1911.05.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87

τῆς 12 Μαΐου 1911

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Νικολάου Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου, ὥρα 10 καὶ 30′ ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 189 Βουλευτῶν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδή, Κύριοι, ἡ χθεσινὴ συνεδρίασις διήρκεσε μέχρι τῆς πρωίας καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι κεκοπιακυῖα, παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν 5 μ. μ. τῆς σήμερον.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 6 μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφορὰς καὶ προτάσεις νόμων: 1) Αἴτησιν Θηραίων διαμενόντων ἐν Ἀθήναις· 2) Αἴτησιν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἐξ Αἰγίου περὶ ἀναστολῆς εἰσπράξεως φόρων μέχρις Αὐγούστου· 3) Αἴτησιν τῶν ἐν Ἀθήναις καπνεμπόρων περὶ ἐπιβολῆς φόρου 2 δρ. κατ’ ὀκᾶν εἰς τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα, 1000 δραχ. δι’ εἰσαγωγὴν ἑκάστου μηχανήματος καὶ φόρου ἐπιτηδεύματος εἰς τοὺς μεταπωλητὰς καπνοῦ. Σήμερον συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν ἔχομεν δύο Ἡμερησίας Διατάξεις, τὴν ἐπὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ τὴν νομοθετικήν. Ἐπειδὴ ἔμειναν ἀπὸ χθὲς ἐκκρεμεῖς ψηφοφορίαι ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν ἄρθρων, αἵτινες εἶναι πιθανὸν νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μείνωσιν ἐκκρεμεῖς μέχρι τῆς αὔριον, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ σήμερον ἡ νομοθετικὴ Ἡμερησία Διάταξις ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ γίνωσιν αἱ ψηφοφορίαι καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζεται εἰς γʹ συζήτησιν δι’ ἀναστάσεως κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, οὐδενὸς λαβόντος τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν τῶν διὰ τοὺς μῆνας Μάϊον καὶ Ἰούνιον τοῦ ἔτους 1911 ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν ἐξόδων τῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπαγομένων κληροδοτημάτων, τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, τοῦ Λαχείου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν, τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου καὶ τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου). Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γαρδικιώτου, υἱοθετηθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Κουλουμβάκη, «περὶ ἀναστολῆς τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος.» Τὸ ζήτημα, ἐφ’ οὗ θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, ἔχει ὡς ἑξῆς· Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀναστολῆς τῶν περὶ ἰσοβιότητος θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος ὡς θεμελιωδῶν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Ἰ. Κουρτάκης καὶ Π. Καραπᾶνος. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον:)

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 208· 137 εἶπον ναί, 68 εἶπον ὄχι καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς ἀναστολῆς τῶν περὶ ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Συνεπείᾳ τούτου ἡ πρόταξις τοῦ κ. Γαρδικιώτου πίπτει αὐτοδικαίως.

§8Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ν’ ἀναγραφῇ καὶ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησα, πίπτει αὐτοδικαίως, ἀφοῦ συνεζητήθη κατ’ οὐσίαν ταυτοχρόνως μετὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀπαραδέκτου ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ θὰ ἐξαγάγῃ ὅστις ἀναγνώσῃ τὰ Πρακτικά. Προχωροῦμεν ἤδη εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 88, 89 καὶ 90 τοῦ προσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν σχετικῶν πρὸς τὰ ἄρθρα τροπολογιῶν. Αἱ ἀρχικαὶ τροπολογίαι αἱ περιεχόμεναι ἐν τῇ προτάσει τῶν ἓξ Βουλευτῶν ἀποσύρονται. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 88 ὑπάρχει πρότασις ὑποβεβλημένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθ’ ἣν τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 88 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀρεοπαγῖται, ἐφέται καὶ πρωτοδίκαι εἰσὶν ἰσόβιοι, οἱ δὲ εἰσαγγελεῖς, εἰρηνοδίκαι, εἰδικοὶ πταισματοδίκαι, γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων, συμβολαιογράφοι, φύλακες ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν εἰσι μόνιμοι, ἐφ’ ὅσον ὑφίστανται αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι. Οἱ ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος ἀπολαύοντες δικαστικοὶ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ παυθῶσιν ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως, εἴτε κατ’ ἀκολουθίαν ποινικῆς καταδίκης εἴτε ἕνεκα πειθαρχικῶν παραπτωμάτων, νόσου ἢ ἀνεπαρκείας, βεβαιουμένων καθ’ ὃν ὁ νόμος θέλει ὁρίσει τρόπον, τηρουμένων τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93». Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης ὑπάρχει ὑποτροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κυρίου Ῥακτιβάν, καθ’ ἣν μετὰ τὸ «οἱ δύο εἰσαγγελεῖς» προστίθεται ἡ λέξις «ἀντεισαγγελεῖς».

§10ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ μετὰ τὸ «γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων» νὰ τεθῇ «καὶ Εἰσαγγελιῶν».

§12ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δεκτόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν, ἀποδεχομένων τὰς τροπολογίας τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν, θὰ τεθῇ ὑπὸ ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῶν ἓξ Βουλευτῶν ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ καὶ τὴν ὑποτροπολογίαν τοῦ κ. Ῥακτιβάν.

§14Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μίαν δήλωσιν πρὸ τῆς ψηφοφορίας. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον ὡς ἤδη ἀνεγνώσθη ὑφ’ ὑμῶν, διότι ἀντίκειται εἰς τὴν ληφθεῖσαν ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπόφασιν, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος εἶναι θεσμὸς θεμελιώδης.

§15ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὸν θὰ ἦτο, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ ἔχωμεν ἀγορεύσεις πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§16Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀγορεύσεων, ἀλλὰ περὶ δηλώσεως. Ἀφοῦ, ἔλεγον, ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος ἐκρίθη ὡς θεμελιώδης, δέον νὰ μείνῃ ὡς θεμελιώδης καθὼς διατυποῦται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864, μὴ ἐπιδεχόμενος οὔτε ἀκρωτηριασμὸν οὔτε ἐπέκτασιν, διότι ἀκρωτηριάζεται ὁ θεσμός, ὅταν θέτητε τὴν ἀποχώρησιν ἐκ λόγων ἀνεπαρκείας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 88, ὡς ἀνέγνωσα ταύτην, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔρχεται κατόπιν ἡ τροπολογία ἡ ὑποβεβλημένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἀποχωροῦσι δὲ ὑποχρεωτικῶς τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου κανονιζομένου ὁρίου ἡλικίας, ὅπερ δὲν δύναται νὰ εἶναι διὰ μὲν τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀνώτερον τοῦ 75ου ἔτους οὐδὲ κατώτερον τοῦ 65ου, διὰ πάντας δὲ τοὺς λοιποὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἀνώτερον τοῦ 70οῦ οὐδὲ κατώτερον τοῦ 60οῦ». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν μετὰ ταύτας τρίτην τροπολογίαν, ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Σλῆμαν καὶ μεταρρυθμισθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς. Ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ἐπὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν ὢν ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς παραιτεῖται τῆς ἰδικῆς του τροπολογίας, ὥστε θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ τρίτον ἐδάφιον μὲ τὴν προσθήκην τῆς λέξεως «ἔμμισθοι» ἔχει οὕτω: «Μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως νέου εἰδικοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας πάντες οἱ ἀνωτέρω ἔμμισθοι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀποχωροῦσι κατὰ τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος συμπεπληρωμένον». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἐδάφιον τοῦτο, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως ὑπάρχει πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Ἰ. Κουρτάκης καὶ Π. Καραπᾶνος νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς, ὡς ἀνεγνώσθη, λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον:)

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 222. Ἐξ αὐτῶν 130 εἶπον ναί, 89 εἶπον ὄχι καὶ τρεῖς ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατὰ συνέπειαν ἡ πρότασις τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο δεκτή. Κατόπιν τῶν γενομένων δεκτῶν τροπολογιῶν θὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ἐν τῷ συνόλῳ. Τὸ ἄρθρον 88 ὡς ἐτροπολογήθη ἔχει οὕτως: Ἄρθρον 88.—«Οἱ ἀρεοπαγῖται, ἐφέται καὶ πρωτοδίκαι εἰσὶν ἰσόβιοι, οἱ δὲ εἰσαγγελεῖς, ἀντεισαγγελεῖς, εἰρηνοδίκαι, εἰδικοὶ πταισματοδίκαι, γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων καὶ Εἰσαγγελιῶν, συμβολαιογράφοι, φύλακες ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν εἰσι μόνιμοι, ἐφ’ ὅσον ὑφίστανται αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι. Οἱ ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος ἀπολαύοντες δικαστικοὶ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ παυθῶσιν ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως εἴτε κατ’ ἀκολουθίαν ποινικῆς καταδίκης εἴτε ἕνεκα πειθαρχικῶν παραπτωμάτων, νόσου ἢ ἀνεπαρκείας, βεβαιουμένων καθ’ ὃν ὁ νόμος θέλει ὁρίσει τρόπον, τηρουμένων τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93. Ἀποχωροῦσι δὲ ὑποχρεωτικῶς τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου κανονιζομένου ὁρίου ἡλικίας, ὅπερ δὲν δύναται νὰ εἶναι διὰ μὲν τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀνώτερον τοῦ 75ου ἔτους οὐδὲ κατώτερον τοῦ 65ου, διὰ πάντας δὲ τοὺς λοιποὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἀνώτερον τοῦ 70οῦ οὐδὲ κατώτερον τοῦ 60οῦ». Μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως νέου εἰδικοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας πάντες οἱ ἀνωτέρω ἔμμισθοι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀποχωροῦσι κατὰ τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος συμπεπληρωμένον». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 88, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 89 οὐδεμία τροπολογία ὑπάρχει. Ἄρθρον 89. — «Τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων ὁρίζονται διὰ νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 89 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 90 ὑπάρχει τροπολογία ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀπολαύοντες ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος τοποθετοῦνται, μετατίθενται καὶ προάγονται δι’ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καθ’ ὃν τρόπον νόμος ὁρίζει. Ἡ εἰς τὰς θέσεις τοῦ προέδρου, ἀντιπροέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου προαγωγὴ δὲν ὑπάγεται εἰς τὸ ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον».

§19Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Διατί «καθ’ ὃν τρόπον νόμος ὁρίζει» καὶ ὄχι «ὁ νόμος ὁρίζει»;

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, κ. Πρόεδρε. «Νόμος ὁρίζει», διότι καὶ ὑπάρχει ἤδη νόμος. Ἐὰν ἔλεγον «ὁ νόμος ὁρίζει», θὰ ὑπεθέτομεν ὅτι ὁ ὑπάρχων νόμος δὲν ἰσχύει· ἐνῷ διὰ τῆς φράσεως «νόμος ὁρίζει» καὶ ὁ ὑπάρχων νόμος ὁρίζει.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται κατόπιν δεκτὸν τὸ ἄρθρον 90, ὡς ἐτροπολογήθη, ἔχον οὕτως: Ἅρθρον 90.—«Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀπολαύοντες ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος τοποθετοῦνται, μετατίθενται καὶ προάγονται δι’ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, καθ’ ὃν τρόπον νόμος ὁρίζει. Ἡ εἰς τὰς θέσεις τοῦ προέδρου, ἀντιπροέδρου καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου προαγωγὴ δὲν ὑπάγεται εἰς τὸ ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον».

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ προτάξεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου ἐπερατώθη. Ἤδη πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς περαιτέρω ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ προχωρῶ εἰς ταύτην.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελον προτείνει τὸ ἑξῆς: Ἐπειδὴ ἡ συνεδρίασις θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ μόνον, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ μὴ κάμωμεν χρῆσιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων, διότι τὸ πρῶτον θέμα αὐτῆς περὶ ποτοποιῶν εἶναι τόσον μέγα, ὥστε ἐντὸς μιᾶς ὥρας θὰ ὁμιλήσωσι μόνον δύο ἢ τρεῖς Βουλευταί, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ προσέξῃ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν, ἵνα ἀποκαθάρωμεν τὴν συζήτησιν αὐτῶν, καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τοῦ ἐλέγχου νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀναφορᾶς τῶν ποτοποιῶν.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης θέλει ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατεπεῖγόν τι· ἐπιτρέπει ἡ Βουλή;

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς τούτοις ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Ν. Βάρθη ὑποβάλλεται πρότασις νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν ἐνυποθήκων δανείων καὶ ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν συγκεντρωμένων κτημάτων τοῦ νομοῦ Κερκύρας», ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς). Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον.

§29Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀνεγνώσατε, κύριοι Βουλευταί, μετὰ λύπης εἰς τὰς ἑσπερινὰς ἐφημερίδας ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μου Λευκάδα σεισμὸς καταστρεπτικὸς ἐγένετο χθὲς μετὰ τὸ μεσονύκτιον, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου κατέρρευσαν οἰκίαι καὶ ἄλλαι διερράγησαν, ὁ δὲ κόσμος ἠναγκάσθη νὰ διανυκτερεύσῃ εἰς τὸ ὕπαιθρον, καὶ πολλοὶ τῶν κατοίκων ἐτραυματίσθησαν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ἀτυχησάντων ἀποστέλλουσα τὰ πρῶτα βοηθήματα, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ μένωσιν εἰς τὸ ὕπαιθρον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἕνεκα φόβου νέων σεισμῶν καὶ καταπτώσεων.

§30Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ τηλεγράφημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν ἐκ Λευκάδος, ἔχει ὡς ἑξῆς: «περὶ ὥραν 1 μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἰσχυρὰ δόνησις σεισμικὴ συνεκλόνησε πᾶσαν σχεδὸν τὴν νῆσον. Οἰκίαι, καίτοι ἀντισεισμικαί, διερράγησαν. Τρεῖς κατέρρευσαν· θύματα οὐδέν, πλὴν ἐλαφρῶν τραυματισμῶν. Ζημίαι εἰσέτι δὲν ἐξικριβώθησαν. Ῥῆγμα μέχρις 150 περίπου μέτρων καὶ πλάτους πέντε μέτρων ἐγένετο εἰς πλατεῖαν προκυμαίας. Φυλακαί, Τράπεζα, Ταμεῖον καὶ περιουσίαι τῶν ἰδιωτῶν ἐν ὑπαίθρῳ ἐξησφαλίσθησαν ὑπὸ ὁλοκλήρου δυνάμεως διατεθείσης πρὸς τοῦτο, ἐπιτηρουσῶν ἀρχῶν». Ἅμα τῇ λήψει τοῦ τηλεγραφήματος ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς, ἐρχομένη εἰς βοήθειαν τῶν παθόντων.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως: Ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Οἰτύλου ζητούντων ἀναστολὴν τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων. Ὁ κ. Πετρέας ἔχει τὸν λόγον.

§32Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ εἰς ὅσα θὰ εἴπω. Δι’ ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου Λακωνίας ἐπεβλήθη ἔμμεσος φόρος πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀναγκῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Πολλοὶ Βουλευταὶ Λακωνίας ἐποιησάμεθα παραστάσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος εὐηρεστήθη μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχετικοῦ περὶ ἐκπαιδεύσεως ἄρθρου νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐκείνου διὰ τοὺς δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου. Ἐξηρέθησαν ὅμως ἐκ τῆς διαταγῆς του ὁ δῆμος Οἰτύλου καὶ ὁ δῆμος Γυθείου. Δὲν ἠξεύρω ποῖος ὑπῆρξεν ὁ λόγος τούτου, ἀφοῦ ὅσον ἀφορᾷ ἰδίᾳ τὸν δῆμον Γυθείου, ὑπάρχουσι πᾶσαι αἱ συνέπειαι τῆς δυσπραγίας, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουσι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους. Οἱ ἔμποροι τοῦ δήμου Γυθείου εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσφεύγουσιν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἵνα μὴ ἐξαιρέσῃ τὸν δῆμον αὐτὸν καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ὡς πρὸς αὐτόν, ἀφοῦ καὶ μετ’ οὐ πολὺ θὰ κανονισθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ Δημοσίου κατὰ τῶν δήμων διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ καταργήσεως τῶν δήμων καὶ ἱδρύσεως κοινοτήτων. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὴν μέριμναν, ὅπως διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου.

§33Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγώ, διότι πρόκειται περὶ δήμου, ὁ ὁποῖος ἴσως εἶναι ἀπορώτερος πάντων τῶν πέριξ δήμων. Καίτοι εἶναι πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἐν τούτοις εἶναι ὁ πτωχότερος δῆμος. Ἔργον λοιπὸν φιλανθρωπίας θὰ ἔκαμνεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ἀνέστελλε καὶ διὰ τὸν δῆμον ἐκεῖνον τὸν φόρον τοῦτον. Πρόκειται περὶ λαοῦ πτωχοῦ, καὶ εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον.

§34Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ συνηγορήσω εἰς ὅσα εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ δημοτικοῦ τούτου φόρου.

§35Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος, Κύριοι, ἐντελῶς διαφόρου τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον συνεζητήσαμεν ἐνταῦθα πρὸ μηνός. Ἐν τούτοις ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν ἐμελέτησε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ τὸ μελετήσῃ καὶ θὰ πράξῃ τὰ προσήκοντα κατὰ τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ πρέπον.

§36ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ συναδέλφου κ. Πετρέα ὅτι δὲν γνωρίζει πῶς ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διάκρισις, διὰ τῆς ὁποίας ἤρθη ὁ φόρος ὁ ἐπιβληθεὶς ὑπὸ τοῦ νομάρχου εἰς ὡρισμένους δήμους. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν ἔχει τὸ κοινὸν μὲ τοῦτο, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε δικαίωμα νὰ ἄρῃ φόρους ἐπιβληθέντας ὑπὸ τοῦ νομάρχου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ φόρου ἐπιβληθέντος ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύναται νὰ κάμῃ τι ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν εἶχεν ἐνώπιόν του τὸν νομάρχην ἀνεγνώρισεν ὅτι οἱ φόροι οὗτοι δὲν προσαρμόζονται οὔτε εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ τόπου ἐκείνου οὔτε εἰς τοὺς φορολογικοὺς ἐν γένει ὅρους, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ ἐθεώρησεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τοῦ φόρου τούτου. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ φόρων ἐπιβληθέντων διὰ ψηφίσματος τῶν δημοτικῶν συμβουλίων εἶναι ἁρμόδια τὰ δημοτικὰ συμβούλια.

§37Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ δήμου αὐτοῦ, διότι ὄντως οἱ δημόται εἶναι πτωχοί, διότι εἰς πάντας τοὺς ἄλλους τοὺς πλησίον δήμους δὲν ὑπάρχει ἄλλη τις φορολογία. Μόνον εἰς αὐτὸν καὶ τὸ ἐμπόριον ἀκόμη πάσχει.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ἑξαμίλλια περὶ παρατάσεως πληρωμῆς φόρων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χριστόπουλος.

§39Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι Βουλευταί, μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐνεργεῖται ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐν Κορινθίᾳ· ἤδη δὲ ἐπανερχομένου τοῦ ζητήματος τούτου ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ἑξαμίλλια δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν μεγάλην στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν πρώτων συνετέλεσαν πρὸς κατίσχυσιν τῶν νέων ἰδεῶν, διὰ τὴν ἀπηνῆ καὶ ἀμείλικτον ἀληθῶς καταδίωξιν, ἣν ὑφίστανται, παρὰ τὴν βεβαιωθεῖσαν καταστροφὴν τῶν προϊόντων αὐτῶν, ὑπὸ τῶν ὀργάνων τοῦ Δημοσίου, τῶν ἐντεταλμένων τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Τὰ ὄργανα ταῦτα παραγνωρίσαντα πᾶσαν διαταγὴν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ περὶ ἠπίας εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ παροχῆς πάσης δυνατῆς εὐκολίας ἐξακολουθοῦσι νὰ σύρωσι καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς φυλακὰς τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ κατάσχωσι τὰς περιουσίας αὐτῶν. Νομίζω ὅτι καὶ ἐπίσημοι πληροφορίαι ἐβεβαίωσαν ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εὑρίσκονται ἐν οἰκονομικῇ στενοχωρίᾳ ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῆς ἐφετινῆς ἐσοδείας· θὰ παρεκάλουν ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν συναινῇ, νὰ παραχωρήσῃ μικρὰν ἀναστολὴν μέχρι τῆς συγκομιδῆς τῶν προϊόντων, ὁπότε θὰ ἦτο εὐκολωτέρα καὶ ἀκοπωτέρα διὰ τὸ Δημόσιον ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων.

§40Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν ταύτην.

§41Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ βεβαιοῦται ἡ καταστροφὴ τῶν εἰσοδημάτων τῆς ἐφετινῆς ἐσοδείας δι’ ἐκθέσεως τῆς Ἀρχῆς, ὅπως δοθῇ ἀναστολὴ τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων «Ἁγίου Ἰωάννου» τοῦ Πύργου. Ὁ κ. Δογάνης ἔχει τὸν λόγον.

§43Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Καὶ πάλιν, κύριοι Βουλευταί, πρόκειται περὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων Ἠλείας Καρατζίνα. Ἐδῶ ὑπάρχει ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Πύργου, διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλεται κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τούτου ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων παρανόμων πράξεων, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει καταγγελθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἴσως ἔχει γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καταγγέλλεται, λέγω, ἤδη ὅτι ἡ κωμόπολις Ἁγίου Ἰωάννου ἔχει δημοτικὸν σχολεῖον, ἀλλ’ εἰς τὴν κωμόπολιν αὐτὴν κατοικοῦσι καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μετοικήσει ἐκ τῆς Βυτίνης τῆς Γορτυνίας καὶ ἔχει συνοικισμὸν ἡ κωμόπολις, Βυτινιώτικα ὀνομαζόμενον. Εἰς αὐτὸν τὸν συνοικισμόν, καθ’ ἃ λέγουσιν οἱ κάτοικοι, ὁ ἐπιθεωρητὴς συνέστησε σχολεῖον κοινὸν παρὰ τὸν νόμον καὶ τοῦτο, διὰ νὰ διορίσῃ γραμματιστὴν ἕνα πρῶτον ἐξάδελφόν του, βοηθήσῃ δὲ προσέτι ἕτερον ἐξάδελφόν του καὶ ἐνοικιάσῃ τὴν οἰκίαν του ὡς διδακτήριον.

§44Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Διατί παρὰ τὸν νόμον;

§45Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Διότι, ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἤδη δημοτικὸν σχολεῖον, δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ νέον χωριστὸν σχολεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ λάβητε ταῦτα ὑπ’ ὄψιν σας καί, ἂν ἔχωνται ἀληθείας, νὰ ἐνεργήσητε νὰ μὴ δίδηται τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου εἰς φίλους καὶ κουμπάρους.

§46Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητὴς ἔχει κατηγορηθῆ διὰ πολλὰς παρανομίας καὶ ὁ κ. Δογάνης ἀνέπτυξε μίαν ἐξ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, διὰ νὰ εἴπω ὅτι ὁ Καρατζίνας δὲν ἔχει διορισθῆ νομίμως, τοῦτο δ’ ἀγνοεῖ βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι διηγωνίσθη κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1900 δυνάμει τοῦ μεταρρυθμισθέντος ἔπειτα δι’ ἑτέρου νόμου καὶ ἐλθὼν ἐπιτυχὼν διωρίσθη. Διωρίσθη ὅμως μετὰ 5 ἔτη, ἐνῷ κατὰ τὸ Διάταγμα ἡ ἰσχὺς τοῦ πίνακος ἦτο μόνον διὰ μίαν τριετίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐξετάσῃ ἂν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο.

§47Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητοῦ ὑπῆρξε νόμιμος, διότι ὁ συνοικισμὸς οὗτος Βυτινέϊκα εἶναι ἐντελῶς κεχωρισμένος τῆς κωμοπόλεως τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου, τώρα δὲ θ’ ἀποτελέσῃ καὶ ἰδίαν κοινότητα καὶ θ’ ἀποκτήσῃ καὶ ἰδίαν ἐκκλησίαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ξανθιάνικα ἢ Φαγριάνικα διὰ τὸν ναὸν τὸν ὀνομαζόμενον «Παναγία ἡ Γιάτρισσα».

§49Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπάρχει ναὸς τιμώμενος ἐπ’ ὀνόματι τῆς «Παναγίας τῆς Γιάτρισσας» εἰς γήλοφόν τινα κείμενον μεταξὺ τῆς περιφερείας τῶν ἄνω χωρίων τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ τοῦ χωρίου Καστάνιας τοῦ δήμου Μελιτίνης τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος. Ὁ ναὸς οὗτος ἑορτάζει τῇ 8 Σεπτεμβρίου καὶ ἀπὸ τῆς παραμονῆς ἀρκετοὶ προσκυνηταὶ μεταβαίνουσιν οὐ μόνον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Λακεδαίμονος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Γυθείου, ἑπομένως ἔχει εἰσπράξεις καὶ εἶναι τὸ μόνον ἐτήσιον εἰσόδημα. Ἐκ παιδικῆς μου ἡλικίας ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὑπῆρχεν ἀμφισβήτησις ἂν ὁ ναὸς ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου ἢ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος, καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς συνέβαινον ἐνίοτε καὶ συμπλοκαὶ διὰ παραλαβὴν τῶν ἀναθημάτων καὶ τῶν εἰσπράξεων μεταξὺ τῶν δύο χωρίων, εἰς μίαν τῶν ὁποίων ἔσχομεν καὶ θύματα, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὧν ἕνεκεν ἐφυλακίσθησάν τινες. Ὡς ἐκ τούτου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπάρχει ἔρις καὶ δὴ σοβαρὰ διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ναοῦ τούτου, καὶ ἡ ἔρις αὕτη δὲν προέρχεται ἀπὸ εὐτελῆ ἐλατήρια, ἀλλ’ ἀπὸ θρησκευτικὰ αἰσθήματα, διὸ φρονῶ ὅτι ἡ Πολιτεία δέον νὰ ἐπεμβῇ, ὅπως ἐκλείψῃ ἡ ἔρις αὕτη ὁριστικῶς. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν ἀναφορὰν διὰ πολλῶν ἐπιχειρημάτων ἀποδεικνύουσιν ὅτι ὁ ναὸς οὗτος ἀνήκει εἰς τὰ χωρία των, τοῦτο δ’ ἐδέχθη καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἄλλοτε, ὡς ἀναγράφεται ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορᾷ. Ἀλλ’ ὁ σεβασμιώτατος Ἐπίσκοπος Μονεμβασίας καὶ Λακεδαίμονος ἔχει ἀντίθετον γνώμην, διὸ καὶ ἐγκατέστησεν ἐν τῷ ναῷ Ἡγούμενον τινα, ὃν ὅμως τὰ ὑποβαλόντα τὴν ἀναφορὰν χωρία δὲν ἀναγνωρίζουσι, καὶ ἀφεύκτως θὰ ἐπέλθωσι συμπλοκαί. Ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα καὶ δώσῃ τοιαύτην λύσιν, ὥστε νὰ παύσῃ ἡ ἔρις μεταξὺ τῶν ἄνω δήμων, διότι ἡ μέχρι σήμερον κατάστασις δὲν εἶναι εὐχάριστος ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἐπέμβασιν τῆς Πολιτείας πρὸς ἀποτροπὴν σοβαρωτέρων γεγονότων, ἅτινα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνωσι.

§50Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἰδού, κύριε Ὑπουργέ, ἀκριβέστερον πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Εἶναι ἓν ἐξωκκλήσιον, τὸ ὁποῖον ἀνηγέρθη ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἡ μεθόριος γραμμὴ ἡ χωρίζουσα τὸν δῆμον Μελιτίνης ἀπὸ τὸν δῆμον Λεύκτρου. Ἠγέρθη δὲ τὸ ἐξωκκλήσιον αὐτὸ δαπάναις τῶν χωρίων Ξανθιανίκων, Φαγριανίκων καὶ Καστάνιας. Τὰ δύο χωρία ἀνήκουσιν εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρου, ἡ δὲ Καστάνια εἰς τὸν δῆμον Μελιτίνης. Ἡ περιουσία τοῦ ἐξωκκλησίου, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἀπὸ εἰσπράξεις κατὰ τὴν πανήγυριν, διεχειρίζετο ἀπὸ ἐκκλησιαστικὸν συμβούλιον διοριζόμενον ἐξ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τοῦ συμβουλίου τοῦ δήμου Λεύκτρου καὶ ἐξ ἑτέρου ἀπὸ τοῦ δήμου Μελιτίνης, τὰ ὁποῖα συνενοοῦντο καὶ ἐμοίραζον τὰς εἰσπράξεις εἰς τοὺς ἐνοριακοὺς ναοὺς τῶν χωρίων τούτων. Μετ’ οὐ πολὺ ὁ Ἐπίσκοπος Οἰτύλου ἀνεμίχθη εἰς τὸ ἐξωκκλήσιον αὐτὸ καὶ ἔστειλεν ἕνα ἱερομόναχον, ὁ ὁποῖος ἔκαμε κάποιαν καλύβην ἐκεῖ καὶ ἔμενε. Μετὰ πάροδον χρόνου ἀνεμίχθη καὶ ὁ Ἐπίσκοπος Λακεδαίμονος. Τοιουτοτρόπως ἔχει ἐγερθῆ ἔρις μεταξὺ τῶν Ἐπισκόπων Οἰτύλου καὶ Λακεδαίμονος εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τίνος ὑπάγεται τὸ ἐξωκκλήσιον. Ἡ ἔρις αὕτη τῶν ἀρχιερέων προκάλεσε σύγκρουσιν κατὰ μίαν πανήγυριν καὶ δεκαπεντὰς ἢ εἰκοσὰς πολιτῶν παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Ἡ ἔρις αὕτη ὑφίσταται ἀκόμη. Νομίζω ἤδη ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ λύσῃ τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργεῖον δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐνοριακῶν ναῶν, τοῦ ἰσχύοντος σήμερον, κατὰ τὸν ὁποῖον «ἐξωκκλήσια καὶ παρεκκλήσια, πλὴν τῶν δυνάμει τίτλων ἰδιοκτήτων ναῶν, καὶ νεκροταφεῖα ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνοριακοὺς ναούς, ὡς ἐξαρτήματα αὐτῶν, μετὰ ὁμόφωνον γνωμοδότησιν τοῦ Ἐπισκόπου καὶ τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐν διαφωνία αὐτῶν κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν».

§51Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε.

§52Γ. ΠΩΠ. Ὁμιλεῖ ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ· δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§53Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ δυνηθῶμεν νὰ συνεννοηθῶμεν. Ὁ κ. Πετροπουλάκης δὲν ἐγνώριζεν ἀκριβῶς τὸ ἱστορικόν.

§54Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα μελετήσῃ αὐτήν· ἑπομένως θὰ ἦτο περιττὸν ν’ ἀναγνώσω πάντα ταῦτα, διότι καταπονούμεθα ἐνταῦθα. Θὰ τὸν παρακαλέσω μόνον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ παύσωσιν αἱ διχόνοιαι μεταξὺ τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι εἶναι γείτονες.

§55Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Μόνον τὸ ἱστορικὸν ἐξέθηκα. Λοιπὸν ἐξωκκλήσια καὶ παρεκκλήσια, πλὴν τῶν δυνάμει τίτλων ναῶν, νεκροταφεῖα καὶ τὰ λοιπὰ ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνοριακοὺς ναούς, ὡς ἐξαρτήματα αὐτῶν. Ἐνοριακοὶ λοιπὸν ναοὶ ἐγγύτεροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ ἐξωκκλησίου, ἐξ ἑνὸς μὲν εἶναι οἱ τῶν χωρίων Ξανθιανίκων καὶ Φαγριανίκων τοῦ δήμου Λεύκτρου, καὶ ἐξ ἑτέρου ὁ τῆς Καστάνιας τοῦ δήμου Μελιτίνης. Γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐπισκόπου καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ διαφωνίας αὐτῶν, ἵνα προκληθῇ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη, διότι, ὡς ἐξέθηκα, ἐξακολουθεῖ διαφωνία ὑφισταμένη ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Νομίζω δ’ ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται ἤδη νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἅτε καὶ οὗτος ἔχων δικαιοδοσίαν. Ἡ ὀρθὴ δὲ λύσις, ἡ ὁποία θὰ καθησυχάσῃ καὶ τοὺς κατοίκους, εἶναι ὅτι οὐδεμίαν ἔχουσι θέσιν οἱ σεβασμιώτατοι, οὔτε ὁ Οἰτύλου καὶ Γυθείου, οὔτε ὁ τῆς Λακεδαίμονος καὶ Μονεμβασίας, ὡς ἀποτελοῦντος παράρτημα τῶν ἐνοριακῶν ναῶν Ξανθιανίκων καὶ Φαγριανίκων καὶ Καστάνιας, καὶ τοιουτοτρόπως οἱ ναοὶ αὐτοὶ θὰ διαχειρίζωνται καὶ τὴν περιουσίαν.

§56Γ. ΠΩΠ. Καὶ τὰ δύο χωρία;

§57Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Βεβαιότατα.

§58Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶλλον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι μᾶλλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάγεται ἡ ὑπόθεσις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ κανονισμοῦ ὁρίου καὶ ὄχι περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐξωκκλησίου. Τὸ ἐξωκκλήσιον αὐτὸ ὑπάρχει ἐκεῖ ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων καὶ δὲν εἶναι γνωστὸν πότε ἱδρύθη. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς συμμετοχῆς οὔτε περὶ διαχειρίσεως, διότι οὐδέποτε τὸ διεχειρίσθησαν οὔτε ὁ Ἐπίσκοπος οὔτε ἄλλος τις, ἀλλὰ τὸ διεχειρίζοντο τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια Καστάνιας. Ὁ Ἐπίσκοπος τὸ ἑξῆς μέρος ἔλαβεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ἀπὸ δεκαπενταετίας ὁ σεβασμιώτατος Μητροπολίτης, Ἐπίσκοπος τότε, Σπάρτης, ἐπειδὴ εἶδεν ὅτι τὰ χρήματα ἐσπαταλῶντο ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, παρεκάλεσε τὴν διοικητικὴν Ἀρχήν, ἧς ὑπάλληλος ἔκτοτε ἀναλαμβάνει τὰ χρήματα τὰ συλλεγόμενα ἐξ ἀναθημάτων καὶ τὰ καταθέτει εἰς τὸ ταμεῖον. Ἔκτοτε δὲ γίνεται τοῦτο σχεδὸν συνεχῶς, τοῦ νῦν Ἐπισκόπου οὐδὲν μεταβαλόντος ἐκ τῶν εἰθισμένων. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔμαθον ὅτι ἐκ τῶν κατατεθειμένων 12,000 εὑρέθησαν 4,000. Φαίνεται ὅτι νομάρχης τις κατέθετε καὶ ἀνελάμβανε κατὰ τρόπον, ὥστε τὰς 12,000 ἔκαμε 4,000! Ἐσχάτως ὁ Ἐπίσκοπος Σπάρτης ὑπέβαλεν αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ διακανονισμοῦ τοῦ ὁρίου τοῦ ἐξωκκλησίου. Ἀπόκειται λοιπὸν εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῶν δύο δήμων καὶ κατόπιν εἰς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὁρίσητε τὸ ὅριον, εἰς ὃ δέον νὰ ὑπαχθῇ τὸ ἐξωκκλήσιον. Δὲν πρόκειται διόλου περὶ διαχειρίσεως.

§59Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ τὰς συστάσεις μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ παρακαλῶ ἐπίσης, ὅπως πρὸ παντὸς ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἀρθῇ πᾶσα ἀφορμὴ διενέξεων καὶ ἐρίδων μεταξὺ τῶν ἀνταγωνιζομένων χωρίων. Τὸ καλὸν εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία διένεξις, διότι τὸ σημεῖον αὐτό, εἰς τὸ ὁποῖον κεῖται τὸ μοναστήριον, εἶναι λαμπρὸν καὶ ἴσως ἡμέραν τινὰ γίνῃ Σανατόριον, διότι καὶ ἐκεῖ μεταβαίνουσι πολλοὶ πάσχοντες καὶ εὑρίσκουσι τὴν ὑγείαν των. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἁρμοδίως, ὅπως μὴ ὑπάρχῃ ἀφορμὴ ἀμφισβητήσεων.

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἑνῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ τὰς συστάσεις μου καὶ παρακαλῶ, ἵνα λυθῇ τὸ ζήτημα κατὰ τὸν δικαιότερον τρόπον.

§61Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως προταχθῇ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας Ἀθηνῶν Βάθειας, ζητούντων τὴν ἐκπλάτυνσιν τῆς ὁδοῦ Καματεροῦ, ἥτις ὡς ἐκ τῆς στενότητός της θὰ γίνῃ ἀφορμὴ πληθώρας δυστυχημάτων, καθόσον τὰ τρὰμ τρέχουσι δαιμονιωδῶς εἰς τὸ μέρος αὐτό, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποκλείονται τὰ καταστήματα.

§62Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐγγεγραμμένος.

§63Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι σημαντικὸν τὸ ζήτημα. Ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ ἔλθητε.

§64Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο. Ἐγὼ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω αὐτὰ καὶ ἡ ἁρμοδία Ἀρχὴ ἂς λάβῃ τὰ μέτρα της.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Περαχώρας «περὶ τῶν πηγῶν Λουτρακίου» τὸν λόγον ἔχει πρῶτος ὁ κ. Χριστόπουλος.

§66ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κοινότης Περαχώρας ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει ὑπὸ τὴν κατοχὴν αὑτῆς τὰς γνωστὰς ἰαματικὰς πηγὰς τοῦ Λουτρακίου, τῶν ὁποίων τὴν ἐκμετάλλευσιν σιωπηρῶς εἶχε παραχωρήσει πρὸς τὸν δῆμον Περαχώρας· ὁ δῆμος ὅμως ἐσχάτως νομίζων ὅτι ἐπωφελέστερον καὶ σκοπιμώτερον ἤθελον διαχειρίζεσθαι τὰ λουτρὰ ταῦτα ὑπὸ ἑταιρείας προῆλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μετά τινος ἐπιχειρηματίου, μετὰ τοῦ ὁποίου μάλιστα καὶ συνήφθη σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ ὄντως ἐψηφίσθη. Οἱ κάτοικοι νομίζοντες ὅτι οἱ ὅροι εἰσὶ δυσμενεῖς καὶ καταστρέφουσι τὰ συμφέροντα αὐτῶν διεμαρτυρήθησαν ἐπανειλημμένως δι’ ἡμῶν καὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρακαλέσω, εἶναι, ἐὰν πρόκειται περὶ συμβάσεως σοβαρᾶς καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κρίνῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως ἀναγκαίαν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν εἰς τρόπον ὥστε τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῶν Περαχωριτῶν νὰ μὴ παραγνωρισθῶσιν, ἀλλὰ νὰ μὴ παραβλαφθῶσιν ἐπίσης καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντες οἱ κάτοικοι τῆς Περαχώρας εἶναι ἰδιοκτῆται οἰκιῶν, ἐν αἷς διαιτῶνται οἱ λουόμενοι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ δοθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν ἑταιρείαν ν’ ἀνεγείρῃ ὁσασδήποτε θέλει οἰκίας ἢ καὶ ξενοδοχεῖα, ἀναμφιβόλως θέλουσιν οὗτοι ζημιωθῆ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐπιτελέσει τὸ καθῆκόν του, καθὸ συμπολίτης τῶν ἀναφερομένων καὶ ἐνδιαφερόμενος ἑπομένως ἀμέσως ὡς καὶ ἡμεῖς.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος. Ὁ κ. Πετρομανιάτης. Ὁ κ. Μαμάης. Ὁ κ. Ἀραβαντινός. Ἀπόντες.

§68Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ λαμβάνω τὸν λόγον διὰ τὴν ἄλλην ὑπόθεσιν. (Χειροκροτήματα). Παραιτοῦμαι ἀπὸ αὐτὴν καὶ ζητῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις, περὶ τῆς ὁποίας εἶπον.

§69Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, διότι ἔχω τὸν λόγον ἐγώ.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8,30′ μ. μ.).