1911.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52.

Τῆς 17ης Μαρτίου 1911

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Νικολάου Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 188 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Χαρίλαος Προβελέγγιος παρακαλεῖται νὰ προσέλθῃ, ὅπως ὁρκισθῇ. (Προσέρχεται ὁ κ. Προβελέγγιος καὶ λαμβάνει τὸν νενομισμένον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅρκον. Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Αἴτησιν Ἑλλήνων πολιτῶν περὶ λήψεως μέτρων κατὰ τῶν ἐφημερίδων τῶν δημοσιευουσῶν ἀνιέρους μεταφράσεις τῶν Ἱερῶν Γραφῶν· 2) Ὑπόμνημα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν ἐπὶ τοῦ περὶ ἐνσήμου δικαστικοῦ νομοσχεδίου. 3) Αἴτησιν κτηματιῶν τοῦ δήμου Νηλείας τῆς ἐπαρχίας Βόλου· 4) Ὑπόμνημα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς Βαμβακοῦς περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν Κοινοτήτων· 5) Ἀναφορὰν κατοίκων Ἀθηνῶν περὶ παρανόμου καταργήσεως τοῦ Βʹ Ὑποθηκοφυλακείου· 6) Ἀναφορὰν τοῦ δημοσιογράφου Γ. Οἰκονομοπούλου, παρακαλοῦντος νὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῶν συμβούλων τῆς ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ὡς παρανόμως ἐξαγαγόντων σταφίδα· 7) Αἴτησιν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Φουμηροῦ τῆς Ὠλένης, ζητούντων τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ διδασκάλου Μ. Παπαηλιοῦ ὡς κατηγορουμένου δι’ ἑπτὰ ἐγκληματικὰς πράξεις καὶ ἀπρεπῶς διάγοντος· 8) Ψήφισμα τοῦ λαοῦ Σοφάδων, ζητοῦντος ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σπειρομένων γαιῶν· 9) Ὑπόμνημα τοῦ Ῥάλλη Α. Ῥάλλη, ὡς πληρεξουσίου τῶν προσφύγων Ἀγχιαλιτῶν, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἀνεγέρσεως τῆς Νέας Ἀγχιάλου· 10) Ἀναφορὰν τῶν Σ. Κόκκου, Ἰ. Ἀλεξανδρῆ, Π. Χρυσοστάλη, Α. Πολυβάκη καὶ Μ. Σαμαντούρη, κατοίκων Δοκοῦ τῆς Χαλκίδος, καταγγελλόντων ὅτι ὁ Ν. Δράκος κατέλαβεν ἐθνικὰς γαίας, αἵτινες εἶχον παραχωρηθῆ εἰς αὐτούς· 11) Ἀναφορὰν πτωχῶν ἰδιοκτητριῶν οἰκίσκων τῶν συνοικιῶν Ἀθηνῶν, ζητουσῶν ὅπως γίνηται ἡ ἔξωσις τῶν τὰ ἐνοίκια ἀρνουμένων ἀπ’ εὐθείας, τῇ ἐπεμβάσει τῆς Ἀστυνομίας· 12) Ὑπόμνημα τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν ἐκφράζοντος τὴν λύπην του διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ ἐρημοδικιῶν νομοσχεδίου καὶ παρακαλοῦντος ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρῃ τὰ λοιπὰ νομοσχέδια ὡς ἐπιβλαβῆ· 13) Ἀποδοκιμασίαν τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βελανιδιᾶς κατὰ τῶν Ἡγουμενοσυμβουλίων τῶν ζητούντων κατάργησιν τοῦ περὶ Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου νόμου· 14) Τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν Κουτσουφλιανιτῶν τῶν Τρικκάλων ζητούντων ἐγκατάστασιν ἐν τοῖς κτήμασι, τὰ ὁποῖα κατέχουσιν· 15) Ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναθεωρητέων περαιτέρω ἄρθρων αὐτοῦ, τυπωθησομένην πρὸς διανομήν· 16) Ἀναφορὰν τοῦ Γ. Οἰκονομοπούλου δημοσιογράφου, ζητοῦντος ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Μεσσηνίας ὡς παρανομοῦντος, ἐξ οὗ καὶ ἐξηγέρθη κατ’ αὐτοῦ ὁ Μεσσηνιακὸς λαός· 17) Ὑπόμνημα τῶν σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπομνήματος τῶν κατόχων σιγαροποιητικῶν μηχανῶν· 18) Ὁ βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος μέλος τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς ζητεῖ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχετικά.

§3Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§4Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ὡς πρόεδρος τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν, ἐγεννήθη καὶ ἀλλαχοῦ, ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀνακριτικὰ δικαιώματα τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ διαφωτίσωσι ταύτην ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτῆς ἔργῳ· ἐλύθη δὲ περίπου καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἡ ἀνάγκη ὀργανικοῦ νόμου, ὁρίζοντος ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα τὰ δικαιώματα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς ἰδιότητος αὐτῶν ἢ ὁπωσδήποτε εἶναι ὑπόχρεοι νὰ διαφωτίσωσι ταύτην ἐν δέοντι, εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ὑπεδείχθη δὲ πλέον ἢ ἅπαξ παρ’ ἡμῖν καὶ ἐξ ἀφορμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, παρεμφερῶν εἰς τὴν παροῦσαν. Ἀτυχῶς νόμον μέχρι τοῦδε δὲν ἔχομεν εἰδικόν. Ἐν τούτοις ὅμως δὲν νομίζω ὅτι, καὶ ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, παραμένει ἀδρανὲς καὶ τελείως ἀνυπεράσπιστον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Ποιά τις ἐξοικονόμησις τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα, ἐφ’ ὅσον εἰδικὸς κανονισμὸς νόμιμος δὲν ὑπάρχει, βεβαίως εἶναι ἐνδεδειγμένη. Πάντως ὅμως ὡς κύρωσις τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ ὁποία καθιεροῖ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, δέον νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα εἰς ταύτας νὰ ἐξετάζωσι μάρτυρας. Εἰς τοιαύτην ἀνακριτικὴν ἐνέργειαν δύναται νὰ προβῇ, νομίζω, ἀπὸ τοῦδε ἡ ἐπιτροπή· ἀποτελεσματικώτερον δὲ θὰ ἦτο, ἂν εἰσηγεῖτο ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης καὶ ἴδιον νομοσχέδιον εἰς ἐκτέλεσιν τῆς εἰρημένης συνταγματικῆς διατάξεως. Ἐν τούτοις, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἕνεκα τῆς πολλῆς ἐργασίας αὑτῆς δὲν ἔχῃ τὸν καιρὸν πρὸς τοῦτο, αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις θέλει εἰσηγηθῆ νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ κανονίσῃ τὸ πρᾶγμα ἅπαξ διὰ παντός.

§5Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁρισθείσης ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς ἀνέφερεν, ὅτι ὁ διὰ νόμου κανονισμὸς τῆς δικαιοδοσίας τῶν τοιούτων ἐπιτροπῶν, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἔχουσι καθήκοντα εἰσερχόμενα εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δικαιοδοσίας ἄλλων ἐξουσιῶν, διακεκριμένων ἀπ’ ἀλλήλων κατὰ τὴν μορφὴν τοῦ ἡμετέρου πολιτεύματος, θὰ ἠδύνατο, κατά τινα γνώμην, νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντικείμενος πρὸς τὴν συνταγματικὴν τῶν παρ’ ἡμῖν ἐξουσιῶν διάκρισιν, πρὸς ἀποφυγὴν πάσης ἀμφισβητήσεως περὶ τοῦ ὅτι τοιοῦτος κανονιστικὸς τῶν ἔργων τῆς ἐπιτροπῆς νόμος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς προσκρούων εἰς τὸ Σύνταγμα, νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ὅπως ἡ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματος προέβαινεν εἰς τὴν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν παροχὴν πάσης ἀναγκαίας διὰ τὸ ἔργον αὐτῆς δικαιοδοσίας.

§6Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἄριστα δύναται νὰ ψηφισθῇ νόμος μὴ συγκρουόμενος πρὸς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν καὶ πρὸς τὰ δικαστικὰ καὶ εἰσαγγελικὰ καθήκοντα μὴ ἀντιπίπτων. Εἰσερχομένης ἤδη τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν αὐτῆς ἔργον ἐπεθύμουν νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς σχέσιν ἐχούσας πρὸς ὡρισμένας ἐπερωτήσεις. Πρὸ πέντε περίπου ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀλεξάκης μοὶ ὑπέβαλεν ἐρώτησίν τινα, εἰς ἣν ἀνέβαλλον νὰ ἀπαντήσω ἀναμένων τὴν ἄφιξίν του. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ χρόνος ὁ ὁριζόμενος ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ διαρρέει, ἀναγκάζομαι νὰ παράσχω καὶ ἀπόντος αὐτοῦ τὰς πληροφορίας. Μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν αἴτησιν, ὅπως παράσχω τὴν πληροφορίαν, ποία ἐνέργεια ἔχει γίνει ἐπὶ τῆς καταγγελίας τῶν κατοίκων Βαλτετσίου κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Τριπόλεως. Ἡ ἀπάντησις εἶναι αὕτη· τὴν ἑπομένην τῆς γενομένης ἐπερωτήσεως ἀπέστειλα ἔγγραφον ὑπὸ χρονολογίαν 4 Φεβρουαρίου 1911 πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, διὰ τοῦ ὁποίου παραγγέλλεται νὰ προβῇ εἰς τὴν δέουσαν καταδίωξιν. Ἀπεστάλη καὶ ἡ καταγγελία, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐπίσης, καίτοι βλέπω εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγεγραμμένην ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Μεϊτάνη, παρέχω προκαταβολικῶς τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐνηργήθη εὐθὺς μετὰ τὴν καταγγελίαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων μου ἦτο ἐνδεδειγμένον· ἐστάλη δηλαδὴ ἔγγραφον εἰς τὸν ἐν Πάτραις Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου παρηγγέλθη ἡ νόμιμος καταδίωξις τοῦ Εἰρηνοδίκου.

§7Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πότε θὰ ἐνεργήσῃ ὁ Εἰσαγγελεύς;

§8Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν 10ην Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ἀπεστάλη τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο ἡ παραγγελία· ἐὰν παρενέπιπτε χρόνος, ἐκ τῆς παρόδου τοῦ ὁποίου ἐνεδεικνύετο ἡ μὴ ἔγκαιρος ἐνέργεια τοῦ Εἰσαγγελέως, ἤθελον προβῆ εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ Εἰσαγγελέως πλέον. Ὁ μέχρι τοῦδε ὅμως παρελθὼν χρόνος δὲν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἄλλη ἐμοῦ ἐνέργεια. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Κασίμης ἀπηύθυνε τρεῖς ἐπερωτήσεις, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖ πληθὺν σταφιδικῶν πληροφοριῶν εἰς παρῳχημένα ἔτη ἀναγομένων. Ἀντὶ τούτων παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τοιαῦται στατιστικαὶ εἰδήσεις οὔτε διὰ τὸ ἔτος 1909 οὔτε διὰ τὸ ἔτος 1910 ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους τούτου, ὡς πολλάκις ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ καταστήσω δῆλον εἰς τὴν Βουλήν, ἤρξατο λειτουργοῦσα στατιστικὴ ὑπηρεσία κανονική, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ διὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ ἐφεξῆς νὰ παρέχῃ πάσας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητεῖ ἤδη ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μαυρίκης ἐρωτᾷ: «Πόσαι καὶ ποῖαι Εἰσαγγελίαι στεγάζονται εἰς ἰδιωτικὰ καταστήματα καὶ τί δι’ ἕκαστον εἰσαγγελικὸν γραφεῖον Πρωτοδικῶν κατὰ μῆνα πληρώνει ἐνοίκιον τὸ Δημόσιον. Προσάγω πίνακα, ὃν καταθέτω εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἡ ἐρώτησις ἐν τούτοις προχωρεῖ καὶ περαιτέρω, διότι ζητεῖ πληροφορίας ἀξίας λόγου. Ἐρωτᾷ ὁ κ. Βουλευτής: «Διατί νὰ ἐξακολουθῇ τὸ κακὸν παρελθόν, ἀφοῦ οὐδεὶς νόμος ὑποχρεοῖ τὸ Δημόσιον νὰ παρέχῃ οἴκησιν τοῖς Εἰσαγγελεῦσι, νὰ κατοικῶσιν ἐν τῷ εἰσαγγελικῷ γραφείῳ οἰκογενειακῶς οἱ Εἰσαγγελεῖς ἀφήνοντες τὸ χειρότερον δωμάτιον διὰ γραφεῖον καὶ οὕτω παρανόμως δαπανᾷ τὸ Δημόσιον δι’ οἴκησιν τῶν Εἰσαγγελέων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας ταύτας καθιστῶ γνωστὸν ὅτι ἡ παρατήρησις εἶναι σπουδαία καὶ ἡ παράβασις ἀξία λόγου καὶ ἀξία προσοχῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνοικίασιν τῶν Εἰσαγγελιῶν καὶ ἄλλων δημοσίων καταστημάτων, ἰδίᾳ δὲ τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐφ’ ὅσον τὸ Δημόσιον ζημιοῦται ἀναγκαζόμενον ἵνα παρέχῃ οἴκησιν, τὴν ὁποίαν ἐκ τοῦ νόμου δὲν ὑποχρεοῦται, καὶ ἐνοικιάζῃ ὑπὸ μισθώματα ἀνώτερα τῶν προσηκόντων. Αἱ νέαι ἐνοικιάσεις, αἱ ὁποῖαι, ἀφ’ ἧς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἐγένοντο, ἐγένοντο ὑπὸ πᾶσαν ἐπιμέλειαν, ἀφωρμήθημεν δὲ ἀπὸ τῆς ἀφετηρίας ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι μισθώσεις δυνατὸν ἦτο νὰ ἐγένοντο ὑπὸ ἐνοίκια ὑπὲρ τὸ προσῆκον. Ἀπὸ ταύτης τῆς ἀρχῆς ἀναχωρήσαντες πάσας ἐν γένει ἀνεξαιρέτως τὰς δημοπρασίας, τὰς ὁποίας προεκηρύξαμεν ἕνεκα λήξεως τῶν μισθώσεων, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον ἔλαβον τυχὸν χώραν, προεκηρύξαμεν καθορίσαντες ὅριον μισθώματος κατώτερον ἐκείνου τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο κατὰ τὰς ὑφισταμένας ἐνοικιάσεις. Εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ἵνα ἐπιτύχωμεν κατώτερον ἐνοίκιον, νὰ ἐπαναλάβωμεν ἐκ δευτέρου, ἐκ τρίτου, ἐνίοτε δ’ ἐκ τετάρτου τὰς δημοπρασίας. Κατὰ τὸ πλεῖστον σχεδὸν ἢ μᾶλλον σχεδὸν ἐν ὅλῳ ἐπετύχομεν ὑποτιμήσεις, μέχρι δὲ σήμερον ἐκ τῶν γενομένων ὀλίγων σχεδὸν ἐνοικιάσεων, Εἰρηνοδικείων μᾶλλον, ἡ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἐλάττωσις τῶν ἐνοικίων ἀνέρχεται εἰς 4.000 δραχ. ἐτησίως. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας εἶχον νὰ δώσω ἐν σχέσει πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν. Ἤδη θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τρίτην σειρὰν δικαστικῶν νομοσχεδίων. Προβαίνω εἰς τὴν ὑποβολὴν ταύτην ἀπὸ τοῦδε, ὅπως παράσχω εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς χρόνον ἐπαρκῆ, ἵνα μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος δυνηθῶσι νὰ μελετήσωσιν ἐμπεριστατωμένως καὶ ὑποβάλωσιν εἰς τὸν προσήκοντα ἔλεγχον τὰ νέα ταῦτα ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια. Τὸ πρῶτον τῶν νομοσχεδίων τούτων ἀφορᾷ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 207, 208, 228, 233 –246 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν προφυλάκισιν. Εἰσηγούμενος τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια κατέστησα φανερὰς εἰς τὴν Βουλὴν τὰς σκέψεις, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐν τῷ σπουδαιοτάτῳ τούτῳ θεσμῷ ἀφορμώμεθα. Εἶπον καὶ τότε, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη, ὅτι ἓν τῶν κυριωτέρων μελημάτων τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης καὶ τῶν νεωτέρων νομοθετικῶν μεριμνῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἀποτελεῖ ὁ προσήκων καθορισμὸς τοῦ θεσμοῦ τῆς προφυλακίσεως, καὶ μετὰ τούτου ὁ στενῶς καὶ ἀναποσπάστως συνδεόμενος θεσμὸς τῆς ἀπολύσεως τοῦ προφυλακιζομένου δι’ ἐγγυήσεως. Δυστυχῶς τὰ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντα εἶναι τυραννικώτατα εἰς βάρος τῶν κατηγορουμένων. Εἶναι δὲ τυραννικαὶ αἱ περὶ προφυλακίσεως διατάξεις καὶ ἄξιαι ἰδιαιτέρας προσοχῆς διὰ τοῦτο κυρίως, ὅτι δὲν ἀναφέρονται πλέον εἰς ἀποδεδειγμένως ἐνόχους, ἀλλὰ πλειστάκις καὶ εἰς ἀθώους, κατὰ τῶν ὁποίων ὑπῆρξαν ὑπόνοιαι ἐνοχῆς· ὑπόνοιαι ὅμως, αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς ἐπακολουθησάσης ἀκροαματικῆς διαδικασίας εἴτε καὶ κατὰ τὴν πρόοδον αὐτὴν τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως διεσκεδάσθησαν. Ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ἡ προφυλάκισις ἀποτελεῖ ἓν ἐκ τῶν σκληροτέρων δικαιωμάτων τῆς Πολιτείας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, στρέφεται κατὰ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεδείχθησαν ἔνοχοι, ἀλλὰ κατὰ τῶν ὁποίων ἁπλῶς ὑπόνοιαι ὑπάρχουσιν. Εἶναι ἄρα εὐεξήγητον διατί καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ τὰ τῆς προφυλακίσεως ἀποτελοῦσιν ἓν τῶν κυριωτάτων μελημάτων τῶν ἀσχολουμένων περὶ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ποινικοῦ δικαίου. Ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γερμανία ἀπεμακρύνθησαν τῶν αὐστηροτήτων, αἱ ὁποῖαι διεῖπον τὰς Ποινικὰς αὐτῶν Δικονομίας, καὶ προσηρμόσθησαν πρὸς νεώτερα συστήματα, τὰ ὁποῖα μόνον εἰς τὴν ὑπερτάτην ἀνάγκην τῆς Πολιτείας ἐπιτρέπουσι τὴν προφυλάκισιν καὶ ἀπαγορεύουσι τὴν δι’ ἐγγυήσεως ἀπόλυσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν νομοθεσιῶν, ἔχοντες δ’ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς παρ’ ἡμῖν συνθήκας καὶ τὰς γεννηθείσας ἀνάγκας, διετυπώσαμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς ἴσως ἐντὸς τῆς σήμερον. Ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ κοινὴ παρ’ ἡμῖν συνείδησις πλέον ἢ ἅπαξ ἐξηγέρθη κατὰ τῆς κρατούσης τακτικῆς. Εἴδομεν δὲ πολλάκις ἐξεγερθεῖσαν τὴν κοινὴν συνείδησιν ἐναντίον τῆς προφυλακίσεως, στραφεῖσαν δέ, ἀτόπως δύναμαι νὰ εἴπω, ἐναντίον τῶν καταδιωκτικῶν ἀρχῶν, ἐναντίον τῶν δικαστικῶν καὶ εἰσαγγελικῶν ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ προλήψει, ὅτι αἱ προφυλακίσεις εἰς πεπλανημένην αὐτῶν ἐνέργειαν ὀφείλονται, καὶ ἐν τῇ ἀγνοίᾳ ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ὑπηγορεύετο πολλάκις ὑπὸ σιδηρᾶς νομοθετικῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύναντο καὶ θέλουσαι αἱ ἀρχαὶ νὰ ἀποτρέψωσι. Πολλάκις εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν παρουσιάσθη προφυλάκισις κατ’ ἐξοχὴν ἄδικος καὶ ἀπολύτως ἀδικαιολόγητος, ἐκ τῆς πεποιθήσεως ὅτι ὁ προφυλακιζόμενος, κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπῆρξαν ἁπλαῖ ὑπόνοιαι, ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του, ἐὰν ἤθελε παραπεμφθῇ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Ποιοῦμαι μνείαν τῶν παρατηρήσεων τούτων, ἵνα καταστήσω γνώριμον καὶ ἐμφανές, ὅτι ἡ κοινὴ συνείδησις ἀντιστρατεύεται ῥιζικῶς κατὰ τῶν ἰσχυουσῶν ἀρχῶν, αἵτινες διέπουσι τὴν προφυλάκισιν. Διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου περιορίζονται οὐσιωδῶς αἱ περιπτώσεις τῆς προφυλακίσεως, ἀλλὰ κυρίως ἐκτείνονται εἰς ἔδαφος εὐρύτατον αἱ περιπτώσεις τῆς ὑποχρεωτικῆς δι’ ἐγγυήσεως ἀπολύσεως. Ὑποχρεωτικὴ εἶναι ἡ δι’ ἐγγυήσεως ἀπόλυσις εἰς πάντα τὰ πλημμελήματα· ἀλλ’ ὑποχρεωτικὴ εἶναι ἡ δι’ ἐγγυήσεως ἀπόλυσις, καὶ ὅταν πρόκειται περὶ κακουργημάτων ἀκόμη κολαζομένων δι’ εἱρκτῆς. Τὰς λοιπὰς λεπτομερείας θὰ ἴδωσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ νομοσχεδίῳ καὶ ἐν τῇ μακρᾷ αὐτοῦ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ἥτις συνυποβάλλεται. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλω, ἀφορῶν τὴν τροποποίησιν τῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως κατὰ τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων. Πόσον αἰσθητὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς λήψεως τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀξιώσω νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μνησθῶ ἐν τούτοις χαρακτηριστικωτάτης τινὸς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν δύο ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν προερχόμενοι, μοὶ ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν ζωηρῶς εἰκονίσαντες τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται διὰ τὴν λῆψιν τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου. Ἐννοῶ τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐδίστασαν νὰ βεβαιώσωσιν ὅτι Βουλευταὶ ἔγιναν μόνον καὶ μόνον, ἵνα ἐπιτύχωσι νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ κανονίζῃ κατὰ τρόπον τελειότερον τὴν κάθαρσιν τῆς πληγῆς τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων, τῆς συνισταμένης εἰς τὴν ἐνάσκησιν ἐφέσεων ἀβασίμων καὶ στρεψοδίκων κατὰ τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων. Καὶ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἐκτετυπωμένου θὰ ἴδῃ τὰς λεπτομερείας ἡ Βουλὴ μετὰ ταῦτα, εὐθὺς ὡς γίνῃ ἡ διανομή. Τρίτον νομοσχέδιον εἶναι τὸ ἀφορῶν καὶ κανονίζον θεσμὸν τὸ πρῶτον ἤδη εἰσαγόμενον παρ’ ἡμῖν, τὸν θεσμὸν τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν. Καὶ περὶ τούτου συντόμους τινὰς παρατηρήσεις ἔκαμον ἤδη εἰς τὴν γενικὴν εἰσήγησιν τοῦ δικαστικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω, ὅτι τὸν θεσμὸν τοῦτον ἄλλοθεν δανεισθέντες ἐπεμελήθημεν νὰ διαρρυθμίσωμεν συμφώνως πρὸς τὰ καθ’ ἡμᾶς, νὰ καταστήσωμεν δὲ μετριώτερον, ἵνα μὴ ἀποτόμως μεταβαίνοντες εἰς νέον θεσμὸν περιέλθωμεν εἰς ὑπερβάλλουσαν ἐπιείκειαν καὶ ἀντιμετωπίσωμεν κινδύνους ἀγνώστους ἤδη. Καὶ τούτου τοῦ νομοσχεδίου περιττὸν νὰ κάμω εἰσήγησίν τινα λεπτομερῆ, ἀφοῦ μετ’ ὀλίγον θὰ εὑρίσκηται εἰς χεῖρας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Τελευταῖον τῶν σήμερον ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων εἶναι τὸ κανονίζον τὰ περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου τῶν ἀφορωσῶν τὸ ἀδίκημα τῆς ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν.

§9Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νομίζω ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως· ἔχετε δικαίωμα δέκα λεπτά.

§11Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς παρασχεθείσας πληροφορίας, καὶ θέλω συστήσει εἰς τὸν ἄτεγκτον Ἀρκάδα κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν μέριμναν τὰς συστάσεις μου, καὶ διὰ τὰ καταστήματα ἐκεῖνα τῶν Εἰσαγγελιῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑπέρογκα ἐνοίκια, καὶ νὰ κατορθώσῃ, ὡς ἔχει δικαίωμα, νομίζω, ἐκ τοῦ νόμου καὶ τῶν διακηρύξεων τῶν ἐνοικιάσεων νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐνοικιάσεων, ἵνα μὴ στεγάζωνται εἰς πολυτελῆ οἰκήματα οἱ διάφοροι Εἰσαγγελεῖς καὶ χρησιμοποιῶσι ταῦτα εἰς κατοικίαν των, διὰ γραφεῖον δὲ ἔχουσι δωμάτιά τινα μόνον ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐνοικιασθέντων οἰκημάτων, ἐνῷ τὸ Δημόσιον δὲν ὑποχρεοῦται εἰς παροχὴν οἰκήματος διὰ τοὺς Εἰσαγγελεῖς. Νομίζω ὅτι τὴν σύστασίν μου καὶ ἐρώτησίν μου ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐπεκρότησε διὰ τὸ ὀρθὸν καὶ σκόπιμον ταύτης, καὶ εἶναι ἀξία λόγου κατὰ τοῦτο, καθόσον σήμερον βλέπετε ὅτι δαπανᾷ τὸ Δημόσιον πλέον τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως καὶ χρησιμεύουσι τὰ γραφεῖα ὡς οἰκίαι καὶ κατοικίαι τῶν Εἰσαγγελέων, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ γραφεῖα καὶ τίποτε ἄλλο. Ἡ σύστασίς μου τοῦτον τὸν σκοπὸν εἶχεν, ἵνα παύσῃ ἡ κατάχρησις τοῦ σαπροῦ παρελθόντος, καὶ τοῦ λοιποῦ χρησιμεύωσι τὰ εἰσαγγελικὰ καταστήματα ὡς γραφεῖα καὶ οὐχὶ ὡς κατοικίαι τῶν Εἰσαγγελέων, ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν σύστασίν μου καὶ θὰ ἀπαγορεύσῃ δι’ ἐγκυκλίου ὑπουργικῆς εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ κατοικῶσι τοῦ λοιποῦ εἰς τὰ διάφορα δημόσια γραφεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι γραφεῖα καὶ ὄχι κατοικίαι τῶν Εἰσαγγελέων, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἀκυρώσῃ τὰς σχετικὰς ἐνοικιάσεις, ὡς ἔχει δικαίωμα ἐκ τῶν διακηρύξεων, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν νέων ἐνοικιάσεων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνωσι, διότι δὲν φρονῶ ὅτι θὰ ἐνοικιασθῶσι μέγαρα διὰ κατοικίας τῶν Εἰσαγγελέων ὑπὸ τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω, ἀλλὰ οἰκήματα εὐπρόσωπα διὰ γραφεῖα καὶ μόνον διὰ γραφεῖα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§13ΘΑΝΟΣ ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλήν, ὅπως, εἰ δυνατόν, προταχθῇ μία ἐπείγουσα ὑπόθεσις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ζητούντων ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Πετραλιᾶ, καὶ ζητηθῇ ἡ πρόταξις αὐτῆς. Ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὴν δίκην τοῦ κ. Ἠπίτου.

§15ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δηλῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, ὅπως δεχθῇ τὴν προτεινομένην πρότασιν.

§16Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρόεδρε.

§17Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρακαλῶ. Τὸ ἐρώτημα τὸ τεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν εἶχε διπλοῦν τὸν τύπον. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ πρῶτον νὰ ἀναγραφῇ ἡ ὑποβληθεῖσα ταύτην τὴν στιγμὴν ἐπερώτησις εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ δεύτερον ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§19Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τῆς διπλῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο ἔχει εὐάρεστον σημασίαν διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου καὶ διὰ τὸ μέλλον. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ διευκρινισθῇ τὸ πρᾶγμα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐθεώρησε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετραλιᾶ ὡς κατεπείγουσαν καὶ συμφωνεῖ νὰ προταχθῇ. Οὔτε διὰ τὸ μέλλον οὔτε διὰ τὸ παρελθὸν ἔχει σημασίαν.

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα εἴπετε, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία εἰς πᾶσαν περίστασιν θὰ ἀνατρέπῃ τὴν τάξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Εἶχον δηλώσει πρὸ ἡμερῶν ὅτι εἰς πᾶσαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία θὰ ἔφθανεν εἰς ἔλεγχον κυβερνητικὸν καὶ ἡ ὁποία μάλιστα κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἐπερωτῶντος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ κἄποιον κῦρος διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκετο πάντοτε πρόθυμος εἰς τὴν συνάντησιν αὐτήν. Ὁσάκις ὑπάρχει ζήτημά τι ἐπίκαιρον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ λόγος καὶ δὲν ἐπρόφθασεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι ἐγὼ εἶμαι πάντοτε πρόθυμος νὰ δεχθῶ τὴν ἐπερώτησιν, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχωσιν ἐξαιρετικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν ἀναβολήν.

§22Γ. ΠΩΠ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ἑρμηνεία τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δά!

§24Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἐν πρώτοις ἤθελον ζητήσει τὴν ἐπιείκειάν σας, διότι, ἂν καὶ δεινὸς ὑπέρμαχος τῆς καθαρευούσης, δυστυχῶς δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ χειρίζωμαι ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τόσον καλλιεπῶς, ὅσον οἱ ἀντιφρονοῦντες. Ἴσως μεταχειρισθῶ καὶ δημοτικὰς λέξεις· νὰ μὲ συγχωρήσητε διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ὄχι καὶ μαλλιαρός. Κύριοι Βουλευταί, ὅλοι γνωρίζετε τὰ λυπηρὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον τὸν τέλειον ἐξευτελισμὸν τοῦ Ναυτικοῦ μας κατόπιν τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀλληλοκαταγγελιῶν. Εἰς τὰ γεγονότα ταῦτα, καὶ τοῦτο λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν καὶ εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος, καὶ δὴ Ζαϊμικός, ἦλθεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγεται ὅτι ἔχει πυγμήν, καὶ ἔθεσε τέρμα εἰς αὐτά, καὶ διὰ τοῦ βουλεύματος αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀπήλλαξε πάσης κατηγορίας τὸν κ. Ἠπίτην. Καὶ λέγει τὸ βούλευμα (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ ἐκ τῆς ὅλης ἀνακρίσεως καὶ τῆς ἀναλυτικῆς ἐξετάσεως τῶν θεμάτων τῆς κατηγορίας οὐδεμία οὐδὲ πόρρωθεν ἔνδειξις ἐνοχῆς τινος τοῦ κ. Ἠπίτου....»

§25ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἡ ὁποία εἶχε περαιωθῆ διὰ τοῦ βουλεύματος αὐτοῦ τοῦ ἰδικοῦ μου, εὑρίσκεται καὶ πάλιν ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης κατ’ ἀπαίτησιν αὐτοῦ τοῦ ἀπαλλαχθέντος. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως νὰ μὴ ἐκταθῆτε καθόλου, διότι ὑπάρχει συνήθεια νὰ σέβωνται τὴν δικαιοσύνην καὶ νὰ μὴ τὴν ἐπηρεάζωσι μὲ συζητήσεις. Ἐδέχθην τὴν ἐπερώτησιν, διότι ἤκουσα ὅτι πρόκειται νὰ ἐλεγχθῶ, διότι δὲν ἔλαβον μέτρα νὰ διατηρηθῇ ἡ τάξις κατὰ τὴν δίκην.

§26Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσητε, ἂν τυχὸν παρεξέκλινα τοῦ θέματος. Θέλω νὰ τονίσω ὅτι ὁ κ. Ἠπίτης κατηγορηθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ ἀπηλλάγη καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Ναυτοδικείου καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἦλθε λοιπὸν ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἔδωκε πέρας εἰς αὐτὸ τὸ μαλλιοτράβηγμα, τοῦ ὁποίου ἀτυχὲς θῦμα ἦτο, ὡς γνωστόν, ὁ φονευθεὶς ἀξιωματικὸς Γιωτόπουλος. Σήμερον ἔχομεν τὴν ὑπόθεσιν ἐκτυλισσομένην τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Ἠπίτου εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον Πειραιῶς, καὶ γνωρίζετε ὅτι πλεῖστοι τῶν κ. Βουλευτῶν, ἀσχολούμενοι εἰς τὰ νομοθετικὰ αὐτῶν ἔργα καὶ εἰς κἄποια ῥουσφετάκια... (Διαμαρτυρίαι καὶ φωναί).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§28Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἀνακαλῶ. Ἀσχολούμενοι εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον δὲν παρηκολούθησαν ἴσως τὴν ἐξέλιξιν τῆς δίκης.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι παρηκολουθήσαμεν πολὺ καλά.

§30Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν εἶπον ὅλοι· οἱ πλεῖστοι.

§31Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ προσβάλῃ κανένα· ἄλλως τε ἀνεκάλεσεν ἀμέσως τὴν φράσιν του.

§32Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Οἱ κυριώτεροι μάρτυρες, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριχθεὶς ὁ Τσουκαλᾶς κατήγγειλε τὸν Ἠπίτην καὶ λοιπούς, εἶναι ὁ μηχανικὸς Μέμητσας, ὁ ὑποφροντιστὴς Σέϊδας καὶ λοιποί, οἵτινες, ὡς ἐκ τῶν Πρακτικῶν τῆς δίκης προκύπτει, περιέπεσον εἰς τόσας ἀντιφάσεις, ὥστε ἀπὸ μάρτυρες τῆς κατηγορίας ἐγένοντο μάρτυρες τῆς ὑπερασπίσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλεγχος τῆς δίκης δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐδῶ. Μὴ θίγετε τὴν οὐσίαν.

§34Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Οἱ Κύριοι οὗτοι κατέθεσαν τὰ ἀντίθετα ἀπὸ ὅ,τι εἶχον καταθέσει προηγουμένως. Καὶ διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα μου σᾶς λέγω ὅτι κατόπιν τοῦ πέρατος ἑκάστης συζητήσεως καὶ μετὰ τὴν λύσιν ἑκάστης συνεδριάσεως συναθροίζεται πλῆθος κόσμου ἀπὸ ἐγκαθέτους, οἵτινες δὲν παρακολουθοῦσι τὴν δίκην καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν, διότι καθ’ ἑκάστην μαζεύονται 100 ἕως 150, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὅλην τὴν ἡμέραν, διότι, ἂν ἦσαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης, θὰ ἤκουον ἐντελῶς τὰ ἀντίθετα, ἐπειδὴ κατὰ τὴν διαδικασίαν οἱ μάρτυρες τῆς κατηγορίας ἐγένοντο μάρτυρες τῆς ὑπερασπίσεως. Λοιπὸν οἱ ἐγκάθετοι οὗτοι προκαλοῦσι σκηνὰς καὶ διασύρουσι πλωτάρχην τοῦ Ἑλ. Βασ. Ναυτικοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνοντες ἐπ’ ὤμων περιφέρουσι δίκην μυθικοῦ ἥρωος φέροντες αὐτὸν εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμόν· ὁ Κύριος δὲ οὗτος ἐκφωνεῖ καὶ λόγους πολλάκις εὐχαριστῶν δῆθεν τὸν λαόν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τίνα μέτρα ἔλαβε, διότι ὁ Κύριος οὗτος πλωτάρχης, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν οὐδὲ προσωπικῶς νὰ γνωρίζω, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων φαντασιωδῶν καταγγελιῶν του ἀνεστάτωσε τὸ Ἑλληνικὸν πολ. ναυτικόν, διασύρων ἐπὶ μῆνας ἤδη τὴν τιμὴν ἐντιμοτάτων καὶ διαπρεπῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ μας, οἵτινες ἐν δεδομένῃ δράσει ἤθελον τεθῆ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων πρὸς τιμὴν καὶ δόξαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ οὓς ὑβρίζει ἀνὰ τὰς ῥύμας καὶ τὰς ἀγυιὰς τοῦ Πειραιῶς ὁ ἐγκάθετος ὄχλος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, καὶ παύσῃ νὰ διασύρηται τὸ ἀξίωμα ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ δὴ ἀνωτέρου, διὰ τῆς διαπομπεύσεως αὐτοῦ ἀνὰ τὰς ῥύμας καὶ ἀγυιὰς τοῦ Πειραιῶς. Θὰ ἔλεγον περισσότερα, ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα).

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, ζητῶν μάλιστα νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐγγραφὴ τῆς ἐπερωτήσεώς του ἀμέσως σήμερον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ζητῶν νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης. Διότι, ὡς παρετήρησα, δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἁπλῶς σκοπὸν εἶχε νὰ κάμῃ συστάσεις. Κάμνω τὴν βεβαίωσιν ταύτην, ἵνα μὴ καὶ τοῦ λοιποῦ γένηται ὁμοία κατάχρησις τῆς προθυμίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δέχηται πάντοτε εἰς περιστάσεις ἐπικαίρους ἐπερωτήσεις, καὶ ἀπασχολῆται ἡ Βουλή, ὑποτιθεμένου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρόκειται ἀληθῶς περὶ ἐλέγχου, ἐνῷ καταντᾷ νὰ πρόκειται περὶ συστάσεως, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἴτε προσωπικῶς πρὸς ἐμέ, εἴτε ἐγγράφως πρὸς τὸ Προεδρεῖον, εἴτε τέλος πάντων κατὰ πάντα τρόπον, πλὴν αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ἐξέλεξεν ὁ κ. Βουλευτής. Τὰ γινόμενα ἔξωθι τοῦ καταστήματος τῆς δίκης δὲν μοὶ μετεδόθησαν μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ὡς δυνάμενα νὰ θέσωσιν ἐν κινδύνῳ τὴν δημοσίαν τάξιν ἐν Πειραιεῖ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι συναθροίζεται ἐκεῖ πολὺς κόσμος, γίνεται δὲ εἶδος διαδηλώσεως κατὰ πᾶσαν περάτωσιν τῆς συνεδριάσεως. Εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι αὐτὰ εἶναι ἄτοπα, διότι, ὅπως ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐζήτησα νὰ μὴ εἰσέλθῃ καθόλου εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως διατελούσης ἐκκρεμοῦς ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, πολὺ περισσότερον θέλω ἀπαιτήσει ἀπὸ τοὺς πολίτας, ὅπως ἀπέχωσι νὰ ἐπεμβαίνωσι διὰ τοιούτου τρόπου εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ἔχω ὅμως πεποίθησιν ἀπόλυτον ὅτι τὸ Ναυτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον συγκροτεῖται εὐτυχῶς ἀπὸ μέλη τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, διότι οἱ ἀνώτεροι τῆς θαλάσσης ἐξηρέθησαν, καθόσον ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἔχουσι συμπαθείας ἐν τῷ σώματι, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσιν, ἔχω, λέγω, πεποίθησιν ὅτι τὸ Ναυτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς γνωστοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ἀνωτάτους, θέλει ἐξακριβώσει τὰ τῆς ὑποθέσεως ἀνεπηρεάστως ἐντελῶς ἀπὸ πάσης ἐπιδράσεως, ἡ ὁποία ζητεῖται νὰ ἀσκηθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§36Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ διὰ τὸν κ. ἀξιωματικόν.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω μίαν λέξιν εἰς τὸν κύριον Βουλευτήν. Ἀναμένω νὰ περατωθῇ ἡ δίκη, διότι πᾶσα παρέμβασίς μου κατὰ τὸ στάδιον, καθ’ ὃ ἡ δίκη διατελεῖ ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἀφοῦ μάλιστα τὸ Δικαστήριον πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ ὑποθέσεως, ἐφ’ ἧς ἐγὼ εἶχον ἤδη ἀποφανθῆ ἐξ ἀνάγκης καὶ κατὰ νόμον, πᾶσα παρέμβασίς μου, λέγω, ἦτο φυσικὸν νὰ παρεξηγηθῇ. Ἀναμένω λοιπὸν τὴν περάτωσιν τῆς διαδικασίας καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ πράξω τὸ καθῆκόν μου μετὰ τὸ τέλος αὐτῆς. (Χειροκροτήματα).

§38Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀρκεταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κατηγοροῦντα καὶ τὴν ὑπόθεσιν, ὥστε καλὸν εἶναι νὰ μὴ εἴπῃ τις καμμίαν λέξιν σχετικῶς πρὸς τὴν δίκην. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι ὡρισμένα πρόσωπα στέλλονται ὑπὸ ὡρισμένου προσώπου, ἀκριβῶς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος παρουσιάζεται εἰς πᾶσαν περίστασιν, ἐπὶ πληρωμῇ, τὰ ὁποῖα γεννῶσι θόρυβον καὶ διαρκούσης τῆς δίκης καὶ μετὰ τὸ τέλος αὐτῆς. Ἡ ἀστυνομία ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, διότι τὰ αὐτὰ εὑρίσκονται παντοῦ, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς πᾶν κίνημα· διότι ἕνα σκοπὸν ἔχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πληρώνει, τὸν σκοπὸν πῶς νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ βεβαίως εἶναι ἐλεύθερος νὰ μετέλθῃ οἱονδήποτε μέσον, διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται, νὰ ταράσσωσι τὴν δημοσίαν τάξιν, νὰ ἐξευτελίζωσιν ὁλόκληρον σῶμα, διότι βεβαίως ἐξευτελίζουσι τὸ Β. Ναυτικὸν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν χειροκροτοῦσιν ἢ ποδοκροτοῦσι μάρτυρα, ὁ ὁποῖος καταθέτει ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ κατηγορουμένου. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε, οὔτε ὑπὲρ τοῦ κατηγοροῦντος οὔτε κατ’ αὐτοῦ.

§39Γ. ΠΩΠ. Πταίει ὁ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν.

§40Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ πταίῃ κατά τι· πταίει ὅμως καὶ ἡ ἀστυνομία, ἡ ὁποία δὲν προλαμβάνει ἐκεῖνα τὰ ἀηδῆ, τὰ ὁποῖα γίνονται καθ’ ἑκάστην, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ μὴ γίνωνται ὑπ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ὑπὸ ἑνός, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάμνῃ θόρυβον.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πταίει ὁ πρόεδρος.

§42Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον διὰ τὸν πρόεδρον.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ εὐκοσμία τηρεῖται ἐντός. Ἐγένετο ἀπόπειρα καὶ ἐντὸς τοῦ ἀκροατηρίου νὰ γίνωσι κἄποιαι ἐπιδείξεις ἢ ἄλλο τι, αἱ ὁποῖαι ἐτάραξαν τὴν εὐκοσμίαν τῆς συνεδριάσεως. Ὁ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου ἐπέβαλε τὴν τάξιν ἐντός, καὶ τοῦτο τὸ λέγω διὰ τὸν καταγγείλαντα, ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος ἡ ἀστυνομία νὰ διαλύσῃ αὐτὰς τὰς ἔξω τοῦ Δικαστηρίου γινομένας διαδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι παρακολουθοῦσι τὸν κατήγορον μέχρι τοῦ σιδηροδρόμου.

§44Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται νὰ διαλύσῃ.

§45Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω. Ἐξεφώνησε καὶ λόγον μάλιστα καὶ ἐχειροκροτήθη διὰ φωνῶν: ’γειά σου, παλληκάρι μου, ’γειά σου, λεβέντη μου!

§46Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἔχω σκοπὸν νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν εἰς τοὺς θέλοντας νὰ λάβωσι τὸν λόγον. Μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ παρακαλέσω τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ λάβωσι τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἔχωσιν οὐσιῶδές τι νὰ προσθέσωσι, νὰ παραιτηθῶσι, καθόσον πρόκειται νὰ συζητηθῶσιν ἕτερα σπουδαιότερα θέματα.

§47Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κατόπιν τῆς τροπῆς, ἣν ἔλαβε, δὲν δύναται νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις, διότι εἶναι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προσθέσωσιν ἄλλα ζητήματα, διότι θὰ ὁμιλήσωσιν αὐτοὶ ὑπὸ ἐντελῶς ἄλλο πνεῦμα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ παρακλήσεις αὐταὶ τοῦτο ἔχουσι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι γεννῶσι παρεμπίπτουσαν συζήτησιν.

§49Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι πράγματι, Κύριοι, ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουσι σοβαρώτερα καὶ σπουδαιότερα πράγματα, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν ἀσθενῆ γνώμην, οὐδὲν σοβαρώτερον πρᾶγμα ὑπάρχει, ὅτε ἐν αὐτῷ τῷ Ναυτικῷ ἐγεννήθη ἡ δημιουργία τῆς ἀναρχίας, οὐδὲν δι’ ἐμὲ τὸ σπουδαιότερον πρᾶγμα ὑπάρχει, ὅτε ἀπὸ ἐτῶν ἤδη τὸ Ναυτικὸν ταράσσεται εἰς τοιοῦτο σημεῖον.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, ἐπιτρέψατέ μοι, σᾶς παρακαλῶ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν τάξιν ἐν τῷ Δικαστηρίῳ ἀπὸ ἐκτὸς αὐτοῦ ἀνθρώπους. Περὶ τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία συζητεῖται ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου, θὰ κάμω θερμὴν παράκλησιν, ὅπως μὴ ὁμιλήσητε, διὰ τὸν λόγον κυριώτατα ὅτι ἡ ὑπόθεσις διατελεῖ ἤδη ἐκκρεμής, καὶ χωρὶς νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν λόγον τὸν τυπικὸν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεφάνθη, ὅπως ἀρχίσωμεν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῆς.

§51Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπιφυλάσσομαι (χειροκροτήματα).

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι μόλις περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις εἶμαι ἕτοιμος, ὅπως δεχθῶ συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως.

§53Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μάλιστα.

§54Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀπορῶ, κύριοι Βουλευταί, πῶς τοιαύτη ἐγένετο σήμερον συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πῶς ἀξιότιμος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, μομφὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αὕτη δὲν ἔλαβε τὰ κατάλληλα πρὸς ἀσφάλειαν μέτρα.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύστασιν ἔκαμεν.

§56Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Σύστασιν ἔστω. Ἐλέχθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος καὶ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Ναυτοδικείου εἶναι ἐγκάθετοι καὶ ὅτι οἱ χειροκροτοῦντες καὶ ἐπευφημοῦντες καὶ οἱ συνοδεύοντες τὸν ἀξιωματικὸν Τσουκαλᾶν εἶναι ἐπὶ πληρωμῇ. Δηλῶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἷς ἐξ αὐτῶν εἶμαι καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πεποιθήσεως, ἀπὸ πίστεως, ἀπὸ θαυμασμοῦ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐχειροκρότησα τὸν κ. Τσουκαλᾶν (χειροκροτήματα). Καὶ δηλῶ ἐγὼ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεμία φιλία, οὐδεμία συγγένεια, οὐδεμία γνωριμία μὲ συνδέει μὲ τὸν ἀξιωματικὸν Τσουκαλᾶν· ἀλλ’ ἂν ἐχειροκρότησα, ἂν ἐπευφήμησα, ἂν συνώδευσα, ἔπραξα τοῦτο, διότι ἐνόμισα ὅτι αὐτὸ μοὶ ἐπέβαλλε τὸ καθῆκον, αὐτὸ μοὶ ὑπηγόρευεν ἡ φιλοπατρία.

§57Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι σωστὸν πρᾶγμα, σεῖς Βουλευτής, διαρκούσης τῆς δίκης, νὰ ἐκφέρητε γνώμην εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατά; Νομίζετε ὅτι εἶναι συντελεστικὸν αὐτὸ διὰ τὴν δικαιοσύνην νὰ μορφώσῃ γνώμην; Καὶ δὲν γνωρίζετε ὅτι ἐκάμετε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται;

§58ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διδάγματα θὰ δώσητε;

§59Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν καὶ μόνην παρέκβασιν. Φρονεῖτε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἀνώτερον ἀξιωματικόν, τὸν Ἠπίτην, νὰ κτυπήσῃ ἕνα σεβαστὸν καὶ ἀδύνατον γέροντα, τὸν κ. Κανελλίδην; (χειροκροτήματα).

§60Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τοιοῦτος ὑβριστὴς ποῦ ἦτο αὐτός, κ. συνάδελφε, καλὰ ἔκαμεν.

§61Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν τὸ ἔκαμε, δὲν ἔκαμε καθόλου καλά. Εἶναι ἄλλο ζήτημα ὅμως αὐτό.

§62Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ἠπίτης εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στόλου.

§63Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἂν ἔκαμε καλὰ ὁ Ἠπίτης κτυπήσας σεβαστὸν καὶ ἀδύνατον πρεσβύτην, αὐτὸ θὰ τὸ ἴδωμεν. Κατόπιν λοιπὸν τῶν δηλώσεων, ἃς ἔκαμον πρὸς τὴν Βουλὴν, τουτέστιν ὅτι οὔτε φιλία, οὔτε συγγένεια, οὔτε κἂν γνωριμία μὲ συνδέει μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Τσουκαλᾶν, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συμπεράνῃ καὶ πιστεύσῃ ὅτι, ἐκτὸς ἐμοῦ, θὰ ἦσαν καὶ ἄλλοι πλεῖστοι εἰς τὴν αὐτὴν ὑπαγόμενοι κατηγορίαν.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦσαν.

§65Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἡσυχάσατε. Διαβεβαιῶ δὲ τοὺς Κυρίους, ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῆς δίκης ἐγὼ εἶμαι, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐὰν ἔχῃ ἔκβασιν αὕτη οἵαν δὲν περιμένω νὰ ἔχῃ, τὸ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν τῶν δικαζόντων δικαστῶν, νὰ γνωρίσω, λέγω, ποῖοι εἶναι οἱ ὑβρισταί, ποῖοι οἱ φιλοπάτριδες καὶ ποῖοι οἱ ἄξιοι κοινῆς περιφρονήσεως καὶ τιμωρίας. (Χειροκροτήματα).

§66ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ εἴπητε, κύριε Βουλευτά. Ἐπιτρέψατέ μοι. Ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ἡ δίκη.

§67Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Πολὺ καλά, κύριε Πρωθυπουργέ. Λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ καταπνίξῃ τὸ αἴσθημα καὶ τὴν φωνὴν τὴν ἐκ τοῦ πατριωτισμοῦ ἀπορρέουσαν εἰς τοὺς ἐντίμους καὶ φιλοπάτριδας πολίτας. Ἦτο δυνατὸν ποτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ νὰ πιάσῃ καὶ ἐμὲ ἀπὸ τὸν γιακᾶ καὶ τοὺς ἄλλους λέγουσα: πηγαίνετε ἔξω, ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς διαταράσσει τὰς συνεδριάσεις οὔτε καὶ τὴν κοινὴν ἠπείλει ἀσφάλειαν;

§68ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπερώτησις, αὕτη, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ παντελῶς ἀνυπόστατος. Ἐὰν ἡ ἐπερώτησις υἱοθετήθη ὡς σύστασις, ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ὕποπτος. Ὕποπτος διὰ τοὺς σκοπούς, οὐχὶ διὰ τὰς αἰτίας της. Τὰ γεγονότα, κύριοι Βουλευταί, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἐπερώτησιν ἢ σύστασιν, εἶναι ταῦτα: ὅτι πλῆθος πολιτῶν, ἐπ’ ἀμοιβῇ ἴσως, ὑπὸ ὡρισμένου ἴσως προσώπου ἀμειβομένων, πρὸς ὡρισμένους ἴσως σκοπούς — ἐγὼ βεβαίως οὔτε πιστεύω ταῦτα, οὔτε εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὰ βεβαιώσω, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω ἀποδείξεις ἁπτάς — ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι καὶ οὕτως ἔστω συνέρχονται τὰ πλήθη τῶν πολιτῶν ἐκείνων καὶ ἐπευφημοῦσιν ἕνα τῶν μαρτύρων, ἕνα μηνυτήν, ὅστις κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν προσώπων ἐκείνων διεξάγει ἀγῶνα δεινότατον ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἐπευφημοῦσιν αὐτὸν ἐν τῇ ὁδῷ, παρασυρόμενα ὑπὸ ποίων ἰδεῶν καὶ ὑπὸ ποίων αἰσθημάτων; θέλω νὰ πιστεύω, δι’ Ἕλληνας πολίτας, εἴτε πιστεύοντας, εἴτε πλανωμένους, παρασυρομένους ὑπὸ αἰσθημάτων εὐγενῶν, ὑπὸ αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα γεννᾷ ἡ φιλοπατρία. Ποία δύναται νὰ ὑπάρξῃ δι’ οἱονδήποτε ἐξ αὐτῶν εὐθύνη; ποῖα μέτρα νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις κατ’ αὐτῶν; Ἐὰν αἱ ἐπευφημίαι γίνωνται ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ, ἐλέχθη ἤδη προσηκόντως τίς ἔχει δικαιώματα· καὶ ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι τὰ δικαιώματά του τὰ ἐνασκεῖ πρεπόντως. Ποίαν ἑπομένως θέσιν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Διότι δὲν ἐξεδόθη καὶ ἄλλη διακήρυξις, ὅτι οὐ μόνον ἐν Ἀθήναις ἐπὶ μίαν ἡμέραν, ἀλλὰ καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐπὶ ἡμέρας πολλὰς ἀπαγορεύεται πᾶσα ὑπαιθρία συνάθροισις; Ἀλλ’ ἀπηυθύνθη ἴσως σύστασις, ἀλλὰ, ὡς ἐγὼ ὑπολαμβάνω, ἡ σύστασις, διὰ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει, εἶναι πράγματι ὕποπτος, ὅταν δὲ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, θὰ συζητήσωμεν, καὶ τότε θέλομεν κρίνει ἂν δὲν ἐπεβάλλετο περισσότεροι πολῖται νὰ συναθροισθῶσιν ἐκεῖ καὶ ἐντονώτερον νὰ διαδηλώσωσι τὸ φρόνημά των. (Χειροκροτήματα).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον συνεπῶς ἡ συζήτησις ἔληξε.

§70Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ δηλώσω ὅτι οὐδεμίαν ἐξέφερα γνώμην οὔτε ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου οὔτε κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ περιωρίσθην ἀκριβῶς μὴ θίξας οὐδόλως τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἴτε μετὰ τὴν συνεδρίασιν εἴτε ἐγγὺς μετὰ τὴν συνεδρίασιν, ὥστε νὰ ἐπιβάληται εἰς τὴν ἀστυνομίαν νὰ ἐπεμβῇ, διότι ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως ἤρχισαν νὰ γίνωνται αἱ σκηναί.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Κοντογούρης, Ζαβιτσᾶνος κλπ. παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ τὴν πρόταξιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 42, ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς· «ὅπως ἐλέγξῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων διὰ πλημμελῆ ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος πληρώσεως θέσεων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν». Ὁ κ. Κοντογούρης παρακαλεῖται νὰ ἀναπτύξῃ τὴν αἴτησιν περὶ προτάξεως.

§72Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐζήτησα τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης μετ’ ἄλλων συναδέλφων, διότι τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπερώτησις, πρόκειται νὰ λυθῇ μετὰ δύο, τρεῖς, τέσσαρας ἡμέρας. Πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν καὶ τῶν συναδέλφων τῶν ὑπογραψάντων τὴν αἴτησιν θὰ γίνῃ ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ πρὸς ἀποτροπὴν αὐτοῦ τοῦ κακοῦ ζητῶ τὴν πρόταξιν, ὥστε νὰ δυνηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λαμβάνων γνῶσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη εἶναι ἐγγεγραμμένη πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ νὰ λαμβάνωσι τὸν λόγον πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπὶ ἁπλῶν ἀναφορῶν μένει ἐξακολουθητικῶς ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀδυνατοῦσα νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κοντογούρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί, τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον). Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα πρότασις περὶ προτάξεως: «Παρακαλοῦμεν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡμῖν μεταβαλλομένης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διατί χθὲς ἀπέστειλε στρατιωτικὴν δύναμιν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ἐναντίον τῶν δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαταράξωσι τὴν τάξιν». Οἱ βουλευταὶ Κλάδης, Γαρουφαλλιᾶς, Πὼπ, Βάρθης κλπ. Δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένοι δέκα.

§74Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶναι δέκα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε νὰ τοὺς ἀριθμήσητε. Εἶναι δέκα, ἀλλ’ ἔχετε ἐγγράψει τὸ ὄνομα Βάρθης δίς.

§76Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὄχι δίς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ὑπαίτιος. Ἑτέρα αἴτησις ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 10 ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν μετόχων «Ἀμοιβαίας» Λαρίσης καὶ Βόλου. Οἱ κ. Παπαποστόλου κλπ. Νομίζω ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίνῃ ἡ πρότασις αὕτη. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Θεοφ. Θεοδωρόπουλος ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως «διατί δὲν προσήγαγεν αἰτηθέντα ἔγγραφα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν».

§78Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἡ Ἡμερησία Διάταξις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου περιεῖχεν ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Νησίου, ἀφορῶσαν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα ἐν Μεσσηνίᾳ καὶ καταχρήσεις ἑκατομμυρίων. Ἐνῷ λοιπὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶχεν αὔξοντα ἀριθμὸν 25, σήμερον ἔχει 68. Ἀντὶ δηλ. νὰ πλησιάσῃ, ἀπεμακρύνθη, ὥστε νὰ μὴ γένηται ποτὲ ἡ συζήτησις αὐτῆς. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπιβλέπετε σεῖς, ἂν ὅμως ἕτερον πρόσωπον ἐπιβλέπῃ τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, πολὺ ὑποπτεύομαι ὅτι σκοπίμως ἴσως ἐγένετο τοῦτο.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα ἀριθμὸν εἶχεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§80Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. 25.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ποίας ἡμερομηνίας Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§82Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Τῆς 14 Μαρτίου.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς 14 Μαρτίου βλέπω ἀναφορὰν Κεφαλλήνων.

§84ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἂν εἶναι σύμφωνος, ὅπως αὐταὶ αἱ ἐπερωτήσεις περὶ «Ἀμοιβαίας» συγχωνευθῶσι, νὰ ὁρισθῇ δὲ ἡ προσεχὴς Δευτέρα πρὸς συζήτησιν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι δ’ ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ προτοῦ γίνῃ ἡ συνέλευσις τῶν μετόχων. Ἐπειδὴ δὲ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι προηγοῦνται τῆς ἐπερωτήσεως περὶ «Ἀμοιβαίας», εἶναι πολὺ σπουδαῖαι καὶ δύνανται νὰ καταναλώσωσι πολλὰς συνεδριάσεις, παρακαλῶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ περὶ «Ἀμοιβαίας».

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως περὶ «Ἀμοιβαίας». Κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις γενική. Θὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐγγραφῆ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ συζητήσῃ γενικῶς τὸ ζήτημα τῆς «Ἀμοιβαίας», πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἐπερώτησις καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ἐπερωτήσεως. Ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς «Ἀμοιβαίας» τὴν προσεχῆ Δευτέραν;

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν προσεχῆ Δευτέραν ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἀποφάσει τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ἡ ἐπερώτησις τῆς «Ἀμοιβαίας». Ἀνακοινῶ, ὅτι ὁ βουλευτὴς κ. Κάβουρας ἐπλανήθη, διότι ἡ ἀναφορὰ τοῦ συλλόγου Νησίου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο λόγον, ἦτο ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου τῆς 14 Μαρτίου ἐ. ἔ. ὑπ’ ἀριθμὸν 79, ἐνῷ ἐν τῇ σημερινῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου φέρει ἀριθμὸν 69· κατὰ συνέπειαν προηγεῖται. Τοῦτο διὰ τὴν τάξιν. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον νὰ ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «διατί δὲν προσήγαγε τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα».

§88Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακυρίτσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως «διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν κατέθεσε τὰ ὑπ’ αὐτοῦ αἰτηθέντα ἔγγραφα τῶν ἐφοριῶν Θεσσαλίας».

§90Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν....

§91Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὁμιλήσητε, χρῄζει μεγάλης συζητήσεως, διότι ἀφορᾷ ὅλα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Συνεπῶς θὰ παρεκάλουν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις συναινούσης καὶ τῆς Βουλῆς, δι’ ἄλλην ἡμέραν.

§92Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ ἄλλην ἡμέραν.

§93Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ ἐμὲ ὅμως ὄχι.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Παπακυρίτση δὲν εἶναι αὕτη γενική. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι, ἐὰν ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν οὐδόλως θὰ θιχθῇ ἡ οὐσία· θὰ γίνῃ μόνον συζήτησις διὰ τὰ ἔγγραφα.

§95Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ γίνῃ συζήτησις, διατί δὲν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα καὶ περὶ τοῦ εἴδους τῶν ἐγγράφων.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προνόμιον ἐδόθη εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ἵνα προτάσσηται ἡ ἐπερώτησις πάσης ἄλλης αἰτήσεως, ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, διὰ νὰ γίνηται ὁ ἔλεγχος διὰ τὴν βραδύτητα τῆς μὴ καταθέσεως τῶν ἐγγράφων. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς οὐσίας δέον νὰ ὑποβληθῇ ἐπερώτησις, ἥτις θὰ λάβῃ τὴν σειράν της. Ἐὰν θέλητε τὴν οὐσίαν νὰ ἐξετάσητε, πρέπει νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν καὶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν· ἐὰν ὅμως θέλητε νὰ συζητήσητε ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. Παπακυρίτση, τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§97Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλοῦμεν νὰ ὁρισθῇ ἡ προσεχὴς Δευτέρα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ἵνα ἡ ἐπερώτησις τῶν κ. Βουλευτῶν ταχθῇ τὴν προσεχῆ Δευτέραν μετὰ τὴν συζήτησιν περὶ «Ἀμοιβαίας»;

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. Ὁ κ. Παπακυρίτσης παραιτεῖται καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 3 ἐπερωτήσεως. Καὶ αἱ δύο δὲ ἐπερωτήσεις θὰ ἀποτελέσωσι θέμα ἡνωμένον. Ὁ κ. Βαβυλόπουλος ἔχει τὸν λόγον «ἐπὶ ἐγγράφου ἀπαντήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως»·

§101ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω, διότι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανασιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης τῆς Εὐρυτανίας.

§103Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον «περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν κληροδοτημάτων καὶ τῆς ἀποστολῆς νεανίδων εἰς Εὐρώπην».

§105Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναβάλλω διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐφημερίων Καστρακίου.

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπών.

§108Γ. ΡΑΜΜΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§109Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἀναβάλλω.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§111Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάλιστα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῶν σιγαροποιῶν περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις, ἥτις ἔχει οὕτω: Πρὸς τὴν Βʹ διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπή, εὑρεθεῖσα ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων τῶν κάτωθι ὑπογεγραμμένων μελῶν αὐτῆς, ἀκούσασα τοῦ διορισθέντος ὑπ’ αὐτῆς εἰσηγητοῦ κ. Ν. Βάρθη, ἐπὶ τῶν πρὸς τὴν Βουλὴν ὑποβληθέντων ὑπομνημάτων καὶ ἀναφορῶν τῶν σιγαροποιῶν, καπνοπωλῶν καὶ καπνεμπόρων τῶν διαφόρων πόλεων τοῦ Κράτους περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν καὶ ἀναγνωρίζουσα ἐν μέρει εὔλογον καὶ σκόπιμον τὴν ἀξίωσιν αὐτῶν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δικαίαν καὶ ἐπιβεβλημένην, καθόσον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ὡς εἴρηται μηχανῶν τίθενται ἐκτὸς ἐργασίας χιλιάδες ἐργατικῶν χειρῶν, ὁμοψήφως προτείνει, ὅπως ἡ Βουλὴ παραπέμψῃ τὰς σχετικὰς ἀναφορὰς ἁπάσας πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν μετὰ τῆς συστάσεως, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ αὐτοῦ ὡς ἁρμοδιωτέρου καὶ δυναμένου νὰ συγκεντρώσῃ τ’ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πρόνοια πρὸς καταρτισμὸν τοῦ προσήκοντος νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς ἀναλόγου φορολογίας ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν. Ὁ Πρόεδρος Μ. Δαζέας Ὁ Γραμματεὺς Παναγ. Πετροπουλάκης Ὁ Εἰσηγητὴς Ν. Βράϊλας Βάρθης Τὰ μέλη Ε. Σπετσέρης, Γ. Κ. Ῥάμμος, Λ. Περιστέρης, Γ. Μουσούρης Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§113Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε λάθος. Κατὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, εἰς ἣν ἐνεγράφοντο αἱ ἀναφοραί, προηγεῖτο ἡ ἀναφορὰ τῶν ἐν Πύργῳ σιγαροποιῶν καὶ ἔφερεν ἀριθμὸν 51. Κατόπιν ἤρχετο ἡ ἀναφορὰ τῶν σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἔφερε δὲ ἀριθμὸν 64, καὶ κατόπιν ἤρχετο ἡ ἀναφορὰ τῶν σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν ἔχουσα ἀριθμὸν 87.

§115Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι πρέπον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων νὰ προηγηθῇ παντὸς ἄλλου συναδέλφου ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι κανονικώτατον.

§117Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον, ὡς γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς.

§119Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀθρόαι ὑπεβλήθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοραὶ καὶ ὑπομνήματα ἐκ μέρους τῶν σιγαροποιῶν διαφόρων καπνεργοστασίων τοῦ Κράτους. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται διεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ἥτις μελετήσασα ταύτας ἐπισταμένως ὡς καὶ τὰ ὑποβληθέντα ὑπομνήματα κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπερ διατυποῦται ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς. Ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ κηρυχθεῖσα ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν ἀπέβλεψεν ὄχι τόσον εἰς τὸ ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸ Κράτος θέλουσιν ἀπολέσει τὴν ἐργασίαν αὐτῶν χιλιάδες ἐργατικῶν χειρῶν, διότι τοιουτοτρόπως ἀποφαινομένη ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε κηρυχθῆ κατὰ τῆς προόδου τῆς νεωτέρας βιομηχανίας, ἤθελε καταδικάσει τὴν εἰσαγωγὴν παντὸς μηχανήματος προοδευτικοῦ, πάσης νέας ἐμπορικῆς προόδου ἐν τῇ ἡμετέρᾳ βιομηχανίᾳ, ἀλλ’ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανημάτων τῶν σιγαροποιητικῶν ἀπολαμβάνουσιν οἱ κάτοχοι αὐτῶν, καὶ ἐθεώρησε δίκαιον, ἵνα τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον οὗτοι προσπορίζονται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν τοιούτων μηχανημάτων, ἐπὶ ζημίᾳ μάλιστα τοῦ ἐργατικοῦ πληθυσμοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον κέρδος εἶναι ἄξιον λόγου καὶ ἀνέρχεται εἰς σεβαστὸν ποσὸν κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἔκρινε, λέγω, ἕνεκα τούτου δίκαιον ἡ ἐπιτροπή, ὅπως ἐπιβληθῇ ἀνάλογος φορολογία, ἵνα τοῦ κέρδους τούτου συμμετάσχῃ καὶ τὸ Δημόσιον. Ἐξ αὐτῆς τῆς δικαιολογικῆς βάσεως ὁρμωμένη ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς φορολογίας τῶν μηχανημάτων.

§120Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων ὑπομνημάτων καὶ ἀναφορῶν ἐκ μέρους τῶν σιγαροποιῶν ὡς καὶ τῶν ὑπομνημάτων ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων ἓν κυρίως δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ συμπέρασμα, ὅτι ἀπό τινος χρόνου διαπάλη μεταξὺ ἐργάτου καὶ κεφαλαίου ἤρχισεν ὑφισταμένη ἐν Ἑλλάδι, διαπάλη, ἥτις τείνει ἀτυχῶς νὰ φέρῃ εἰς τὸν ὄλεθρον ἀμφοτέρους, καὶ τὸν ἐργάτην καὶ τὸ κεφάλαιον. Ἀρχαὶ ἐπικίνδυνοι, ἐπικίνδυνοι, λέγω, διότι προηγουμένως δέον νὰ διαπαιδαγωγηθῇ ὁ λαός, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθῇ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, αἵτινες ἰδίως προέρχονται ἐκ τῆς Δύσεως. Ὁ λαὸς ὅμως μὴ ὢν ἀκόμη εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθῇ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀρυσθῇ ἐκ τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, ὑπερέβη τὰ ὅρια φερόμενος πρὸς τὸν ὄλεθρον, τείνει δὲ νὰ συμπαρασύρῃ καὶ τὸ κεφάλαιον ἐπὶ βλάβῃ τῆς Πολιτείας. Ἄτομα ἀτυχῶς ξένα ἐντελῶς καὶ πρὸς τὸν ἐργάτην καὶ πρὸς τὸ κεφάλαιον εἰσέδυσαν εἰς τὴν μεταξὺ τοῦ ἐργάτου καὶ τοῦ κεφαλαίου, ὑφισταμένην δυσαρέσκειαν, ἄτομα ἐναντίον τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἰδίᾳ πρέπει νὰ λάβῃ αὐστηρότατα μέτρα πρὸς ἀσφάλειαν τῆς κοινωνίας. Ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, ἥτις παρουσιάζεται σήμερον μεταξὺ ἐργάτου καὶ κεφαλαίου ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν ζήτημα σπουδαιότατον, πρόβλημα, ὅπερ παρουσιάζεται ἀπ’ αὐτῶν τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον. Ἡ πρόοδος ἡ προωρισμένη πάντοτε νὰ βαδίζῃ ἐπὶ πτωμάτων παρουσιάζεται καὶ σήμερον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ. Ἡ εἰσαγωγὴ μηχανῶν ἀφαιρεῖ τὸν ἄρτον ἀπὸ τὰς χεῖρας πολλῶν ἐργατῶν· ἑπομένως ἀφαιρεῖ τὸν ἄρτον πλείστων οἰκογενειῶν. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ σταματήσῃ διὰ τοῦτο τὴν πρόοδον; Οὐχὶ βεβαίως· ἡ πρόοδος εἶναι νόμος φυσικός. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι ἂν ἡ πρόοδος, ἡ ἐπιφερομένη διά τινος νέας ἐφευρέσεως, ὠφελεῖ τὴν κοινωνίαν· οὕτω σήμερον δέον νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν μηχανῶν αὐτῶν ἰσοσταθμίζει δι’ ἄλλων κοινῶν ὠφελειῶν τὴν καταστροφὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὴν τάξιν τῶν καπνεργατῶν. Ἡ πρόοδος, ὅταν βεβαίως μέλλῃ νὰ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ ἀντιστάσεως· οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ, ὅστις θὰ προσπαθήσῃ νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς αὐτήν. Σήμερον ὅμως ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ποίαν ὠφέλειαν μέλλει νὰ προσπορισθῇ ἡ κοινωνία; Οὐδεμίαν βεβαίως. Δὲν εἶναι ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν προσπορίζεται διὰ τῆς συγκοινωνίας ἡ ἀνθρωπότης. Ὁ ἀτμὸς καὶ τότε ἀφῄρεσε τὸν ἄρτον χιλιάδων οἰκογενειῶν, καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς διενοήθη ποτὲ νὰ θέσῃ φραγμὸν ἐναντίον τῆς προόδου ταύτης, διότι μεγίστη ὠφέλεια προῆλθεν ἐκ τῆς ταχύτητος ἐν τῇ συγκοινωνίᾳ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδεμία πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια. Ἡ σιγαροποιία οὐδὲν θὰ κερδίσῃ οὔτε ἡ κοινωνία. Ἑπομένως λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανῶν αὐτῶν θὰ στερηθῶσι τοῦ ἄρτου των τόσαι οἰκογένειαι, ἐσκέφθημεν νὰ μεριμνήσωμεν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν αὐτῶν, νὰ παραπέμψωμεν δὲ τὰς ἀναφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν τε ἐργατῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων, ὅπως λαμβάνον τοῦτο ταύτας ὑπ’ ὄψιν του ἐπιβάλῃ φορολογίαν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ καὶ ἐφικτὴ ἡ χρησιμοποίησις τῶν μηχανῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις ἡ κυριαρχήσασα εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§121Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἀναντίλεκτον, Κύριοι, ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει πρὸ παντὸς νὰ θέτῃ τὴν βάσιν ἁρμονίας μεταξὺ κεφαλαίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἐργασίας ἀφ’ ἑτέρου. Ἡ Πολιτεία ἔχει συμφέρον χάριν τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας νὰ διαγράφῃ κανόνας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καὶ τὸ κεφάλαιον ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἡ ἐργασία ἀφ’ ἑτέρου νὰ βαδίζωσιν ἐκ παραλλήλου, ἀλλ’ ἁρμονικῶς πάντοτε. Εἶναι ὅμως ἀληθές, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι δυστυχῶς τὸ κεφάλαιον μέχρι τοῦδε δὲν ἐνόησε τὴν ἀποστολήν του ἀπὸ ἐκπολιτιστικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πνεύματος φιλανθρωπίας καὶ ἰσότητος ἀπέναντι τοῦ ἐργάτου, καὶ βλέπομεν ἐκείνους, οἵτινες ἐξεμεταλλεύθησαν πολυειδῶς τὸν ἱδρῶτα τοῦ ἐργάτου, καὶ βλέπομεν ἐκείνους, οἵτινες ἐξεμεταλλεύθησαν κατὰ τρόπον ἀνήθικον τὸν ἐργατικὸν κόσμον, νὰ παρουσιάζωσιν ὡς ἀδάμαντας εἰς τοὺς δακτύλους αὐτῶν τοὺς ἱδρῶτας τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Καὶ βλέπομεν τὸν ἐργατικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς πρωίας μέχρι τῆς ἑσπέρας καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν καὶ πάντα ζῆλον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ δεσπότου του, καὶ ὅμως ὁ δεσπότης αὐτοῦ φέρεται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐπέρχηται δυσαρμονία μεταξὺ ἐργάτου ἀφ’ ἑνὸς καὶ κεφαλαίου ἀφ’ ἑτέρου. Ἀλλ’ ὅτε λέγομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι τὸ κεφάλαιον μέχρι τοῦδε κακῶς διεχειρίσθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ τὸ διαχειρισθῶσι, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ σταδιοδρομίᾳ τῆς ζωῆς αὐτῶν ἐξυπηρέτησαν τὸ κεφάλαιον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἠθικῆς, τῆς ἰσότητος, τῆς νομιμότητος. Σκοπὸς λοιπὸν τῆς Πολιτείας εἶναι νὰ διαγράφῃ κανόνας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων οὔτε ὁ ἐργάτης νὰ καθίσταται ἐκβιαστής, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ πλουτοκράτης τύραννος, καὶ τἀνάπαλιν, οὔτε ὁ ἐργάτης τύραννος οὔτε ὁ κεφαλαιοκράτης ἐκβιαστής. Τοῦτον τὸν μέγαν καὶ ὑψηλὸν σκοπὸν ἔχουσιν αἱ Πολιτεῖαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ ἰδεώδη ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ Πολιτεία ἐπεδείξατο διαγωγὴν τοιαύτην, ἡ ὁποία, ἂν δὲν τὴν ἀτιμάζῃ ἐν τῇ σταδιοδρομίᾳ καὶ ἐν τῇ κινήσει τῶν ἄλλων Κρατῶν τοῦ κόσμου, εἶναι ἀναντίλεκτον, εἶναι ἀληθές, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, τὴν στιγματίζει. Κράτος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἤδη μακρὰν ζωὴν σχετικῶς πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη τὰ Βαλκανικά, Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐστηρίχθη πρὸ παντὸς ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, διότι ἐν τῇ Ἑλλάδι ἡ πενία κατὰ τὸν Ἡρόδοτον ὑπῆρξε πάντοτε ξύτροφος, Κράτος, λέγω, τὸ ὁποῖον ἐστήριξε τὴν πρόοδον αὑτοῦ, ἐστήριξε τὴν ἐπίρρωσιν τῶν πόρων αὐτοῦ, Κράτος, λέγω, τὸ ὁποῖον ἐστήριξε τὴν πρόοδον αὐτοῦ ἐν τῇ ἐργατικῇ καρδίᾳ, δυστυχῶς τὸ Κράτος τοῦτο ἐπεδείξατο πολιτείαν ὄχι ἀξιοπρεπῆ καὶ προσήκουσαν καὶ δὴ κατόπιν μιᾶς ἐπαναστάσεως, καὶ δὴ κατόπιν μιᾶς πολιτικῆς κρίσεως. Ἐρχόμεθα ἤδη νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Δὲν πρέπει νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν, ὅτι εἴμεθα προϊόντα, καὶ ἂν καθήμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μόνον τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου καὶ μόνον αὐτοῦ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι, ὅτε ἤλθομεν εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ἐκτὸς τῶν ἄλλων πανδήμων ἐπαγγελιῶν, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν, εἴπομεν καὶ διεκηρύξαμεν ὅτι θὰ ταχθῶμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία διεκήρυξε καὶ διέγραψε διὰ τῶν χειλέων τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅτι μέριμνα αὐτῆς θὰ ἦτο καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Καὶ ἤλθομεν, λέγω, κατόπιν ἐπαναστάσεως, ἵνα λάβωμεν μέτρα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐργατικῆς καὶ τῆς ὅλης κινήσεως. Διότι πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι οἱ περισσότερον αἰσθανθέντες τοὺς παλμοὺς τῆς ἐπαναστάσεως, οἱ περισσότερον ὀνειροπολήσαντες τὴν πρόοδον τοῦ τόπου, ἦσαν ἐκεῖνοι, ἀκριβῶς, διὰ τοὺς ὁποίους ὁμιλοῦμεν ἤδη. Χάριν ὅθεν τῆς μελλούσης ἰσορροπίας καὶ ἵνα καὶ ἡμεῖς φανῶμεν ὅτι πράγματι ἐφάνημεν συνεπεῖς εἰς τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν πανδήμως πρὸς αὐτούς, πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ μὴ ἐξέλθωμεν, ἂν ὄχι τὴν ἑσπέραν ταύτην, πάντως ὅμως πρὸ τῆς ζωῆς τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ νὰ μὴ μεταβῶμεν πρὸς αὐτοὺς πρὶν ἢ ληφθῶσι μέτρα περὶ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Δὲν ἀγνοεῖτε, Κύριοι, ὅτι τελευταίως διάφοροι καπνέμποροι καὶ ἰδίᾳ πλουτοκράται ἠγόρασαν μηχανὰς κοπτικῆς καὶ κατασκευῆς σιγαρέττων καί, ἐάν τις ὁμιλήσῃ κατὰ τῶν μηχανῶν τούτων, ἴσως θὰ εὑρίσκετό τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἢ ἐκτὸς καὶ ἤθελεν εἴπει πρὸς ἐμέ· μὴ ὁμιλεῖτε περὶ τῶν μηχανῶν τούτων, κατὰ τῶν μηχανῶν τούτων, διότι ὁμιλοῦντες ὑμεῖς κατ’ αὐτῶν ὁμιλεῖτε κατὰ τῆς προόδου. Πάντες ἐννοοῦμεν τὴν λέξιν πρόοδος· πρόοδος σημαίνει ἡ μετάβασις ἀπὸ μιᾶς καταστάσεως εἰς μίαν καλλιτέραν· πρόοδος σημαίνει ἡ μετάβασις ἀπὸ μιᾶς σφαίρας ὑλικῆς εἰς ἑτέραν ἢ ἀπὸ μιᾶς σφαίρας ἠθικῆς εἰς ἑτέραν ἠθικωτέραν ἢ μᾶλλον συμφέρουσαν, προκειμένου περὶ ἐργατῶν, εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Ἀλλὰ πρόοδον, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ὁσάκις πρόκειται διὰ τῆς προόδου ταύτης νὰ ἐνσπείρωμεν εἰς τὰ κοινωνικὰ στρώματα τὴν φθίσιν καὶ τὸν μαρασμόν. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπέφευγον ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει τῶν σιγαρέττων νὰ ἐξετάσωσι κατὰ πόσον οἱ μεταχειριζόμενοι καὶ διαχειριζόμενοι ταῦτα ἐξυπηρέτησαν τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας. Ἠναγκάσθημεν νὰ ἀποταθῶμεν εἰς διαφόρους εἰδικοὺς προκειμένου περὶ τούτου, εἰδικοὺς καὶ ἀμερολήπτους, ἵνα ὅσον ἔνεστιν ἡ ἡμετέρα γνώμη εἶναι ἀπαύγασμα τῆς ἀληθείας, ἀνεξαρτήτως ἂν οἱ παλμοὶ ἡμῶν στρέφονται ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν. Ὅτε εἰσηγεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, ἡ αἰτιολογικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου δὲν εἶχε μόνον σκοπὸν ταμιευτικὸν διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ βάσιν ἀποτροπῆς τοῦ κινδύνου τοῦ ἀλκοολισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε δηλητηριάσει τὴν κοινωνίαν ὅλην καὶ ἰδίᾳ τὴν νεωτέραν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πρόοδον, ὅτε διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἐν τῇ κοινωνίᾳ μηχανῆς κοπῆς καὶ κατασκευῆς σιγαρέττων δημιουργοῦμεν ἐν αὐτῇ τὴν φθίσιν καὶ οὐδὲν ἐπὶ πλέον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Καὶ δὲν δύναμαι πάλιν νὰ ἐννοήσω, ὅτε ἐν αὐτῇ τῇ γενετείρᾳ τῶν μηχανῶν τῇ Γερμανίᾳ, τὰ σιγαρέττα τὰ ἐκ μηχανῆς κατασκευαζόμενα παρουσιάζουσιν ἰδιαίτερον χαρακτηριστικὸν καὶ μὲ ἀξίας μᾶλλον ἠλαττωμένας ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται διὰ χειρὸς ἐργάτου. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ τῇ τελείως παραδόξῳ μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο, οὕτως ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν, ἂν ὄχι τι ἄλλο, τοὐλάχιστον τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. Ἐν Γερμανίᾳ, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ γενέτειρα τῶν μηχανῶν τούτων, τὰ σιγαρέττα παρουσιάζουσιν ἰδιαίτερον σῆμα καὶ γράφουσιν ἀπ’ ἔξω· «σιγαρέττα μηχανῆς». Καὶ δὲν τὸ ἠθέλησαν οἱ κάτοχοι μηχανῶν νὰ τεθῶσιν ἐκεῖ τὰ ἠθέλησαν οἱ καταναλωταί, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσιν ἑαυτοὺς ἀπὸ πᾶσαν οὐσίαν βλαβερὰν τῶν σιγαρέττων μηχανῆς. Δι’ ὀλίγων θὰ ἀναλύσω τὰς βλάβας, αἵτινες ἐπέρχονται εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν φάρυγγα προκειμένου περὶ σιγαρέττων μηχανῆς.

§122Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὰ ἰατρικὰ θὰ εἰσέλθωμεν;

§123Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἠναγκάσθημεν νὰ γίνωμεν ἰατροὶ καὶ νὰ ἀποταθῶμεν εἰς ἄνδρας εἰδικοὺς καὶ ἀμερολήπτους, ξένους πρὸς πᾶσαν συμπάθειαν εἴτε ἐντεῦθεν εἴτε ἐκεῖθεν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων οὐσιῶν περιέχουσι καὶ τὰ ἑξῆς συστατικὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται τρανῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι τὰ σιγαρέττα ταῦτα τιθέμενα εἰς ἐνέργειαν ἐκ μέρους τῶν καπνιζόντων παρέχουσιν ἀποτελέσματα ὀλέθρια δι’ αὐτούς. Προκειμένου περὶ μηχανῶν ὁ καπνὸς πρέπει νὰ δουλευθῇ ὑγρός, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ κατασκευασθῇ σιγαρέττον διὰ μηχανῆς, ἐὰν ὁ καπνὸς δὲν εἶναι ὑγρός. Ὅταν δὲ ὁ καπνὸς εἶναι ὑγρός, κατόπιν ἐπέρχεται ἡ δέσις τῶν σιγαρέττων διὰ τῆς μηχανῆς ταύτης. Σημειωτέον δέ, ὅταν ἐπέλθῃ τὸ δέσιμον αὐτῶν, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ καπνὸς εἶναι ὑγρός, τὸ σιγαρέττον ὑφίσταται χημικὴν ἀλλοίωσιν, τὸ καλούμενον ἄναμμα. Συνεπῶς ἐσωτερικῶς μὲν ὑφίσταται τὸ καλούμενον ἄναμμα, τὴν χημικὴν ἀλλοίωσιν, ἐξωτερικῶς δὲ κατὰ τὰ δύο ἄκρα ὑφίσταται τὴν λεγομένην μούχλαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν καπνοπωλῶν, ὅπως τὰ περιτυλίσσωσι πολὺ καταλλήλως διὰ κηροχάρτου, καὶ γίνεται αὐτὴ ἡ ἐνέργεια ἡ κατάλληλος ἐκ μέρους τῶν πωλητῶν καπνῶν καὶ σιγαρέττων, ἐν τούτοις ὅμως, ἐὰν δὲν τυλιχθῶσι καταλλήλως ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἀσφαλῶς, ἂν τὰ παρατηρήσῃ κανείς, θὰ ἴδῃ, ὅτι καὶ εἰς τὸ ἓν μέρος καὶ εἰς τὸ ἄλλο εἶναι μούχλα. Τοιαῦτα λοιπὸν εἶναι τὰ σιγαρέττα τοῦ εἴδους αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου, σᾶς εἶπον· φαντασθῆτε τώρα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουσιν εἰς τὸν ὀργανισμὸν καὶ ἰδίως εἰς τὸν φάρυγγα· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ καπνός, ὅταν γίνηται διὰ τῆς σκευασίας τῶν χειρῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ δεθῇ εἰς σιγαρέττον, ἂν δὲν εἶναι πολὺ στεγνός. Ἐὰν λοιπὸν διὰ τοῦ στεγνοῦ καπνοῦ ὑφιστάμεθα τὴν φαρυγγίτιδα, πολὺ περισσότερον, ἂν εἶναι πολὺ ὑγρός, διότι ὑφίσταται τὰς χημικὰς ἀλλοιώσεις ἐσωτερικῶς, ἐξωτερικῶς δὲ καὶ εἰς τὰ δύο ἄκρα ὑφίσταται τὴν ἔτι χειροτέραν, τὴν μούχλαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετὸν αὐτό, Κύριοι, ὥστε νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι, ἀφοῦ τέλος πάντων παρουσιάζουσι τὴν χημικὴν αὐτὴν ἀλλοίωσιν καὶ διὰ τὴν βλάβην, τὴν ὁποίαν φέρουσιν εἰς τὸν φάρυγγα, ὀφείλομεν νὰ τὰ καταργήσωμεν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκετόν, ἀλλ’ ἐπέρχεται τι μεγαλείτερον διὰ τὸν καπνὸν αὐτόν, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς εἶναι τῆς ποιότητος ταύτης... Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἦτο, φρονῶ, ἄλλη ὥρα κατάλληλος νὰ διαβάσητε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα· ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν ἐδῶ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ παύσω, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§124Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁμιλήσατε.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀκούσει τὸ «μάτι κι’ αὐτί»;

§126Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Εἶναι ζωτικώτατον ζήτημα· εἶναι ζήτημα ὑψίστης σημασίας.

§127Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὁ κ. Μπενάκης, ἀλλὰ δυστυχῶς λείπει. Ἀλλ’ ἡ μεγαλειτέρα, Κύριοι, βλάβη, ἥτις πρὸ παντὸς ἐπέρχεται εἰς τὰ προϊόντα τῆς χώρας, εἶναι ἡ ἑξῆς. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι τὰ καπνὰ τὰ Ἑλληνικὰ ἔχουσι μεγάλην κυκλοφορίαν εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ Λονδίνου, τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Ῥωμουνίας, καὶ μέχρι τοῦδε τὰ καπνὰ εἶχον μεγάλην κατανάλωσιν εἰς τὸ Λονδῖνον, εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὴν Ῥωμουνίαν· ἐφ’ ὅσον εἶναι συνηθισμένοι μὲ τὰ καπνά, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται μὲ τὴν κατασκευὴν αὐτήν, φαντασθῆτε πῶς θὰ χαρακτηρισθῶσι τὰ καπνὰ αὐτὰ εἰς τὰς χώρας αὐτάς, ἐφ’ ὅσον ἀπορρέουσιν ἐκ τῆς μηχανῆς. Συνεπῶς ἡ μεγαλειτέρα ζημία, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ προκειμένου περὶ τῆς νομιμοποιήσεως, ἂς τὸ εἴπωμεν οὕτω, τῆς κατασκευῆς σιγαρέττων ἀπὸ μηχανάς, θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰς ἀγορὰς αὐτάς, καὶ συνεπῶς εἰς τὸ μέλλον δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι αἱ ἀγοραὶ αὐταὶ θὰ ἀποκλείσωσι τὰ Ἑλληνικὰ σιγαρέττα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μεγάλην κυκλοφορίαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων πολλὰ χρήματα εἰσρέουσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν ἀρκεῖ ἡ σχετικὴ διαφήμισις ἀναφορικῶς πρὸς τὰ σιγαρέττα, ἀλλά, Κύριοι, παρατηρεῖται καὶ ἄλλο τι· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται, εἶναι ὅτι εἰς τὸ μέλλον οἱ καπνοπῶλαι θὰ μετρῶνται εἰς τοὺς δακτύλους τῆς μιᾶς χειρός, ἐνῷ σήμερον τροφοδοτεῖται πολὺς κόσμος καὶ ἐργατικός, ἀφ’ ἑτέρου εἶναι γεγονός, καὶ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἡ πώλησις τῶν καπνῶν τόσον ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ, ὅσον καὶ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ θὰ περιορισθῇ εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, διότι, ἂν αἱ μηχαναὶ δὲν φορολογηθῶσιν ὑπὸ τῆς Πολιτείας καθὼς πρέπει νὰ φορολογηθῶσι, θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν πέντε ἢ δέκα ἔμποροι ἀγοράζοντες μηχανὰς καπνοῦ, βεβαίως ἔμποροι ἔχοντες τὸ χρῆμα, θὰ εἶναι τελείως ἀκαταγώνιστοι μὲ τοὺς ἄλλους μέχρι τοῦδε καπνοπώλας, οἱ ὁποῖοι παρέχουσι 5, 10, 20 καὶ 100 ὀκάδας καπνοῦ. Εἰς τὰ διάφορα καπνεμπορεῖα ἔχουσι τοὺς σχετικοὺς ἐργάτας, καὶ ἐγένετο ἡ συναλλαγὴ μεταξὺ καπνοπωλῶν ἐχόντων μικρὰ ποσὰ χρηματικὰ καὶ ἐργατῶν χρησιμευόντων διὰ τὴν συσκευασίαν τοῦ καπνοῦ. Θὰ ἐπέλθῃ δὲ καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ἀγνοῶ, ἂν γνωρίζουσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθε τελευταίως, ὅτι τὸ Ἀγρίνιον, τὸ ὁποῖον εἶναι καπνοπαραγωγὸν εἰς μέγαν βαθμόν, ἔμεινε τελείως ἄνευ ζητήσεως τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ.

§128Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρώτης ποιότητος καπνὰ ἔμειναν ἀζήτητα.

§129Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Διότι καὶ ὁ κ. Βάρκας καὶ ὁ κ. Καραβασίλης ἐν Πύργῳ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς μηχανάς, δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀγοράσωσι, καὶ ἔμειναν ἀζήτητα, οἱ δὲ μικροκαπνοπῶλαι καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἄλλων πόλεων δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι, διότι δὲν ἔχουσι τὸ χρῆμα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἐπιπρόσθετον λόγον ὅτι, ἐφ’ ὅσον οὗτοι μεταχειρίζονται ἐργάτας, οἱ δὲ ἄλλοι κατασκευάζουσι τὰ σιγαρέττα διὰ τῶν μηχανῶν, εἶναι τελείως ἀκαταγώνιστοι. Μοὶ εἶπον δὲ τὸ ἑξῆς, ὅτι μία μηχανὴ τὴν ἡμέραν κατασκευάζει 200.000 σιγαρέττα μὲ ἐργάτας ἓξ ἢ ὀκτώ, ἐνῷ, διὰ νὰ κατασκευασθῶσι 200.000 σιγαρέττα διὰ τῶν χειρῶν, ἀπαιτοῦνται ἑκατὸν ἐργάται. Ὥστε καὶ τὸ ἐμπόριον δυσφημεῖται λόγῳ τῆς κακῆς κατασκευῆς καὶ ὁ ἐμπορικὸς ἀνταγωνισμὸς λείπει καὶ ἡ καπνοπαραγωγὴ ζημιοῦται ἐπαισθητῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον 4000 ἐργάται μένουσιν ἐκτεθειμένοι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ παντὸς νὰ προσέξῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι, ὅταν διὰ τοῦ χρόνου δημιουργηθῇ τὸ καθεστὼς τῶν μηχανῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιγαρέττων, ἂν μέχρι τοῦδε χρειάζωνται 100 ἐργάται, διὰ νὰ κατασκευάσωσι 200.000 σιγαρέττα, διὰ τὴν κατασκευὴν δὲ 200.000 σιγαρέττων διὰ μηχανῶν χρειάζωνται ἕξ ἕως ὀκτὼ ἐργάται, θὰ ἔλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν πᾶσαι αὐταὶ αἱ χεῖρες τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀπαραιτήτων οἰκονομικῶν ὅρων τῆς συντηρήσεως τῆς οἰκογενείας του, θὰ εὑρεθῶσιν ἐγκαταλελειμμέναι εἰς τοὺς πέντε δρόμους, ὅταν δὲ 4.000 ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ καπνοκοπτήρια τοῦ Κράτους, μείνωσιν ἄνευ ἐργασίας, νομίζετε σεῖς, ὅτι οὗτοι, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ πέντε, δέκα καὶ εἴκοσιν ἔτη εἰργάζοντο εἰς τὰ διάφορα καπνοκοπτήρια καὶ ἔχουσι πάγιον τὸ ἐπάγγελμα τοῦ σιγαροποιοῦ, νομίζετε ὅτι, ὅταν ἐξέλθωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐργασίας ἐγκαταλελειμμένοι ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ εὑρισκόμενοι εἰς ἀπόγνωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωσιν ἤ, καὶ ἂν εὕρωσι, νὰ ἀσκήσωσιν ἄλλο ἐπάγγελμα; Τί δὲ θὰ κάμωσι; Θὰ μετέλθωσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ λαθρεμπόρου, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξοικονομήσωσι τὰ μέσα τῆς ζωῆς. Γνωρίζομεν δὲ πάντες ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ὑφίσταται τοιαύτας ἀβαρίας κατὰ καιροὺς λόγῳ τοῦ ὅτι διεξάγεται λαθρεμπόριον εἰς εὐρεῖαν κλίμακα. Μοὶ εἶπον, Κύριοι, διάφοροι εἰδήμονες περὶ τὰ τοιαῦτα ὅτι, ἀφ’ ἧς εἰσήχθησαν αἱ νῦν λειτουργοῦσαι μηχαναὶ σιγαρέττων, ἀνεχώρησαν ἐξ Ἑλλάδος διὰ τὰ διάφορα μέρη περὶ τοὺς 2.000 ἐργατῶν.

§130Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἠρημώθη ὁ τόπος.

§131Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εὐχῆς ἔργον λοιπὸν θὰ ἦτο, ὅτε πρόκειται νὰ ληφθῶσι γενικὰ μέτρα πρὸς ἐξυπηρέτησιν παντὸς κλάδου, ὅτε ἡ Πολιτεία ἐσκέφθη σοβαρῶς καὶ σπουδαίως νὰ διαρρυθμίσῃ πάντας τοὺς κλάδους, εὐχῆς, λέγω, ἔργον θὰ ἦτο πρὸ παντὸς νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα μετὰ συμπαθείας ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ προσέξῃ. Πάντες πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ εἴσοδος τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς ἡμετέρας χώρας ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν συνείδησιν καὶ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Ὅτε, Κύριοι, κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου ἀνεπετάσαμεν τὴν σημαίαν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, ὅτε κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου ἠγέρθημεν διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κρατοῦσαν κατάστασιν, ἀπετάθημεν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον καὶ μόνον εἰς αὐτόν. Πάντες οἱ πλούσιοι, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου ἐξαιρουμένου, ἠτένιζον ἡμᾶς μετὰ περιφρονήσεως περισσῆς. Συνῆλθον τότε τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος συγκινηθέντα ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε κρατούσης φαυλοκρατικῆς καταστάσεως, συνῆλθον καὶ ἀνεπέτασαν τὴν σημαίαν τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν καὶ ἤγειραν τὸν Περσικὸν ἀκινάκην κατὰ τοῦ παρελθόντος. Πρὸ παντὸς ζητῶ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, διότι, ὅτε πρὸ ἡμερῶν εὑρισκόμην μεταξὺ τῶν συμπολιτῶν μου ἐν Πάτραις, μὲ ἠρώτησαν ἐπανειλημμένως κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται σοβαρῶς νὰ εἰσαγάγῃ τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια, ὅτε δὲ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔκαμε δηλώσεις πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, ἔλαβεν ἀλλεπαλλήλους ἐπιστολάς, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι ἀνεκουφίσθη ὁ ἐργατικὸς κόσμος. Δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω νὰ εἴπω ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ ἀποβάλῃ καὶ τὴν τελευταίαν ἐλπίδα ὁ ἐργατικὸς κόσμος, δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν πάντες ὅτι ἡ πενία εἶναι κακὸς σύμβουλος καὶ ἂν μέχρι τοῦδε αἱ ἐπαναστάσεις ἐτελεσφόρησαν, δὲν ἐτελεσφόρησαν διὰ τῶν λογχῶν, ἀλλ’ ἐτελεσφόρησαν, διότι ἐστάθημεν ἐντὸς τῶν δεόντων φραγμῶν. Κύριε ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, πρέπει νὰ προσέξητε σοβαρῶς, διότι, ἂν σήμερον ἔχομεν ἐργατικὰ σωματεῖα, ἀσφαλῶς αὔριον θὰ ἔχωμεν ἐργατικὰς ἐπαναστάσεις. (Χειροκροτήματα ἔκ τινος ἀκροατηρίου). Θέλω καταθέσει σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὸ υἱοθετήσῃ.

§132ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἀνεκινήθη ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανημάτων τούτων, δὲν νομίζω ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ὑπομνήματα καὶ συνιστᾷ τὴν φορολογίαν τῶν μηχανῶν. Νομίζω ὅτι οἱαδήποτε φορολογία τῶν μηχανῶν δὲν θὰ εἶναι ἱκανή, ὅπως ἀπαγορεύσῃ τὴν χρῆσιν καὶ λειτουργίαν αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἐπὶ τῶν σιγαρέττων τῶν μηχανοποιήτων, διότι αἱ μηχαναὶ παρουσιάζουσι πλεῖστα διὰ τοὺς κατόχους πλεονεκτήματα, ὥστε ἡ φορολογία δὲν θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα.

§133Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητοῦντες τώρα, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τῶν μηχανῶν αὐτῶν, ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τοῦ μέτρου τούτου, διότι καταναλίσκομεν ἐπὶ ματαίῳ τὸν χρόνον.

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε, νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ὑπὸ Βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ πρότασιν νόμου.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§136Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§137ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Πολιτεία θὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ὅπως τεθῇ πλέον τέρμα τῆς πάλης μεταξὺ βιομηχάνων καὶ ἐργατῶν. Χθὲς μετὰ τοῦ κ. Κοντογούρη μετέβημεν ἐκεῖ, ὅπου κατασκευάζονται τὰ σιγαρέττα, καὶ εὕρομεν ἀνθρώπους εἰς τρώγλας. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὅλως ἰδιαιτέραν ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως καὶ διασώσεως τῆς ὑγείας τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουσι τὰ σιγαρέττα.

§138ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, ἔχει διπλῆν τὴν μορφήν· ἀφορᾷ πρῶτον τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ δεύτερον τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Πρῶτον πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φόρου εἰς τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα καὶ δεύτερον περὶ παρακωλύσεως καταχρήσεως γιγνομένης ἤδη εἰς βάρος τῆς φορολογίας τοῦ σιγαροχάρτου. Τὸ δεύτερον τοῦτο ἐνδιαφέρει σπουδαίως τὸ δημόσιον ταμεῖον. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω κάμει, τὸ Δημόσιον ζημιοῦται 450,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος ἐκ τῆς καταχρήσεως τοῦ σιγαροχάρτου, τοῦ παρεχομένου διὰ τὰς σιγαρομηχανάς. Διότι, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει βεβαίως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, παρὰ τοῦ Δημοσίου σήμερον παρέχονται 1560 μέτρα σιγαροχάρτου ἐπὶ 20 ὀκάδ. καπνοῦ· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι μέσος ὅρος μήκους σιγαρέττων εἶναι 0,068 τοῦ μέτρου. Ἀλλ’ ὅμως μία ὀκᾶ καπνοῦ μετασκευάζεται εἰς 960 σιγαρέττα· λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι 20 φύλλα σιγαροχάρτου καταστρέφονται ἐν τῷ μηχανήματι ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς καπνοῦ, 980 φύλλα εἶναι ἀναγκαῖα δι’ ἑκάστην ὀκᾶν, ἄρα διὰ τὰς 20 ὀκάδας ἀπαιτοῦνται 19,600 φύλλα, ἐνῷ τώρα χορηγοῦνται 22,940. Οὕτω χορηγοῦνται ἐπὶ πλέον 32,000 φυλλάδια σιγαροχάρτου ἐπὶ πλέον κατὰ μῆνα, τὴν λαθρεμπορικὴν δὲ εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς τὴν δημοσίαν κατανάλωσιν συνοδεύει ἀναγκαίως καὶ κατανάλωσις λαθραίου καπνοῦ, τὸν φόρον τοῦ ὁποίου ζημιώνεται τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ἤτοι ἐν ὅλῳ 450,000 δραχμῶν περίπου. Ἐὰν λοιπὸν περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ σιγαροχάρτου τοῦ παρεχομένου, τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἔχῃ κέρδος 450,000 δραχμῶν. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν μελέτην πρὸς σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων νὰ μεριμνήσῃ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος περὶ παροχῆς σιγαροχάρτου διὰ τὰς σιγαρομηχανάς. Ὅτι δὲ τὸ σιγαρόχαρτον τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατὰ τοιοῦτον τρόπον οἰκονομεῖται, πωλεῖται λαθρεμπορικῶς καὶ μετ’ αὐτοῦ καὶ καπνὸς λαθρεμπορικός, τὸ γνωρίζει καλῶς ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἔχει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κατάσχει δὶς ἤδη κατὰ τὸν τελευταῖον μῆνα τοιαῦτα λαθρεμπόρια. Ἀλλὰ σημαντικὸν εἶναι ἐπίσης καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα· ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω μόνον δύο λέξεις ὡς πρὸς τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ δημοσία οἰκονομία τοῦ τόπου ἐκ τῆς δημιουργηθείσης εἰς τὰς τάξεις τῶν σιγαροεργατῶν διὰ τῆς λειτουργίας τῶν μηχανῶν τούτων καταστάσεως, ὅτι κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ συνδέσμου τῶν καπνεργατῶν Πύργου, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἐπὶ 119 ἐν ὅλῳ ἐργατῶν ἐν Πύργῳ μόνον 44 ἔχουσιν ἐργασίαν, ἀφ’ ὅτου εἰσήχθησαν τὰ μηχανήματα ταῦτα, οἱ δὲ λοιποὶ 75 μένουσιν ἄνευ ἐργασίας καὶ ἕνεκεν ἀπορίας δὲν δύνανται οὔτε κἂν νὰ μεταναστεύσωσιν. Εὐτυχέστεροι εἶναι οἱ σιγαροποιοὶ τῶν Ἀθηνῶν, ὅπως ἐξάγεται ἐξ ἄλλης στατιστικῆς τοῦ σωματείου τῶν σιγαροποιῶν καὶ καπνεργατῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐκ τῶν μελῶν τοῦ ὁποίου 41 ἀνεχώρησαν εἰς Γερμανίαν, Αἴγυπτον, Ἀμερικὴν καὶ Ῥωμουνίαν, οἱ ἡμίσεις τῶν ὁποίων εἶναι οἰκογενειάρχαι. Κατὰ τὴν γενικὴν δὲ στατιστικήν, τὴν ὁποίαν κατήρτισε τὸ στατιστικὸν γραφεῖον τοῦ «ἐργατικοῦ κέντρου Ἀθηνῶν», οἱ ἐν ἀκουσίᾳ ἀργίᾳ ἐργάται σιγαροποιοί, ἀφ’ ἧς εἰσήχθησαν αἱ σιγαρομηχαναί, ἀνέρχονται εἰς 570 ἐν ὅλῳ, ἐκ τῶν ὁποίων 200 ἐν Ἀθήναις, 80 ἐν Πειραιεῖ, 75 ἐν Πύργῳ, 40 ἐν Πάτραις, 50 ἐν Σύρῳ, 25 ἐν Αἰγίῳ καὶ 100 εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Θεσσαλίας. Ἑπομένως ἡ δημοσία οἰκονομία ἐζημιώθη καὶ ζημιοῦται τὴν πρόσοδον τῆς ἐργασίας 570 ἐργατῶν, σχεδὸν ἀθρόως, καί, ἂν ὑπολογίσωμεν πρὸς 3 δραχμὰς τὸ ἡμερομίσθιον ἑκάστου αὐτῶν κατὰ μέσον ὅρον, ἡ δημοσία οἰκονομία ζημιοῦται δραχμὰς 1710 ἑκάστην ἡμέραν· ἑπομένως, ὑπολογιζομένων εἰς 300 τῶν ἐτησίως ἐργασίμων ἡμερῶν, ἔχομεν θετικὴν ζημίαν 513,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, ὅπως εἶναι φανερόν, ἤδη τὸ καρποῦνται πέντε ἄνθρωποι μόνον, οἱ ὁποῖοι κερδίζουσι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐπὶ πλέον τῶν μέχρι τοῦδε συνήθων καὶ ἀρκετὰ ὑπερόγκων ἐμπορικῶν κερδῶν τῶν ἐπιχειρήσεών των, καὶ τὰς καρποῦνται λόγῳ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μηχανῶν.

§139Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αἱ στατιστικαί, τὰς ὁποίας θὰ καταθέσῃ ὁ κ. συνάδελφος, νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῶσι.

§142ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὴν ἐπιβολὴν εἰδικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων ὄχι ἐκ πνεύματος ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἤδη ἡ Πολιτεία καὶ χάριν τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ χάριν τῆς καπνοπαραγωγῆς καὶ τῆς σιγαροβιομηχανίας.

§143Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ δικαίου τῶν καπνεργατῶν μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θέλει εἰσηγηθῆ τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον, ἐπιφυλάσσομαι δὲ τότε νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις, οἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦσι τὸ μέτρον τοῦτο. Ἐτονίσθη καὶ ἐκ μέρους ἄλλων συναδέλφων, ὅτι καὶ πρὶν ἢ γίνῃ ἡ εἰσήγησις τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ θὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν, καθ’ ὃν τρόπον θέλομεν ἐπιβάλει αὐτήν, προσήκει, ἵνα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρὸς πρόληψιν λαθρεμπορίου διατάξῃ τὴν μὴ παροχὴν εἰς τὰ ἔχοντα μηχανὰς ἐργοστάσια ποσοῦ σιγαροχάρτου ὑπερβαίνοντος τὸ μέτρον τὸ ἀναγκαῖον ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς κατασκευῆς σιγαρέττων. Ἐπεθύμουν ὅμως καὶ ἐγὼ νὰ τονίσω ἄλλην τινὰ ἄποψιν ἰδιαιτέρως, ἐφ’ ἧς πρέπει νὰ λάβωσι πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται διὰ τὸ ζήτημα τῶν σημάτων τῶν ἐπιτιθεμένων εἰς τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα. Ὡς ἤδη γίνεται ἡ ἐπίθεσις, εἶναι μία μεγάλη φενάκη, διότι καθίσταται ἀδύνατος ἡ διάκρισις τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων. Εἰς ἐμὲ συνέβη πολλάκις νὰ ἀγοράσω μηχανοποίητα σιγαρέττα καὶ μόνον ἐκ τῆς ἀηδοῦς γεύσεως διέκρινα ὅτι εἶναι μηχανοποίητα. Τὸ σῆμα εἶναι μικρὸν ὡς ῥομβοειδὴς σφραγίς, χρώματος ὑποκυάνου, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρισθῇ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ἵνα κανονισθῇ τὸ σῆμα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυσχερὴς εἰς τὸ κοινὸν ἡ διάκρισις τοῦ μηχανοποιήτου ἀπὸ τοῦ χειροποιήτου σιγαρέττου, καὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ γίνηται ἀνάμιξις, ὡς καταγγέλλεται, ἐντὸς τῶν κυτίων χειροποιήτων μετὰ μηχανοποιήτων σιγαρέττων, καὶ οὕτως ἐπέρχηται ἀθέμιτον κέρδος διὰ τοῦ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον κάμνουσιν οἱ κύριοι αὐτῶν τῶν μηχανῶν πρὸς τοὺς πελάτας τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων. Τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ κινήσωσιν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι πανελληνίου ἐνδιαφέροντος. Ἔχω ἐντολὴν ἐκ μέρους τῶν σιγαροποιῶν Ναυπλίου, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Καταθέτω δὲ καὶ τὸ σχετικὸν τηλεγράφημα.

§144Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ λάβωμεν, δέον νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐξίσωσιν τῶν κερδῶν τῶν μηχανοποιήτων πρὸς τὰ χειροποίητα σιγαρέττα, διότι ἐκτὸς τῆς πολυπληθεστάτης τάξεως τῶν καπνεργατῶν ἐνδιαφέρεται καὶ μία ἄλλη ἐξ ἴσου πολυπληθὴς καὶ ἀξία κοινωνικὴ τάξις, ἡ τάξις τῶν καπνεμπόρων τῶν μικροτέρων οἰκονομικῶν δυνάμεων. Ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἐξίσωσις τῶν κερδῶν, τότε θὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε ἡ ἐργασία νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ὀλιγίστας χεῖρας τῶν ἐχόντων κεφάλαια, καὶ οὕτω θὰ ἐξοντωθῶσιν ὅλοι οἱ ἄλλοι καὶ θὰ καταντήσωμεν εἰς ἓν τράστ, ἔχομεν δὲ πικρὰν πεῖραν ὅτι, ὅπου ἐδημιουργήθησαν τράστ, ἐπῆλθον καταστροφαὶ εἰς ὁλοκλήρους τάξεις.

§145Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις, εἰς ἃς προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρέλκει πᾶσα συζήτησις. Φρονῶ ὅμως ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάμιξιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος, ἂν καὶ ἴσως τοῦτο κατ’ ἀρχὴν δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ αὐθαίρετον, οὐ μόνον ἐπιβάλλεται διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ διότι πρόκειται διὰ τῆς λήψεως ἑνὸς μέτρου νομοθετικοῦ νὰ ἐξασφαλισθῇ μία ποιότης ἀνωτέρα ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶναι σήμερον, ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτῶν, ἀνεξαρτήτως τῶν συμφερόντων τῶν ἀτομικῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ἡ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους εἰς τοιαῦτα ζητήματα, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν ἀπαγορεύεται, κύριον λόγον ἔχει, ὅτι ἐκ τῆς ἀναμίξεως εἶναι πιθανὸν νὰ πάθῃ ἡ ὁλότης τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι προκειμένου περὶ λήψεως μέτρων ἀναφερομένων εἰς ζητήματα μονοπωλιακά, τοιαύτη ἀνάμιξις πρὸ παντὸς οὐ μόνον ὑπὸ οὐδένα ὅρον ἀπαγορεύεται, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβάλλεται. Φρονῶ ὁπωσδήποτε ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον οἱ σιγαροποιοί, ὅτι προκύπτει ἀναμφισβητήτως ὅτι γίνεται χρῆσις σιγαροχάρτου μὴ ὑποβαλλομένου εἰς φορολογίαν. Ἡ λῆψις μέτρου ἐναντίον τοιαύτης χρήσεως νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῶν ἰδεῶν τούτων δέον νὰ ληφθῇ μέτρον νομοθετικὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἄλλως νὰ ἀπαγορευθῇ τὸ μέτρον τῆς χρήσεως σιγαροχάρτου μὴ φορολογουμένου.

§146Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Δύο λέξεις, Κύριοι, θὰ προσθέσω μετὰ τὰ λεχθέντα, ὅπως δώσω ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ τὸ τῆς σιγαροποιΐας ζήτημα ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, ἔχει δύο βάσεις· ἡ μία βάσις εἶναι νὰ τεθῶσιν ἐξωτερικὰ γνωρίσματα ἐμφανῆ, δι’ ὧν νὰ διακρίνωνται τὰ σιγαρέττα τὰ κατασκευαζόμενα διὰ μηχανῆς ἀπὸ τῶν κατασκευαζομένων διὰ τῆς χειρός, ἡ δὲ δευτέρα βάσις εἶναι ἡ φορολογία τῶν σιγαρέττων τῶν κατασκευαζομένων διὰ τῆς μηχανῆς διὰ προσθέτου φορολογίας. Εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένη ἡ ἀρχὴ ὅτι αἱ μηχαναὶ ἐκτοπίζουσι τοὺς ἐργάτας, ἡ δὲ ἐλευθερία δὲν ἐπιτρέπει κατὰ κανόνα τὴν ἀνάμιξιν τῆς Πολιτείας εἰς τὴν τοιαύτην ἐλευθερίαν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Προκειμένου ὅμως περὶ σιγαρέττων, δηλαδὴ περὶ προϊόντος βιομηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγκεκλεισμένον ἐντὸς κυτίων χάριν τῆς φορολογίας παρέχεται εἰς τὴν κατανάλωσιν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν οὕτως εἰπεῖν τῆς Πολιτείας, ὅτι ἡ ποιότης ἡ ἐγκεκλεισμένη ἐντὸς τῶν κυτίων δὲν εἶναι διάφορος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀγοράσῃ ὁ ἀγοραστής, ἡ Πολιτεία δικαιοῦται νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἐξαίρεσιν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸν ἐξαιρετικόν, ὅτι ὁ καπνὸς δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τοὺς καπνεργάτας, ἀλλὰ καὶ τοὺς παραγωγοὺς καὶ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν (διότι τὸ προϊὸν αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηρίξῃ τὸ μέλλον της ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν σταφίδα καὶ τὸν βάμβακα), φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ θεσπισθῶσιν ἐξωτερικὰ ἐμφανῆ σήματα, ἵνα γνωρίζηται ἡ ποιότης, ἵνα μὴ δυσφημίζωνται τὰ καπνά μας καὶ εἰς τὸ Ἐσωτερικόν, ἰδίως δὲ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ὅπου ἀρχίζομεν νὰ ἔχωμεν μεγάλην κατανάλωσιν πρὸς εὐημερίαν τοῦ τόπου, πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, ἥτις, ἂν κατορθώσωμεν νὰ ἐξάγηται ὅλη διὰ τῆς σιγαροποιίας, βεβαίως θὰ φέρῃ μέγαν πλοῦτον εἰς τὸν τόπον. Παρεκτὸς δὲ τούτου, προκειμένου περὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὡς βάσιν τὴν φορολογίαν τῆς μηχανῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν κατασκευάζοντα μηχανοποίητα σιγαρέττα ὁλόκληρον τὸ κέρδος τὸ ὑπερβάλλον, τὸ μὴ ἐμπορικόν, τὸ ὁποῖον λόγῳ τῆς προστασίας, ἣν παρέχει ἡ Πολιτεία, χάριν τῆς φορολογίας ἀπολαμβάνει. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀφαιρέσωμεν διὰ προσθέτου φορολογίας ἀπὸ τοὺς κυρίους κατασκευαστὰς σιγαρέττων διὰ μηχανῆς ὁλόκληρον τὸ κέρδος ἐκεῖνο, τὸ μὴ ἐμπορικόν, τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται ἀσφαλῶς εἰς τὰ θυλάκιά των διὰ τῆς καταστροφῆς χιλιάδων ἐργατῶν καὶ διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἥτις βαρύνει τὸν καπνόν. Δυνάμεθα λοιπὸν διὰ φορολογίας ἀναλόγου νὰ ἀφαιρέσωμεν ὁλόκληρον τὸ κέρδος, ὄντες βέβαιοι ὅτι καὶ τὸ προϊὸν τοῦ καπνοῦ προστατεύομεν καὶ τὴν σιγαροποιίαν προστατεύομεν καὶ ὅτι θὰ ἀνοίξωμεν εὐρὺ στάδιον καταναλώσεως τῶν σιγαρέττων μας εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου μας, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα δυσφημίζουσι τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§147Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐπιβολὴν φόρου εἰς τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα, ὅπως παύσῃ μὲν πλουτοῦσα ἡ τάξις τῶν ἐργοδοτῶν, μὴ λάβῃ δὲ τὴν πρὸς Ἀμερικήν, Γερμανίαν καὶ Αἴγυπτον ἄγουσαν ἡ τάξις τῶν ἐργοληπτῶν.

§148Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἴσως φαίνεται παράδοξον πῶς μετὰ τόσας ἀγορεύσεις ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν ἑξῆς ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Βεβαίως εἶναι γενικὴ ἀρχή, ὅπως ἡ Πολιτεία μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς σχέσεις τοῦ κεφαλαίου πρὸς τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἐγὼ πρέπει νὰ συνταχθῶ πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος πρὸ ὀλίγου ἐξέφερε, πρὸς τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναμίξεως τῆς Πολιτείας μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας σημαίνει ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται διὰ προστασίας ἢ τοῦ κεφαλαίου ἢ τῆς ἐργασίας νὰ φέρῃ διακυμάνσεις ὡρισμένων τιμῶν, καὶ ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἀφήνῃ ἐλεύθερον τὸ κεφάλαιον καὶ τὴν ἐργασίαν, ἵνα ἡ ὁλότης ἐπιτυγχάνῃ εὐεργετήματα διὰ τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ τοιούτου εἴδους, προκειμένου ἀκριβῶς περὶ μονοπωλιακοῦ εἴδους, ἐκ τοῦ ὁποίου μικρὸν προσπορίζεται κέρδος ἡ ὁλότης διὰ τῆς εἰσαγωγῆς μηχανημάτων—λέγω δὲ ὅτι εἶναι μικρὸν τὸ κέρδος, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουσι σιγαρέττα μηχανοποίητα, ἐλάχιστα κερδίζουσιν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων—, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ κέρδος εἶναι ἐλάχιστον, καὶ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν ὠφελεῖται ἡ ὁλότης, νομίζω ὅτι καὶ εὑρισκόμενοι μεταξὺ τῆς προστασίας τῶν καπνεργατῶν, τῆς τάξεως ἐκείνης, ἡ ὁποία πάσχει, νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῆς τάξεως ταύτης. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἱασδήποτε ἄλλης ἐπεμβάσεως κωλυούσης τὴν πρόοδον, ἑπομένως κωλυούσης τὴν ἐλευθερίαν ἐν τῷ ἐμπορεύεσθαι καὶ ἐν τῷ παράγειν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἐβλάπτετο ἡ ὁλότης ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, βεβαίως θὰ ἤμην ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξω τοιαύτας ἐπεμβάσεις. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ θέματι, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἡμᾶς, πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν τάξιν ταύτην, διότι κατ’ οὐδένα λόγον παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐνδεχόμενον νὰ παραβλαφθῶσι τὰ συμφέροντα ὡρισμένων ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ὅμως, τιθέμενα εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν διαφόρων συμφερόντων ἄλλων ἀτόμων, τῶν ἐργατικῶν τάξεων, βεβαίως νομίζω ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι προστατεύσιμα.

§149Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ὡς ἀντιπρόσωπος, κύριοι Βουλευταί, ἐπαρχίας κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγοῦ ἤθελον εὐλόγως κατακριθῆ ὅτι δὲν μετέσχον τῆς συζητήσεως ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον θίγει τὴν καπνοπαραγωγήν. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὄντως πολλῆς ἐκτιμήσεως ἄξιοι καὶ ὀρθοί, εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι ἔτι σπουδαιότεροι, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅλους τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ δώσωσι περισσοτέραν προσοχήν, διότι ἔχουσι μεγάλην σημασίαν. Ὅπως ἀνταγωνισθῇ, Κύριοι, ὁ μικρὸς καπνέμπορος πρὸς τοὺς μεγάλους, εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἀγοράζῃ καπνὸν κατωτέρας ποιότητος. Γνωρίζετε πάντες ὅτι ὁ καπνὸς τῆς κατωτέρας ποιότητος καταναλίσκεται εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἡ δὲ καλὴ παραγωγὴ καταναλίσκεται ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ. Ὅταν ἡ καλὴ παραγωγὴ μειοῦται, ἔχομεν τὰ κακὰ ἀποτελέσματα καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον. Ἐκ τῆς μὴ καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ἔχομεν φυσικὰ μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ σοβαρὰ καὶ μεγάλα. Ἀλλὰ καὶ τί ἄλλο; Ἐκ τῆς μὴ πωλήσεως καλοῦ καπνοῦ θὰ ἐκλείψῃ ἡ ἅμιλλα νὰ κατασκευάζηται καλὴ ποιότης, ἡ ὁποία πωλεῖται εἰς τὸ Ἐσωτερικόν, καὶ οὕτω θὰ παραμελήσωσι βαθμηδὸν τὴν καλὴν παραγωγήν, καὶ ἑπομένως ἡ παραγωγὴ ὄχι μόνον δὲν θὰ βελτιωθῇ, ἀλλ’ ὁσημέραι θὰ καταπίπτῃ ἀπὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ἵνα ἀνταγωνισθῶσιν οἱ καπνέμποροι οἱ κατασκευάζοντες σιγαρέττα διὰ τῶν χειρῶν, ἀγοράζουσι καπνὰ κατωτέρας ποιότητος. Ὁ κατωτέρας ποιότητος καπνὸς ἐξοδεύεται εἰς τὰς ἀγορὰς τὰς ἐκτὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως οὐδεμίαν ζημίαν πρόκειται νὰ πάθῃ ἡ ποιότης αὕτη, ἀλλὰ πρόκειται νὰ πάθῃ ζημίαν ἡ καλὴ παραγωγὴ, ἡ ὁποία ἐξοδεύεται ἐντὸς τοῦ Κράτους. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν δὲν δύναμαι νὰ μεταδώσω τί θέλω νὰ εἴπω, νὰ μὲ ἐρωτήσητε. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τὰ καλῆς ποιότητος ἐξοδεύονται εἰς τὸ Ἐσωτερικόν, τὸν καπνὸν δὲ αὐτὸν δὲν ἀγοράζουσι μόνον οἱ μεγάλοι ἐργοστασιάρχαι, ἀλλὰ καὶ οἱ κατώτεροι καπνέμποροι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι μὲ τὰ μεγάλα ἐργοστάσια τὰ κατασκευάζοντα διὰ μηχανημάτων σιγαρέττα καὶ κατ’ ἀνάγκην ἀγοράζουσι καὶ αὐτοὶ καπνὸν κατωτέρας ποιότητος.

§150Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς φορολογίας;

§151Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν θὰ κατακριθῆτε καὶ σεῖς ὅτι δὲν μὲ παρακολουθεῖτε μὲ ἐνδιαφέρον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό; Διατί μὲ διακόπτετε;

§152Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς φορολογίας;

§153Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ναί.

§154Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τότε παύει πᾶσα συζήτησις.

§155Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, καὶ δὲν ἔπρεπε τοὐλάχιστον σεῖς νὰ μὲ διακόπτητε.

§156Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Σᾶς διακόπτω, διότι ὁμιλεῖτε περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἔλυσεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§157Γ. ΠΩΠ. Ἐξακολουθήσατε, κ. συνάδελφε, διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἔχουσι μεγάλην σημασίαν.

§158Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἴσως πολλοὶ ἐκ τῶν κ. συναδέλφων νὰ μὴ ἐνόησαν τὴν σκοπιμότητα τοῦ ζητήματος. Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι πολλοὶ καὶ σοβαροὶ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία τῶν μηχανημάτων σιγαροποιίας.

§159Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασταθῶσι γνωστὰ τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων οἱ ἔχοντες μηχανὰς κατορθώνουσι νὰ δολιεύωνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, κατορθώνουσι δὲ συγχρόνως νὰ ὑποτιμῶσι τὴν ἀξίαν τῶν καπνῶν καὶ τὴν ποιότητα αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ σᾶς συγχαίρω δι’ ὅσα λέγετε. Τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα εἶναι ὠφέλιμον νὰ ἀκουσθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι αἱ θεωρίαι τῶν πολλῶν καὶ διαφόρων.

§160Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ὄχι μόνον διὰ τὴν καπνοπαραγωγήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἐνισχύει μεγάλως τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι καὶ τὸ ἔσοδον τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ἀσπλάγχνως φορολογεῖται ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Οὐδὲν ἄλλο προϊὸν φορολογεῖται εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον φορολογεῖται ὁ καπνός. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἤθελον κατακριθῆ, ἐὰν δὲν ἐφαινόμην ὅτι ἔχω γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας καπνοπαραγωγικῆς. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ καλὴ παραγωγὴ θὰ ἔχῃ μεγίστην ζημίαν, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἰσορροπία μεταξὺ τῶν σιγαρέττων τῶν κατασκευαζομένων διὰ μηχανήματος καὶ τῶν κατασκευαζομένων διὰ χειρός, καὶ οὕτω θὰ ἐκλίπῃ ἡ ἅμιλλα πρὸς καλὴν παραγωγήν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§161Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἐπιτρέψατε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ἐθεωρήσαμεν, Κύριοι, τόσον κατεπεῖγον τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς ἐπιβολὴν μιᾶς φορολογίας ἐπὶ τῶν καπνῶν ἢ σιγαρέττων, ὥστε ἐσκέφθημεν πρὸς στιγμὴν ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ προσήκοντος νομοσχεδίου, ἀλλ’ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀδυναμίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκετο, ἐὰν προέβαινεν εἰς κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἔλλειψιν ὅλων τῶν στοιχείων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τις, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς τοσούτου πρωτοφανοῦς νομοσχεδίου. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παραπέμψωμεν τὸ νομοσχέδιον οὐχὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλ’ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα αὕτη ἐξ ὅλων τῶν πληροφοριῶν φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα. Ἀφοῦ ὅμως σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει ἤδη τοιαύτην ἀπόφασιν, θεωρῶ ὅτι παρέλκει πᾶσα συζήτησις.

§162ΕΛ. ΣΠΕΤΣΕΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν διαφόρων ῥητόρων καὶ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ζήτημα δὲν ἐξηντλήθη, διότι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ φορολογίας, ἀλλὰ καὶ ὁπόσης φορολογίας. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τοιαύτη φορολογία, ὥστε νὰ ἐμποδισθῶσι τελείως τὰ μηχανήματα αὐτά. Διότι δὲν πρόκειται περὶ μηχανήματος προοδευτικοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ καμμίαν ὠφέλειαν· πρόκειται περὶ προόδου, ἡ ὁποία δὲν παρέχει τίποτε εἰς τὸ κοινὸν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρόκειται νὰ καταστραφῶσι χιλιάδες ἐργατῶν, ἐκεῖνοι δηλαδή, τοὺς ὁποίους τελευταῖον ἐξηνάγκασεν ἡ ἀνάγκη νὰ κάμωσι τὴν ἐπανάστασιν, ἀπαύγασμα δὲ τῆς ἐπαναστάσεως εἴμεθα ἡμεῖς. Ἡμεῖς λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ τοὺς ὑποστηρίξωμεν. Ἄλλοτε ὁ Τρικούπης διὰ 200 μόνον ἐργάτας ἠμπόδισε τὰ μηχανήματα αὐτά· σήμερον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐρχόμεθα κατόπιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, δὲν ὀφείλομεν νὰ καταργήσωμεν τελείως τὰ μηχανήματα αὐτά;

§163ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμβαίνει εἰς ἐμέ, κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπητε ἴσως οὐχὶ πρώτην φοράν, βεβαίως θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ οὐχὶ τελευταίαν φοράν, νὰ διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην, ὅτι ἱκανὰ ὑπῆρξαν τὰ λεχθέντα καὶ περιττεύει πᾶσα ἐπὶ πλέον συζήτησις.

§164Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶπον ὅτι περιττεύει πᾶσα συζήτησις, ἀλλὰ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ φορολογία.

§165ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί εἴπετε σεῖς; σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν σᾶς ἤκουσα παντάπασιν.

§166Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶσαι τόσον σπουδαῖος!

§167ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατί ὑπολαμβάνετε ὅτι ὅ,τι ἂν εἴπω, τὸ λέγω, διὰ νὰ σᾶς πειράξω;

§168Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Σὺ φαντάζεσαι ὅτι πάντα σὲ πειράζουν.

§169ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς ἔκαμα μίαν παράκλησιν, κύριε συνάδελφε, ἰδιαιτέρως. Σᾶς ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν ταύτην καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος. Παρακαλῶ νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔδει μετὰ πολλῆς εὐρύτητος νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, καὶ εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην ἐπιμένω κατόπιν ἀκριβῶς τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς εἶπε τοῦτο: Θὰ φέρῃ νομοσχέδιον, καθ’ ὃ θὰ ἐπιβάλληται μία φορολογία εἰς ἓν νέον κεφάλαιον, ἐρχόμενον εἰς τὸν τόπον, δηλαδὴ θὰ ἐπιβάλῃ μίαν φορολογίαν ἀνάλογον πρὸς τὸ κεφάλαιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἔθηκε ζήτημα ἀπὸ στενωτάτης δημοσιονομικῆς ἀπόψεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἀκραιφνοῦς φορολογικῆς. Ἐὰν μόνον τὴν ἄποψιν ταύτην ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρόκειται νὰ τεθῇ μία φορολογία, ἥτις οὐδαμῶς ἐξασφαλίζει τοὺς ἐργάτας, ἥτις οὐδόλως ἐπηρεάζει τὴν λειτουργίαν τῶν μηχανῶν. Ἀλλ’ ἀνεπτύχθη ἤδη, ἀκροθιγῶς κατ’ ἐμέ, ὅτι τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει ἕνα ὁλόκληρον ἐργατικὸν πληθυσμόν. Ἂν πρέπῃ καὶ ἐπιβάλληται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἄλλη θὰ εἶναι πλέον ἡ ἐπιβληθησομένη φορολογία, περὶ τούτου δὲ οὐδὲν εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ φορολογία ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν μετὰ τῆς λειτουργίας τῶν μηχανῶν νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐργαζόμενοι καὶ οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐτέθη καὶ ἀπὸ δύο ἄλλων ἀπόψεων· ἐτέθη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς τύχης τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ παρ’ ἡμῖν, ἂν δὲν ἐπιβληθῇ φορολογία τοιαύτη, ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ προστατεύσῃ τὸ προϊόν, καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ὅτι τὰ κατασκευαζόμενα ὑπὸ μηχανῶν σιγαρέττα εἶναι βλαβερώτατα εἰς τὴν ὑγείαν. Ἐγὼ ἀγνοῶ ἂν ταῦτα εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ ἂν αἱ δύο αὗται ἀπόψεις εἶναι ἀληθεῖς, ἂν διὰ τῆς κατασκευῆς ὑπὸ μηχανῶν σιγαρέττων τρέχῃ κίνδυνον τὸ προϊόν, ἂν τὰ σιγαρέττα ἐκεῖνα εἶναι καὶ ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν, νομίζω πλέον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσαχθῇ ἁπλοῦν φορολογικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ νομοσχέδιον ἀπαγορευτικόν. Νομίζω, λέγω, ὅτι, ἂν ταῦτα εἶναι ἀληθῆ, ἂν οὕτως ἐτέθη τὸ ζήτημα, καὶ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου οὕτως ἐτέθη ὑπὸ τοῦ πρῶτον ἀγορεύσαντος καὶ ἄλλων ἀκόμη, νομίζω, ὅτι προσήκει εὐρυτέρα συζήτησις καὶ θετικωτέρα, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν ἄλλο ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλὴν παρὰ μόνον ὅτι θέλει φέρει νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλληται μία τις φορολογία εἰς ἓν κεφάλαιον. Πιθανόν, κύριοι συνάδελφοι, τοῦτο νὰ εἶναι τὸ ἀληθές, ἀλλ’ ἂν ὦσιν ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων καὶ περὶ τῶν ὁποίων εὐρυτέρα πρέπει νὰ γένηται ἡ συζήτησις, διὰ νὰ πεισθῶμεν πάντες, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν ἀρκοῦσαι αἱ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.

§170ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§172ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη νὰ θέση ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν, ἀλλὰ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας προστασίας. Ἡ φορολογία, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἠλάττωσεν οὐσιωδῶς τὴν κατανάλωσιν καὶ κυρίως τὴν παραγωγήν· τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον παρήχθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος μένει ἀπώλητον, διότι δὲν καταναλίσκεται. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ τοῦ λόγου ἡ καπνοπαραγωγὴ προσβάλλεται καὶ δι’ ἕτερον λόγον. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔφερε μίαν κατάστασιν πόσοι καπνέμποροι ὑπῆρχον πρό τινων ἐτῶν καὶ πόσοι ὑπάρχουσι τώρα, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι κατ’ ἔτος ἐλαττοῦνται, διότι τὰ καπνοπωλεῖα ἀγοράζουσι τὰ σιγαρέττα ἀπὸ ὡρισμένα καταστήματα, τρία ἢ τέσσαρα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγήν, νὰ ἐπαυξήσῃ τὸν ἀνταγωνισμὸν καὶ τὴν ζήτησιν. Ἐὰν ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς φορολογίας, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς καπνοπώλας, δηλαδὴ νὰ ἐξομοιωθῶσιν οἱ καπνοπῶλαι μὲ τοὺς καπνεμπόρους, τοῦτο οὐσιωδῶς ἤθελε βοηθήσει τὴν καπνοπαραγωγήν. Αὐτὸ ὑπεδείχθη ὑπὸ πάντων ἐδῶ τῶν καπνοπωλῶν ὡς τὸ μᾶλλον τελεσφόρον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀναπτυχθῇ ὁ ἀνταγωνισμός, δηλαδὴ νὰ ἐξομοιωθῶσι καὶ πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ ἐπιτηδεύματος τὰ καπνοπωλεῖα πρὸς τὰ καπνεμπορεῖα, διότι πλησίον ἑνὸς καπνεμπόρου συναλλάσσονται πέντε ἕως δέκα καπνοπῶλαι, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι παρὰ τῶν ὀλίγων καπνεμπόρων τὰ καπνά, καὶ τοιουτοτρόπως παρεμποδίζουσι τὴν ἐργασίαν τῶν ἑτέρων καπνοεμπόρων. Τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνει 14 δραχμὰς καὶ 70/00 ἀπὸ ἑκάστην ὀκᾶν καπνοῦ, ἔχει συμφέρον νὰ ἐνισχύσῃ καὶ τὴν παραγωγήν.

§173ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ἂς τὸ κάμῃ μονοπώλιον.

§174ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Καλλίτερον νὰ γίνῃ μονοπώλιον, διότι τότε θὰ ὠφελῆται τὸ Δημόσιον καὶ ὄχι τρία ἢ τέσσαρα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τώρα ὠφελοῦνται. Τί ὠφελεῖται ὁ κόσμος, διότι πλουτίζουσι τρία ἢ τέσσαρα καπνεμπορεῖα, τὰ ὁποῖα σήμερον ὑπάρχουσιν; Αὐτὰ κανονίζουσι τὰς τιμάς. Σήμερον δὲν ζητεῖται τὸ πρώτης ποιότητος πρᾶγμα, διότι αὐτοὶ δὲν ζητοῦσιν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τὸ πρᾶγμα, καὶ τοὺς ἀναγκάζουσι νὰ ἐλαττώσωσι τὰς τιμάς. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ ὠφελῶνται τρία ἢ τέσσαρα πρόσωπα, καλλίτερον νὰ ὠφελῆται τὸ Δημόσιον. Λοιπὸν προκειμένου ὁ Ὑπουργὸς νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς καπνοπαραγωγῆς.

§175Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἐρρίφθη ἐδῶ ἡ ἰδέα ὅτι τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα εἶναι ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν, τὸ ὁποῖον ἄλλοι ἀμφισβητοῦσι, θὰ ἦτο καλὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπισήμως.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 97 περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ͵ΓΙϞΓʹ περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Γενικὴ συζήτησις «περὶ τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης».

§177Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη, διότι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται. Ἔρχεται ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ ὁριστικῆς ἐπεκτάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ νόμου ͵ΒΣΓΙʹ τοῦ 1894. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης. Δὲν εἶναι παρών. Ὁ κ. Μανωλίτσης.

§179Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη νόμου ὑπεβλήθη κατ’ ἀπόλυτον ἐπιθυμίαν τῶν συμπολιτῶν μου. Ὄταν ἐν καιρῷ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμένειαν τῆς Βουλῆς.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Παναιγειρατικοῦ συλλόγου «Πρόοδος», ὅπως κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ Προνομιοῦχος ἑταιρεία, ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§181Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου, περὶ τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας. Ἐπειδὴ θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, καὶ ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ τὴν ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον, σᾶς παρακαλῶ θερμῶς νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβληθῇ;

§183Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ καθίσωσι κάτω. Δὲν εἶναι συνεδρίασις αὐτή!

§184Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς περὶ τῆς Ἑνιαίας ὑπ’ ἀριθμὸν 17 ἐπερωτήσεως, παρακαλῶ νὰ στέρξῃ νὰ συζητηθῇ καὶ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ τριῶν ἡμερῶν διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς· ἐπειδὴ πολλαὶ παραβάσεις τῆς Ἑνιαίας ἀναγγέλλονται, παραπονοῦνται πολλοὶ Ἐμπορικοὶ σύλλογοι, ἐξεδόθησαν βουλεύματα καὶ ἀποφάσεις ἐναντίον ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρείας, καὶ πρόκειται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ λάβῃ μέτρα ὡρισμένα κατὰ τῆς Ἑνιαίας, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συμβάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρονται καὶ ξένοι κεφαλαιοῦχοι, δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον πρότασιν, ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ πεισθῇ περὶ τῶν παραβάσεων τούτων καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ λάβῃ ὡρισμένας ἀποφάσεις, νὰ διορισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. (Ἀντιρρήσεις καὶ φωναί· ὤ! ὤ!)

§185Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως.

§186Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Παρακαλῶ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τίνος πρόκειται.

§187Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Τί ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή; Τί νὰ κάμῃ;

§188Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὄταν συζητηθῇ, θὰ ἀποδειχθῇ ἂν εἶναι χρήσιμος ἢ ὄχι. Λοιπόν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν, παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως καὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος.

§189Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν σχετικῶς πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν εὐχήν, ἵνα ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Δευτέραν τὴν συζήτησιν ταύτης, διότι λόγῳ τῆς ψυχολογικῆς βίας δὲν πρέπει νὰ προκληθῇ ζήτημα.

§190Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναι καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 16 ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι σχετική.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§192Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπήγατε εἰς τὸν ἀριθμὸν 17. Εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 14 ἡ ἀναφορὰ τοῦ Παναιγειρατικοῦ συλλόγου.

§193Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Παναιγειρατικοῦ συλλόγου «Πρόοδος» ὑπ’ ἀριθμὸν 14, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσιν οἱ ἀναφερόμενοι νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ Ἑταιρεία.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε σεῖς τότε τὸν λόγον, ἐὰν δὲν συναινῆτε εἰς τὴν ἀναβολήν. Εἶσθε τελευταῖος.

§195Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Περὶ τῆς ἀναβολῆς θὰ ὁμιλήσω. Πῶς θὰ γίνῃ ἀναβολὴ ἄλλως; Θὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν συμπληρωματικήν.

§196Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προηγοῦνται ἄλλοι ῥήτορες τοῦ κ. Θεοδωρίδου.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§198Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἀπεφασίσθη, ἡ ἀναβολή, κύριε Πρόεδρε; Ἐὰν ἀπεφασίσθη, νὰ καταβῶ. Δὲν ἀπεφασίσθη.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν θέλετε τὴν ἀναβολήν;

§201Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι Βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἢ νὰ προσαχθῶσι μερικὰ ἔγγραφα. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν χρήζει ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, χρήζει μᾶλλον φωτὸς διὰ δημοσίας συζητήσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἰσῆλθεν εἰς νέαν περίοδον διὰ τῆς ἀνακαλύψεως ἀπείρων καταχρήσεων, γενομένων ἀπὸ τὰς ἑταιρείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐκλήθησαν νὰ προστατεύσωσι τὴν σταφίδα, Ἐν μικρῷ διαστήματι ἐξεδόθησαν δύο δικαστικὰ βουλεύματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἓν κηρύττει διαφόρους ἐμπόρους τῆς Ἠλείας καὶ τῶν Πατρῶν παραβάτας τῆς συμβάσεως ὡς καὶ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, δὲν τοὺς παραπέμπει δὲ μόνον διότι, ὡς λέγει τὸ βούλευμα, δὲν ὑπάρχει διάταξις ποινικὴ ἐν τῷ σχετικῷ νόμῳ, τὸ δ’ ἄλλο βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν, παραπέμπει ἄλλην ἑταιρείαν, τὴν ἑταιρείαν τῆς οἰνοποιίας, ἡ ὁποία εἶναι καὶ αὐτὴ σταφιδικὴ—εἶναι τρεῖς ἀδελφαὶ ἑταιρεῖαι αὐταί, ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν, ἡ Προνομιοῦχος, ἡ λεγομένη καὶ Ἑνιαία, καὶ ἡ Ἑταιρεία Οἰνοπνευμάτων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσιν ἕνα σύνδεσμον καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν κάμνουσι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀδιακόπως νὰ ἐπιβουλεύωνται τὰ συμφέροντα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται νὰ κάμῃ, ἀφοῦ ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν, τὸ ὁποῖον παραπέμπει τὸ Συμβούλιον τῆς Οἰνοποιητικῆς ἑταιρείας νὰ δικασθῇ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ὡς ὑπαίτιον ὅτι κατὰ τὸ 1908 τὸν Φεβρουάριον μῆνα ἔλαβε λαθραίως ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της ἓν ἑκατομμύριον λιτρῶν σταφιδοκάρπου, καὶ τὸ ἐξήγαγεν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν χωρὶς νὰ τὸ καταστήσῃ ἄχρηστον πρὸς βρῶσιν. Ἠρώτησα λοιπόν, καὶ εἶχον δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω, ἐπὶ τοιαύτης περιπτώσεως τί γίνεται κυβερνητικῶς. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἡ Ἑνιαία καὶ ἡ Οἰνοποιία ἔχουσιν εἰς χεῖράς των 50–60– 100 ἑκατομμύρια παρακρατήματος, ἀποδεικνύεται δὲ δικαστικῶς ὅτι ἐξάγουσιν ἐξ αὐτοῦ θυσιάζοντες τὴν σταφιδοπαραγωγήν· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐρευνηθῇ διοικητικῶς τί ἐγένετο τὸ ποσὸν τοῦτο;

§202Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Νὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δίκης.

§203Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀφοῦ ἔχομεν δικαστικὰ βουλεύματα, ἐξηκριβωμένον εἶναι δικαστικῶς.

§204Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν διακόψαντα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦδε ἔρευνα εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας, ἵνα ἴδωμεν ἂν εἶναι τὰ ὑπόλοιπα ἑκατομμύρια ἐντὸς αὐτῶν; Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑπάρχωσι καὶ νὰ ἔλαβον καὶ αὐτὰ τὸν ἴδιον δρόμον. Ἐκτὸς τούτου ἐν γένει διὰ τὰς παραβάσεις αὐτὰς ὑπάρχει ὀγκωδέστατος φάκελος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ συμβουλευθῶ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἐπέτρεψεν. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ὁμιλήσωσιν.

§205Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὅλοι θέλομεν νὰ ὁμιλήσωμεν.

§206Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ καὶ ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν· ἀλλὰ συγχρόνως ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρακαταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ὑπάρχουσι, καὶ νὰ ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία διεξάγεται λαθραίως, Κύριοι, πρὸς βλάβην τῆς σταφίδος.

§207Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως.

§208Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἂς ὁρισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν μία, ἀλλὰ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Παναιγειρατικοῦ συλλόγου «Πρόοδος», ὅπως κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ Προνομιοῦχος ἑταιρεία, περὶ τῆς ὁποίας γίνεται συζήτησις, εἶναι ἀναγεγραμμένη κατόπιν ὑπ’ ἀριθμὸν 16 καὶ ἐπερώτησις τοῦ κ. Π. Ἠλιοπούλου «διὰ τὰς παραβάσεις τῆς Ἑνιαίας». Λοιπὸν καθ’ ἣν περίπτωσιν ἤθελε συναινέσει ἡ Βουλή, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ ὁρισθῇ θέμα, τότε θὰ ὁρισθῇ ἓν θέμα γενικόν. Ἀνακοινῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπάρχει πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Κάβουρα, ὅστις προτείνει, ὅπως διορισθῇ, κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος, ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, καὶ παρακαλεῖ, ἵνα ἐξετάσῃ ἂν ἡ Προνομιοῦχος ἑταιρεία πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας τῆς σταφίδος παρεβίασε τὰς συμβάσεις τοῦ 1905 καὶ τοῦ 1906 πρὸς βλάβην τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν καὶ τοῦ Κράτους. Λοιπόν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς τῶν ἐννέα Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον, πρέπει νὰ ὁρισθῇ γενικώτερον θέμα. Λοιπόν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§210ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, ἐὰν θὰ κατελήγομεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἦτο δυνατὸν μόνον νὰ καταλήξωμεν μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποκρούσω ἀπολύτως τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὰ δικαιώματά της ἱδρύοντες ἐδῶ μέσα διαφόρους ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι νὰ μεταβῶσι νὰ ἐνεργήσωσι τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Ἐὰν ἀπαραίτητον εἶναι τοῦτο, δὲν θὰ εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀντιταχθῶ, ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή· πῶς θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ χωρὶς συζήτησιν; πῶς λοιπὸν προηγεῖται πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πόρισμα τῆς μακρᾶς συζητήσεως; Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀποσυρθῇ ἡ πρότασις, ἤ, ἐὰν ἐπιμένωσι, ν’ ἀπορριφθῇ.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποιοῦμαι τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσηνίας πρὸ πέντε ἡμερῶν, δὲν ἀνεκοίνωσα δὲ ταύτην ἀκριβῶς εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἔκαμον τὰς αὐτὰς παρατηρήσεις εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι προτάσεις περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι πόρισμα συζητήσεως καὶ δὲν εἶναι αὐθύπαρκτοι καὶ αὐτοτελεῖς. Λοιπὸν ἔπρεπε πρῶτον νὰ γίνῃ συζήτησις καί, ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως ἤθελε φθάσει ἡ Βουλὴ εἰς συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ παράβασις, τότε νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο ἀνακοινῶ ὅτι ὁ κ. Κάβουρας εἶπεν ὅτι ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ταύτην δὲν ἐννοεῖ νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως αὕτη. Ἐννοεῖται τώρα ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συζητήσῃ μετ’ εὐρύτητος, διότι πρέπει νὰ εἶναι σοβαραὶ αἱ παραβάσεις, διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§212Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασις πρὶν ἢ γίνῃ συζήτησις. Ὑπεβλήθη πρότασις καὶ εἶπον ὅτι, ἐὰν τὸ πόρισμα εἶναι τοιοῦτον, τότε νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς προτάσεώς μου.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐὰν ἡ συζήτησις ἐξακολουθήσῃ, προηγεῖται ὁ κ. Π. Ἡλιόπουλος.

§214Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρεμπίπτοντος τὸν λόγον.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει παρεμπῖπτον, ἀφοῦ ὁ κ. Κάβουρας ἀπέσυρε τὴν πρότασιν.

§216Α. ΧΟΪΔΑΣ. Ὑπάρχει ἡ πρότασις τοῦ κ. Θεοδωρίδου περὶ ἀναβολῆς καὶ περὶ καταθέσεως τοῦ φακέλου.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤμην ἐδῶ, ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Θεοδωρίδης, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι τὸ λέγετε καὶ τὸ ἔμαθον.

§218Α. ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ κ. Θεοδωρίδης ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλου τοῦ ὄντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὀγκωδεστάτου.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφορῶντος τὰς καταγγελλομένας παραβάσεις.

§220Α. ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα. Καὶ συγχρόνως ἐζήτησε νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡμέρα εἰδικὴ συζητήσεως, καὶ δικαίως, διότι θὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ θ’ ἀπασχοληθῇ πολὺ ἡ Βουλή.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Θεοδωρίδου, ὡς παρεμπίπτουσα καὶ ἀναβλητική, διακόπτει τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας.

§222Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω πρὸς τούτοις τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ νὰ προσκομισθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάντα τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα τὰ εὑρισκόμενα ἐν ταῖς Εἰσαγγελίαις Πατρῶν, Ναυπλίου. Καλαμῶν, καὶ ἀφορῶντα παραβάσεις τῆς Ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος. Τὰ βουλεύματα τὰ γνωρίζομεν.

§223Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ φακέλῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκεῖ ἔχετε ὅλα τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἐπιληφθῆτε καὶ σχηματίσητε γνώμην. Εἶναι περιττὸν νὰ ζητήσωμεν νέα καὶ ἀναστατώσωμεν τὰς Εἰσαγγελίας.

§224Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐὰν εἶναι πλήρη τὰ στοιχεῖα, τότε βεβαίως.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν βλέπω ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ ὁρισμοῦ ἡμέρας. Θὰ ἐτόλμων νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ἡ Δευτέρα εἶναι διὰ τὴν συζήτησιν τῆς «Ἀμοιβαίας», ἡ ὁποία θὰ καταναλώσῃ πολὺν χρόνον, νὰ ὁρίσῃ διὰ τὴν Πέμπτην τὸν ὁρισμὸν τοῦ θέματος.

§226Α. ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν θὰ μεσολαβήσῃ διάστημα ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως τοῦ φακέλου;

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πότε νομίζει ὅτι θὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον;

§228Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ Σάββατον ἢ τὴν Δευτέραν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ ὅτι μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ κατάθεσις τοῦ φακέλου.

§230Α. ΧΟΪΔΑΣ. Χρειάζεται ἓν διάστημα μετὰ τὴν κατάθεσιν.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν μεταπροσεχῆ Δευτέραν.

§232Α. ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα.

§233Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ δίκη τῆς ἑταιρείας «Ζάννου καὶ Ῥὼς» νὰ διορίσῃ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ παραστῇ ὡς πολιτικῶς ἐνάγων.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κύριε Βουλευτά, ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκάμετε σύστασιν προχθές, καὶ ἐστάλη ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴς ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν φακέλου σχετικοῦ πρὸς τὴν προμήθειαν ἐρέας. Καταθέτω τὸν φάκελον τοῦτον. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λαρίσης κ. Σχινᾶς ἠρώτησε πόσα κτήνη τοῦ στρατοῦ προσεβλήθησαν ὑπὸ μάλεως, πόσα ἐφονεύθησαν, ποία ἡ ἀξία αὐτῶν κλπ. Τὰς πληροφορίας πάσας τὰς παρέχω. Ἐρωτᾷ ἐπίσης, ἂν ὑπάρχουσι σκέψεις παρὰ τῇ Κυβερνήσει διὰ προμήθειαν νέων κτηνῶν. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δίδω ἀπάντησιν· ὅταν θὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἀνακοινώσω ταύτας. Ὁ ἕτερος ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐζήτησε πληροφορίας περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὸν ἀνθυπολοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ Δ. Γιαννακόπουλον. Παρέχω τὰς πληροφορίας ταύτας. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Γαρουφαλλιᾶς ἐπηρώτησε: «Διατί, ἐνῷ Ἕλλην ὑπήκοος ἰατρὸς ἐν Πρεβέζῃ, ἄριστος ἐπιστήμων, ἐζήτησε δι’ ἀναφορᾶς του ὑποβληθείσης πρὸ καιροῦ διὰ τοῦ Φρουραρχείου Ἀκτίου ν’ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντα ταῦτα ἐπ’ ἀμοιβῇ μικροτέρᾳ, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν του». Παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἰατρὸς Κωνστ. Λαλάκος ὄντως ἐξετέλει ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἀποσπάσματι τοῦ Ἀκτίου, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως ὅμως τοῦ ἀποκλεισμοῦ αἱ ἀρχαὶ δὲν τῷ ἐπιτρέπουσι νὰ ἐκτελέσῃ ὑπηρεσίαν, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ ὑπηρεσία διώρισεν ἕτερον ἰατρὸν ἐκ Λευκάδος μὲ μισθὸν 70 δραχμῶν μηνιαίως καὶ μὲ τὰ ὁδοιπορικά. Ὁ ἰατρὸς Λαλάκος τὴν 10 Δεκεμβρίου π. ἔ. ἀνέφερεν, ὅτι ἤρθησαν τὰ ἐμπόδια ἐκ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἐνόμισεν ὅτι οὗτος δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν λόγῳ τῆς χολέρας. Ἤδη ἐκλιπόντος τοῦ λόγου τούτου ἀναγγέλλω εὐχαρίστως εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ὁ ἰατρὸς Λαλάκος ἀναλαμβάνει ὑπηρεσίαν, διότι ἄριστα ὑπηρέτησε καὶ εὐορκώτατα ἐν τῷ παρελθόντι τὴν ὑπηρεσίαν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βινιεράτος διαγράφεται. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ἵνα ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς παραβάσεις τῆς Ἑνιαίας. Πρόκειται περὶ εἰδικοῦ θέματος.

§237Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ εἰδικοῦ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχει λάβει γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἀναμείνωμεν τίποτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τοῦτο σπεύδω ἐνώπιον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ζητῶ νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Τοῦτο λέγω, διότι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐγένετο γνωστὴ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ ψηφισμάτων καὶ διὰ συλλαλητηρίων καὶ δι’ ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ ἔτους καὶ πλέον. Ἐὰν φρονῆτε, κύριοι Βουλευταί, ἢ μᾶλλον ἐὰν φρονῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἀναβολή τις, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, βεβαίως προθύμως παραχωρῶ ταύτην· ἐὰν ὅμως δὲν θέλῃ ἀναβολήν, ἐγὼ ἔχω εἰς τὰς χεῖράς μου ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, διὰ νὰ καταστήσω γνωστὰ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, δυνάμει τῶν ὁποίων βασίζονται καὶ ἀποδεικνύονται οἱ ὀδυρμοὶ καὶ οἱ θρῆνοι ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ, διὰ νὰ ἀπηχήσωσιν εἰς τὰς ἀκοὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀναβολήν, προθύμως δίδω ταύτην.

§238Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τί ἀλαλαγμοὶ καὶ θρῆνοι καὶ γόοι!

§239Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς γνωρίζετε.

§240Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τοὺς γνωρίζομεν, ὄχι ὅμως ὡς τοὺς παριστάνετε.

§241ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις. Οὐχὶ ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ οἱ ἐπερωτῶντες τὴν ἐζήτησαν. Ἀναφέρω τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ μὴ στηρίζησθε εἰς βάσεις σφαλερὰς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας.

§242Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχω ἐπίσημα βουλεύματα τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Δογάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος.

§244Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ἀναβάλλω.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§246Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀναβάλλω.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γόντικας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§248Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀναβάλλω.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§250Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§252Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀναβάλλω.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Δράμασι. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Δ. Σκάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ὑπομνήματος τοῦ γυμνασιάρχου Σύρου.

§254Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Πολὺ ἀργά, διότι ἐψηφίσθη τὸ σχετικὸν ἄρθρον.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τριγώνης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Μαξιατῶν τῆς Ὑπάτης.

§256Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν δήμων Ὀλυμπίων καὶ Ὠλένης περὶ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν.

§258Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀναβάλλω.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος.

§260Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος.

§262Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν, ἀναβάλλω.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι, ἐὰν ἀναβληθῇ, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἀριστερόν.

§264Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀναβάλλεται.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὸ ἀριστερόν.

§266Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ναὶ μὲν ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις, ἀλλ’ αὕτη, ἐὰν ἐγίνετο, θὰ κατέληγεν εἰς ὑποβολὴν προτάσεως νόμου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ Προεδρείου νὰ συναινέσῃ νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις νόμου, ἣν ὑποβάλλω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ὑπέβαλε πρότασιν περὶ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν. Θὰ ἀποσταλῇ παράχρημα εἰς τὸ τυπογραφεῖον. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐπιτηδευματιῶν τῆς Ἀμαλιάδος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γόντικας.

§268Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι, ἂν εἴπωμεν δύο λόγια διὰ τὴν ἀναφοράν, τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν γίνῃ συζήτησις, δὲν θὰ συζητήσητε μόνον ὑμεῖς, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Οἱ ἐγγραφέντες παραιτοῦνται.

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§271Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐγὼ μόνον θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου. Τελευταίως ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Πύργου μετέβη εἰς τὴν Ἀμαλιάδα, διὰ νὰ συντάξῃ τὸν κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Ἡ ἀντίληψις τέλος πάντων αὐτοῦ ἦτο, ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς προώδευσε μέχρι σημείου τοιούτου καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι ἔφθασαν εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν εὐρωστίαν, ὥστε νὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευματιῶν κατὰ 50%. Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωνον ἑκατὸν δραχμάς, ἤδη πληρώνουσιν ἑκατὸν πεντήκοντα. Εἶναι ἴσως μοναδικὸν τὸ φαινόμενον καὶ ἀκατανόητος ἡ τακτικὴ τοῦ σχετικοῦ ἐφοριακοῦ ὑπαλλήλου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναθεωρήσῃ, εἰ δυνατόν, τὸν κατάλογον αὐτὸν τῶν ἐπιτηδευματιῶν τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον μᾶς ἐτηλεγράφησαν ἐπανειλημμένως, ὅτι θὰ προβῶσιν εἰς συγκρότησιν συλλαλητηρίων, ἡμεῖς δὲ τοῖς εἴπομεν νὰ ἡσυχάσωσιν ἐφ’ ὅσον ἔχουσιν ἀντιπροσώπους ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ δίκαια παράπονά των.

§272Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Πρόκειται νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματά των.

§273Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τοὺς εἴπομεν λοιπὸν νὰ μείνωσιν ἥσυχοι. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τῶν συμπολιτῶν μας, καθόσον αὕτη εἶναι δεδικαιολογημένη ἀρκούντως. Δὲν πιστεύω ἡ Ἀμαλιὰς νὰ ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον οἰκονομικὸν σημεῖον, ὥστε νὰ ἀνθέξῃ μὲ μίαν φορολογίαν πεντήκοντα τοῖς ἑκατόν. Ἐλπίζω, ὅτι κατόπιν ὅλων αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ υἱοθετήσῃ τὴν αἴτησιν αὐτῶν.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀγαπητὸς εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§275Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς πράγματος, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ, ἂν καὶ ἡ ὑπηρεσία ἠσχολήθη νὰ τὸ θεραπεύσῃ, εἰμὴ διὰ τῆς ὑποβολῆς εἰδικοῦ νόμου ἐπιτρέποντος παράτασιν. Νομίζω, ὅτι μετέβη εἷς ἐπιθεωρητὴς οἰκονομικὸς ἐν Ἀμαλιάδι μετὰ ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐσχημάτισαν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ κατάταξις κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ὑπερδιπλασίως καὶ ὑπερτριπλασίως ηὔξησαν διά τινας τὰ ἐπιτηδεύματα. Ἐγένετο γνωστὴ ἡ αὔξησις αὐτὴ εἴς τινας τῶν ἐπιτηδευματιῶν, δυστυχῶς δὲ ἕνεκα τῶν ἀτελειῶν τοῦ νόμου δὲν ἐπέρχεται πλήρης ἡ γνῶσις τῆς αὐξήσεως εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας. Ἡ δὲ ἀτέλεια τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι αἱ εἰδοποιήσεις γίνονται διὰ τοιχοκολλήσεως, ὅπως λέγει ὁ νόμος, εἰς τὴν αἴθουσαν ἢ εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Δημαρχείου. Φαντάζεταί τις, ἂν εἶναι δυνατὸν κάθε πολίτης νὰ ἐπισκέπτηται καθ’ ἡμέραν τὸ δημαρχικὸν κατάστημα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τώρα, ὁπότε λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἐπιδόσεως τῶν δικογράφων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφορμή, ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς βελτίωσιν τοῦ νόμου. Ὁσάκις δηλαδὴ ἐπέρχεται αὔξησις τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἡ γνωστοποίησις τῆς αὐξήσεως νὰ γίνεται διὰ κλητήρων, δύναται δὲ νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοῦ ταχυδρομείου, διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη εἰς τὴν συγκεκριμένην ὑπόθεσιν ταύτην. Ὅσοι ἐκ τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἀμαλιάδος ἔλαβον γνῶσιν τῆς αὐξήσεως ὑπέβαλον κατὰ τὸν νόμον ἐνστάσεις. Συνῆλθεν ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ καὶ ἀπήλλαξεν ὅλους, ὅσοι εἶχον κάμει ἐνστάσεις, κατὰ περίεργον φαινόμενον, τοὺς ἀπήλλαξεν ὄχι ἐντελῶς, ἀλλ’ ἐπανέφερε τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου ἦσαν πρότερον, ἀλλὰ τὰ τέσσαρα πέμπτα ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπιτηδεύματός των καὶ συνεπῶς δὲν εἶχον ὑποβάλει ἐνστάσεις, σήμερον ἐπιβαρύνονται μὲ φόρον ἐπιτηδεύματος διπλάσιον διὰ τρία ἔτη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον θεραπεία τῆς ἀδικίας ταύτης εἰμὴ νὰ δοθῇ παράτασις, ὥστε οἱ ἄνθρωποι νὰ ὑποβάλωσιν ἐνστάσεις, αἵτινες νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου καὶ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς. Καί, ἂν μὲν ἔχωσι δίκαιον, νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάλογος θεραπεία, ἄλλως νὰ μένωσι τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου ἦσαν. Οὐδεὶς λόγος συνετέλεσεν, ὥστε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν αὔξησιν καὶ τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν δεικνύουσιν οἱ ὑπάλληλοι, ὥστε νὰ βλέπωσιν, ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι τῆς Ἀμαλιάδος οἰκονομικῶς ἀνθοῦσι. Νομίζουσιν οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἐφορίας, ὅτι φροντίζουσι περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, οὕτω πράττοντες, ἐνῷ ποσῶς δὲν φροντίζουσιν, ὅταν ζητῶσι νὰ λάβωσι χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεισφέρῃ ὁ φορολογούμενος. Ζητοῦσιν οἱ ὑπάλληλοι τοιαῦτα βάρη ἀπὸ τοὺς ἐπιτηδευματίας τῆς Ἀμαλιάδος μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῆς Ἀμαλιάδος, τῆς ὁποίας ἡ κατάστασις εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχει δὲ ἀπὸ τοῦ 1909 καὶ πρόσθετον ἀτύχημα. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐγένοντο σεισμοί, οἵτινες ἔφερον μεγίστας καταστροφὰς εἰς τὸν τόπον, διὰ τὸν ὁποῖον οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη, οὔτε ἀρωγὴ ἐδόθη εἰς αὐτούς, οὔτε ἠξίωσαν τοιαύτην, οὐχ ἧττον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ πίστις δὲν ἐκλονίσθη; Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἀνθεῖ καὶ δὲν προοδεύει ὁ τόπος αὐτός, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ ἐπιπροσθέτου ἀτυχήματος ἀτυχῶς ὠπισθοδρόμησε. Μετὰ τοιαύτην λοιπὸν κατάστασιν ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ βεβαιοῖ ἀντίθετα πράγματα, τοὐλάχιστον τὰ φαντάζεται, καὶ αὐξάνει εἰς τὸ ὑπερδιπλάσιον τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, διαμαρτύρονται οἱ κάτοικοι, τηλεγραφοῦσι πρὸς ἡμᾶς καὶ ὑμᾶς, ἀναγνωρίζομεν πληρέστατα τὸ δίκαιόν των, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπεύσωμεν αὐτὸ κατ’ ἄλλον τρόπον εἰμὴ ἐὰν ὑμεῖς ἀποφασίσητε νὰ εἰσαγάγητε νόμον ἐπιτρέποντα τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεως εἰς τοὺς μὴ λαβόντας γνῶσιν. Ἐὰν καὶ σεῖς ἀποφασίσητε καὶ ἡ Βουλὴ συγκατανεύσῃ, πρέπει νὰ λάβητε μέτρον, διότι οἱ ἄνθρωποι μὴ δυνάμενοι νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἀνώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνον, θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματά των ἢ θὰ πωλήσωσιν ὅ,τι ἔχουσιν, ἵνα πληρώσωσι καὶ ἀποφυλακισθῶσι οἱ φυλακισθέντες ἢ φυλακισθησόμενοι.

§276Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐκείνων βεβαίως δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον, διότι ὅλα ἐγένοντο νομίμως, εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι παραπονοῦνται ἄνθρωποι καταταχθέντες εἰς τὴν κατωτάτην τάξιν. Αἱ ἀρχαὶ ἐκεῖ, ὁ δήμαρχος κ.λ.π. συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλαι αἱ ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ εἶπον οἱ κ. κ. Βουλευταί, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐγνώριζον τὸν νόμον.

§277Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἰσχυρίσθημεν ἄγνοιαν νόμου, ἀλλ’ ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς διασκευῆς.

§278Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οἱ κάτοικοι ἐγνώριζον πολὺ καλὰ τοῦτο καὶ ὤφειλον νὰ λάβωσι μέτρα, ἵνα ὑποβάλωσιν ἐνστάσεις. Ὅλα ἐγένοντο νομίμως. Καὶ ἐνόσῳ ἔχομεν νόμον ἐφαρμοζόμενον, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρατείνωμεν τὰς προθεσμίας, τὰ πράγματα ἐγένοντο νομίμως... Ἔχω ὡρισμένα παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα οἱ πλεῖστοι τῶν παραπονουμένων εἶναι ἐκ τῶν κατατεταγμένων εἰς τὴν κατωτάτην βαθμίδα τῶν ἐπιτηδευματιῶν.

§279ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε. Ἐγγεγραμμένοι εἶναι οἱ κ. κ. Γκλαβᾶς, Ἀγαπητὸς καὶ Γόντικας. Ὁ κ. Τριγώνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Γιαννακοπούλου.

§281ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὁ ἐν λόγῳ ἀνθυπολοχαγὸς κ. Γιαννακόπουλος, ὅτε ἐπῆλθε πυρκαϊὰ εἰς τὸν οἶκον τοῦ μοιράρχου καὶ ἐκινδύνευεν ἡ οἰκογένειά του, τὰ τέκνα του καὶ τὸ ἀρχεῖον, αὐτὸς ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς οἰκίας ἐκείνης καὶ κατώρθωσε καὶ τὴν οἰκογένειαν νὰ σώσῃ καὶ τὰ παιδία καὶ τὰ ἔγγραφα. Ἡ ἀνικανότης του λοιπὸν ἐπῆλθεν ἕνεκα τοιούτων λόγων, δι’ οὓς τῷ ὠφείλετο καὶ ἔπαινος, καὶ λόγῳ ταύτης ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὅμως νὰ λάβῃ ὅλην τὴν σύνταξιν, διότι κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἔπαθε, ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ λόγους κοινωνικούς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ.

§282ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν δίδει τὸ ἔγγραφον, καὶ ἥτις ἀναφέρει ὅτι ἐγένετο προσφυγὴ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεως, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀνεγνώρισεν ὅτι οὗτος ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμω;

§283ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Νὰ φέρητε νόμον.

§284ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δι’ ἓν πρόσωπον;

§285ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἶναι δυστυχὴς ἄνθρωπος.

§286ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ τί νὰ κάμω;

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ καταδίκου Κουβαρᾶ οἱ κ. κ. Ξηρός. Ἀπών. Τριγώνης.

§288ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ Μεσολογγίου ὁ κ. Χρυσόγελος. Ἀπών. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μενιδίου ὁ κ. Νέγρης.

§290Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν συμπολιτῶν μου ἀφορᾷ τὴν παράκλησιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. Τὴν παράκλησιν ταύτην ὑποστηρίζω τοσούτῳ προθυμότερον, ὅσῳ δὲν βλέπω καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ φόρου τούτου. Τὰς σκέψεις ταύτας θέλω ὑποβάλει πρὸς ὑμᾶς ἐν ὀλίγαις λέξεσιν.

§291Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ πρέπει νὰ συζητηθῇ τότε, ὁπόταν θὰ συζητήσωμεν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§292Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω.

§293Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀλλὰ παρέλκουσιν.

§294Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι πρῶτον καὶ κύριον ζήτημα εἶναι ὄχι νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἡ φορολογία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι, ἀλλ’ ἂν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς φορολογίας. Καὶ τοῦτο θὰ ἐξετάσω, ἐξετάζων ἐν ὀλίγοις τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἄρχομαι ἀκριβῶς ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1910, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ περισσῆς ἀληθῶς εἰλικρινείας ἔχει ἐκθέσει εἰσηγούμενος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κατ’ αὐτὸν παρουσιάζονται ὡς δαπάναι λίαν πιθαναὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1910 ἔτους 134.290.000. Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐκθέσει ἀναφέρει ποῖα εἶναι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα αὐξάνονται κατὰ τὸ 1911, καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἐλαττούμενα. Καὶ τὰ μὲν πρῶτα ἀνέρχονται εἰς 7.664.107 κατὰ τὸν κάτωθι πίνακα.

Ἀλλ’ εἰς τὰ ποσὰ ταῦτα ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐξελέγξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρουσιάζει εἰς τὰς συντάξεις 683.500. Δέον νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ 175.000, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν τελευταῖον νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Δι’ αὐτῶν αὐξάνονται αἱ δαπάναι ἐκ συντάξεων τῆς χρήσεως 1910 κατὰ 175.000 δρ., ἄρα καὶ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ 1910 καὶ 1911 ἐλαττοῦται κατὰ 175.000.

§295Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα ῥητῶς ὅτι συγκρίνω Προϋπολογισμὸν πρὸς Προϋπολογισμόν· ὄχι Προϋπολογισμὸν πρὸς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἑπομένως δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς 175.000, τὰς ὁποίας δι’ εἰδικοῦ νόμου αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἔλαβον.

§296Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν κατακρίνω ὑμᾶς τὸ παράπαν. Ἐγὼ ὅμως ὤφειλον διὰ τὸν συλλογισμὸν τὸν ἰδικόν μου νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Δεύτερον ἀναφέρεται περιπλέον δαπάνη 200.000 δρ. ἐκ τῶν χορηγουμένων διὰ τοὺς δήμους ἀπέναντι τοῦ καταργηθέντος φόρου τῶν ἀμπέλων. Ἐπίσης καὶ 50.000 δρ. χορηγουμένας εἰς τὰ ταμεῖα ἀμύνης τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ἀλλ’ ἀνατρέξας εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910 καὶ προσθέσας καὶ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις τοῦ τελευταίου νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἀποδόσεων, καὶ παραβάλλων τὸ κεφάλαιον τοῦτο μὲ τὸ τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὰ δύο ἀνωτέρω κονδύλια, ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκω περισσεύματα, ἀλλ’ εὑρίσκω ὅτι τὸ κεφάλαιον τῶν ἀποδόσεων τοῦ 1910 ὑπερέχει τοῦ κεφαλαίου τοῦ 1911 κατὰ 200.000, ὥστε εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀφαιρέσω τὰς 250.000 δρ. καὶ ἐκεῖθεν, ὡς καὶ ἑτέρας 200.000. Τρίτον τὸν αὐτὸν συλλογισμὸν πράττω διὰ τὰς δαπάνας τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων· λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν πάλιν τὰς συμπληρωματικὰς πιστώσεις εὑρίσκω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσθέσω 355.000, ἀλλὰ 198.000. Ἐπίσης καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναφέρεται ὅτι θὰ ἔχωμεν περιπλέον δαπάνας 842.000. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς προστεθῶσιν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1910 βλέπομεν ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ 1910 εἶναι ἴσαι πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ 1911. Δέον ὅθεν νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ 842.000 δρ. Τὸν αὐτὸν συλλογισμὸν κάμνων καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας βλέπω ὅτι καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ 157.000, τὸ ἰσότιμον τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἐπίσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς περιπλέον δαπάνας τοῦ 1911 ἕνεκα τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τοῦ 1911 κατὰ 201.000. Οὕτω τὸ ποσόν, κατὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ 1910, περιορίζονται μόνον εἰς 563.000. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου μέρους ὑποδεικνύονται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐλαττώσεις δαπανῶν ἐξ ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων 1.275.000 (ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου 465.000, ἐξ ἀποζημιώσεων κτημάτων 228.000 καὶ ὄχι 228.000, ὅσαι σημειοῦνται ἐν τῇ ἐκθέσει κατὰ λάθος)· ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐπίσης 168.000, καὶ φθάνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπως εὕρω δὲ κατὰ τί διαφέρει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, σκέπτομαι οὕτω· Ψηφισθέντα ποσὰ τοῦ ἔτους 1910. 11.984.000· ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις 50.000, τὸ ὅλον 12.034.000· ἀφαιρῶ τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, τὰς ὁποίας σημειοῦτε ὑμεῖς, 2.200.000, καὶ μένει ὡς δαπάνη τοῦ 1910 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν 9.834.000, ἐξ ὧν ἀφαιρῶ καὶ τὰς δαπάνας τῶν παλαιῶν χρήσεων 60.000, διότι ταύτας θὰ τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν ἐν συνόλῳ εἰς τὸ τέλος, καὶ μένει οὕτως ἄνευ τῶν δαπανῶν παλαιῶν χρήσεων ἡ δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν 9.773.800. Ἀπέναντι τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ 8.329.000, δηλαδὴ ποσὸν ὀλιγώτερον, καὶ μᾶς ἐξήγησε τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργός, διότι 1.766.000 ἐκ τῶν δαπανῶν μεταβαίνει εἰς χρέωσιν τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου καὶ διότι 500.000 ὡς ἔγγιστα ὑπάρχουσιν ὀλιγώτεραι ἐκ τῶν μισθῶν τῶν ναυτῶν καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ὡς ἐκ τούτου βλέπομεν ὅτι θὰ παρουσιάσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὀλιγωτέραν δαπάνην ἢ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1910, ἤτοι 1.444.000. Καὶ τέλος τὸ 1910 παρουσιάζει ἐκ παλαιῶν χρήσεων περισσοτέρας δαπάνας 4.947.000. Οὕτω τὸ 1911 ἔχει ὀλιγωτέρας δαπάνας ἐν συνόλῳ 8.628.000· ἀφαιροῦμεν ἐξ αὐτῶν τὸ ποσὸν τῶν 5.637.000 περιπλέον δαπανῶν καὶ βλέπομεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ 1910, ὅπως εὕρωμεν τὰς τοῦ 1911, κατὰ 2.996.000, δηλαδὴ κατὰ 3 σχεδὸν ἑκατομμύρια. Εἴδομεν προηγουμένως κατὰ τὰς σημειώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1910 θὰ ἀνέρχηται εἰς 134.290.000· ἂν ἀφαιρέσωμεν τὰ 2.991.000, ἔχομεν ὡς ποσὸν δαπανῶν τοῦ 1911 ἔτους 131.300.000. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα παραδέχομαι ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται, εἶναι ἀκριβῆ, διότι, Κύριοι, ἀνομολογῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ αὑτῆς ἔδειξε πληρεστάτην εἰλικρίνειαν καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας· περὶ τούτου δ’ ἐπείσθην τελείως. Λοιπὸν τὰ ἔσοδα παρουσιάζονται ὡς ἀνερχόμενα εἰς 136.277.000· ἂν ἀφαιρέσωμεν τοὺς νέους φόρους ἐκ 5.100.000, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 131.177.000, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἀνευρίσκω ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων τὸν φόρον μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων (τῶν τσιφλικίων), ὅστις ὑπολογίζεται εἰς 200.000, ἀναγκαστικῶς, ἀφοῦ ἀφαιρέσωμεν τὰ ἔσοδα τῶν δύο νομοσχεδίων τῶν φορολογικῶν, πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὸν φόρον τοῦτον, καὶ οὕτω φθάνομεν εἰς ἔσοδα 131.377.000, ἐνῷ θὰ ἔχωμεν δαπάνας 131.300.000, δηλαδὴ ἐκ τῶν δύο νέων νομοσχεδίων ἔχομεν ἰσοζύγιον. Βεβαίως, Κύριοι, θὰ μοὶ θέσητε δύο ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Τὰ ἄνω ἀποτελέσματα φαίνονται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἀντίφασις αἴρεται εὐκόλως. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἵνα μὴ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν, αὐξάνει ἅπαντα τὰ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων κατὰ μικρόν τι ποσοστόν· τοῦτο τακτικὰ γίνεται ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων· τὰ ποσὰ δὲ ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μένουσιν ὡς ἀδιάθετοι πιστώσεις. Ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως ἔχει ὡς ἄμεσον συνέπειαν, ὅτι ἐξογκουμένων οὕτω τῶν δαπανῶν ταράσσεται ἡ ἰσορροπία τοῦ Ἰσολογισμοῦ καὶ τότε αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις τί ἐσκέπτοντο; Ὁτὲ μὲν ἠλάττωνον κεφάλαιά τινα τῶν δαπανῶν, ἐκεῖνα ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῖς ἐπιτρέπει νὰ αὐξήσωσι διὰ Β. Διαταγμάτων, καὶ οὕτω μετὰ ταῦτα ἠναγκάζοντο νὰ ζητήσωσι τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, ὁτὲ δὲ ηὔξανον τὰ ἔξοδα καὶ ἄλλοτε ἔπραττον καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο. Ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν λίαν ὀρθῶς ποιοῦσα καὶ δεικνύουσα ἐνταῦθα τὴν εἰλικρίνειαν αὑτῆς ἀπέφυγε νὰ καταφύγῃ εἰς τοιαῦτα μέσα· ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθη, ὅπως καλύψῃ τὴν διατάραξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις θέλει προέλθει ἐκ τῆς μερικῆς ἐξογκώσεως διαφόρων ἄρθρων τῆς κατεργαζομένης τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, νὰ ἀναγράψῃ τὸ ἐκ τῶν δύο νέων νομοσχεδίων ἔσοδον, καὶ οὕτω δικαιολογεῖται πληρέστατα ἡ ἀσυμφωνία ἡ φαινομένη μεταξὺ τῶν ὑπολογισμῶν ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις εἶναι ἀσυμφωνία ἐντελῶς φαινομενική.

§297Γ. ΠΩΠ. Θὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλας ἀναπληρωματικὰς διὰ τὸ 1910.

§298Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ἔλθω εἰς τοῦτο. Τὸ ἕτερον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ μοὶ κάμῃ, εἶναι τὸ ἑξῆς· Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ τὸ 1909 εἶχεν ἔλλειμμα, καὶ ἔλλειμμα σπουδαῖον, τὸ 1910 νὰ παρουσιάζηται μὲ πλῆρες ἰσοζύγιον, ἐνῷ ἔχομεν δαπάνας μεγαλειτέρας. Εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο θὰ ἀπαντήσω ἐπίσης μὲ ἐλαχίστας λέξεις. Τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως τοῦ 1909 ἐκ τακτικῶν ἐσόδων, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δυστυχῶς τὴν διαδήλωσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀκόμη, κύριε Ὑπουργέ, δὲν τὴν ἔχομεν....

§299Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ τὴν ἔχητε ἐντὸς ὀλίγου.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἂν τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ εἶναι εἰς τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μενιδίου.

§301Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως ὑποστηρίζων τὴν ἀναφορὰν θέλω νὰ πείσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἄλλως δὲν ἔχω καὶ πολλὰ νὰ προσθέσω.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁπλῶς σᾶς τὸ εἶπον, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κάμω παρατήρησιν.

§303Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔλεγον ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῶν τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ 1909 εἶναι 5,738,000, ἀλλὰ τὰ ἔξοδα ηὔξησαν ἀπὸ τότε τὸ ποσὸν τῶν 121,482,000, οἷα ἦσαν τὰ ἔσοδα μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει σημειουμένου εἰκονικοῦ ἐσόδου τῶν 846,958 δραχμῶν, εἰς 131,177,000, δηλαδὴ σχεδὸν κατὰ 10,000,000.

§304Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἄνευ τῶν δύο φόρων;

§305Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἄνευ τῶν δύο φόρων· ἀλλὰ τὸ μὲν ἕνεκα τῶν φόρων τῶν ψηφισθέντων κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἐξ 6,572,000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐκ τῆς τελωνειακῆς αὐξήσεως, ἡ ὁποία εἶναι παμμεγίστη, ἀνέρχεται σχεδὸν εἰς 4½ ἑκατομμύρια, καὶ οὕτω δικαιολογεῖται ὅτι τὸ 1911 δὲν παρουσιάζει ἔλλειμμα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ 1909 εἶχε δαπάνας 2,000,000 διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ εἶχε καὶ ἐξωτερικὰς δαπάνας 640,000 περιπλέον. Ὥστε, Κύριοι, δι’ αὐτῶν τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθηκα, βλέπομεν ὅτι δὲν φαίνονται ἀναγκαῖα τὰ δύο νομοσχέδια. Ἀλλὰ βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι εὑρισκόμεθα καθημερινῶς ἐνώπιον δαπανῶν ἐκτάκτων καὶ ὅτι πολὺ πιθανῶς θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ζητήσωμεν δύο ἢ τρία ἑκατομμύρια χάριν τῶν προσφύγων. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου οὐδεὶς θὰ ὑπάρξῃ, ὅστις θὰ ἀντείπῃ, ἂν τῳόντι οἱ πρόσφυγες εὑρίσκωνται εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, προκειμένου νὰ προσθέσωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἔστω αὐτὰ τὰ τρία ἑκατομύρια, ἔστω καὶ ἄλλα τινὰ ἔκτακτα ἔξοδα, εἶναι δίκαιον νὰ ζητήσωμεν φόρον ἐτήσιον ἴσον μὲ τὴν ἔκτακτον αὐτὴν δαπάνην; Αὐτὸ βεβαίως οὐδεὶς θὰ τὸ παραδεχθῇ. Θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ζητήσωμεν τὸν τόκον καὶ χρεολύσιον τοῦ ποσοῦ. Τὸ αὐτὸ θὰ εἴπω καὶ διὰ μυρίας ἄλλας δαπάνας ἐκτάκτους, ὡς διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Ἀνακτόρων, διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν βασιλικῶν στάβλων· αὐταὶ εἶναι δαπάναι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ καλυφθῶσι διὰ νέου φόρου, ἀλλὰ διὰ τοῦ τόκου καὶ χρεολυσίου τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται δι’ αὐτάς. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὡμίλησα, Κύριοι, διὰ τὰς δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω καὶ διὰ τὰς ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δαπάνας· εἶναι αἱ προερχόμεναι ἐκ τῶν προκαταβολῶν εἰς τοὺς δήμους, καὶ τελευταίως δυστυχῶς ἐξ ὀφειλῶν τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ ταμείου, δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 2,000,000, ὡς ἔγγιστα, καὶ ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει ἀνάγκη ἐσόδων νέων πρὸς κάλυψιν αὐτῶν. Πρὸς κάλυψιν τούτων ἔχομεν τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοῶ νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ....

§306Γ. ΠΩΠ. Ὅπως ἔχει;

§307Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο, ἀλλὰ τροποποιούμενος κατὰ τὸ βέλτιον. Ὁπωσδήποτε ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ, καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλετε δυνηθῇ νὰ εἰσπράξητε ἐκ τούτου ἄνω τοῦ ἑκατομμυρίου, προκειμένου δὲ νὰ ἔχητε ἀνάγκην ἄλλου ἑκατομμυρίου, δύνασθε νὰ ἐξεύρητε αὐτὸ διὰ φόρου, τὸν ὁποῖον λίαν εὐχαρίστως θὰ ἀπεδέχετο ὁ λαός, ἐπιβάλλοντες δηλαδὴ εἰς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, τὰ ὁποῖα ἀφήσατε τελείως ἀφορολόγητα, ἕνα φόρον κεφαλικόν, ὅπως ἐπιβάλλεται εἰς ὅλα τὰ μεγάλα ζῷα. Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη εἶναι 240,000, ἐπιβάλλετε ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων ἕνα κεφαλικὸν φόρον τεσσάρων δραχμῶν κατὰ κεφαλὴν καὶ εὑρίσκετε ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον, καὶ οὕτω καλύπτετε καὶ τὰς ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δαπάνας. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἐνόμιζον ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἐκθέσω εἰς ὑμᾶς, χωρὶς νὰ ἐπεκταθῶ τὸ παράπαν ἐπὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, διότι πρῶτον δὲν μένει καιρὸς νὰ ἀναπτύξω ταῦτα σήμερον καὶ δεύτερον εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἀναπτύξω, ἂν τοῦτο τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, ὡς ἐλπίζω.

§308Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα διὰ τὸν ἔπαινον, τὸν ὁποῖον μοὶ ἀπένειμεν, ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, μετὰ τῆς ὁποίας προσεπάθησα νὰ καταρτίσω τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ὑπέπεσα εἰς ἓν μέγα λάθος. Διὰ πρώτην φορὰν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεδίωξε νὰ δώσῃ μίαν εἰκόνα τοῦ Ἀπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους· τοῦτο ἔκαμε τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα νὰ χωρήσῃ περαιτέρω, νὰ προβῇ εἰς τὸ λίαν παρακεκινδυνευμένον, νὰ κάμῃ τὸν Ἀπολογισμὸν ἔτους, οὗ ὁ Προϋπολογισμὸς ἀκόμη δὲν ἐψηφίσθη! Καί, ἂν τὸ ὅπερ ἐγὼ ἔπραξα δὲν τὸ ἔπραξα ἄνευ μεγάλου δισταγμοῦ, βεβαίως τὸ πρᾶγμα εἶναι καταφανές, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ δείξω εἰς τὴν Βουλὴν τί προβλέπω περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ 1910, ποῦ βαίνομεν, ἵνα μὴ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβαινεν ἄλλοτε, νὰ παρουσιάζωνται δηλαδὴ Προϋπολογισμοὶ ἐν περισσεύμασιν, ἐνῷ ἔχαινε τὸ ἔλλειμμα τοῦ τρέχοντος ἔτους, χωρὶς νὰ τὸ βλέπῃ οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ὁ λαός. Ἀλλ’ Ἀπολογισμὸν τοῦ 1911 οὔτε τολμῶ νὰ διανοηθῶ νὰ κάμω. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀκολουθήσω εἰς τοῦτο.

§309ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν νέων δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§311Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἔλθω εἰς τὸ θέμα ἐκ νέου καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὰς ἰδέας του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκεῖ θ’ ἀπαντήσω λεπτομερῶς, διότι εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς πολλοὺς λογαριασμοὺς καὶ τὰς ἐπανειλημμένας προσθαφαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμετε, δὲν ἠδυνήθην νὰ σᾶς παρακολουθήσω ἐν λεπτομερείᾳ.

§312Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ τὰς ὑποβάλω σήμερον, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ τὰς μελετήσητε.

§313Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ. Θὰ ἔλθῃ λοιπὸν τὸ πρᾶγμα ἐκ νέου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἓν μόνον δύναμαι νὰ εἴπω. Ἐὰν ὁμολογῆτε ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ ἐτῶν συνετάχθη Προϋπολογισμὸς ἐν εἰλικρινείᾳ —καίτοι διετελέσατε καὶ ὑμεῖς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν....

§314Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αὐτὸ ἦτο περιττὸν νὰ τὸ εἴπητε, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος.

§315Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐὰν λοιπὸν ὁμολογῆτε ὅτι εἰλικρινῶς συνετάχθη ὁ Προϋπολογισμός, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι μετὰ μεγάλης προσοχῆς ἀνέγραψα ὅλας τὰς δαπάνας, φρονῶ δὲ ὅτι αἱ δαπάναι αὐταὶ δὲν εἶναι εἰκονικαὶ ἐπὶ πλέον, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀληθεῖς. Ὅταν μελετήσητε τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἴδητε ὅτι ἠκολούθησα τὰς πραγματικὰς κατὰ τὸ παρελθὸν δαπάνας, τὰς πραγματικάς, ὄχι τὰς διὰ προσθαφαιρέσεων ὑπολογιζομένας. Θὰ ἴδητε κατ’ ἄρθρον ὅτι, ἂν εἰς τὸ δεῖνα ἄρθρον ἐδαπανήθησαν 70,000 δρ. κατὰ τὸ παρελθὸν ἢ προπαρελθὸν ἔτος, τόσα περίπου ἀνεγράφησαν κατὰ τὸ 1911, διότι ἠθέλησα νὰ ἀκολουθήσω τὰς ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν ἐξαγομένας δαπάνας. Ἀλλὰ βαίνω πέρα τοῦ θέματος, ὅπερ ἀνεπτύχθη αὐτὴν τὴν στιγμήν — δὲν πρόκειται περὶ Προϋπολογισμοῦ· πρόκειται περὶ τῶν ἀρχῶν, ἃς ἀνεπτύξατε. Καί, ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν περίσσευμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, σᾶς ἐρωτῶ· εἶναι δίκαιον ἡ παραγωγὴ ἡ ἐκ τοῦ σίτου νὰ μένῃ ἀφορολόγητος, ὅτε ὅλοι οἱ ἄλλοι Ἕλληνες παραγωγοὶ πληρώνωσι τόσους φόρους;

§316Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς ἄλλους.

§317Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο αὐτό.

§318Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον; Ἀλλὰ θὰ θίξω τὸ ζήτημα ἀκόμη σπουδαιότερον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὡμιλήσατε καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὑποθέσατε ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν ἰσοζύγιον δι’ αὐτῶν τῶν ὀλίγων μέτρων, τὰ ὁποῖα μοὶ προτείνετε. Αὐτὸς εἶναι ὁ βίος ὁ μέλλων τῆς Ἑλλάδος; πρόκειται νὰ εὐχαριστηθῶμεν μὲ ἓν μικρὸν καὶ πτωχὸν ἰσοζύγιον ἢ ἔχομεν ὑποχρέωσιν πρὸς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τόσας θυσίας καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη ἴδει τίποτε ἐξ ὅσων ἐπανειλημμένως τῷ ὑπεσχέθησαν; Πρόκειται νὰ φυτοζωήσωμεν, πρόκειται ν’ ἀρκεσθῶμεν μὲ τὸ 1,000,000, τὸ ὁποῖον ηὕρετε, ἢ ἔχομεν ὑποχρέωσιν ν’ αὐξήσωμεν τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, νὰ δώσωμεν καλλιτέραν ἀσφάλειαν, καλλιτέραν δικαιοσύνην καὶ νὰ κάμωμεν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔγιναν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἅπερ ἐξακολουθεῖ ν’ ἀναμένῃ ὁ λαός;

§319Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα λαμβάνει πολιτικὸν χαρακτῆρα. Παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε, ἐκτὸς ἂν νομίζητε ὅτι ἀνήκετε εἰς τὸ παρελθὸν καὶ θέλετε ν’ ἀπαντήσητε διὰ λογαριασμὸν τοῦ παρελθόντος.

§321Γ. ΠΩΠ. Αὐτὰ λέγονται διὰ τὴν Βουλὴν ἢ διὰ τοὺς κατοίκους Μενιδίου;

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε πρὸς τὸν κ. Νέγρην, ὁ ὁποῖος ηὔρυνε τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ τὸν κ. Νέγρην ἀφῆκα ν’ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα τοῦτο, διότι δὲν εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην νὰ τὸν ἀκούσωμεν διὰ μακρῶν ἀγορεύοντα, ἀλλὰ δὲν δύνασθε σεῖς ν’ ἀποκτήσητε δικαιώματα ἐκ μιᾶς εὐκολίας, ἡ ὁποία παρεσχέθη, ἐκτὸς ἂν θέλητε νὰ γίνητε ἀπολογητὴς τοῦ κατηγορουμένου παρελθόντος.

§323Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχομεν ἄλλους ν’ ἀπολογηθῶσι.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρελθόντος συμφωνοῦμεν ὅλοι καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσωμεν. Σεῖς ἀνήκετε εἰς τὸ παρελθὸν ὡς καὶ ἐγώ, καὶ ἑπομένως θὰ ἀντικρούσητε τὸν κ. Ὑπουργόν.

§325Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδένα λόγον ἔχω νὰ ὑπερασπίσω τὸν παρελθόν, ἐγὼ δὲν ὑπηρέτησα τὸ παρελθὸν ὡς κυβερνήτης, τὸ ὑπηρέτησα ὡς Βουλευτής, καὶ ἐνθυμεῖσθε κατὰ τίνα τρόπον.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι διὰ τὸ παρελθὸν ἐνδιαφέρονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν εὐδοκίμως νὰ τὸ ἀντιπολιτευθῶσιν.

§327Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠναγκάσθην νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Νέγρην εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι τὸ ἔθηκεν οὕτω, καὶ θέσας οὕτω τὸ ζήτημα παρουσίασεν ἕνα Προϋπολογισμὸν ἔχοντα κατ’ αὐτὸν μέγα πιθανὸν περίσσευμα, ἵνα καταδείξῃ ὅτι ἀδίκως ζητοῦνται νέοι φόροι ἀπὸ τὸν λαόν. Ἠναγκάσθην νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ δίκαιον τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ σπειρομένων γαιῶν, διότι, ὡς εἶπον, δὲν πρόκειται νὰ καταρτισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐν ἰσοζυγίῳ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ φυτοζωήσωμεν. Ἀλλὰ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ προκαλέσητε νῦν, θὰ τὴν δεχθῶ μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως τὴν ὥραν, καθ’ ἣν θὰ συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός, καὶ ὄχι μόνον αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἄλλην. Βεβαίως οὔτε ἡ παροῦσα ὥρα εἶναι κατάλληλος, οὔτε ἡ ὑποβληθεῖσα ἀναφορὰ ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ σᾶς ὠθήσῃ νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν εἰσήγησιν περὶ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον καθ’ ὑμᾶς παρουσιάζεται ἐμοῦ ἀγνοοῦντος τὸ πᾶν!

§328Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνόμισεν ὅτι ἠθέλησα ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ φέρω μομφὴν κατ’ αὐτοῦ. Λέγω τοῦτο, διότι μετὰ λύπης ἤκουσα αὐτὸν νὰ ῥίψῃ ὑπαινιγμόν τινα ἐναντίον μου, νομίζω, ἀδίκως. Ὅτι δηλαδὴ τῷ 1902 ἔπραξα καὶ ἐγὼ ὅ,τι ἔπραξαν καὶ οἱ ἄλλοι. Ἀκριβῶς τῷ 1902 θελήσας νὰ πράξω ὅ,τι ἐπράξατε ὑμεῖς εὑρέθην εἰς μεγίστην δυσχέρειαν, διότι μὴ θέλων νὰ ἐργασθῶ ἀνειλικρινῶς εὑρέθην ἐνώπιον Προϋπολογισμοῦ παρουσιάζοντος ἔλλειμμα. Καὶ τί, Κύριοι, τότε ἐσκέφθην, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἦτο ἐντελῶς κανονικόν, ἀλλ’ ἦτο πάντοτε εἰλικρινές; Οὐδεὶς εἰσέτι εἶχε χρεωθῆ Προϋπολογισμὸς μὲ τὸ δάνειον τῶν 70,000,000. Σκεφθεὶς ὅτι κατ’ ἔτος, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἐλέγχου, ἐγένετο ἀπόσβεσις 2,000,000 τοῦ δανείου τούτου, χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ὅπερ ἄτοπον, ἐσκέφθην ὅτι ἠδυνάμην κατ’ ἔτος νὰ προσθέτω ἐκ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου 2,000,000 πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ καταστρεφομένου ποσοῦ χαρτονομίσματος. Τοῦτο ἐγένετο ἐν γνώσει τῆς Βουλῆς καὶ συναινέσει αὐτῆς. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν εἶχον κάμει ὡς τὸν ἐκάμετε ἐν πνεύματι εἰλικρινείας· ἀλλ’ ἔκλειε ἐν ἐλλείμματι καὶ, ὅπως μὴ εὑρίσκηται ἐν ἐλλείμματι, ἠναγκάσθην νὰ προβῶ εἰς τὸ ἄνω μέτρον. Λοιπὸν ἡ κατηγορία, Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἦτο δικαία.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἕως τώρα οἱ Προϋπολογισμοὶ κατηγοροῦντο ὡς εἰκονικοί, διότι ἀπέκρυπτον τὰ ἐλλείμματα· ὁ νέος Προϋπολογισμὸς κατηγορεῖται ὡς εἰκονικός, διότι μετὰ μεγάλης μετριότητος ἔκαμε τοὺς ὑπολογισμούς, καὶ κινδυνεύομεν νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον τοῦ μεγάλου κακοῦ νὰ ἔχωμεν περίσσευμα.

§330Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τοῦτο βεβαιῶ πρὸς εὐχαρίστησίν σας καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργός· πῶς δύναται ὁ λαός, ὁ ὁποῖος εἰσπράττει 100,000.000 ἐκ τῶν σπειρομένων γαιῶν, νὰ μὴ προσφέρῃ τίποτε διὰ τὰ βάρη τοῦ Δημοσίου; Καὶ λέγω ὅτι τὰ 100,000.000 προέρχονται ἐκ δύο πηγῶν· ἐκ τοῦ ἀγρότου, ὁ ὁποῖος μόλις τὸν ἄρτον κατορθώνει νὰ προσπορίζηται, καὶ ἐκ τῶν μεγάλων κτηματιῶν. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι οἱ μεγάλοι κτηματίαι, οἱ τσιφλικιοῦχοι, πρέπει νὰ πληρώνωσι φόρον, ἀλλὰ μὴ θέλετε νὰ πληρώνῃ φόρον καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μόνον τὸν ἄρτον τῆς οἰκογενείας του κατορθώνει νὰ κερδαίνῃ. Ὅταν μία βιομηχανία εἶναι σπουδαία καὶ πάσχῃ, ὄχι μόνον ἀπαλλάσσεται παντὸς φόρου πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἀλλὰ καὶ συνδρομὴ παρέχεται πολλάκις εἰς αὐτήν. Ποία μεγαλειτέρα βιομηχανία ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν ἀπὸ τὴν τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς; Δι’ αὐτὸ καὶ εἰδικὴ ἐδόθη προσοχὴ εἰς αὐτήν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐχειροκρότησα δικαίως μόνην φορὰν τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὸν φόρον αὐτόν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐπείσθην ὅτι μετὰ μεγάλης δυσκολίας κατορθώνουσιν οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται νὰ προσπορίζωνται τὸν ἄρτον αὐτῶν. Καὶ εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργός· διατί νὰ μὴ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἔσοδα περισσότερα, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐξυπηρετῇ ἀνάγκας ἀπαραιτήτους τοῦ Κράτους; Ἐνταῦθα βεβαίως ὑπαινίττεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, πρόγραμμα λαμπρὸν καὶ ὡραῖον, ἀλλὰ πρόγραμμα δυστυχῶς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τὸ ἡμέτερον. Ἐνόμισα πρὸς στιγμὴν ὅτι εἶχε πλησιάσει ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὸ πρόγραμμα τὸ ὑμέτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι νὰ μὴ παραβλέπωμεν τοὺς πολίτας τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, οἱ ὁποῖοι μᾶς στέλλουσιν ἐδῶ, ὅπως φροντίσωμεν πρῶτον περὶ αὐτῶν καὶ εἶτα περὶ τῶν ἔξω ὁμογενῶν καὶ ἀδελφῶν, οὓς δὲν ἐννοῶ καὶ ἐγὼ νὰ λησμονήσωμεν, ἀλλὰ νὰ συντρέχωμεν κατὰ δύναμιν, ἀφοῦ ἐκπληρώσωμεν τὰ πρὸς τοὺς πρώτους καθήκοντά μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς στέλλουσιν ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο ἀρνοῦμαι σήμερον νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς περισσότερα ἔσοδα ἐκείνων τῶν ἀπαραιτήτων πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Καὶ εἴδομεν, Κύριοι, ὅτι ἕνεκα τοῦ προγράμματος τοῦ λαμπροῦ, τοῦ εὐγενοῦς, ἀλλὰ τοῦ παρακεκινδυνευμένου τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων, εἴδομεν, λέγω, διὰ μιᾶς τὴν φορολογίαν αὐξάνουσαν μὲ ἁλματώδη βήματα, κατὰ 5–10–15–20 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐρωτῶ· ποῦ θὰ σταματήσητε; Λοιπὸν μὴ περιμένητε ἀπὸ ἐμὲ τοὐλάχιστον νὰ ψηφίσω ἔσοδα, ὅταν τὰ ἔσοδα ταῦτα δὲν τὰ βλέπω ἐπιβαλλόμενα ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ἀπολύτους τοῦ λαοῦ, ὅστις δυστυχεῖ.

§331ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν ἤδη δι’ ὀλίγων εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις ἠθέλησε, κάμνων ἀπὸ τοῦδε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, τὸ ὁποῖον μόλις πρὸ δύο μηνῶν ἤρχισε, νὰ εὕρῃ ὅτι εἶναι δυνατόν, περιοριζομένων τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 4 ἑκατομμύρια, τὸ Κράτος νὰ μὴ εὑρεθῇ ἐν ἐλλείμματι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀλλ’ εἶπε συγχρόνως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὅτι, καὶ ἂν ἀκόμη οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἦσαν ὑπολογισμοὶ ἀκριβεῖς, ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα θὰ ἐπέμενεν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ παρόντος Σώματος. Καὶ εἶπε τοῦτο, διότι εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ ἀνορθωθῶσι τὰ καθ’ ἡμᾶς, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνακουφισθῶσιν αἱ πιεζόμεναι διὰ βαρείας φορολογίας λαϊκαὶ τάξεις, ἂν δὲν ἀποκατασταθῇ πρὸ παντὸς ἡ δικαιοσύνη. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ἔχητε πᾶσαν ἐκ τῆς γῆς παραγωγὴν φορολογουμένην διὰ βαρέων δασμῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν τὴν μόνην παραγωγήν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἔπλασεν ὁ Θεὸς καὶ τὸ ὁποῖον ἐλάχιστα ἡ ἀνθρωπίνη δραστηριότης, παρ’ ἡμῖν τοὐλάχιστον, ἐπηύξησε διὰ τῆς ἐργασίας της, πῶς θέλετε σεῖς τὸ προερχόμενον ἀπὸ τοιούτου κεφαλαίου εἰσόδημα νὰ τὸ ἀφήσητε ἀφορολόγητον; Καὶ σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὅτι ἐπεσκέφθη τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, εἰσῆλθεν εἰς τὴν καλύβην τοῦ πτωχοῦ ἀγρότου καὶ εἶδε μετὰ ποίας δυσκολίας ἐπαρκεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας του. Καὶ νομίζει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὅτι ἡ δυσπραγία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν συνόλῳ καὶ τῶν ἀπορωτέρων ἰδίως τάξεων τῶν γεωργικῶν ὀφείλεται ἰδίως εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία πλήττει αὐτὸν προσωπικῶς καὶ τὴν παραγωγὴν τῆς γῆς; Νομίζετε ἀληθῶς ὅτι ὁ ἀγρότης, ἐὰν ἤθελε πληρώσει ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὸ ὁποῖον παράγει πέρα τῶν προσωπικῶν του ἀναγκῶν, φόρον 5 ἢ 6 τοῖς ἑκατόν, νομίζετε ὅτι διὰ τοῦτο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δυσπραγεῖ οἰκονομικῶς καὶ δὲν δυσπραγεῖ, διότι κάθε ἐμπόρευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράσῃ, τὸ ἀγοράζει ἕνεκα τῶν βαρυτάτων δασμῶν τῶν ἐμμέσων εἰς τιμὴν πολλαπλασίαν πολλάκις τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο ἐν τῇ διεθνεῖ ἀγορᾷ; Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι, ἐὰν δυσπραγῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἰδίως ὁ γεωργικός, περὶ τοῦ ὁποίου δικαιότατα ἠγέρθη ἡ εὔγλωττος φωνὴ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, δυσπραγεῖ ὄχι διότι πρόκειται νὰ πληρώσῃ ἐπὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ μέρους τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν του 5 ἢ 6%, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι κύριος παντάπασι τοῦ δικαιώματός του, διότι τὸ Κράτος δὲν τῷ παρέχει καμμίαν γεωργικὴν ἀσφάλειαν, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ αὔξησις τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας ταύτης; Καὶ μήπως τοὐλάχιστον ἡ βαρυτάτη φορολογία τεθεῖσα ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν σίτου, ἡ ὁποία ηὔξησε κατὰ 10–15 λεπτὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, μήπως τοὐλάχιστον αὐτὴ ἡ βαρυτάτη φορολογία, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ὡς ταμιευτική, ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν; Δὲν βλέπετε τὴν Θεσσαλίαν λόγῳ τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς μέχρι τοῦδε τηρηθείσης οὐ μόνον μὴ ἀναπτυχθεῖσαν εἰς καλλιέργειαν, ἀλλὰ τείνουσαν ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ νὰ μεταβληθῇ εἰς ἁπλοῦς λειμῶνας; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσητε ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους, μόνον διότι παρέχετε τὴν προστασίαν αὐτήν, ἡ ὁποία κανένα ἄλλον δὲν ὠφελεῖ παρὰ μόνον τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας τῆς γῆς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσητε, ἀφοῦ καὶ αὐτοὺς τοὺς ὠφελεῖ μετρίως, διότι ἡ ὅλη γεωργικὴ πολιτική, ἡ ὅλη οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν παρέχει παντάπασι τὰ μέσα οὐδὲ εἰς τὸν εὔπορον κτηματίαν νὰ αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ, πῶς εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ ἐλπίσητε ὅτι ἀγωνίζεσθε ὑπὲρ τοῦ ἀγρότου ἐρχόμενοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὁμιλήσητε κατὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἔρχεται ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν δικαιοσύνην ἐν τῇ φορολογίᾳ; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτε τὸν δι’ αὐτοῦ εἰσαγόμενον φόρον κρίνει αὕτη ὡς ἀποκαθιστῶντα τὴν δικαιοσύνην ἐν τῇ φορολογίᾳ, δικαιοσύνην, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπον κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, πεποίθαμεν ὅτι θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1912, ὅστις, ὡς εἶπον, ἄνευ τινὸς περαιτέρω ἐπιβαρύνσεως θὰ ἔχῃ τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων πολὺ μακρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ παρών, οὐ μόνον μεριμνήσωμεν περὶ ὅλων τῶν ἀναγκαίων βελτιώσεων τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἀλλὰ καὶ καλέσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς ἔναρξιν βαθμιαίας ἀνακουφίσεως αὐτοῦ ἀπὸ τῶν βαρυτάτων ἐμμέσων φόρων, οἵτινες πλήττουσιν ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης καὶ οἵτινες καθιστῶσι τὸν βίον ἐν Ἑλλάδι τοσοῦτον δυσβίωτον; (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ οὔτε εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ζητοῦμεν βάρη παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, χάριν πολιτικῆς, ἣν ἴσως θὰ ἐνόμιζεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τυχοδιωκτικήν. Τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, εἶναι, ὅπως ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ἐκθέσω, δαπάνη παραγωγική. Ζητοῦμεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὸ Κράτος τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, ἄνευ τοῦ ὁποίου ἀδύνατον ὁ λαὸς τοῦ Κράτους τούτου νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὰ ἔργα τῆς εἰρήνης, εἰς τὰ ἔργα τῆς παραγωγῆς καὶ εἰς τὰ ἔργα τῆς προόδου. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ κατακρινώμεθα ὅτι δαπανῶμεν πολλὰ διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Προϋπολογισμός μας ὁ στρατιωτικὸς εἶναι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ Κράτους ὁ μικρότερος τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν μικρῶν καὶ τῶν μεγάλων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Ταῦτα ἐνόμιζον ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής.

§332Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὸν λόγον; Εἶναι παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ;

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρξε παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ, αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸν Βουλευτὴν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Νέγρην. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν παραβιάζοντες τὸν Κανονισμόν.

§334Γ. ΠΩΠ. Ἀρκεῖ ἡ δήλωσις ὅτι παρεβιάσθη ὁ Κανονισμός.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 40′ μ. μ.)