντας φάρμακα ἀπαγορευόμενα ὑπὸ τῶν νόμων· 16) Ὁ ἱερεὺς Γ. Σταματόπουλος, καταγγέλλει τὸν Ἐπίσκοπον Φθιώτιδος διὰ τὴν παράνομον ἀπόλυσίν του· 17) Οἱ κάτοικοι Λαμίας ζητοῦσιν ὅπως παραπεμφθῇ ὁ ἐπίσκοπος Φθιώτιδος εἰς τὸ ἁρμόδιον ἐπισκοπικὸν δικαστήριον· 18) Οἱ κάτοικοι Ἁλμυροῦ παρακαλοῦσιν ὅπως κατασκευασθῶσιν αἱ γέφυραι Χολορρεύματος· 19) Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος Πατρῶν «Ἀνόρθωσις» ζητεῖ τμηματικὴν εἴσπραξιν τῶν καθυστερουμένων φόρων καὶ 20) Ὁ Βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σκιαδαρέσης ὑποβάλλει ἀναφορὰν κατὰ τῶν ἀποσπασματαρχῶν Γ. Μπριαούλη καὶ Κωσταρᾶ, οἵτινες διαπράττουσι διαφόρους βανδαλισμούς. Ὑποβάλλονται αἱ κάτωθι τροπολογίαι: 1) Τῶν κ. κ. Παπαθανασιάδου, Π. Πολυχρονιάδου, Θ. Θεοδωροπούλου, Ι. Χριστοδουλιά, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΚΔʹ «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας». 2) Τοῦ κ. Ι. Ἀκρίδα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μετατροπῆς μικρῶν ποινῶν κρατήσεως ἢ φυλακίσεως εἰς χρηματικάς»· ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων» καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. 3) Τοῦ κ. Μ. Χαριτάτου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῆς Ποιν. Δικονομίας». 4) Τοῦ κ. Ι. Μπουρνιᾶ «περὶ προσθήκης 18 ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ͵ΓΧΛΓʹ περὶ βραχυπροθέσμων παραγράφων». Θέλουσιν ἅπασαι ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ ἐν Παραρτήματι Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς Τεῦχος Αʹ). Ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ἰ. Ἀθανασάκης ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς πρὸς μετάβασιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χάριν τῆς ὑγείας του. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τοῦ δοθῇ;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χορηγεῖται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτούπης.

§4Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς Βουλῆς, μετὰ τὸ πέρας τοῦ Συντάγματος, καὶ ἡ κυριωτέρα εἰκὼν τῆς Κυβερνητικῆς ἐνεργείας, εἶναι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Ἡ μὴ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ μὴ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέχρι τοῦδε, ἐδικαιολογεῖτο ἐκ τοῦ συνταγματικοῦ ἔργου, ἂν καὶ ἠδύνατό τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον, ὅπως γίνῃ διακοπὴ τοῦ συνταγματικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς ἵνα συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Ὁπωσδήποτε ὅ,τι ἐγένετο, ἐγένετο. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς ὅτι ἐψηφίσθησαν μέχρι τοῦδε τὰ ἓξ πρῶτα δωδεκατημόρια, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ κινῆται ἡ Κυβερνητικὴ μηχανή. Ἤδη ὅμως, ὅτε τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον ἔληξεν, οὐδεὶς δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παρατείνηται ἐπὶ πλέον ἡ μὴ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἐνεργῆται ἡ διοίκησις διὰ δωδεκατημορίων, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, ψηφισθέντος καὶ τοῦ δωδεκατημορίου τοῦ Ἰουνίου, δύναται μέχρις Ἰουλίου νὰ κινῆται ἡ Κυβερνητικὴ μηχανή. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ πρῶτον, ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ δωδεκατημορίων, ἐζήτησε δύο μόνον καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τότε, ὅτι ὑπέδειξα εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ὅτι καὶ τρία δωδεκατημόρια θὰ ἦσαν ἀναγκαῖα. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ παρήρχετο ὁλόκληρον ἑξάμηνον καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς ἀκόμη τόσον τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ τὰς δηλώσεις τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, αἵτινες δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ἐπηρεάσωσι τὰ διάφορα κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν γνωρίζω πῶς δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ βραδύτης αὕτη τῆς μὴ ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ὑπέθετον ὅτι, ἴσως τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν πληθώραν τῆς ἐργασίας τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ σχεδὸν μέλος ὅλων τῶν ἐπιτροπῶν, μὴ ἐξαιρουμένης καὶ τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν Βασιλέα τὸ εὐφρόσυνον γεγονὸς τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως δὲν δικαιολογεῖται ἡ περαιτέρω ἀναβολὴ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκτὸς τῶν δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν συνεζητήθησαν, τῶν φορολογικῶν, προχθὲς ὑπέβαλε καὶ ἕτερα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπηρεάζεται ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων κατὰ 670,000 δρ. κατ’ ἔτος. Θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον ἡ δαπάνη αὕτη θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἢ τῶν ἑπομένων ἐτῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα τελειώσῃ ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν καὶ ὑποβάλῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἔκθεσίν της· πρὸς τούτοις δὲ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰς δηλώσεις αὐτοῦ, ἵνα μὴ καὶ τὰ δύο ταῦτα γεγονότα λάβωσι χώραν τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὥστε οἱ Βουλευταὶ νὰ εὑρεθῶσιν ἀπαράσκευοι νὰ συζητήσωσι τὸν Προϋπολογισμόν, διότι βεβαίως ἄνευ ἐκθέσεως καὶ δηλώσεων, κατόπιν μάλιστα τοῦ διαρρεύσαντος διαστήματος ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς μέχρι τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μορφώσῃ γνώμην.

§5Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός, ἐὰν μὴ πρῶτον ψηφισθῶσι καὶ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια «περὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν» καὶ «περὶ τοῦ εἰσοδήματος», ἵνα γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποῖοι εἶναι οἱ πόροι, τοὺς ὁποίους θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἡ μελέτη τῶν δύο φορολογικῶν νομοσχεδίων ἐβράδυνεν, ἀλλ’ εὐτυχῶς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον εἶναι ἤδη εἰς τὸ πέρας του καὶ ἤδη μελετᾶται πρὸ καιροῦ. Τὸ ἄλλο ὅμως νομοσχέδιον ἐστάλη εἰς ἐπιτροπὴν καὶ θὰ ἐπιστραφῇ σήμερον ἢ αὔριον. Ὁπωσδήποτε καὶ τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἕτοιμον, ὥστε νὰ συζητηθῶσι τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια καὶ νὰ εἰσέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ βραδύτης τῆς ὑποβολῆς παρ’ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως προέρχεται, διότι ἤθελε νὰ μελετήσῃ μετὰ πολλῆς ἀκριβείας αὕτη τὸν Προϋπολογισμόν, ἓν πρὸς ἓν δηλαδὴ πάντα τὰ κονδύλια αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὑποθέτω ἤδη ὅτι θὰ εἶναι περὶ τὸ πέρας καὶ ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ὑποβληθῇ καὶ αὕτη πρὸς μελέτην εἰς τὴν Βουλήν.

§6Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εὑρέθη εἰς δυσχέρειάν τινα πρὸς σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως λόγῳ τοῦ ζητήματος τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων Ὅπως γνωρίζετε, ὁ Προϋπολογισμὸς στηρίζεται ἐπὶ ἑνὸς ἐσόδου 5,000,000, προερχομένου ἐκ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων τῶν νέων. Ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπί τινα καιρὸν δὲν προέβαινεν εἰς τὸ ἔργον της, ἐλπίζουσα ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐψήφιζε τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὥστε νὰ ἠδύνατο τὴν ἔκθεσίν της νὰ ἐστήριζεν ἐπὶ ψηφισθέντων νομοσχεδίων ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τοῦ τοιούτου μὴ γενομένου, ἕνεκα τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, ἠναγκάσθη νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐργασίαν της. Ἤδη ἡ ἔκθεσις εἶναι ἑτοίμη, θὰ ἀρχίσῃ δὲ ἐκτυπουμένη ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, καὶ πιστεύω ἐντὸς τῆς νέας ἑβδομάδος νὰ τὴν ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΚΔʹ (3724) περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀποστολίδης,

§8Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ γνωρίσω εἰς ὑμᾶς ὅτι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συγκαταλεχθῶ μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς οἱ πρωτεργάται τῆς συστάσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καταρτισθῇ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τότε τὰς ἐργασίας τοῦ πρώτου συνεδρίου, τοῦ συγκροτηθέντος ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ὡς ἀντιπρόεδρος. Πιστεύω ὅτι οἱ τότε συνάδελφοι θὰ ἐνθυμοῦνται πόσον ὑπεστήριξα τὴν σύστασιν ταύτην καὶ πόσον ἐχάρην, ὅταν ἐγένετο ἀποδεκτή, καὶ πόσον κατόπιν περισσότερον ἐχάρημεν, ὅταν εἴδομεν, ὅτι ὅ,τι ὑπέδειξε τὸ συνέδριον ἐκεῖνο ἐπραγματώθη ἐπὶ τέλους διὰ τῆς συστάσεως, διὰ τῆς παραδοχῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ψηφίσεως τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας, τὸ ὁποῖον ἤδη ζητεῖται νὰ συμπληρωθῇ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ὅταν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεγῶμεν ἀντιπρόσωποι καὶ νὰ παρακαθήσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ συνεδρίου τούτου, ἐλέχθη ὑπὲρ ἡμῶν ὅτι εἴμεθα νέοι ἄνδρες, βεβαίως ὄχι κατὰ τὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰς γνώσεις τὰς πολιτειακάς, τὰς ὁποίας ἕκαστος, ἐρχόμενος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὡς ἐφόδια, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐργασθῇ εὐδοκίμως ὑπὲρ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία καθ’ ἑκάστην προβάλλει καὶ ζητεῖ τὴν ψῆφον ἡμῶν, ζητεῖ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Συγκαταλεγόμενος μεταξὺ τῶν νέων αὐτῶν ἀνδρῶν, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι νομοσχέδιον τοιαύτης σκοπιμότητος, ὁποῖον τὸ ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἔχει ἀνάγκην νὰ προμελετηθῇ παρ’ ἡμῶν καὶ νὰ προμελετηθῇ εὐρέως, ἵνα οὕτω καταστῇ πραγματικὸς νόμος τοῦ Κράτους, δυνάμενος νὰ παράσχῃ τὰς ἐργασίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας οἱ συλλαβόντες τὴν ἰδέαν τῆς ὀργανώσεως καὶ οἱ κατόπιν ψηφίζοντες αὐτὴν εἶχον τὰς ἐλπίδας ὅτι θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Πολιτείαν. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη τῆς προμελέτης, νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ὀλίγον διάστημα τοῦ χρόνου, τὸ ὁποῖον παρῆλθεν ἀπὸ τῆς διανομῆς τοῦ νομοσχεδίου μέχρι σήμερον, δὲν ἦτο ἀρκετή, τοὐλάχιστον δι’ ἐμέ, ἵνα ἀνατρέξω εἰς ξένας νομοθεσίας ἢ εἰς τὰς γνώσεις ἄλλων πλέον πεπειραμένων ἐμοῦ, ἵνα δυνηθῶ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐκφέρω ὁπωσδήποτε γνώμας δυναμένας νὰ ἐπιφέρωσι βελτιώσεις τινάς, τὰς ὁποίας κρίνω λυσιτελεῖς, ὅπως τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν ψήφισίν του δυνηθῇ νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν λειτουργίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, πάντες ποθοῦμεν καὶ εὐχόμεθα. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ὑποβάλλεται, καὶ νὰ ὑποδείξω κατ’ ἐμέ, ἀτελείας τινὰς τῶν ἄρθρων τούτων. Ἔχω ὅμως τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, εἰ δυνατόν, συμφώνως πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος, εἰ δυνατὸν λέγω, νὰ δεχθῇ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἀποτελουμένην ἐκ διαφόρων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, ὅπως τοῦτο καταστῇ νόμος ἄρτιος καὶ δυνάμενος νὰ παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας πάντες παρ’ αὐτοῦ περιμένομεν.

§9Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ἦτο τακτικώτερον νὰ ἴδωμεν τὰς ἀτελείας πρῶτον.

§10Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἰμποροῦμεν νὰ συνδυάσωμεν ταῦτα πρὸς τὸ ζήτημα τὸ προηγούμενον, καὶ νὰ φέρωμεν τὰς βελτιώσεις ἐκείνας, διότι κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου καὶ Γεωργίας εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὅλας τὰς πρακτικὰς τάξεις παρὰ τῇ Κυβερνήσει, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μελετήσῃ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσιν ἡμᾶς, καὶ νὰ φέρῃ ταῦτα ὥριμα εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε κατόπιν καὶ ἡ θέσις ἡμῶν καὶ ἡ συζήτησις νὰ διευκολύνηται. Παραδείγματα τοιούτων ζητημάτων ὑπάρχουσιν ἄπειρα, ὡς τὸ ζήτημα τοῦ δασμολογίου καὶ ἄλλα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διὰ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ, διὰ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας δύναται νὰ συλλέγῃ ἀπευθυνόμενον πρὸς τοὺς ἐμπορικοὺς συλλόγους καὶ σωματεῖα, θὰ δύναται νὰ παράσχῃ ὅλας ἐκείνας τὰς ὑπηρεσίας διὰ τῶν ὁποίων τὸ Κοινοβούλιον θὰ δύναται νὰ ψηφίσῃ πράγματα ἐπωφελῆ διὰ τὴν χώραν, καὶ ὄχι νὰ ἀπασχολῆται περὶ ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἔχει γνῶσιν προηγουμένως.

§11Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου νὰ συναινέσῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἤδη, καὶ δικαίωμά του εἶναι νὰ σκεφθῇ ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν ἢ οὔ. Κατὰ τὸν νόμον «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου» ἔχει συστηθῆ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ διοικητικὸν συμβούλιον. Τὸ πρώτιστον τῶν καθηκόντων τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, κατὰ τὸν νόμον αὐτόν, εἶναι νὰ ἐπεξεργάζηται τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐγένετο ἡ τοιαύτη ἐπεξεργασία ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, καί, ἂν ἐγένετο ἐπεξεργασία τοιαύτη, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς συζητήσεως τὸ σχετικὸν πρακτικόν.

§12ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρακτικὸν δι’ οὗ ἐκρίθη ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπὸ τοῦ συμβουλίου;

§13Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή, κατὰ τὴν συζήτησιν, ποία ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου ἐξ ἧς ἐξαιρετικῶς τόση καὶ τοσαύτη καὶ τηλικαύτη γίνεται ὠφέλεια εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν γεωργίαν. Τόσῳ μᾶλλον ἐπεθύμουν νὰ ἔχω τὴν γνώμην, πρὸ τῆς συζητήσεως, τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου, καθόσον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, βλέπω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑπὸ συζήτησιν, διατάξεις, αἵτινες ἀφορῶσιν ὡρισμένα τινὰ πρόσωπα καὶ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς, νὰ εὐεργετῇ καὶ νὰ φιλοδωρῇ εἰς πρόσωπα θέσεις καὶ ἀμοιβάς, ἀλλ’ εἶναι διατεθειμένη, νομίζω καὶ πιστεύω, νὰ ἐξευρίσκῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ νὰ διορθοῖ αὐτάς, ὅπου αὗται τυγχάνουσι σφαλεραί. Βλέπω μάλιστα ἔν τινι διατάξει τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν πρωτοφανῆ αἰτιολογίαν, ὅτι πρέπει νὰ καταργῶνται καὶ οἱ διαγωνισμοὶ, προκειμένου περὶ ὡρισμένων προσώπων, διότι οἱ διαγωνισμοὶ δὲν ἄγουσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἡ αἰτιολογία αὐτὴ μοῦ ὑπενθυμίζει αἰτιολογίαν τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου Ὑπουργὸς ἔλεγε, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως ἔργου σοβαροῦ. Καὶ ἠρωτᾶτο ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος: ποῦ εἶναι ἡ μελέτη τοῦ ἔργου, νὰ τὴν καταθέσητε διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ τῆς δαπάνης; καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπήντησεν ὅτι τὰ μελετημένα ἔργα ἀπεδείχθησαν ὅτι ναυαγοῦν, καὶ πρέπει ἀμελετήτως νὰ εἰσαχθοῦν τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ εὐδοκιμοῦν! Αὐτὸν τὸν Ὑπουργόν, τοῦ ὁποίου μνείαν ἐποιησάμην, μοῦ ὑπενθυμίζει ἡ κατάργησις τοῦ διαγωνισμοῦ, διότι ἐὰν ὄντως προξενοῦν βλάβην οἱ διαγωνισμοί, θὰ παρεκάλουν νὰ ἔκαμνε τοιαύτην δήλωσιν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα καταργοῦντες τοὺς διαγωνισμοὺς εὕρωμεν ὑπαλλήλους καταλληλοτέρους διὰ τὰς ὑπηρεσίας.

§14Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ποῖος ἦτο ὁ Ὑπουργός;

§15Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τί τὸν θέλετε; Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συναινέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, τό γε νῦν ἔχον, τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ προσαγάγῃ οὗτος τὸ πρακτικὸν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὅπερ ᾐτησάμην. Πρὸς τούτοις νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐάν, κατὰ τὸ 1907 ὁ ἤδη ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν δευτέρας τάξεως Σπηλιόπουλος, ὑπηρέτησεν ὡς δασάρχης ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας, κατὰ τὸν μῆνα Ἰούνιον. Ἡ πληροφορία αὕτη μοὶ εἶναι ἀναγκαία, διότι ἔχω νὰ παρουσιάσω μερικὰ βουλεύματα καὶ μερικὰς ἀποφάσεις, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ ἔτι εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῶν καὶ τότε συζητοῦμεν.

§16Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶναι ἐντιμότατος ὁ κ. Σπηλιόπουλος.

§17Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι θὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβληθῇ τοὐλάχιστον ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη πρὸ τῆς πρώτης συζητήσεως, ὅπερ σημαίνει ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε, πρὸ πάσης συζητήσεως, ὅτι τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον εἶναι ἀτελές, εἶναι ἐλλιπές, εἶναι σφαλερόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσετέθη ἓν ἄρθρον.

§19Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, ἐν συγκρίσει νὰ μελετηθῶσιν ἀμφότερα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, νομίζω, ὅτι τοὐλάχιστον ἄνευ πολλῶν δυσκολιῶν θὰ ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς Ὑπουργείου νέου καὶ χωρὶς ἀκόμη νὰ παρουσιασθῶσι τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ ῥυθμίσωσιν εἰς τὰ καθέκαστα ἕνα μέγα κλάδον τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας δημιουργοῦμεν ἐκ τῶν προτέρων ὑπαλλήλους ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου, κατὰ τρόπον, ὅστις βεβαίως δὲν εἶναι λιτός, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι εἶναι ὑπεράγαν πολυτελής, τὸ δὲ νομοσχέδιον ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα, οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ πολλαχοῦ, ἀρχόμενον πιθανώτατα ἀπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ διὰ τῆς προχείρου συζητήσεως θὰ ἀποδειχθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω, χωρὶς νὰ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία.

§20ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§21Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μὲ παρεξήγησεν. Γνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοθετεῖν, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐζήτησα τὰ πρακτικά, ἐζήτησα ταῦτα, ἵνα διαφωτισθῶ ἐκ τῆς σοφίας τῶν ἀποτελούντων τὸ διοικητικὸν συμβούλιον καὶ ὄχι νὰ ἴδω ποῖαι γνῶμαι ἦσαν.

§22ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι πρόσωπα νὰ ἀποτελεσθῇ σήμερον τὸ συμβούλιον· ὥστε, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει ἀναγκαίαν τὴν γνώμην αὐτοῦ, δὲν ὑπάρχει κἂν σύμβουλος.

§23Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὑπάρχει. Πρὸ 6 μηνῶν εἶχε συνέλθει τὸ διοικητικὸν συμβούλιον καὶ γνωρίζω ὅτι προέβη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς ἐργασίαν καὶ εἶτα καὶ εἰς σύνταξιν πρακτικῶν. Βεβαίως ταῦτα ἀγνοεῖτε σεῖς, διότι ἀνάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον.

§24ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Ὄχι.

§25Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἴπετε καὶ ἄλλοτε ὄχι, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἦτο ἡ ἀλήθεια.

§26ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Ἡ ἀλήθεια ἦτο.

§27Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἴπετε ἄλλοτε, ὅτι ὁ Σπηλιόπουλος δὲν εἶχε διορισθῆ.

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπον ἐγώ.

§29Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπιμένω ναὶ ἢ ὄχι παρέπεμψε τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ Διοικητικὸν συμβούλιον;

§30ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἴτε συνεβουλεύθη τὸ τμῆμα ὁ Ὑπουργὸς εἴτε οὔ εἶναι ἀδιάφορον. Ὁ Ὑπουργὴς ὑπέβαλεν νομοσχέδιον...

§31Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὡραῖον πρᾶγμα. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἡμεῖς δικαίωμα νὰ φωτισθῶμεν. Ὁ Ὑπουργὸς ὑποβάλλει νομοσχέδιον...

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, καὶ ὑποτιθεμένου ὅτι ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, δυνάμεθα νὰ σᾶς τὰ ἀρνηθῶμεν.

§33Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν λέγετε ὅτι τὸ ἀρνεῖσθε; Ἄλλως τε δὲν εἶναι ἔγγραφα μυστικά, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ προσαχθῶσιν ἐνταῦθα. Ἡ Βουλὴ κατήρτισε συμβουλευτικὸν σῶμα διὰ τὸν Ὑπουργὸν καὶ δύναται νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ἔχει τὸ διοικητικὸν συμβούλιον. Ἤδη ἀρνεῖσθε. Εἶναι δικαίωμά σας νὰ ἀρνηθῆτε, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅτι καταχρᾶσθε τοῦ δικαιώματός σας.

§34ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις δὲν ὑπάρχει καὶ ἀξίωσις.

§35Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἄλλος κύριος ποῦ καταλαμβάνει καλά.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τις τὸν λόγον;

§37Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἀπεφασίσθη νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§39Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, ἂν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ.

§40Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ.

§41Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀφοῦ θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§42ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι, ἐζητήθη νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, καίτοι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, διότι δὲν πρόκειται νὰ ὀργανώσῃ νέον θεσμὸν οὔτε νὰ τὸν μεταβάλῃ οὐσιωδῶς, ἀλλὰ πρόκειται ἐλλείψεις τινὰς νὰ συμπληρώσῃ, παρατηρηθείσας κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ νέου Ὑπουργείου. Ἐν τούτοις δεχόμεθα νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις ὅμως νὰ προσαγάγῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς καὶ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ. Ἀλλὰ δεχόμεθα τοῦτο ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, διότι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ἀγαθὴ προαίρεσις διὰ τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν, νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐδέχθημεν τὴν πρότασίν σας περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν, δύναται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ ἄλλως τε κατὰ τὸ νέον Σύνταγμα εἰς δύο ἀναγνώσεις θὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια. Ἄν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτόν, ἵνα διευκολυνθῇ σήμερον ἡ ψήφισις εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν ἄνευ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἀφοῦ ψηφισθῇ μετὰ συζήτησιν, διότι τὸ νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως, δὲν ἀποτελεῖ αʹ ἀνάγνωσιν.

§44ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἐν ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς. Εἶναι περιττὴ ἡ ἐπιτροπή.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι μακρὸν καὶ ἔχομεν ἀνάγκην συντόνου ἐργασίας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἰς τὰς ἑστίας των διὰ τὰς ἐπερχομένας διακοπάς. Εἶναι λοιπὸν φυσικὸν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀφίνῃ ν’ ἀπόλλυται χρόνος. Ἄν οἱ Κύριοι, οἱ προβαλόντες τὰς ἀντιρρήσεις, ἐννοοῦσι νὰ συζητήσωσι διὰ μακρῶν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ ἔπειτα νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν τὸ νομοσχέδιον, θ’ ἀπολέσωμεν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ, διότι δύνανται νὰ ἀφήσωσι νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, νὰ παραπεμφθῇ δ’ εἶτα εἰς ἐπιτροπήν, ὅπου νὰ προσέλθωσι νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅλας τὰς τροπολογίας, θὰ ὑπολείπονται δὲ δύο ἀναγνώσεις καὶ δύο ψηφίσεις, ἵνα γίνῃ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἄν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτόν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προχωρήσῃ εἰς συζήτησιν, μὴ ἀποδεχομένη πλέον τὴν εἰς ἐπιτροπὴν παραπομπήν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§47Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε τακτικὴ ἀπέδειξεν, ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν συζητοῦνται, εἴτε εἰς τὴν αʹ εἴτε εἰς τὴν βʹ εἴτε εἰς τὴν γʹ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σκοπεῖ τὴν θεραπείαν προσωπικῶν ἀναγκῶν καὶ πρὸ πάντων ἔχει αὐτὴν τὴν ἀφορμήν, διότι ἐπαρουσιάσθη ἓν κενόν, τὸ ὁποῖον προὐκάλεσεν ἔλεγχον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπωφελοῦνται οἱ ἁρμόδιοι τῆς εὐκαιρίας ταύτης ὅπως παρεισβάλωσι καὶ ἄλλας διατάξεις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν τοῦτο καὶ κατόπιν νὰ διεξαχθῇ μία συζήτησις, ἥτις, εἴτε εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν γίνῃ εἴτε εἰς τὴν βʹ, θὰ ἀρκέσῃ ἵνα μορφώσῃ γνώμην ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν παρετηρήθη κωλυσιεργική τις τάσις δι’ οἱονδήποτε νομοσχέδιον, δὲν ἐννοῶ δὲ πῶς θὰ προκύψῃ τοιαύτη δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν ἐπωφελῆ. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει περὶ τῶν ἀγαθῶν προθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ τὴν ὑποβολήν της θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ πολλῶν συζητήσεων.

§48Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον, οὐχὶ διὰ νὰ ζητήσω παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι, ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ οὐδὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, περὶ τῶν ὁποίων κυρίως πρόκειται, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ ἐπεχείρησα νὰ ζητήσω ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διότι δὲν ἐθεωρεῖτο ὅτι θὰ συζητηθῇ σήμερον τοῦτο, ἀλλὰ τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια, καὶ δὲν εἶχον λάβει τὸν καιρόν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ συναρμολογήσω τὰς προτεινομένας τροπολογίας πρὸς τὸν κείμενον νόμον, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν διενεμήθη ἡ τροπολογία.

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ γίνεται· ἄνευ ὅμως παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν.

§50Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ ἐζήτησα.

§51Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ἐπιτροπή.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον ἄνευ παραπομπῆς εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου».

§53ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐάν ποτε προσαχθῇ νομοσχέδιον κανονίζον τὸν χρόνον τῆς ἐργασίας, θὰ ψηφίσω κατ’ ἀρχήν, ὑπὲρ αὐτοῦ. Τό γε νῦν ἔχον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω κατ’ ἀρχὴν καὶ γενικώτερον, ποῦ τέλος πάντων θὰ σταματήσωμεν διαρκῶς ἐπιβαρύνοντες τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μὲ δαπάνας; Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων, δημοσίων ὑπηρετῶν, προσθήκης ἐργατῶν, προσθήκης, προσθήκης, προσθήκης, ὅπερ σημαίνει δαπάνην, δαπάνην, δαπάνην, δαπάνην. Δὲν πρόκειται, τό γε νῦν ἔχον, περὶ ὀκταώρου ἐργασίας, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον πρέπει τις νὰ ἐρωτᾷ τοιουτοτρόπως, διότι οὔτε τὸ πρῶτον, οὔτε τὸ δεύτερον, οὔτε τὸ τρίτον νομοσχέδιον εἶναι, ὅπερ εἰσάγεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τῆς καλουμένης ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως, ἔχον προσωπικὸν χαρακτῆρα, ἑπομένως ἀφορῶν πρόσωπα. Ἐπὶ παραδείγματι, προστίθεται εἷς γραμματεὺς ἔχων βαθμὸν καὶ μισθὸν Ὑπουργικοῦ γραφέως πρώτης τάξεως καὶ διοριζόμενος ἐκ τῶν ἐχόντων προσόντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων ἢ γραφέως δευτέρας τάξεως τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου, ἢ γραφέως δευτέρας τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων, πρόκειται περὶ ἑνὸς κυρίου Καλογήρου, τὸν ὁποῖον προστατεύει ὁ τμηματάρχης κ. Κοφινᾶς. π. χ. «Ἐπιτρέπεται ἐπίσης, ὅπως, προτάσει τοῦ τε Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ἐργοστασιάρχου τοῦ Ἐθν. Τυπογραφείου, αὐξάνηται διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ δραχ. 10 κατὰ μῆνα ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ, μετὰ πενταετῆ εὐδόκιμον ἐπὶ τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἢ μισθῷ ὑπηρεσίαν. Ἡ αὔξησις αὕτη δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐκ δευτέρου κατόπιν συμπληρώσεως δευτέρας πενταετίας». Καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἄρθρου· «εἰς τὸν σιδηρουργὸν μηχανικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου χορηγεῖται μηνιαῖον ἐπιμίσθιον δραχμῶν τριάκοντα». Ὁ σιδηρουργὸς μηχανικὸς ἔχει ἤδη μηνιαῖον μισθὸν δραχμῶν 150, θὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία του κατὰ 10 δραχμάς, θὰ γένηται 160, παρέχεται εἰς αὐτὸν καὶ ἐπιμίσθιον 30 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Διατί; Διότι ἅπαξ ἢ δὶς τῆς ἡμέρας θὰ μεταβῇ νὰ ἴδῃ τὴν γκαζομηχανὴν τὴν ὁποίαν καὶ εἷς παῖς ἀκόμη, ὅταν εἶναι γνώστης τῆς λειτουργίας τῆς γκαζομηχανῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνῃ. Καθ’ ὅλον τὸ ἄλλο διάστημα τῆς ἡμέρας ἀσχολεῖται εἰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας καὶ πάλιν τοῦ τμηματάρχου κ. Κοφινᾶ. Εἶναι τέλος πάντων πράγματα αὐτά; Καὶ ἄλλοτε εἶπον ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοῦ Κράτους μερικοὶ τοιοῦτοι κύριοι, ἐπιτηδευόμενοι τὸν νομοθέτην, νὰ μᾶς ἀπαλλάξωσι τῆς παρουσίας των. Δὲν εἶνε κατάστασις κ. Ὑπουργέ· διὰ ῥαβδισμῶν πρέπει νὰ τὸν ἀποδιώξητε τοῦ Ὑπουργείου.

§54Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι καλὸς ὑπάλληλος;

§55ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι καλὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ ἐργασίαν ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ δραχμὰς 60, 70, 80 καὶ πληρώνει ἤδη τὸ Κράτος 160. Διατί καὶ 30 ἀκόμη; Εἶναι ἀπαράδεκτον ὅμως τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζει· (Ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ ἔτους 1911 ἀναγράφεται πίστωσις δρ. 7,500 πρὸς πρόσληψιν ἐκτάκτων στοιχειοθετῶν. Ἡ πρόσληψις αὐτῶν γενήσεται διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατόπιν κοινῆς προτάσεως τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ἐργοστασιάρχου τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ὁριζούσης καὶ τὸ ἡμερομίσθιον τῶν στοιχειοθετῶν τούτων». Νομίζω, ὅτι τὰ ποσὰ τῶν δαπανῶν τὰ ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμός, ὁ Προϋπολογισμός, ὅστις θὰ ἀποβλέπῃ ποῖον ποσὸν ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς νόμου, ἀλλ’ ὁ νόμος νὰ ὁρίζῃ τὴν δαπάνην, νομίζω ὅτι εἶναι ἄνω ποταμῶν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατόπιν κοινῆς προτάσεως τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ ἐργοστασιάρχου θὰ ὁρίσῃ τὸ προσωπικὸν τῶν ἐκτάκτων στοιχειοθετῶν πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ μοιράζουν αὐτὰς τὰς 7,500 δραχμάς. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά, συμβιβαζόμενα μὲ πολίτευμα ὡς τὸ ἡμέτερον. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμήν, ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας σεβαστοῦ συναδέλφου κ. Δραγούμη, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει μετά τινος ἀφελείας νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰς ἐλαχίστας παραβάσεις τοῦ πολιτεύματος. Διότι ἀποκτῶμεν ἕξεις διὰ τὰς παραβάσεις καὶ ὡς εἶπον οἱ ἐγγυηταί μας Πλάτων καὶ Ἀριστοτέλης «ὥσπερ αἱ μικραὶ δαπάναι ἐξαντλοῦσι τὰς μεγάλας οὐσίας, οὕτω καὶ αἱ μικραὶ παρανομίαι ἀνατρέπουσι τὰς Πολιτείας». Σᾶς φαίνεται παράδοξον τοῦτο; Εἰς ἐμὲ δὲν φαίνεται παράδοξον, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν τὴν ἀκράδαντον, ὅτι ἡ σημερινὴ πολιτικὴ ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν κατάλυσιν τοῦ παντός. Διότι ἐμπιστεύεται πολὺ εἰς τὰς προϋποθέσεις, ἐμπιστεύεται πολὺ εἰς τοὺς σκοπούς, καὶ δὲν ἀποβλέπει εἰς τίποτε ἄλλο. Εἶσθε ἐντολοδόχοι καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν τὰς προθέσεις καὶ σκοπούς σας νὰ πραγματοποιῆτε κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ἡ δαπάνη θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ νόμος νὰ ὁρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν δαπάνην ταύτην, δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ πολίτευμα. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνω εἶναι ἄνω ποταμῶν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησίν μου, εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσωμεν εἰς τὰς δαπάνας, διότι κατὰ τὸ ἔτος 1911 καὶ 1912 θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν κίνδυνον μὲ τὰ 45 ἢ 47 ἑκατομμύρια τοῦ δανείου, ἀλλὰ μετὰ τὸ 1912 φοβοῦμαι, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἀρχίσῃ βίον φθισικοῦ, καὶ τότε ὅλα τὰ μεγάλα ὄνειρα, ὅλαι αἱ μεγάλαι στρατιωτικαὶ παρασκευαί, διὰ τὰς ὁποίας ἐπαιρόμεθα, θὰ εἶναι ὄνειρα ἀπραγματοποίητα, καὶ θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀπόγνωσις. Καὶ θὰ εἶναι κρῖμα μετὰ τὴν ἀνόρθωσιν νὰ ἀρχίσῃ ἡ φθίσις, κατὰ τὸν τρόπον ὁ ὁποῖος παρουσιάζει τὴν φθίσιν ἡ ὁποία ἐπέρχεται μετὰ πρόωρον ἀνάπτυξιν.

§56Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὡς ἄνθρωπος ζήσας ἐπὶ δύο δεκάδας ἐτῶν ἐγγύτατα πρὸς τὰ τυπογραφικὰ πιεστήρια, καὶ ὡς ἀντιπροσωπεύων, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τὴν φιλότιμον τάξιν τῶν τυπογράφων, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμβάλω εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος, τοῦ ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, εἰς τὸ ὁποῖον μεγάλη μερὶς τῶν ἐντύπων τῆς Δημοσίας ὑπηρεσίας ἐκτυποῦται, διότι δὲν ἐκτυποῦνται πάντα. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀποτελεῖ τροπολογίαν τοῦ νόμου ΓΡΔʹ τοῦ 1905, ὁ ὁποῖος διέπει τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον. Διὰ τοῦτο δράττομαι τῆς εὐκαιρίας ὅπως ἀναπτύξω σκέψεις τινάς, καίτοι σέβομαι τὴν σπουδὴν τῆς Βουλῆς, συντελεστικὰς πρὸς τὸ παρὸν νομοθετικὸν ἔργον αὐτῆς. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κύριοι συνάδελφοι, τῆς ἀναρχίας τοῦ ἐθνικοῦ τυπογραφείου, καθ’ ἣν ἐστρατολογοῦντο οἱ ἔκτακτοι ἐργάται αὐτοῦ, ἵνα φέρωσι τὰς περιφήμους σανίδας, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν διωρίζοντο μοναχοὶ καὶ ἡγούμενοι καὶ ναῦται, ὡς ἐργάται ἔκτακτοι τοῦ ἐθνικοῦ τυπογραφείου μέχρι τῆς σημερινῆς ἐποχῆς, ὑπῆρξαν πολλὰ τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῦ 1905 δὲν κατώρθωσε νὰ συμπληρώσῃ. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τροπολογίαν τινά, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἰδίως τὴν βελτίωσιν πρῶτον τοῦ ἐθνικοῦ τυπογραφείου, ἀλλὰ καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἐν αὐτῷ ἐργαζομένων. Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐν πρώτοις ὅτι οἱ πιεσταί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν κλεῖδα ἐν τῷ τυπογραφείῳ, εἶναι πολλοὶ ὀλίγοι· καὶ ἐνῷ βλέπομεν τυπογραφικὰ καταστήματα τῆς πρωτευούσης, μὴ ἔχοντα βεβαίως τὴν ἐργασίαν τοῦ ἐθνικοῦ τυπογραφείου, νὰ ἔχουν τρεῖς καὶ τέσσαρας πιεστάς, ἀφ’ ἑτέρου βλέπομεν τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον μὲ 15 πιεστήρια νὰ ἔχῃ μόνον δύο πιεστὰς πρώτης τάξεως. Εἰς τὸ μοναδικὸν διὰ τὴν Ἀνατολὴν τυπογραφεῖον Μάϊσνερ καὶ Καργαδούρη, τὸ ὁποῖον ἔχει τρία μεγάλα καὶ τρία–τέσσαρα μικρὰ πιεστήρια, ὑπάρχουσι τρεῖς πιεσταὶ ἰσοδυναμοῦντες κατὰ βαθμὸν μὲ πιεστὰς πρώτης τάξεως; πλὴν αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Μάϊσνερ, τοῦ ἑτέρου τῶν διευθυντῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄφθαστος καὶ ἀπαράμιλλος ἀρχιπιεστής ἐν Ἑλλάδι. Ἐπίσης εἰς τὸ τυπογραφεῖον τοῦ Σακελλαρίου, ὅπου ὑπάρχουσι τρία πιεστήρια, ὑπάρχουσι δύο πιεσταί. Διὰ τοῦτο, διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ζητῶ ὅπως, εἰς τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας δύο πιεστὰς πρώτης τάξεως, ἐκ τῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου προσλαμβανομένων, δύο νέων τοιούτων ὁ εἷς ᾖ πρώτης τάξεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ ἀρτιωτέρα ἡ λειτουργία τῶν πιεστηρίων. Κατόπιν ἔρχονται οἱ χαρτοθέται, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν κατωτάτην βαθμίδα τοῦ πιεστοῦ. Εἰς ὅλα τὰ τυπογραφικὰ καταστήματα, ὁ προαλειφόμενος διὰ τὴν θέσιν τοῦ πιεστοῦ, προϋπηρετεῖ ὡς χαρτοθέτης καὶ προάγεται εἰς πιεστὴν τρίτης τάξεως, καὶ οὕτω καθεξῆς. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ἵνα, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν ἀποδεχθῆ ταύτην, ὁ χαρτοθέτης προάγεται μετὰ ὡρισμένην θητείαν, μετὰ πενταετῆ αἴφνης εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, εἰς πιεστὴν τρίτης τάξεως. Ἐπίσης θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ αὐξηθῇ ἡ ἀμοιβὴ τῶν χαρτοθετῶν. Εἰς ὅλα τὰ τυπογραφικὰ καταστήματα οἱ χαρτοθέται ἀμείβονται ἀπὸ τριῶν μέχρι πέντε δραχμῶν καθ’ ἡμέραν, δηλαδὴ ἀναλογεῖ μισθὸς 90 δραχμῶν καὶ 150 μηνιαίως. Εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον ἔχομεν μισθὸν 70 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἐπίσης εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ ἀμοιβῆς τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει ὅτι εἰς ὅλα τὰ δημοσιογραφικὰ γραφεῖα οἱ διορθωταὶ δὲν ἔχουσι μισθὸν μικρότερον τῶν 100 δραχμῶν.

§57Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουσιν 150 δραχμάς.

§58Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἶπον οὐχὶ μικρότερον τῶν 100 δραχμῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑποχρεοῦνται νὰ διορθώνωσιν ἓν φύλλον τετρασέλιδον καὶ ἑξασέλιδοιν ἔστιν ὅτε ἐφημερίδος εἰς τὸ εἰκοσιτετράωρον, εἰς δὲ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ὅπου ἔχουσιν εἰκοσαπλασίαν, ἂν μὴ περισσότεραν ἐργασίαν, οἱ διορθωταὶ ἔχουσι μικρότερον μισθόν.

§59Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ διορθωταὶ τῶν ἐφημερίδων ἀναλαμβάνουσι καὶ ἄλλας ἐργασίας.

§60Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Βεβαίως, ἐργάζονται καὶ εἰς δύο ἐφημερίδας καὶ διορθώνουσι καὶ περιοδικά. Ἀλλ’ ἔρχεται κατόπιν τὸ ζήτημα τῶν διαγωνισμῶν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα Νόμον ͵ΓΡΔʹ τοῦ 1905, διὰ νὰ γίνῃ προαγωγή, οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα, ὑποβάλλονται εἰς μίαν δοκιμασίαν ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, τοῦ ἐργοστασιάρχου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ παρουσία τοῦ ἐργοστασιάρχου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δοκιμασίας δίδει τὴν μεγαλειτέραν λαβὴν εἰς τὰς προσωποληψίας. Βεβαίως ὁ ἐργοστασιάρχης ἔχει τὰς συμπαθείας του, τὰς ἀδυναμίας του, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὰς ἀντιπαθείας του, καὶ γνωρίζομεν ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὅτι πολλάκις ὁ ἐργοστασιάρχης παρενέβαλε τοιαῦτα προσκόμματα εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἐργατῶν τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου, ὥστε νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν παραμονὴν πλέον ἐν αὐτῷ τῶν ἐργατῶν, τῶν ὑπὸ διωγμόν, οὕτως εἰπεῖν, διατελούντων. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ μετεῖχον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δύο ἐργοστασιάρχαι ἢ διευθυνταὶ τυπογραφείων, ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν τυπογραφείων, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἠσφαλίζετο ἡ ἀμερόληπτος ἐνάσκησις τῶν καθηκόντων τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Τελευταῖον ἔρχεται τὸ ζήτημα τῶν στιχοτυπιστῶν. Μοὶ δίδεται μία εὐκαιρία, κύριοι Συνάδελφοι, ὅπως διὰ βραχέων ἀναπτύξω κατὰ δύναμιν, τὰ τῶν στιχοτυπικῶν ἐν γένει μηχανῶν. Ἀπό τινος εἰσήχθησαν ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τοῦ τύπου αἱ μηχαναὶ αὗται, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνεται, οὕτως εἰπεῖν, ἡ κατὰ στίχον στερεοτυπία τοῦ ἐντύπου. Αἱ μηχαναὶ αὗται βεβαίως εἶναι πολύτιμοι διὰ τὰς ἐξωτερικὰς ἐργασίας, πρὸ παντὸς μάλιστα διὰ τὰς ἐφημερίδας, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ διὰ τὸ βιβλίον, διότι εἰς τὸ βιβλίον, ὅπου ἀπαιτεῖται, οὕτως εἰπεῖν, ἀπόδοσις τῆς ἐννοίας, καὶ ὅπου ὑπάρχει κίνδυνος διὰ τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς κόμματος ἢ μιᾶς στιγμῆς, νὰ μεταβληθῇ ἡ ἔννοια, διὰ τὸ βιβλίον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι αἱ μηχαναὶ αὗται. Εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, ὅπου πρέπει νὰ ἀποδίδεται τὸ κείμενον καὶ ἡ ἔννοια κατὰ τὸ χειρόγραφον, εἶναι κυριολεκτικῶς ἄχρηστοι αἱ μηχαναὶ αὗται. Ὁ στίχος ἅπας συντιθέμενος, ἐὰν ἔχῃ τὸ παραμικρὸν τυπογραφικὸν λάθος, πρέπει ἐκ νέου νὰ ἀποσυντεθῇ ἢ μᾶλλον νὰ τακῇ ἐκ νέου καὶ ἐκ μετάλλου νὰ μεταβληθῇ πάλιν εἰς στίχον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ γίνηται ἡ ἐργασία δίς, τρίς, τετράκις, μέχρις οὗ ἀποδοθῇ τὸ κείμενον πιστῶς. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον διατί θὰ γίνηται χρῆσις τῶν στιχοτυπικῶν τούτων μηχανῶν εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, ἀφοῦ εἷς ἐργάτης καλῶς ἐξησκημένος ἀποδίδει ἴσως τὴν αὐτὴν ἐργασίαν.

§61Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Προστίθεται δαπάναι;

§62Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Βεβαίως. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι μία τοιαύτη μηχανὴ στιχοτυπική, στοιχίζει 20.000 δραχμῶν, καὶ μετὰ διετίαν εἶναι σχεδὸν ἄχρηστος· ὅτι δὲ ἀπαιτεῖ 15 δραχμῶν καθ’ ἡμέραν δαπάνην ἵνα λειτουργῇ, καθ’ ὃν χρόνον ἀποδίδει τὴν αὐτὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδει εἰς ἐργάτης ἀμειβόμενος διὰ 4½ ἢ 5 δραχμῶν ἡμερησίως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἡ στιχοτυπικὴ μηχανὴ φθείρει τὴν ζωὴν τοῦ ἐργάτου, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἀτμαγωγοὶ σωλῆνες, ὅπως λέγονται, ἐπειδὴ οἱ ἀτμοὶ τοῦ ἀντιμονίου, τοῦ μολύβδου ἢ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνυπάρχοντος καὶ συνεξατμιζομένου ἀρσενικοῦ εἶναι δηλητηριώδεις, ὁ ἐργάτης, ὅστις χειρίζεται τὰς μηχανὰς ταύτας, ὑπόκειται εἰς γάγγραιναν τοῦ πνεύμονος, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐντὸς ἔτους τὸ πολύ.

§63Σ. ΣΙΜΟΣ. Εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅπου γίνεται μεγίστη χρῆσις αὐτῶν, δὲν ὑπάρχουσιν ἐκεῖ αὐταὶ αἱ συνθῆκαι τῆς ὑγιεινῆς;

§64Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐκεῖ ἔχει ληφθῆ πᾶν μέτρον ἀσφαλείας ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Ἄλλως τε εἶπον ὅτι διὰ τὰς ἐφημερίδας εἶναι πολύτιμοι αἱ μηχαναὶ αὗται αἱ λινοτυπικαί, διὰ τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον ὅμως δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι.

§65Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ὅτι αἱ μηχαναὶ αὗται θὰ ἐπιφέρωσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν μείωσιν δαπανῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ ἐργάται ἐργάζονται ὑπὸ πολὺ ὑγιεινοτέρους ὅρους διὰ τῶν μηχανῶν τούτων, διότι ὁ ἐργάτης κάθηται ἐργαζόμενος καὶ δὲν ὑφίσταται τὰς συνεπείας τῆς ὀρθοστασίας.

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ λινοτυπικαὶ μηχαναὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, διότι τὸ δοκίμιον εἰς αὐτὰς δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν εὐχεροῦς διορθώσεως, καὶ ἑπομένως, ὅταν θὰ πρόκηται περὶ ἐπισήμου κειμένου, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτῶν.

§67Σ. ΣΙΜΟΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος ὅτι μετὰ διετίαν εἶναι ἄχρηστοι αἱ μηχαναὶ αὗται. Τὸν βεβαιῶ ὅτι οὔτε μετὰ μίαν εἰκοσαετίαν ἔχουσι νὰ πάθωσι τίποτε. Αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετηθῇ ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς.

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διόρθωσις.

§69Σ. ΣΙΜΟΣ. Δυνατωτάτη.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅταν γίνῃ τὸ σφάλμα δὲν διορθοῦται.

§71Σ. ΣΙΜΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριε· διορθοῦται.

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ φύγῃ ὁλόκληρον τεμάχιον.

§73Σ. ΣΙΜΟΣ. Ὄχι. Ὁρίστε τὸ βράδυ εἰς τὸ τυπογραφεῖον νὰ ἴδητε.

§74Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγῳ τοῦ ἀνθυγιεινοῦ νομίζω, ὅτι γνωρίζετε, ὅτι οἱ ξέναι νομοθεσίαι ἐπιβάλλουσι μόνον πεντάωρον ἐργασίαν τῶν τοιούτων μηχανῶν.

§75Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Λάθος ἔχετε.

§76Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται σήμερον ἀμέσως περὶ τῶν λινοτυπικῶν μηχανῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω, εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μακρότατον ὑπόμνημα ὑποβληθὲν ἐκ μέρους τῆς Ἀλληλοβοηθητικῆς Ἀδελφότητος τῶν Τυπογράφων, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω.

§77Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τύχην γνωρίζω τὰ περὶ μηχανῶν καὶ τὰ περὶ στοιχειοθεσίας, διότι ἐγεννήθην τυπογράφος, ἔζησα ἐν τοῖς τυπογραφείοις, καὶ ἀνέθρεψα τυπογράφους, αὐτοὺς δὲ τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε ἐγὼ τοὺς ἀνέθρεψα, ἐγὼ τοὺς ἔκαμα νὰ εἶναι ἐργάται, καὶ τὸν Μάϊσνερ καὶ τὸν Καργαδούρην καὶ ὅσους ἀναφέρετε ἐδῶ. Νὰ σᾶς δώσω λοιπὸν μίαν ἐξήγησιν περὶ λινοτυπικῶν καὶ μονοτυπικῶν μηχανῶν. Ἡ λεγομένη στιχοτυπικὴ μηχανὴ ἔχει περίπου τὸν μηχανισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν αἱ δακτυλογραφικαὶ μηχαναί, στοιχειοθετοῦσι δὲ μήτρας· στοιχειοθετοῦσι δὲ ταύτας κατὰ στίχον πολὺ ταχύτερον ἢ ὅσον γίνεται ἡ στοιχειοθέτησις τῶν στοιχείων. Ἡ μονογραφικὴ μηχανὴ συνίσταται ἐκ δύο μηχανῶν, ἡ μία εἶναι δακτυλογραφικὴ καὶ ἀποτυποῖ ἢ μᾶλλον τρυπᾷ ἕνα κύλινδρον χάρτου, ὁ ὁποῖος μεταφέρεται εἰς μίαν ἰδιαιτέραν μηχανήν, ἡ ὁποία ἐργάζεται μόνη της, καὶ ἡ ὁποία ὁδηγουμένη ἀπὸ τὰς ὀπὰς τῆς ταινίας αὐτῆς, στοιχειοθετεῖ λέξεις εἰς στίχους. Τὰ ἔντυπα, τὰ ὁποῖα γίνονται διὰ τῆς μονοτυπικῆς μηχανῆς, δύνανται νὰ διορθωθῶσιν ὅπως καὶ ἂν στοιχειοθετηθῶσιν, ἀλλ’ ἡ στιχοτυπικὴ μηχανὴ ἔχει ἀνάγκην διὰ πᾶν λάθος νὰ γίνεται νέος στίχος. Ἀλλ’ ἡ ταχύτης, μετὰ τῆς ὁποίας γίνεται ὁ νέος στίχος, εἶναι ἀνώτερος τῆς ταχύτητος μετὰ τῆς ὁποίας διορθώνει εἷς ἐργάτης ἓν μόνον λάθος εἰς μίαν γραμμήν. Εἶπε πρὶν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις περὶ τοιούτων μηχανῶν διὰ τὰ τυπογραφεῖα, τὰ ὁποῖα κάμνουσιν ἐργασίαν ὁπωσδήποτε καλήν. Γνωρίζω, ὅτι τὰ Ἐθνικὰ τυπογραφεῖα τῆς Εὐρώπης, ἔχουσι συνήθως ἑκατὸν μονοτυπικὰς καὶ ἑκατὸν στιχοτυπικὰς μηχανάς, καὶ οὐδένα ἴσως ἐργάτην, κάμνουσι δὲ ταῦτα ἐργασίαν πολὺ ἀνωτέραν τῆς ἰδικῆς μας. Ἀκόμη δὲ αὐτὴ ἡ στιχοτυπικὴ μηχανή, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὡς δίδουσα ἐργασίαν ὄχι τόσον λεπτήν, καὶ αὐτὴ ἀκόμη κάμνει πίνακας, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν γνωρίζετε ἐδῶ ὅτι ἡ ἐργασία τῶν πινάκων εἶναι δυσχερεστέρα τῆς συνήθους ἐργασίας. Ὥστε ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ καινοτομήσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡμεῖς γνωρίζομεν καλλίτερα ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, ἡ ὁποία ἀνέπτυξε τὴν Τυπογραφίαν διὰ τῶν μηχανῶν, καὶ κατώρθωσε νὰ τυπώνῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν τετυπωμένα, τὰ Εὐρωπαϊκὰ συγγράμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀνώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τυπώνομεν ἐδῶ διὰ τῶν στοιχειοθετῶν; Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ὕψος τῆς Εὐρώπης, ἡ ὁποία ἔσχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἀνακαλύψῃ τὰς μηχανὰς ταύτας, καὶ νὰ νομίζῃ ὅτι αἱ μηχαναὶ αὐταὶ ἐβελτίωσαν τὴν τέχνην τὴν τυπογραφικήν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας θὰ εἴπω δύο λέξεις. Μᾶς ὡμίλησαν περὶ ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι πάσχουν καὶ ἀποθνήσκουν. Τὸν ἐργάτην, τὸν ἔχοντα τὴν μεγαλυτέραν ἡλικίαν εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον, τὸν ἔχει τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον. Εἶναι ἡλικίας 85 ἐτῶν, καὶ ἔφυγεν ἐκ τοῦ τυπογραφείου, διότι ἐβλάβη ὁ ὀφθαλμός του, ἦτο δὲ διαρκῶς ἐντὸς τοῦ μολύβδου καὶ ἀνέπνεεν ὅλα αὐτὰ τὰ δηλητήρια, περὶ ὧν ὡμιλήσατε. Εἶναι ὁ στοιχειοθέτης Ἀποστόλου. Ὁ ἄλλος δὲ ἐξ αὐτῶν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐνεφάνισα εἰς τὸν τυπογραφικὸν κόσμον, εἶναι στιχοτύπης καὶ κάμνει λινοτυπίαν καὶ εἶναι 65 ἐτῶν, ὑπηρετεῖ δὲ ὑπὲρ τὰ 45 ἔτη ἐντὸς τῶν ἀτμῶν τοῦ ἀντιμονίου καὶ τοῦ μολύβδου.

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πόσοι ἀπέθανον μέχρι τοῦδε;

§79Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐγὼ γνωρίζω πολὺ ὀλίγοι· ἀλλ’ ἔχετε τὴν στατιστικὴν καὶ θὰ ἴδητε ἐξ αὐτῆς ὅτι ἡ ἀσθένεια ἐκ τῆς ὁποίας ἀπέθανον οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς ὅσα λέγετε σεῖς. Αὐτὰ εἶπον μόνον καὶ μόνον διότι ἐγένετο λόγος εἰδικὸς περὶ μηχανῶν· ἡ Εὐρώπη ἐνόμισεν ὅτι, πραγματικῶς, διὰ τῆς ἀνακαλύψεως τῶν μηχανῶν προστατεύεται ἡ ὑγεία τῶν ἐργατῶν, διότι οἱ μεταχειριζόμενοι τὰς μηχανὰς προστατεύονται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἐργαζομένους διὰ τῶν χειρῶν ὀρθίως, διότι οὗτοι βλάπτονται ἐκ τῆς ὀρθοστασίας, καὶ διὰ λόγους ὑγιεινοὺς ἀντικατέστησαν τοὺς ἐργάτας διὰ τῶν μηχανῶν καὶ οἱ ἐργάται εἶναι εὐγνώμονες διὰ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτήν. Εἶναι δὲ γενικῶς ἐν χρήσει εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην αἱ μηχαναί. Πρώτην φορὰν ἐδῶ εἶδον ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος κηρύσσεται ἐναντίον τῆς μηχανῆς ταύτης ἡ ὁποία σώζει τὸν ἐργάτην ἀπὸ ὑπερβολικοὺς κόπους καὶ κάμνει πολὺ καλλιτέραν ἐργασίαν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν αὐτὸ δὲν τὸ θεωρῶ ἄξιον συζητήσεως περαιτέρω, καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ τοῦ νόμου. Αἱ ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ὑπεβλήθησαν ἀφ’ ἑνὸς ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ ὁ ὁποῖος τὰς δαπάνας εὗρεν ὑπερβολικάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑπὸ τῶν δύο προλαλησάντων οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ αὐξηθῶσιν αἱ δαπάναι αὗται. Τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ. Δὲν δέχομαι τὴν αὔξησιν τὴν ὁποίαν προτείνετε διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω τὸν ἐκ Λακωνίας Συνάδελφον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ λεγόμενα ὅτι κινδυνεύει ὁ προϋπολογισμός, ὅταν ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς θὰ συζητήσωμεν καὶ θὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ταμιακὴ κατάστασις, ἄνευ τοῦ δανείου, καὶ ποία θὰ εἶναι μετὰ τὸ δάνειον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅμως νομίζω ὀρθὸν νὰ στῶ εἰς τὸ μέσον, τοῦ ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ καὶ τῶν δύο ἀξιοτίμων προλαλησάντων, οἱ ὁποῖοι θέλουν αὔξησιν δαπανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεγόμενα περὶ προσωπικοῦ, φυσικὰ αἱ θέσεις εἶναι πολὺ ὀλίγαι. Εἶναι εἷς ἢ δύο ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προαχθῶσι· εἶναι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες· εἶναι ὁ διορθωτὴς τῶν ἐντύπων καὶ ὁ γραφεύς, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς οὐδεμίαν ἔχουν προαγωγήν, καὶ αὐξάνεται ὁ μισθός των δι’ ἐπιμισθίου. Τίποτε ἄλλο. Εἰδικῶς διὰ τὸν ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴν ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης δριμύτητος ὡμίλησε περὶ τοῦ σιδηρουργοῦ μηχανικοῦ, οὗτος ἀντικαθιστᾷ τρεῖς ἐργάτας, διότι πρὶν εἴχομεν ἴδιον ἐργάτην διὰ τὴν ἠλεκτροκίνησιν τῶν μηχανῶν, εἴχομεν ἴδιον ἐργάτην διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν πιεστηρίων, καὶ ἴδιον ἐργάτην διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν αὐτός. Ἀφ’ ὅτου εἰσήχθη εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον μηχανὴ καὶ ἀπεφάσισε τοῦτο μόνον του νὰ παράγῃ τὸν ἠλεκτρισμόν, ἠλαττώθησαν καταπληκτικῶς τὰ ἔξοδα τῆς κινήσεως, καὶ αὐτὸς ὁ ἐργάτης ἀντεκατέστησε τοὺς πρώην τρεῖς. Εἶναι δὲ δίκαιον νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθός του, διότι ἀξίζει ἡ ἐργασία του περισσότερον νῦν. Αὐτὸς ἔμαθε νὰ κινῇ τὰς μηχανάς, διορθώνει καὶ τοὺς συμπυκνωτῆρας καὶ ὅλα τὰ μηχανήματα τοῦ τυπογραφείου καὶ αὐτὰς τὰς στιχοτυπικὰς μηχανάς, αἱ ὁποῖαι θὰ αὐξηθῶσι πολὺ ὑπ’ ἐμοῦ, διότι ἀντὶ τῶν δύο τὰς ὁποίας ἔχομεν, θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλας δύο, καὶ ἴσως παραγγείλω καὶ ἄλλας δέκα, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἐργάται τῆς ὀρθοστασίας καὶ νὰ ἔχωμεν τυπογραφεῖον καλλίτερον τοῦ σημερινοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς χαρτοθέτας, δύναμαι νὰ δεχθῶ αὔξησιν δραχμῶν δέκα. Οὗτοι, ἕνεκα τῆς διατάξεως τῆς ἑπομένης παραγράφου, ἀμέσως θὰ λάβωσι μισθὸν ἀνώτερον, ἀφοῦ αὐξάνεται ὁ μισθός των κατὰ 10 δραχμάς, δηλ. θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται διὰ τῆς τροπολογίας σας. Συνήθως οἱ χαρτοθέται ἔπρεπε νὰ εἶναι νέοι ἄνδρες, παιδιά, νὰ μὴ γηράσωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῇ, ἔπρεπε νὰ γίνηται πιεστής προαγόμενος, κάκιστα δὲ σκέπτεται ὁ χαρτοθέτης νὰ μείνῃ μὲ αὐτὴν τὴν θέσιν, ὅταν θὰ φθάσῃ εἰς ἡλικίαν ἀνωτέραν νὰ γίνηται πιεστής καὶ οὕτω νὰ αὐξάνηται ὁ μισθός του. Μόνον αὐτὰς τὰς τροπολογίας δύναμαι νὰ δεχθῶ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης.

§81Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, χαίρω πολὺ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὴν σήμερον, καὶ προηγουμένως, προέβη εἰς δηλώσεις ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ εὑρίσκεται εἰς ἀνθηροτέραν κατάστασιν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὅταν κατέθετεν αὐτόν. Συμφωνῶ πληρέστατα μετ’ αὐτοῦ, καὶ κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλω ἐπανέλθει ἐπὶ τοῦ ζητήματος σήμερον δὲ μόνον λαμβάνω τὰς δηλώσεις ὡς δεδομένον γεγονός. -Ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως δὲν μὲ ἐμποδίζει, Κύριοι, νὰ θεωρῶ ὅτι, εὐθὺς ὡς φθάσωμεν ἐπὶ τέλους εἰς τὸ ἰσοζύγιον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὅτι, λέγω, εἶναι φρόνιμον νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἁμαρτίας τοῦ παρελθόντος αὐξάνοντες καθ’ ἡμέραν τὰς δαπάνας. Καὶ βεβαίως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλομεν συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ παρελθὸν τελείως λησμονηθῇ καὶ ἀρχίσωμεν σκεπτόμενοι μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς φρονήσεως πλέον περὶ τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ὅστις μέχρι τοῦδε δὲν εὗρε παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσιν εἰμὴ μητρυιᾶς. Ἐλπίζω ὅτι τοῦτο θέλει παύσει εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἂν ταῦτα σκέπτομαι, Κύριοι, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναγνωρίσω ὅτι ἀκριβῶς ἔχομεν ὑποχρεώσεις, ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν. Ἐντὸς ὀλίγου, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις θέλει φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον ἐργατικόν· καὶ ἐρωτῶ αὐτήν: θέλει φροντίσει ὅπως οἱ ἐργάται αὐτῆς, ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους αὐτὴ χρησιμοποιεῖ, ἐκεῖνοι πρῶτοι ἀπολαύσωσι τῶν ἀγαθῶν αὐτῶν; Διότι βεβαίως θέλει εἶσθαι λυπηρὸν νὰ φροντίσωμεν διὰ τοὺς ἐργάτας τοὺς ἰδιωτικούς, καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲν νὰ πράξωμεν. Σήμερον λοιπὸν βεβαίως θὰ μὲ εὕρῃ πρόθυμον ἡ Κυβέρνησις νὰ συντρέξω εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον πράττει χάριν τῶν ἐργατῶν τοῦ τυπογραφείου. Κύριοι, ἠκούσατε ὅτι τοὺς ἐργάτας τούτους τοὺς ἀναγκάζει πολλάκις νὰ ἐργάζωνται καὶ ὑπὲρ τὰς δέκα ὥρας, πολλάκις δώδεκα καὶ δέκα τέσσαρας, καὶ κατὰ τὰς Κυριακὰς ἀκόμη. Διατί τοῦτο; «Διότι ἡ ὑπηρεσία εἶναι πολλή». Ζητεῖται λοιπὸν ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ, ἐλπίζω ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης θέλει κατορθωθῆ, ὅπως μὴ ἐργάζωνται, ὄχι ὅπως ὑπεστήριξαν συνάδελφοι πέραν τῶν ὀκτὼ ὡρῶν, ἀλλὰ πέραν τῶν δέκα ὡρῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον λοιπὸν ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τυπογραφείου εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ δὲν θέλω ἐπιμείνει εἰς τὰς ἄλλας λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἔχω καὶ τὴν ἀπαιτουμένην εἰδικότητα. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα ἀφορῶν τοὺς ἐργάτας, τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων. Καὶ ἐνταῦθα θὰ ἀποδείξω πῶς αἱ Κυβερνήσεις ὑπῆρξαν μητρυιαί. Ἐψηφίσθη ὁ νόμος ͵ΒΩΜΑʹ κατὰ τὸ 1900, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσθη, ὁσάκις δυστύχημά τι συνέβαινεν ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῆς, νὰ εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ἐργασία, ὅπως τοῦτο γίνεται ἐν τῇ Εὐρώπῃ καὶ ἐν παντὶ τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ. Καὶ ἐνῷ ταῦτα ἐψηφίσθησαν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐψηφίσθησαν δι’ ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις τὰς ἰδιωτικάς, ἡ Κυβέρνησις τότε ἠρνήθη, καίτοι ἐγὼ ἐπέμενον, ἠρνήθη ὅπως ὑποβληθῇ αὐτὴ ἑαυτὴν εἰς τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν, ὁσάκις οἱ ἴδιοι αὐτῆς ἐργάται πάθωσιν ἐν τῇ ἐργασίᾳ αὐτῆς. Καὶ ἐρωτῶ σήμερον, ὅτε ἔχομεν Κυβέρνησιν ἀνορθώσεως, θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ αὕτη νὰ ἀρνῆται νὰ πράξῃ τοῦτο; Τοῦτο ἐρωτῶ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας ὡς δίκαιον καὶ ἀνεγνωρισμένον παρὰ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, θέλει ἡ Κυβέρνησις ἀρνηθῆ εἰς τοὺς ἐργάτας αὐτῆς; Καὶ δὲν ἔχει μόνον τοὺς ἐργάτας τοῦ τυπογραφείου, ἀλλ’ ἔχει καὶ τοὺς σμυριδορύκτας, οἵτινες καθ’ ἡμέραν πληγώνονται καὶ σκοτώνονται καὶ μένουν ἐγκαταλελειμμένοι ἄνευ συνδρομῆς, ἐνῷ ἂν ἡ ἐξόρυξις ἐγίνετο παρ’ ἰδιωτικῆς ἑταιρείας, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἰδία ἑταιρεία νὰ δώσῃ εἰς τὸν δυστυχήσαντα σύνταξιν. Πρῶτον λοιπὸν ζήτημα εἶναι, νὰ φροντίσωμεν, ὄχι δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ διὰ γενικωτέρου νομοσχεδίου, ὅπως τὸ Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δίδῃ συντάξεις εἰς πάσας τὰς περιστάσεις περὶ ὧν προνοεῖ ὁ νόμος ͵ΒΩΜΑʹ τοῦ 1900.

§82Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖος ἦτο ὁ νόμος αὐτός;

§83Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἦτο ὁ νόμος τὸν ὁποῖον εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ ὑποβάλω ἐγώ. Ἀλλ’ εἶχον ὑποβάλει καὶ δεύτερον νομοσχέδιον, περὶ συντάξεως λόγῳ ἀνικανότητος προερχομένης ἐκ γηρατείων ἢ φυσικῶν παθήσεων. Ὁμολογῶ ὅτι ἐνταῦθα εἶναι δύσκολον νὰ ἀπαιτήσωμεν τοῦτο ἀπὸ μόνον τὸ Δημόσιον, διότι πρέπει ὁ ἐργάτης νὰ συνεισφέρῃ καὶ νὰ συνεισφέρῃ ποσὸν σπουδαῖον, ὅπως δυνηθῇ, καθ’ ἣν στιγμὴν καταστῇ ἀνίκανος, νὰ ἔχῃ σύνταξιν. Εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον ἡ κατάθεσις εἶναι 3%· μὲ αὐτὴν τὴν κατάθεσιν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ δοθῇ σύνταξις ἀξία λόγου. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο χρήζει μεγάλης σκέψεως, διότι πρέπει νὰ γενικευθῇ δι’ ὅλους τοὺς ἐργάτας. Πρέπει καὶ οἱ ἐργάται νὰ καταβάλωσι καὶ ὁ παρ’ ᾧ ὑπηρετοῦσιν, εἴτε ἑταιρεία εἶναι αὕτη εἴτε Κυβέρνησις. Βεβαίως τὸ τελευταῖον τοῦτο ποσὸν πρέπει νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ λάβῃ δι’ εἰδικῆς φορολογίας, σχετικῆς καὶ πάντοτε μὲ τὸ ἔργον τῶν ἐργατῶν, ἀναποφεύκτως πρέπει νὰ πράξῃ τοῦτο ἐὰν θέλωμεν νὰ φανῶμεν χρήσιμοι εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς θέλει εὐχαριστήσει τὸν ἐργατικὸν κόσμον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει καταστήσει αὐτὸν ὄχι ἐχθρὸν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ μέλος ἱκανοποιημένον αὐτῆς, εἶναι νὰ γνωρίζῃ ὅτι, ἀφοῦ ἐργασθῇ ἐπὶ δεκάδας ὁλοκλήρους ἐτῶν δὲν ῥίπτεται εἰς τοὺς δρόμους μὴ ἔχων μήτε αὐτὸν τὸν ἄρτον του, ἀλλὰ ὅτι θὰ ἔχῃ εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς του σύνταξίν τινα ἔστω καὶ μικράν.

§84Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ περιλάβω διάταξιν εἰδικὴν περὶ ἐργατῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις παρασκευάζει ἐργατικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ ἔχωσιν ἐφαρμογὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἐργατῶν αὐτῶν. Συμπίπτει ὅμως εἰδικῶς διὰ τοὺς ἐργάτας τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου νὰ εἶναι αἱ συνθῆκαι καλλίτεραι παρὰ διὰ τοὺς ἄλλους. Ὑπάρχει ταμιευτήριον τὸ ὁποῖον δίδει τὸ τρίτον τοῦ μισθοῦ ὡς βοήθημα, ὅταν ὁ ἐργάτης καθίσταται ἀνίκανος νὰ ἐργασθῇ, πλὴν τούτου δ’ οὗτος ἔχει καὶ 30 δρ. σύνταξιν κατὰ τὸν νόμον περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος. Τοῦτο τὸ ταμιευτήριον πρὸς τὸ παρόν, διότι δὲν πάσχουσι τόσοι πολλοὶ ἐργάται, — εἶναι μόνον τρεῖς οἱ καταστάντες ἀνίκανοι, τὰ δὲ ἔξοδα τοῦ ταμιευτηρίου εἶναι 1239 δρ. καὶ τὰ ἔσοδα 4382,—τοῦτο τὸ ταμιευτήριον, λέγω, εἶναι ἱκανὸν νὰ θεραπεύσῃ πάσας τὰς ἀνάγκας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας. Βεβαίως ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, τίθεται ὅτι, ὅταν τὰ τοιαῦτα ταμιευτήρια δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, πρέπει νὰ συνεισφέρῃ εἰς αὐτὰ ὁ ἐργοδότης. Πρὸς τὸ παρὸν τὸ ταμιευτήριον ἐπαρκεῖ, ὅταν δὲ αὐξηθῶσιν οἱ ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν, τὸ κράτος δύναται κάλλιστα νὰ δώσῃ ἀρωγὴν εἰς τὸ ταμιευτήριον, ὥστε νὰ μὴ περικοπῶσιν αἱ πρὸς τοὺς ἐργάτας συνδρομαί. Νομίζω δὲ ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου ἐργάται εἶναι οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀσφάλειάν τινα καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβε πρόνοιαν ὁ νόμος. Πᾶν ἄλλο γενικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ βελτιώσῃ εἰδικῶς τὴν κατάστασίν των. Δι’ αὐτὸ οὐδεμίαν θέλω νὰ προσθέσω διάταξιν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ γενικὰ μέτρα διὰ τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων.

§85Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὰς παρατηρήσεις, παρατηρῶ ὅμως τὸ ἑξῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἅπαντα τὰ ταμιευτήρια, καὶ ὅταν συνιστῶνται μὲ μέσα ἀνεπαρκῆ δὲν δεικνύουσιν τοῦτο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀλλὰ μετὰ χρόνον, ἱκανὸν φθάνουσιν ἀναποδράστως εἰς τὴν χρεοκοπίαν. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλο ταμιευτήριον, καὶ ἐὰν ἦτο ἐνταῦθα ὁ συνάδελφός σας κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἠδύνατο νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο διὰ τοῦ λόγου του, διότι συνειργάσθην μετ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Μομφεράτου, ὅπως ἱδρύσωμεν ταμεῖον τοιοῦτο διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πατρῶν. Λάβετε δ’ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, μετὰ μελέτην ἐπισταμένην, εἴδομεν ὅτι ἔπρεπε αἱ καταβολαί, ὅπως χορηγῆται σύνταξις 45% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ, νὰ ἀνέρχωνται τοὐλάχιστον εἰς τὰ 7% τοῦ μισθοῦ. Διὰ νὰ δοθῇ σύνταξις 33%, ἤτοι τὸ τρίτον τοῦ μισθοῦ, πρέπει νὰ καταβάλωνται 5% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ. Ἤδη καταβάλλονται 3% ὑπὸ τῶν ἐργατῶν τοῦ τυπογραφείου, ἀνάγκη νὰ καταβληθῶσι ἕτερα 2% ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§86Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 4% εἶναι εἰς τὴν Γερμανίαν.

§87Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν προσωρινὴν περίθαλψιν, λόγῳ ἀσθενείας, καὶ τὴν οἰκογένειαν, ὅτε οὐδὲ τὸ 5% ἀρκεῖ.

§88Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι γενικὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις.

§89Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκογένειαν καὶ τὴν προσωρινὴν περίθαλψιν λόγῳ ἀσθενείας, ὄχι τὰ 3 οὐδὲ τὰ 5% ἐπαρκοῦσιν.

§90Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶπον ὅτι τὸ 3% δὲν ἐπαρκεῖ.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1ον).

§92Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὲ τὴν προσθήκην δύο πιεσταὶ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 120 δραχ. καὶ τέσσαρες χαρτοθέται ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 180.

§93Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἀντελήφθην καλῶς ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμένῃ νὰ μείνῃ ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἐπιμισθίου· αἱ 160 δραχ. εἶναι ἐντελῶς ἐπαρκεῖς.

§94Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐπιμένω.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ. συζήτησιν). Προβαίνω εἰς τὸ 4 διὰ νὰ ἀνακοινώσω ἀναβολήν. γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν.» Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑπέβαλε τροπολογίας, παρεκάλεσε νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν Τρίτην, ἵνα διανεμηθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Ὥστε οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τοῦτο ἂς μάθωσιν ὅτι ἀνεβλήθη. βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ (3556) τῆς 11 Φεβρουαρίου 1910 «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται ἡ παρεμβολὴ μεταξὺ τοῦ 25 καὶ 26 ἄρθρου τοῦ ͵ΓΦΝϚ νόμου ἄρθρον 25 δίς, ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Μερλόπουλος παρετήρησεν ὅτι ἡ παρεχομένη ἄδεια, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει Διατάγματος μεταβάλληται προσωρινῶς, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ διά τινα μόνον σώματα, ἡ σύνθεσις αὐτῶν, ἡ ὁριζομένη διὰ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, θέλει γεννήσει δυσχερείας ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Αἱ ἀντιρρήσεις ὅμως αὗται καὶ αἱ ἀνησυχίαι αἱ ὁποῖαι ἐξεδηλώθησαν δὲν εἶναι βάσιμοι, καθόσον οὐδεμία πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ δυσχέρεια ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὄντως, ἐπὶ δεδομένου τοῦ Διατάγματος, ἤθελεν εἶσθαι μεταβεβλημένη ἡ σύνθεσις τῶν σωμάτων τὰ ὁποῖα ὑπαινιττόμεθα ἐὰν ἐπήρχετο ἐπιστράτευσις, διότι τὴν ἐπιστράτευσιν προβλέπει εἰδικὸς νόμος περὶ ἐπιστρατεύσεως, καὶ ἡ κατάστασις αὕτη τῶν σωμάτων, ἡ εἰδική, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, θὰ περιλαμβάνηται καὶ εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὥστε οὐδεμία νὰ ἐπέλθῃ ἐνταῦθα δυσκολία. Ἡ διάταξις ἐξ ἧς αἱ ἀνησυχίαι τοῦ κ. βουλευτοῦ Μεσσηνίας εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ, ὅπως συγκεντρώσῃ εἰς Ἀθήνας ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται ἀλλαχοῦ. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω αὐτὸν ὅτι τὸ ἐναντίον ἀποτέλεσμα δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ. Πᾶσα ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης, μόνον τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐξ Ἀθηνῶν ἀξιωματικῶν θὰ προεκάλει καὶ ὄχι τὴν συγκέντρωσιν. Τινὲς τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν ἠπόρησαν διατί, προσάγοντες νομοσχέδιον τροποποιοῦν, ἔστω καὶ ἐν μέρει, τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δὲν λαμβάνομεν πρόνοιαν ὅπως καταργηθῇ ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔτη τῆς φοιτήσεως ὑπολογίζονται ὡς ἔτη ἐπαυξήσεως τῆς συντάξεως. Παρετήρησα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπαγγέλλεται νὰ διορθώσῃ τὰ κακὰ καὶ τὰς ἀτελείας, τὰς ὑπαρχούσας ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ μόνον νὰ διορθώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, κατὰ τὰς περιστάσεις τῆς ὑπηρεσίας, ἐθεωρήθησαν τοιαῦτα, καὶ ἔπρεπε νὰ διορθωθῶσιν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν διάταξιν ὡς ἄρθρον 7ον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ παρόντος, διορθοῦσαν τὸ ἄτοπον. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀναγκαία, διότι αὐτοί, ἔχοντες ἤδη κεκτημένον τὸ δικαίωμα, δέν δύνανται νὰ στερηθῶσιν αὐτοῦ· πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ εὐκαιρία, ὅπως δηλώσωσιν ἐντὸς τοῦ διαστήματος τούτου ὅτι θέλουσι νὰ ἀποχωρήσωσιν ἐπωφελούμενοι τῶν διατάξεων τοῦ ἤδη θεσπισθέντος νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἀπέκτησαν δικαίωμα. Διατυποῦται ὅμως λεκτικῶς ὀρθότερον ἡ διάταξις, ἡ τροποποιουμένη σήμερον, ἐν τῇ νέᾳ διατάξει, ὥστε οὐδεμία νὰ ὑπάρξῃ παρανομία ἐπ’ αὐτῆς. Ἡ διάταξις ἐκείνη ὥριζεν ὅτι, τὰ τέσσαρα ἔτη προστίθενται πρὸς ἐπαύξησιν τῆς συντάξεως εἰς τὸν ἔχοντα ἤδη κεκτημένον τὸ δικαίωμα διὰ τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας του, ὄχι ὅτι προστίθενται καὶ πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος πρὸς σύνταξιν. Ὅπως τοῦτο διευκρινισθῇ σαφέστερον διετυπώθη κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ διάταξις αὕτη, χορηγουμένου δικαιώματος εἰς τοὺς ἔχοντας τοιοῦτο, ὅπως ἐντὸς μηνὸς κανονίσωσι τὴν θέσιν των. Εἰς τὸ 9 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον γίνεται 10 ἤδη, εἰς τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν «ὁσάκις τὸ Συμβούλιον τὸ Στρατιωτικὸν τὸ Ἀνώτερον συντίθεται ἀπὸ ἄρτιον ἀριθμὸν μελῶν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀποστολῆς ἔχει τὴν κρατοῦσαν ψῆφον, προστίθεται διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν, «τούτου κωλυομένου, ὁ ἀρχαιότερος ἔχει τὴν κρατοῦσαν ψῆφον, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν συντίθεται πάλιν ἀπὸ ἄρτιον ἀριθμὸν μελῶν». Εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ παλαιοῦ νόμου, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς παρετήρησεν ὅτι προτείνεται νὰ μὴ ἀπαιτῆται πρότασις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου διὰ τὴν τοποθέτησιν, μετάθεσιν ἢ ἀπόσπασιν ἀξιωματικῶν καὶ ἄλλων, παρὰ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καὶ σήμερον ἠδύναντο νὰ τοποθετηθῶσιν, ἀποσπασθῶσι, μετατεθῶσι ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ ἄνευ προτάσεως τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀνωτέρου. Τοῦτο εἶναι ἀκριβές. Ἀφορᾷ δὲ ἡ ἐπέκτασις αὕτη τοῦ δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ, τοὺς ἐπιθεωρητὰς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, τὸν φρούραρχον Ἀθηνῶν, τοὺς εἰς τὰ στρατοδικεῖα καὶ τὸ ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον ὑπηρετοῦντας ἀξιωματικούς, τὸν Διοικητὴν τοῦ Στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Ὑπαξιωματικῶν ὡς καὶ τὸ Διοικητικὸν καὶ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν Στρατιωτικῶν σχολῶν. Διὰ τούτους μόνον, δηλαδὴ διὰ τὸν διοικητὴν τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν εὐελπίδων καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, διὰ τὸ διοικητικὸν καὶ διδακτικὸν προσωπικὸν τοῦ αὐτοῦ σχολείου, καὶ διὰ τὰς θέσεις τῆς χαρτογραφικῆς καὶ ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἀντὶ τῆς προτάσεως τοῦ συμβουλίου τῶν Μεράρχων τοῦ παλαιοῦ, καὶ ἤδη τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἀπαιτεῖται πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τὰς ἄλλας θέσεις ἐκρίθη ὅτι ὁ περιορισμὸς, ὁ ἐπερχόμενος εἰς τὴν αὐτοβουλίαν τοῦ ὑπουργοῦ, ἦτο ὑπεράγαν μέγας, καὶ ὅτι ταύτην, τοὐναντίον, εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργός, ὅπως δύναται νὰ κρίνῃ ἐλευθεριώτερον ἡ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν παράδοξον εἶναι πῶς ἠδύνατο νὰ κρατήσῃ, ἡ ἰδέα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀποκεντρώσεως, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας φοβουμένου μὴ ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν «ἐν περιπτώσει διασαλεύσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, δύναται διὰ Β. Διατάγματος, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἄνευ προτάσεως τῶν Συμβουλίων, νὰ διαταχθῇ ἡ μετάθεσις ἢ ἀπόσπασις Διοικητῶν Σωμάτων, ἢ Διευθυντῶν Στρατιωτικῶν καταστημάτων ἢ ὑπηρεσιῶν», διότι δὲν δύναμαι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δεχθῶ ὅτι δύναται, ἡ γενομένη ἀπόπειρα πρὸς ἐγκαθίδρυσιν αὐτῆς τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε ὁ ὑπεύθυνος διοικητὴς τοῦ στρατεύματος, ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μὴ δύναται, ἐν περιπτώσει διασαλεύσεως τῆς τάξεως ἢ τῆς πειθαρχίας νὰ ἐνεργῇ ἀμέσως, ὑπ’ εὐθύνην αὐτοῦ πολιτικήν, μεταβολάς, χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συγκαλέσῃ τὰ συμβούλια, εἴτε τὸ πειθαρχικὸν εἴτε καὶ τὸ ἕτερον.

§97Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπεστήριξα τοιαύτην γνώμην ἐγώ.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπεστηρίξατε εἰδίκευσίν τινα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ περιορισμόν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: ὑποθέσατε ὅτι περιῆλθεν εἰς τὴν ἀνωτέραν διοίκησιν ὅτι ὁ Συνταγματάρχης Διοικητὴς τοῦ Συντάγματος Χαλκίδος ἐνεργεῖ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐγγυᾶται καθόλου ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς πειθαρχίας. Θέλετε νὰ μὴ δύναται ἀμέσως καὶ τηλεγραφικῶς νὰ διατάξῃ τὴν μετάθεσιν τοῦ ἀνωτέρου τούτου ἀξιωματικοῦ ὁ Ὑπουργός; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνικῆς βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι ὁρίζεται ὅτι μετὰ τὴν τριετῆ ὑπηρεσίαν ἢ τὴν διετῆ τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν διαχείρισιν εἴτε τοῦ ὑλικοῦ εἴτε τοῦ χρηματικοῦ, καὶ αὐτοὶ μετατίθενται μετὰ τὸν χρόνον τοῦτον, ἀλλ’ ὅτι διατυποῦται ὀλίγον ἀορίστως τοῦτο, διότι δὲν προλαμβάνεται ἐνδεχομένη κατάχρησις αὐτῆς τῆς διατάξεως κατὰ τὴν ὁποίαν, μετὰ τὰς ἑπτὰ ἡμέρας, ἠδύναντο νὰ ἐπιστρέψωσι πάλιν εἰς αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως προτείνεται νὰ προστεθῇ διάταξις ὅτι πάντες οἱ ἀνώτεροι δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς διαχείρισιν τοῦ αὐτοῦ σώματος ἢ καταστήματος πρὸ τῆς παρελεύσεως ἴσου χρονικοῦ διαστήματος, τῆς τριετίας δηλαδὴ ἢ τῆς διετίας. Διὰ τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται, προτείνεται ἐπίσης ὅπως εἰς τὴν διάταξιν, καθ’ ἥν: «οἱ τῇ αἰτήσει των λαμβάνοντες ἄδειαν κανονικὴν ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ δικαιοῦνται εἰς τὴν ἀπολαβὴν ὁλοκλήρων τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν ἐπὶ ἕνα μῆνα κατ’ ἔτος»—ἡ διάταξις αὕτη ἄλλως τε ὑπάρχει εἰς τὸν παλαιὸν νόμον—, προστεθῇ μία ἐξαίρεσις, ὅτι: «οἱ ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, καθ’ ὃν χρόνον διανύουσι τὴν τοῦ κληρωτοῦ ὑποχρέωσιν»· διότι ἠξίωσαν ὅτι ἡ τρίμηνος ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔχουσι νὰ διέλθωσιν αὐτοὶ ὡς ἀνθυπολοχαγοί, τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνωσι ἕνα μῆνα ἄδειαν μὲ πλήρεις τὰς ἀποδοχάς των. Βεβαίως δὲ δὲν δύναται νὰ εἶναι τοιαύτη ἡ ἔννοια. Ῥητῶς λοιπὸν λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἐξαιρεθῶσιν αὐτοὶ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι πρέπει αὐτοὶ νὰ κάμωσι πραγματικὴν ὑπηρεσίαν τὴν τρίμηνον, ὁλόκληρον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴς εἶχεν ἐπίσης ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν καθ’ ἣν «εἰς τοὺς ὑπὸ τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου συνταχθέντας πίνακας προβιβασμοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐγγράφει τοὺς ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντας ἀξιωματικούς, τοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ τῶν Βασιλοπαίδων ὑπηρετοῦντας καὶ τοὺς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, τῷ Στρατιωτικῷ Λογιστηρίῳ καὶ τοῖς λοιποῖς Ὑπουργείοις τμηματάρχας ἀνωτέρους ἀξιωματικούς»· ὡς πρὸς τοὺς ἐν διαθεσιμότητι ἡ διάταξις εἶναι κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον σκόπιμος καθ’ ὅσον, ἐν διαθεσιμότητι δύνανται νὰ εἶναι εἴτε γενικοὶ ἀξιωματικοί, εἴτε ἀνώτεροι συνταγματάρχαι, ἀφοῦ, προκειμένου περὶ αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν προβιβασμόν των κατὰ τὰ θεσπιζόμενα διὰ τοῦ νέου νόμου, ἀφαιροῦμεν ἐντελῶς αὐτὸν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων, ἢ τὸ νέον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, καὶ μεταθέτομεν τοὺς προβιβασμοὺς αὐτῶν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ἑπομένως, εἶναι φυσικόν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφὴν αὐτῶν εἰς τοὺς πίνακας τῆς προαγωγῆς, νὰ μὴ ἀνήκῃ αὕτη εἰς τὸ συμβούλιον τὸ ἀνώτερον, τὸ στρατιωτικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ βασιλικῇ, οὗτοι, καὶ κατὰ τὰ ἤδη ἰσχύοντα ἐπὶ τῇ βάσει Διατάγματος, κρίνονται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀκριβῶς δὲ θεσμοθετεῖται τοῦτο, τὸ νῦν ἰσχύον. Νῦν ἄξιον παρατηρήσεως εἶναι ὅτι ὁρίζεται ὅτι τοὺς Τμηματάρχας τοῦ Ὑπουργείου ἢ καὶ τοὺς ἐν τοῖς λοιποῖς Ὑπουργείοις εὑρισκομένους τμηματάρχας στρατιωτικούς, τοὺς κρίνει ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὄχι τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων, τὸ λεγόμενον Ἀνώτερον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἀλλὰ θὰ συνομολογήσητε ὅτι ἦτο ἀναγκαιοτάτη ἡ πρόνοια αὕτη, διότι οἱ Τμηματάρχαι οὗτοι εὑρίσκονται συχνότατα εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς μέλλοντας νὰ ἀποτελέσωσι τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι πολλάκις προκαλοῦσι τὴν μῆνιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς κρίνωσι μεθαύριον. Δὲν θὰ ὑπῆρχε λοιπὸν ἡ ἀμεροληψία εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν. Πρόκειται ὅμως μόνον περὶ τῶν τμηματαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ εἶναι εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν· ὅλοι οἱ ἄλλοι ὑπάγονται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἀνωτέρου Συμβουλίου· ἤδη δὲ σαφηνίζεται τὸ ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ, ἔνθα ἐλέγετο «οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί»· τροποποιεῖται «οἱ λοιποὶ ἀξιωματικοί» διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἄλλων τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἀνώτεροι καὶ ὄχι κατώτεροι. Μεταξὺ αὐτῆς τῆς παραγράφου, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐγγραφὴν εἰς τὸν πίνακα τῶν προαγωγῶν, τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἑπομένης, κατὰ τὴν ὁποίαν: «ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ προκαλῇ Β. Διατάγματα προβιβασμοῦ πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀξιωματικῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου συμπεριλαμβανομένου, ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους...» παρεντίθεται ἄλλη τις διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν: «Εἰς τοὺς αὐτοὺς πίνακας ἐγγράφει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν συμπληρωματικῶς καὶ τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες, διαγεγραμμένοι δυνάμει νόμου τῶν ἐλέγχων τοῦ Στρατοῦ ἕνεκεν οἱασδήποτε ἀποστολῆς καὶ ὑπηρεσίας, ἐπανῆλθον ἐξ αὐτῆς μετὰ τὸν κατὰ τὰ ἀνωτέρω καταρτισμὸν καὶ τὴν κύρωσιν τῶν πινάκων ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνεγράφησαν εἰς τοὺς ἐλέγχους τοῦ Στρατοῦ, ἐὰν κρίνῃ αὐτοὺς ὅτι κέκτηνται τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις καὶ ἰδιότητας πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν ἢ κατ’ ἀρχαιότητα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγγραφῆς ταύτης ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὰ περὶ προβιβασμοῦ αὐτῶν διατάγματα συμμορφούμενος μὲ τὰς διατάξεις τῶν οἰκείων νόμων». Ἐπίσης προτείνεται ὅπως ὀλίγον κατωτέρω προστεθῇ ἡ ἑπομένη διάταξις: «Οἱ ἐν δικαστικῇ προφυλακίσει ὅμως καὶ οἱ ἐν ὑποδικίᾳ διατελοῦντες ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταί, δὲν προβιβάζονται πρὶν περατωθῇ ὁριστικῶς ἡ κατ’ αὐτῶν κατηγορία· οὐχ ἧττον αἱ εἰς αὐτοὺς ἀνήκουσαι θέσεις τηροῦνται χηρεύουσαι καὶ καταλαμβάνονται ὑπὸ τῶν παραλειφθέντων ἀξιωματικῶν ἢ ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες ἀθωούμενοι ἢ ἀπαλλασσόμενοι τῆς κατ’ αὐτῶν κατηγορίας προβιβάζονται ἀμέσως, τοῦ προβιβασμοῦ των λογιζομένου ἀφ’ ἧς προήχθησαν οἱ πρῶτοι νεώτεροι αὐτῶν ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ἀρχαιότητός των, τῇ καθ’ ὅπλον καὶ τῇ γενικῇ. Ἐν περιπτώσει δὲ ἀμετακλήτου καταδίκης τούτων, ἐπαγομένης τὴν ἀπώλειαν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους τοῦ πρὸς προβιβασμὸν δικαιώματος, αἱ τηρηθεῖσαι χηρεύουσαι θέσεις πληροῦνται ὑποχρεωτικῶς διὰ τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ἐχόντων τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα ἅμα τῆς τελεσιδικίας ἐπελθούσης». Διότι κατὰ τὰ νῦν ἰσχύοντα, καὶ ἐν προφυλακίσει διατελοῦντος τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐγίνετο ὁ προβιβασμός, τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι εἶναι ἄτοπον. Κατωτέρω ὅπου ὁρίζεται ὀλιγώτερον τῆς πενταετοῦς ὑπηρεσίας ἦτο ἀόριστον καὶ ὡρίσθη τετραετής. Ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον. Ὅταν θὰ ψηφισθῇ ὁ νέος ὁριστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, δὲν γνωρίζω πῶς θὰ θεσπισθῶσι τότε ταῦτα ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῆς γνώμης τῶν μετακληθέντων ὀργανωτῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰ πράγματα θὰ μείνωσιν ὡς ἔχουσιν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ νέας διατάξεως· ἐπαναλαμβάνεται αὐτὸ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ κειμένου νόμου, τὸν ὁποῖον τροποποιοῦμεν μόνον. Εἰς τὸ τέλος ὅμως αὐτοῦ τοῦ τμήματος τοῦ ἄρθρου— διότι αὐτὸ ἔχει καὶ τμήματα καὶ ἄρθρα καὶ κεφάλαια καὶ ἐδάφια προστίθεται ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν «Αἱ ἄνω διατάξεις δὲν ἰσχύουσι διὰ τοὺς κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ΓΦΝϚʹ(3556) ὑπάρχοντας ἐν τῷ στρατεύματι λοχίας, ἐπιλοχίας καὶ ἀνθυπασπιστάς, ἐκτὸς ἐὰν οὗτοι ἐπιθυμῶσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις ταύτας, δηλοῦντες τοῦτο δι’ ἀναφορᾶς των ἐντὸς διμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου». Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον τροπολογημένου σχεδίου τροποποιεῖται δηλ. ἡ διάταξις οὕτως ὥστε οὗτοι τὴν δήλωσιν αὐτὴν νὰ ὑποβάλωσιν οἱ διαφερόμενοι ἐὰν μὲν εἶναι ἀνθυπασπισταὶ ἐντὸς διμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, ἐὰν δὲ εἶναι κατωτέρου βαθμοῦ, ἐντὸς διμήνου ἀφ’ ἧς προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐξαιροῦμεν ἀπὸ τὴν διάταξιν ταύτην τοὺς ἤδη προαχθέντας δυνάμει τοῦ νόμου ΓΨΜΘʹ(3749) ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τοὺς ἀπομακρυνθέντας ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, τοὺς δυνάμει ἐξαιρετικῶν ὑπηρεσιῶν εἰσαχθέντας, καὶ ἄλλους, μὴ δυναμένους νὰ προχωρήσωσιν.

§99Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ δηλώσωσιν ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν αὐτῶν, ὅτι θέλουσι νὰ μείνωσιν εἰς τὴν μονιμότητα, περιήχθησαν εἰς τὴν μονιμότητα. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν δεχθῶσι νὰ περιληφθῶσιν;

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποίους ἐννοεῖτε; Τοὺς ἐκ τοῦ σχολείου;

§101Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τοὺς δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου.

§102ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτῶν ἡ κατάστασις ἐρρυθμίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου.

§103Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁριστικῶς;

§104ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁριστικῶς καὶ ὑποχρεωτικῶς.

§105Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔλαβον γνῶσιν;

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοῦ νόμου οὐδεὶς ὑποτίθεται ὅτι δὲν λαμβάνει γνῶσιν. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς σημειώσω ὅτι, πρὶν ἢ εἰσαχθῇ ὁ νόμος, ἐζητήθη ἡ γνώμη των καὶ ἐδήλωσαν ὅτι στέργουσι νὰ περιληφθῶσι καὶ ἐθεώρησαν μάλιστα τοῦτο καὶ εὐεργέτημα. Δὲν προέρχεται ὁ νόμος αὐτὸς ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ Ὑπουργοῦ.

§107Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Περὶ μὴ δηλωσάντων λέγω· ὄχι περὶ δηλωσάντων. Αὐτοὶ περιήχθησαν ὁριστικῶς εἰς τὴν μονιμότητα.

§108ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπίσης εἰς τὸ σχέδιον τὸ παλαιὸν ἀναφέρεται, «εἰς τὸν λόγον τῶν πυροσβεστῶν», ἐνῷ πρέπει νὰ ἀναφέρηται «εἰς τὴν Μοῖραν τῶν πυροσβεστῶν». Ἐπίσης ἀναφέρεται εἰς «ἑπταετῆ ὑπηρεσίαν» ἀντὶ ὀκταετῆ». Εἰς τὰς προσωρινὰς διατάξεις, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον σήμερον, θέλει ἀνταποκριθῆ πρὸς τὰς γνώμας πολλῶν ἀγορευσάντων κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου τῶν προσωρινῶν διατάξεων, ζητεῖται ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ΧΨϚʹ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τῶν στελεχῶν, τὴν ὁποίαν προέβλεπε διὰ τεχνίτας, ἀρχιτεχνίτας καὶ μηχανουργοὺς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ διὰ τὸν γενικὸν ἀρχίατρον, Πρόεδρον τῆς ἀνωτάτης τοῦ στρατοῦ ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ ὑποβαλλόμενον σήμερον νομοσχέδιον δὲν περιέχει τὴν διάταξιν αὐτήν· ἑπομένως δύναται νὰ ἀπαλειφθῇ καὶ ἀπαλείφεται.

§109Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος;

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἤθελε τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω πρὸς ἐξήγησιν τούτου ὅτι, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπέθετον, ὅτι ὁ ἀρχίατρος, πρόεδρος τῆς ἀνωτάτης τοῦ στρατοῦ ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ὁ μέλλων νὰ διορισθῇ προϊστάμενος τοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν, ὅτι ἀπεστρατεύετο ἐντὸς τεσσάρων ἢ πέντε μηνῶν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπέμενον, ὅτι ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς διατάξεως τῆς προτεινομένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλομεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ΧΨϚʹ οὗτος ὤφειλε νὰ ἀποστρατευθῇ τὸν Νοέμβριον. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως· ἐπειδὴ δέ, ἀναβαλλομένης τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΧΨϚʹ, δὲν ἐπέρχεται ἀδικία εἰς τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. Πάλιν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δημιουργίας νέας θέσεως. Ἐπρόκειτο μόνον περὶ ὀνομασίας ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, τοῦ Προέδρου τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ, ὡς Γενικοῦ ἀρχιάτρου, περὶ αὐξήσεως τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἄνευ δημιουργίας νέας θέσεως. Τοῦτο τὸ λέγω, διότι ἐλέχθη ἐντεῦθεν, ὅτι πρόκειται περὶ δημιουργίας νέας θέσεως, ἡ ὁποία θὰ ἤνοιγε τὴν θύραν τῆς προαγωγῆς ὅλης τῆς κατωτέρας ἱεραρχίας. Αὗται εἶναι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ζητεῖται νὰ γένωνται δεκταὶ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχεδίου.

§111Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι μολονότι αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν μειοῦσι κατὰ πολὺ τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη τοῦτο εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, λυποῦμαι, λέγω, διότι δὲν δύναμαι νὰ μὴ κάμω λόγον περὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἀκόμη πολλαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἰσχυρίζομαι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς καὶ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ σκοποῦσιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ῥύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δέ, τὴν ἐκπλήρωσιν ἀπαιτήσεων προσωπικῶν, διὰ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἱκανοποιοῦσι καὶ ἀτομικὰς ἀνάγκας. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου βουλευτὴς Λακωνίας κ. Μέρμηγκας εἶπε χθές, ὅτι τὸ μόνον μέλημα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διευθυνόντων ἀνωτέρας ὑπηρεσίας εἶναι, πῶς νὰ ἀποκτήσωσι περισσοτέρους ἀστέρας, καὶ ὅτι ἀποβλέπουσιν εἰς τοῦτο, ὄχι διὰ νὰ ἔχωσι τὴν λάμψιν τῶν ἀστέρων μόνον, ἀλλὰ νὰ ἔχωσι καὶ μεγαλείτερον μισθόν.

§112Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ πολεμηθῇ ἡ τάσις ὅπου ἀνακαλύπτεται αὕτη.

§113Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν φρονῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε καὶ ὑπεστηρίξετε ἄλλοτε, θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι. Γνωρίζομεν, ὅτι οἱ διευθύνοντες τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν Ὑπουργῶν, δὲν ἐδυσκολεύθησαν νὰ ἀποκτήσωσι τίτλους στρατηγῶν καὶ νὰ ὀνομασθῶσιν οἱ ξύλινοι στρατηγοὶ ἢ οἱ στρατηγοὶ τῆς πολυκαιρίας. Οὕτω πως κατὰ διαφόρους τρόπους ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν Συνταγματαρχῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθησαν καθήκοντα μᾶλλον καλαμαράδων παρὰ μαχίμων ἀξιωματικῶν· ἐδημιουργήθησαν ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογῶνται, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἐπλήρωσαν τὸν προορισμὸν αὐτῶν. Ἐδημιουργήθη θέσις ἐπιθεωρήσεως πυροβολικοῦ, ἡ ὁποία οὐδένα ἔχει παρ’ ἡμῖν προορισμόν. Ἐδημιουργήθη θέσις ἐπιθεωρήσεως μηχανικοῦ ἡ ὁποία εἰς ἄλλα στρατεύματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ προορισμὸν τινά· παρ’ ἡμῖν ὅμως εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, ἕνα μόνον σκοπὸν ἔχουσα, νὰ δικαιολογήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν δέκα ἐννέα συνταγματαρχῶν καὶ ἀντισυνταγματαρχῶν τοῦ μηχανικοῦ. Δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ὑπεραρίθμου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἴσως μᾶς ἀπασχολήσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ δημιουργία τόσων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, πρὸ πάντων συνταγματαρχῶν, ἠνάγκασεν ἐνθυμοῦμαι, γνωστὸν δημοσιογραφικὸν φύλλον ἐκδιδόμενον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, μετ’ εἰρωνείας νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὅταν δῆθεν ἡ Ἑλλὰς ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν τριπλῆν συμμαχίαν, καὶ ἔγραφεν, ὅτι ἡ Αὐστρία ἔχει ἀρκετοὺς συνταγματάρχας ὥστε δὲν εἶχεν ἀνάγκην τῶν συνταγματαρχῶν τοὺς ὁποίους καὶ μόνον δύναται νὰ παράσχῃ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός. Ἡ τακτικὴ αὐτή, ἡ δημιουργοῦσα συνταγματάρχας, εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ. Δυστυχῶς, ἐνῷ περιεμένομεν τοῦτο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀνορθώσεως δὲν τὸ βλέπομεν, ἀλλὰ βλέπομεν τὸ ἐναντίον διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἀποπειρᾶται τὴν δημιουργίαν τοιούτου τινός.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δημιουργίαν. Διατί δὲν εἶσθε ἀκριβεῖς;

§115Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω διατί καὶ πῶς αἱ σημεριναὶ πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι τοῦ παλαιοῦ νόμου ͵ΧΨϚʹ. Ζητοῦντες τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ζητοῦμεν δι’ ὅλας τὰς ἄλλας πλὴν αὐτῆς.

§117Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν καὶ τὸ περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Κουτούπη, μὴ γίνεσθε κωλυσιεργός. Σήμερον συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ ἔρχησθε εἰς τὸ ζήτημα τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, θὰ ἀναγραφῇ σαφὴς διάταξις διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δημιουργίας νέας θέσεως.

§119Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τί θὰ εἴπητε, ὅταν ἴδητε ὅτι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος νομοσχεδίου δημιουργοῦνται δύο ἢ τρεῖς θέσεις ἀξιωματικῶν διὰ τὸ Ἐπιτελεῖον; Κατὰ τὸν νόμον, τοῦ ὁποίου ζητεῖτε τὴν τροποποίησιν, ὑπῆρχον εἴκοσιν ὀκτὼ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ σήμερον ζητεῖτε τριάκοντα πρόσωπα.

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχετε καλῶς ἀναγνώσει τὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ἐὰν τὸ εἴχετε ἀναγνώσει, θὰ ἐβλέπετε, ὅτι καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ ἐν πολέμῳ στρατηγοῦ καὶ ὁ ὑπάρχων μετατίθεται εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Δὲν πρόκειται περὶ οὐδεμιᾶς αὐξήσεως θέσεων. Ἔχει καταντήσει νόσημα τὸ νὰ βλέπωμεν εἰς πᾶσαν διάταξιν δημιουργίαν νέας θέσεως, ἐνῷ δὲν γίνεται τοιαύτη.

§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀντιλαμβάνομαι.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε καλῶς τὸ νομοσχέδιον. Μὴ συκοφαντῆτε τὸ νομοσχέδιον διαρκῶς.

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν καταργῆται μία ὑπηρεσία, καταργεῖται καὶ τὸ προσωπικόν.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ἐπειδὴ καταργοῦμεν τὴν θέσιν τοῦ ἐν πολέμῳ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, θὰ καταργήσωμεν καὶ τοὺς ὑπάρχοντας. Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν αὐτό.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρατηρῶ εἶναι, ὅτι κατ’ ἔτος ζητεῖται αὔξησις προσώπων εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας. Ἀκόμη χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται τὰ ἔξοδα κατὰ 670,000 δραχμῶν. Καὶ ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς ἀσχολεῖται, κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν, κατὰ πάντα τρόπον νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν δαπανῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη διὰ τὴν ἵδρυσιν Πρωτοδικείων καὶ Νομαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι κατηργήθησαν, ἐνῷ, λέγω, ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατηγόρει τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἦτο ἡ ἀφορμὴ τῆς συστάσεως αὐτῶν καὶ ἐθεώρει αὐτὴν καταστροφέα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἔρχεται χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ αὐξάνει τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους κατὰ 670,000 δραχμῶν μὲ τὴν ἐπαγγελίαν, ὅτι θὰ αὐξήσωσιν αἱ εἰσπράξεις.

§126ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατί δὲν ἀφίνετε νὰ τὰ εἴπητε, ὅταν συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν;

§127Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν δὲν μὲ διεκόπτετε, κ. Πρωθυπουργέ, θὰ εἴχομεν κερδίσει περιστότερον χρόνον. Ἡ ζητουμένη τροποποίησις διὰ τῶν τριῶν πρώτων νομοσχεδίων ἐπιβάλλεται βεβαίως, δι’ ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑποθέτω, ὅπως ἴσχυε τοῦτο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν περιπτώσει, οὐχὶ ἐπιστρατεύσεως ἀλλὰ προσκλήσεως ἡλικιῶν, νὰ κληθῶσι μόνον κατηγορίαι τινες ἐφέδρων καὶ οὐχὶ ὁλόκληροι. Ὑποθέτω, ὅτι, ἐὰν ἐγένετο τοῦτο, θὰ ἦτο μία ἀνισότης εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ αἵματος, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπόκεινται ὅλοι ἐξ ἴσου. Ἐπίσης καὶ τὸ δεύτερον ἄρθρον ἐπιβάλλεται, κατόπιν τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ Προέδρου τοῦ ἀναθεωρητικοῦ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ κατακρίνω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι σκοπὸς τῆς ἀνορθώσεως εἶναι οὐχὶ νὰ παραδεχθῇ αὐτὰς τὰς διατάξεις, ἀλλὰ νὰ τὰς μεταβάλῃ. Αἱ διατάξεις αὗται ἔπρεπε νὰ ἑλκύσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Γίνεται ἐργασία πρὸς καταρτισμὸν νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον. Ἡ κριτικὴ οὐδένα ἔχει λόγον, παρὰ κατανάλωσιν τῆς ὥρας.

§129Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχει τινὰ λόγον. Προκειμένου περὶ μεταθέσεως καὶ ἀποσπάσεως αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐλαττοῦσι σήμερον τὰ κακά, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ ἄρθρον 8, ἀλλὰ δὲν ἀναιροῦσιν καὶ ἐντελῶς ταῦτα. Αἱ ὑπάρχουσαι ἐξαιρέσεις δι’ ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν οὐχὶ καλῆς πίστεως, ἐξασφαλίζουσι συναλλαγὴν τοῦ χειρίστου εἴδους. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως, ἔστω καὶ μία κατηγορία ἀξιωματικῶν, ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον νὰ προτείνῃ τὰς μεταθέσεις. Ἡ δικαιολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ τμηματάρχαι δύναται νὰ προκαλέσωσι τὴν ὀργὴν τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον προτείνει τὰς μεταθέσεις καὶ τοποθετήσεις, δὲν εἶναι βάσιμος. Ὅπως εἶχε τὸ νομοσχέδιον χθὲς ἐξηροῦντο 125 πρόσωπα ὑπαγόμενα ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον 125 τοιαῦται θέσεις, εἷς κακῆς πίστεως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠδύνατο νὰ τοποθετήσῃ τοὺς νέους τῶν καλῶν οἰκογενειῶν, τοὺς αὐλοκόλακας καὶ ἐπιτηδείους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἀπαφύγωσι τὸν ἔλεγχον τοῦ συμβουλίου εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγονται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ὅπως οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐξαιρεθῶσιν τοῦ ἐλέγχου τοῦ συμβουλίου. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἀποτελεῖται ἀπὸ Μεράρχους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὅλους τοὺς ἐλεγχομένους ἀξιωματικοὺς ὑπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Ὁ Μέραρχος τῆς τρίτης Μεραρχίας δὲν γνωρίζει κατὰ τίνα τρόπον ἐξετέλεσε τὰ καθήκοντα ὁ ἀξιωματικὸς τῆς πρώτης Μεραρχίας. Γνωρίζει τὸ ποιὸν ἑνὸς ἑκάστου ἀξιωματικοῦ ἐκ διαφόρων πληροφοριῶν, καὶ τὰς πληροφορίας αὐτὰς δύναται νὰ τὰς ἔχῃ καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως λόγος νὰ ἐξαιρεθῇ τις ἐκ τῆς ὑπαρχούσης διατάξεως. Δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ τοὺς Μεράρχους, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς τίνας πρέπει νὰ κηρύξωσι στασίμους, ἐξαιρῶν δὲ μέγαν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν φίλων του. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἡ παραδοχὴ τῆς ὑπαρχούσης διατάξεως, εἰς κακῆς πίστεως Ὑπουργόν, δύναται νὰ δώσῃ τὴν δύναμιν ὅπως διαρρυθμίσῃ οὗτος κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ συμβούλια ὥστε οἱ εὐνοούμενοι νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς ἀμελείας των, τῆς ἀνικανότητός των. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις τῶν προσκεκολλημένων καὶ ἀπεσπασμένων δίδουν λαβὴν εἰς καταχρήσεις, καὶ τοῦτο γνωρίζουν πάντες ὅσοι εἶδον κατὰ τίνα τρόπον ἐματαιώθησαν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ διατάξεις περὶ τοποθετήσεως ἀξιωματικῶν καὶ μεταθέσεως αὐτῶν κατὰ σειράν, πῶς κατωρθώθη ὅπως ὅλοι οἱ ἐπιτήδειοι ἐξαιρεθῶσι τῶν διατάξεων αὐτῶν καὶ μὴ ἀπομακρυνθῶσι τῶν Ἀθηνῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται μία μακρὰ παραμονὴ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ παραμονὴ ἐν Ἀθήναις ἐπὶ δύο μῆνας τῶν Μεράρχων, ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτῶν ἐπὶ δύο μῆνας ἀπὸ τὰς Μεραρχίας των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ δυσάρεστον ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἀφοῦ σεῖς θέλετε καὶ ἕν ἔκτακτον στρατιωτικὸν Συμβούλιον, διότι τὸ ὑπάρχον, τὸ τακτικόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεδριάζῃ πάντοτε, διατί νὰ μὴ ἀνατίθενται εἰς τὸ ἔκτακτον τοῦτο στρατιωτικὸν Συμβούλιον αἱ τοποθετήσεις καὶ αἱ μεταθέσεις,—καὶ πρὸ πάντων μάλιστα ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιθεώρησιν ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου; Δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς μιᾶς διατάξεως, τῆς ἑξῆς (Ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διαταγμάτων ἐκδοθησομένων τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κανονισθήσεται ἡ σειρὰ τῆς εἰς τὰς διαφόρους θέσεις ὑπηρεσίας τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων τοῦ στρατοῦ κτλ.» Ἄν διὰ ταύτης πρόκειται νὰ κανονισθῇ ἡ ἐναλλὰξ τοποθέτησις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι νὰ διέλθωσι τὸν βίον αὐτῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἄλλοι μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ διάταξις περισσότερον ἔπρεπε νὰ στηρίζεται εἰς νόμον ἢ εἰς Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τροποποιῆται ἑκάστοτε κατὰ τὰς θελήσεις τῆς ὑπηρεσίας, κατὰ τὰς βουλήσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, σχετικῶς μὲ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἔχει ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ βλέπω, ἐν τῇ αὐτῇ διατάξει ὅτι οἱ ἐξαιρούμενοι ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ πεζικοῦ, ἱππικοῦ, πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ, μόνον ἐπὶ δύο ἔτη εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ στράτευμα, ἔπειτα δὲ δύνανται καὶ οὗτοι νὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ σοβαρὸν καὶ μάχιμον καθῆκον τοῦ πρωτοκολλητοῦ ἢ τοῦ γραφέως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν! Οὐδενὸς ἐπίσης εἵλκυσε τὴν προσοχὴν μία διάταξις, καὶ εἶναι αὕτη ἡ σοβαρωτέρα νομίζω, διότι ἀφορᾷ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Διαδόχου εἰς τὸ στράτευμα. Ὅπως καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ προβιβασμοὶ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ὑποστρατήγου, καὶ τῶν Ὑποστρατήγων εἰς Ἀντιστρατήγους, θὰ ἐξαρτῶνται πλέον ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μετὰ σύσκεψιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ συμμετέχωσι, συμβουλευτικὴν ἔχοντες ψῆφον οἱ ἐν ἐνεργείᾳ Ἀντιστράτηγοι καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Οὐδεμίαν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν περὶ τῶν συμβουλῶν τὰς ὁποίας δύνανται νὰ παράσχωσι ὅλοι οἱ ἐν ἐνεργείᾳ Ὑποστράτηγοι καὶ Ἀντιστράτηγοι καὶ πολὺ περισσότερον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Μεταξὺ ὅμως τῶν Ἀντιστρατήγων εἶναι καὶ ὁ Διάδοχος, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ, διότι οὐδεμία πρέπει νὰ δημιουργηθῇ κατ’ Αὐτοῦ δυσαρέσκεια. Εἶμαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ Διαδόχου ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, διότι δὲν φρονῶ ὅτι ἡ δρᾶσίς του ἐζημίωσε τὸ στράτευμα. Ἡ ἀνάμιξις ὅμως αὐτοῦ εἰς προσωπικὰ ζητήματα δύναται νὰ ζημιώσῃ, καὶ εἶναι μέγα τὸ ζήτημα τοῦτο, προκειμένου περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν βλέπω ἄλλως τε καὶ διατί νὰ κατανέμεται ἡ εὐθύνη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζωμεν ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος.

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μικροτέρα γίνεται ἡ εὐθύνη ὅταν ἀναλαμβάνει αὐτὴν ὅλον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον; Εἶναι νέα θεωρία αὐτή.

§131Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄν πρόκειται περὶ ἐνεργειῶν εἰς τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, βεβαίως εἶναι μεγαλειτέρα ἀσφάλεια. Ἔχομεν ὅμως γεγονὸς κατὰ τὸ τελευαταῖον ἔτος, καθ’ ὃ διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἁρμόδιον ἕνα ἀλλὰ πολλούς, ἔσχομεν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν ἔν τισιν ἐλαττωματικὴν καὶ τὴν ἀναπλήρωσιν μὴ πλήρη.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἄλλος καὶ οὐχὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐδέχεσθε νὰ προχωρῇ εἰς τοὺς ἀνωτάτους τούτους βαθμοὺς ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ μείωσις τῆς εὐθύνης εἶναι αὐτό, ὅτι περιελάβομεν καὶ αὐτὸν καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον;

§133Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε λοιπὸν τί σᾶς ἐνοχλεῖ;

§135Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐγγύτερος πρὸς τὸν Βασιλέα, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ὑπογράψῃ τὸ Διάταγμα περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ κατανομὴ τῆς εὐθύνης εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι, αἴρει μᾶλλον τὴν εὐθύνην ἢ τὴν ἐξυπηρετεῖ· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω προσέτι ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ Διάδοχος, διότι ζημίαν θὰ φέρῃ ἡ ἀνάμιξίς του. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἴτε ἀποτελεῖ εἴτε δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Συμβουλίου ὁ Διάδοχος, θὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη του, διότι οἱαδήποτε καὶ ἄν εἶναι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην του· εἶναι ὅμως ἀσύμφορον νὰ μετέχῃ τοῦ Συμβουλίου, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι δὲν θὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Διαδόχου ὁ ἑκάστοτε πολιτικός.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε πολὺ μικρὰν ἰδέαν περὶ τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας.

§137Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ μὴ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οὐδεμίαν ἔχω βεβαιότητα ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς εὐκλεεῖς ἡμέρας τοῦ παρελθόντος καὶ αἱ προφυλάξεις δὲν εἶναι ποτὲ ἀνωφελεῖς. Διὰ νὰ μὴ παρατείνω περισσότερον τὸν λόγον περατῶ τοῦτον· ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, καίτοι παρεδέχθη τὰς χθεσινάς μας ἀντιρρήσεις. Λέγω τοῦτο, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀθῴα ἡ χθεσινὴ εἰσήγησις, οὔτε ἔγινε θῦμα παρεξηγήσεων. Ὡρίσθη τὸ πρᾶγμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ πέσῃ εἰς τὴν παγίδα, καὶ ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον τὸ πρᾶγμα. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς. Διὰ τοῦ νόμου ὑπάρχουσι δύο θέσεις γενικῶν ἀρχιάτρων. Ὑπάρχει μία θέσις τοῦ γενικοῦ ἀρχιάτρου τοῦ ἐπιτελείου, καὶ ἑτέρα θέσις εἰς τὸ νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν. Ἡ θέσις εἶναι νενομοθετημένη, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐτέθη εἰς ἰσχύν. Τί ἐζητεῖτο διὰ τῆς χθεσινῆς διατάξεως; Νὰ πληρωθῇ ἡ θέσις ἡ νενομισμένη τοῦ δευτέρου ἀρχιάτρου. Θὰ ἐκενοῦτο οὕτω ἡ θέσις αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν θέσιν ταύτην θὰ ἐπροβιβάζετο ὁ ὑπίατρος ἐκεῖνος περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς εἶπον χθές.

§138ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, διότι δὲν ἐπιτρέπει αὐτὸ ὁ νόμος. Σᾶς διαψεύδω μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον. Δὲν λέγετε ἀκριβείας.

§139Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ πλήρωσις τῆς νενομισμένης θέσεως θὰ ἐπέφερε κενόν. Θὰ ἠλαττοῦμεν τὴν θέσιν τῶν ἀρχιάτρων κατὰ ἕνα, καὶ εἰς τὴν θέσιν ταύτην θὰ ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ ὁ ὑπίατρος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ εἶχε σκοπὸν νὰ πληρώσῃ τὴν θέσιν. Ἐκ τοῦ νόμου ὅμως, ἂν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, ἡ θέσις θὰ ἐπληροῦτο, καὶ τὴν θέσιν ταύτην θὰ κατελάμβανεν εἷς τῶν ἐπιάτρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει χαίρω ὅτι συνέβαλον καὶ ἐγὼ μετ’ ἄλλων συναδέλφων, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλῃ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπέβαλε σήμερον, αἱ ὁποῖαι κατὰ πολὺ ἐβελτίωσαν τὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὅπως πολὺ ταχέως ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως καὶ τῶν ἄλλων διατάξεων ὅπως βελτιώσῃ αὐτὰς περισσότερον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἄλλου ὑπάρχοντος ἐγγεγραμμένου κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1ον καὶ 2ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 3ον).

§141Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἐπετύγχανεν ὁ σκοπὸς πληρέστερον ἵνα μὴ συμβῇ κατάχρησις, ἐὰν ὑπέγραφεν ἄλλος καὶ ὄχι ὁ διεκπεραιωτὴς τῶν ἀντιγράφων. Ἡ ὑπογραφὴ τιθεμένη ὑπὸ ἄλλου εἶναι ἀπαραίτητος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαλλάσσεται μιᾶς ὑπηρεσίας περιττῆς, ἀλλὰ τιθεμένη ὑπὸ τοῦ διεκπεραιωτοῦ πιθανὸν νὰ μὴ ἐμπνέῃ ἐμπιστοσύνην, διότι ὁ διεκπεραιωτὴς εἶναι εἷς λοχαγός, ὁ ὁποῖος δυνατὸν νὰ μὴ βεβαιώσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπέγραψεν, καὶ ἐξ ἄλλου δὲν εἶναι κάτοχος τοῦ ἀρχείου, διὰ νὰ ἀνακαλυφθῇ, ἐὰν ἔκαμε κατάχρησιν ἢ ὄχι. Καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ὑπεγράφοντο ἀπὸ ἕνα τμηματάρχην, διότι θὰ ὑπῆρχε μεγαλειτέρα προφύλαξις.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3ον 4ον καὶ 5ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6ον).

§143Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐκδηλώσω ὁλοψύχους εὐχαριστίας, ἐὰν δὲ ἦσαν δεκτά, θὰ ἐξέφραζον καὶ συγχαρητήρια, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη νὰ τροποποιήσῃ τὸ ὑποβληθὲν ἐξ ἀρχῆς νομοσχέδιον κατὰ τὰς γενομένας ὑποδείξεις ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Μεταξὺ τῶν ἄλλων αἰσθάνομαι ἀληθῶς ὑπερηφάνειαν, διότι συνετέλεσα νὰ καταργηθῇ διάταξις τοῦ ὀργανισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἀπεκάλεσα καὶ ἀποκαλῶ στίγμα τῆς ἐπαναστάσεως. Νομίζω ὅμως ὅτι ἔπρεπεν ἐπίσης καὶ ἐπιβάλλετο ὡσαύτως νὰ ἐγίνετο δεκτὴ ἡ σπουδαιοτάτη, κατὰ τὴν γνώμην μου, τῶν γενομένων παρατηρήσεων.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφοβήθητε μὴ διὰ τῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων γίνεται ἐπέκτασις εἰς τὰς δαπάνας τὰς ἐκτάκτους, μὴ τοῦτο δύναται εἰς χεῖρας ἑνὸς φιλοδόξου Ὑπουργοῦ νὰ καταστρέψῃ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας;

§145Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ νὰ τὰ βλάψῃ.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Δὲν εἴχετε ὅμως ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως δὲ μὴ ἐμφιλοχωρήσῃ ἀμφιβολία τις ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ ἐνταῦθα ἐτέθη «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, δηλαδὴ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου! Ὥστε δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ συμφώνους καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, Ἐσωτερικῶν καὶ λοιπούς, δηλαδὴ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν δύναται λέγω, νὰ κάμῃ τι, ὥστε ἡ εὐθύνη νὰ ὑπάρχῃ εἰς ὅλον τὸ Συμβούλιον καὶ ὄχι εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§147Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἡ εὐθύνη· ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μελετήσητε τὸ πρᾶγμα, μήπως πρόκειται καὶ περὶ διατάξεως συνταγματικῶς ἀπαραδέκτου, διότι τὸ μέγιστον δικαίωμα καὶ τὸ κυριώτατον καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὁρίζῃ τὰς δαπάνας.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι τὰς δαπάνας, τὴν στρατολογίαν. Ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ στρατολογίας πάντοτε λαμβάνει εἰδικὴν πρόνοιαν καὶ λέγει ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ δύναμις, ἐκτὸς τῶν περιστάσεων κατὰ τὰς ὁποίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ δύναται νὰ αὐξηθῇ· ὥστε εἴμεθα εἰς συνταγματικὸν ἔδαφος ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατολογίαν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις ὅτι εἴμεθα ἐντὸς τοῦ Συντάγματος ὑπ’ οὐδενὸς ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, διότι τὰς δαπάνας τὰς ζητουμένας, τὰς ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων καὶ τὰς ἐπιβάλλει ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ διορθώνομεν.

§151Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ διάταξις.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐπέκτασις ὑπηρεσίας.

§153Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἡ ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἐγίνετο κατὰ τὸν νόμον τοῦτον. Λοιπὸν προβλέποντες τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου θὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μίαν δαπάνην, ἀφοῦ τοῦτο θὰ ἐγίνετο, καθόσον τὴν δαπάνην ταύτην θὰ ἐπιβάλῃ ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων νὰ γίνεται μεγαλειτέρα καὶ θὰ ἐζητεῖτο διὰ τοῦτο ἀναπληρωματικὴ πίστωσις. Διατί λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ διάταξις τῆς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κατάχρησις;

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποίου εἴδους; Ὑφίσταται νόμος.

§155Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ χειριζόμενός τις μίαν περιττὴν διάταξιν, δύναται νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει νὰ φθάσῃ.

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄνευ αὐτῆς τῆς διατάξεως θὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι, ἐφ’ ὅσον ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν λαμβάνει εἰδικὴν πρόνοιαν διὰ τὰς περιστάσεις αὐτάς, διότι ὑποθέτει ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἄνευ τῆς εἰδικῆς αὐτῆς διατάξεως δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὅλης διατάξεως, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, τοιαύτη πίστωσις δὲν θὰ δύναται νὰ δοθῇ, διότι πρόκειται περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῇ βάσει διατάγματος τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ προϋπολογισμός. Τοιαύτη δὲ αὔξησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑπὸ τύπον ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, δὲν εἶναι δυνατή, ἡ δὲ ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ λογιστικὸς νόμος γίνεται κατὰ νόμον. Δὲν λέγει ὁ νόμος ὅτι δὲν γίνεται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἢ ὅταν γίνεται ἐπέκτασις ὑπηρεσίας, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ ὁρίσῃ ὁ νόμος. Ἐννοεῖ περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἐπέκτασις τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῇ βάσει νόμου, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ πίστωσιν καὶ ἔδωκέ τινας μόνον, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἐπεκταθῶσιν ἐφ’ ὅσον ἐπεκτείνεται ἡ ὑπηρεσία.

§157Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ νὰ εἴμεθα σαφέστεροι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πίστωσις ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τὸ νομοσχέδιον ἀνατρέπει τὸν κανόνα.

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, διότι ὑπάρχει πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δι’ ἀξιωματικοὺς καὶ δι’ ὑπαξιωματικοὺς καὶ δι’ ἄνδρας.

§159Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ὑπάρχῃ πίστωσις καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου, ἵνα τέλος πάντων εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζηται ἐντὸς ὁρίων τινῶν ἡ δαπάνη ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας προβλέπει ὀλίγον συγκεκαλυμμένως ἡ διάταξις αὕτη, δὲν δύνασθε νὰ τὰς περιλάβητε εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Πεισθῆτε περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων. Βλέπετε, ὅτι ἀπεφύγομεν εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα. Ἱδρύσαμεν στρατιωτικὰ Δικαστήρια. Δέκα ἑκατομμύρια, εἴκοσιν ἑκατομμύρια δύνανται νὰ δαπανῶνται οὕτω καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ τὰ δαπανᾷ.

§161Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰς τοιαύτας περιστάσεις δὲν θὰ δαπανήσῃ τόσα, θὰ εἶναι ἀφιλότιμος, ἀναξία τοῦ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅταν ἐπιβάλλῃ ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ταῦτα νὰ γίνωνται, καὶ πρέπει νὰ γίνωνται, καὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνωνται, θὰ ἦτο ἀφιλότιμος, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν θὰ τὰ ἔπραττεν, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνωνται κατὰ τοὺς νόμους.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡραῖα.

§163Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως νὰ μὴ ἀναγράφηται εἰς τοὺς νόμους ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων, διότι τότε αἱ δαπάναι δὲν γίνονται κατὰ τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ κατὰ τοὺς νόμους.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον.

§165Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὰς φαντασιοπληξίας ἴσως. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις τοῦ Κράτους εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωνται αἱ φαντασιοπληξίαι. Καὶ ἀκόμη, ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ φαντασιοπληξιῶν, εἶναι πιθανώτερον νὰ πρόκειται περὶ πράξεων, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβαίνωσιν ἄνθρωποι, ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐμπνεόμενοι ὑπὸ ὑπερμέτρου ζήλου, ἀλλ’ ἀγνοοῦντες τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν δύναμιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν συγκεκαλυμμένων, τὰ ὁποῖα ὅλοι ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, ἀλλ’ ἔχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν δύναμιν καὶ φιλοτιμικὴν πάσης Κυβερνήσεως ἥτις θὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν δύναμιν τῶν πραγμάτων, διότι νομίζω ὅτι, ὅλοι αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην δαπανῶν ὑπερμέτρων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἓν ὅριον, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν, μετὰ μίαν διετίαν, νὰ γίνωνται εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ἔχον τόσους μεγάλους καὶ ἁγίους σκοποὺς νὰ ἐπιτελέσῃ, ἀσκήσεις ἐνωμοτίας.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§167Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται νὰ μᾶς ἀπαγορευθῇ νὰ συζητήσωμεν καὶ τὸν Προϋπολογισμόν, διότι πρόκειται περὶ δαπανῶν, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ προϋπολογίσωμεν οὔτε κατὰ προσέγγισιν. Διότι μᾶς παραπέμπετε εἰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, περὶ δαπανῶν ἑκατομμυρίων νὰ συζητήσωμεν, ὄχι ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ τὸν ἀπολογισμόν, καθόσον τότε θὰ ἔχωμεν τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, ἐφ’ ὧν θὰ συζητήσωμεν. Καὶ φοβοῦμαι μὴ πρόκειται περὶ δαπανῶν ἑκατομμυρίων, διότι νομίζω ὅτι οἱ ἀξιολογώτατοι ἀξιωματικοί, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ξενικὴν ἀποστολήν, ἐκλήθησαν ἵνα ἐφαρμόσωσι πρόγραμμα στρατιωτικῆς πολιτικῆς, προσῆκον εἰς μίαν μεγάλην Δύναμιν.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς τὸ ἐδώκαμεν τὸ πρόγραμμα.

§169ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ τὸ δίδωμεν, καὶ θὰ τὸ δίδωμεν ἐγγράφοντες ἕν ποσόν, τὸ ὁποῖον μόνον κατὰ τι μέτρον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῶσιν, ἐνῷ ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφήνει περιθώριον, μόνον περιθώριον νὰ προβῶσιν εἰς δαπάνας ἀνυπολογίστους. Οὔτε εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Κράτος ἐλεύθερον, κοινοβουλευτικόν, νὰ ἀναγράφηται τοιαύτη διάταξις, νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν δαπάνης ἑκατομμυρίων ἡ Βουλή, μόνον ὅταν θὰ συζητῇ ἀπολογισμὸν καὶ ὄχι Προϋπολογισμόν. Τὸ πρόγραμμα βεβαίως θὰ τὸ δώσωμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ θὰ τὸ δώσωμεν, κυριώτατα, ἀναγράφοντες τὰς δαπάνας: δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἀνθρώπους κατ’ ἐξοχὴν φιλοτίμους νὰ ἐφαρμόσωσι πρόγραμμα ἀνάλογον πρὸς τὴν φιλοτιμίαν των, ἀλλὰ δυσανάλογον ἀφ’ ἑτέρου, πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δέ, τὸ κύριον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολῇ κατὰ πᾶσαν συζήτησιν, συνταγματικὴν συζήτησιν, νομοθετικὴν συζήτησιν, γενικὴν συζήτησιν, εἶναι τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Παρουσιάζεται τὸ πρόβλημα τοῦτο ὑπὸ τὴν στυγνοτέραν του μορφὴν ἐνώπιον ἡμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τὸ Κράτος τοῦτο παρουσιάζον μίαν μεγάλην Δύναμιν εἰς τὴν στρατιωτικήν του πολιτικήν, εἰς μίαν στρατιωτικὴν πολιτικὴν θεαματικήν, ἥτις θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη καὶ ἀκολούθως θὰ ἐπέλθῃ ὁ μαρασμός, ὁ θάνατος! Εἶναι καιρὸς πλέον ἡ Ἀνόρθωσις νὰ μὴ στρέφηται πρὸς τὰ ὕψη. Νὰ ἴδῃ καὶ τὰ πρὸ τῶν ποδῶν της κείμενα, καὶ ταῦτα εἶναι ὁ λαὸς ὁ πενόμενος, ὁ οἰκτρῶς ταλαιπωρούμενος, ὁ ἐν τῇ φιλοπατρίᾳ του τετραυματισμένῃ ἀποτίνων βαρυτάτους φόρους! Ὁ λαὸς μετ’ ἀπογνώσεως ἔχει στραφῆ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς εὐρυτέρας στρατιωτικῆς πολιτικῆς, ἀλλ’ οἱ κυβερνῶντες τὸν λαὸν αὐτὸν τὸν ἀπηλπισμένον, ἔχουν καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν προσεκτικῶς νὰ βλέπουν τὰ πράγματα, ἡ ἐπισταμένη δὲ παρατήρησις τῶν πραγμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ εἰς ἄλλο πόρισμα, παρὰ ὅτι μᾶς ἀπειλεῖ ἐντὸς ὀλίγου ἐξάντλησις οἰκονομική, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ τοιαύτη διάταξις. Ἀναλαμβάνετε εὐθύνην ἱστορικήν, ἂν ὄχι πολιτικήν. Σᾶς συγχαίρω, διότι ἐδέχθητε τὰς ἄλλας παρατηρήσεις, θὰ εἶσθε ἄξιος πολὺ περισσοτέρων συγχαρητηρίων, ἂν διαγράψητε τὴν διάταξιν ταύτην. Νὰ διαγράψητε τὴν διάταξιν ταύτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως ν’ ἀπαλλαχθῇ τις τῆς ὑπονοίας, ὅτι ἀπὸ σκοποῦ ἐφαρμόζετε τοιαύτην πολιτικὴν στρατιωτικὴν πολυδάπανον, πέρα παντὸς ὁρίου ἔμφρονος, ἵνα μετά τινα χρόνον περιέλθωμεν εἰς ἀδυναμίαν νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκόν μας στρατιωτικῶς καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς λαός, ἔχων τόσον μεγάλην ἀποστολήν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος.

§171Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ κατὰ τὴν ὁποίαν: «Αἱ ἕνεκα τοιούτων μεταβολῶν τῆς συνθέσεως ἐπαυξήσεις δαπανῶν ὑπὲρ τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, λαμβάνονται δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων», ἕπεται ὅτι αὗται δὲν γίνονται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, ἀντὶ νὰ εἰσάγῃ βελτίωσιν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τοὐναντίον ἀπομακρύνει ἀπὸ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει. Καὶ ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀπόψεως κρινόμενον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ἔφερεν ἁπλῶς ὅτι, αἱ ἐπαυξήσεις αὗται θὰ λαμβάνωνται δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, καὶ ὁ ὅρος οὗτος ἦγε φυσικά, εἰς τὴν κατάργησιν ἑτέρου νόμου, τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τοῦ 1909, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιήθη ὁ λογιστικὸς ἡμῶν νόμος, καὶ οὕτω καταργουμένου ἐν τούτῳ τοῦ νόμου τοῦ 1909, θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀκωλύτως νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς δαπάνας, τὰς ψηφισθείσας ἐν τῷ γενικῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους παρὰ τῆς Βουλῆς, δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, διότι, μὴ ὑπάρχοντος κωλύματος νομίμου μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ καταργεῖται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, θὰ δύνανται νὰ ζητηθῶσι νέαι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἤδη εἰσαχθεῖσαν τροποποίησιν τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἡ διάταξις πληροῖ ἆρά γε τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ νομοθέτης; Νομίζω ὄχι, διότι, ἂν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ τελευταία παράγραφος, ληφθῶσι «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου» εἶναι προφανὲς ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἐντεῦθεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν διαγράφει ὁ λογιστικὸς νόμος, ἡ διαδικασία δὲ εἶναι αὕτη: καθορίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τοῦ 1909 τὸ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Τοῦτο ὑπῆρξεν ἓν ἐκ τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς τῶν ἀξίων πάσης ἐπιδοκιμασίας καὶ παντὸς ἐπαίνου, διότι δι’ αὐτοῦ ἐκλείοντο ἑρμητικῶς αἱ θύραι, διὰ τῶν ὁποίων ἠνοίγετο χάσμα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Καὶ τὰς θύρας αὐτὰς τὰς ἔκλεισεν, ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἑρμητικῶς, τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τοῦ 1909.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λησμονεῖτε ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου κατηργήθη, εἰσηγουμένου τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Ἢ κατηργήθη ἢ ἀνεστάλη.

§173Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει ἢ ἀνεστάλη, ὡς λέγετε, τότε θὰ ἀκολουθήσητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, ἵνα ἐπαρκέσητε εἰς τὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ τοῦτο ἀνατρέπει ὅλην τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου τοῦ 1909, διότι ἐκεῖνος ὁ νόμος ἔκλεισεν ἑρμητικῶς τὴν θύραν τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἂν ὅμως ὁ νόμος ἀνεστάλη προσωρινῶς, μέλλῃ δὲ νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὸ μέλλον, μὴ λησμονῆτε, τί ἀναγράφει ὑπὸ τὸ στοιχεῖον Α, μὴ λησμονῆτε, λέγω, ὅτι ὁ Προϋπολογισμός, ἀναγράφων πιστῶς ταῦτα, δὲν θέλει δώσει εἰς ὑμᾶς τὰ μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλετε νὰ πραγματοποιήσητε. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀστοχεῖ τοῦ σκοποῦ του διὰ τῆς διατάξεως περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀνέλθωσιν εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ βεβαίως ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τοιαύτας ἐγγραφάς, δὲν θὰ εὕρῃ τὰ μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, τοὐναντίον δυσχεραίνει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἵνα δι’ ὀλίγων παρατηρήσεων ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μεταβάλῃ τὴν συνήθη σύνθεσιν σωμάτων τινῶν, μολονότι οὐδὲν λέγεται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου. Νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη μεταβολὴ τῆς συνθέσεως τοῦ στρατοῦ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν προσωρινῶς μόνον καὶ χάριν ἑνὸς ὡρισμένου ἑκάστοτε σκοποῦ, καὶ ὀρθὸν εἶναι ἐντεῦθεν ὅτι, παύοντος τοῦ σκοποῦ δι’ ὃν μετεβλήθη ἡ σύνθεσις τῶν σωμάτων, δέον νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν κανονικὴν σύνθεσιν, διότι ἄλλως τὸ προσωρινὸν μέτρον θὰ ἀπέβαινε διαρκὲς καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον προσδιορίζει τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν κανονικὴν σύνθεσιν τοῦ στρατεύματος, δὲν ὁρίζει ὅμως τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπανέλθωμεν. Πότε θὰ γίνῃ τοῦτο; εἶναι ἄδηλον. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἀνάγκη εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὁ σκοπός, ὥστε, παύσαντος τοῦ σκοποῦ, νὰ συνάγηται τὸ συμπέρασμα ὅτι παύει καὶ ἡ προσωρινὴ σύνθεσις. Ἔλεγον, Κύριοι, προχθὲς ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἀνασυνθέτοντες προσωρινῶς τὸ στράτευμα, ὄχι μόνον δὲν προσεγγίζομεν τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἀπομακρυνόμεθα, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι ἡ σύνθεσις τῶν στρατιωτικῶν μονάδων ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει δὲν εἶναι ὁποία εἶναι ἐν εἰρήνῃ. Ὅτι ἡ σύνθεσις τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν σωμάτων, διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῆς δυνάμεως μιᾶς ἑκάστης μονάδος, συνεπάγεται, κατ’ ἀνάγκην ἀνάλογον, καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βαθμοφόρων, διότι ἄλλως ἡ κινητοποίησις τῶν σωμάτων, ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει, γίνεται δι’ ἀριθμοῦ βαθμοφόρων κατὰ τὸ ἥμισυ ὀλιγωτέρου ἢ ἐν καταστάσει εἰρήνης. Τὰ στελέχη λοιπὸν μειοῦνται κατὰ τὸ ἥμισυ, ἐφ’ ὅσον ἡ δύναμις αὐξάνει διπλασιαζομένη. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν προσεγγίζομεν, ἀλλά, τοὐναντίον, δυσχεραίνομεν τὴν κινητοποίησιν διὰ τὴν ἐν πολέμῳ κατάστασιν, διότι μειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν στελεχῶν, αὐξανομένης τῆς δυνάμεως τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν ὥστε νὰ γίνεται ἡ ἀπόσπασις τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ νὰ γίνεται ἀπόσπασις καὶ οὐχὶ τοποθέτησις, νὰ γίνηται ἀπόσπασις ἐπὶ τῷ σκοπῷ καὶ μόνῳ τῆς ἐκγυμνάσεως, τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τότε νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰδικῶς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§174ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δύο λέξεις μόνον, κύριε Πρόεδρε, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀποκαθιστᾷ τὰ πράγματα εἰς τὴν προσήκουσαν θέσιν, εἶπεν ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἡ διάταξις αὕτη νὰ μὴ ἰσχύσῃ παρὰ μετὰ ἕνα μῆνα, διότι ὑπάρχουσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἑπομένως ἡ διάταξις αὕτη ἤθελε προσβάλει κεκτημένον αὐτῶν δικαίωμα. Ἤθελον ὑποβάλει τὴν γνώμην μου ὅτι κεκτημένον δικαίωμα δὲν ἀποκτᾶται διὰ σύνταξιν ἢ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ δικαιούμενος ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως.

§175Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δικαίωμα ἠθικόν, οὐχὶ νομικόν.

§176ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πάντως δεδομένου ὅτι τὸ διάστημα μεθ’ ὃ συνήθως ἄρχεται ἡ ἰσχὺς τῶν νόμων, εἶναι δέκα ἡμέραι ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, νομίζω, ὅτι τὸ διάστημα τοῦτο εἶναι ἀρκετόν.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί 10 ἡμέραι, τί 30; (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἂν συναινεῖ νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ αὔριον νὰ συνεδριάζωμεν, ἕνεκα τῆς πολλῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ἔχομεν, καὶ τὴν πρωίαν.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν πρωίαν νὰ ἐργαζώμεθα ἀπὸ τῆς 10ης μέχρι τῆς ἡμισείας ἢ μιᾶς Μ. Μ. Μετὰ μεσημβρίαν δὲ ἀπὸ τῆς 5ης μέχρι τῆς 9ης. Τὴν νύκτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργαζώμεθα.

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι πρακτικώτερον θὰ ἦτο, ἐὰν αἱ πρωιναὶ συνεδριάσεις ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ τὰς ἐπερωτήσεις καὶ τὰς ἀναφορὰς καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἐνησχολούμεθα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ περιορίσωμεν τὰς ἡμέρας τῶν ἐπερωτήσεων εἰς μίαν μόνον, ὄχι νὰ αὐξήσωμεν αὐτάς.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς αὔριον ἡ συνεδρίασις θ’ ἄρχηται τὴν 10ην τῆς πρωίας.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται διὰ τὴν 10. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρα 10 καὶ 45′ μ. μ.).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λαγοπάτης καὶ Γέντικας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΧΗʹ τοῦ 1893»· θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, τεῦχος Αʹ). Ἐμείναμεν εἰς τὸν ἄρθρον 8. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν ἄρθρον 8. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 9–12). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§188Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζων, κύριοι Βουλευταί, τὸ φιλοδίκαιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ δικαιολογοῦν πλήρως τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ὁποίας ἀπολαμβάνει παρὰ τῷ στρατεύματι, γνωρίζων ἐπίσης καὶ τοὺς ἀτρύτους κόπους καὶ τὰς μεγάλας προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλει πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς διασαλευθείσης πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν μεταβατικῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θέλει λάβει ταύτας ὑπ’ ὄψιν. Ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἐπετηρίδος τοῦ στρατεύματος, προήχθησαν εἰς τὸ πεζικὸν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ οἱ διανύοντες τὸ δέκατον ἔτος ὡς ἀξιωματικοί· προήχθησαν εἰς τὸν ὑγειονομικὸν καὶ φαρμακευτικὸν κλάδον οἱ διανύοντες τὸ δωδέκατον ἔτος ὡς ἀξιωματικοί· εἰς τὸ ὑλικὸν πυροβολικὸν οἱ διανύοντες τὸ 13 ἔτος ὡς ἀξιωματικοί· εἰς τὴν χωροφυλακὴν οἱ διανύοντες ἐπίσης τὸ 13 ἔτος. Ἀπέναντι τῆς ταχείας καὶ διά τινας ἁλματικῆς ταύτης προαγωγῆς ἔχομεν ἐξ ἑτέρου εἰς τὸ πυροβολικόν, καὶ τὸ ἱππικόν, τοὺς διανύοντας τὸ 17 ἔτος ἀκόμη ὑπολοχαγούς, ὁμοίως δὲ καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν τοὺς διανύοντας τὸ 21 ἔτος, εἰσέτι ὑπολοχαγούς. Πρόκειται ὅθεν προφανῶς περὶ μιᾶς ἀνισότητος, ἡ ὁποία εἰς τὰ σώματα ταῦτα παρατηρεῖται πρὸς βλάβην μεγάλην τῆς πειθαρχίας, ὡς ἐκ τῆς διακρίσεως, ἥτις γίγνεται εἰς ἔνια εὐνοούμενα σώματα τοῦ στρατοῦ, διότι, προκειμένου ἰδίως περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, οἱ ἐν λόγῳ ὑπολοχαγοί, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν ὡς ἀξιωματικοὶ εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον εὑρίσκονται πάντες εἰς τὴν σκληρὰν ἀνάγκην νὰ χαιρετῶσιν ὡς προϊσταμένους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους εἶχον χθὲς καὶ προχθὲς ὑφισταμένους. Τοῦτο, καὶ τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν ἀπογοήτευσιν ἐπιφέρει. Πρὸ καιροῦ εἶχον ὑποβάλει ἐρώτημα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτῶν, διατί, ἐνῷ πέρυσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου κ. Ζορμπᾶς ἀναγνωρίσας τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αἴφνης τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, ἐξέδωκε Βασιλικὸν διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, ἔθηκεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νέον ὀργανισμὸν τοῦ στρατεύματος, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ διατάγματος ἐκείνου προήγαγεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ περὶ τοὺς 9 ὑπολοχαγοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, ἀφῆκεν ἐν τούτοις ἄλλους τόσους εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, μολονότι καὶ διὰ τούτους συνέτρεχον οἱ αὐτοὶ ὅροι καὶ αἱ αὐταὶ συνθῆκαι διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν θεωρῶ προσῆκον νὰ ἀναπτύξω ἐμπεριστατωμένως κατὰ τὴν ὥραν ταύτην. Γενικῶς δὲ λέγω ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου, καθόσον ἡ διχοτομία αὕτη τῶν ἐν λόγῳ ὑπολοχαγῶν τῆς οἰκονομίας ἐγένετο, διότι μεταξὺ τῶν ἐννέα ὑπολειφθέντων ὑπολοχαγῶν ἦσαν καί τινες, οἱ ὁποῖοι ἀπήρεσκον εἰς τὸν Στρατιωτικὸν Σύνδεσμον καὶ δὴ εἰς ὡρισμένα μέλη αὐτοῦ· ἀκριβῶς δ’ εἰπεῖν δύο μεταξὺ αὐτῶν, δὲν εἶχον προσοικειωθῆ εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κινήματος τοῦ Γουδῆ. Ἐκ τῆς ἰδέας τῆς ἐπανορθώσεως τοῦ γενομένου εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ὑπολοχαγοὺς τῆς οἰκονομίας ἀδίκου, ὑπέβαλον τὸ ἐρώτημα ἐκεῖνο· διατὶ δὲν ἐφηρμόσθη ὁ ὀργανισμὸς ἐξ ὁλοκλήρου. Ὅτι αἱ αὐταὶ συνθῆκαι καὶ οἱ αὐτοὶ ὅροι συντρέχουσι καὶ διὰ τοὺς ἐννέα αὐτοὺς ὑπολοχαγούς, δὲν ὑπάρχει ὑποθέτω, καμμία ἀμφισβήτησις. Οἱ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοί, ἀνηνέχθησαν καὶ ἱεραρχικῶς, καὶ ἐζήτησαν ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ δίκαιόν των. Διὰ τοῦτο σήμερον, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ — πρόκειται δὲ ἄλως τε περὶ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ, μόλις 20 — θέλει ἀποκαταστήσει τὸ δίκαιον αὐτῶν. Οἱ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὶ ἐζήτησαν τὴν γνώμην διακεκριμμένων νομομαθῶν, ἐὰν δύνανται νὰ ἐναγάγωσι τὸ Δημόσιον καὶ νὰ ζητήσωσι ὅπως διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, ἐπιτύχωσι τὸ δίκαιον αὐτῶν, οἱ δὲ δικηγόροι Λυκούδης, Μομφερρᾶτος καὶ Δαμασκηνὸς ἀπεφάνθησαν ὅτι νομίμως δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς προαχθέντες, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, διότι, λέγουσι (ἀναγινώσκει). «Ἐπειδὴ προϋποτίθεται καὶ τεκμαίρεται ὅτι, ἀφοῦ ἔθεσεν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἰς ἐφαρμογήν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιφυλάξεως τὰ ἄρθρα 17, 18, 19 καὶ 28 μετὰ τῶν σχετικῶν πινάκων ἐξῆλθον οἱ ὅροι οἱ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 42 καθοριζόμενοι, καὶ ὅτι, κατὰ συνέπειαν, ἡ πλήρωσις τῶν χηρευουσῶν θέσεων δέον νὰ γίνῃ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 17, 18, 19 καὶ 28 καὶ τῶν σχετικῶν αὐτῶν πινάκων τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ οὐχὶ πλέον κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων, ΓΛΑʹ, καὶ ΓΥΕʹ· τοῦτο δὲ καθόσον, ἐὰν οἱ ὅροι οὗτοι δὲν εἶχον πραγματοποιηθῆ, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐκωλύετο ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 42 νὰ θέσῃ ἐν ἰσχύϊ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τὰ ἄρθρα 17, 18, 19 καὶ 28 τοῦ νέου νόμου μετὰ τῶν σχετικῶν αὐτοῦ πινάκων οἵτινες ἀποτελοῦσι προσάρτημα, τούτου δ’ ἅπαξ γενομένου· αἱ νέαι αὐτοῦ διατάξεις, ὡς ἰσχύοντες νομοθετικοὶ ὁρισμοί, εἰσὶν αὐταὶ ἐφαρμόσιμοι καὶ οὐχὶ αἱ περὶ τῶν ἀντικειμένων ἅπερ δι’ αὐτῶν ῥυθμίζονται, διατάξεις τῶν μνησθέντων νόμων». Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἀκριβῶς τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου 3556 τοῦ ἔτους 1910 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ δὲ ἐδάφιον τοῦτο, τοῦ ἄρθρου 43, λέγει ὅτι συνεληρώθησαν τὰ ὑλικὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ βεβαίως διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος καθίσταται δῆλον, ὅτι ὄντως συνεπληρώθησαν τὰ ὑλικὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως. Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἐπισήμως καὶ αὐθεντικῶς βεβαιωμένον ὅτι συνεπληρώθησαν τὰ στελέχη καὶ τὰ ὑλικὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, διότι ἄνευ τῆς προϋποθέσεως ταύτης ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἄρθρων τῶν προνοούντων περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, βεβαίως οἱ παραπονούμενοι ἀξιωματικοί, ὅτι κακῶς δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὰς προαγωγὰς εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι δύναται εἰς τὰς μεταβατικὰς διατάξεις νὰ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία, ἡ ὁποία θὰ ἄρῃ ἀσφαλῶς τὴν ἀνισορροπίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, καὶ θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν δικαιοσύνην ἐν τῷ στρατεύματι, τὴν τροπολογίαν δὲ ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς. (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἰσορροπίας ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ λοχαγοῦ τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ σωμάτων, οἱ ὑπολοχαγοὶ οἵτινες ἐξελθόντες τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν διανύουσι τὸ 16ον ἔτος καὶ ἄνω ὡς ἀξιωματικοὶ, προάγονται ἐφ’ ἅπαξ εἰς λοχαγοὺς ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου».

§189Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πόσα ἔτη θέτετε;

§190Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ δεκαὲξ ἔτη καὶ ἄνω.

§191Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Νέα σειρὰ προαγωγῆς ἀξιωματικῶν.

§192Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νέων προαγωγῶν, οὔτε περὶ νέων γαλονίων. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ εἰκοσάδος ἀξιωματικῶν, προφανῶς ἀδικηθέντων ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν, Κύριοι, ἐξ ἄλλου οἱ εἴκοσιν αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ νὰ συμπαρασύρουν καὶ ἄλλας μετέπειτα προαγωγάς, διότι οἱ μετ’ αὐτοὺς ἐξελθόντες ἐκ τῶν σχολῶν ἐξῆλθον μετὰ ἑξαετίαν ὁλόκληρον, διότι ἐν τῷ μεταξὺ αἱ σχολαὶ δὲν ἐλειτούργησαν ποσῶς. Κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται ἀπὸ τὴν προαγωγὴν τῶν εἴκοσιν αὐτῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἔχωμεν τὸν φόβον ὅτι δι’ αὐτοῦ θ’ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν, ὥστε νὰ προαχθῶσι καὶ ἄλλοι ἰσάριθμοι ἀνθυπολοχαγοὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ· ὡς ἐννοεῖτε καλῶς, πρόκειται περὶ εἴκοσιν ἀξιωματικῶν καὶ μόνον.

§193Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Κατὰ προτίμησιν ὅλοι οἱ ἐκ τῶν σχολῶν ἐξερχόμενοι κατετάσσοντο εἰς τὸ μηχανικόν, πυροβολικὸν καὶ ἱππικόν, διότι ἐθεωροῦντο μέχρι τινὸς ὡς εὐγενέστερα ὅπλα, καὶ συνεπῶς εἶναι ὑπεράριθμοι. Τώρα πρέπει νὰ τοὺς προκγάγωμεν;

§194Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεξηγεῖτε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον τῶν σχολῶν πρὸ εἰκοσαετίας καὶ ἔχουσι διανύσει ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν τριακονταετῆ.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πόσα ἔτη ἔχετε δικηγόρος;

§196Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δεκατρία.

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ εἴκοσι τρία καὶ τριάκοντα τρία καὶ τεσσαράκοντα τρία ἂν κάμνητε, πάντοτε δικηγόρος θὰ εἶσθε. Εἶναι ἀνάγκη ἕκαστος ἀνθυπολοχαγὸς ἐξερχόμενος ἑνὸς σχολείου νὰ γίνεται στρατηγός;

§198Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρομοίωσις δὲν εἶναι παντάπασιν ἐπιτυχής. Οἱ μὲν δικηγόροι δὲν προάγονται, ἐνῷ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ φθάνουσι μέχρι τῆς στρατηγίας ἀρκεῖ νὰ ζήτωσιν. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ ὁμοίων πραγμάτων.

§199Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἷς καθηγητής, ἐνῷ εἶναι ἐπιστήμων, παραμένει πάντοτε καθηγητὴς Γυμνασίου.

§200Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πάλιν σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ παρομοίωσις δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν.

§201Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅταν τις γένηται λοχαγὸς κατέχει, νομίζω, καλὴν θέσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν, νομίζω, 120 ἀξιωματικοὺς εἰς τὸ πυροβολικόν, καὶ οἱ 60 εἶναι ἀνώτεροι ἀξιωματικοί.

§202Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αἴ!...

§203Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί αἴ;

§204Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνωτέρων. Συγχύζετε τὸ πρᾶγμα. Δὲν πρόκειται περὶ συνταγματαρχῶν, τοὺς ὁποίους φοβεῖσθε. Πρόκειται περὶ εἴκοσιν ὑπολοχαγῶν. Ὡς φαίνεται, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐπροσέξατε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἐγὼ τέλος πάντων αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ὑποβάλλω καὶ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ τὴν δεχθῇ ἢ τὴν ἀπορρίψῃ.

§205Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου οἱ ἀποστρατευόμενοι ἀνθυπασπισταὶ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ, λαμβάνουσι σύνταξιν λοχαγοῦ. Βλέπετε ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ θὰ καταντήσουν νὰ φθάσουν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ, καὶ οἱ ἀξιωματικοί, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος, εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ἔχωσι καλλιτέραν τούτων θέσιν. Βεβαίως δικαίως καὶ θὰ εἶμαι πάντοτε ἐναντίον οἱασδήποτε αὐξήσεως προσωπικῆς· ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ καλλιτερεύσῃ ὁ μισθὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἔχουσι διαμείνει εἰς τὸ στράτευμα, βεβαίως καθῆκον θεωρῶ, ὅπως συνηγορήσω ὑπὲρ αὐτῶν. Ἡ παρομοίωσις τοῦ κ. συναδέλφου οὐδεμίαν ἔχει θέσιν ἐνταῦθα, διότι οὐδεὶς δικηγόρος ἔχων δεκαπενταετῆ ἢ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν κερδίζει 120 ἢ 150 δραχμάς. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ θέσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν δι’ αὐξήσεως θέσεων, θὰ ἤμην βεβαίως ἐναντίον. Ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ γίνῃ μετατροπὴ προσωρινή, εἰς τρόπον ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τόσον μακροῦ χρόνου ὑπηρεσίαν νὰ περιέλθωσιν εἰς ἕτερον βαθμόν, καὶ ἔχωσι διὰ τοῦτο μόλις τὰ πρὸς τὸ ζῆν, βεβαίως θὰ εἶμαι ὑπέρ αὐτῶν. Διότι δὲν πιστεύω νὰ ἰσχυρισθῇ τις ἐξ ὑμῶν ὅτι οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ κερδίζουσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ὑπάρχει μία πολὺ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ μόλα ταῦτα οὐδεὶς πολιτικὸς ὑπάλληλος, ἔχων δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἔχει μείνει εἰς βαθμὸν κάτω τοῦ γραμματέως πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, γνωρίζετε δὲ ὅτι ὁ μισθὸς τῆς θέσεως ταύτης εἶναι πολὺ ἀνώτερος τῆς θέσεως τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, διότι θὰ εἶναι ἡ μόνη δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ δικαιολογῆται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§206Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Γίνεται ὅμως ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων.

§207Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε, κύριε συνάδελφε, ν’ ἀνέλθω τὸ βῆμα τοῦτο, εἶναι, διότι γνωρίζω πόσον βιοπαλαιστὴς εἶναι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὑπολοχαγός. Διήλθετε ἐξ αὐτοῦ τοῦ σταδίου, ἀλλ’ ἐγὼ περισσότερον, διῆλθον ὅλην μου τὴν ζωήν, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἄλλοι συναγωνισθέντες εἰς τὸ Β. Ναυτικὸν μετ’ ἐμοῦ, δὲν ἐκρίθησαν ἄξιοι τότε καὶ εἰσῆλθον κατόπιν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, αὐτοὶ οἱ κύριοι ἔγιναν τμηματάρχαι ὅταν ἐγὼ ἤμην ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὑπολοχαγός. Λέγω τοῦτο, διότι πᾶς τις ἐξ ὑμῶν θὰ ἐννοήσῃ πόσον κακή, πόσον παθητικὴ εἶναι ἡ θέσις ἐκείνου. Μετὰ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἂς μὴ γίνῃ οὐδεμία προαγωγή, ἀλλὰ τὸ νὰ καλλιτερεύσωμεν τὴν θέσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται νὰ λαμβάνῃ μισθὸν 200 δραχ., νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης καὶ οὐχὶ σπατάλη.

§208Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὅταν ἤμην μαθητὴς τοῦ σχολαρχείου, ὁ κ. Κουρτάκης ἦτο ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ἔπειτα ἔγινα καὶ ἐγὼ ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ἤμεθα συνάδελφοι, ἄλλοι δὲ ἐξῆλθον ἀξιωματικοὶ προχθὲς καὶ ἔγιναν ὑπολοχαγοί. Τοιουτοτρόπως ἡ ζημία ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τοὺς μέν, ἰσοφάριζε τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον προσεγένετο εἰς τοὺς ἄλλους.

§209Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ εἶμαι σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤδη 17 ὁλόκληρα ἔτη καὶ ἄνευ ἐλπίδος προαγωγῆς μένουν ἀκόμη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν.

§210Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Μετὰ μίαν πενταετίαν νὰ αὐξάνῃ ὁ μισθὸς αὐτῶν, ὄχι νὰ δημιουργήσωμεν νέας προαγωγάς.

§211Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν.

§212Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν.

§213Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι τῶν ἀνθυπασπιστῶν, διότι ὁ μισθὸς αὐτῶν φθάνει μέχρις 180 δραχ., δηλαδὴ εἰς μισθὸν ἀνώτερον τοῦ ὑπολοχαγοῦ.

§214Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὁ ἀνθυπασπιστὴς λαμβάνει μισθὸν 45 δραχμάς.

§215Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ὀλίγον. Τὸ ζήτημα κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι ζήτημα μισθοῦ, οὔτε ζήτημα εὐζωίας· εἶναι ζήτημα στρατιωτικῆς φιλοτιμίας καὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καθαρῶς. Ἐγὼ δέ, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀκουσθῶ, θὰ προέτεινον ν’ ἀπονεμηθῇ ὁ βαθμὸς καὶ ὄχι ὁ μισθὸς ἐν ἀνάγκῃ.

§217Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ· τὸ τί δύναται νὰ γίνῃ, τὸ γνωρίζω πολὺ καλά, ἂν δ’ ἡ φράσις ἐφάνη εἴς τινας παράξενος, ὀφείλω ν’ ἀναγνωρίσω ὅτι ἡ φράσις εἶναι ἐκδηλωτικὴ τῆς δικαιολογητικῆς βάσεως τοῦ αἰτουμένου πράγματος. Πρὸς τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τίς εἶναι ὁ ὑπαίτιος ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ὁ ὑπαίτιος δὲ ἀναμφισβητήτως εἶναι ἡ Πολιτεία, ἥτις κακῶς ὠργάνωσε τὰ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος. Ὀφείλει λοιπὸν ἡ Πολιτεία, λόγῳ τῆς κακῆς ὀργανώσεως εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας, νὰ μὴ θυσιάσῃ τὰ ἄτομα τὴν στιγμὴν ταύτην. Δὲν ἐξετάζω, ἐὰν μεταξὺ τῶν παραπονουμένων ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ παντὸς εἴδους, ἐξετάζω μόνον τὰ παράπονα ἐκεῖνα τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὰ ὀνομαζόμενα εἰδικῶς ἐν τῷ στρατῷ ὅπλα. Ἐὰν ὑπάρχωσι φαρμακευτικοί, οἰκονομικοί, κτηνιατρικοὶ ἀξιωματικοὶ ἀδικούμενοι περὶ τούτων ἀδιαφορῶ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν ἀνηκόντων εἰς ὅπλον τι τοῦ στρατεύματος, εἰς τοῦτο προκαλῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι οὗτοι ἐνασκοῦσιν ἅμα τὴν διοίκησιν ἐν τοῖς σώμασι τοῦ στρατοῦ.

§219Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ποιοῦμαι αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν καὶ οἱ ἄλλοι ἂς ἐκτείνωσι τὸ ζήτημα. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πειθαρχικὴ διοίκησις ἐν τῷ στρατεύματι, ὑπακοὴ τοῦ κατωτέρου πρὸς τὸν ἀνώτερον, ὅταν ὁ κατώτερος ἀναγνωρίζῃ ὅτι ὑπακούει πρὸς ἀνώτερον, συμβατικῶς καταλαβόντα τὸν ἀνώτερον βαθμόν, ὅστις ὅμως δὲν θὰ ἦτο ἀνώτερος, ἐὰν δικαίως ἐλειτούργουν τὰ τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγα τινα ἐκ τῆς ἐπετηρίδος αὐτῆς.

§221Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ προσώπων.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν θ’ ἀναγνώσω ὀνόματα. Νομίζω ὅτι τὰς συστάσεις αὐτὰς ποιοῦμαι καθ’ ἡμέραν, ὡς Πρόεδρος, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ μοὶ τὰς ἐπαναλάβητε. Λοιπὸν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ πυροβολικῷ 7 ὑπολοχαγοὶ καταταχθέντες ὁ εἷς τῷ 1894, οἱ δ’ ἕτεροι ἕξ τῷ 1895. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ μηχανικῷ πέντε, ὁ εἷς καταταχθεὶς τῷ 1894, τρεῖς τῷ 1895 καὶ εἷς τῷ 1896, εἶναι ὑπολοχαγοὶ καὶ ἔχουσιν ὑπηρεσίαν δεκαεξαετῆ, ἄγουσι δὲ ἡλικίαν ἐτῶν 39 ἕκαστος. Εἰς τὸ πεζικὸν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ καταταχθέντες τῷ 1900 καὶ φέροντες βαθμὸν λοχαγοῦ, ἔχοντες δηλ. ἐξ ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν συνόλῳ ὀλιγωτέραν καὶ βαθμὸν λοχαγοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον ζήτημα, ὅτι τὸ πεζικόν, κατόπιν τῶν γενομένων ἀθρόων ἀποστρατεύσεων, ἔσχε μέγιστα κενὰ εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, τὸ πεζικὸν δὲν ἔχει συνταγματάρχην τινά. Ἡ συμπλήρωσις τῶν κενῶν τούτων θέλει συνεπαγάγει τὴν προαγωγὴν καὶ ἑτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ εἰς λοχαγούς, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν εἰς τὰ 1901, οἱ ὁποῖοι δὲ ἄγουσιν ἡλικίαν κατὰ δεκατρία ἔτη μικροτέραν τῶν ὑπολοχαγῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ. Τώρα δύναμαι νὰ ὑποβάλω τὸ ἐρώτημα εἰς τὴν Βουλήν: νομίζει ἡ Βουλὴ ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία; Δύνανται οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, οἱ μένοντες ἐπὶ δεκαὲξ ἔτη καὶ ἄγοντες τὸ δέκατον ἔτος ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑπολοχαγοῦ νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς ἀνωτέρας σπουδάς; Δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐλπίδας προόδου, ὅταν διδάσκοντες ἐν ταῖς σχολαῖς βλέπωσι τοὺς μαθητὰς αὐτῶν νὰ εἶναι ἀνώτεροί των, νὰ τοὺς ἔχωσιν ὑπὸ τὰς διαταγάς των; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία καὶ νὰ ἔχωσι ἐλπίδας προόδου, ὅταν δὲν λειτουργῇ ἡ δικαιοσύνη περὶ τὰς προαγωγάς; Τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν εἶναι ἀδιάφορον δι’ ἐμὲ ὡς καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὑπὸ τὴν ἀδικίαν ταύτην εὑρισκομένους.

§223Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν, μετὰ τὴν μεγάλην αὔξησιν τοῦ πυροβολικοῦ, ἐπειδὴ ὁ προβιβασμὸς ἦτο ἄνισος, μετέθεσαν ἀξιωματικοὺς ἐκ τοῦ πεζικοῦ εἰς τὸ πυροβολικόν.

§224Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Εἰς πάντα τὰ κράτη, τοῦτο πρὸ παντὸς ἐπιδιώκεται, ἡ δικαιοσύνη περὶ τὰς προαγωγάς· ἐπιδιώκεται δὲ ἡ δικαιοσύνη περὶ τὰς προαγωγάς, διότι, μόνον ὅταν εἶναι ἠσφαλισμένη ἡ δικαιοσύνη περὶ τὴν προαγωγήν, τότε ἐνισχύεται ἡ στρατιωτικὴ φιλοτιμία, ἀλλὰ καὶ ἡ πρὸς τὰς σπουδὰς ὁρμή. Ἐνταῦθα ἔχομεν καταδικάσει ἀνθρώπους τεσσαρακονταετεῖς εἰς τὸ νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπολοχαγοῦ ἐπὶ δεκαεξαετίαν· τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπολοχαγοῦ εἶναι καθήκοντα ὑποτεταγμένου ἀξιωματικοῦ· ὅταν δὲ ἀξιωματικὸν νέον, οἱονδήποτε, καταδικάσωμεν μέχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ ἔτους νὰ εἶναι ὑποτεταγμένος, νὰ βλέπῃ δὲ καὶ τὰς ἀδικίας δεξιὰ καὶ ἀριστερά, εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῇ φρόνημα καὶ σθένος οὗτος, ὅταν θὰ γίνῃ διοικητής, νὰ ἔχῃ δὲ καὶ ἡ πολιτεία νὰ ἐλπίσῃ ὅτι θὰ εἶναι σπουδαῖος παράγων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της, ὅταν θὰ τῷ ἀπονείμῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν πεντήκοντα ἐτῶν: Ποία θὰ εἶναι ἡ ἀκμὴ τοῦ ἀνθρώπου τούτου καὶ ποία ἡ ἐλπίς, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ χρήσιμος παράγων εἰς τὴν πολιτείαν; (διαμαρτυρίαι καὶ διάλογοι). Κύριοι! Μὴ καταλαμβάνεσθε ὑπὸ πνεύματος ἀντιστρατιωτικοῦ. Νὰ καταληφθῆτε μόνον ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς δικαιοσύνης. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον. Δὲν γνωρίζω, οὔτε εἶμαι ἁρμόδιος τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ὑποδείξω ἂν εἶναι ἐφικτὴ ἡ λῆψις τοῦ μέτρου διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἢ ἂν εἶναι ἀνάγκη ἄλλου τὴν στιγμὴν ταύτην εἰσαγομένου ἢ καθ’ ἣν ὥραν ἡ Κυβέρνησις θὰ κρίνῃ χρήσιμον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεδειγμένον ὅπως ληφθῇ μέριμνα, ὅπως ἐπέλθῃ ἐξίσωσις τῶν δικαίων καὶ τῶν δικαιωμάτων μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὅταν μάλιστα λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ὡς εἶχον τὰ τοῦ στρατοῦ, ἦτο ἀδύνατον αὐτοὶ ἵνα τύχωσι τοῦ δικαιώματος τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς. Τὰ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν δυστυχῶς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν διῳκήθησαν καὶ καθωρίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχαιότητος, ὅταν δὲ δυστυχῶς ὁ νόμος τῆς ἀρχαιότητος ἐπεκταθῇ ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατεύματι, πρέπει οὗτος νὰ εἶναι τουλάχιστον ἐφηρμοσμένος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δικαίου. Ἐὰν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἀπολύτου, τότε δὲν θὰ ἦσαν δίκαια τὰ παράπονα, διότι τότε θὰ ἔλεγον ὅτι, Κύριοι, δὲν ἔχετε τὰ προσόντα καὶ δὲν προήχθητε ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχει καταλυθῆ ἡ ἐπιλογὴ ἀπὸ πολλοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἤδη τὰ θεάματα τὰ στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν πολλάκις εἰς τὸ Κράτος εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις· ἐφ’ ὅσον δ’ ὅμως ὑπάρχει τὸ σύστημα τῆς ἀρχαιότητος, ὀφείλει νὰ καταλύσῃ ἡ Πολιτεία τὰς διακρίσεις καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὰ ἄτομα τὰ ἔχοντα ἴσας, ἂν μὴ ἀνωτέρας, σπουδὰς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προήχθησαν κατὰ προτίμησιν λόγῳ τῆς κακῆς καταρτίσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπόλυτον ἔχουσιν δίκαιον νὰ ἀναμένωσι παρ’ αὐτῆς.

§225Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γινώσκω ἐγώ, Κύριοι, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὅλοι οἱ κανόνες τῆς ἱεραρχίας, ὅλοι οἱ κανόνες τῆς πειθαρχίας εἶναι συμβατικοί. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐξελέγη ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Κατριβάνος βουλευτής, ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν εἶχεν ἴδει τὸ φῶς τῆς ἡμέρας.

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Σᾶς γνωστοποιῶ ὅτι, ὅτε ἀπεπεράτωσα τὰς γυμνασιακάς μου σπουδάς, ὁ πατήρ μου, σοφώτερος πολὺ ἐμοῦ, μὲ συνεβούλευσε νὰ μὴ ὑποστῶ τὸ ἀτύχημα νὰ εἶμαι λοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ, ἀλλὰ νὰ ἔχω τὸ ἀτύχημα νὰ εἶμαι Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Μὲ ἔσωσεν ἀκριβῶς. Ἀλλ’ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ ἔχωσι σοφώτερον ἐμοῦ γεννήτορα, δὲν πρέπει οἱ Βουλευταὶ νὰ τοὺς καταστήσωσι δυστυχεστέρους.

§227Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμβατικὰ εἶναι τὰ πάντα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίσης γινώσκω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τοῦτο, ὅτι κληθεὶς καὶ ἐγὼ στρατιώτης εἶχον ὑπ’ ἐμὲ δεκανεῖς καὶ ἂν σήμερον κληθῶ ὑπὸ τὰ ὅπλα, θὰ τοὺς ἔχω ἀνωτέρους μου καὶ θὰ ὑπακούω· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίσης γινώσκω εἶναι ὅτι, ἐὰν τὸ Κράτος ἐδαπάνησέ τι διὰ ἱεράν τινα ὑποχρέωσιν, ἐδαπάνησε διὰ τὸν στρατὸν καὶ στρατὸν δὲν ἔχει· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίσης γινώσκω εἶναι ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος δαπανᾷ ἐν τῷ στρατεύματι κυρίως διὰ μισθούς, ἐν τούτοις ἐπαρκῆ ἀριθμὸν βαθμοφόρων δὲν ἔχει, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη εἰς τὸ στράτευμα εἶναι ἀνάγκη ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ στελεχῶν, καὶ δὲν ὑπάρχει ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς στελεχῶν, διότι ἔχομεν περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς ἀνωτέρους παρὰ κατωτέρους.

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά!

§229Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν, ὡς εἶναι τρόπος ὁ ἰδικός σας τοῦ λέγειν, νὰ δώσωμεν τὸν βαθμὸν καὶ οὐχὶ τὸν μισθόν! Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τις, ὅτι εἶναι ὑπεράνω παντὸς ὑπολογισμοῦ, εἶναι ὑπεράνω πάσης ἀνοχῆς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Θέλετε νὰ ἔχωμεν στράτευμα; θέλετε νὰ ἔχωμεν ἀληθῆ ἱεραρχίαν; θέλετε νὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν στελεχῶν; Ὁρίσατε ἐπὶ τὸ ἔργον τὸ ἀληθές, τὸ ἔργον τὸ πραγματικῶς συμφέρον εἰς τὸν τόπον, ὅστις δὲν δύναται πλέον νὰ ὑποστῇ ἄλλα βάρη, ὁρίσατε ἐπὶ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὸν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν στελεχῶν καὶ θὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς στράτευμα. Ποίαν ἀνάγκην ἔχομεν τῶν βαθμῶν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου καὶ τοῦ συνταγματάρχου ἀκόμη; Πρὸς τί ὁ στρατηγὸς νὰ ἔχῃ μεγαλείτερον μισθὸν τοῦ ἀρεοπαγίτου; πρὸς τί ὁ ταγματάρχης τοῦ ἐφέτου; Νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ τὴν ἐλάττωσιν ἐκείνην νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τοὺς κατωτέρους· νὰ καταργήσωμεν τὴν βαθμίδα τοῦ ταγματάρχου καὶ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, οἱ λοχαγοὶ νὰ διοικῶσι καὶ τὰ τάγματα, καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν στελεχῶν, διότι τέλος πάντων πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσωμεν, ὅτι τὸ στράτευμα δὲν ὑπάρχει διὰ νὰ δίδῃ βαθμοὺς καὶ μισθούς, ὅτι δὲν δαπανᾷ τὸ Ἔθνος διὰ νὰ παράγῃ ἑκατοντάδας ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν· δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ τέλος πάντων. Δύο τάγματα μηχανικοῦ, ἢ ἕν, νὰ ἔχῃ εἴκοσι, τριάκοντα, τεσσαράκοντα ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Ἀγνοῶ πόσους ἄλλους ἔχει! καὶ δημιουργοῦμεν γενικὰς θέσεις, καὶ δημιουργοῦμεν ἐπιτελεῖα! Ἔχομεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἓν ἐπιτελεῖον πολυτελές, ἐνῷ πρόκειται αὔριον νὰ καθορίσωσι τὰ τοῦ στρατεύματος, καὶ ἀπὸ ἐπιτελικῆς ἀπόψεως, οἱ ξένοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑφίσταται ὁ τόπος τοιαῦτα βάρη. Ἐὰν ἔσχον τὸ ἀτύχημα νὰ ἔχωσι πτωχοὺς συγγενεῖς, ἐὰν ἐζήλωσαν τὴν λάμψιν ἑνὸς ὅπλου, πρέπει νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας, καὶ ἔχουσιν ὑποχρέωσιν ὑπὸ τὴν ἱεραρχίαν τῶν βαθμῶν νὰ ὑπακούωσιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους των, συμμαθητάς των ἄλλοτε ἔστω, κατὰ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ νόμου, τοῦ ὅρκου των, τοῦ καθήκοντός των. Δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ ἀδικηθέντες. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἐπιστήμονες παμπληθεῖς ἐν Ἑλλάδι. Τίς ἀγνοεῖ ἐξ ὑμῶν ὅτι ὑπάρχουσιν ἑλληνοδιδάσκαλοι, σοφώτεροι καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου, ἀπὸ 15 ἐτῶν, ἀπὸ 20 ἢ καὶ 25 ἐτῶν, ἐν τῇ αὐτῇ μένοντες πάντοτε θέσει; Ἔχω ἐγὼ φίλον ἑλληνοδιδάσκαλον πρώτης τάξεως ἐπιστήμονα ἀπὸ 22 ἐτῶν ἑλληνοδιδάσκαλον. Ἀλλὰ πρέπει καὶ διὰ μυριοστὴν φορὰν νὰ τονισθῇ, ὅτι δὲν ἀντέχει πλέον ὁ τόπος νὰ δαπανᾷ διὰ πολυτελείας. Καὶ εἶναι αὕτη πολυτέλεια· ἐὰν θέλητε τὴν ἐξίσωσιν, νὰ σᾶς τὴν ἐπαναλάβω: νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ἀνωτέρων καὶ νὰ αὐξήσωμεν τοὺς τῶν κατωτέρων.

§230Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ τώρα πλέον.

§231Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐτονίσθη, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ διορθώσωμεν ἓν ἀδίκημα εἴκοσιν ὑπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μείνει εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν 16, 17, 20, ὁσαδήποτε θέλετε ἔτη· εἶπον, καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ αἰτιῶνται ἑαυτῶν, διότι κατὰ προτίμησιν ἠκολούθησαν τὰ τεχνικὰ ὅπλα, καὶ ἐπειδὴ ἦσαν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ ὅπλα ἐκεῖνα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν ὅλοι, ἐπειδὴ αἱ ὀργανικαὶ θέσεις εἰς αὐτὰ ἦσαν ὀλίγαι.

§232Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι καὶ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, κύριε συνάδελφε.

§233Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι πολλαὶ θέσεις ὀργανικαί, τὰς ὁποίας νὰ καταλάβωσιν ἀνώτεροι.

§234Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ πεζικοῦ ἀνήκουσιν εἰς ὅλα τὰ ὅπλα.

§235Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως. Ζητοῦμεν σήμερον τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος τῶν εἴκοσιν αὐτῶν ἀξιωματικῶν καὶ νὰ τοὺς προαγάγωμεν τρόπον τινὰ ὡς ὑπεραρίθμους λοχαγούς. Αὐτὸ δὲν ζητεῖτε; διότι ἐὰν ὑπῆρχον ὀργανικαὶ θέσεις κεναί, κατὰ τὸν νόμον, ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου τοῦ τρέχοντος ἔτους θὰ προήγοντο, συνεπῶς δὲν θὰ εἶχον ἀνάγκην νὰ ζητήσωσι τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς.

§236Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ζητῶ νὰ μελετηθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ συμβαίνωσι τὰ ἀδικήματα ταῦτα.

§237Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς.

§238Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅπως τοὐλάχιστον καὶ ἐγώ, ὅτι, κατόπιν τῶν ἀγορεύσεων, συμβαίνει μέγα ἀδίκημα. Ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ εὕρῃ κατὰ ποῖον τρόπον, χωρὶς οὐσιαστικὸν πεῖσμα τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ χωρὶς οὐσιαστικὴν ἐπιβάρυνσιν, πρέπει νὰ διορθωθῇ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ἀτόπου ἀντανακλῶντος εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ ἀντανακλῶντος καὶ εἰς τὴν ἱεραρχίαν καὶ εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ.

§239Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ συζητῶμεν παροχὰς γαλονίων, διότι θὰ παρεξηγηθῶμεν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῆς Αἰθούσης ταύτης, διότι ἔχουσι προσωπικὸν χαρακτῆρα.

§240Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα εἶναι καλὸν θὰ εἴπωμεν ἡμεῖς εἰς τὸν λαόν, ὅτι εἶναι καλόν. Πολιτικώτερον εἶναι νὰ εἴπωμεν τὴν πᾶσαν ἀλήθειαν.

§241ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ὅπου πρέπει νὰ δοθῶσι τὰ γαλόνια καὶ ὄχι ὅπου δὲν πρέπει. Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν, νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος καὶ θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τί πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλάς, ὥστε νὰ δώσωμεν γαλόνια ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ δώσωμεν.

§242Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐὰν θελήσωμεν, Κύριοι, νὰ διορθώσωμεν τὸ ἀδίκημα αὐτό, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην πάντοτε ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν νὰ διορθώνωμεν πάλιν τὸ ἀδίκημα αὐτό, διότι ἐφ’ ὅσον καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτὰς ὑπεράριθμοι λοχαγοί, καὶ θὰ ὑπάρχωσι λοχαγοί, θὰ παρακωλυθῇ πλέον ἡ προαγωγὴ τῶν ἄλλων ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν. Διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ὀργανικαὶ θέσεις, τὰς ὁποίας νὰ καταλάβωσιν αὐτοὶ οἱ κατώτεροι, θὰ ἀδικῶνται αὐτοί, διότι θὰ μείνωσι 15, 16 καὶ 20 ἔτη πάλιν αὐτοὶ εἰς τὴν αὐτὴν βαθμίδα καὶ θὰ ἔρχωνται πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ παρακαλῶσιν: — «προβιβάσατέ μας ἡμᾶς, διότι ἐμείναμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν». Ἀντὶ νὰ διορθώσωμεν ἀδίκημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δημιουργήσωμεν προαγωγάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι καλόν.

§243ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἀπρονοησία τῆς Πολιτείας, κύριοι Βουλευταί, ἐδημιούργησε τὰς ἀνωμαλίας ταύτας, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄξιαι πράγματι πολλῆς προσοχῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ λυθῇ σήμερον, κύριοι Βουλευταί. Τὰ παράπονα ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς ἐμὲ ἀπ’ εὐθείας ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐζητήθη δ’ ὅπως διὰ διατάξεως παρεμβαλλομένης εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἀνώτερος βαθμός, τὸν ὁποῖον νομίζουσιν οἱ ἀξιοῦντες αὐτόν, ὅτι δικαιολογεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον μένουσιν εἰς τὸν αὐτὸν κατώτερον βαθμόν, ἐνῷ ἄλλοι, εἰς διάστημα μικρὸν χρονικόν, ἔλαβον περισσοτέρους τοῦ ἑνὸς βαθμούς. Ἠρνήθην νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν ὑποβληθεῖσάν μοι αἴτησιν εἰπών, ὅτι τὰ τοῦ ζητήματος τούτου θέλουσι ῥυθμισθῆ ὁριστικῶς διὰ τοῦ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκπονεῖται νῦν ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀποστολῆς, θὰ ληφθῇ δ’ ἐν τούτῳ βεβαίως πρόνοια, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προνοίας ἡ ὁποία λαμβάνεται καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι μὴ ἐπαναληφθῶσι τοιαῦτα ἄτοπα. Τότε δέ, ὅτε ὁριστικῶς θὰ προληφθῇ ἡ ἐπανάληψις ὁμοίων ἀνωμαλιῶν ἐν τῷ μέλλοντι, τότε θὰ εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἐξετασθῇ, ἄν, καθ’ ἣν στιγμὴν δημιουργοῦμεν τὸ νέον καθεστώς, τὸ ὁποῖον θὰ προλάβῃ τὴν ἐπανάληψιν ὁμοίων ἀνωμαλιῶν, ἐπιβάλλεται τὴν ὑπάρχουσαν νῦν ἀνωμαλίαν νὰ ἄρωμεν κατά τινα τρόπον. Ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο συστηματικῶς. Πᾶσα πρόνοια, ἡ ὁποία θὰ ἐλαμβάνετο σήμερον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αἰτήσεως ἡ ὁποία ὑπεβλήθη, θὰ εἶναι προσωπικὴ μέριμνα περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα μᾶς παραπονοῦνται. Ἄν ἀνεγνωρίζομεν τὸ βάσιμον τῶν παραπόνων καὶ ἐσπεύδομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν ταῦτα, τὸ τοιοῦτον δὲν θὰ ἦτο συστηματικὸν καὶ δὲν θὰ ἦτο ἄξιον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς σοβαρότητος, μεθ’ ἧς πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς πάσας τὰς ἐργασίας ἡμῶν, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν. Οἱ παραπονούμενοι ζητοῦσιν ὅπως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ ὀργανισμοῦ, τὸν ὁποῖον τροποποιοῦμεν διὰ τοῦ σήμερον ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν αὔξησιν τῶν στελεχῶν τὴν ψηφισθεῖσαν διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ, ὅπως προβῶ εἰς προαγωγάς, διότι ὄντως ὁ νόμος προβλέπει αὔξησιν στελεχῶν, ἡ ὁποία ἂν ἐφηρμόζετο, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρκέσῃ εἰς τὰ συμφέροντα ἢ εἰς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν προαγομένων. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 42, κύριοι Βουλευταί, ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑπαρχουσῶν μονάδων καὶ τοῦ ὑλικοῦ ἐπιστρατεύσεως αὐτῶν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν ἐπὶ πλέον σχετικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν τροποποίησιν αὐτῶν, συμφώνως τῷ παρόντι νόμῳ, καὶ τοῦτο, ἀφ’ οὗ πρῶτον γίνει ἡ ἀναγκαία προμήθεια καὶ τοῦ διὰ τὸ σύστημα αὐτὸ ἀπαιτουμένου ὁπλισμοῦ καὶ παντοδαποῦ ὑλικοῦ. Ὁ προκάτοχός μου Ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ θέσῃ εἰς μερικὴν ἐφαρμογὴν τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 42 καὶ προήγαγέ τινας· ἐγὼ παρ’ ὅλην τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν ἐπεκκλέσθη ὁ ἔντιμος Βουλευτῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τῆς ὁποίας γνῶσιν ἔλαβον ἐν καιρῷ, ἔχω τὴν γνώμην τὴν ἀνενδοίαστον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 42, ἐφ’ ὅσον δὲν συμπληρωθῇ μὲν ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν τῆς ἐπιστρατεύσεως τῶν ὑπαρχουσῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ μονάδων στρατοῦ, γίνῃ δὲ ἡ προμήθεια καὶ τοῦ ἀναγκαίου ὑλικοῦ τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τοῦ παντοδαποῦ ὑλικοῦ, τοῦ διὰ τὰς νέας μονάδας τοῦ στρατοῦ, καὶ τότε θὰ ἠνοίγετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ, ἂν δὲν ἀνεβάλομεν τὴν ἐφαρμογὴν διὰ τῶν σήμερον ψηφιζομένων τροποποιήσεων, τότε θὰ ἠνοίγετο ἡ ὁδὸς τῆς προαγωγῆς εἰς τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ νόμος ͵ΓΦΝϚʹ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω, ὅτι θὰ ἀπορριφθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις, τῆς Βουλῆς ἀρκουμένης εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ μελετηθῇ συστηματικῶς ἐν τῷ νέῳ ὀργανισμῷ, ὅπως προληφθῇ ἡ ἐπανάληψις ὁμοίων ἀνωμαλιῶν.....

§244Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§245ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. ... Τότε δὲ θὰ ἐξετασθῇ ἂν δύνανται νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δίκαιον εἶναι νὰ κριθῶσι μετὰ συμπαθείας, διότι βεβαίως δὲν ὀφείλονται μόνον εἰς σφάλματα αὐτῶν τούτων τῶν προσώπων, ἀλλὰ εἰς πλημμελείας τοῦ συστήματος καὶ τῶν νόμων αὐτῆς τῆς πολιτείας.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφετζόπουλος ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον ἀκροτελεύτιον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ τῆς Ἑλλ. ἀτμοπλοΐας «Ἅγ. Ἰωάννης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως προσθέτου ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν Ταχ. καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σμύρνῃ Ἑλλ. ἀτμοπλοΐας «Π. Πανταλέων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχ. καὶ Τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀστήρ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῆς Ποιν. Δικονομίας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὁ κ. Δαζέας.

§252Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐξ ἀντιπαραβολῆς, κύριοι Βουλευταί, τῶν διατάξεων τοῦ Ἰταλικοῦ κώδικος, τὸν ὁποῖον συνεβουλεύθη βεβαίως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρὸς τὰς τοῦ ἡμετέρου Ποινικοῦ νόμου, ἤχθην εἰς παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ὑπὸ τύπον τροπολογιῶν, ἀλλὰ δὲν εἶδον ταύτας εἰσέτι νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν.

§253Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰς εἶδον ἀκόμη τυπωμένας, κύριε συνάδελφε.

§254Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Παρετήρησα σπουδαίαν ἔλλειψιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως ἀπὸ τῆς ἐγκλήσεως. Ἐν τῷ Ἰταλικῷ νόμῳ ἀναγράφονται πλείονες περιορισμοὶ ἐν τῷ δικαιώματι τούτῳ τοῦ μηνυτοῦ, ἤτοι ἐκτὸς τοῦ περιορισμοῦ, καθ’ ὃν ὁ ἀνακαλῶν τὴν ἔγκλησίν του μηνυτὴς εἶναι ὑπόχρεως εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ἐξόδων, ἵνα γένηται δεκτὴ ἡ ἀνάκλησις αὕτη, ἀπαιτεῖται οὐχ’ ἧττον καὶ ἡ συγκατάθεσις τοῦ κατηγορουμένου εἰς τοῦτο, ἄλλως εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος ἡ ἀνάκλησις τοῦ παθόντος, ἐὰν ὁ κατηγορούμενος δὲν ἀποδεχθῇ τὴν τοιαύτην παραίτησιν. Εἶναι δὲ νομίζω ἡ διάταξις αὕτη καὶ σκόπιμος καὶ δικαιοτάτη, διότι φαντασθῆτε τὸν κατηγορούμενον διὰ μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία τῷ ἀποδίδει πάντοτε μομφήν, νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀπολογηθῇ ἀποδεικνύων τὴν ἀθῳότητά του, ἐὰν καὶ ἅμα ὁ μηνυτὴς δηλώσῃ ὅτι ἀνακαλεῖ ἢ παραιτεῖται τῆς ἐγκλήσεώς του.

§255Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγαλειτέραν ἱκανοποίησιν θέλει ἀπὸ τὴν ἀνάκλησιν;

§256Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἱκανοποίησις ἂν ὁ μηνυτὴς ἀποσύρῃ τὴν ἔγκλησιν; ἀφοῦ πρότερον ἀπέδωκεν εἰς τὸν κατηγορούμενον μίαν μομφὴν καὶ προσεκόμισε μάρτυρας καὶ ἔψαλεν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ κατὰ τοῦ κατηγορουμένου μυρίας ὅσας ψευδεῖς αἰτιάσεις; καὶ νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν ἀνάκλησιν, ἀλλὰ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς ἐξακολούθησιν τῆς δίκης, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀποδείξῃ τὴν πλήρη ἀθῳότητά του, καὶ ἱκανοποιήσῃ ἑαυτὸν διὰ τὰς προσαφθείσας αὐτῷ ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῆς κατηγορίας μομφάς;

§257Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸν καταγγείλῃ δὲν τῷ ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα.

§258Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Καὶ τοῦτο βεβαίως εἶναι μία ἱκανοποίησις, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ λάβῃ ὁ κατηγορούμενος καταγγέλλων ἐκεῖνον ἐπὶ ψευδεῖ καταμηνύσει, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδείξῃ εὐθὺς ἀμέσως καὶ τὸ τελείως ἀνυπόστατον τῆς ἀποδοθείσης εἰς αὐτὸν κατηγορίας, λαμβάνων οὕτως ἄμεσον ἱκανοποίησιν τῆς ὑπολήψεώς του, ἐὰν ἡ κατηγορία εἶναι ψευδὴς καὶ συκοφαντική. Διὰ τοῦτο δὲ ῥητῶς εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν Ἰταλικὸν Κώδικα, ὅτι ἡ παραίτησις ἀπὸ τῆς ἐγκλήσεως δὲν ἔχει ἀποτέλεσμα, ἐὰν δὲν γίνῃ ἀποδεκτὴ καὶ ἀπὸ τὸν κατηγορούμενον.

§259Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἔχομεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν.

§260Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐκεῖ δὲν ἀποδέχεται κἄν τὴν ἀπαλλαγήν.

§261Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν, τοῦ χρόνου, μέχρι τοῦ ὁποίου ὁ μηνυτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐγκλήσεώς του, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀναγράφει κανόνα, καθ’ ὃν τὸ δικαίωμα τοῦτο δύναται ὁ μηνυτὴς νὰ τὸ ἐνασκήσῃ μέχρι τῆς στιγμῆς καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, κατὰ πᾶσαν δηλονότι στάσιν τῆς δίκης καὶ ἐπ’ ἀκροατηρίου. Ἀλλ’ οὕτως ἀπεριορίστως τιθεμένου τοῦ κανόνος διὰ πάντα τὰ κατ’ ἔγκλησιν ἀδικήματα, καὶ δι’ ὅσα ἀκόμη ἐξ αὐτῶν ἔχουσι μορφὴν βαρέων ἐγκλημάτων, διαπράττομεν καινοτομίαν ὑπερβάλλουσαν καὶ τὸν Ἰταλικὸν ποιν. νόμον, ὃν θέλομεν νὰ μιμηθῶμεν, καινοτομίαν ὅμως δυναμένην ἐνίοτε νὰ καταρρίπτῃ τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ νὰ ἀφίνῃ τὴν Πολιτείαν ἀνικανοποίητον ἐκ τῆς προσβολῆς θρασέων ἐγκληματιῶν. Διότι φαντασθῆτε κατηγορούμενον ἐπὶ βιασμῷ διαπραχθέντι ὑπὸ τὴν εἰδεχθεστέραν ὄψιν διὰ τὴν δίκην τοῦ ὁποίου, συνέρχονται δικασταὶ καὶ εἰσαγγελεῖς καὶ σειρὰ ἐντίμων πολιτῶν ὡς ἐνόρκων, καὶ παρελαύνουσι μάρτυρες ἱστοροῦντες ἀνατριχιαστικὰς σκηνάς, καὶ παρελαύνουσι ἰατροδικασταὶ διαπιστοῦντες ἀκολάστους πράξεις· καὶ ἐνῶ πάντες οὗτοι θὰ ἀπασχολῶνται ἐπὶ μίαν ἢ πλειοτέρας ἡμέρας νὰ δικάσωσι τὸν κατηγορούμενον καὶ ἡ κοινωνία ἀναμένει τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τοῦ κακούργου, ἐν τούτοις κατὰ τὴν μελετωμένην ἤδη καινοτομίαν, ὁ παθὼν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τέλος καὶ πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐτυμηγορίας τῶν ἐνόρκων, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα δηλῶν ὅτι παραιτεῖται τῆς τῆς ἐγκλήσεώς του, νὰ λαμβάνῃ ἐκ τῆς χειρὸς τὸν κατηγορούμενον καὶ ἀπέρχωνται ἀμφότεροι τῆς αἰθούσης. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἀπολήγῃ εἰς κωμῳδίαν. Διὰ τοῦτο τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως τῆς ἐγκλήσεως, κατὰ τὸν ἰταλικὸν νόμον, ὑπόκειται εἰς περιορισμοὺς ἐπὶ ὡρισμένων ἀδικημάτων, ἀναλόγως τῆς σοβαρότητος τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστον ἀδίκημα. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀπεριόριστον δι’ ὅλα τὰ ἀδικήματα, τὰ κατ’ ἔγκλησιν τιμωρούμενα. Ὁ Ἰταλικὸς Κῶδιξ ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐγκλήσεως, ἅμα ἀρξαμένης τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρᾶξις ἡ κατηγορουμένη εἶναι βιασμός, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρᾶξις ἡ κατηγορουμένη εἶναι ἀπαγωγή, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρᾶξις ἡ κατηγορουμένη εἶναι τραυματισμός, ἐπαγαγὼν νόσον ὑπὲρ τὰς 10 ἡμέρας. Ὑπάρχουσι λοιπὸν περιορισμοί, ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτων σοβαρῶν ἀδικημάτων. Τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐγκλήσεως τότε περιορίζεται μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, καὶ πέραν αὐτῆς δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν μηνυτὴν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἔγκλησίν του. Ὅθεν, φρονῶ, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι τροπολογητέον, συμφώνως καὶ πρὸς τὸν Ἰταλικὸν νόμον, ἵνα μήποτε παρουσιάζωνται τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρουσιάζωνται ἐκ τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐγκλήσεως, γενομένης μετὰ τὸ πέρας τῆς ὅλης ἀποδεικτικῆς διαδικασίας.

§262Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ποῖα;

§263Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, ὁσάκις αἱ πράξεις αἱ κατηγορούμεναι εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτέρων. Ὅταν πρόκειται λόγου χάριν, περὶ ἀπαγωγῆς, περὶ βιασμοῦ, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως τῆς ἐγκλήσεως καὶ δὴ μετὰ τὸ πέρας τῆς διαδικασίας, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέπηται τοῦτο τοὐλάχιστον μόνον μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποδεικτικῆς ἐπ’ ἀκροατηρίου διαδικασίας.

§264Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἀπὸ τὸν μηνυτὴν ἐξαρτᾶται νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ.

§265Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὡς δὲν ἐπιτρέπει καὶ ὁ Ἰταλικὸς ποινικὸς νόμος εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὴν ἀνακαλῇ ἐπὶ πάντων τῶν εἰδῶν τῶν ἐγκλημάτων ἐκ τῶν κατ’ ἔγκλησιν τιμωρουμένων. Τοῦτο ἐπιτρέπει διὰ μόνα τὰ ἀδικήματα τὰ ἔχοντα ἠπιωτέραν μορφήν. Ἀλλὰ διὰ τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁπωσδήποτε ἔχοντα βαρεῖαν μορφήν, οἵαν ἔχει τὸ ἀδίκημα τῆς ἀπαγωγῆς ἢ τοῦ βιασμοῦ, δὲν ἐπιτρέπει πλέον ἀνάκλησιν, ἀφοῦ ἅπαξ ἄρξηται ἡ ἀποδεικτικὴ διαδικασία καὶ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Κακουργοδικείου, ὡς ἐπίσης δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο καὶ ἐπὶ φθορᾶς ξένης ἰδιοκτησίας ὅταν ἐπῆλθεν ὡρισμένη βλάβη μεγάλη, καὶ ἐπὶ τῶν τραυμάτων, ὁσάκις αὐτὰ ἐπροκάλεσαν ἀνικανότητα πλέον τῶν δέκα ἡμερῶν, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐξ ἀμελείας τραυμάτων, ὅταν τοσαύτην ἐπέφερον νόσον, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἀνάκλησις ἀρξαμένης τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας.

§266Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὰ δικαστήρια μεταβάλλουσι τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν τραυμάτων. Ἐδῶ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ συστήσῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλωσι τοὺς χαρακτηρισμοὺς τῶν πραγμάτων.

§267Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μεταβάλλουσι μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς ἐνοχῆς.

§268Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μεταβάλλουσι καὶ πρὸ καὶ μετά.

§269Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον συνίστανται εἰς τὰ δύο αὐτὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα, ἐλπίζω δὲ ὅτι θέλουσι τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς.

§270Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§271Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσέξῃ. Δὲν γνωρίζω διατὶ νὰ εἰσαχθῇ τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀνακλήσεως διὰ τὴν μὴ πληρωμὴν τῶν ἐξόδων.

§272Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον ἀνεγράφη, ἐὰν δὲν πληρώσωσι τὰ τέλη. Ἀπὸ ἐκεῖ εἶναι εἰλημμένον.

§273Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πῶς θὰ καθορισθῶσιν ἀμέσως;

§274Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀπαραίτητον εἶναι νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ δίκη.

§275Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φυσικώτατα πρέπει νὰ πληρώσωσιν.

§276Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ πληρώσωσι τὸ δέχομαι, ἐὰν δύνηται τοῦτο ὅμως νὰ ἐκτελεσθῇ. Τοῦτο δὲν τὸ θεωρῶ ἐπιεικές. Ἐάν τις δὲν ἔχῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ χρήματα τί θὰ γίνῃ.

§277Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, ὅτι ἔχει καιρὸν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς μηνύσεως μέχρι τοῦ ἀκροατηρίου.

§278Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῆν τινα παρατήρησιν ἤθελον νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Δαζέα. Ὁ κ. Δαζέας ἠμφισβήτησε τὴν σκοπιμότητα, καὶ ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ καταγγέλλων ν’ ἀνακαλῇ, μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως, τὴν καταγγελίαν αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ἠμφισβητήθη ἡ σκοπιμότης τῆς διατάξεως ταύτης, διότι εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ ἑτέρα παρατήρησις τοῦ ὑποβαλόντος τὴν τροπολογίαν κ. Βουλευτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸν μηνυτὴν καὶ εἰς τὸν κατηγορούμενον τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποδέχεσθαι τὴν παραίτησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρνεῖται.

§279Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· θὰ τὸ μελετήσω.

§280Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον ἀναγνωρίζει εἰς τὸν κατηγορούμενον τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποδέχεσθαι τὴν παραίτησιν ταύτην, εὐλόγως ἐγείρονται δισταγμοί, ἂν πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ μηνυτοῦ μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀναιροῦμεν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶχεν ὁ κατηγορούμενος, τὸ ν’ ἀποδεχθῇ δηλαδὴ τὴν παραίτησιν, ἐνθαρρύνομεν τὰς ψευδεῖς μηνύσεις. Ὁ μηνυτής, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδίστασε νὰ δώσῃ μήνυσιν καί τοι περὶ τοῦ ἀβασίμου αὐτῆς ἦτο ἐντελῶς πεπεισμένος, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ προχωρήσῃ καὶ μέχρι τῆς ἀποστάσεως. Ἐνισχύομεν, δὲ οὕτω τὰς τοιαύτας ψευδεῖς μηνύσεις, διότι παρέχομεν εἰς τὸν μηνυτὴν τὸ δικαίωμα νὰ καιροσκοπῇ ἐπὶ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, καὶ ἐφ’ ὅσον πείθεται ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς διαδικασίας, ὅτι παρουσιάζονται καὶ πιθανότητες καταδίκης τοῦ κατηγορουμένου, νὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν μήνυσιν αὐτοῦ, τότε δὲ νὰ παραιτηθῇ, ὅταν ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν μαρτύρων ἤθελε πεισθῆ, ὅτι πιθανότητες τοιαῦται δὲν ὑπάρχουσιν, ἀφήνων πάντοτε ἐν μετεώρῳ τὸν κατηγορούμενον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν παραίτησιν.

§281Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πληρώσῃ αὐτὸς τὰ ἔξοδα. Αὐτὸς δὲν θὰ παραιτηθῇ, διότι θὰ βλέπῃ, ὅτι ἡ κατηγορία θὰ πέσῃ.

§282Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ζημία διὰ τοὺς τοιούτους μηνυτὰς εἶναι σημαντική, ὥστε τὸν τοιούτου εἴδους μηνυτὴν νὰ ἀποτρέψῃ ἀπὸ ψευδῆ μήνυσιν. Λέγω, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἦτο ἀνακόλουθον καὶ ἄσκοπον, διότι καὶ ἐν τῇ στρατιωτικῇ ποινικῇ νομοθεσίᾳ ἔχομεν καθιερώσει τὸν θεσμὸν τοῦτον, ἐκεῖ δὲ συμβαίνει κάτι τι περισσότερον. Ἐκεῖ, ὅταν ἐπέρχηται βούλευμα ἀπαλλάττον τὸν κατηγορούμενον, τότε ὁ κατηγορούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν δημοσίαν ἐπ’ ἀκροατηρίου ἔρευναν διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ὑπόληψίν του, καὶ νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὴν κοινωνίαν ἀπηλλαγμένος πάσης κατηγορίας διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Διὰ τοῦτο συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δαζέα ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἐν μέρει. Εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κρίνων ἄλλως τὸ πρᾶγμα, δὲν ἤθελεν ἀποδεχθῆ, ὥστε νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀναγνωρίζοντες τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κατηγορουμένου, θὰ ἐπρότεινον τότε νὰ δεχθῶμεν τὸ ἕτερον μέρος τῆς τροπολογίας, κατὰ τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς διαδικασίας θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν μηνυτὴν ἡ παραίτησις ἀπὸ τῆς ἐγκλήσεως.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ μετατροπῆς μικρῶν ποινῶν κρατήσεως ἢ φυλακίσεως εἰς χρηματικάς». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§284Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§285Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὀρθῶς διατυποῦνται τὰ πράγματα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δὲν πρέπει ἐπὶ ἐλαχίστων ποινῶν νὰ ἐπιτρέπηται ἡ χρηματικὴ ἀντικατάστασις τῆς ποινῆς, ἰδίως ἐπὶ ἐλαχίστων ποινῶν ἂν συνέβαινε τοῦτο, βεβαίως τότε, ἀλλὰ καὶ μόνον τότε, δι’ ὡρισμένους ἀνθρώπους ἤθελεν ὑπάρξει ἀνυπαρξία ποινῆς, διότι ὅταν πρόκειται περὶ ποινῆς ἑνὸς ἔτους εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε ὅτι θὰ καταδικασθῇ τις εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν, θὰ πληρώσῃ τὸ ἥμισυ, τοὺς ἕξ μῆνας, καὶ ἂν εἶναι πολὺ πλούσιος, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, θὰ πληρώσῃ προθύμως καὶ 10000 δραχ. καὶ πλέον.

§286Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καθίσῃ καὶ ἕξ μῆνας φυλακήν.

§287Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. .... δὲν ὑποθέτω δὲ ὅτι θὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ποινῆς ὅσον καὶ ἂν εἶναι πλούσιος.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν εἶναι πολὺ πλούσιος θὰ προτιμήσῃ νὰ καθίσῃ εἰς τὰς φυλακάς. (Ἱλαρότης).

§289Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάντως πρόκειται περὶ ποινῆς. Ἐπίσης ἐκ τῶν αὐτῶν σκέψεων ὁρμώμενος πρέπει νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἀντικαθίσταται διὰ χρημάτων τὸ ὅλον τῆς ποινῆς, διότι τότε ἂν πρόκειται περὶ ἐλαχίστων ποινῶν καὶ ἐξ ὁλοκλήρου ἀντικαθισταμένων τότε θὰ ἔχωμεν παντελῶς διά τινας ἀνυπαρξίαν ποινῆς. Τὸ ὑποστηριχθὲν ὅτι πρέπει ταῦτα νὰ κανονίζωνται ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι τότε θὰ ἐκτραχύνωνται τὰ πράγματα καὶ θὰ ἀπαιτῶσι διαδικασίαν πολυτελῆ, ἀπώλειαν χρόνου καὶ τὰ τοιαῦτα. Πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς, διότι, ἀφοῦ θὰ ὑπάρχῃ ὁ νόμος, ὁσάκις τὸ Δικαστήριον θὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν μέχρις ἑνὸς ἔτους θὰ ὑποτίθηται ἐκ τοῦ νόμου ὅτι ἐπεβλήθη ἕξ μηνῶν φυλάκισις ἢ τριῶν μηνῶν φυλάκισις καὶ ἀντικατάστασις τῶν ἄλλων τριῶν διὰ χρημάτων, οὕτως ὥστε ἡ ποινὴ θὰ ἐπιβάλληται ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου καὶ ἀποβλέπει τὴν ἐκτέλεσιν ὁ καθορισμὸς τῆς διαζευκτικῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ πρέπει νὰ τὴν ἔχῃ.

§290Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀληθῶς ἄριστον, κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ πρὸ παντὸς θὰ ἔχῃ λαμπρὰς συνεπείας οἰκονομικὰς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§291Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος θὰ πληρώσῃ;

§292Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἔχω ἐπὶ δύο ἄρθρων νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις, ἰδίως ἐπὶ τοῦ πρώτου καθ’ ὃ ἄρχεται ἡ μεταβολὴ τῆς φυλακίσεως ἢ κρατήσεως εἰς χρηματικὴν ποινὴν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἑβδομάδος καὶ πέραν· Θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῶν δύο ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ μικροτέρου σημείου τῆς κρατήσεως ἢ φυλακίσεως, ἐφ’ ὅσον εἶναι τοῦτο διαιρετὸν εἰς ἡμέρας, ν’ ἀρχίσῃ ἡ μετατροπὴ τοῦ ἡμίσεως τῆς ποινῆς εἰς χρήματα, διότι πλειστάκις εἰς τὸ πταισματοδικεῖον δικάζεται τρεῖς ἡμέρας, πέντε ἡμέρας, μίαν ἑβδομάδα, αὐταὶ εἶναι αἱ συνηθέστεραι ποιναὶ καὶ δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ εἶναι καὶ αὐταὶ διαιρεταὶ κατὰ τὸ ἥμισυ κατὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ χρηματικαί.

§293Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ συνηθίσωμεν τὰ δικαστήρια νὰ ἐπιβάλλωσι μεγαλειτέρας ποινάς.

§294Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3 εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Παπαναστασίου, ὅτι πρέπει νὰ κανονίζηται τὸ ποσὸν τῆς χρηματικῆς ποινῆς ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου, νομίζω δ’ ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν τὸ Δικαστήριον, οὔτε θὰ συναντᾷ μεγάλα προσκόμματα, διότι οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξετάζωνται διὰ τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἐνοχῆς πρὸς ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς, δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ κατηγορουμένου καὶ δύνανται νὰ δώσωσι πληροφορίας, καθ’ ἃς θὰ κανονίσῃ τὸ Δικαστήριον ποῖον ποσὸν πρέπει νὰ ὁρισθῇ δι’ ἑκάστην ἡμέραν φυλακίσεως καὶ οὕτω διὰ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως, δι’ ἧς θὰ ἐπιβάλληται ἡ ποινή, θὰ κανονίζηται συγχρόνως καὶ τὸ ἀντισήκωμα ἑκάστης ἡμέρας καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ ἐπακόλουθον ζήτημα νὰ κανονίζηται ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως τὸ ἀντισήκωμα τῆς φυλακίσεως διὰ τῆς χρηματικῆς ποινῆς, διότι ὁ εἰσαγγελεὺς πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι πάντοτε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι, καὶ νὰ κανονίζῃ τὰς χρηματικὰς ποινὰς ὄχι ἀναλόγως τῆς περιουσίας, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς εὐμενείας ἢ δυσμενείας αὐτοῦ. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡ ἀπόφασις δυσμενής, τότε βεβαίως λύεται τὸ ζήτημα διὰ τοῦ συμβουλίου, ἀλλ’ ἂν εἶναι παρὰ πολὺ εὐμενής, τότε.

§295Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι εἰς κέρδος τοῦ καταδικασθέντος.

§296Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Καλλίτερον νὰ κρατῇ τὸ δίκαιον, εἴτε ὑπὲρ ἰδιώτου πρόκειται, εἴτε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§297Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά.

§298Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§299ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν εὑρίσκω τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ὡς σύστημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποδεχθῇ κανείς, τοὐλάχιστον ἐκ πρώτης ὄψεως, διότι ἐκτὸς τῆς πρωτοτυπίας, τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν ἱκανοποιεῖ καὶ τὸ περὶ δικαίου αἴσθημα, διότι τέμνει ἀποτόμως εἰς τὸ ἥμισυ τὰς ἤδη ἐπιβεβλημένας ἢ τὰς ἐπιβληθησομένας ποινάς, τὰς ἀφορώσας τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, χωρὶς νὰ λύῃ ἐν ἑκάστῃ συγκεκριμένῃ περιστάσει, — διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λύσῃ, — τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἐν ἑκάστῃ περιστάσει ἐπιβάλλεται ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη ποινή, τὸ ἂν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἄλφα ἢ ἡ βῆτα ποινὴ εἶναι ζήτημα δικαστοῦ, ἐφ’ ὅσον αἱ ποιναὶ ὁρίζονται ὑπαλλακτικῶς ἐν τῷ νόμῳ. Ἐνταῦθα ἔχομεν λόγῳ τῆς ἰσχυούσης ποινικῆς νομοθεσίας καθεστώς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται οὕτω εὐκόλως νὰ μεταβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ὁρίζον ὅτι τὰς ποινὰς τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας — τὰς ἐπιβαλλομένας πολλάκις κατ’ ἐκλογὴν τοῦ δικαστηρίου μεταξὺ διαφόρων ὑπαλλακτικῶς καθωρισμένων ποινῶν — δύναται τὸ δικαστήριον κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἤθελε τοῦτο γίνει νόμος, νὰ τάμῃ εἰς τὸ ἥμισυ.

§300Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ...

§301ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μάλιστα· αὐτὸ ἀποκλείει πᾶσαν τυπικὴν ἀντίρησιν, ὄχι ὅμως καὶ τὴν οὐσιαστικὴν ἀντίρρησιν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος.

§302Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλαχοῦ τὴν ποινὴν τὴν χαρίζει ὁ νόμος· χαρίζει τὸ ⅓, τὸν ἀπαλλάσσει, εἶναι ἡ ὑπὸ ὅρον ἀπόλυσις. Ὁ νόμος λέγει ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ...

§303ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ δικαστήριον νὰ τὴν χαρίσῃ.

§304Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐδῶ τὸ ἴδιον· ἡ δικαστικὴ ἀρχή.

§305ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ θὰ τὴν χαρίσῃ...

§306Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐδῶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους γίνεται ἡ μετατροπή.

§307ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ἂν ἔχῃ ἐκτιθῆ τὸ ἥμισυ τῆς ποινῆς, θὰ τὴν χαρίσῃ· δὲν θὰ ἐκτιμήσῃ ἂν πρέπει ἢ ὄχι νὰ τὴν χαρίσῃ.

§308Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι πρόκειται περὶ μετατροπῆς, ὄχι περὶ ἀπαλλαγῆς.

§309ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν δὲν μὲ ἔχει τὸ σύστημα ἀκόλουθον, ἀλλ’ ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ τὸ ἑξῆς ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προυκάλεσεν ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας. Ἐχαρακτηρίσθη ὅτι ἡ κρίσις περὶ τῆς μετατροπῆς, δὲν εἶναι κρίσις δικαστικὴ τοῦ εἰσαγγελέως, ἀλλ’ εἶναι διοικητικὴ ἐκτέλεσις τῆς ἀρχικῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ περὶ κρίσεως δικαστικῆς. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν εἶναι σκοπιμώτερον τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ νὰ κρίνῃ ὁ Εἰσαγγελεύς, ὡς δικαστήριον πρώτου βαθμοῦ καὶ κατὰ προσφυγὴν νὰ ἀποφασίζῃ τὸ δικαστήριον. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλ’ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ἀπὸ ἀκαδημαϊκῆς ἀπόψεως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν εἰς τὴν κρίσιν ταύτην τοῦ Εἰσαγγελέως σημασίαν διοικητικῆς ἐνεργείας, ἀλλὰ δικαστικῆς τοιαύτης, τοῦ Εἰσαγγελέως ἐνεργοῦντος ὡς δικαστήριον. Τώρα κατὰ πόσον αὐτὸ προσαρμόζεται μὲ τὸ σύστημα τὸ δικονομικὸν καὶ μὲ τὴν λειτουργίαν τῆς εἰσαγγελικῆς ἐξουσίας ἐν τῷ ὅλῳ τοῦ ἰσχύοντος δικαίου συστήματι, αὐτὸ εἶναι ἐπίσης ζήτημα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἴσως τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δὲν προσαρμόζεται πρὸς τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν.

§310Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος τί λέγετε;

§311ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ τῆς ἐπόψεως τῆς σκοπιμότητο δὲν δύναταί τις νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, διότι εἶναι ἁπλούστερον τὸ προτεινόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου σύστημα.

§312Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ ἐὰν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Εἰσαγγελέως ἀπόκειται νὰ ἐκδώσῃ τὴν διάταξιν περὶ μετατροπῆς.

§313Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· μόνον τὸ ποσὸν ὁρίζει.

§314Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του οὔτε τὴν κοινωνικὴν κατάστασιν τοῦ καταδικασθέντος, οὔτε ἄλλο τι.

§315Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· τοῦτο εἶναι εἶδος ποινῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ χαρισθῇ ποινή, ὡς συμβαίνει ἐπὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν, βεβαίως θὰ ἐσταθμίζοντο ὅλα ταῦτα. Ἐνταῦθα ἡ ἀντίληψις ἡ νομοθετικὴ εἶναι ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ καταδικασθέντος ἡ μετατροπή, διότι εἶναι ποινή. Ἀφήνεται εἰς τὸν κατηγορούμενον ἡ ἐκλογὴ διὰ τὸ ἥμισυ ἀπὸ τοὺς περιορισμοὺς ἐκείνους τοὺς προστατευτικούς.

§316Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ διστάζω ν’ ἀποδεχθῶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι φρονῶ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἐπίτασις τῶν ποινῶν· διότι τὰ Δικαστήρια ἔχοντα ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ κατηγορούμενος θὰ δύναται νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ ἥμισυ τῆς ποινῆς, θὰ ἐπιβάλλωσιν ἀνωτέραν ποινήν. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπὶ τῆς ὁποίας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του.

§317Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν εἶδον καὶ τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§318ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ φοβοῦμαι πολὺ ὅτι ἴσως θὰ γίνεται κακὴ χρῆσις ἐκ μέρους τῶν Δικαστηρίων, τοῦ νόμου τούτου, διότι θὰ θέλουν νὰ ἔχουν καὶ τὴν κόττα καὶ τὴν πήτα καὶ οὕτω θὰ ἐπιβάλληται πάντοτε εἰς τὸν κατηγορούμενον ἡ μεγαλειτέρα ποινή. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ἴσως προτιμότερον ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠλάττωνε κατά τι τὰς ποινάς καὶ ἐπέφερε καὶ παρ’ ἡμῖν τὴν εὐρυτέραν μεταβολὴν τοῦ ποινικοῦ συστήματος καὶ ἰδίως ἐὰν εἰσῆγε τὸν θεσμὸν τῆς ὑπὸ ὅρον ἀπολύσεως. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἔχει καὶ ἄλλον δικαιολογικὸν λόγον· ἀφήνει μεγάλην δικαιοδοσίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῆς ἀναλογούσης εἰς ἑκάστην ἡμέραν χρηματικῆς ποινῆς ἀπὸ 3 δραχμῶν μέχρι 75. Φοβοῦμαι μήπως γίνῃ κατάχρησις.

§319Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί κατάχρησις ἐφ’ ὅσον δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν καταδικασθέντα νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον; Ἂν νομίζητε ὅτι τὸ ποσὸν τῆς χρηματικῆς ποινῆς εἶναι μέγα, τὸ ἐλαττώνομεν, ἐὰν θέλητε.

§320ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§321Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Πολιτεία, Κύριοι, μέχρι τοῦδε δὲν εὗρε ἄλλον προχειρότερον τρόπον νὰ κολάζῃ τὰ ἄξια λόγου ἀδικήματα παρὰ τὸν περιορισμὸν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας· ἴσως ἔλθῃ ἡμέρα, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔλθῃ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τρόπος αὐτὸς θὰ ἐξοβελισθῇ ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν, διότι, ἂν ἐξετάσῃ τις τὸ πρᾶγμα θεωρητικῶς, δὲν θὰ εὕρῃ λογικὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Πολιτείας λεγούσης, «ὁ δεῖνα ἔκλεψε, ὁ ἄλλος ὕβρισεν, ἂς τὸν περιορίσωμεν ἐντὸς ἑνὸς οἰκήματος ἐπὶ ὡρισμένας ἡμέρας, ἂς περιορίσωμεν τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν». Οὔτε σωφρονίζεται ἐκεῖνος, οὔτε ὁ φόβος τῶν ἄλλων ἐγείρεται, διότι δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ θεωρία τῆς ἐκφοβίσεως σήμερον εὑρίσκεται ἐν ὑποτιμήσει. Ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ἀνθρωπότης εἰς περιωπὴν πολιτισμοῦ τοιαύτην, ὥστε νὰ κολάζῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ ἀδικήματα, τρόπον ἀποτελεσματικόν, ἐπιφέροντα πρὸ παντὸς τοῦ παρανομήσαντος τὸν σωφρονισμόν· ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν τοιαύτην περιωπὴν ἀναγκαζόμεθα νὰ προσφεύγωμεν εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας ἀναμένοντες τὴν ἐφαρμογὴν ἑτέρου πρακτικωτέρου καὶ μᾶλλον ἀνθρωπιστικοῦ συστήματος, ἀλλὰ ἀνεχόμενοι τὸ διέπον ἡμᾶς σύστημα δέον, κατὰ τὴν κρίσιν μου, νὰ ἀποδεχώμεθα ἀσμένως πᾶσαν πρότασιν τείνουσαν εἰς μετριασμὸν τοῦ ἐν ἰσχύϊ συστήματος, καὶ διὰ τοῦτο τάσσομαι ὑπὲρ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου χορηγεῖται εἰς τοὺς διὰ μικρὰ ἀδικήματα καταδίκους τὸ δικαίωμα τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς ποινῆς φυλακίσεως διὰ χρηματικῆς καταβολῆς. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὑποστῇ στέρησιν ὁ παρανομήσας, προτιμότερον εἶναι νὰ ὑποστῇ στέρησιν χρηματικήν, καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ στέρησις τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἀντὶ χρηματικῆς καταβολῆς νὰ ἐπιβάλωμεν ἕτερον εἶδος ποινῆς, εὐχαρίστως ἤθελον ἀποδεχθῇ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν, ἀλλὰ τίνος εἴδους ποινὴν νὰ προτείνωμεν; τὴν ὑπερορίαν ἢ τὰς βασάνους; Προφανὲς ὅτι περὶ αὐτῶν οὐδεὶς ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ λόγος. Διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἣν εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ συμβιβαζομένην πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς καθ’ ἡμέραν ἐκπολιτιζομένης κοινωνίας, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ τὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀρχήν. Ὁ ἀξιότιμος καὶ πεπειραμένος συνάδελφος κ. Βοζίκης ἐξήνεγκε τὸν φόβον μὴ τυχὸν τὸ δικαστήριον, ἐκ πνεύματος καταδιωκτικοῦ τοῦ ἀδικήματος καὶ προσηλώσεως πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ περιορισμοῦ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, ἀπαγγείλῃ μεγαλειτέραν ποινὴν ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῆς διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ φόβος εἶναι ἀνυπόστατος. Τὸ ζήτημα πρόκειται νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς τὰ δικαστήριά μας· ἐὰν δὲν ἔχωμεν, τότε ἐπὶ ματαίῳ προέβημεν εἰς τόσας ἄλλας μεταρρυθμίσεις, ἐπὶ ματαίῳ στηρίζομεν τόσας ἐλπίδας εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τὸ κατ’ ἐμὲ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος μας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν συμμερίζομαι τοὺς δισταγμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου. Τὰ δικαστήρια θὰ ἀπαγγείλωσι μίαν ποινήν, τὴν ποινὴν τὴν ὁποίαν κρίνουσιν ἀνάλογον πρὸς τὸ δικαζόμενον ἀδίκημα. Ἐγείρεται τὸ ζήτημα τίς θὰ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς μετατροπῆς. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ μεταβολὴ τῆς ποινῆς δὲν εἶναι πλέον ἀπαγγελία ἑτέρας ποινῆς, ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ εἷς θὰ ἀπαγγείλῃ τὴν μίαν ποινὴν καὶ ὁ ἄλλος θὰ ἀπαγγείλῃ τὴν ἄλλην, ἀλλὰ ἀντικατάστασις τῆς ποινῆς φυλακίσεως δι’ ἑτέρας ἴσης ποινῆς;

§322Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἡ διαβάθμισις ἀποτελεῖ ποινήν.

§323Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ διαβαθμίσεως τῆς ποινῆς, ἀλλὰ περὶ ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς. Ὅταν, λέγω, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς καὶ ὅτι, κατὰ τοὺς σήμερον κειμένους νόμους, ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπιμελεῖται τῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν, τότε θὰ συνταχθῶμεν τῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξει, καθ’ ἣν περὶ τῆς μετατροπῆς ἀποφαίνεται ὁ Εἰσαγγελεύς. Ἡ διαβάθμισις βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς, ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ἀπαγγελθεῖσα ποινὴ εἶναι ὁριστικὴ καὶ ἀνέκκλητος· δὲν πρόκειται δὲ νὰ ἀπαγγείλῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἑτέραν ποινὴν ἀναλόγως τῆς κρίσεώς του, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς περιουσιακῆς τοῦ κατηγορουμένου καταστάσεως νὰ ὁρίσῃ, ὅτι ἰσοφαρίζει ὡρισμένον χρηματικὸν ποσὸν εἰς ὡρισμένας ἡμέρας φυλακίσεως. Εἶναι διοικητικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἀναθέτει εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι κατάλληλος νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς αὐτῆς. Θὰ εἴπῃ τουτέστιν ὁ Εἰσαγγελεὺς ὅτι ὁ δεῖνα κατηγορούμενος πρέπει νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ποινὴν ἀντὶ 3 δραχμῶν τὴν ἡμέραν, διότι εἶναι γεωργός, χειρῶναξ, μικροβιοπαλαιστής, ὁ ἄλλος δὲ θὰ πληρώσῃ περισσότερον.

§324Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει· τί ἠθέλετε εἴπει ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ νόμος θὰ ἀνέθετεν, ἐὰν τὸ δικαστήριον ἤθελεν εἴπει ὅτι ἡ ποινὴ τῆς εἱρκτῆς εἶναι ἐπιβλητέα εἰς τὸν κατηγορούμενον, ἐὰν ἀνέθετε, λέγω, εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐπιβάλῃ τὸ ὅριον τῆς ποινῆς;

§325Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐν τῇ περιπτώσει περὶ ἧς λέγετε ὁ Εἰσαγγελεὺς θὰ ἐκαλεῖτο νὰ ὁρίσῃ τὸ μέτρον τῆς ποινῆς, διὰ τὸ ὁποῖον συμφωνῶ μαζί σας ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν· ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ πρόκειται νὰ ἐπιμεληθῇ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς.

§326Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ προσδιορίσῃ τὴν ποινήν.

§327Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ποινῆς. Ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐπιμεληθῇ λ. χ. τῆς ἐκτελέσεως ποινῆς μηνιαίας φυλακίσεως· τὸ δὲ νομοσχέδιον τῷ ἀναθέτει νὰ κρίνῃ διοικητικῶς ὅτι ἡ στέρησις εἰς ἕνα μῆνα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοῦ Α ἰσοδυναμεῖ μὲ καταβολὴν λ. χ. 90 δρ., ἐνῷ ἡ στέρησις ἐπὶ ἕνα μῆνα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοῦ Β ἰσοδυναμεῖ μὲ ἀνώτερον ποσόν. Τοῦτο δὲν εἶναι ποινή· ἡ ποινὴ εἶναι μία, εἶναι στέρησις ἐπὶ 30 ἡμέρας τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς ἐπιμελούμενος τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς ταύτης ὁρίζει ὅτι ἐν ἴσῃ μοίρᾳ εὑρίσκονται οἱ δύο κατάδικοι, ἐὰν ὁ εἷς δώσῃ δρ. 90 καὶ ὁ ἕτερος περισσότερα.

§328Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει χρηματικὴ ποινὴ ἐν τῷ νόμῳ ἐν τῇ διαβαθμίσει μέχρι τόσων δραχμῶν.

§329Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ χρηματικὴ ποινή, εἶναι ἐξαγορά, μετατροπή.

§330Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦδε οἱ διάφοροι κατηγορούμενοι ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὸ δικαστήριον μετέβαινον εἰς αὐτὸ μὲ καθαρὰ ἐνδύματα· τώρα μὲ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ πηγαίνουν ῥακένδυτοι.

§331Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Δι’ αὐτὸ καταλληλότατος εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ κρίνῃ.

§332Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησίς σας ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅπερ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι ὁ κατάλληλος νὰ διορίσῃ τὸ ποσὸν τῆς ἐξαγορᾶς, διότι θὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ καὶ πληροφορηθῇ περὶ τῆς περιουσιακῆς καταστάσεως ἑνὸς ἑκάστου.

§333Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παραβλέπετε ὅτι εἰς τὸ δικαστήριον μετέχει καὶ ὁ Εἰσαγγελεύς, καὶ εἶναι δυνατὸν ὅλας αὐτὰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχει, νὰ τὰς μετοχετεύσῃ ἐκεῖ;

§334Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ μὴ τῷ δώσωμεν καιρὸν καὶ μετὰ τὴν καταδίκην; Θὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας καὶ μετὰ τὴν καταδίκην.

§335Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ δικαστήριον ἔχει δικαίωμα νὰ καταδικάσῃ ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν, δι’ ὡρισμένα ἀδικήματα, μέχρις ἑνὸς μηνός. Καταδικάζει εἰς 20 ἡμερῶν φυλάκισιν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐκτίσῃ ὁ κατηγορούμενος τὰς 10 ἡμέρας, καί, ἐὰν θέλῃ, τὰς ἄλλας 10 θὰ τὰς ἀποτίσῃ εἰς χρήματα, καὶ θὰ πληρώσῃ, τὴν δὲ ἀποτίμησιν ταύτην θὰ κάμῃ ὁ Εἰσαγγελεύς. Τὸ δικαστήριον ὅμως λέγω ὅτι ἔχει ἓν ὅριον ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν μέχρις ἑνὸς μηνὸς νὰ ἐπιβάλῃ μίαν ποινήν, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς ἔχει ἀπὸ 30 δραχμῶν μέχρι 750 δραχμῶν. Φρονεῖτε λοιπὸν ὅτι ἡ διαβάθμισις ἀπὸ 30 δραχμῶν μέχρι 750 δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι μεταρρυθμίζει τὴν τύχην τοῦ κατηγορουμένου, καθ’ ὃν τρόπον θὰ μετερρυθμίζετο καὶ ἡ τύχη τοῦ κατηγορουμένου ἀλλοίας οὔσης τῆς κρίσεως τοῦ δικαστηρίου εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς;

§336Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε· νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου ἀνατίθεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἡ κρίσις καὶ ἀνάλογος δικαιοδοσία — εὐρεῖα ὁμολογουμένως — ὄχι νὰ ἐπιβάλῃ ποινήν, ἀλλά, ἔχων ἐνώπιόν του δύο καταδίκους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἐξαγορὰν λ. χ. τῶν 15 ἡμερῶν, νὰ εὕρῃ ἂν 3 δραχμὰς δίδων ὁ εἷς εὑρίσκεται ἐν ἰσότητι πρὸς τὸν ἄλλον, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ 75 δραχμάς. Δὲν θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν ὁ Εἰσαγγελεύς, ἀλλὰ τῷ δίδει τὸ νομοσχέδιον τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ πότε ἐν ἰσότητι εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ δύο, ὅταν δώσῃ ἀπὸ τρεῖς δραχμὰς ἕκαστος, ἢ ὅταν δώσῃ τρεῖς ὁ εἷς καὶ 6 ὁ ἄλλος;

§337Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔχομεν δεδομένον ὅτι τὸ δικαστήριον ἔχον ὑπ’ ὄψει του τὴν διαδικασίαν, ἔχον ὑπ’ ὄψει του τὰ γεγονότα, ἔχον ὑπ’ ὄψει του τὸν κατηγορούμενον — διότι λαμβάνει καὶ τὸν κατηγορούμενον ὑπ’ ὄψιν του — σκέπτεται ποίαν ἆρά γε ποινὴν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὸν ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν μέχρι ἑνὸς μηνός. Ὅταν λοιπὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα τὸ δικαστήριον, τί θὰ πράξῃ ἔπειτα;

§338Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαγγέλλει τὴν ποινήν.

§339Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κρίνει λοιπὸν ὁ δικαστής. Λέγει «20 ἡμέρας ἐπιβάλλω ποινήν». Τί θὰ πράττῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς σκεπτόμενος, ἔχων ὑπ’ ὄψει του τὸν κατηγορούμενον μόνον ἄνευ τῆς διαδικασίας, λέγων καθ’ ἑαυτὸν «30 δραχμῶν ἆρά γε νὰ ἐπιβάλω τὴν ποινὴν ἢ 750;». Τί πράττει αὐτὸς τότε; Κρίνει καὶ αὐτός;

§340Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§341Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μείνατε, κύριε Καλομενόπουλε, εἰς τὸν ὅρον σας τῆς ἐξαγορᾶς, διότι, ἐὰν ὁ κατηγορούμενος δὲν εἶναι ηὐχαριστημένος, δὲν δέχεται, καὶ ἐὰν διαφωνήσῃ ἀκόμη ὁ καταδικασθεὶς μὲ τὸν Εἰσαγγελέα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸ δικαστήριον ὡς πρὸς διαιτητήν.

§342Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ θεσμὸς ὁ εἰσαγόμενος εἶναι θεσμὸς ὠφέλιμος διὰ τὴν κοινωνίαν, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, φρονῶ δ’ ὅτι καὶ ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπιτυχής, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐπ’ ἐμοὶ θὰ ὑπερψηφίσω αὐτοῦ.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§344Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅσον καὶ ἂν βαπτίσωμεν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τοῦ Εἰσαγγελέως ἐκτέλεσιν, εἶναι ἀναντιρρήτως δικαστικὴ κρίσις, νομίζω δ’ ὀρθότερον ν’ ἀνατεθῇ, προκειμένου περὶ δικαστικῆς κρίσεως, εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου.

§345Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Νὰ ἔχῃ κατόπιν τὸ δικαίωμα τὸ δικαστήριον νὰ κρίνῃ κατὰ δεύτερον βαθμόν, ἀλλ’ ὄχι νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς κρίσεως κατὰ πρῶτον λόγον ὁ πρόεδρος.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν γʹ συζήτησιν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ρακτιβάν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3, 4, 5 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν). Ὑποβάλλεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΒΡΞΘʹ τοῦ 1893 περὶ καταδιώξεως τῶν ἀρουραίων καὶ ἀκρίδων», τυπωθησομένη πρὸς διανομήν. Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κ. Χ. Δικαίου καὶ Π. Κασίμη ὑποβάλλονται τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμβατικοῦ τόκου κλπ.» τυπωθησόμεναι πρὸς διανομήν. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, τεῦχος Αʹ). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ 40′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).