1911.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34.

Τῆς 24ης Φεβρουαρίου 1911

(Πέμπτη).

Προεδρία κ. Νικολάου Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 4 καὶ 40′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 185 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐπικεκυρωμένα ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Διὰ τηλεγραφήματος οἱ κάτοικοι Μεσσήνης παραπονοῦνται διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ δημοδιδασκάλου Ἰ. Μπούτου καὶ ζητοῦσι τὸν ἐπαναδιορισμὸν αὐτοῦ· 2) Οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Σμολιᾶς ζητοῦσιν ἐγκατάστασιν εἰς ἐθνικὸν κτῆμα· 3) Οἱ κάτοικοι τῶν Μαζεΐκων συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τοῦ τηλεγραφητοῦ Γορτυνίου, κατηγορηθέντος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν· 4) Αἴτησιν δημοτῶν τῆς Σπερχειάδος, ζητούντων ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τοῦ 1910, ὡς καταστραφεισῶν τῶν ἀμπέλων τῶν ἐκ περονοσπόρου· 5) Ὁ λαὸς Ξηροχωρίου παρακαλεῖ διὰ τηλεγραφήματος, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὡς ἐπιζήμιον καὶ καταθλιπτικώτατον εἰς τοὺς γεωργούς· 6) Τηλεγράφημα τῶν ἐν Καρυταίνῃ μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας» ἀναφέρει ὅτι οἱ μέτοχοι ζητοῦσιν ἀνάκλησιν τοῦ Β. Δ. τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς καὶ ἐκκαθάρισιν αὐτῆς· 7) Ἀναφορὰν ἱερέων ἐκ Καλαβρύτων, ζητούντων ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν καὶ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ὀλιγώτερον τῶν 3,000· 8) Τηλεγράφημα κατοίκων Βονίτσης διαψευδόντων ὅτι ὁ Ν. Σύρμος ἢ Νάκος ἀπέθανεν ἕνεκα ἀστυνομικῶν κακώσεων καὶ βεβαιούντων ὅτι ἀπέθανεν ἐκ γριππώδους πνευμονίας· 9) Ἀναφορὰν Κ. Β. Σβορώνου περὶ συγχωνεύσεως τῆς αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μετὰ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικοῦ συμβουλίου καὶ περὶ συστάσεως ἀνωτάτης Ἀλβανικῆς σχολῆς ἐν Κερκύρᾳ· 10) Αἴτησιν κατοίκων Ἀμαλιάδος καὶ Ῥοδιάτας τῆς Ἤλιδος περὶ ἀποστολῆς μηχανικοῦ πρὸς μελέτην καὶ κατασκευὴν χαρακώματος εἰς τὸν ποταμὸν «Κουρλέσα», πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ὑπερεκχειλίσεως· 11) Ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Βαρθολομιοῦ Ἠλείας καταγγελλόντων μεροληψίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐν δημοπρασίᾳ πρὸς ἐνοικίασιν κτιρίου Δημοτ. σχολῆς καὶ ζητούντων τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας· 12) Ἀναφορὰν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Σύρου κατὰ τινων ἐκ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων, μετὰ τροπολογιῶν εἰς τὸ περὶ δικηγόρων· 13) Τηλεγράφημα τῶν δημοτῶν Τανάγρας, κηρυσσομένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν· 14) Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Καρυστίων ζητούντων τὴν ἐπαναπροσάρτησιν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἐχινάδων νήσων· 15) Ἀναφορὰν πολιτευομένων Καλαμῶν, ζητούντων κατάργησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως τῶν πτωχευσάντων καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς φυλακίσεως μετ’ αὐξήσεως τοῦ ἐπιδόματος· 16) Ἀναφορὰν τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Ἀντικύρρας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὑπὲρ ἱδρύσεως κοινοτήτων ἄνευ τῶν δήμων. 17) Ἀναφορὰν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Καλαμῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια. 18) Ἀναφορὰν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἠλείας, συνιστῶντος ἀναστολὴν τοῦ περὶ ἰσοβιότητος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου, πρὸς ἐκκαθάρισιν. 19) Τηλεγράφημα τοῦ ἐν Σμύρνῃ Ἕλληνος ὑπηκόου Ἀλκ. Βαρθολομαίου ἐναντίον τοῦ αʹ διερμηνέως τοῦ προξενείου Ἰωαννίδου ὡς εἰσπράττοντος φόρον ἐπιτηδεύματος. Ἀνακοινοῦται διὰ τοῦ τηλεγραφήματος ὅτι τὸ ἑλληνικὸν στοιχεῖον Σμύρνης ἐξηγέρθη ἐναντίον τοῦ διερμηνέως ὡς προδότου. 20) Ἀναφορὰν τῶν καταδίκων Λευκάδος, ὅπως χαρισθῇ τὸ ⅓ τῆς ποινῆς των. 21) Ἀναφορὰν τοῦ καταδίκου Γερασ. Κολαΐτου πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς δίκης του. 22) Τηλεγράφημα καταστηματαρχῶν Ἄργους κατὰ τοῦ ἀστυνόμου. 23) Τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Καζακλὰρ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν. 24) Τηλεγράφημα μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας» ἐξ Αἰγίνης, ζητούντων ἀνάκλησιν τοῦ Β. Δ. καὶ ἐκκαθάρισιν. 25) Ἀναφορὰν ὁμοίαν τῶν ἐν Λαγκαδίοις μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας». 26) Ἀναφορὰν καταδίκων Πύργου, ὅπως τοῖς χαρισθῇ τὸ ⅓ τῆς ποινῆς των. 27) Τηλεγράφημα τοῦ συλλόγου τῶν Τεχνοεργατῶν Λαμίας ζητούντων νὰ μὴ τεθῇ ἐν τῷ Συντάγματι διάταξις καταργοῦσα τὴν δωρεὰν ἀπονομὴν τῆς Μέσης καὶ Ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως. 28) Τηλεγράφημα ἐκ Κεφαλληνίας τῶν μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας» ὑπὲρ ἀνακλήσεως τοῦ Β. Δ. τῆς ἱδρύσεώς της καὶ ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς. 29) Τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορ. Συλλόγου Μεσσήνης πρὸς ἐπαναφορὰν τοῦ ἀπολυθέντος δημοδιδασκάλου Κ. Μπούτου. 30) Ἀναφορὰν τῶν ἐφημερίων Καλλιφωνίας τῶν Καλαβρύτων πρὸς γενικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ Ἐνοριῶν. 31) Ἀναφορὰν τῶν ἐργατῶν Πατρῶν, ὅπως νομοθετηθῇ Γενικὴ Ἐργατικὴ Νομοθεσία. 32) Ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης τῆς Εὐρυτανίας διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου των. 33) Τηλεγράφημα τῶν ἐν Πάρῳ μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας» πρὸς ἀνάκλησιν τοῦ Β. Δ. τῆς ἱδρύσεώς της. 34) Τηλεγράφημα τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ Γεωργικοῦ συλλόγου Λαρίσης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν. 35) Τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Κορίνθου, ὅπως μὴ ἀκυρωθῇ τὸ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ ἠλεκτροφωτίσεως τῆς πόλεως· 36) Τηλεγράφημα κατοίκων Ὀρχομενοῦ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν. 37) Ὑπόμνημα τοῦ Δ. Γιαννουλάτου ἐπὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. 38) Ἀναφορὰν καὶ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Κασσωπαίων Κερκύρας ὑπὲρ λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. 39) Ὑπόμνημα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς Βαμβακοῦς ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων. 40) Ὁ βουλευτὴς κ. Πετρέας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΥΒʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1896», ἥτις θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. 41) Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θεοδωρίδης καὶ Γαλανὸς ὑποβάλλουσι πρότασιν περὶ προσθήκης συνταγματικῆς διατάξεως, ζητοῦντες, ὅπως καθιερωθῇ συνταγματικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§2ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Πέμπτης εἶχον ἀρχίσει νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, καὶ ὑμεῖς ἐνομίσατε ὅτι, ἐπειδὴ ἐπῆλθε τὸ μεσονύκτιον καὶ ἑπομένως ἤρχισεν ἡ Παρασκευή, ἔπρεπε νὰ διακόψω τὴν ὁμιλίαν, καίτοι δὲν εἶχον ἐγὼ αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐν τούτοις ὑπήκουσα εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην καὶ διέκοψα τὴν ὁμιλίαν μου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅμως νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξακολουθήσω σήμερον καὶ νὰ ἀναγραφῶ πρῶτος εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ συνεχίσω τὴν συζήτησιν σήμερον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Ἐγὼ ἀντελήφθην, ὅτι, ἐνῷ τὸ ζήτημα εἶχεν ἐξαντληθῆ, προέβητε εἰς συστάσεις μέτρων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀντίκειται πρὸς τὸν Κανονισμόν, συνέπεσε δὲ κατὰ σύμπτωσιν μοιραίαν πρὸς ἀποφυγὴν συζητήσεως νὰ ἔλθῃ ἡ 12η καὶ νὰ τερματισθῇ καὶ τὸ θέμα. Τώρα, ἐὰν θέλητε νὰ συνεχίσητε τὴν συζήτησιν, νὰ ἀναγραφῆτε καὶ πάλιν νομίμως, ἀλλὰ περαιτέρω δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε ἄλλο.

§6ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ, παρακαλῶ, ἡ Βουλή. Δὲν δύνασθε ἐκ τῶν προτέρων νὰ κρίνητε, ἂν εἶναι σύστασις ἢ ἐπερώτησις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσω. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Διεκόπην ἄνευ λόγου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεκόπητε μετὰ λόγου, διότι ἔπρεπε νὰ περατωθῇ ἡ συνεδρίασις κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἐγγραφῆτε τώρα καὶ θὰ ὁμιλήσητε.

§8ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ θὰ ὁμιλήσω.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Ἀριστ. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§10ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὅταν ἔχωμεν ἄλλην Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§12Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε νὰ θεωρηθῆτε ὡς ἐγγραφεὶς πρῶτος εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν χωρὶς νὰ εἶσθε ἐγγεγραμμένος. Λοιπὸν ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐγγραφῆτε τὴν Δευτέραν. Τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἐγγράψω.

§14Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἐγγραφῶ πρῶτος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔπρεπε. Λοιπὸν ἐγγραφῆτε διὰ τὴν Δευτέραν, πρὸ πάντων δὲ ὁρίσατε καὶ ποῖον θὰ ἐλέγξητε.

§16Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τὸ εἶπον. Τὸν κ. Ὑπουργόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠλέγξατε. Δίδετε συμβουλάς. Σᾶς εἰδοποιῶ δὲ ὅτι, ἐὰν προχθὲς κατὰ μεγίστην ἐπιείκειαν ἐπετράπη εἰς τὸν κ. Κουρτάκην νὰ ὁμιλῇ ὑπεραμυνόμενος προσώπων ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, τοῦτο διὰ πρώτην καὶ τελευταίαν φορὰν ἐπετράπη, διότι τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἦτο ἔκτακτον. Ὁ κ. Κουρτάκης ἤρξατο ὑπεραμυνόμενος προσώπων καὶ μηδένα ἐλέγχων καὶ ἐνόμιζεν ὅτι ἀναπτύσσει ἐπερώτησιν. Τοῦτο σᾶς βεβαιῶ κατὰ πολλὴν ἐπιείκειαν ἐπετράπη καὶ δὲν θὰ ἐπιτραπῇ ἐφεξῆς. Λοιπὸν ὁρίσατε ποῖον θὰ ἐλέγξητε καὶ ἐγγραφῆτε διὰ τὴν Δευτέραν.

§18Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἄς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἂν δὲν μοὶ ἐπιτρέψῃ, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐρωτηθῇ περὶ τῆς τάξεως τῶν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, οὐχὶ δὲ περὶ τῆς τάξεως νέων.

§20Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Εἶχον ἐγγραφῆ.

§21ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περὶ ἐγγραφῆς πρόκειται.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Περὶ ἐγγραφῆς δὲν δύναται νὰ ἐρωτηθῇ, διότι ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἔχει ἀναγραφῆ πλέον. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐρωτηθῇ περὶ τοῦ ἑξῆς: ἂν ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Ἀγαπητοῦ ἡ ἐξαγγελλομένη εἶναι κατεπείγουσα. Ἐπὶ τοιούτου ζητήματος διὰ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: κρίνει κατεπεῖγον τὸ ζήτημα;

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§25Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ ἀναπτύξῃ τὸ ζήτημά του.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀνέπτυξε. Τὸ ἠκούσαμεν ὅλοι. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη.

§27ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει γίνει πρότασις περὶ γενικεύσεως τοῦ ζητήματος.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐγενικεύθη καθόλου. Μὴ γεννᾶτε ζητήματα ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει. Ἔχομεν σπουδαιότερα θέματα νὰ κάμωμεν ἀπὸ αὐτό. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§29ΑΡΙΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἔλαβον καὶ πρὸ μηνός, κύριοι Βουλευταί, τὴν τιμὴν νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα περὶ ἀνακλήσεως τοῦ Β. Διατάγματος περὶ τῆς διατιμήσεως τῆς ῥητίνης διὰ τὸ ἔτος 1911. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1910 Β. Διατάγματος τοῦ ἐκδοθέντος τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπήγετο τότε καὶ τὸ τμῆμα τῶν δασῶν. Τὸ Β. Διάταγμα τοῦτο εἶναι παράνομον, διότι στηρίζεται εἰς τὸ ἀπὸ 19 Αὐγούστου ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ, δι’ οὗ ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐθνικῶν δασῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐκτελεστικὸν Διάταγμα εἶναι παράνομον, εἶναι ἄκυρον. Ὁ νόμος ͵ΒΡΞΒʹ ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῶν δασῶν τοῦ Δημοσίου καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ κατοχῇ αὐτοῦ διαφιλονεικουμένων τὸ ἐπὶ τῆς ὑλοτομίας τῶν κυρίων δασικῶν προϊόντων καὶ τῆς συλλογῆς ἢ κατασκευῆς τῶν δευτερευόντων δικαίωμα ὁρίζεται ἐπὶ μὲν τῆς ὑλοτομουμένης πελεκητῆς ἢ πριστῆς τετραγώνου ξυλείας καὶ τῶν συλλεγομένων καὶ κατασκευαζομένων λοιπῶν δασικῶν προϊόντων εἰς 30%, ἐπὶ δὲ τῆς στρογγύλης ἐμφλοίου ἢ ἀφλοίου εἰς 24% ἐπὶ τῆς ἀξίας ὁριζομένης κατ’ εἴδη διὰ Β. Διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν πραγματικῆς ἀγοραίας τιμῆς». Διὰ δὲ τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα ͵ΒΣΒʹ νόμου τὸ δικαίωμα τοῦτο ὁρίζεται εἰς 12% διὰ τὰ ἰδιόκτητα δάση. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔπρεπεν ὡς ἀγοραία τιμὴ νὰ ληφθῇ ἡ τιμὴ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς, ὡς ἐνδείκνυται καὶ ἐκ τῆς φύσεως τοῦ φόρου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐκανόνισαν καὶ ἐρρύθμισαν τὰ τῆς φορολογίας τῆς ρητίνης, οἷοι εἶναι καὶ ὁ νόμος ΒΣΒʹ τοῦ 1893, ὁ νόμος τοῦ 1885 ΑΤΚϚʹ, ὁ ΣΟΖʹ τοῦ 1855 καὶ ὁ ΒΠʹ τοῦ 1892, ἐν τοῖς ὁποίοις σαφῶς ἀναφέρεται, ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἀποδίδεται εἰς χρήματα κατὰ τὴν εἰς τὸν οἰκεῖον δῆμον τρέχουσαν τιμήν, ὁ συντάκτης τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος ἐνόμισε καλὸν εἰς τὸ ἄρθρον 26 νὰ προσθέσῃ ἓν ἐδάφιον, διὰ τοῦ ὁποίου τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον ἐδημιούργησε νέαν φορολογίαν εἰς βάρος τῶν ῥητινοπαραγωγῶν, ὁρίσας ὅτι ὡς ἀγοραία τιμὴ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ΒΡΞΒʹ δασικῶν προϊόντων λαμβάνεται ἡ ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς καταναλώσεως τιμὴ αὐτῶν. Προφανῶς διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς κατὰ παράβασιν καὶ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προαναφέρω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Συντάγματος εἰσήχθη νέος τρόπος φορολογίας, διότι ὑπερεδιπλασιάσθη διὰ τοῦ τοιούτου ὑπολογισμοῦ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ῥητίνης καὶ διότι ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης, ἣν αὕτη ἔχει ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς, προσετέθησαν τὰ νέα ἔξοδα μεταφορᾶς καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ ἐμπόρου καὶ ἐπὶ τῆς τοιαύτης τιμῆς καθωρίσθη ἡ ἀξία τῶν 30 ἢ 12% ὀκάδων καὶ ἑπομένως ὁ φόρος τῆς ῥητίνης. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐκτὸς τοῦ ὑπερόγκου τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῷ Διατάγματι τῆς 17 Δεκεμβρίου, περιέχει τοῦτο καὶ ἀνισότητας, διότι κατὰ διάφορον τρόπον ἐκανόνισε τὰ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης εἰς ἐπαρχίας ὁμόρους, εἰς ἐπαρχίας, ὅπου εἶναι παγκοίνως γνωστόν, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή. Εἶχον καὶ πρὸ μηνὸς τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκανόνισε διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς 36 λεπτά, διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μεγαρίδος 36 λεπτά, διὰ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀπέχει ἡμίσειαν ὥραν ἡ Χαλκίς, 42 λεπτά, οὕτως ὥστε ὁ παραγωγεὺς τῆς Χαλκίδος ἐπὶ 100 ὀκάδων ῥητίνης ἐξ ἐθνικοῦ δάσους θὰ πληρώνῃ 9,60, ὁ τῆς Μεγαρίδος διὰ τὸ αὐτὸ ποσὸν 10,70, ὁ δὲ τῶν Θηβῶν 12,60, δηλαδὴ ἐπὶ 100 ὀκάδων θὰ πληρώνῃ οὗτος τρεῖς δραχ. φόρον περισσότερον. Ἡ αὐτὴ ἀναλογία ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ ἰδιοκτήτων δασῶν ῥητίνης. Ταῦτα καὶ ἰδιαιτέρως ἐγένοντο γνωστὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅπου νῦν ὑπάγεται τὸ τμῆμα τῶν δασῶν, καὶ ἐνῷ πανταχόθεν ἀναγνωρίζεται τὸ δίκαιον καὶ αἱ δίκαιαι ἀξιώσεις τῶν παραγωγῶν, ὅπως μία τιμὴ ὑπάρχῃ διὰ τὴν ῥητίνην εἰς ὅλας τοὐλάχιστον τὰς ὁμόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ ὅπως μειωθῇ ἡ τιμὴ αὐτῆς, ὡς κακῶς ὑπολογιζομένη κατὰ τὸ ἄκυρον, ὡς εἴπομεν, Διάταγμα, ἐνῷ πάντα ταῦτα ἀναγνωρίζονται, ἐνῷ αὐτὸς ὁ νομικὸς σύμβουλος, ὡς πληροφοροῦμαι, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον τῶν ῥητινοπαραγωγῶν, ἐν τούτοις ἀντὶ νὰ ἀνακληθῇ τὸ Διάταγμα αὐτό, αἱ ἀρχαὶ αἱ ἁρμόδιαι διετάχθησαν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης. Κατὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῶν ἀρχῶν ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως ἐπινεύσωσι νὰ ἀνακληθῇ τὸ Διάταγμα αὐτό, τὸ ὁποῖον καὶ παράνομον εἶναι καὶ ἄκυρον, καὶ νὰ καθορισθῇ μία τιμὴ διὰ τὴν ῥητίνην καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, διότι ἐλαχίστη ἢ οὐδεμία διαφορὰ παρατηρεῖται σχεδὸν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος νῦν, εἰ δὲ μή, τοὐλάχιστον εἰς τὰς ὁμόρους ἐπαρχίας τῆς Ἀττικῆς, τῶν Θηβῶν, τῆς Χαλκίδος, τῆς Μεγαρίδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης σχετικῶς μὲ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς καὶ οὐχὶ τὸν τῆς καταναλώσεως, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ὑπερεδιπλασιάσθη ὁ φόρος αὐτός. Ὁ φόρος εἶναι καταθλιπτικώτατος καὶ δημευτικώτατος, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ νῦν ὅτε ποικίλη λαμβάνεται πρόνοια δι’ ὅλους τοὺς ἐργάτας εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τοιαύτη καὶ δι’ ὁλοκλήρους τοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ἐκ τῆς ἀδίκου ταύτης φορολογίας. Πάσχουσιν ἐκ ταύτης ἡ Ἀττική, ἡ Μεγαρίς, αἱ Θῆβαι. Δὲν πρέπει νὰ ὠθήσωμεν τοὺς πολίτας αὐτοὺς οὔτε εἰς τὴν μετανάστευσιν οὔτε εἰς τὴν ἐπανάστασιν. Διότι ἐκεῖ θὰ φθάσωσι τὰ πράγματα μετ’ ὀλίγον εἰς τοὺς νομοταγεῖς αὐτοὺς πληθυσμούς.

§30Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης ἐπερωτήσεως τῇ αἰτήσει τῶν βουλευτῶν κ. κ. Χριστοπούλου, Γρηγορίου, Φωτήλα, Κουλουμβάκη, Κόνδη, Κουκιάδη, Λαζαρή, Παπασπυροπούλου, Θρόνου καὶ Τσαξίρη γενικεύεται ἡ συζήτησις. Τὸν λόγον ἔχει πρῶτος ὁ κ. Χριστόπουλος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ Κύριοι νὰ ὁρκισθῶσι δύο Βουλευταί.

§32Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἐπὶ τίνος γενικεύεται ἡ συζήτησις;

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀνακλήσεως τοῦ Διατάγματος περὶ τῆς ῥητίνης. (Προσελθόντες ὀμνύουσι τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ μήπω ὁρκισθέντες Βουλευταὶ κ. κ. Γεώργιος Β. Τσοχώνης, Λακωνίας, καὶ Περ. Ἀποστολίδης, Λαρίσης).

§34ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον σαφής, Κύριοι, ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ φορολογοῦντος τὴν ῥητίνην καὶ τόσον καταφανὴς ἡ παράνομος καὶ ἄκυρος ἔκδοσις τοῦ Β. Διατάγματος, ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὅστις μετὰ τόσης προθυμίας καὶ προσοχῆς ἐδέχθη τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μας, ὧν πιστοὶ ἡμεῖς ὑπήρξαμεν διερμηνεῖς, πῶς λέγω ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔσπευσε νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο. Τὸν νόμον τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης βεβαίως καὶ ἀναμφισβητήτως δὲν ὑπηγόρευσε πνεῦμα φιλανθρωπίας καὶ δικαιοσύνης, διότι δὲν εἶναι κυρίως ἡ ῥητίνη προϊὸν τῆς γῆς, ἀλλὰ προϊὸν μακρᾶς καὶ ἐπιμόχθου ἐργασίας. Ὁ παραγωγός, ἵνα ἀποκτήσῃ τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας ταύτης, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καταναλώσῃ μακρὸν χρόνον, ἐπὶ ἕξ τοὐλάχιστον μῆνας μεταβαίνων ἡμέραν παρ’ ἡμέραν καὶ καλλιεργῶν τὸ πευκόδενδρον, μόλις δὲ μετὰ τὸ τέλος τῶν ἕξ μηνῶν κατορθώνει νὰ ἐξαγάγῃ περὶ τὴν μίαν ὀκᾶν ἐκ τοῦ δένδρου, τὴν ὁποίαν εἶναι καὶ ταύτην ὑποχρεωμένος νὰ καταβιβάσῃ ἐκ τοῦ βουνοῦ, ὅπου εὑρίσκεται τὸ πευκόδενδρον εἰς τὴν παραλίαν, ἔνθα παραδίδεται ἡ ῥητίνη εἰς τοὺς ἐμπόρους. Ἐντεῦθεν ὑφίσταται πλὴν τῶν κόπων τῆς παραγωγῆς καὶ ἄλλην δαπάνην, τῆς μεταφορᾶς. Ἑπομένως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν κρατοῦσαν ἑκάστοτε τιμὴν τῆς ῥητίνης, ὁ φορολογικὸς ὅρος τῶν 12% εἶναι βαρύτατος, διότι καταντᾷ τὸ Κράτος νὰ φορολογῇ τὸ ⅓ καὶ πλέον ἴσως τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας. Ἐὰν ὅμως ὁ νόμος αὐτὸς δὲν βασίζεται ἐπὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς φιλανθρωπίας, θὰ ἦτο παράλογον νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν νομοθέτην τοιαύτην πρόθεσιν, ὥστε εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ νὰ ὑπολογισθῇ ὁ φόρος αὐτὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μέσης ἐτησίας τιμῆς τῶν 3 τελευταίων ἐτῶν τοῦ τόπου τῆς καταναλώσεως καὶ οὐχὶ τῆς παραγωγῆς, ἐπὶ πλέον δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως καὶ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον πᾶς οἱοσδήποτε ἐμπορευόμενος δικαιοῦται νὰ ἐπιζητήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ τόσον ῥέκτης καὶ δραστήριος ἂς δείξῃ ἐπὶ τέλους κἄποιαν αὐτοβουλίαν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ μὴ παρασυρόμενος ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου του, οἵτινες εἴτε ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον εἴτε ἐκ πλάνης νομίζουσιν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος ἡ ἀνάκλησις τοῦ Β. Διατάγματος καὶ ἡ ἔκδοσις νέου τοιούτου, διότι δῆθεν ἔχουσι προκηρυχθῆ δημοπρασίαι. Ἐκ τῆς προκηρύξεως τῆς δημοπρασίας οὐδεμία ζημία προσγίγνεται εἰς τὸ Δημόσιον. Αἱ δημοπρασίαι δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει νέου Β. Διατάγματος. Ἐὰν δὲ τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἀποδίδει ὁ φόρος τῆς ῥητίνης, φθάνῃ εἰς 300,000 δραχ., νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος δὲν θὰ καταστραφῇ, ἐάν, προκειμένου νὰ ὠφεληθῶσιν ὁλόκληροι πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι ἀποζῶσιν ἐκ τοῦ μόνου προϊόντος τῆς ῥητίνης, μειωθῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο κατὰ 60 ἢ 70 χιλιάδας δρ. ἢ ἔστω καὶ πλείονας, αἵτινες σήμερον εἰσπράττονται παρανόμως.

§35Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνόμιζον, ὅτι μετὰ τὴν πρὸ ἡμερῶν γενομένην ἐρώτησιν καὶ σύστασίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τὴν εἰς αὐτὰς ἀπάντησιν καὶ ἐπίσημον ὑπόσχεσιν αὐτοῦ, ὅτι θέλει προνοήσει περὶ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς ῥητίνης, ἐνόμιζον, ὅτι μετὰ πάντα ταῦτα δὲν θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν θέσιν νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν ἐλέγχουσαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ παράβασιν ἀσυγχώρητον καὶ ὀλιγωρίαν, ὅπως ἀνακαλέσῃ ἓν Διάταγμα προφανῶς ἀκύρως ἐκδοθέν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ψυχολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅταν ἔχῃ ἐπισήμως βεβαιωμένον ἐξ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου του, ὅτι τὸ Β. Διάταγμα εἶναι ἄκυρον, δὲν δύναμαι, λέγω, νὰ ἐννοήσω τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νομίζει, ὅτι τὸ Β. Διάταγμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ νὰ μὴ τεθῇ ἀμέσως ἐκποδών.

§36Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Πότε ἐδημοσιεύθη;

§37Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὴν 17 Δεκεμβρίου 1910. Ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἤλεγξα καὶ ἀπέδειξα, ὅτι τὸ Β. Διάταγμα εἶναι ἄκυρον, καὶ ὅτι ἐπίκειται κίνδυνος νὰ εἰσπραχθῇ δυνάμει αὐτοῦ φόρος ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ νόμου, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ᾐσθάνθη ἀκόμη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα αὐτό.

§38Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Δὲν εὐθύνεται ὁ κ. Ὑπουργός.

§39Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἰδική σας ἀντίληψις. Κατ’ ἐμὲ εὐθύνεται, καθόσον ὑφίσταται ὀλιγωρία τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας καὶ καθόσον ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐνῷ ἴσως ὤφειλε νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ Β. Διάταγμα αὐτὸ θὰ τὸ ἀνακαλέσῃ...

§40Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπον, ὅτι θὰ τὸ ἀνακαλέσω· εἶπον, ὅτι θὰ τὸ μελετήσω.

§41Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὰ Πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα καὶ βεβαιῶ ὅ,τι τότε εἴπετε. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, ὅτι τὸ ἐκδοθὲν Β. Διάταγμα δὲν ἰσχύει, διότι εἶναι ἄκυρον, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ εἰσπράξητε φόρους. Ἐφ’ ὅσον σεβόμεθα τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, δὲν δύνασθε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διατάξητε νὰ εἰσπράξωσι φόρους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἐπιβληθῆ διὰ νόμου. Τὴν ψυχολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας θὰ τὴν κατενόουν, ἐὰν ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ πρὸς στιγμήν, ὅτι εἰσήκουσε τὰς παραδόξους εἰσηγήσεις τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις καὶ εἰσηγήσεις τῆς ὑπαλληλίας αὐτῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω ταύτας· ὡς ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, οἱ ὁποῖοι οὔτε νομικοὶ εἶναι, οὔτε οἰκονομικὴν μόρφωσιν ἔχουσι, διὰ νὰ γνωρίζωσι καὶ στοιχειώδη πράγματα, ἀναγόμενα εἰς τὴν φορολογίαν, ἰδοὺ τί λέγουσιν: Πρῶτον, λέγουσι, πῶς νὰ ἀνακαλέσωμεν τὸ Διάταγμα, ὅταν ὑπάρχῃ κίνδυνος, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν θὰ προλάβωσι νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐνοικιάσεις τοῦ φόρου καὶ δὲν θὰ εἰσπράξωμεν τοὺς φόρους; Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι σόλοικον, διότι οὐδαμῶς δικαιολογεῖται ἐκ τοιαύτης αἰτίας ἡ εἴσπραξις παρανόμου φόρου. Δεύτερον δέ, λέγουσιν, ὅτι μὲ τὴν τιμὴν τῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ νόμος, διὰ νὰ κανονισθῇ ἡ διατίμησις τῆς ῥητίνης, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, ὅτι οἱ παραγωγεῖς προπωλοῦσι τὴν ῥητίνην, καὶ θὰ λάβωμεν ἑπομένως ὡς βάσιν τὴν τιμὴν τῆς προπωλήσεως. Καὶ ἡ ὑπηρεσία ἡ εὐφυὴς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας συμπεραίνει, ὅτι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τιμὴν τῆς προπωλήσεως, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν φορολογοῦμεν τὴν τιμὴν τῆς ῥητίνης, διότι, ὅταν προπωλῆται τὸ πρᾶγμα, ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης εἶναι ἐκπεσμένη, διότι ἐκ ταύτης προαφαιρεῖται ὁ τόκος προκαταβαλλομένου δανείου, καὶ δὴ δανείου τοκογλυφικοῦ. Αὐτὰ λέγει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου. Φαντασθῆτε λοιπὸν ποίαν ἀντίληψιν ἔχει περὶ τῆς φορολογίας, ὅτε ἀναγνωρίζει, ὅτι ὁ δυστυχὴς παραγωγὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κύπτῃ εἰς τὴν τοκογλυφίαν, ἀλλ’ ὅτι τὸ Κράτος πρέπει δι’ αὐτὸ νὰ εἰσπράττῃ φόρον καὶ ἐπὶ τῆς τοκογλυφίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ περίφημοι εἰσηγήσεις τῆς ὑπηρεσίας! Νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι τόσον καταφανῆ καὶ ἁπλᾶ, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου, ἀφοῦ πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐγένετο ἡ σύστασίς μου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς σπουδαίου ἐσόδου, ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ὁποίου θὰ ἐκινδύνευον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, θὰ ἔλεγον πρῶτος ἐγὼ ἂς ὑπάγῃ εἰς τὴν εὐχήν, ἀλλὰ περὶ ἐσόδου, τὸ ὁποῖον ἀποδίδει 340,000 δραχμῶν δι’ ὅλον τὸ Κράτος, νομίζω ὅτι ἔτι μᾶλλον ἀδικαιολόγητος εἶναι ἡ ἐμμονὴ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν παρανομίαν.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ποσοῦ.

§43Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Περὶ μικροῦ ποσοῦ πρόκειται· προκειμένου περὶ Προϋπολογισμοῦ ποσοῦ 140,000,000 δραχμῶν βεβαίως ποσὸν 300,000 δραχμῶν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα, οὔτε πρόκειται νὰ χάσῃ τὸ Κράτος 300,000 δραχμῶν· θὰ χάσῃ μόνον τὸ πολὺ 140,000 δραχμῶν λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως εἰς τὰ νόμιμα ὅρια τοῦ φόρου, ἀλλὰ θὰ ἀνακουφίσῃ ἕνα πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἄλλο ἔσοδον καὶ ὁ ὁποῖος ἄλλως θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπαναστατήσῃ ὑπὲρ τοῦ νόμου.

§44Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ Κράτος θὰ χαρίσῃ τίποτε;

§45Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι· ἀλλὰ βέβαια δὲν θὰ εἰσπράξῃ παράνομα. Οὔτε ὅμως κινδυνεύει νὰ χάσῃ τίποτε ἀπολύτως, ἐὰν ἐκδοθῇ νέον Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζῃ τὴν διατίμησιν τῆς ῥητίνης, διότι ἡ ῥητίνη συλλέγεται τὸν Αὔγουστον καὶ τὸν Σεπτέμβριον καὶ ἕως τότε ὑπάρχει καιρὸς διὰ νὰ προκηρυχθῶσι δημοπρασίαι καὶ νὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ νὰ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογῇ τὴν ὀλιγωρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§46Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Γίνονται προπωλήσεις.

§47Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μάλιστα· γίνονται, καὶ τὴν τιμὴν τῶν προπωλήσεων θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὀφείλετε νὰ σκεφθῆτε ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τῆς δημοσιονομίας. Θὰ φορολογήσητε τὴν ἔγγειον πρόσοδον τοῦ παραγωγοῦ, ἥτις εἶναι τόσον μικρά, διότι ἐνεργεῖται εἰς τὰς προπωλήσεις τοκογλυφία, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἄλλα μέτρα.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἔσπευσαν νὰ προπωλήσωσιν εἰς εὐτελεστάτην τιμήν, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ φορολογηθῶσιν;

§49Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως, ναί. Διότι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ ὅλοι προπωλοῦσι, δύνασθε δὲ τοῦτο νὰ τὸ μάθητε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, διὰ νὰ ζῶσι τὸν χειμῶνα, νὰ προπωλῶσι τὸ ἔσοδόν των τοῦ ἑπομένου θέρους, τοῦτο δὲ γίνεται συστηματικῶς ὑφ’ ὅλων καὶ παντοῦ καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἰδιαίτερος κανονισμὸς ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ Ἄλφα ἄτομον ἢ διὰ τὸ Βῆτα, τὰ ὁποῖα ἐξαιρετικῶς ἐπροπώλησαν.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλὸν νὰ περιμένητε, ὅταν ἔλθῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν συμφώνως μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας; Ἐὰν τότε εὕρητε, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ μεμπτόν, τότε ὑποβάλλετε πρότασιν μομφῆς.

§51Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εὐχαρίστως θ’ ἀναμένω. Ἡ συζήτησις ἄλλως τε δὲν προεκλήθη ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου προδήλως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε διαταγὰς διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου. Ἄνευ τούτου, ἐγὼ στηριζόμενος εἰς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, οὐδένα λόγον θὰ εἶχον νὰ φέρω τὸ ζήτημα σήμερον εἰς τὴν Βουλήν.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ παράξενον δι’ ἐμέ, Κύριοι, καὶ τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σημειώσω μετὰ πολλῶν ἄλλων, εἶναι τοῦτο, ὅτι πρὸ μηνὸς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφός μου ἀπέδειξε κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο ἐξεδόθη ἐναντίον τοῦ νόμου, καὶ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἰσπράττεται ἐναντίον τοῦ νόμου, ὅτι ὁ φόρος εἰσπράττεται αὐθαιρέτως καὶ παρανόμως. Αὐθαίρετος καὶ παράνομος εἴσπραξις εἶναι θεμελιώδης, οὕτως εἰπεῖν, παρανομία. Ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἐνῷ ἔπρεπεν ὅσον τάχιστα νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πρόκειται περὶ φόρου συνταγματικοῦ ἢ ἀντισυνταγματικοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον καθῆκον αὐτῆς, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ μελετήσῃ, ἂν πρέπει νὰ ἀφήσῃ τὸν φόρον αὐτὸν ἢ νὰ ἐπιβάλῃ ἄλλον, καὶ ὄχι μετὰ ἕνα μῆνα νὰ ἔρχηται ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα.

§53Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Βουλὴ μένει ὑπὸ ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὐχάριστος. Ἐγένετο καταγγελία, ὅτι πρόκειται περὶ Β. Διατάγματος παρανόμως δημοσιευθέντος. Βεβαίως ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαντήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ὅτι, ὅταν φέρῃ εἰς τὸ βῆμα τὴν ἀπάντησίν του, τότε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐλέγξῃ αὐτόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ περιμένῃ ὄχι ἡμέρας, ὄχι ἑβδομάδας, ἀλλὰ ὁλόκληρον μῆνα, ὅπως ἀπαντήσῃ. Καὶ νομίζω, ὅτι προκειμένου ἀκριβῶς νὰ φορολογηθῶσιν ὄχι εἷς, ὄχι δύο, ἀλλ’ ὁλόκληρος πληθυσμὸς πολιτῶν Ἑλλήνων, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ μελετήσῃ τὸ ταχύτερον. Ἡ παράκλησίς μου εἶναι λοιπὸν νὰ μὴ εἴπῃ καὶ πάλιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ νὰ ὁρίσῃ ἀπὸ τοῦδε ἡμέραν διὰ συζήτησιν.

§54Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Τὴν Δευτέραν.

§55Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τότε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ γενικευθῇ.

§56Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Εὐχαρίστως.

§57Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ καιρόν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἕκαστον τὸ δίκαιον. Αὐτὴ ἡ παρανομία λαμβάνει χώραν ἀπὸ τοῦ 1893 καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἀδικήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν· ἡμεῖς θέλομεν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, διὰ νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον, διότι αὐτὸς ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρει χιλιάδας πολιτῶν Ἑλλήνων, ἐνδιαφέρει τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ δὲν γνωρίζω ποίους ἄλλους νομοὺς τοῦ Κράτους...

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει, ὅπως ἡ περὶ ἀνακλήσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης ἐπερώτησις συνεχισθῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.

§59Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νὰ γίνῃ γενικὴ συζήτησις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρισκόμεθα ἐν γενικεύσει. Ὁ κ. Ἀγαπητὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς μὴ τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§61ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, νά μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος προσωπικοῦ οὔτε περὶ ζητήματος φιλοτιμίας, ἀλλὰ περὶ ζητήματος γενικοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔδωκε σειρὰν ὁμιλίας εἰς τοὺς προλαλήσαντας κυρίους συναδέλφους ἡμῶν καὶ ὄχι εἰς ἐμὲ διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου τῆς παρελθούσης Πέμπτης ἐπῆλθε τὸ μεσονύκτιον καὶ ἔληγεν ἡ συνεδρίασις τῆς Πέμπτης καὶ ἤρχιζεν ἡ συνεδρίασις τῆς Παρασκευῆς. Καὶ ὁ δεύτερος λόγος, διότι ὁ κ. Πρόεδρος ἐνόμισεν, ὅτι ἀντελήφθη ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεως. Καὶ ὁ μὲν πρῶτος λόγος κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἀβάσιμος, διότι ἐπανειλημμένως αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἔληξαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἐγένετο ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἑτέρα συνεδρίασις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δεύτερον λόγον, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεως, κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον κατάχρησιν τοῦ βήματος τούτου, οὔτε εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι πᾶσα ἔλλειψις ἐν τῇ διοικήσει δύναται νὰ χρησιμεύῃ καὶ ὡς θέμα μιᾶς ἐπερωτήσεως, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδένα λανθάνει βεβαίως, ὅτι θὰ ἠνοίγετο ἄβυσσος πρὸ τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, διότι δυστυχῶς ἄπειροι εἶναι αἱ ἐλλείψεις τοῦ Κράτους καὶ εἶναι ἄπειροι βεβαίως, διότι αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις οὐδεμίαν εἶχον προνοητικότητα καὶ διότι εἶναι προωρισμένον, εἶναι μοιραῖον, λόγῳ τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, αἱ ἐλλείψεις νὰ εἶναι πολλαὶ καὶ εὐθὺς ὡς συμπληροῦται μία ἔλλειψις ἀμέσως νὰ ἀναφαίνωνται νέαι ἀντίστοιχοι ἀνάγκαι, ἑπομένως δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι διὰ τὴν παραμικρὰν ἔλλειψιν τῆς διοικήσεως πρέπει νὰ γίνεται καὶ μία ἐπερώτησις. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος ἀντελήφθη ἀμέσως, ὅτι ἔμελλον νὰ προβῶ εἰς σύστασιν· δὲν γνωρίζω ἐκ τίνων τεκμηρίων ἐπείσθη περὶ τούτου ὁ κ. Πρόεδρος. Βεβαίως ὁ Κανονισμὸς ἀγνοεῖ τὰς λεπτὰς κοινοβουλευτικὰς ἐκφράσεις καὶ ἀπαιτεῖ μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· δὲν δυνάμεθα ἢ περὶ μομφῆς νὰ ὁμιλήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχωμεν τοιαύτην πρόθεσιν. Ὁ Κανονισμὸς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἀγνοοῦσι τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ ἔχωμεν, καὶ ἀπαιτεῖ, ὁσάκις ἔχομεν παράπονον ἢ σύστασίν τινα, νὰ τὴν ἀπευθύνωμεν διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ, ἣν διαγράφει ὁ Κανονισμός. Ἀλλὰ τοιαύτας συστάσεις, κύριοι Βουλευταί, εἴμεθα ἐκ τῶν προτέρων βέβαιοι, ὅτι οὐδέποτε οἱ Ὑπουργοὶ θὰ εἰσακούσωσι. Ποίαν σύστασιν; Τὴν προφορικὴν ἐκείνην σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἐντὸς τοῦ ὑπουργικοῦ θαλάμου κάμνομεν, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς περιστοιχίζηται ἀπὸ πολλούς....

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ παραβάσεως ἢ περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ;

§63ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐθεωρήσατε ὅτι ἦτο σύστασις.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ εἴμεθα ἐν τάξει.

§65ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἀκούει τὰς προφορικὰς συστάσεις οὔτε τὰς γραπτάς. Ἀπηύθυνα πρὸ πολλῶν ἡμερῶν σύστασιν γραπτὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀκόμη οὐδεμίαν ἀπάντησιν μοὶ ἔδωκεν.

§66Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ποίαν σύστασιν ἐννοεῖτε;

§67ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Σύστασιν περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ ἐπικηρύξεως τῆς ληστείας.

§68Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀναγκάζομαι νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ἀξιώσεώς σας, διότι συστάσεις περὶ καταργήσεως νόμου δὲν γίνονται ποτέ.

§69Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως νόμου· διὰ Β. Διατάγματος θὰ γίνῃ ἡ κατάργησις.

§70Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ λάβητε ἤδη τὴν ἀπάντησιν. Ὑποβάλετε ἔγγραφον ἐρώτησιν, δι’ ἧς ζητεῖτε νὰ μάθητε, ἂν θὰ καταργηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐπικηρύξεως λῃστῶν καὶ δεύτερον περὶ χαρίτων, ἂν δηλ. θὰ δοθῶσι χάριτες. Λοιπὸν λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀμφότεραι αἱ ἐρωτήσεις ἐγένοντο ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ περὶ οὐδετέρας τούτων ἔπρεπε νὰ ἀναμένητε ἀπάντησιν καὶ μάλιστα κατὰ τίνα τρόπον ἐνομίζετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἂν θὰ καταργηθῇ ὁ νόμος; Χαίρω πολύ, διότι μοὶ δίδεται ἀφορμὴ ἐκ τῆς ὑμετέρας ἐρωτήσεως καὶ ἐκ τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἐκάμετε ἐπὶ τῇ μὴ ἀπαντήσει, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἅπαξ διὰ παντὸς ἀκριβῶς πρὸς καθορισμὸν τῶν ὁρίων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐδάφους, ἐφ’ ὧν δύνανται νὰ ἐκτείνωνται αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ συστάσεις. Ἔχω τὴν γνώμην μορφωθεῖσαν ἐκ μακρῶν μελετῶν ἐπὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου καὶ ἄλλων χωρῶν καὶ ἐκ τοῦ ἡμετέρου κοινοβουλευτικοῦ βίου, ὅτι ἐρωτήσεις πρὸς τὰς Κυβερνήσεις ἂν θὰ ὑποβάλωσι τοιαῦτα ἢ τοιαῦτα νομοσχέδια, καὶ συζήτησις ἐπὶ τούτων εἶναι ζητήματα ἀπολύτως ξένα καὶ ἀλλότρια πρὸς τὰ ἔργα τῶν Κοινοβουλίων.

§71Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νόμου.

§72Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μὲ τὴν μέθοδον τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ συστάσεων δύναται νὰ διεξάγηται ὁ ἔλεγχος τῶν πράξεων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, οὐδέποτε ὅμως δύνανται ὑπὸ τοιοῦτον τύπον ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων νὰ διεξάγωνται τὰ ἔργα τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος. Μὲ ἄλλους λόγους δὲν δύναται κανεὶς τῶν κ. Βουλευτῶν νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θὰ καταργήσῃ τὸν α νόμον ἢ θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τοῦ α ζητήματος, καὶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἢ τοιαύτῃ ἀπαντήσει νὰ προκαλῇ συζητήσεις ἢ καὶ ἔλεγχον, περὶ τοῦ ἂν προσῆκε νὰ φέρῃ ἢ νὰ μὴ φέρῃ νομοθετικόν τι μέτρον. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος· ὅτι συζήτησις καὶ ἔλεγχος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ἔργων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν σπουδαιότατον λόγον, διότι ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὴν προνομίαν νὰ φέρῃ προτάσεις νόμου, τὰς ὁποίας φρονεῖ προσηκούσας καὶ δὲν βλέπει προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν ὑμεῖς ἠθέλετε νομίσει προσήκουσαν τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἐπικηρύξεως ληστῶν, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ προκαλέσητε καὶ ἔλεγχον, διατί δὲν ἀπαντᾷ, ἀλλ’ ἦτο εὐχερὲς εἰς ὑμᾶς, ἂν ἐφέρετο νόμος τοιοῦτος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὸν κατακρίνητε ἢ νὰ τὸν συμπληρώσητε, ἂν εὑρίσκετε αὐτὸν δεόμενον συμπληρώσεως, ἂν δὲ δὲν ἤθελε φέρει ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτον, διότι δὲν ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρῃ, ἠδύνασθε νὰ φέρητε ὑμεῖς, οὐδέποτε ὅμως νὰ ἀπασχολῆτε τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκαλῆτε συζήτησιν μὲ ἐρωτήσεις, ἂν θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις νόμον, καὶ ἐξ ἄλλου δὲ νὰ προκαλῆτε παράπονα καὶ συζήτησιν, διότι δὲν σᾶς ἐδόθη ἀπάντησις. Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ εἴπω ταῦτα, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ συγχωρήσῃ, διότι τὴν ἀπησχόλησα ἐν οὐ δέοντι, διότι πρέπει νὰ καθορισθῶσι τὰ ὅρια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου χάριν σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα οἱ καθεστῶτες κοινοβουλευτικοὶ θεσμοὶ ἀναθέτουσιν εἰς αὐτό.

§73Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κύριε Ὑπουργέ.

§74Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μὲ ἐρωτήσατε, ἂν θὰ φέρω νόμον.

§75Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νόμου, ἀλλὰ περὶ Β. Διατάγματος, διότι ὁ νόμος σᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀναστείλητε τὴν λειτουργίαν διὰ Β. Διατάγματος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐλέγξητε τὴν παράβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Πρόεδρος.

§77ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§78Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ λογοκρισία οὔτε εἰς τὸν Τύπον οὔτε εἰς τοὺς πολίτας, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν Βουλὴν γίνεται.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λογοκρισία δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἀξίωσις εὐλαβοῦς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ φειδοῦς τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἤλθομεν νὰ φεισθῶμεν χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§80Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Μίαν λέξιν, κύριοι Βουλευταί· ἐγὼ οὐδέποτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§82Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν τὸ φιλονεικεῖ κανείς.

§83Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Νομίζω λοιπὸν καθῆκόν μου νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω, ἂν θὰ καταργηθῇ ὁ νόμος· δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος, ἀλλὰ διὰ Β. Διατάγματος δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναστείλῃ τὸν νόμον περὶ ἐπικηρύξεως ληστῶν, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἀνάξιον τοῦ ἔθνους, ἀνάξιον τοῦ πολιτισμοῦ. Κύριοι Βουλευταί· ὁ κ. Πρόεδρος ἀντελήφθη, ὅτι ἔκαμα σύστασιν καὶ ὄχι μομφήν, διότι δὲν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν μομφήν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε θὰ μεταχειρισθῶ, ἐν τούτοις μία σύστασις εἶναι μία ἔμμεσος μομφή, ὅταν δι’ αὐτῆς συνιστᾶται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ λάβῃ καὶ δὲν τὸ ἔλαβεν.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Δευτέρας ἡ συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεώς του. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Ἀγαπητὸς δὲν ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν συχνάκις, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενομένων ἐθεώρησε λήξασαν τὴν συζήτησιν.

§85Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐβεβαίωσα τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι δὲν εἶχον περατώσει.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ Πρόεδρος.

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄς ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§88Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Θὰ ἀναγραφῇ πρῶτον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ὡμίλησε περὶ τοῦ συνοικισμοῦ Χάβαρι· καθ’ ἃ ἀντελήφθην καὶ καθ’ ἃ ὡμολόγησεν ὁ ἴδιος ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν ἤλεγξε τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἐμέμφθη τινά, ἀλλὰ θεωρῶν ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις ἐν τῷ Κράτει χρήζουσα διορθώσεως ἐποιήσατο σύστασιν περὶ διορθώσεως τῆς ἐλλείψεως. Περὶ τῶν συστάσεων ὁ Κανονισμὸς ῥητῶς ἀναγράφει τί γίνεται. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ἡ ἐπερώτησις εἶναι ἔλεγχος, καὶ μόνον ἐπερωτῶσιν οἱ θέλοντες νὰ ἐλέγξωσι τοὺς Ὑπουργοὺς διὰ παραβάσεις τῶν νόμων. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ὑποβάλωσι συστάσεις περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ τὰς ὑποβάλωσιν, ὅσοι δὲ θέλουσι νὰ ἐπερωτήσωσι δύνανται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἵνα ἐλέγξωσι. Ἀντελήφθην ἐγὼ δύο τινά, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐποιεῖτο σύστασιν, δεύτερον δέ, ὅτι, ὅτε εἶχε φθάσει εἰς περάτωσιν τῶν συστάσεών του, μὲ παρεκάλεσε κατὰ τὸ πέρας τῆς συνεδριάσεως νὰ θεωρήσω, ὅτι ὑπάρχει συνέχεια καὶ νὰ τὸν ἐγγράψω, διὰ νὰ συνεχίσῃ. Τοιούτου εἴδους συνέχισιν ἐπερωτήσεως δὲν ἀντιλαμβάνομαι νὰ ἐπιτρέπῃ ὁ Κανονισμός, διότι ὁ ἐπερωτῶν περατοῖ τὴν ἀγόρευσίν του καὶ κατέρχεται τοῦ βήματος, ὅτε δὲ ὁ ἀγορεύων συνῄνεσε νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἐν τῇ συναινέσει ὑπῆρχε παραίτησις τῆς ἀγορεύσεως, διὰ τοῦτο ῥητῶς ἐδήλωσα, ὅτι, ἂν ἤθελε νὰ ἐπερωτήσῃ, ἔπρεπε νὰ ἐγγραφῇ. Τώρα, διὰ νὰ ἐγγραφῇ, πρέπει νὰ ζητήσῃ ἁρμοδίως νὰ ἐπερωτήσῃ, διότι, ἂν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς συστάσεις, ἐγὼ δὲν θὰ τὸν ἀναγράψω καὶ θὰ ζητήσω νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐδήλωσεν ὅτι μεταχειριζόμενος τὸν τύπον τῆς συστάσεως σκοπεῖ νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, διότι παρέλιπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ζητημάτων, περὶ τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ προνοήσῃ. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ κατ’ οὐσίαν ὅτι θέλει νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ τῷ ἐπιτραπῇ ὁ λόγος καὶ νὰ μὴ θεωρηθῇ περιοριζόμενον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς θέλει νὰ περιορίσῃ τὸν ἔλεγχον, ἐφ’ ὅσον δηλοῖ ἤδη ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι θέλει νὰ ἐλέγξῃ παραβάσεις· ἐνθυμεῖσθε ὅμως προχθὲς ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας, ἀφοῦ ἐξήντλησε τὴν ὑπομονὴν τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑπεραμυνόμενος προσώπων, εἶπεν ἐν τέλει, ὅτι ἀναβάλλει τὸν ἔλεγχον, διότι ἐκουράσθη ἡ Βουλή.

§92Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Οὔτε ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν οὔτε ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπεται, διότι ἡ διὰ Διατάγματος κατάργησις τοῦ νόμου εἶναι ἐνάσκησις νομοθετικῆς ἐξουσίας γινομένη μὲν ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ κατὰ παραχώρησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ ἑπομένως δὲν ἐπιτρέπεται τοιαύτη σύστασις.

§93Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τὸν λόγον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§95Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι πάντοτε γεννῶνται αὐτὰ τὰ ζητήματα τῶν ἐρωτήσεων, ἐπερωτήσεων καὶ συστάσεων καὶ θὰ γεννῶνται πάντοτε, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν αὐτὸν τὸν Κανονισμόν. Εἴχομεν παρακαλέσει, ὅπως τυπωθῇ ὁ Κανονισμός, γνωρίζετε δὲ ὑμεῖς κάλλιον ἡμῶν ἐκ τῶν τῆς γείτονος ἐπικρατείας.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκτυπώσεως, ἀλλὰ περὶ παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ ἐκτυπώσεως. Σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον. Δὲν θὰ τὸ κάμωμεν καφενεῖον.

§97Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὸ ἐκάμετε καφενεῖον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐλέγξητε παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§99Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ τυπωθῇ ὁ Κανονισμός, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν. Εἰς τὴν Τουρκικὴν Βουλήν, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ἐφαρμόζεται καλῶς ὁ Κανονισμός....

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς δηλῶ, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τυποῦται καὶ ὅτι ἀπόψε περατοῦται ἡ ἐκτύπωσις αὐτοῦ. Σᾶς δηλῶ καὶ ἕτερόν τι, ὅτι τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἔχει διανείμει 120 ἀντίτυπα τῶν Πρακτικῶν περιεχόντων τὸν ψηφισθέντα Κανονισμὸν εἰς τοὺς κ.κ. Βουλευτάς. Διατί δὲν ἐζητήσατε καὶ σεῖς; Ὅσοι ἤθελον νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ, ἐζήτησαν Πρακτικόν. Σεῖς μὴ ζητήσαντες γεννᾶτε διαρκῶς ζητήματα. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις αὐτή. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Κεφαλληνίας. Ὁ κ. Σ. Καβαλλιερᾶτος. Ἀπών. Ὁ κ. Τριγώνης. Ἀπών. Ὁ κ. Μουσούρης. Ἀπών. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Κεφαλληνίας. Ὁ κ. Καβαλλιερᾶτος. Ἀπών. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς καλλιεργητῶν μοναστηριακῶν κτημάτων δήμων Θορικίων καὶ Κρωπίας.

§101Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Μετ’ ἄλλων ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐντίμων συναδέλφων σκοποῦμεν νὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀπών, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐγγράψητε τὴν Δευτέραν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§103Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἐμέ.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ζητήσητε προηγουμένως τὴν ἐγγραφήν σας. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ι. Σπίνουλα ἐκ Γαστουρίου τῆς Κερκύρας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος. Ἀπών. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης. Ἀπών.

§105Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φορολογουμένων Ἀθηνῶν περὶ φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων.

§107Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δηλῶ ὅτι θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄρτης περὶ ἀμβύκων.

§109Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἐπὶ ὁμοίας ἀναφορᾶς εἶχον λάβει τὸν λόγον εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν. Φρονῶ ἄσκοπον νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ γενικώτερα μέτρα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουσούρης. Ἀπών.

§111Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ ζητεῖτε νὰ ὁμιλῆτε αἰωνίως.

§113Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν ὁμιλοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πατρῶν.

§115Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν ἐνεγράφην.

§117Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἀναφοράν, διὰ νὰ πιστοποιήσω τὴν ἀλήθειαν. Ὅσοι τώρα προσπαθεῖτε νὰ λάβητε τὸν λόγον, δὲν θὰ τὸν λάβητε.

§119Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην ἐγγεγραμμένος μὲ τὸν κ. Θεοδωρόπουλον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγεγραμμένοι εἶναι οἱ κ. Καφετζόπουλος, Γκλαβᾶς καὶ Ἠλιόπουλος. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος δὲν θὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§121Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι εἶμαι πάντοτε ἐν τῷ δικαίῳ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑπογραμματέων καὶ γραφέων τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας. Ὁ κ. Ξηρός. Ἀπών. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Πατρῶν Δ. Π. Διαμαντοπούλου. Ὁ κ. Γκλαβᾶς. Ἀπών.

§123Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε σεῖς τὴν ἀναβολήν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν μετόχων «Ἀμοιβαίας».

§125Ε. ΚΥΤΑΡΙΟΛΟΣ. Μετὰ τὴν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 17 τρέχ. μηνός, νομίζω, ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος παρέλκει. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν ἔχῃ τι νεώτερον, νὰ τὸ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§126ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ μόνον νεώτερον εἶναι, ὅτι ἔρχονται ἄλλαι ἀναφοραί.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκ Μεσολογγίου μετόχων τῆς «Ἀμοιβαίας». Ὁ κ. Γ. Ποῦλος. Ἀπών. Ἐπίσης ὁ κ. Τριγώνης.

§128Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐξ Ἀραχώβης μετόχων «Ἀμοιβαίας». Ὁ κ. Ξηρός. Ἀπών. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Παραβόλας. Ὁ κ. Γ. Ποῦλος. Ἀπών. Ἐπίσης ὁ κ. Τριγώνης. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων πταισματοδικῶν, εἰρηνοδικῶν καὶ γραμματέων.

§130Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ πότε;

§132Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅποτε θέλετε.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Μοναστηρακίου Ἀνακτορίων.

§134Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἀντίθετα τηλεγραφήματα, νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἀλήθεια εἶναι ἐν τῷ μέσῳ, καὶ πρέπει νὰ περιμείνωμεν ἐπισήμους πληροφορίας. Ἐὰν συναινῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλή, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν.

§136Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὴν Δευτέραν δὲν θὰ ἔλθωσιν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔχῃ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργός. Περὶ πλημμελοῦς λειτουργίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ὁ κ. Β. Μιχαλέας.

§138Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κατὰ τὸν νόμον ᾼΥΘʹ οὐδεμία σύμβασις γίνεται καὶ οὐδὲν ἔργον ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐὰν δὲν ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων. Ὁ νόμος οὗτος δυστυχῶς μέχρι σήμερον οὐδέποτε ἐτηρήθη δι’ εὐνοήτους λόγους, ὁποία δὲ προέκυψε ζημία ἐκ τῆς μὴ τηρήσεως αὐτοῦ, σᾶς ἀναφέρω ἐν συντόμῳ τὸ ἀκόλουθον. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἄλλοτε Βουλευτὴς παρακαθήμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐζήτησεν ἀπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ νὰ τῷ δοθῇ ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων ἡ δοθεῖσα διὰ τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Λαρίσης, ὁ δὲ Ὑπουργός, ὡς ἦτο ἑπόμενον, δὲν εἶχε τοιαύτην γνωμάτευσιν. Ὁ μακαρίτης Τρικούπης εἶχε δώσει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου εἰς τὴν ἑταιρείαν Ἐκερλεὺ ἀντὶ 49.000.000 φράγκων. Ἡ ἑταιρεία ἐκείνη ἐξετέλεσεν ἔργα καὶ ἔφερεν ὑλικὰ ἀξίας 22.000.000 φράγκων, ἐπειδὴ ὅμως τὰ χρήματα τοῦ δανείου τοῦ τότε τὰ προωρισμένα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ἔργου εἶχον δαπανηθῆ δι’ ἄλλας ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἡ τότε Κυβέρνησις εὑροῦσα πρόφασιν, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἐστερεῖτο χρημάτων, ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον. Κατὰ συνέπειαν ἔμεινεν εἰς τὸ Κράτος 22.000.000 κέρδος ἐξ ὑλικῶν καὶ ἐργασίας ἐκτελεσθείσης. Μετὰ 10 ἔτη ἀναλαμβάνει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου ἡ ἑταιρεία Μπατινιὸλ ἀντὶ 59.000.000, ἤτοι 10.000.000 ἐπὶ πλέον. Παρέλειψα δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἑταιρεία Ἐκερλεὺ ἀνέλαβεν ἀντὶ 49 ἑκατομμυρίων φράγκων νὰ ἐκτελέσῃ γραμμὴν 360 χιλιομέτρων, ἐνῷ ἡ ἑταιρεία Μπατινιὸλ ἀντὶ 59.000.000 φράγκων ἀνέλαβε μόνον 320 χιλιόμετρα, δηλαδὴ ἀπὸ ἐδῶ μέχρι Δεμερλῆ. Ἐν τούτοις εἰς τὰ 59.000.000 φράγκα δέον νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ 22.000.000 ἔργων καὶ ὑλικῶν τῆς προηγουμένης ἑταιρείας, ὥστε τὸ ποσόν, ἀνθ’ οὗ ἀνέλαβε τὸ ἔργον, νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 81 ἑκατομμύρια. Ὡς νὰ μὴ ἤρκει δὲ τοῦτο, ζητεῖ σήμερον ἀπὸ τὸ Κράτος ἡ ἰδία ἑταιρεία 6.500.000 φράγκα προφασιζομένη.........

§139Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§140Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Μήπως σᾶς ἐνοχλῶ; Ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὸν Κανονισμόν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πᾶς Βουλευτής, ὅταν ὁ Πρόεδρος δὲν παρακολουθῇ τὴν συζήτησιν.

§142Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θὰ εἶναι μομφὴ κατὰ τοῦ Προέδρου.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, παρακαλῶ.

§144Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ζητεῖ λοιπὸν ἡ ἑταιρεία ἐκείνη 6.500.000 προφασιζομένη ὅτι τὸ Κράτος παρενέβαλε προσκόμματα εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς. Διὰ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ ἔργον ἐδαπανήθησαν 87.500.000. Ἐὰν ἐλειτούργει τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων, θὰ ἐγίνετο τοιαύτη κατάχρησις καὶ θὰ ἐσπαταλᾶτο οὕτως ὁ δημόσιος πλοῦτος; Ἐπειδὴ ὅμως τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων παρενέβαλε προσκόμματα, ἐψηφίσθη ὁ νόμος ͵ΒΚΓʹ ὁ λειτουργῶν σήμερον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐλέγχετε; Αἱ πολλαὶ παρατάσεις παρεγράφησαν καὶ ποινικῶς, ἑπομένως δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐλέγχου τῆς Βουλῆς.

§146Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐνῷ κατὰ τὸν παλαιότερον νόμον τὸν ὀρθότερον, τὸν πρακτικώτερον καὶ τὸν πατριωτικώτερον τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων εἶχε τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν, διὰ τοῦ σημερινοῦ νόμου ἰδοὺ τί γίνεται (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον γνωμοδοτεῖ πρῶτον ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μελετῶν οἱωνδήποτε ἔργων κοινῆς ὠφελείας ὑπὸ τεχνικὴν μόνον ἔποψιν». Δηλαδὴ ἐὰν ἓν ἔργον 100 δραχμῶν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ ἐλέγξητε κειμένους νόμους ἂν λειτουργοῦσι καλῶς ἢ ἂν ἔχουσι συνταχθῆ καλῶς; Ὁ νόμος κεῖται καλῶς, διότι ἐψηφίσθη, ἐὰν δὲ νομίζητε ὅτι ἔχει ἀνάγκην θεραπείας, τότε πρέπει νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον. Ἐνόσῳ ἡ Κυβέρνησις ἢ οἱ ὑπάλληλοι δὲν παραβιάζουσι τὸν νόμον, δὲν ἔχετε δικαίωμα ἐλέγχου κατ’ αὐτῶν. Ἐὰν τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεώς σας εἶναι τοιοῦτος ἔλεγχος, σᾶς παρακαλῶ νὰ προχωρήσητε.

§148Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν προχωρῶ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι πολύ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καλαρίου.

§150Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγενικεύθη τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων ἔργων.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γενίκευσις ἐπὶ τίνος θέματος;

§152Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διετυπώθη ὑπὸ τοῦ ῥήτορος. Ὁ κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καλκρίου.

§154Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὴν Δευτέραν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρομανιάτης ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοτῶν Ἐράνης. Ἀπών. Ὁ κ. Σταμούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς φοιτητοῦ νομικῆς Δ. Μαγειρία. Παραιτεῖται. Ὁ κ. Φωτήλας ἐπὶ ἀναφορᾶς καταδίκων Ῥίου.

§156Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ κατάδικοι Ῥίου, κύριε Πρόεδρε, ἀπηύθυναν ἀναφοράν, δι’ ἧς ζητοῦσι τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν. Βεβαίως σήμερον δὲν εἶναι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ κρατοῦντος παρ’ ἡμῖν συστήματος τῶν φυλακῶν, συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει καταδικάσει ἡ κοινὴ συνείδησις, συστήματος, τὸ ὁποῖον ἥκιστα ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπὸν τῆς ποινῆς, συστήματος, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ὡς βάρβαρον. Καὶ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὥρα, ἵνα συζητήσωμεν περὶ τοῦ συστήματος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπηγγέλθη ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ ὑπὲρ ὅλων τῶν ἀφορώντων τὴν δικαιοσύνην, ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ νομοσχεδίων προνοούντων καὶ περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν καὶ περὶ τοῦ μετριασμοῦ τῶν ποινῶν. Εἶναι ὅμως πρέπον νὰ μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ ἀσυγκίνητος εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν καταδίκων ἐκείνων, εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ ἀσυγκίνητος εἰς ἀναφοράν, ἥτις δύναται νὰ προκαλέσῃ τὰ δάκρυα καὶ τῶν ἀπαθεστέρων ἀνθρώπων. Οἱ κατάδικοι Ῥίου καταγγέλλουσιν ὅτι διοικοῦνται οὐχὶ ὑπὸ φυλάκων διωρισμένων, ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, καταγγέλλουσιν ὅτι διοικοῦνται ὑπὸ καταδίκων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡρισμένα πάθη, ὡρισμένα συμφέροντα. Οἱ κατάδικοι Ῥίου, Κύριοι, καταγγέλλουσιν, ὅτι διαμένουσιν εἰς τρώγλας ἀνηλίους, εἰς τρώγλας τρομεράς, εἰς τρώγλας, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μένουσιν ἀδιόρθωτοι. Οἱ κατάδικοι οὗτοι καταγγέλλουσιν ὅτι δὲν ἔχουσιν ἱερέα· συμβαίνει πολλάκις νὰ ἀποθνήσκωσιν οἱ κατάδικοι, χωρὶς νὰ μεταλαμβάνωσι τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει ἱερεὺς ἐκεῖ διωρισμένος. Οἱ κατάδικοι καταγγέλλουσιν ὅτι δὲν ἔχουσιν ἰατρικὴν περίθαλψιν, ὅταν ἀσθενῶσιν, ὅπως συνηθέστατα συμβαίνει. Στεροῦνται πάσης ἰατρικῆς περιθάλψεως, διότι ἡ Πολιτεία δὲν ἐφρόντισε νὰ διορίσῃ ἕνα ὡρισμένον ἰατρόν. Οἱ κατάδικοι καταγγέλλουσιν ὅτι στοιβάζονται οἱ ὑγιεῖς μαζὶ μὲ τοὺς ἀσθενεῖς, καὶ ὅτι παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ἀσθενῶν κοιμῶνται οἱ ὑγιεῖς καὶ ἀκούουσι τὰ γογγύσματα ἐκείνων. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν τῶν ἁρμοδίων διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις τότε μόνον δικαιοῦται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς διαμαρτυρίας τῶν καταδίκων Ῥίου, ὅταν εἴπῃ ὅτι σκοπὸς τῆς ποινῆς δὲν εἶναι ἡ βελτίωσις ἡ ἠθικὴ τῶν καταδίκων, ἀλλ’ ἡ ἐκδίκησις· οὐδέποτε ὅμως φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ φιλελευθέρα θὰ καθιερώσῃ τοιοῦτον δόγμα. Προκαλῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν Ῥίου καὶ παρακαλῶ αὐτούς, ὅπως φροντίσωσιν, ἵνα διαταχθῇ ἰατρός, ὅπως ἐπισκέπτηται συχνὰ τοὺς καταδίκους, διαταχθῇ ἱερεύς, ὅπως κηρύσσῃ τὸ θεῖον κήρυγμα καὶ ἐκπληροῖ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει, ληφθῇ δὲ πᾶσα πρόνοια, ὅπως διορθωθῇ προσωρινῶς τοὐλάχιστον ἡ κατάστασις ἐκείνη τῶν φυλακῶν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Δογάνης. Ἀπών. Ὁ κ. Σουλτάνης.

§158ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι, ὡς ἤρχισεν ὁ κ. συνάδελφος, ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν φυλακῶν Ῥίου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐζήτησε ταύτην, ἀλλὰ τὴν βελτίωσιν τῶν φυλακῶν Ῥίου. Εἷς τῶν προκατόχων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ ἔτος 1894, ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ἐπεσκέφθη τὰς φυλακὰς Ῥίου, ἵνα ἀντιληφθῇ ἐκ τοῦ πλησίον τῆς καταστάσεως αὐτῶν, ὅτε δὲ ἐπέστρεψεν, ἠρωτήθη ὑπ’ ἄλλων καὶ ὑπ’ ἐμοῦ περὶ τῶν ἐντυπώσεών του καὶ ἀπήντησεν ὅτι ἡ κόλασις αὐτὴ πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ κατάργησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀμέσως, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄλλαι φυλακαί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τότε ἔλαβε τὸ μέτρον καὶ προέβαινεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν καταδίκων εἰς ἄλλας φυλακάς. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐπρόφθασε νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον, καὶ αἱ φυλακαὶ αὐταὶ ὑφίστανται ἀκόμη πρὸς αἶσχος τῆς Πολιτείας. Εὐχῆς ἔργον θὰ εἶναι, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης φανῇ ὀλίγον ἐνδοτικώτερος εἰς τὴν παραδοχὴν αἰτήσεων τῶν καταδίκων περὶ μεταγωγῆς αὐτῶν εἰς ἄλλας φυλακὰς καὶ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν, ἵνα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τῶν ἀπαισίων ἐκείνων φυλακῶν.

§159Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεφέρθησαν διὰ τὰς φυλακάς, νὰ λάβῃ δ’ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ σκεφθῇ διὰ τὴν ἀπονομὴν χαρίτων εἰς τοὺς καταδίκους, διότι ἡ διαμονὴ εἰς τὰς φυλακὰς τοιούτου εἴδους ἀντιστοιχεῖ εἰς ποινὴν πολὺ μεγαλειτέραν ἐκείνης, εἰς ἣν κατεδικάσθησαν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαμπρακάκης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Ποῦλος. Ἀπών. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοδιδασκάλων Κορίνθου.

§161Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἐὰν μὴ σωρεία ἐπιστολῶν κατέφθανε καθ’ ἑκάστην πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐκ μέρους τῶν δημοδιδασκάλων Κορίνθου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ πληρωμὴν εἰς αὐτοὺς τριῶν μηνῶν μισθοῦ. Οἱ πτωχοὶ καὶ ἔντιμοι οὗτοι ὑπάλληλοι ἀναμένοντες ἐκ τοῦ γλίσχρου τούτου μισθοῦ των νὰ θεραπεύσωσι τὰς ποικίλας καὶ πολλαπλᾶς αὐτῶν ἀνάγκας, καθυστερουμένου τριῶν ὁλοκλήρων μηνῶν μισθοῦ, εὑρίσκονται εἰς μεγάλην χρηματικὴν στενοχωρίαν. Δι’ ἀναφορᾶς των ἐπανειλημμένως καὶ διὰ τηλεγραφημάτων ἀνηνέχθησαν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογουμένως δὲ διετάχθη δὶς ὑπὸ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ὁ ταμίας Κορίνθου νὰ προβῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐν λόγῳ καθυστερουμένων μισθῶν, ἐὰν ὁ δῆμος ἤθελε καταβάλει τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910. Καίτοι δέ, ὡς ἐμφαίνεται ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου τοῦ δημάρχου Κορίνθου πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, κατετέθησαν τὰ χρήματα ταῦτα, ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ ὁ ταμίας Κορίνθου νὰ ἀρνῆται τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων μισθῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἐκαθαρίσθη ὁ λογαριασμὸς μεταξὺ ταμίου καὶ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος. Ἐρωτῶ ὅμως: Τίνα λόγον ἔχει νὰ ἀρνῆται τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τούτων; καὶ πῶς δὲν προέβη μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν, ἀφοῦ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ εὑρίσκεται πάντοτε ἐν Κορίνθῳ καὶ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του; Εἶναι πλέον καιρός, κύριοι Βουλευταί, νὰ μάθωμεν ἂν ἔχωμεν ὑπαλλήλους σεβομένους τοὺς νόμους καὶ τὰς προϊσταμένας ἀρχάς, ἢ τὰ πάντα, καὶ Ὑπουργοὶ καὶ νόμοι, ἐξεμηδενίσθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν περιφήμων ἐκείνων συμβουλίων, ὑπὸ τὴν δικιοδοσίαν τῶν ὁποίων ὑπήχθησαν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ἵνα τηλεγραφικῶς διατάξῃ τὸν ταμίαν Κορίνθου νὰ πληρώσῃ ἀμέσως τοὺς δημοδιδασκάλους πρὶν ἢ λήξῃ ἡ χρῆσις τοῦ 1910, ὅτε θέλουσιν ἀπολέσει τὴν ἰσχὺν αὐτῶν τὰ ἐκδοθέντα ἐντάλματα πληρωμῆς.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Φιλιατρῶν διὰ τὴν «Ἀμοιβαίαν».

§163Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρέου.

§165Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ ἡμερῶν, καθὼς καὶ σήμερον, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, παρὰ νὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως ἐπιταχυνθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, οὕτως ὥστε, ὅσοι ἔχουν νὰ λάβουν, νὰ τὰ λάβουν, καὶ ὅσοι δὲν ἔχουν νὰ λάβουν, νὰ ἀπελπισθοῦν.

§166Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν θέλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἂς μένωσιν ἐλεύθεροι οἱ μεγαλόσχημοι λωποδύται νὰ κλέπτωσι τοὺς πολίτας!

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι λέξεις αὐταὶ νὰ λέγωνται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καταδικαστικὴν ἀπόφασιν ἐναντίον των, ἐπὶ τέλους δὲ δὲν ἁρμόζουσι νὰ λέγωνται ἐν τῇ Βουλῇ τοιαῦται λέξεις.

§168ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι μένει ἐλεύθερος κανεὶς οὔτε μεγαλόσχημος οὔτε μικρόσχημος, ὁ ὁποῖος νὰ κλέπτῃ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ. Προκειμένου περὶ τῆς ἑταιρείας ἐδηλώθησαν ἀρκούντως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶπον τότε τὰ κατ’ αὐτήν, ἀλλ’ ἐδήλωσα συγχρόνως πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ φάκελος εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, εὑρισκόμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εἰς ὃ σήμερον ὑπάγεται τὸ τμῆμα τοῦτο, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι, ἂν λάβητε γνῶσιν τούτου, θὰ πεισθῆτε ὅτι οὐδὲν περισσότερον, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ὀλιγώτερον τῶν ὅσα ἐνεργήθησαν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν.

§169Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω ὑμᾶς ὅτι δὲν ἐφέρθητε καλῶς.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Κλεωνῶν. Παραιτεῖται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1910 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς εἰσπράξεως τῶν καθυστερουμένων ἐκ τῶν φόρων τούτων ἐπὶ ἐκπτώσει». Ἡ συζήτησις εἶναι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Τὰ τέσσαρα πρῶτα ἄρθρα ἔχουσι ψηφισθῆ.

§171Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπεβλήθη προχθὲς τροπολογία, ἵνα περιληφθῶσι καὶ οἱ κάτοικοι ἐκείνων τῶν χωρίων, εἰς τὰ ὁποῖα συνέβησαν σεισμοὶ πρὸ δύο ἐτῶν. Βλέπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη σήμερον ὡς ἐτροποποιήθη, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία αὐτή. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουρλούμη καὶ νὰ ἐξαιρέσῃ τῆς φορολογίας καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἀπὸ σεισμοὺς πρὸ δύο ἐτῶν.

§172Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τοῦ 1909 δέχομαι.

§173Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τὸ δημοτικὸν Τυρνάβου εἶχε ζητήσει ἀπὸ πολλοῦ ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἀμπελοκτήμονες τοῦ δήμου Τυρνάβου τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τοῦ 1910, ἀφοῦ εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἐκ τῆς Θεομηνίας τελείως κατεστράφησαν ἅπασαι αἱ ἄμπελοι τῆς περιφερείας Τυρνάβου, τηλεγραφικῶς δὲ παρεκάλεσαν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ἡ ἐκ τοῦ νόμου ὡρισμένη ἐπιτροπή, ἵνα βεβαιώσῃ τὰς ζημίας. Μετέβη ἐπὶ τόπου ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ ἀντελήφθη ὅτι ὑπῆρξε τελεία ἡ καταστροφή· Θὰ παρακαλέσω ἐν τούτοις τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰ Ὑποτελωνεῖα Λυγαριᾶς καὶ Μπέη–Μύλου, ἐκ τῶν πληροφοριῶν δὲ αὐτῶν θέλει ἴδει ὅτι εἰς τὸν Τύρναβον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπεράντους ἐκτάσεις ἀμπελώνων ἐκ 17,000 στρεμμάτων, εἰσάγεται ἔξωθεν οἶνος διὰ τὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων, διότι οὐδὲν κατώρθωσαν οἱ Τυρναβῖται νὰ διασώσωσιν ἐκ τῆς καταστροφῆς, καὶ τελείως αἱ σταφυλαὶ κατεστράφησαν. Ἐπίσης καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ ἑτέρου προϊόντος, τοῦ σίτου καὶ τῆς κριθῆς, ἦτο πολὺ μεγάλη· καὶ ναὶ μὲν αὕτη δὲν ἦτο πλήρης, ἀλλὰ πάντως ἀνῆλθεν εἰς τὰ 50% καὶ 60%. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὁ μὲν φόρος τῶν ἀμπέλων τοῦ 1910 χαρισθῇ ἐντελῶς, ἀφοῦ ἡ καταστροφὴ ὑπῆρξε πλήρης, ὁ δὲ φόρος τῶν ἀροτριώντων μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ.

§174Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι· πρὸ ὀλίγου μόλις εἰσελθὼν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην βεβαίως δυσκολεύομαι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ὁμιλήσω, ὅπως πολλοὶ ἐκ τῶν ἐντίμων συναδέλφων ἔχουσι τὴν εὐκολίαν τοῦ ὁμιλεῖν καὶ πείθειν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῷ ζητήματι τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων ἀδικεῖται μία μεγάλη μερὶς τῶν συμπολιτῶν μου, ἔχω καθῆκον ἐπιβεβλημένον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ παρακαλέσω τόσον ὑμᾶς, ὅσον καὶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ εἰς ὅσα ἀτελῶς δυνηθῶ ν’ ἀναπτύξω. Ὡς ἀνέγνωσα ἐν ταῖς ἐφημερίσι, τρεῖς τῶν ἐντίμων συναδέλφων τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτῶν ἀντιπροσωπεύω, ἔφεραν πρότασιν, ἵνα χαρισθῇ ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου ὡς παθοῦσαν ἐκ θεομηνίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρετήρησεν ὅτι δὲν δύναται τοιαύτη πρότασις νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰμὴ μόνον ἐὰν εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νόμου. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν θεομηνίαν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἡ χάλαζα πράγματι κατέστρεψεν ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν ἀμπελώνων, καὶ οἱ δυστυχεῖς ἀμπελοκτήμονες ἐστερήθησαν τελείως τοῦ προϊόντος των. Νομίζω δὲ ὅτι, ὁσάκις τοιαῦται θεομηνίαι ἐπέρχονται εἴς τι μέρος τοῦ Κράτους, εἶναι ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεωμένη νὰ ζητῇ πληροφορίας περὶ τούτων, ὥστε νὰ διευκολύνηται καὶ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ τῶν κυβερνητῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι, ὅτε ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Εὐταξίας εἰσῆγε τὸν νόμον περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, ἔλεγεν ὅτι εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας ὡς ἀντάλλαγμα τῆς στερήσεως τῆς εὐκολίας, τὴν ὁποίαν εἶχον, νὰ παράγωσι τὸ πρὸς χρῆσιν αὐτῶν ἀναγκαῖον ποσὸν οἰνοπνεύματος, θὰ παρεῖχεν αὐτοῖς τὴν δωρεὰν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1910, ὅτε ὁ φόρος ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, ὅλοι οἱ παράγοντες οἰνόπνευμα διὰ τῶν συνήθων προχείρων μέσων, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν, οἱ ἀμπελοκτήμονες οὗτοι ἐστερήθησαν τῆς περιουσίας των, δηλαδὴ αὐτῶν τῶν ὀργάνων καὶ τοῦ προϊόντος αὐτῶν. Κατὰ συνέπειαν ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ σκεφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἂν δύναται δηλαδὴ νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὰ πρόσωπα αὐτὰ φορολογία διὰ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἐντελῶς ἄθικτον, καὶ φορολογία, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι θὰ τοῖς χαρισθῇ. Πῶς δύναται νὰ ζητηθῇ φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ὅτε τὸ ἥμισυ, δι’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον τοὺς Θεσσαλούς, τοῦ προϊόντος αὐτῶν ἔμεινεν ἄχρηστον, ἀπαγορευθείσης ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς σούμας; Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, ἂν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ φόρον ἐκ τῶν ἀμπέλων τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου διὰ τὸ 1910, πράττει πρᾶξιν ὄχι σύμφωνον μὲ τὸ δίκαιον καὶ τὸν νόμον.

§175Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1, κύριε Πρόεδρε, τοῦ νόμου, ὡς ἐψηφίσθη, περιλαμβάνει ὅτι ἀπαλλάσσονται τοῦ ἐπιβεβλημένου φόρου τῶν ἀμπέλων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1910 κ.λ.π. οἱ φορολογούμενοι, δι’ οὓς ἐβεβαιώθη πλήρης καταστροφὴ εἰς τὴν παραγωγὴν ἐκ νόσου ἢ θεομηνίας. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγνώσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὰ περιβόλια τῆς Σπάρτης καὶ ἰδίως δύο δήμων κατεστράφησαν τελείως, καὶ ὄχι μόνον τὸ εἰσόδημα, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ περιουσία. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθές, δύναταί τις ν’ ἀντιληφθῇ ἀμέσως, ἐὰν ἐπισκεφθῇ τὸ ἐκ πορτοκαλλεῶν περιβόλιον τῶν Μουστῶν. Ἤθελον λοιπὸν προτείνει, ὅπως εἰς τὸ συζητούμενον ἤδη 5 ἄρθρον προστεθῇ ἡ διάταξις, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν περιβολίων καὶ οἱ παθόντες ἐκ θεομηνίας κατὰ τὸ 1911; διότι οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὴν περιουσίαν των ἐκ τῶν σεισμῶν, καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὴν περιουσίαν των ἀπὸ θεομηνίας· μάλιστα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ σεισμῶν, ἔχουσι τὸ οἰκοδομικὸν ὑλικόν, ἵνα ἀνακτίσωσι τὰς οἰκοδομάς των, ἐνῷ ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν τὰ περιβόλια, δὲν ἔχουσι πλέον ἢ τοὺς κορμοὺς τῶν δένδρων διὰ καύσιμον ὕλην, ἂν καὶ εἶναι ζήτημα ἂν καὶ διὰ τοιαύτην χρῆσιν δύνανται οὗτοι νὰ χρησιμεύσωσιν.

§176Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἀναφέρεται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1911. Ὁ φόρος τοῦ 1911 θέλει ζητηθῆ μετὰ ἓν ἔτος. Ἕως τότε δύνανται νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνετε· δύνανται μάλιστα καὶ ἄλλα δυστυχήματα καὶ ἄλλαι θεομηνίαι μέχρι τότε νὰ ἐπέλθωσιν.

§177Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠδύνατο νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τοῦδε.

§178ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔφερε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἐγὼ πρῶτος ἀνεκίνησα πρό τινων ἡμερῶν καὶ τότε κατώρθωσα νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω δὲ ὅτι πρὸ μικροῦ δὲν κατωρθώθη συνεννόησις μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. συμπολίτου μου καὶ συναδέλφου μου. Πρόκειται περὶ τούτου, νὰ εὐεργετηθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες τό γε νῦν ἔχον καὶ πιθανώτατα καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1911 δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλωσιν ὁλοκλήρους τοὺς ὀφειλομένους φόρους τοῦ 1910, τοῦ 1909, τοῦ 1908 καὶ ἄλλων ἐτῶν. Εἰς τὴν ἀδυναμίαν ταύτην εὑρίσκονται οἱ παθόντες κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1911, ὡς εὑρίσκονται οἱ παθόντες κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1910; Νομίζω ὅτι πάντες θὰ εἴπητε ἀναμφισβητήτως ναί. Διατί νὰ μὴ προστατευθῶσι καὶ οὗτοι; Περὶ τούτου πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τοῦ 1911, ἀλλὰ περὶ τοῦ καθυστερουμένου φόρου τοῦ 1910, τὸν ὁποῖον ἀδυνατοῦσι νὰ καταβάλωσιν ὁλόκληρον ἕνεκα τῆς θεομηνίας. Ὅτε ἔκαμα τὸ πρῶτον τὴν παρατήρησιν, ἡ Κυβέρνησις εἶπε νὰ διευκρινισθῶσι τὰ γεγονότα, καὶ τότε θὰ φέρῃ τὸ προσῆκον μέτρον. Ἤδη ἔχομεν τὰ γεγονότα ἐξηκριβωμένα, δὲν πρόκειται δὲ περὶ ζημίας ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ περὶ ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς, ἕνεκα τῆς ὁποίας οἱ ἄνθρωποι ἀδυνατοῦσι νὰ καταβάλωσι τοὺς ὀφειλομένους φόρους.

§179Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οἱ λόγοι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κύριος συνάδελφος, περιλαμβάνονται ἐν τῇ διατάξει τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ παραγωγὴ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1911 περιλαμβάνεται εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ 1910, ἡ ὁποία ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου. Ἡ παραγωγὴ ἡ γεωργικὴ ἀναφέρεται εἰς τὸ εἰσόδημα τοῦ 1910, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει καὶ τὴν παραγωγήν, ἥτις ἔπαθε τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1911.

§180ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατί νὰ μὴ τεθῇ τοῦτο εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου;

§181Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι σαφέστατον τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Παραγωγὴ τοῦ 1910 θὰ εἴπῃ παραγωγή, ἡ ὁποία ἀρχίζει τὸν Αὔγουστον τοῦ 1910 καὶ τελειώνει τὸν Αὔγουστον τοῦ 1911.

§182ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Περιλαμβάνονται καὶ οἱ παθόντες κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1911.

§183Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἔληξε. Πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1910. Ἡ χρῆσις τοῦ 1910, ὡς γνωρίζετε, λήγει τὸν Αὔγουστον τοῦ 1911, ἄρα καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ 1911 περιλαμβάνεται ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1910 καὶ κατὰ συνέπειαν μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν χρήζει ἰδιαιτέρας μνείας ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§184Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ τῶν θεομηνιῶν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ 1910. Ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1910 λήγει τὸν Αὔγουστον τοῦ 1911, ἄρχεται δὲ μετὰ τὸν Σεπτέμβριον. Ἀπὸ τότε ἄρχεται τὸ ἔτος κατὰ τοὺς νόμους τοὺς γεωργικούς. Λοιπόν, ἀφοῦ ἀναφέρει ὁ νόμος ὅτι, ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου ἡ χρῆσις τοῦ 1910, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀνάγκη ἐξηγήσεως.

§185Δ. ΡΟΥΣΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ αὐτό, διότι πολλάκις οἱ εἰσπράκτορες παρενοχλοῦσι καὶ πιέζουσι πολὺ τοὺς φορολογουμένους. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία εἰς τὰ Πρακτικά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διευκολυνθῆτε κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Εἶναι δὲ ἀληθὲς ὅτι τὰ περιβόλια καὶ πολλὰ προϊόντα, καὶ μάλιστα τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, κατεστράφησαν μετὰ τὸν Ἰανουάριον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐξήγησις αὐτὴ εἰς τὰ Πρακτικὰ καὶ διευκολυνθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου.

§186Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος, διότι κατεστράφη ἡ ἐσοδεία καὶ ἐπῆλθεν ἀνικανότης εἰς τὴν πληρωμὴν διὰ τὸν φόρον τοῦ 1910, βεβαίως τὸ ἴδιον σήμερον παρουσιάζεται καὶ διὰ τὸ 1911, ἡ γνώμη δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπασχολήσῃ ἀργότερον τὴν Βουλήν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, καθ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἀπολέσαντες ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν των νὰ εὕρωσιν ἄλλον πόρον ζωῆς. Διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι τὴν στιγμὴν αὐτήν, καθ’ ἣν γίνεται ἀπαλλαγὴ φόρου τοῦ 1910, νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ 1911. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα τὴν προσθήκην, καθ’ ὅσον εἶχον ἀντιληφθῆ ὅτι ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου τοῦ 1910 αἱ καταστροφαί, ὅσαι θεωροῦνται ὡς θεομηνίαι, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ διάταξις περὶ ἀπαλλαγῆς καὶ ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν περιβολίων τοῦ 1911, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε θέλει κριθῆ ἀναγκαία, καθ’ ὅσον εἶναι βεβαιωμένη ἡ καταστροφὴ καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἄλλοθεν πόρος τις, ὅπως καταστήσῃ ἱκανοὺς τοὺς φορολογουμένους νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον αὐτόν.

§187Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, χθὲς ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο, ὅπως ἡ Πολιτεία ἐν τῇ μερίμνῃ αὑτῆς συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Χάβαρι, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστόν, πρὸ 15 μηνῶν ἔπαθον ἐπίσης πανωλεθρίαν, ἡ δὲ Πολιτεία εἰς οὐδεμίαν προῆλθε μέριμναν. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποφανθῇ ἂν τὴν δέχεται, διότι εἶναι δικαιοτάτη καὶ νομιμωτάτη, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον αὐτοὶ ἔπαθον περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι ἔπαθον οἱ κάτοικοι τῶν ἄλλων χωρίων.

§188ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν τροπολογίαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων Βουρλούμη καὶ Δογάνη. Θὰ σᾶς παρακαλέσω εἰδικῶς νὰ περιλάβητε δύο χωρία τοῦ δήμου Πηνείων, τὰ χωρία Μπεζαΐτι καὶ Δελήμπαλη.

§189ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ τὴν Ἀμαλιάδα.

§190ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, καὶ τὴν Ἀμαλιάδα, θὰ σᾶς παρακαλέσω δὲ εἰδικῶς διὰ τὰ μέρη αὐτὰ νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἔτος 1909.

§191Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θέλω νὰ μάθω τὸ ἑξῆς, ποῖοι ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τοῦ 1910. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν τί θὰ γίνωσιν;

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτοὶ δὲν ἀπαλλάσσονται. Οἱ νόμοι εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐξύπνων πάντοτε, οὐχὶ ὑπὲρ τῶν κουτῶν.

§193Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τέλος πάντων ἡμεῖς οἱ κουτοὶ αὐτὰ ἔχομεν!

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐνόουν σᾶς.

§195ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Πάντες ἀναγνωρίζομεν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα συνέβησαν σεισμοί, οἱ κάτοικοι ὑπέστησαν πολλὰς ζημίας, καὶ εἶναι δικαία ἡ ἀπαλλαγὴ αὐτῶν τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων 1910, 1911. Ἀλλὰ δίκαιον ἐπίσης θὰ εἶναι, ὅπως τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν πλημμύρας, καὶ εὐτυχῶς εἶναι ἐλάχιστα—μόνον ἓν χωρίον, τὰ Καλύβια—, εἰς τὰ ὁποῖα συνέβη πλήμμυρα, καὶ κατεστράφησαν τελείως. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή, τουτέστι νὰ προστεθῇ: «οἱ παθόντες ἐκ σεισμῶν καὶ πλημμυρῶν». Δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνον ἓν χωρίον.

§196Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγένετο δεκτὸν αὐτό.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι, πρῶτον τοῦ βουλευτοῦ κ. Γρανίτσα, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Προτείνω, ὅπως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου τροποποιηθῇ περιλαμβανομένης ἐν αὐτῷ τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῆς χρήσεως 1909 καὶ 1910 οἱ παθόντες βλάβην ἢ καταστροφὴν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ἐκ πλημμυρῶν, διότι καὶ τοῦτο εἶναι ἐξ ἴσου δίκαιον. Δηλαδὴ μετὰ τὰς λέξεις «ἐκ νόσου ἢ θεομηνίας» αʹ τῆς παραγράφου τοῦ 1ου ἄρθρου νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ ἤθελε βεβαιωθῆ ὅτι ἔπαθε βλάβας ἢ καταστροφὰς ἡ ἀκίνητος περιουσία αὐτῶν». Τροπολογία τῶν βουλευτῶν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. κ. Σουλτάνη καὶ Πούλου ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1 μετὰ τὴν φράσιν «τῶν δημητριακῶν καρπῶν» νὰ προστεθῇ «τῆς σπορᾶς αὐτῶν». Εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 5 μετὰ τὴν λέξιν «σεισμοὶ» νὰ προστεθῇ καὶ «πλήμμυραι». Ἐπίσης εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου μετὰ τὴν λέξιν «σεισμῶν» νὰ προστεθῇ «καὶ πλημμυρῶν». Ἐπίσης τροπολογία τῶν βουλευτῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ.κ. Βουρλούμη καὶ Δογάνη ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 5ον νὰ τροποποιηθῇ οὕτως: «Ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῶν χρήσεων 1909, 1910 καὶ 1911 οἱ ἐν τοῖς χωρίοις, ἔνθα ἀπὸ τοῦ 1909 ἐγένοντο σεισμοί, φορολογούμενοι, ὧν αἱ οἰκοδομαὶ κατέρρευσαν ἢ ἔπαθον βλάβας, ἐφ’ ὅσον ὁ φόρος δὲν εἰσεπράχθη ἤδη. Εἰς πάντας δὲ τοὺς φορολογουμένους τῶν χωρίων, ὅσοι ἔπαθον ἐκ σεισμῶν, παρέχεται προθεσμία μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1911 πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων ἀροτριώντων κτηνῶν, περιβολίων, βοσκῶν, ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν τῶν χρήσεων 1909 καὶ 1910, ἄνευ προσθέτου τέλους καὶ τόκων ὑπερημερίας».

§198Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ λέξις «πλήμμυρα» νὰ προστεθῇ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χρῆσις τοῦ 1909 νὰ προστεθῇ;

§200Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπαλλαγὴ θὰ γίνῃ μόνον διὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν ἢ καὶ διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων;

§202Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δι’ ὅλα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἀπαλλάσσονται τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῶν χρήσεων 1909, 1910 καὶ 1911, τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῶν χρήσεων 1909 καὶ 1910 καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως 1911 οἱ ἐν τοῖς χωρίοις καὶ κωμοπόλεσιν, ἔνθα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1909 ἐγένοντο σεισμοὶ ἢ πλήμμυραι, φορολογούμενοι, ὧν αἱ οἰκοδομαὶ κατέρρευσαν ἢ ἔπαθον σπουδαίας βλάβας ἢ αἱ γαῖαι κατεκλύσθησαν. Εἰς πάντας δὲ τοὺς φορολογουμένους τῶν χωρίων, ὅσα ἔπαθον ἐκ σεισμῶν ἢ πλημμυρῶν, παρέχεται προθεσμία μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1911 πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων, περιβολίων καὶ βοσκῶν τῆς χρήσεως 1910 ἄνευ προσθέτου τέλους καὶ τόκου ὑπερημερίας. Β. Διάταγμα θέλει καθορίσει τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος ἄρθρου, ἰδίᾳ δὲ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῶν πρὸς καθορισμὸν τῶν φορολογουμένων, ὅσοι ὑπαχθήσονται εἰς τὸ εὐεργέτημα τῆς αʹ § τοῦ παρόντος ἄρθρου».

§204Σ. ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ. Καὶ αἱ γαῖαι;

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Διὰ τὰς γαίας ὑπάρχει διάταξις τοῦ ἄρθρου 1.

§206Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔκαμε μίαν δήλωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λακωνίας ἐζήτησε νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§207ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ παθόντες θεομηνίας ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1910.

§208ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν;

§209ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι· περὶ περιβολίων.

§210ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ περιβολίων καὶ περὶ φόρου οἰκοδομῶν ἔχει καλῶς, ἀλλά, ἐὰν πρόκειται περὶ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν, ἔχω ἄλλην ἰδέαν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔχει τεθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, καὶ αὔριον κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν ἐξελέγχετε τὴν ἀκριβῆ διατύπωσίν της.

§212Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ δήλωσίς μου περιλαμβάνει τὴν παραγωγὴν τοῦ 1910, αὕτη δὲ ἄρχεται ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον καὶ τελειώνει μέχρι τοῦ ἄλλου Ὀκτωβρίου. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἄλλη δήλωσις.

§213ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συνενοήθημεν τόσον καλὰ προηγουμένως, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ δίδητε περαιτέρω ἐξηγήσεις. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ποῖοι ἐννοοῦνται παθόντες ἐκ θεομηνίας καὶ πότε παθόντες ἐκ θεομηνίας; Λοιπὸν τοῦτο ἡρμηνεύθη: «παθόντες κατὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1910», δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1910 μέχρι λήγοντος τοῦ Αὐγούστου 1911.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν εἴχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε ὅλην τὴν δήλωσιν, δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσητε, καὶ ἑπομένως ἐννοοῦνται αἱ θεομηνίαι ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1910 μέχρι τοῦ Αὐγούστου 1911.

§215ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πολὺ καλά.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπαλλάσσονται τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῶν χρήσεων 1909, 1910 καὶ 1911, τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῶν χρήσεων 1909 καὶ 1910 καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως 1911 οἱ ἐν τοῖς χωρίοις, ἔνθα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1909 ἐγένοντο σεισμοὶ ἢ πλήμμυραι, φορολογούμενοι, ὧν αἱ οἰκοδομαὶ κατέρρευσαν ἢ ἔπαθον σπουδαίας βλάβας ἢ αἱ γαῖαι κατεκλύσθησαν.

§217Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν φράσιν «οἱ ἐν τοῖς χωρίοις» παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «καὶ κωμοπόλεσι».

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε, κύριε Ὑπουργέ, τὸ «κωμοπόλεσι»;

§219Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δέχομαι. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Εἶτα γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν τὸ «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Δεκεμβρίου 1910 Β. Διατάγματος χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 13,280,653 καὶ 40 ο)ο ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1910» νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ τῆς χρήσεως 1910 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§221Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Κύριοι, δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ τις, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικήσῃ τοὺς συμπολίτας μου ἂν σήμερον παραπονεθῶσι δι’ ἐμοῦ ὅτι, ἐνῷ λαμβάνονται εὐεργετικὰ μέτρα διὰ τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος προκειμένου περὶ ζημιῶν, αἵτινες ἔλαβον χώραν εἴτε ἐκ θεομηνιῶν εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων, καὶ ἀπαλλάσσονται ὑπὸ τῆς Πολιτείας τῶν φόρων οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων, προκειμένου διὰ τοὺς συμπολίτας μου κατοίκους τῆς πόλεως Τρικκάλων, τῶν ὁποίων, ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ ἔτος 1907 κατεστράφησαν τελείως αἱ οἰκοδομαὶ τῶν πλείστων, οὐδὲν ἐλήφθη τοιοῦτον μέτρον ἀφέσεως τῶν φόρων. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ λάβῃ καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ αὐτὸ εὐεργετικὸν μέτρον. Ἤλπιζον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁπότε πρότεινε τὴν παράτασιν τῆς πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων φόρων γενικῶς τῆς πόλεως Τρικκάλων, ἤθελεν ἐξαιρέσει εἰδικῶς τὴν χρῆσιν τοῦ 1907 καὶ δὲν θὰ ἐζήτει πλέον φόρον παρ’ ἐκείνων, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν αἱ οἰκοδομαί. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1907 ἡ πόλις Τρικκάλων κατεστράφη ὑπὸ τῆς πλημμύρας τοῦ Ληθαίου ποταμοῦ· πλέον τῶν χιλίων οἰκοδομῶν κατέρρευσαν ὑπὸ τὰ ὕδατα, ὅλαι δὲ αἱ λοιπαὶ ἐβλάβησαν σημαντικῶς, ὥστε δὲν ὑπάρχει κάτοχος οἰκοδομῆς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐζημιώθη ἐν Τρικκάλοις ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης. Ἡ Πολιτεία τότε ἀνέβαλε τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, καὶ παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου τότε ἐπεριμένετο μετὰ βεβαιότητος, ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἤθελεν ἀφεθῆ. Παρ’ ἐλπίδα, ἐφέτος συντάσσεται ὁ κατάλογος ὁλοκλήρου τῆς τετραετίας καὶ ζητεῖται καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1907. Βλέπομεν δὲ ὅτι εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν ζητεῖται φόρος παρ’ ἐκείνων, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν αἱ οἰκοδομαί, φόρος παρ’ ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ οἰκοδομαὶ ἐβλάβησαν. Καὶ ἐνῷ τότε πανταχόθεν ἡ φιλανθρωπία ἔτεινε χεῖρα βοηθείας διὰ τοὺς παθόντας ἐκείνους, μόνον ἡ Πολιτεία δὲν ἐχορήγησε τοιοῦτον βοήθημα, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον, ἀφοῦ μάλιστα δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἐλήφθη κάποια πρόνοια ἀφέσεως τῶν φόρων δι’ αἰτίας τοῦ αὐτοῦ εἴδους, νὰ ὁρισθῇ ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Τρικκάλων ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1907. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀφαιρέσῃ ἐκ τοῦ οἰκείου ἄρθρου τὸν στίχον, κατὰ τὸν ὁποῖον δίδεται παράτασις πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς χρήσεως τοῦ 1907 ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν τῆς πόλεως τῶν Τρικκάλων, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ τεθῇ παράγραφος, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ὁρίζηται ὅτι ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν τῆς χρήσεως 1907. Ἡ αἴτησις εἶναι δικαία, καὶ δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀρνηθῶσι τὴν παραδοχὴν ταύτης. Ὑποβάλλω δὲ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν.

§222ΠΕΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ δι’ ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῆς πόλεως Τρικκάλων, διότι ὁμολογουμένως ἡ θεομηνία, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι αὐτῆς κατὰ τὸ 1907, εἶναι μεγαλειτέρα τῶν ὅσας ἀναφέρει ἡ Ἱστορία. Ὁλόκληρος ἡ πόλις κατεστράφη καὶ οἰκήματα παμπάλαια ἀπωλέσθησαν. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ ὀρθὰ ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας, καὶ πρέπει νὰ ἀφεθῇ ὁ φόρος οἰκοδομῶν τοῦ 1907 τῆς πόλεως Τρικκάλων.

§223Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐκεῖνοι τῶν κατοίκων, τῶν ὁποίων αἱ οἰκοδομαὶ κατεστράφησαν ἐκ τῆς πλημμύρας. Ἐκεῖναι αἱ οἰκοδομαί, αἱ ὁποῖαι δὲν κατεστράφησαν ἐντελῶς, ἐκεῖναι θὰ ἐκτιμηθῶσι καὶ θὰ ἀπαλλαγῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ· δὲν δύνανται νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἐντελῶς.

§224Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν βλέπω ὀρθὴν τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, διότι δὲν βλέπω τί διαφέρει ἂν κατέρρευσεν ἐντελῶς ἡ οἰκία ἢ ἂν ἐβλάβη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δαπανήσῃ πρὸς ἐπισκευὴν ὅσα διὰ νὰ κατασκευάσῃ νέαν οἰκίαν.

§225Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τοῦ 1907 αἱ οἰκίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν ἐκ τῆς πλημμύρας τοῦ 1907 ἢ ἐβλάβησαν σπουδαίως. Νομίζω ὅτι οὕτως ἀρκεῖ.

§226ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν ἀντελήφθην ὀρθῶς, ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τούτου διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ ἀληθῶς ἔκτακτος καταστροφὴ τῶν Τρικκάλων κατὰ τὸ 1907 δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς κυρίους τῶν οἰκιῶν νὰ ἐπωφεληθῶσι τοῦ κτήματος αὐτῶν. Ἄλλοι κατεστράφησαν, ἄλλοι δὲ ἐβλάβησαν ὑπερμέτρως, δύναται δέ τις νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδεὶς σχεδὸν ἔμεινεν ἄθικτος ὑπὸ τῆς θεομηνίας. Εἶναι φυσικὸν σήμερον τὸ Κράτος μὴ δυνάμενον νὰ παράσχῃ ἄλλην βοήθειαν νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς κατοίκους ἀπὸ τοὺς φόρους τοῦ ἔτους ἐκείνου, νὰ φορολογήσῃ δὲ τὰς ἑπομένας χρήσεις.

§227Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταστροφῆς οἰκιῶν ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ φόρου εἶναι ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ληφθῆ ὑπὸ τῶν νόμων, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ δώσῃ σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ κύριοι τῶν καταστραφεισῶν οἰκιῶν δὲν ὑποχρεοῦνται εἰς πληρωμὴν φόρου οἰκοδομῶν. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ οἰκιῶν βλαβεισῶν εἶναι ἐξεταστέον: διατί ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγήν; διότι ἕνεκα τῶν βλαβῶν δὲν ἠγέρθησαν καὶ δὲν ἀπέδωκαν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον φορολογεῖ ὁ νόμος εἴτε δι’ ἐνοικιάσεως εἴτε διὰ τῆς χρήσεως ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου; ἢ διότι αἱ βλάβαι, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἄνθρωποι, εἶναι τοιαῦται, ὥστε πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ Πολιτεία εἰς ἀνακούφισιν ἀρωγὸς αὐτῶν;

§228ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀκριβῶς αὐτό. Τὸ δεύτερον.

§229Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν εἶναι τὸ δεύτερον, τότε πρέπει πάντως νὰ ἀπαλλαγῶσιν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ βλάβη, τοῦ φόρου οἰκοδομῶν οἱ κάτοικοι Τρικκάλων χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ἂν εἶναι οὐσιώδης ἢ μὴ ἡ βλάβη.

§230ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως. Τὸν φόρον ἐπλήρωσαν οἱ τοιοῦτοι ἐπισκευάσαντες τὰς οἰκίας αὐτῶν.

§231Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπέστησαν βλάβας μόνον. Θὰ πέσωμεν δὲ εἰς ἓν πραγματικὸν ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἡ λύσις θὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰς ἀρχάς, τὸ ζήτημα τὸ πραγματικὸν ἂν ἡ βλάβη εἶναι σπουδαία ἢ μή, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τούτου ἢ ἂν θὰ καταπιεσθῶσιν ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι Τρικκάλων. Θὰ ἦτο προτιμότερον πᾶσα ὁπωσδήποτε βλαβεῖσα οἰκία νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ φόρου.

§232Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ⅕ τῆς πόλεως Τρικκάλων, ὅπου αἱ οἰκίαι δὲν ἐβλάβησαν.

§233ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅπου ἐβλάβησαν.

§234Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Ὑπουργέ, βεβαιωθῆτε ὅτι τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον κατεστράφη, δὲν πληρώνει φόρον.

§235Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ τεθῇ οὕτως: «Ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τοῦ 1907 οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι Τρικκάλων, ὧν αἱ οἰκίαι κατεστράφησαν ἢ ἐβλάβησαν».

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γενικῶς λοιπόν;

§237ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. «Ὧν αἱ οἰκίαι ἐβλάβησαν». Ἀρκεῖ τοῦτο.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἐβλάβησαν ἐκ τῆς πλημμύρας τοῦ 1907». «Διὰ Β. Διατάγματος καθορισθήσεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος νόμου καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τῶν βλαβῶν».

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς θὰ καθορισθῇ ἡ βλάβη;

§240Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ἐκδοθῇ ἓν Διάταγμα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ Β. Διάταγμα θὰ καθορισθῇ.

§242Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται νὰ βεβαιωθῇ ποῖαι οἰκίαι ἐβλάβησαν. Εἶναι εὔκολον πρᾶγμα. Νὰ τεθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις αὕτη ὡς 4ον ἄρθρον.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Εἰς τὸ ἄρθρον 4 προστίθεται ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διάταξις ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἀπαλλάσσονται τελείως τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῆς χρήσεως 1907 οἱ φορολογούμενοι κάτοικοι τῆς αὐτῆς πόλεως, ὧν αἱ οἰκίαι ἐβλάβησαν ἐκ τῆς πλημμύρας τοῦ ἔτους 1907». Ἡ ἀρχικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 τροποποιεῖται προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς ἑξῆς: «Διὰ Β. Διατάγματος καθορισθήσεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος νόμου καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τῶν βλαβῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐρωτηθεῖσα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὡσαύτως ἄνευ ἀντιρρήσεως εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐκ δευτέρου ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΓΦΙΑʹ τῆς 4 Ἰανουαρίου 1910 περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως»). Συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης.

§244ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν διακόπτομεν;

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπτὰ καὶ πέντε λεπτὰ εἶναι ἡ ὥρα. Διακοπή;

§246ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει λόγος διακοπῆς.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ μίαν μικρὰν διακοπὴν πέντε λεπτῶν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτὰ μόνον. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης.

§249Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, διότι δὲν ἐγένετο κανονικῶς ἡ διανομὴ τῶν ἐκθέσεων. Ἡ τῆς μειονοψηφίας ἐπὶ μονοφύλλου χάρτου φαίνεται ὅτι παρέπεσεν.

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὂχι.

§251Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον. Ἐκτὸς τούτου ἡ Βουλὴ ἔχει καταπονηθῆ ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῆς ἄλλης ἐργασίας, ἥτις προηγήθη. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ 24 ὥρας, ὥστε νὰ γίνῃ τακτικὴ ἡ διανομὴ τῶν ἐκθέσεων. Λοιπὸν ὑποβάλλω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει αἰτίασις ὅτι δὲν ἔλαβον ἐγκαίρως τὰς ἐκθέσεις, ὧν διετάχθη ἡ διανομή.

§253Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ διανομὴ ἐγένετο τακτικώτατα, ὡς εἶχε διαπαχθῆ ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ οἱ κ. Βουλευταὶ ἔλαβον ἀμφοτέρας τὰς ἐκθέσεις.

§254ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὰς ἐλάβομεν.

§255Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ θέματος ἀφορῶντος εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, καὶ πρέπει νὰ τὸ προτιμήσωμεν παντὸς ἄλλου.

§256Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἐγὼ καὶ ὁ κ. Βέρροιος μόλις σήμερον ἐλάβομεν γνῶσιν.

§257Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρῆλθον ἀπὸ τὴν διανομὴν 844 ὥραι...

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ αἴτησις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὅπως ἡ Βουλὴ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως ἐπὶ ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος εἶναι εὔλογος καὶ δικαία, ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν ἔλαβον τὰς ἐκθέσεις, θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν.

§259Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζητε ὅ,τι ὑποστηρίζετε, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει της ἡ πλειονοψηφία λεπτομερῶς ἐξέθετε τὰ πράγματα, ἐφ’ ὧν ἐστήριζε τὰς γνώμας της. Ἡ μειονοψηφία ἀπεφάνθη ὅτι δὲν εὕρισκεν ἀκυρότητα εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐπεφυλάχθη νὰ δικαιολογήσῃ τὴν γνώμην της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ζητῆται ἡ ἀναβολή, ἀφοῦ θὰ ἀκουσθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ διάφορα ἐπιχειρήματα. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἐμὸς συνάδελφος καὶ ἀγαπητὸς κ. Καφετζόπουλος ἐπενόησεν, ἵνα φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἀκριβές.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπενόησεν.

§261Γ. ΠΩΠ. Ἀσχέτως πρὸς τοὺς καθαρῶς τυπικοὺς λόγους, περὶ ὧν ἐγένετο μνεία πρὸ μικροῦ, ὑπάρχουσι καὶ οὐσιαστικοὶ λόγοι μὴ ἐπιτρέποντες νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ πλέον τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης· οἱ οὐσιαστικοὶ λόγοι, ἡ ὑποδικία συναδέλφων καὶ ὁλοκλήρου ἐπαρχίας στερουμένης τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς. Συνεχίζομεν τὸ ἔργον ἡμῶν ἔχοντες ἐν ὑποδικίᾳ δύο συναδέλφους καὶ συγχρόνως μίαν ἐπαρχίαν ἀγνοοῦσαν ἂν ἀντιπροσωπεύεται ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ὄχι. Νομίζω συνεπῶς ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον καὶ ἔξω πάσης συζητήσεως, εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ζητεῖται ἡ κρίσις ἐπὶ τοῦ κύρους μιᾶς ἐκλογῆς, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκθέσεις, αὗται θὰ ἀναπτυχθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς μειονοψηφίας καὶ τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι παντάπασι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ψῆφον αὐτῆς ἐπὶ τοῦ κύρους μιᾶς ἐκλογῆς.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σπεύσῃ ἀναμφισβητήτως, προκειμένου περὶ ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν ἄσκησιν τοιούτου δικαιώματός της. Δὲν ὑπάρχει δὲ μᾶλλον σπουδαῖον ζήτημα ἢ τὸ τοῦ κύρους ἐκλογῆς. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἐτέθη μετὰ τὰ νομοσχέδια, τῶν ὁποίων ἡ ψήφισις ἐθεωρεῖτο ὅτι δὲν θὰ ἀπασχόλει τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρόν. Ἀλλ’ ἡ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν προέβαλον οἱ κ.κ. Βουλευταὶ ὅτι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων, εἶναι αἰτίασις, ἡ ὁποία, χωρὶς νὰ θίγῃ ποσῶς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, δικαιολογεῖται τελείως ἕνεκα τῶν ἡμερῶν, τὰς ὁποίας διήλθομεν, διότι τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων ἀπουσίασαν ἕνεκα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ὑποστηριζομένη εἶναι εὔλογος ἡ συζήτησις ἐπὶ ἀναβολῆς. Διὰ τοῦτο θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§263ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαιοῦτε σεῖς ὅτι δὲν ἐξετελέσθη ἡ διαταγή σας, ὅτι ἐδώκατε διαταγὴν νὰ διανεμηθῶσιν αἱ ἐκθέσεις καὶ δὲν διενεμήθησαν; Αἱ ἐκθέσεις διενεμήθησαν 24 ὥρας πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην. Ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις πρὸ τοῦ μεσονυκτίου τῆς Πέμπτης. Πρὶν δὲ ἢ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ βεβαιώσητε σεῖς τοῦτο.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαιῶ, εἶναι ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, μεθ’ ἣν ἐπῆλθεν ἡ διακοπή, εἶχεν ἀναγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Ἐννοῶ τὴν συνεδρίασιν τὴν πρὸ τοῦ μεσονυκτίου. Ἐπειδὴ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν εἶχον διανεμηθῆ οὔτε προσκομισθῆ αἱ ἐκθέσεις, ἐζήτησα ὁ ἴδιος ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μετὰ τὸ μεσονύκτιον, μετέβην δὲ ἀμέσως εἰς τὸ τηλέφωνον καὶ διέταξα, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκτύπωσις καὶ ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐκθέσεων. Αὗται προσεκομίσθησαν τὴν 8ην καὶ διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως, μεθ’ ἣν ἐπῆλθεν ἡ μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διενεμήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν καὶ Βουλευταὶ ἀπουσιάζοντες ἐκ τῆς Βουλῆς, εἰς οὓς ἀπεστάλησαν εἰς ἄλλους μὲν εἰς τὰς οἰκίας των, εἰς ἄλλους δὲ εἰς τὰ ξενοδοχεῖα. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τί ἐξετέλεσαν οἱ κλητῆρες οὔτε τί ἔπραξαν οἱ ὑπάλληλοι τῶν ξενοδοχείων, ἐφ’ ὅσον τὰ ἔντυπα ἐδόθησαν εἰς αὐτούς, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀκολουθῶ δι’ ἀκτίνων Ῥαῖντγγεν τὰ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς γενόμενα. Τὸ ἀληθὲς λοιπὸν εἶναι ὅτι δὲν διενεμήθησαν 24 ὥρας πρὸ τοῦ μεσονυκτίου.

§265Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας ἦτο προσηρτημένη εἰς τὴν τῆς πλειονοψηφίας; Ὥστε, ἐὰν διενεμήθη ἡ μία, διενεμήθη καὶ ἡ ἄλλη;

§266ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως δυνάμεθα νὰ διευκολύνωμεν οὕτω τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, κατὰ τὴν διακοπὴν δὲ μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἢ τρία τέταρτα νὰ διανεμηθῇ εἰς ὅλους τοὺς Βουλευτάς, ὥστε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ φαγητοῦ νὰ μελετηθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ μετὰ ταῦτα νὰ συνεχίσωμεν καὶ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν.

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐδόθη δὲ ἤδη ἡ διαταγή, ὅπως διανεμηθῇ ἀμέσως ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς μὴ λαβόντας ταύτην κ. κ. Βουλευτάς. Ὁ κ. Πετρέας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΥΒʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1896. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθεωρ. Βουλῆς). Ὁ κ. Κοντογούρης ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας.

§269Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀναμφιβόλως, κύριοι Βουλευταί, οὔτε τὸ θέμα, περὶ οὗ πρόκειται νὰ ὁμιλήσω, εἶναι τερπνὸν οὔτε καὶ ἡ θέσις ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, ὡς ἀντιπρόσωποι ὑμῶν μεταβάντες ἐκεῖ, εἶναι εὐχάριστος. Δὲν γνωρίζω διατί κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον ἐζητήθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, διατί κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἐδημιουργήθη περιβάλλον ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου τοιοῦτον, ὥστε νὰ πιστεύηται ὅτι διὰ λόγους, πάντως ἀγνώστους, ἐκ μέρους τῶν ἀποτελούντων τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἀποσταλείσης εἰς Ἄρταν ἐπιτροπῆς ὑπάρχει πρόθεσις, ὅπως διὰ παντὸς τρόπου ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης ἀπομάκρυνσις ἀξιοτίμων συναδέλφων, πρόθεσις, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐξηγηθῇ κατὰ πόσον εἶναι ἀνυπόστατος. Ἓν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασεν ἡμᾶς νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν μὴ παραδοχὴν τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐπεδιώχθη ἡ ἐπικύρωσις αὐτῆς κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην, καὶ τὸ ἓν αὐτὸ ἦτο ἡ ἐξασφάλισις τῆς εὐπρεπείας τῆς Βουλῆς, εὐπρεπείας, ἡ ὁποία κατὰ τὸ μεσονύκτιον ἐκεῖνο ἐκινδύνευσε. Διότι, ὅτε ἡ Βουλή, ἐξονυχίσασα τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης, εὗρεν ὅτι εἰς ὡρισμένα αὐτῆς σημεῖα ὑπῆρχον ἀσάφειαι, καὶ ὅτε ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὀρθὴν γνώμην, ἐν σχέσει πρὸς τὰ σημεῖα αὐτά, ἀπεφάσισε νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀμφισβητουμένων γεγονότων, νομίζω ὅτι θὰ ἐκινδύνευεν ἡ εὐπρέπεια τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀπεφασίζετο ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης πρὶν ἢ ἡ ἀποσταλεῖσα ἐπιτροπὴ ἀκουσθῇ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρασυρθεὶς ἀπὸ τὴν ἐντύπωσίν μου αὐτὴν ὑπερεθεμάτισα κἄπως εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης μου καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ συγγνώμην παρὰ τῆς Βουλῆς.

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε, εὖγε!

§271Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, μεταβᾶσα εἰς Ἄρταν συνεπείᾳ τῆς ἐντολῆς τῆς Βουλῆς, ἐνόμισε καθῆκον αὑτῆς νὰ ἀποταθῇ κατὰ πρῶτον λόγον, ὡς καὶ ἐν τῇ σχετικῇ ἐκθέσει ἀναφέρομεν, πρὸς τὰς ἀρχὰς τὰς διοικητικάς, δικαστικὰς καὶ στρατιωτικὰς τοῦ τόπου, διότι ἐνόμισεν, ὅτι πρὸς τὰ πρόσωπα τῶν ἐξουσιῶν ἀπευθυνομένη ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαγάγῃ τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἐκ καθήκοντος ὤφειλε νὰ προσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν παρέλειψεν, ὄχι ἄνευ σκοποῦ βεβαίως, νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην καὶ ἄλλων προσώπων, ἀσχέτων πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην της παρεῖχον ἐγγυήσεις ὅτι θὰ ἔλεγον τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν παρεῖχον μὲν πολλὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ ἔλεγον τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ γνώμη ἐκ καθήκοντος ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ. Διὰ νὰ φέρῃ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πραγματικὰ γεγονότα καὶ διὰ νὰ μὴ στηριχθῇ ἡ Βουλή, διὰ τὴν ἀπόφασιν αὑτῆς, ἐπὶ τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας προφορικῶς μόνον ἤθελον ἐξενέγκει ἐνώπιον αὐτῆς οἱ μεταβαίνοντες ἐκεῖ ἀντιπρόσωποί της, ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε καθῆκον αὑτῆς νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἔγγραφον ἐξέτασιν πάντας ἀνεξαιρέτως τοὺς ἀνωτέρους καὶ κατωτέρους διοικητικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὅλους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὴν γνώμην ἐθεώρησεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ σταθμίσῃ δεόντως ἡ Βουλή. Προφορικῶς ἐξήτασεν ὀλιγίστους, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω ἐν καιρῷ. Δύο ἦσαν τὰ κύρια ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ ἀσχοληθῶμεν. Πρῶτον ἂν πράγματι ἐγένοντο δωροδοκίαι, καὶ δεύτερον, ἂν αἱ τυχὸν γενόμεναι δωροδοκίαι ἐπηρέασαν τὴν ἐκλογὴν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας, τὸν κ. Πύρρον Καραπᾶνον καὶ τὸν κ. Ἀντώνιον Γαρουφαλλιᾶν. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ πολὺς κόπος, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ δωροδοκία ἐγένετο. Εἶναι αἱ βεβαιώσεις τῶν ἐκεῖ διαμενόντων ἁρμοδίων τόσον σαφεῖς καὶ κατηγορηματικοί, εἶναι ἡ ἐντύπωσις τοῦ κοινοῦ ὁλοκλήρου τόσον ἀνεπιφύλακτος, εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν κατατεθειμένων ἐγγράφων ἐκτίθενται, τόσον σαφῆ καὶ ἀναντίρρητα, ὥστε περὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, ἂν δηλαδὴ ἔλαβε χώραν δωροδοκία ἢ ὄχι, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ σχηματίσῃ γνώμην. Διὰ νὰ μὴ ἐκταθῶ εἰς ὅσα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις ἡμῶν, θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, κατὰ σειράν, ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσιν ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν βαρυνουσῶν, ἐκείνων δηλαδή, αἱ ὁποῖαι δύνανται καὶ πρέπει νὰ ἔχωσι κῦρος. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἄρτης κ. Κυπριάδης εἶπεν εἰς τὴν ἐρώτησιν ἡμῶν, ἂν γνωρίζει ὅτι ἐγένετο δωροδοκία, ὅτι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς 28 Νοεμβρίου κ. τ. λ. ὁ παρὰ τῇ ἐνταῦθα ἀστυνομικῇ Διευθύνσει ἀνθυπομοίραρχος Π. Βασιλείου, καθ’ ὑπόδειξιν τρίτου τινός, εἰσελθὼν εἰς τὸ μαγαζεῖον τῆς πόλεως Ἄρτης, εὗρεν ἐν αὐτῷ δύο πρόσωπα, φίλα τυγχάνοντα τῷ Καραπανικῷ συνδυασμῷ, περιστοιχιζόμενα ὑπὸ δεκαπεντάδος καὶ πλέον ἄλλων, φέροντα κατάλογον ἐν ᾧ ἐσημειοῦντο τεσσαράκοντα καὶ πλείονες ἔτι, χρηματικὸν δέ τι ποσὸν παρὰ τῷ ὀνόματι ἑκάστου τούτων, τριῶν δραχμῶν κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ καὶ ἓξ καὶ δώδεκα δι’ ἕνα τούτων. Ὁ κατάλογος οὗτος διεβιβάσθη εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἐδόθη δὲ ἅμα ὑφ’ ἡμῶν ἰδιαιτέρα παραγγελία, ὅπως ὁ ἀνακριτὴς ἐπιληφθῇ ἀνακρίσεων πρὸς αὐταπάγγελτον καταδίωξιν πάσης ἀνακαλυφθησομένης πράξεως δωροδοκίας. Τῷ ἀνακριτῇ δὲ διεβιβάσαμεν καὶ μηνύσεις κατὰ διαφόρων προσώπων, ἐγχειρισθείσας ἡμῖν. Ἐξ ὅλων δὲ τῶν σχηματισθεισῶν δικογραφιῶν, ἐν αἷς κατηγορούμενοι εἶναι περὶ τὰ πεντήκοντα πρόσωπα, τὰ πλεῖστα ἐκ τῶν δήμων Ἡρακλείας καὶ Θεοδωρίας, ἐπερατώθησαν ἤδη τινὲς καὶ ἐξεδόθησαν βουλεύματα παραπεμπτικά». Αὐτὴ εἶναι ἡ μία πληροφορία τοῦ εἰσαγγελέως Ἄρτης.

§272Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πόσας δραχμὰς ἀναφέρει ὅτι ἐλάμβανον;

§273Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀπὸ 3 δρ. οἱ περισσότεροι καὶ 6 ἐπίσης καὶ 12 κἄποιος. Ἀκούσατε κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Γνωρίζετε ἂν αἱ γενόμεναι δωροδοκίαι ἐπέδρασαν καὶ κατὰ πόσον;». Ἀπαντᾷ ὁ κ. εἰσαγγελεὺς εἰς τὴν δευτέραν ταύτην ἐρώτησιν· «Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐπέδρασαν αἱ δωροδοκίαι κλπ., κατὰ λογικὸν ὅμως συμπέρασμα αἱ γενόμεναι δωροδοκίαι θὰ ἐπέδρασαν». Ἡ γνώμη τοῦ εἰσαγγελέως εἶναι αὐτή. Ἡ γνώμη τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ ἐπιληφθέντος καὶ αὐτεπαγγέλτως, ἀλλὰ καὶ κατόπιν παραγγελιῶν, εἶναι ὅτι, «καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἐγένοντο δωροδοκίαι». Ἀναφέρει καὶ κατωτέρω ὁ ἀνακριτὴς ἀπεριφράστως τὴν γνώμην του, καίτοι ἀδυνατεῖ ἐκ καθήκοντος ὑπηρεσιακοῦ νὰ ὀνομάσῃ ὡρισμένα πρόσωπα καὶ πράγματα. Τοῦ ὅλου ζητήματος τῶν δωροδοκιῶν εὑρισκομένου εἰσέτι εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀνακρίσεων, ἡ ἐπιφύλαξις τοῦ κ. ἀνακριτοῦ εἶναι ἀπολύτως εὔλογος, παρ’ ὅλην ὅμως τὴν ἐπιφύλαξιν ταύτην καὶ παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειάν του ὅπως μὴ προσκρούσῃ εἰς τὸ ὑπηρεσιακὸν καθῆκον, ὁ ἀνακριτὴς δὲν διστάζει, ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων διατελῶν, νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ὅτι ἐν εὐρείᾳ κλίμακι ἔλαβε χώραν δωροδοκία ἐκλογέων. Ἐκ τῆς ὅλης δὲ καταθέσεως τοῦ κ. ἀνακριτοῦ εὐκόλως συμπεραίνει τις πόσον οὗτος καλῶς γνωρίζει ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων ἀδιστάκτως δίδει γνώμην. Αὕτη λοιπὸν εἶναι ἡ βεβαίωσις τοῦ ἀνακριτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Πρὶν δὲ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν στρατιωτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκεῖ, θὰ σᾶς εἴπω τί ἐπίσης βεβαιοῖ ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος διὰ μακρῶν ἀφηγούμενος τὰ πράγματα ἐπιλέγει ὅτι «κατὰ τὴν γνώμην μου ἐνδέχεται νὰ ἐπηρεασθῇ τὸ ἀποτέλεσμα μεταξὺ τῶν ἀνωτέρω τεσσάρων ὑποψηφίων κατὰ 100–150 ψήφους, ἤτοι πρὸς ὄφελος τῶν Καραπανικῶν καὶ πρὸς βλάβην τῶν ἀντιθέτων των». Βλέπετε ὅτι καὶ ἡ γνώμη τοῦ κ. Νομάρχου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐνισχύηται ἡ πεποίθησις περὶ γενομένων δωροδοκιῶν. Ὁμιλεῖ περὶ 100–150 ψήφων ἐπηρεασθέντων, ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμός; Δι’ ἐμὲ ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα, κατὰ τὴν γνώμην πάντων τῶν ἁρμοδίων. Θὰ ἦτο δὲ ἀδικαιολογήτως αὐθαίρετον νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἐπηρεάσθη κατὰ τόσον καὶ ὄχι κατὰ τόσον! Ἐὰν δέ τις προσεκτικῶς ἀναγνώσῃ τὴν κατάθεσιν ταύτην, εὐκόλως θὰ πεισθῇ ὅτι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ οὐσιαστικὸν συμπέρασμα τοῦ Νομάρχου. Οἱ δύο ἀνώτεροι στρατιωτικοί, εἰς τοὺς ὁποίους, κατὰ πρῶτον λόγον μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ἀπετάθημεν, δὲν ἐγνώριζον τίποτε. Μέχρι τοιούτου δὲ βαθμοῦ, ὥστε ὁ κ. φρούραρχος, ἀντισυνταγματάρχης κ. Πανογιαννόπουλος, ὄχι μόνον δὲν ἐγνώριζέ τι, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο φυσικόν, ἀλλὰ ἠγνόει καὶ κἄτι, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξεν, ἠγνόει δηλαδὴ καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν κατεσχέθη κατάλογος προσώπων μετὰ σημειώματος χρηματικῶν ποσῶν. Εἶναι τὸ γνωστὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν. Καὶ εἰς ἐρώτησίν μου ἀπήντησεν ὅτι ἀγνοεῖ ἂν ἔλαβε χώραν τοιαύτη κατάσχεσις. Οὐδὲ τὴν κατάσχεσιν ἐγνώριζεν! Ὥστε ἡ κατάθεσις τοῦ κ. ἀντισυνταγματάρχου οὐδὲν διαφωτίζει, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰς καταθέσεις τινῶν ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐζητήσαμεν νὰ εὕρωμεν ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευσαν ὡς ἐπόπται εἰς τὰ τμήματα. Νομίζω ὅτι εἷς ἢ δύο ἐκ τούτων εὑρέθησαν. Οἱ ἄλλοι δὲν ἦσαν ἐκεῖ. Ἐπίσης ἐξητάσαμέν τινας τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ εὑρίσκωνται ἐν Ἄρτῃ, καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς προεκλογικὰς ἀκριβῶς ἡμέρας εὑρίσκοντο, κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ τμῆμα, τὸ μεταξὺ Πλάκας καὶ Ἄρτης, καθ’ ὅλην τὴν μεθόριον γραμμήν. Πρὸ τῶν καταθέσεων τούτων θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ κ. Λακκιώτου Νικ. ὑπολοχαγοῦ καὶ ὑπασπιστοῦ τοῦ ἐκεῖ Φρουραρχείου. Ὁ κ. Λακκιώτης λέγει ὅτι «Δὲν γνωρίζω λεπτομερείας περὶ τούτου· μόνον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας εὑρισκόμενος εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ 3ου εὐζωνικοῦ τάγματος κλπ. κλπ. εἶδον διὰ τοῦ παραθύρου μιᾶς γειτονικῆς οἰκίας κατοικουμένης ὑπὸ Ἑβραίου τινός, ὅστις εἶναι ἐπιστάτης τῆς Ἰσραηλιτικῆς Σχολῆς, τὸν Ἰσραηλίτην τοῦτον, τὴν σύζυγόν του καὶ τὸν υἱόν του, ὅστις ἐκράτει εἰς χεῖράς του χαρτονομίσματα, ἤτοι ἓν εἰκοσιπεντάδραχμον καὶ τρία πεντάδραχμα καὶ συνεζήτει μετὰ τῶν γονέων του. Κατὰ τὴν συζήτησιν δ’ ἐκείνην ἤκουσα τὸν υἱὸν νὰ λέγῃ πρὸς τὴν μητέρα: «αὐτὸς—ἐννοῶν τὸν πατέρα του —εἶναι βλάξ, διότι τοῦ εἶπα νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν δήμαρχον νὰ πάρῃ καὶ ἄλλας 10 δραχμὰς καὶ αὐτὸς δὲν ἐπῆγεν». Ἀποταθεὶς τότε πρὸς τὸν γραφέα λοχίαν Σαφαρίκαν Ἰωάννην εἶπον εἰς αὐτὸν τὰ γενόμενα μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας τοῦ Ἰσραηλίτου καὶ αὐτὸς μοὶ ἀπήντησεν ὅτι τὸν γέροντα Ἰσραηλίτην, πατέρα τοῦ ἀνωτέρω ἔχοντος εἰς χεῖράς του τὰ χρήματα, εἶδε προηγουμένως συνομιλοῦντα ἰδιαιτέρως μετὰ τοῦ Κίρκου Καζαντζῆ, καὶ ἴσως τὰ χρήματα ἔδωκεν οὗτος πρὸς αὐτόν». Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, καταθέτει ὁ ὑπολοχαγὸς κ. Λακκιώτης. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν θὰ ἦτο παράλογον νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι ὁ Ἰσραηλίτης, ὅστις ἐφωράθη ἔχων χρήματα καὶ παρακινῶν τὸν πατέρα του νὰ σπεύσῃ πρὸς τὸν δήμαρχον πρὸς παραλαβὴν 10 ἀκόμη δραχμῶν, νομίζω, λέγω, ὅτι ὁ Ἰσραηλίτης οὗτος δὲν θὰ ἦτο ὁ μόνος, ὅστις ἐπληρώθη. Ἔτυχε τὸ ἐπεισόδιον αὐτὸ νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ κ. Λακκιώτου, πόσα ὅμως εἰς οὐδενὸς τὴν ἀντίληψιν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσωσιν; Ἰδοὺ ὅμως ἄλλα γεγονότα: Ὁ ἀξιωματικὸς κ. Πολίτης, ἀνθυπολοχαγός, λέγει εἰς τὴν ἐρώτησιν τὴν πρώτην περὶ τοῦ ἂν ἔλαβε χώραν δωροδοκία (ἀναγινώσκει): «Ὡς ἀντελήφθην, ἐγένετο δωροδοκία, καθόσον δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἀνεχώρησα διὰ Καλαρρύτας. Κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς Παρασκευῆς πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔμεινα εἰς τὸ χάνι τοῦ Κρυονερίου, ὅπου καὶ χωρικοί τινες ἐρχόμενοι ἐξ Ἄρτης διενυκτέρευσαν. Εἷς γέρων ἐξ αὐτῶν διηγεῖτο ὅτι ἔλαβε τέσσαρας δραχμάς, διὰ τῶν ὁποίων ἠγόρασε τσαρούχια, ὅπως ὑπερψηφίσῃ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Καραπάνου, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπό τινος Καραπάνου...

§274ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπ’ ἐμοῦ.

§275Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἴσως... (Ἀναγινώσκει): «Οἱ ἄλλοι ἔλεγον ὅτι ἔλαβεν ὀλίγα, καθόσον, ὡς ἔμαθον αὐτοί, ἐδίδοντο δέκα δραχμαί, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐνέπαιζον τὸν γέροντα». Μᾶς ἀφηγήθη δὲ ὁ κ. Πολίτης ἐν λεπτομερείᾳ τὴν σκηνήν, καθ’ ἣν ὅλοι οἱ χωρικοὶ ἐνέπαιζον τὸν γέροντα, διότι, ἐνῷ ὅλοι ἐλάμβανον 10 δρ., αὐτὸς ἐπῆρε μόνον τέσσαρας (Ἀναγινώσκει:) «Ἐν Καλαρρύταις εὑρισκόμενος ἔμαθον παρὰ παντοπώλου τινός, ὅτι ἀπεστάλησαν ἀπὸ τὸ γραφεῖον Καραπάνου εἰς γνωστὸν κομματάρχην δραχμαὶ ἄνω τῶν χιλίων πρὸς ἐξαγορὰν ἐνενήκοντα (90) ψήφων τοῦ χωρίου Ματσουκίου, τὰ χρήματα ὅμως ταῦτα δὲν διετέθησαν ἕνεκα προηγουμένης φιλονεικίας ἐπελθούσης μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν Καλαρρυτινῶν κ.τ.λ. κ.τ.λ.». Εἰς ἐρώτησιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ πιθανῆς ἐπιδράσεως τῶν δωροδοκιῶν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος ὁ κ. Πολίτης ἀπήντησεν (ἀναγινώσκει): «Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι εἰς εὐρεῖαν κλίμακα καὶ ὅτι ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, ἀλλὰ κατὰ πόσον ἐπέδρασαν δὲν γνωρίζω». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως μορφωθεῖσα γνώμη παρὰ πᾶσι τοῖς ἀξιωματικοῖς ἐκείνοις, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς προεκλογικὰς ἡμέρας συνέπεσε νὰ ἔχωσιν ὑπηρεσίαν φέρουσαν αὐτοὺς εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν χωρικῶν. Θεωρῶ περιττὸν νὰ τονίσω πόσης προσοχῆς εἶναι ἄξιαι ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς αἱ καταθέσεις αὗται τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἡ σύμπτωσις τῶν εἰς διάφορα διαμερίσματα ἐκ τύχης συλλεγεισῶν πληροφοριῶν καὶ μαρτυριῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις νὰ ὑποτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τῶν ὑφ’ ἡμῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὴν Βουλλὴν ἀποδείξεων. Ἀλλ’ ἰδού, Κύριοι, ἡ συνέχεια τῶν καταθέσεων. Ἕτερος ἀξιωματικός, ὁ κ. Μπλέτσας, λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει:) «Καθόσον οἱ ἴδιοι πληρωθέντες χωρικοὶ ἐνώπιό μου ὡμολόγησαν, ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος ἤνοιξε τὸ πουγγί του καὶ δίδει ὅσα–ὅσα, προκειμένου νὰ κτυπήσῃ τὸν ὑποψήφιον Σῖμον. Καὶ δὲν ἦσαν οὗτοι δύο ἢ τρεῖς, ἀλλὰ πλείονες τῶν ἑκατὸν κ.τ.λ.». Καὶ κατωτέρω: «Εὑρισκόμενος ἐν τῷ παντοπωλείῳ τῆς Μονῆς Θεοτοκοῦ ἀντελήφθην καὶ ἤκουσα τὰ ἑξῆς: Πολλοὶ χωρικοὶ ἐπιστρέφοντες ἐξ Ἄρτης προσῆλθον εἰς τὸ εἰρημένον παντοπωλεῖον καὶ διέταξαν τὸν παντοπώλην νὰ προσφέρῃ ποτὰ οὐ μόνον εἰς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους παρατυχόντας χωρικούς, πρὸς τούτοις δὲ καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον, ἐπὶ τῇ ἀρνήσει μου δὲ οἱ ἄνω χωρικοὶ ἀπήντησαν ὡς ἑξῆς: «Μὴ φοβεῖσαι, κ. ἀνθυπολοχαγέ, δὲν μᾶς ζημιώνεις, ἂν πίῃς, διότι τὰ χρήματα δὲν εἶναι ἰδικά μας, ἀλλὰ τοῦ Κωστῆ Καραπάνου, ὁ ὁποῖος μᾶς τὰ ἔδωκε, διὰ νὰ δώσωμεν μαῦρο τοῦ Σίμου» κ.τ.λ. κ.τ.λ. Ἐπίσης ὁ κ. Μπλέτσας λέγει κατωτέρω: «Τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον οἱ ἐκλογεῖς κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἦσαν ἀνώτερα, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἰδίων χωρικῶν, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον κατὰ τὰς προηγηθείσας, καθ’ ὅσον ἀνῆλθον καὶ εἰς δραχμὰς εἰκοσιπέντε κατὰ ψηφοφόρον». Ἀναφέρει δὲ ὅτι πάντα ταῦτα ἀντελήφθη καὶ εἰς τοὺς σταθμοὺς Πλατὺ ῥεῦμα, Καλεντίνι, Τραπεζάκι, Βουβάλι καὶ λοιπούς. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶδεν αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιωματικός. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς πιθανόν, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι ἔλεγον πάντα ταῦτα εἰς τὸν κ. ἀνθυπολοχαγὸν φανταζόμενοι, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης καὶ ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς αὐτὸς θὰ συνέπιπτε νὰ κληθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἵνα ἀνακριθῇ. Πάντα ταῦτα ὁ ἀξιωματικὸς συνεχῶς ἤκουεν εἰς ὅλους τοὺς σταθμούς, κινούμενος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὑτοῦ μεταξὺ Ἄρτης καὶ Πλάκας καὶ διανυκτερεύων εἰς μύλους, χάνια καὶ παντὸς εἴδους τοιαῦτα καταλύματα συχναζόμενα ὑπὸ χωρικῶν. Αἱ πληροφορίαι αὗται τοῦ ἀξιωματικοῦ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως χρήσιμοι εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπίσης ὁ κ. Κ. Βαρζώκας, ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ, λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως δὲν γνωρίζω, ἀπὸ πολλοὺς ὅμως ἤκουσα νὰ βεβαιῶσιν ὅτι ὁ Καραπανικὸς συνδυασμὸς ἐξώδευσε πολλὰς δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἤκουσα δὲ τοῦτο παρ’ ἀνθρώπων, οἵτινες κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, γνωρίζουσι καλῶς τὰ πράγματα». Καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπήντησεν: «Ἀδιστάκτως φρονῶ ὅτι ἡ δωροδοκία, ἡ ὁποία, ὡς πιστεύω, ἐγένετο, ἐπέδρασε σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, κατὰ πόσον ὅμως ἐπέδρασε δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω». Δὲν σᾶς ἐμποιεῖ ἐντύπωσιν, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἁρμονία αὕτη τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν καὶ στρατιωτικῶν προσώπων; Πολλοὶ τῶν ἐξετασθέντων ὡμίλησαν καὶ περὶ τῶν γνωστῶν διαδόσεων περὶ χρηματικῶν ὑποσχέσεων δοθεισῶν εἰς τοὺς κατοίκους Μίγερης, δὲν ἀναφέρω ὅμως αὐτάς, διότι καὶ ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων στοιχείων, τὰ ὁποῖα συνελέξαμεν, ἡ ἐπιτροπὴ συμπεραίνει ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Μίγερης δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θεωρηθῇ ἄξιον πολλῆς προσοχῆς. Ὁ ὑπολοχαγὸς κ. Χρήστου Ἀθαν. λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐπίσης ἤκουσα τὸν λοχαγὸν Μπάκαν Θεόδωρον καὶ τὸν ὑπολοχαγὸν Καραχρῆστον Βλάσην, οἵτινες ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν θέσιν Βουβάλι πρὸς παραλαβὴν ἐργασίας ἐκτελεσθείσης εἰς τινα ἐκεῖ σταθμὸν παραμεθοριακόν, νὰ λέγωσιν ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον μετέβαινον εἰς τὴν ἀνωτέρω θέσιν, τὰ πνεύματα ὅλων τῶν χωρικῶν ἢ τῶν περισσοτέρων ἦσαν ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων τοῦ Καραπάνου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπάνοδον αὐτῶν, λαβοῦσαν χώραν μετὰ 2 ἢ 3 ἡμέρας, εἶχον μεταβληθῆ». Πῶς σᾶς φαίνεται, Κύριοι, ἡ ἀκαριαία αὕτη μεταβολὴ τῶν πολιτικῶν φρονημάτων; Ὁ κ. διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας Ἄρτης βεβαιοῖ ὅτι (ἀναγινώσκει): «Λέγεται παρ’ ὅλων ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι», καὶ ἀφοῦ διὰ μακρῶν ἐξιστορεῖ πᾶν ὅ,τι σχετικὸν γνωρίζει, ἐπιλέγει κατόπιν δευτέρας ἐρωτήσεώς μας: «Πάντως αἱ δωροδοκίαι ἐπηρέασαν, καί, ἂν αὗται δὲν ἐγίνοντο, πιθανὸν νὰ μὴ ἐπήρχετο τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν, ἀφοῦ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν τελευταίων ἐπιτυχόντων καὶ τῶν πρώτων ἐπιλαχόντων δὲν εἶναι μεγάλη». Καὶ εἰς ἐρώτησιν σχετικῶς πρὸς τὴν δύναμιν τῶν πολιτικῶν ῥευμάτων κατὰ τὰς δύο τελευταίας ἐκλογάς, ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας, εἰς ἀρίστην διατελῶν θέσιν, διὰ νὰ ὀσφραίνηται τὰ τελούμενα, εἶπεν ἀπεριφράστως: «Τὸ ῥεῦμα ἦτο ἰσχυρότερον κατὰ τὴν 8ην Αὐγούστου, διότι κατὰ τὴν 28 Νοεμβρίου ἤρχισεν ἀπὸ ἐνωρὶς νὰ μοιράζηται χρῆμα ἐκ μέρους τῶν Καραπανικῶν». Ὁμιλεῖ ὡσαύτως ὁ κ. διευθυντὴς καὶ περὶ ἄλλων δαπανῶν ἐκλογικῶν καὶ λέγει: «Γνωρίζω ἐπὶ πλέον ὅτι εἰς διάφορα ἀρτοποιεῖα παρηγγέλθησαν δισχίλιοι ἄρτοι». Καὶ ὁμιλεῖ κατόπιν περὶ ζητημάτων σχετικῶν πρὸς τὴν λεγομένην τροφοδοσίαν τῶν χωρικῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα, ὡς ἄσχετα πρὸς τὴν δωροδοκίαν, παραλείπω. Ἕτερος ἀξιωματικός, ὁ κ. Θεοχάρης Λογοθέτης, λέγει: (ἀναγινώσκει): «Ὡς ἔμαθον ἐξ ἀκοῆς, ἐγένοντο τοιαῦται δωροδοκίαι», καὶ «κατὰ τὰς ἰδίας μου δὲ πληροφορίας οἱ πτωχοὶ προσήρχοντο καὶ ἐλάμβανον χρήματα, πόσα ὅμως δὲν γνωρίζω». Εἶναι πολὺ φυσικόν, οἱ βεβαιοῦντες τὴν δωροδοκίαν καὶ οἱ βεβαιοῦντες τὴν ἐπίδρασιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος νὰ μὴ δύνανται νὰ ὁρίσωσι καὶ τὸν βαθμὸν τῆς ἐπιδράσεως. Ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς ἡμᾶς νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ ἐπίδρασις αὕτη δὲν ἔφθασε τοὐλάχιστον τὸν ἀριθμὸν τῆς μεταξὺ ἐπιτυχόντων καὶ ἐπιλαχόντων διαφορᾶς; Παρέλειψα, προκειμένου περὶ τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, νὰ ἀναφέρω τὴν κατάθεσιν τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ πρωτοδίκου κ. Κασίου. Ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ἄρτῃ Πρωτοδικῶν ἀπεριφράστως καὶ αὐτὸς ὁμιλεῖ περὶ τῆς πεποιθήσεώς του, ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι, παρ’ ὅλην ὅμως τὴν ἐπιφύλαξιν ἐν τῇ διατυπώσει τῶν ἰδίων πεποιθήσεων, ἐπιφύλαξιν ἀπολύτως εὔλογον καὶ ἁρμόζουσαν εἰς δικαστικὸν λειτουργόν, ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου δὲν διστάζει νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα καὶ διαδιδόμενα δὲν δύναται παρὰ, κατὰ μέγα μέρος, νὰ τὰ θεωρήσῃ βασιμώτατα. Καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἐρώτημα ἀπήντησεν, ὅτι, «ἐὰν θεωρηθῇ ὡς δεδομένον, ὅτι ἐγένοντο ὅσα αἱ κατηγορίαι καὶ αἱ φῆμαι ἀναφέρουσιν, ἐὰν ἐδαπανήθη τοιοῦτον ποσόν, κατ’ ἀνάγκην ὡς συμπέρασμα ἔρχεται, ὅτι ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς προκειμένου περὶ δωρεᾶς 200 ἢ 300 ψήφων. Ἐπίσης ὁ πρωτοδίκης κ. Κάσιος βεβαιῶν, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητός του, τὴν ὕπαρξιν ὡρισμένων καταγγελιῶν καὶ παραπεμπτικῶν βουλευμάτων σαφέστατα ἐκφράζει τὴν πεποίθησίν του, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῶν διαδόσεων. Καὶ εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Κασίου παρατηροῦμεν τὴν αὐτὴν ἐπιφύλαξιν, τὰ πράγματα ἐν τούτοις καὶ ἡ ἐπὶ τὸ αὐτὸ σύμπτωσις τῶν μαρτυριῶν ὁμιλοῦσιν εὐγλωττότερον πάσης καταθέσεως καὶ πάσης συγκεκαλυμμένης βεβαιώσεως. Παρατηρήσατε δέ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν συνέχειαν τῆς καταθέσεως. Ἀναγνωρίζει ὅτι καὶ ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ὁ ἀντίθετος θὰ ὑπεβλήθησαν εἰς δαπάνας συνήθεις ἐκλογικάς, ἀλλ’ ὅτι ἐκεῖναι αἱ δαπάναι, περὶ τῶν ὁποίων ἐνεργοῦμεν ἀνακρίσεις, καὶ διὰ τὰς ὁποίας αὐτὸς ἠρωτᾶτο, ὅτι ἐκεῖναι δὲν ἀνάγονται εἰς τὰς περὶ ἁπλῶν καὶ θεμιτῶν ἐκλογικῶν δαπανῶν συνηθείας. Εἰς τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀπήντησεν ἀπροκαλύπτως, ὅτι: «κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐκ τῶν ἀνωτέρω δωροδοκιῶν ἐπηρεάσθη τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ κατὰ πόσον ἐπηρεάσθη δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω». Παραλείπω τὰς καταθέσεις τῶν ἁπλῶν πολιτῶν εἴτε τῶν ὑπὲρ εἴτε τῶν κατά, διότι εἶχον καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἀνήκοντες φανατικῶς εἰς κόμματα δὲν εἶναι δυνατὸν προκειμένου περὶ προχείρου ἀνακρίσεως νὰ εἴπωσι τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν κατάθεσιν, τὴν κάπως ἐκτενῆ, τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν κατάσχεσιν τοῦ ἐπιληψίμου σημειώματος. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἀξιωματικὸς κ. Βασιλείου (ἀναγινώσκει): «Ὑπηρετῶ πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐν Ἄρτῃ κλπ. κλπ., ἐπληροφορήθην δὲ παρὰ πάντων καὶ ἐσχημάτισα πεποίθησιν, ὅτι ὁ Κ. Καραπᾶνος πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ συνδυασμοῦ του ἐδαπάνησεν εἰς μετρητὰ χρήματα ποσὸν κυμαινόμενον μεταξὺ ὀγδοήκοντα καὶ ἐνενήκοντα χιλιάδων δραχμῶν κλπ. κλπ. Εὐκολώτατα δὲ ἀντελαμβάνετό τις τὴν ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ ἐνταῦθα δημάρχου τελουμένην διανομὴν τῶν χρημάτων πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, πολλοὶ δὲ ἐκλογεῖς καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον εἶπον, ὅτι μετέβαινον καὶ ἔλαβον χρήματα, λαμβάνοντες, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, σημείωσιν τοῦ ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ἀριθμοῦ των, ὅστις ἐσημειοῦτο ἐπὶ τεμαχίου χάρτου διὰ μολυβδίδος κατὰ τρόπον διακριτικόν, σκοπὸν ἔχοντα νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τοὺς ἐντὸς τοῦ τμήματος, ὅτι πρόκειται περὶ δωροδοκηθέντος ψηφοφόρου κλπ.». Καὶ κατωτέρω: «Δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν συνέλαβον ἐπ’ αὐτοφώρῳ τοὺς φίλους τοῦ Κ. Καραπάνου, Ἀντωνίου καὶ Πανᾶ, διαμοιράζοντας χρήματα ἐν τῷ ἐν Ἄρτῃ παντοπωλείῳ Τζήμα, κατασχὼν καὶ σημείωσιν, ἐν ᾗ ἦσαν ἐγγεγραμμένα τὰ ὀνόματα τῶν πληρωθέντων ἢ πληρωθησομένων ἐκλογέων ἐκ τοῦ δήμου Ἡρακλείας, καθὼς καὶ τὰ πληρωθέντα ἢ πληρωτέα ποτὰ εἰς ἕκαστον. Ἐπρόκειτο δὲ περὶ δωροδοκίας διότι, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀξιοποίνου πράξεως, βεβαίως δὲν θὰ ἔσπευδον νὰ κρύψωσι ταύτην, τὴν ὁποίαν κατώρθωσα βίᾳ νὰ ἀφαιρέσω τῶν χειρῶν τῶν ἡμιεσχισμένην κτλ.». Ὁ ἀστυνόμος κ. Βασιλείου ἐξακολουθῶν περαιτέρω τὴν πολυσέλιδον αὑτοῦ κατάθεσιν ἀφηγεῖται πειστικώτατα πάντα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς θέσεως αὐτοῦ, ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν του. Ἀσχολούμενος ἰδιαιτέρως ὁ κ. Βασιλείου εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ συχνότατα, ὡς ἐκ τούτου καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἀπομακρυνόμενος τῆς Ἄρτης καὶ ἐπισκεπτόμενος τὰ χωρία εὑρίσκεται εἰς ἀδιάκοπον πρὸς τὰς κατωτέρας τάξεις ἐπικοινωνίαν καὶ πολλὰ κατὰ ταύτην πληροφορεῖται. Καὶ λέγει: «Γνωρίζω ἐπίσης ὅτι ὁ Κ. Καραπᾶνος ὑπεσχέθη εἰς τοὺς κατοίκους Βελεντζικοῦ τοῦ δήμου Ἡρακλείας, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, νὰ τοῖς χαρίσῃ χρηματικὸν ποσὸν ἀρκετὸν ἐπὶ τῷ ὅρῳ οὐ μόνον νὰ ὑπερψηφίσωσι τοῦ συνδυασμοῦ του, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ λάβῃ ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς πλέον τῶν πεντήκοντα λευκῶν ψήφων, μετὰ δὲ τὴν ἐκλογὴν διερχόμενος ἐκεῖθεν ἤκουσα παράπονα ὅτι, καίτοι ὑπερεψηφίσθη ὁ Καραπανικὸς συνδυασμός, ἐν τούτοις ἀρνεῖται ὁ Κ. Καραπᾶνος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του, καθόσον, πλὴν τούτου, ἐψηφίσθη καὶ ὁ Σῖμος, ἰδιαιτέρως δὲ ἐνθυμοῦμαι ὅτι μοὶ παρεπονέθη διὰ τοῦτο ἡ οἰκογένεια τῶν Καυκαίων κτλ. κτλ.». Εἰς ἐρώτησιν περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς ἕκαστον ἐκλογέα, ἀπήντησε: «Τὸ μὲν κατώτατον ὅριον ἦτο 3 δραχμαί, τὸ δὲ ἀνώτατον 20 δραχμαί, δέον ὅμως νὰ προστεθῇ ὅτι ἐν Ἄρτῃ ἀκριβοπληρώνονται οἱ κομματάρχαι». Αἱ μετέπειτα ἐρωτήσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἀφορῶσιν εἰς τοὺς λόγους καὶ τὸν βαθμὸν τῆς γενομένης ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, παραλείπω ὅμως τὰς εἰς ταύτας ἀπαντήσεις τοῦ ἀστυνόμου, διότι, καίπερ πιθανῶς ὀρθόταται, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀπόλυτον κῦρος. Τὸ σπουδαῖον, τὸ ἀναμφισβήτητον, τὸ ἀκαταμάχητον γεγονός, ὅπερ καὶ ἄλλοι, ἀλλ’ ἰδίως ὁ κ. Βασιλείου ἐπεκαλέσθη, εἶναι ἡ κατάσχεσις τοῦ σημειώματος τῶν δωροδοκηθέντων. Καὶ εἶναι σπουδαῖον, διότι, κρίνοντες ἐξ ὄνυχος τὸν λέοντα, ἔχομεν ὅλους τοὺς λόγους νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἡ δωροδοκία βεβαίως δὲν περιορίζεται εἰς τὰ πρόσωπα μόνον τοῦ σημειώματος αὐτοῦ. Πλὴν τοῦ ζητήματος τῆς ἐν γένει δωροδοκίας, ἰδιαιτέρως ἐξητάσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τοῦ Βελεντζικοῦ καὶ τῆς Μίγερης, τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπενθύμισεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἐλέχθη ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος ὑπεσχέθη νὰ διακανονίσῃ διαφοράν, ἡ ὁποία ἔχει ἀναφυῆ μεταξὺ τῶν χωρικῶν Βελεντζικοῦ, ἐχόντων δοῦναι, καὶ τοῦ κ. Καραπάνου, ἔχοντος λαβεῖν. Τὸ γεγονὸς ὅμως τοῦτο δὲν ἐξηκριβώθη κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ ὡς ἄξιον λόγου, καὶ τοῦτο, διότι πολλοὶ μὲν ὑποστηρίζουσιν ὅτι ἐγένετο τοιαύτη ὑπόσχεσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Καραπάνου, ἄλλοι δὲ ὅτι δὲν ἐγένετο. Αἱ γνῶμαι αὗται πολεμοῦνται ἀμοιβαίως, ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ εἶναι ἄριστα, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ γνώμη, εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, δι’ ἐμὲ τουλάχιστον, δὲν ἔχει κανὲν ἀπολύτως κῦρος.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 10 μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κοντογούρης ἔχει τὸν λόγον.

§278Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Συνεχίζων, Κύριοι, τὴν περὶ τῶν ἀποδείξεων τῆς δωροδοκίας ὁμιλίαν μου ὑπενθυμίζω ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως, ὅσοι κατέθεσαν τὴν γνώμην των περὶ τοῦ ζητήματος, μεταξὺ ἄλλων ἐστήριξαν αὐτὴν καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὀλιγίστας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐστάλησαν ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἄρταν 39 χιλ. δραχμῶν διὰ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τῶν ὁποίων ὀκτὼ χιλιάδες τηλεγραφικῶς τὴν προτεραίαν. Εἶναι ἐντελῶς εὐνόητον, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀποστολή, γνωσθεῖσα εἰς Ἄρταν ἀπὸ στόματος εἰς στόμα, ἐγέννησε τὴν ὑποψίαν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐμβασμάτων σκοπούντων ἁπλῶς τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων τοῦ συνδυασμοῦ Καραπάνου. Διὰ νὰ βεβαιωθῶμεν δ’ ἐντελῶς περὶ τῆς ἀληθείας ἢ μὴ τῆς τοιαύτης φήμης, ἠρωτήσαμεν τὸν μᾶλλον ἁρμόδιον, διὰ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸ φαινόμενον αὐτό, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Καραπάνος ἀπέστειλε πρὸς τὸ ἐν Ἄρτῃ γραφεῖόν του 40 χιλ. δραχ. Καὶ λέγω φαινόμενον, διότι ἐκ τῶν βεβαιώσεων, τὰς ὁποίας ἔχομεν, τῶν διευθυντῶν τῶν ὑποκαταστημάτων τῶν Τραπεζῶν, γνωρίζομεν ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθὸν τοιαῦτα ἐμβάσματα ἔλαβον χώραν ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἄρταν, τοὐναντίον δὲ ὅτι συνεχῶς καὶ πάντοτε, ὅπως εἶναι καὶ φυσικόν, ἐξ Ἄρτης ἐστέλλοντο χρήματα εἰς τὸν κ. Καραπᾶνον. Εἰς τὴν ἐρώτησιν ἡμῶν πρὸς τὸν κ. Χέλμην, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος καὶ διαχειριστὴς τῆς ἐκεῖ περιουσίας τοῦ κ. Καραπάνου, περὶ τοῦ πῶς ἐξηγεῖται ἡ ἀθρόα αὕτη ἀποστολὴ ἐπιταγῶν, ἔδωκεν ἀληθῶς οὗτος μίαν ἐξήγησιν, ἡ ὁποία ὅμως κατὰ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ ἐπαρκής, καὶ τοῦτο, διότι ἀνέφερε μὲν ἐν λεπτομερείαις πολλαῖς, πῶς κατηναλώθη τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπεδίδετο εἰς ἐκλογικὰς δαπάνας, λέγει ὅμως ὅτι (ἀναγινώσκει) «οὕτως ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ 40 χιλ. δραχμαὶ οὔτε ἐμβάσθησαν ἀποκλειστικῶς δι’ ἐκλογικὰς δαπάνας, οὔτε ἐχρησίμευσαν δι’ αὐτάς, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ γραφείου· μόνον 16,700 δραχμαὶ περίπου ἀφορῶσιν ἐκλογικὰς δαπάνας». Αὐτὰ λέγει ὁ δήμαρχος; ὁ ἁρμοδιώτερος πάντων, ἀλλὰ καὶ ὁ ἔχων καὶ τὸν σπουδαιότερον λόγον νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἀνυπόστατον τῶν κατηγοριῶν (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δέον νὰ ἐκπεσθῶσι αʹ) 1200 δραχμαί, αἵτινες ἐδόθησαν εἰς τὸ ταμεῖον δι’ ἀντίτιμον ἐκλογικῶν εἰδῶν, βʹ) Τὰ ἔξοδα οἰκίας, ὅπου διέμενον οἱ ὑποψήφιοι, γʹ) Τὰ διὰ τὰς περιοδείας τῶν ὑποψηφίων, δʹ) Διὰ τὰς ἁμάξας, δι’ ἀγώγια ζώων πρὸς μεταφορὰν τροφῶν κλπ. Οὕτω διὰ τὰς καθαρῶς ἐκλογικὰς δαπάνας ἀπομένει ποσὸν δραχμῶν περὶ τὰς 10 χιλ., αἵτινες διετέθησαν εἰς τὴν τροφοδοσίαν». Εἶναι, Κύριοι, ὁμολογουμένως τολμηρὸν νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι οὕτω πράγματι διετέθησαν αἱ 40000 δραχμῶν, καὶ τοῦτο, διότι πρέπει συγχρόνως νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι καὶ οἱ ἓξ ὑποψήφιοι οὐδὲν ἀπολύτως διέθεσαν ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς των.

§279Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὔτε πεντάραν.

§280Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Σεῖς πιθανόν, διότι εἶσθε ἀνεψιός του, ἀλλὰ οἱ ἄλλοι; Ὁ κ. Καραπᾶνος ἐπλήρωνε τὰ ἀγώγια ὅλων τῶν ὑποψηφίων;

§281Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Οὐδεὶς ἐκ τῶν πέντε ὑποψηφίων ἐξώδευσε μίαν πεντάραν ἀπὸ τὴν τζέπην του. Μόνον κατὰ τὴν περασμένην ἐκλογὴν ἐπλήρωσα ἐγὼ τὴν κάλπην μου καὶ παρεπονέθην ὕστερον διὰ τοῦτο καὶ ἐπληρώθη καὶ ἡ ἰδική μου κάλπη.

§282Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Καὶ εὐνόητον καὶ δίκαιον εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς, ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ κ. Καραπάνου μεταβαίνων εἰς Ἄρταν πρὸς ἐνέργειαν ἐκλογῶν ἦτο ἀπένταρος, ὅτι σεῖς μεταβαίνοντες εἰς Ἄρταν δὲν εἴχετε τίποτε, καὶ ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι δὲν εἶχον ἐπίσης τίποτε, καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀφ’ ἧς ἐφθάσατε εἰς Ἄρταν, ἤρχισεν ὁ λογαριασμὸς πάντων τῶν συνυποψηφίων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 40 χιλ. δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι μετεβιβάσθησαν ἐντεῦθεν δι’ ἐπιταγῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα! Καὶ ἐξακολουθῶν ὁ κ. δήμαρχος λέγει: «Ἄλλως κατὰ τὴν ἐπίσημον ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ τέως συμμάχου τῶν ἀντιθέτων τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ, καὶ οἱ ἀντίθετοι ἐδαπάνησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου περὶ τὰς 12.000 δραχ. καὶ τοῦτο δὲν διέψευσαν ἐν τῇ Βουλῇ οὔτε ὁ κ. Σῖμος οὔτε ὁ κ. Εὐάγ. Γαρουφαλλιᾶς, καίτοι ἦσαν παρόντες. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο περίπου θὰ ἐδαπανήθη ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἐφέτος». Παραδέχεται δηλαδὴ ὁ κ. δήμαρχος, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς ταύτας ἐδαπάνησεν ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς 12.000 δραχμῶν, ἐνῷ, κατὰ τὸν κύριον δήμαρχον, ὁ Καραπανικὸς συνδυασμὸς ἐδαπάνησε μόνον 10.000! Ἀλλ’ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ πιστεύωμεν τοιαῦτα; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἐκ τοῦ ζητήματος τῶν ἐμβασμάτων, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον νὰ παροραθῇ, εἶναι τοῦτο, ὅτι καθ’ ὅλους τοὺς μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους, κατ’ ἔτος, γίνεται ἡ ἀποστολὴ τῶν χρημάτων ἀπὸ Ἄρτης εἰς Ἀθήνας, ἐφέτος δὲν ἔγινε, κατὰ τὰς βεβαιώσεις πάντοτε τῶν διευθυντῶν τῶν ὑποκαταστημάτων τῶν Τραπεζῶν, τοὐναντίον δέ, ἀποστολαὶ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἄρταν, οὐδέποτε ἄλλοτε τοσαῦται γενόμεναι, ἐγένοντο ἀκριβῶς καὶ κατὰ σύμπτωσιν, δυσκόλως ἐξηγουμένην, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ λεπτομερείας τῆς ἀποστολῆς τῶν ἐπιταγῶν, δι’ ἀντιπαραβολῆς τῶν ἡμερομηνιῶν καὶ τῶν ἐποχῶν, κατὰ τὰς ὁποίας γίνονται αἱ εἰσπράξεις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Καραπάνου, ἡ πληρωμὴ ἐκ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν εἰς τὸ ἐν Ἄρτῃ γραφεῖον αὐτοῦ, καὶ τῆς συνήθους ἐποχῆς τῶν ἐκεῖθεν εἰς τὰς Ἀθήνας χρηματικῶν ἀποστολῶν. Διὰ τῆς ἀντιπαραβολῆς αὐτῆς καταφώρως, ἡλίου φαεινότερον, καταδεικνύεται ὅτι πρέπει νὰ εἶναί τις πολὺ ἁπλοῦς, διὰ νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἰς παραμονὰς ἀκριβῶς τῶν ἐκλογῶν, ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καραπᾶνος ἐξαιρετικῶς ἀποφεύγει νὰ κανονίζῃ τοὺς οἰκονομικούς του λογαριασμούς, ὅτι κατ’ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἐποχὴν ἀπέστειλεν εἰς Ἄρταν τὸ μέγα ἐκεῖνο ποσόν, διὰ νὰ κανονίσῃ μικρὰς διαφορὰς, τὰς ὁποίας εἶχε πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Καὶ λέγω ὅτι δὲν συνηθίζει κατὰ τὰς προεκλογικὰς ἡμέρας νὰ κανονίζῃ τὰς δοσοληψίας του, διότι ἐκ τῆς βεβαιώσεως τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐκ μέρους τοῦ δημάρχου Τσούλου, ἐλθόντος εἰς Ἀθήνας κατὰ τοὺς μὲν ἵνα συνθηκολογήσῃ τρόπον τινὰ μετὰ τοῦ κ. Καραπάνου, κατ’ ἄλλους δὲ ἁπλῶς ἵνα ὑπενθυμίσῃ αὐτῷ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλει τὴν κοινότητα, κατὰ τὴν βεβαίωσιν λοιπὸν τοῦ Τσούλου ὁ κ. Καραπᾶνος εἶπεν εἰς αὐτὸν ὅτι ὑπόσχεται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἠρωτήθη φυσικῷ τῷ λόγῳ ὁ δήμαρχος Τσοῦλος ἂν προσέθεσέ τι ὁ κ. Καραπᾶνος ἐπὶ πλέον, καὶ ἐδήλωσεν ὅτι ὄχι, ἐπανέλαβεν ὅμως τοῦτο μόνον, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος ἐδήλωσε πρὸς αὐτὸν ὅτι τὴν ἐκ 38 χιλιάδων δραχ. ἀπαίτησιν τῶν χωρικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μόνον μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀφοῦ λοιπὸν παρέπεμψεν εἰς τὴν μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐποχὴν τὴν περὶ τοιούτου σοβαροῦ ποσοῦ ἀπασχόλησίν του, νομίζω ὅτι εὐκολώτερον θὰ ἀπηλλάσσετο μικροτέρων ἐνοχλήσεων, τὰς ὁποίας παρεῖχον αὐτῷ κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον διάφοροι ἀπαιτηταί. Νομίζετε ὅμως, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν ἡ ὑπόσχεσις τοῦ κ. Καραπάνου περὶ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος Βελεντζικοῦ μετὰ τὰς ἐκλογάς; Ἡ πεποίθησίς μου εἶναι ὅτι ἡ δωροδοκία ἐγένετο. Καὶ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν στηρίζω εἰς τὴν ἀνεπιφύλακτον βεβαίωσιν τοῦ εἰσαγγελέως Ἄρτης, τοῦ Νομάρχου Ἄρτης, τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία συνέπεσε νὰ εἶναι πρὸς τὰ διαμερίσματα, πρὸς τὰ ὁποῖα ἐγένετο ἡ διασπορὰ τοῦ χρήματος, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ὁμιλοῦσιν ἁπλῶς περὶ φημῶν, διότι ὅλα ὅσα ἀναφέρονται εἰς φήμας ἀπεσιώπησαν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι κατηγορηματικῶς δηλοῦσι τὴν ἰδίαν αὑτῶν ἀντίληψιν περὶ τοῦ γεγονότος τῆς δωροδοκίας. Μία σύγκρισις τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὸν δῆμον Θεοδωρίας θὰ ἦτο ἴσως ἀναγκαία, διὰ νὰ σχηματίσῃ τις γνώμην περὶ τῆς σημασίας τῆς δωροδοκίας εἰς τὸν δῆμον αὐτόν. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου ἐψήφισαν 1115 καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 28 Νοεμβρίου 1355, ἤτοι 240 ἐπὶ πλέον. Ἔλαβεν ὁ Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶς 1037 εἰς τὰς 8 Αὐγούστου καὶ 933 εἰς τὰς 28 Νοεμβρίου, ὀλιγωτέρας δηλ. κατὰ τὴν 28 Νοεμβρίου κατὰ 104. Ὁ Εὐάγγελος Γαρουφαλλιᾶς 916 εἰς τὰς 8 Αὐγούστου, 725 εἰς τὰς 28 Νοεμβρίου. Ὁ Κ. Καραπάνος 636 εἰς τὰς 8 Αὐγούστου, 940 εἰς τὰς 28 Νοεμβρίου, δηλ. 304 ἐπὶ πλέον. Ὁ Καραπάνος Περικλῆς 604 κατὰ τὰς 8 Αὐγούστου, 934 κατὰ τὰς 28 Νοεμβρίου, ἐπὶ πλέον δηλ. 330 ψήφους. Ὁ Πύρρος Καραπάνος 518 εἰς τὰς 8 Αὐγούστου, 850 εἰς τὰς 28 Νοεμβρίου, δηλ. ἐπὶ πλέον 332 ψήφους. Ὁ Σπ. Μήλιος 755 τῇ 8 Αὐγούστου, 469 κατὰ τὰς 28 Νοεμβρίου, δηλ. ἐπὶ ἔλαττον 286. Μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ τμήματος αὐτοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἕκαστος τῶν τριῶν Καραπάνων ἔλαβε 322 ψήφους, κατὰ μέσον ὅρον, πλέον ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔλαβε κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Σπ. Μήλιος ἔλαβε 286 ἐπὶ ἔλαττον, μόνον αὐτὴ ἡ σύγκρισις τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὸν δῆμον Θεοδωρίας ἀρκεῖ, ἵνα πείσῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ πεισθῇ, ὅτι δὲν εἶναι εὐνόητος ἡ τοιαύτη μεταβολή, ἂν ἀπὸ τοῦ μέσου θελήσῃ τις νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ὑλικὴν πίεσιν. Γνωρίζω τί θὰ εἴπωσιν οἱ ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς κεκηρυγμένοι. Θὰ ὑποστηρίξωσιν ὅτι ὁ Α. Γαρουφαλλιᾶς ἔφερεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ τῆς μεταστάσεως αὑτοῦ εἰς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, ἀλλ’ ὁ Γαρουφαλλιᾶς ὁ Ἀντώνιος, ὁ ὁποῖος κατ’ αὐτοὺς εἶχε τὴν δύναμιν νὰ προσθέσῃ εἰς τοὺς συνυποψηφίους του 304 εἰς τὸν μέν, 330 εἰς τὸν δὲ καὶ 332 εἰς τὸν ἄλλον, πῶς ὁ ἴδιος ἔπεσεν 104 ψήφους εἰς τὸν ἴδιον αὐτοῦ δῆμον; Ἔπεσε, διότι ἡ προσχώρησις ἡ τελευταίως γενομένη πρὸς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, ἀντιδημοτικώτατα ἐγένετο δεκτή, δὲν εὐηρέστησεν οὔτε τοὺς μὲν οὔτε τοὺς δέ· οἱ μὲν ἔβλεπον εἰς αὐτὸν τὸν παλαιὸν ἀντίπαλον, οἱ δὲ τὸν ἀποστάτην ἐκ τοῦ κόμματος, καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἔπεσεν 104 ψήφους. Πῶς λοιπὸν ἦτο δυνατὸν αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔπεσε, νὰ ὠφελήσῃ τοὺς ἄλλους; Θέλουσί τινες νὰ εἴπωσιν ὅτι προσέθεσεν ὁ Γαρουφαλλιᾶς ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἀνὰ 330 ψήφους, διότι δύο πρόσωπα, ὁ Κομπορόζος καὶ ὁ Πρίντζος, μετέστησαν. Ἀλλὰ αὐτὸς οὗτος ὁ δήμαρχος τῆς Θεοδωρίας λέγει ὅτι «μόλις 10 ἢ 11 ψήφους ἐκ τῶν 110 Ψηφοφορησάντων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπέσπασεν ὑπὲρ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ ὁ Κομπορόζος». Ἐπίσης ὁ δήμαρχος ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι λίαν ἀμφίβολον «ἂν ὁ Πρίντζος προσέθεσε τρεῖς κἂν ψήφους ὑπὲρ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ». Συγκρίνοντες δὲ ἀφ’ ἑτέρου τὰ γενικὰ ἀποτελέσματα βλέπομεν ὅτι ὁ Πύρρος Καραπᾶνος εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 28 Νοεμβρίου ἔλαβε 598 ψήφους ὑπὲρ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔλαβε κατὰ τὰς 8 Αὐγούστου. Ὁ Ἀντώνιος Γαρουφαλλιᾶς 821 ἔλαττον καὶ ὁ Σπ. Μήλιος 791 ὀλιγωτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔλαβε κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου, καὶ ἑπομένως βλέπομεν ὅτι ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν Γ. Παχὺς ἀπέχει τοῦ μὲν ἑνὸς κατὰ 337, τοῦ δὲ ἄλλου 23, ὁ δὲ Σπ. Μήλιος ἀπὸ τὸν ἕνα 392, καὶ 72 ἀπὸ τὸν ἄλλον. Ἄν, κύριοι Βουλευταί, τὸ γεγονὸς τῆς δωροδοκίας δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀμφισβητηθῇ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη περὶ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν. Δέν εἶναι λογικὸν νὰ δεχθῇ τις ὅτι ἐγένετο μὲν δωροδοκία, ἀλλ’ ὅτι γενομένη ὑπὸ τοῦ Κ. Καραπάνου, διὰ τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ φίλων, δὲν ἐπηρέασε, καθ’ ὅλον τὸν νομόν, τοὐλάχιστον διακοσίας ψήφους, ὅτι ἀπεφάσισεν ὁ Καραπᾶνος νὰ ἐξοδεύσῃ καὶ νὰ πολεμήσῃ τοὺς ἀντιπάλους του, ὑπερβαίνων τὰ ὅρια τῆς θεμιτῆς πολεμικῆς, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο πράξας δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ συνδυασμοῦ του οὐδὲ 200 ἀνθρώπους! Θὰ ἦτο ἴσως δικαιολογημένον νὰ φαντασθῇ τις ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον διακόσιοι ἄνθρωποι, θέλοντες νὰ ψηφίσωσι κάποιον, νὰ ψηφίζωσιν ἄλλον, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ τις ἐκ τοῦ πλησίον τὸν λαὸν ἐκεῖνον τῶν ὀρεινῶν δήμων τοῦ νομοῦ Ἄρτης, πρέπει νὰ προσεγγίσῃ εἰς τὴν δυστυχίαν, εἰς τὴν ἀθλιότητα, εἰς τὴν ἀμάθειαν καὶ τὴν τύφλωσιν τῶν πολιτῶν ἐκείνων Ἑλλήνων, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ τις αὐτοὺς ἐκ τοῦ πλησίον, νὰ ὁμιλήσῃ μετ’ αὐτῶν καὶ μετ’ ἐνδιαφέροντος νὰ ἀκούσῃ αὐτούς, ἵνα σχηματίσῃ γνώμην περὶ τοῦ ἂν εἶναι δυνατὸν καὶ εὔλογον νὰ παρασύρωνται ἀπὸ τοὺς ἐκμεταλλευτάς. Εἶναι τοιαύτη ἡ ἀμάθεια τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, εἶναι τόσον ἐγκαταλελειμμένοι ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας καὶ πολιτισμοῦ οἱουδήποτε, εὑρίσκονται τόσον μακρὰν πάσης προστασίας τῆς Πολιτείας, ὥστε εἶναι ὁμολογουμένως ἀξιοθαύμαστον πῶς, ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς τοῦ βίου, κατορθώνουσι νὰ ἐκφράζωσι τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας θέλουσι, καὶ πῶς κατορθώνουσιν, ἀπέναντι τοιούτων πιέσεων, τοιούτων ὑλικῶν ἐμποδίων, νὰ ἐκφράζωσι τὸ φρόνημά των, καὶ νὰ ψηφίζωσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ θέλουσιν. Ὁμολογῶ, ἐγώ, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι γνωρίζω πλείστας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ὅτι οὐδαμοῦ συνήντησα τὴν ἀθλιότητα τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Ἄρτης. Ὑπέστησαν οὗτοι ἀσυγχώρητα πλήγματα ἀπὸ μέρους τῆς ἑλληνικῆς Πολιτείας, καὶ λέγω πλήγματα, διότι εὐθὺς μετὰ τὴν προσάρτησιν τοῦ τμήματος ἐκείνου τῆς Ἠπείρου, ἀντὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν μέτρῳ δέοντι τοὺς ἐλευθερωθέντας ἐκ τοῦ ζυγοῦ, προσηνέχθη πρὸς αὐτοὺς τόσον ἀσπλάγχνως καὶ τόσον σκληρῶς, ὥστε εἶναι ἀξιοθαύμαστον πῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατορθώνουσι νὰ διατηρῶσιν ἱκανὴν ἐλευθερίαν συνειδήσεως καὶ φρονήματος. Δὲν εἶναι ἄσκοπον, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἠλευθερώθη, ὑπέστη θανάσιμα οἰκονομικὰ πλήγματα. Ἱκαναὶ χιλιάδες τουρκικοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος παρέμενεν ἐν Ἄρτῃ, ἐξηφανίσθησαν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς αὐτῆς. Αἱ συναλλαγαὶ πολλῶν χιλιάδων κατοίκων Τούρκων, οἱ ὁποῖοι κατῴκουν εἰς τὸ διαμέρισμα ἐκεῖνο καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἄρταν, ἐκόπησαν, διότι οὗτοι μετῴκησαν μετὰ τὴν προσάρτησιν καὶ ἐσχημάτισαν τὸν Λοῦρον. Πάμπολλαι ἄλλαι οἰκονομικαὶ συνθῆκαι σχετιζόμεναι πρὸς τὴν παρουσίαν πολυαρίθμου στρατοῦ καὶ πληθυσμοῦ τουρκικοῦ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ὑποστῇ τὸ διαμέρισμα ἐκεῖνο τῆς Ἠπείρου κλονισμὸν οἰκονομικὸν ἰσχυρότατον μετὰ τὴν προσάρτησιν.

§283Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἡ ἀποστέρησις τῶν κτημάτων, τῶν ὁποίων τὴν χρῆσιν ἐστερήθησαν.

§284Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι καὶ ἡ στέρησις τῶν κτημάτων, ὅπως προσθέτει ὁ κ. συνάδελφος, κατὰ τοῦτο οὐσιώδης, ὅτι ἐπιδρᾷ οὐσιωδέστατα εἰς τὰς συναλλαγάς, εἰς τὴν εἴσοδον καὶ τὴν ἔξοδον τῶν ἐμπορευμάτων, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὅλη σχεδὸν ἡ περιουσία τῶν Ἀρτινῶν εὑρίσκεται εἰς τὸ τουρκικὸν ἔδαφος. Ἀπέναντι τῶν σοβαρῶν αὐτῶν οἰκονομικῶν κλονισμῶν, τοὺς ὁποίους ὑπέστη τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, ἀπέκτησεν ἀγαθὸν ἀνώτερον πολὺ τῶν ὑλικῶν συμφερόντων, ἀπέκτησε τὴν ἐλευθερίαν. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως ἡ Πολιτεία νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἐπαρκῶς διὰ ταύτης ἱκανοποιήθη τὸ διαμέρισμα αὐτὸ καὶ ὅτι ἐπαρκῶς ἐμορφώθησαν οἱ κάτοικοι αὐτοῦ, ἀποκτήσαντες τὴν ἐλευθερίαν. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, οὐδεμία ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος πάσχει περισσότερον τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ἐκ τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας, ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐκπαιδεύσεως, ἐκ τῆς ἐλλείψεως οἱασδήποτε προστασίας τῆς Πολιτείας, ἐκ τῆς ἐλλείψεως δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἄλλων ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει μία ἐπαρχία, ὅταν ἡ συγκοινωνία ἀκμάζῃ. Μία τοιαύτη πρὸς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐγκατάλειψις ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ, καὶ θὰ παύσῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς αὐτὸς τῆς Ἄρτης αἰσθανθῇ, ὅτι παρακολουθεῖται μετ’ ἐνδιαφέροντος ἐντεῦθεν. Δὲν ἀρκεῖ, κύριοι Βουλευταί, νὰ ψηφίζωμεν νομοσχέδια, οὔτε νὰ ἀγωνιζώμεθα περὶ προστασίας θεωρητικῆς τοῦ λαοῦ, προστασίας πολλάκις ἀμφιβόλου, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ νὰ διδάξωμεν τὸν λαὸν αὐτὸν εἰς πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πρόοδον αὐτοῦ.

§285Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατί προστασίας ἀμφιβόλου;

§286Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀτομική μου γνώμη, ὅτι πολλαὶ τῶν φαινομένων προστασιῶν εἶναι ἀμφίβολοι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διδάξωμεν τὸν λαὸν ὅτι, ἐὰν τὸ Κράτος τοῦτο ὁριστικῶς πρόκειται νὰ προοδεύσῃ, ὅτι τὴν τοιαύτην πρόοδόν του πρέπει νὰ στηρίζῃ κυρίως εἰς τὴν συναίσθησιν, ὅτι ὀφείλει πρὸ πάντων ἠθικῶς νὰ ἀναβαπτισθῇ, ἀλλ’ οὐδέποτε, Κύριοι, θὰ ἀναβαπτισθῇ ἠθικῶς, ἐφ’ ὅσον μία ὁλόκληρος Βουλὴ διστάζει καὶ καταλαμβάνεται ἀπὸ ἀτολμίαν, ἕνεκα πραγμάτων, πρὸς τὰ ὁποῖα δὲν σχετίζεται τὸ καθῆκον καὶ ἡ ἀποστολὴ αὐτῆς. Πάντες ὅσοι ὑπεστήριξαν ἐπὶ ἀναλόγων θεμάτων καὶ οἱ ὁποῖοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ὑποστηρίξωσι καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, μεταξὺ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναφέρωσιν, εἶναι καὶ ἡ γνώμη ὅτι: μήπως μόνον εἰς τὴν Ἄρταν γίνεται αὐτό; Μήπως δὲν γίνεται δωροδοκία καὶ ἀλλοῦ; Μήπως δὲν ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ παρελθόν; Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν τοιαύτην ἐρώτησιν εἶναι εὐκολωτάτη, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγένετο μία ἐπανάστασις, καὶ ἐγένετο αὕτη, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἀντίληψις ἐκείνων, διότι τοιαῦτα ἐγκλήματα, τοιαῦται ὀλιγωρίαι, τοιαῦτα σφάλματα ἐλάμβανον χώραν εἰς τὰς ἄλλας ἐποχάς, σφάλματα τὰ ὁποῖα ἐπηρέαζον ὀλεθρίως ὁλόκληρον τὸν διοικητικὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους. Δι’ αὐτὸ ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις. Καὶ ὅτε ἤλθομεν κατόπιν μιᾶς ἐπαναστάσεως νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς κείμενα, ὅτε ἤλθομεν ἡμεῖς ἐπαγγελλόμενοι εἰς τὸν λαόν, ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσωμεν πολιτευόμενοι κατὰ τὴν μέθοδον ἐκείνην, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ ὑποστηρίζωμεν πράξεις ἡμῶν σήμερον, παραλληλίζοντες αὐτὰς καὶ θέλοντες νὰ ἐξομοιώσωμεν αὐτὰς πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας διέπραττον ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐκατηγορήσαμεν, ἐκεῖνοι ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐξηγέρθη ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Ὅταν λοιπὸν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐρχόμεθα νὰ ἀναβαπτίσωμεν τὸ Κράτος, διὰ τῶν ἔργων καὶ διὰ τῶν λόγων ἡμῶν ἀποδεικνύωμεν, ὅτι οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον διαφέρομεν ἐκείνων, καὶ τοῦτο θὰ πιστεύσῃ ὁ λαός, ἐὰν τοιαύτας πράξεις συνεχῶς ἐπί τι χρονικὸν διάστημα πραγματοποιήσωμεν, ἐρωτῶ ποῦ πλέον θὰ στηρίζωμεν τὸ κῦρος καὶ τὴν ἠθικὴν ἐπιβολήν, ἡ ὁποία καὶ μόνη δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀντιστάθμισμα εἰς τὰς πικρίας καὶ τὰς στενοχωρίας, εἰς τὰς ὁποίας ἐκ καθήκοντος θὰ ὑποβάλωμεν ἴσως τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ φθάσωμεν; Κατερχόμενος, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τοῦ βήματος ὀφείλω νὰ προσθέσω δύο λέξεις μόνον, ὅτι ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς ταύτης θὰ ἦτο πρᾶξις ἄδικος πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐν πλήρει δικαίῳ καὶ ἐν πλήρει ἠθικῇ θὰ κατεῖχον θέσιν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἐὰν δὲν ἐτελοῦντο ὅσα ἐτελέσθησαν. Θὰ ἐπιτελέσωμεν δὲ καὶ ἔργον δικαιοσύνης καὶ ἠθικῆς ἐνισχύσεως πρὸς τὰς ἀρχὰς τὰς ἐπισήμους τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ὁμοθύμως συμφωνοῦσιν εἰς τὸ γεγονὸς τῆς δωροδοκίας, ἐὰν ἀκυρώσωμεν τὴν νόθον ταύτην ἐκλογήν. Διότι, ὅτε ἔχομεν ἀπέναντι ἡμῶν τὸν εἰσαγγελέα, τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τὸν Νομάρχην, τὸν ἀνακριτήν, ὅτε ἔχομεν ἐκδεδομένα βουλεύματα παραπεμπτικά, ὅτε ἔχομεν σωρείαν ἀξιωματικῶν, ἐναντίον τῆς ἠθικῆς καὶ φιλαληθείας τῶν ὁποίων οὔτε ἠκούσθη, οὔτε δύναται ν’ ἀκουσθῇ, ἀμφιβολία, ὅτε ἔχομεν τοιούτου εἴδους βεβαιώσεις, καὶ ἐπὶ πλέον βεβαιώσεις τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν περὶ τῶν κατὰ φήμην ὑπολειπομένων κατηγοριῶν, διότι δὲν εἶναι εἰς αὐτοὺς ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπωσί τι, διότι κωλύονται ἐκ καθήκοντος, ὅτε τοιαῦτα γεγονότα ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς αὐτοὺς τὸν ὀφειλόμενον σεβασμόν, μὴ λαμβάνοντες τὰς μαρτυρίας των ὑπ’ ὄψιν. Θὰ ἦτο τοῦτο πλῆγμα ἠθικὸν ἀρκετὰ βαρὺ καὶ κατὰ τῶν ἀρχῶν καὶ κατὰ τοῦ κόσμου ἐκείνου, θὰ ἦτο γενικώτερόν τι πλῆγμα, ἐάν, παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δι’ ἀναφορῶν ἀτελευτήτων καὶ διὰ σωρείας ὑπογραφῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἐπέμβασιν τῆς Βουλῆς, ἐὰν παρ’ ὅλα ταῦτα ἡμεῖς δὲν ἐδίδομεν πραγματικὸν μάθημα εἰς πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέτουσι τοὺς νόμους τοῦ Κράτους κάτωθι αὑτῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ ἐπιβαλλόμενον καθῆκον ἀκυροῦσα τὴν ἐκλογήν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο τελευταίους, δεδομένου ὄντος, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐκδιώξῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτούς, ὅτι, ἀφοῦ τόσαι σοβαραὶ ὑπόνοιαι ἐγείρονται περὶ τοῦ μὴ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς σας, μετρηθῆτε ἐκ νέου μὲ τοὺς ἀντιπάλους σας, δεδομένου ὄντος ὅτι δὲν πρόκειται, διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, νὰ εἰσέλθωσιν ἄλλοι ἀντιφρονοῦντες πρὸς αὐτούς, ἀλλὰ πάντες νὰ παραπεμφθῶσιν ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ λαοῦ.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥαφτόπουλος ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας ἔχει τὸν λόγον.

§288Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐμενῆ ἀκρόασιν ἐξαιτοῦμαι παρ’ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν χειρίζομαι εὐχερῶς τὸν λόγον καὶ ἐλλείψει πείρας καὶ ἐλλείψει ἐπαρκῶν γνώσεων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, τοὺς λόγους τοὺς ἐν αὐτῇ ἀναπτυσσομένους, τὴν λεπτομέρειαν, μεθ’ ἧς ἐγένετο ἡ ἀνάπτυξις, καὶ τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν αὕτη. Ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν μειονοψηφίαν ἐξεφράσαμεν τὴν γνώμην, ὅτι δωροδοκία ἐπὶ σκοπῷ ἐπηρεασμοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν μεταβολῆς τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων δὲν ἐγένετο· συνεπῶς ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως, καὶ ἐπεφυλάχθημεν νὰ ἀναπτύξωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην. Ἡ λεπτομερὴς ἀνάπτυξις τῶν λόγων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη, ὡς ἐρρήθη, ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰ ἐκτεθέντα πρὸ μικροῦ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, μὲ ὑποχρεοῦσι νὰ ἐκπληρώσω τὴν ὑπόσχεσιν, ἥτις ἐδόθη πρὸς ὑμᾶς διὰ τῆς ἐκθέσεως ἡμῶν. Πρὸ τούτου ὅμως εἰμὶ ὑπόχρεος νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, ὅτε ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, ἐξεπλάγην, καὶ ἐξεπλάγην διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἑσπέραν τινὰ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως ἔν τινι τῶν αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς, συνεδριαζούσης ἀκόμη, συνήλθομεν τὰ δύο μέλη τῆς μειονοψηφίας ὡς καὶ δύο μέλη τῆς πλειονοψηφίας, ἵνα ἀνταλλάξωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν, προκειμένου περὶ συντάξεως τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως. Ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας, τὸ ὁποῖον πρῶτον ἤρξατο ἀναπτύσσον τὰς γνώμας του ἐπὶ τῶν γενομένων ἐν Ἄρτῃ, ἀπεφάνθη ἀπροκαλύπτως ὅτι περὶ Βελεντζικοῦ καὶ Μίγερης δὲν πρέπει νὰ γίνῃ λόγος, ὅτι δωροδοκία ἐγένετο κατὰ τὴν κρίσιν του, ὅτι ἐγείρονται ἀμφιβολίαι ἂν αὕτη ἐπέδρασε καὶ κατὰ πόσον ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Τὴν ἐπιοῦσαν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, ἐν ᾗ δὲν γίνεται λόγος περὶ Μίγερης, ἀλλ’ αἱ ὑποσχέσεις περὶ Βελεντζικοῦ βεβαιοῦνται κατὰ πιθανότητα καὶ οὐδεμία ἐκφράζεται ἀμφιβολία περὶ ἐπηρεασμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἕνεκα τούτου νὰ εἴπω πρῶτον ὀλίγα τινὰ περὶ Βελεντζικοῦ καὶ μετὰ τοῦτο νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῶν καταθέσεων, τῶν ληφθεισῶν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἔρευναν ταύτην θὰ εἶμαι σύντομος, διότι θὰ περιορίσω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν σπουδαιοτέρων γεγονότων, ἐξ ὧν θέλει ἀποδειχθῆ ὅτι δωροδοκία δὲν ἐγένετο καὶ συνεπῶς οὐδεμία μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Περὶ τοῦ Βελεντζικοῦ εἶχον ἀληθῶς τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν προσῆκε νὰ γίνῃ λόγος, διότι τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως ἐξεταζόμενον ἀποδεικνύει ψευδῆ καὶ ὑποβολιμαίαν πᾶσαν διάδοσιν περὶ ὑποσχέσεων ἐκ μέρους τοῦ κ. Καραπάνου πρὸς ἐκλογικὴν κερδοσκοπίαν. Κατ’ ἀναμφισβήτητον τρόπον ἐβεβαιώθη ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ὅτι οὐδεμία ὑπόσχεσις δωρεᾶς ἢ ἀφέσεως χρέους ἐδόθη πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος Βελεντζικοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου. Ἐβεβαιώθη μόνον, ὅτι οἱ κάτοικοι οὗτοι ἀνεύρισκον λάθος λογιστικὸν εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῆς δοσοληψίας αὑτῶν μετὰ τοῦ κ. Καραπάνου, τοῦ ὁποίου ἐζήτησαν κατ’ ἐπανάληψιν τὴν διόρθωσιν, ἣν οὗτος ὑπεσχέθη καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ποσὸν ἀνεβίβαζον εἰς 40000 περίπου δραχμῶν καὶ τὸν συμψηφισμὸν αὐτοῦ εἰς τὰ χρέη των. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἡ ὑπόσχεσις τοῦ κ. Καραπάνου περὶ ἀναγνωρίσεως ἀποτελεῖ ἐκπλήρωσιν ὑποχρεώσεως δικαίας καὶ νομίμου, ἧς ἕνεκα οὐδαμῶς ἐδικαιοῦτο νὰ ἀξιώσῃ παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων ὑποστήριξιν, ἐὰν ἐσκέπτοντο νὰ καταψηφίσωσιν αὐτοῦ, διότι ἐν ἀρνήσει ἤθελον προσφύγει εἰς τὰ Δικαστήρια τῆς πατρίδος, τὰ ὁποῖα φυσικὰ ἤθελον τοὺς δικαιώσει. Ἡ τοιαύτη ὑπόσχεσις ἕνεκα τούτου, ὁποτεδήποτε καὶ ἂν ἐδίδετο, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σκοποῦσα νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς πρὸς οὓς ἐδίδετο νὰ ὑποστηρίξωσιν αὐτὸν καὶ τὸν συνδυασμόν του. Τοῦτο ἴσως ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δωρεᾶς ἢ ἀφέσεως χρέους, ἀλλ’ ἡ ἐκδοχὴ αὕτη ἀποκλείεται. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ τις καθόλου πεῖραν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, διὰ νὰ ἰσχυρισθῇ βασίμως, ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς τοιαῦτα μέσα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς ψήφους τῶν κατοίκων τῆς εἰρημένης κοινότητος, καθὼς καὶ ἐκείνους τῆς Μίγερῃς. Οἱ κάτοικοι αὐτῶν εἰσιν ὑπόχρεοι νὰ ὑποστηρίξωσι τὸν κ. Καραπᾶνον, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν πράττουσι τοῦτο, καὶ δὲν τὸ πράττουσιν, ἀποδεικνύεται ὅτι οὗτος δὲν βιάζει αὐτούς, οὐδὲ μεταχειρίζεται τὰ ἰσχυρὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει πρὸς ἐκβίασιν, διότι, ἂν τοῦτο ἔπραττε, πάντες, μέχρις ἑνός, θὰ ἦσαν ὑποστηρικταί του.

§289ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά!

§290ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι κρίσεις του.

§291Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι κρίσεις μου, ἀλλὰ κρίσεις στηριζόμεναι ἐπὶ τῆς ἀληθείας. Πᾶς ἄλλος, ὅστις διέθετε τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ κ. Καραπᾶνος, θὰ ἔπραττεν ὅ,τι ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ἡμῶν, καὶ θὰ ἐξησφάλιζεν ἀμέριστον τὴν ὑποστήριξιν πάντων τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος. Τὰ κτήματα τῶν ἀνωτέρω κοινοτήτων ἦσαν ἰδιοκτησία τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἠγοράσθησαν ἀπὸ τοὺς χωρικούς. Οὗτοι δὲν ὀφείλουσι μόνον τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, ἀλλ’ ὀφείλουσι καὶ ἕτερα σημαντικὰ ποσὰ ἐκ τόκων καὶ χρεολυσίων. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ὡς ἐβεβαιώθη ὑπὸ πάντων ἐν Ἄρτῃ καὶ ὡς παρέστησεν ὑμῖν ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος, εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν, στερούμενοι, οὐχὶ σπανίως, καὶ αὐτοῦ τοῦ ξηροῦ ἄρτου, ἀδυνατοῦσιν ἑπομένως νὰ καταβάλλωσι καὶ ἐλάχιστον ποσὸν ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων. Τούτου δεδομένου ὄντος, δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ βασίμως, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ δωροδοκήσῃ αὐτοὺς ὁ κ. Καραπᾶνος ἢ νὰ δώσῃ ὑποσχέσεις οἱασδήποτε, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὑποστήριξίν των; Βεβαίως ὄχι. Καὶ μολαταῦτα, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα ἀμφοτέρων τῶν προηγηθεισῶν ἐκλογῶν, θέλετε πεισθῆ ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν ἐκλογέων τῶν κοινοτήτων τούτων διετέθη εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέτων τοῦ κ. Καραπάνου. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος δὲν ποιεῖται χρῆσιν τῶν νομίμων μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του πρὸς ἐκβίασιν τῶν ἐκλογέων καὶ ἐπηρεασμὸν τοῦ φρονήματος αὐτῶν, τοῦθ’ ὅπερ, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, θὰ ἔπραττε πᾶς ἄλλος καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι περὶ Βελεντζικοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ λόγος. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων, ὧν τινες ἀνήκουσιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, ἕτεροι δὲ εἰς τὸν στρατόν. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφιβάλῃ ὅτι πάντα τὰ δικαστικὰ πρόσωπα ἐβεβαίωσαν πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ’ αἱ καταθέσεις αὐτῶν δὲν συντελοῦσι παντάπασι πρὸς τὸν σκοπὸν ἡμῶν πάντων, καθ’ ὅσον ἕνεκα τῆς ἐπιβαλλομένης αὐτοῖς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας των ἐχεμυθίας δὲν ἠδύναντο νὰ προβῶσιν εἰς λεπτομερεῖς ἀνακοινώσεις. Περιωρίσθησαν τούτου ἕνεκα εἰς βεβαιώσεις ἐκ φήμης προερχομένας, περὶ δωροδοκίας, φήμης τὴν ὁποίαν ἐξ ὑπολογισμοῦ ἐνδεχομένης ὠφελείας ἐδημιούργησαν οἱ ἀντίθετοι, ἐδήλωσαν ὅμως ἄγνοιαν περὶ τοῦ ἂν ἡ δωροδοκία ἐπέδρασε καὶ κατὰ πόσον ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Καὶ ἡ βεβαίωσις τοῦ οὐσιώδους τούτου γεγονότος ἦτο ἀναγκαιοτάτη, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν, ἂν ἐκ τοῦ ἐπηρεασμοῦ ἐπῆλθεν ἀλλοίωσις τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, καὶ δωροδοκία ἐὰν ἐγένετο, ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς θὰ ἦτο ἄδικος καὶ ἡ περὶ ταύτης ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀδικαιολόγητος.

§292Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Πάντως ἐπηρεάζει ἡ δωροδοκία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπηρεάσῃ.

§293Ν. Δ. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀμφισβητήσω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς δωροδοκίας. Ἡ δωροδοκία ἐπηρεάζει. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλά, ἵνα τις καταδικάσῃ αὐτήν, εἶναι ἀναγκαῖον καὶ ἀπαραίτητον νὰ ἀποδειχθῇ κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ ἐπηρεασμὸς ἐπέφερεν ἀλλοίωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, καὶ τὸ στοιχεῖον τοῦτο δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν κ. δικαστῶν. Διότι ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ δωροδοκία εἶναι ἀποδεδειγμένη καθὼς καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἐπίδρασις, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ ἐπίδρασις αὕτη νὰ μὴ ἀλλοιοῖ τὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι δίκαιον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ τοιαύτη ἐκλογὴ δέον ν’ ἀκυρωθῇ; Ἀλλ’ ἐγένετο δωροδοκία, κ. συνάδελφοι; Ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν προσώπων δὲν ἀποδεικνύεται τοῦτο, ὡς ἐρρήθη. Ἐξετάσωμεν ἤδη τὰ ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ κατατιθέμενα, ὧν οὐκ ὀλίγοι παρήλασαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἄγνωστον πῶς καὶ πόθεν ἀνιχνευόμενοι καὶ ἐξ ὧν ἄλλοι μὲν ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰ ἐν Ἄρτῃ στρατιωτικὰ σώματα, ἄλλοι δὲ ἐξετέλουν ἐκεῖ ἔκτακτον ὑπηρεσίαν, ἀνατεθειμένην αὐτοῖς ὑπὸ τῆς προϊσταμένης στρατιωτικῆς ἀρχῆς. Οἱ τελευταῖοι οὗτοι, ὡς προκύπτει, ἐκ τῶν λεπτομερῶν αὐτῶν καταθέσεων, ἐκράτουν δύο ἡμερολόγια ἐν Ἄρτῃ ἐργαζόμενοι, εἰς τὸ ἓν τῶν ὁποίων ἐκράτουν σημειώσεις χρησίμους διὰ τὴν ἀνατεθειμένην αὐτοῖς ὑπηρεσίαν, εἰς δὲ τὸ ἕτερον ἐσημείουν τὰ διάφορα περιστατικὰ καὶ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα ὑπέπιπτον εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτῶν κατὰ τὰς πορείας των ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τοῦ νομοῦ Ἄρτης μέχρι τῶν ἐσχατιῶν αὐτοῦ, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς παρελθούσης ἐκλογῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν καταθέσεων αὐτῶν ποριζόμεθα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀποδεικνύοντα ὅτι ἐγένετο δωροδοκία; Ὁ κ. Δημ. Μπλέτσας, ἀνθυπολοχαγός, ἐξετασθεὶς κατέθηκεν ὅτι εὑρισκόμενος ἔν τινι παντοπωλείῳ τῆς Μονῆς Θεοτοκοῦ, κείμενον πλησίον τῆς Ἄρτης, εἶδε χωρικοὺς ἐρχομένους ἐκεῖθεν ἐν εὐθυμίᾳ. Εἰσελθόντες οὗτοι εἰς τὸ παντοπωλεῖον ἔπιον, ἐκέρασαν τοὺς παρευρισκομένους καὶ προσεφέρθησαν νὰ κεράσωσι καὶ αὐτόν. Ἐκπλαγεὶς οὗτος διὰ τὴν τοιαύτην αὐτῶν γενναιότητα καὶ ἐρωτήσας ἔμαθε παρὰ τῶν ἰδίων ὅτι ἔλαβον χρήματα ἀπὸ τὸν Καραπᾶνον, ἵνα μεταβῶσι καὶ ψηφοφορήσωσιν, ἐπὶ τῇ ἑτέρᾳ δὲ ἐρωτήσει του περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἔλαβεν, ἐπληροφορήθη ὅτι τοῦτο ἐκυμαίνετο ἀπὸ 3– 4 δραχμῶν. Ὅτε οἱ ἐνιστάμενοι ὑποστηρίζουσιν ὅτι ὁ Καραπᾶνος ἤνοιξε τὰ ταμεῖά του καὶ ἀφειδῶς ἐμοίραζε χρήματα πρὸς ἀγορὰν ψήφων ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἔχομεν βεβαιωμένον ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῶν ὀρεινῶν δήμων, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, πένονται, θέλετε, κ. Βουλευταί, νὰ παραδεχθῆτε ὅτι οὗτοι προσήρχοντο εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ἐπώλουν τὴν ψῆφον αὑτῶν ἀντὶ 3 δραχμῶν; Εἶναι λογικὸν νὰ παραδεχθῇ τις ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ Καραπάνου καὶ τοῦ συνδυασμοῦ του ἦτο ἀμφίβολος, πρὸς ἐξασφάλισιν δ’ αὐτῆς ἀπεφάσισε νὰ δαπανήσῃ ὅσα–ὅσα καὶ οἱ ἐκλογεῖς ἠρκοῦντο εἰς τόσον γλίσχρα ποσὰ καὶ δὲν ἐζήτουν ὑπέρογκα, διὰ νὰ συντρέξωσιν αὐτὸν κινδυνεύοντα; Ὁ εἰρημένος ἀξιωματικὸς προχωρῶν βεβαιοῖ ὅτι τὰ αὐτὰ ἀντελήφθη καθ’ ὅλην τὴν πορείαν αὑτοῦ ἀνὰ τὸν νομόν Ἄρτης. Τὰ κατατιθέμενα ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω μάρτυρος βεβαιοῦσι καὶ οἱ λοιποὶ ἀξιωματικοί. Τὸ γλίσχρον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο, καὶ μόνον αὐτὸ ἀποκλείει πᾶσαν περὶ δωροδοκίας γνώμην καὶ ἀποδεικνύει εἰς τοὺς θέλοντας νὰ μὴ ἀμβλυωπῶσιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ βοηθήματος παρεχομένου εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες εἶχον ἀνάγκην αὐτοῦ πρὸς διατροφὴν κατὰ τὸ μακρὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐχρειάζετο νὰ διανύσωσι μέχρις οὗ φθάσωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Οὐδὲν ἑπομένως τὸ παράδοξον ἂν τὸ ταμεῖον τοῦ Καραπάνου ἐχορήγει εἰς φίλους αὐτοῦ, μεταβαίνοντας νὰ τὸν ὑποστηρίξωσι, βοήθημα, ἵνα τραφῶσι καθ’ ὁδόν, προκειμένου νὰ διανύσωσι δωδεκάωρον καὶ δεκαπεντάωρον ἀπόστασιν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, ἤτοι βοήθημα, τὸ ὁποῖον εἰς πᾶσαν περίστασιν θὰ ἐλάμβανον παρ’ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος πολλαχῶς ἔχει εὐεργετήσει τοὺς κατοίκους τῶν ὀρεινῶν δήμων. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας οὐδείς, εἶμαι βέβαιος, παραδέχεται ὅτι τὰ μικρὰ ταῦτα ποσὰ ἐδίδοντο πρὸς δωροδοκίαν, ποσὰ τὰ ὁποῖα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, πάντες διαθέτομεν πάντοτε, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον κατὰ τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν καὶ τὰ ὁποῖα συνήθως ζητοῦνται ὑπὸ φίλων ἐν οἰκονομικαῖς στενοχωρίαις εὑρισκομένων. Αἱ τοιαῦται δαπάναι ὑπὸ τοιούτους ὅρους γενόμεναι καὶ πρὸς φιλικὰ πρόσωπα χορηγούμεναι δὲν ἀποτελοῦσι δωροδοκίαν. Δωροδοκίαν ἀποτελοῦσιν αἱ χορηγίαι αἱ γενόμεναι πρὸς ἀντιθέτους ἐπὶ σκοπῷ νὰ μεταβάλλωσι φρόνημα καὶ νὰ γίνωσι φίλοι. Ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀνωτέρω σκέψεων, ἀλλ’ ὑποστηρίζεται καὶ ἐκ τῶν καταθέσεων προσώπων, περὶ τῆς ἀξιοπιστίας τῶν ὁποίων οὐδεμία δύναται νὰ χωρήσῃ ἀμφιβολία. Μεταξὺ τῶν πολλῶν μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι προσεκλήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, προσεκλήθησαν καὶ οἱ ἑξῆς καὶ ἐξητάσθησαν· αʹ) ὁ διευθύνων τὸ ἐν Ἄρτῃ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Βασίλειος Βασιλείου, ὅστις κατέθεσε σὺν ἄλλοις, ὅτι «ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζει, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Καραπάνου ἔδιδον εἰς τοὺς πτωχοτέρους τῶν ψηφοφόρων 1½ ἕως 2 δραχμὰς δι’ ἔξοδα τροφῆς των κατὰ τὴν μετάβασίν των εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας».

§294Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει;

§295Ν. Δ. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βασίλειος Βασιλείου, διευθυντὴς τοῦ ἐν Ἄρτῃ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὡς ἀνωτέρω εἶπον· καὶ βʹ) ὁ Νικόλαος Πανογιαννόπουλος ἀντισυνταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ, ὅστις κατέθηκεν, ὅτι «ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως οὐδὲν γνωρίζω, ἀλλὰ μόνον φήμη διέτρεχεν ἀπὸ μέρους τῶν ἀντιπάλων τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ, ὅτι ἐνηργεῖτο δωροδοκία ἐκλογέων, δηλαδὴ ἀγοροπωλησία ψήφων, ἀλλὰ κατὰ τὴν κρίσιν μου ὑποθέτω, ὅτι, ἂν ἔγινε τοιαύτη, περιωρίζετο, ὡς συνήθως, εἰς τὴν πληρωμὴν ἡμεραργιῶν τῶν ἐνταῦθα παραχειμαζόντων ἐκ Πραμάντων καὶ ἄλλων ὀρεινῶν δήμων». Ἐκ τῶν ἀνωτέρω σκέψεων ἡμῶν καὶ τῶν καταθέσεων τῶν εἰρημένων μαρτύρων, περὶ τῆς ἀξιοπιστίας τῶν ὁποίων, ὡς ἐρρήθη, οὐδεμία δύναται νὰ χωρήσῃ ἀμφιβολία, πείθεται ἕκαστος, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δωροδοκίας, ἀλλὰ περὶ παροχῆς ἐξόδων διατροφῆς πρὸς φίλους ἐκλογεῖς, μέλλοντας νὰ διανύσωσι μακρὰς ἀποστάσεις, μέχρις οὗ φθάσωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας.

§296ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ στρατιωτικὸς ἐπόπτης Παναγιωτόπουλος τί λέγει:

§297Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Οὐδὲν γνωρίζει.

§298Ν. Δ. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι γνωρίζει ὁ κ. Παναγιωτόπουλος θὰ τὸ ἀκούσητε, ὅταν προχωρήσω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς καταθέσεως τοῦ ἀνθυπομοιράρχου κ. Βασιλείου. Τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατέθηκεν ὁ ἀνωτέρω ἀξιωματικὸς κ. Πανογιαννόπουλος βεβαιοῦσιν, ὡς ἐρρήθη, καὶ οἱ λοιποὶ ἀξιωματικοί. Ἀσυμφωνία μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίδρασιν τῆς δωροδοκίας, διότι τινὲς μὲν τούτων βεβαιοῦσιν, ὅτι αὕτη ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, ἄλλοι δὲ ὁμολογοῦσιν ἄγνοιαν περὶ τούτου. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, οὔτε ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν προσώπων οὔτε ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν στρατιωτικῶν ἀποδεικνύονται αἱ καταγγελλόμεναι παραβάσεις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν καταθέσεων τούτων ἔχομεν καὶ ἑτέραν κατάθεσιν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου κ. Βασιλείου, ἥτις, ὁμολογῶ, θὰ ἀπεδείκνυε ἀκριβῆ τὰ καταγγελλόμενα, ἐὰν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἐξεταζομένη καὶ ἐν σχέσει πρὸς ἄλλας καταθέσεις δὲν ἀπεδεικνύετο ἀντικειμένη πρὸς τὰ πράγματα καὶ τὴν λογικήν. Τὴν κατάθεσιν ταύτην, ἥτις εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα πασῶν, εἶμαι ὑπόχρεος νὰ ἐξετάσω κατὰ τὰ πλεῖστα αὐτῆς μέρη, ἵνα ἀποδείξω τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, ἀλλὰ πρὸ τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὁ προϊστάμενος τῆς ἀστυνομίας κ. Μανωλόπουλος ἐξεταζόμενος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κατέθηκεν, ὅτι πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἔδωκε διαταγὴν εἰς τὰ ὑπ’ αὐτὸν ὄργανα, ἐν οἷς καὶ ὁ ἀνθυπομοίραρχος κ. Βασιλείου, ν’ ἀποφύγωσι πᾶσαν ἀνάμιξιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, διότι, τοῦ κ. Σπ. Μηλίου ἀνήκοντος εἰς ὃ σῶμα καὶ αὐτοὶ ἀνήκουσι, πᾶσα οἱαδήποτε αὐτῶν ἀνάμιξις ἤθελεν εὐλόγως παρεξηγηθῆ. Τὴν διαταγὴν ταύτην τοῦ ἀστυνόμου φαίνεται ὅτι ὅλα τὰ ὑπ’ αὐτὸν ὄργανα ἐξετέλεσαν, δὲν ἐξετέλεσεν ὅμως ὁ κ. Βασιλείου, διότι οὗτος, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τῆς καταθέσεώς του, διετέλει ἐν γνώσει πασῶν τῶν ἐνεργειῶν, τῶν ἀποτελούντων τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, καὶ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα οὗτοι καὶ οἱ περὶ αὐτοὺς εἶχον ἀποφασίσει νὰ θέσωσιν εἰς ἐνέργειαν, ὅπως κατισχύσωσιν. Ἐγνώριζεν ἐν ἑνὶ λόγῳ ὅσα δὲν ἐγνώριζον οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Καραπάνου, οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι. Ἀλλὰ δὲν περιωρίζετο ἕως ἐδῶ. Ἐξακολουθεῖ τὰς ἐνεργείας του καὶ μετὰ τὴν ἐκλογήν, ἵνα βεβαιώσῃ τὰς τελεσθείσας ἐκλογικὰς παραβάσεις κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον, ὑποβάλλων εἰς ἀνάκρισιν διάφορα πρόσωπα τῶν δήμων ἐκείνων, εἰς οὓς μετέβη μετὰ τὰς ἐκλογὰς πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας. Οὗτος ἀρχόμενος τῆς καταθέσεώς του βεβαιοῖ, ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος ἐδαπάνησεν 80,000 ἕως 90,00 δραχμῶν. Διατί; Διότι 40,000 δραχμῶν ἀπεστάλησαν ὑπ’ αὐτοῦ διὰ τῶν ἐν Ἄρτῃ Τραπεζικῶν καταστημάτων εἰς τὸ ἐκεῖ γραφεῖόν του, κατὰ τὰς βεβαιώσεις τῶν διευθυνόντων αὐτά. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τούτου εἶχε καὶ δραχμὰς 50,000 εἰς τὰ ταμεῖά του, ἐν συνόλῳ ἑπομένως εἰς τὸ ἐν Ἄρτῃ γραφεῖον τοῦ κ. Καραπάνου συνεκεντρώθη ποσὸν δραχ. 90,000, τὸ ὁποῖον διετέθη δι’ ἀγορὰν ψήφων. Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ κ. Καραπάνου εὑρισκομένου ἐν διαθεσιμότητι ποσοῦ μοὶ φαίνεται τολμηρός, γενόμενος ὑπὸ προσώπου, τὸ ὁποῖον οὔτε δοσοληψίας εἶχε μετ’ αὐτοῦ οὔτε ἐντολήν τινα ἔλαβε νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὸ γραφεῖον αὐτοῦ καὶ γνωρίσῃ οὕτω τὸ εἰς μετρητὰ ὑπόλοιπον. Ὅθεν, οὔτε ἐὰν εὑρίσκοντο χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ μάρτυς, πολὺ δὲ πλέον τὸ ποσὸν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη βεβαίωσις τοῦ μάρτυρος ἐλέγχεται ἀναληθὴς καὶ ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος, ὅστις, ὡς εἶναι παγκοίνως γνωστόν, γνωρίζει κατὰ τίνα τρόπον καθίστανται προσοδοφόρα τὰ κεφάλαια, ἦτο ἀδύνατον νὰ κλείσῃ εἰς τὸ ταμεῖόν του ἐν Ἄρτῃ σεβαστὸν ποσὸν χρηματικὸν καὶ δὲν θὰ ἔσπευδε νὰ τοποθετήσῃ τοῦτο, ὡς αὐτὸς γνωρίζει, διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν προσόδων αὐτοῦ. (Ἰλαρότης). Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἔμενεν ἐκεῖ, διότι ὁ κ. Καραπᾶνος ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ διατεθῇ κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἔστω. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ διατεθῇ τόσον μέγα ποσόν, νὰ χρειασθῇ δὲ καὶ ἕτερον ἴσον σχεδὸν πρὸς τοῦτο δι’ ἀγορὰν ψήφων; Ἐξετάσωμεν. Κατὰ προηγηθείσας ἐκλογὰς ὁ κ. Καραπᾶνος ἔλαβεν ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης ὑπὲρ τὰς 4.500 ψήφους. Παραδέχομαι ὅτι ἕνεκα τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐνθουσιασμοῦ ὑπὲρ τῶν φιλελευθέρων τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ ἐν τῷ νομῷ τούτῳ εἶχε διατεθῇ δυσμενῶς κατὰ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ, ὅστις ἕνεκα τούτου διέτρεχεν ἄφευκτον κίνδυνον ἀποτυχίας.

§299Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἐξετέθη ὡς φιλελεύθερος.

§300Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη καλλίτερον, διότι τούτου οὕτως ἔχοντος ἰσχυρὸν ῥεῦμα, ὡς ὑπελόγισα, δὲν εἶχε σχηματισθῇ κατὰ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου, καὶ ἑπομένως αἱ κομματικαὶ δυνάμεις αὐτοῦ δὲν εἶχον ὑποστῆ σημαντικὴν ἐλάττωσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην ὑπολογίζω ὅτι ὁ Καραπᾶνος ἔχασε τοὺς ἡμίσεις τῶν φίλων του καὶ ἕνεκα τούτου ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀγοράσῃ 2.000 ψήφους, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ καὶ τοῦ συνδυασμοῦ του. Εἰς τὸν κ. Βασιλείου ἐξεταζόμενον ἀπηύθυνα δύο ἐρωτήσεις· αʹ) ἂν κατὰ τὸν προεκλογικὸν ἀγῶνα ἐγνώσθη ἀγορὰ κομματάρχου ἀνήκοντος εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμὸν καὶ βʹ) ποῖον ἦτο τὸ κατώτατον καὶ ποῖον τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ προσφερομένου ποσοῦ πρὸς δωροδοκίαν. Εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησίν μου ἀπήντησεν ὅτι δὲν γνωρίζει, διότι δὲν πολιτεύεται ἐν Ἄρτῃ. Ἡ ἀπάντησις αὕτη ἀποδεικνύει ὅτι ἀγορὰ κομματαρχῶν, ἥτις θὰ ἀπῄτει μεγάλην δαπάνην, δὲν ἐγένετο, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὁ κ. Βασιλείου, ὁ τὰ πάντα εἰδώς, δὲν ἐγνώριζεν αὐτήν, καθ’ ὅσον δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ προσχώρησις κομματαρχῶν εἴς τινα συνδυασμόν, εἴτε διὰ δωροδοκίας γενομένη εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον ἐπιτυγχανομένη ἀνακοινοῦται πανταχοῦ τοῦ νομοῦ ὑπὸ τῶν ἐχόντων συμφέρον.

§301Σ. ΣΙΜΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ἐν Ἄρτῃ ἀστυνόμος νὰ γνωρίζῃ, ἂν ἐγένετο ἀποσκίρτησις καθ’ ὅλον τὸν νομόν;

§302Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν τρόπον ἐγνώριζε τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὸ ταμεῖόν του ὁ Καραπᾶνος, τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα διετέθησαν πρὸς ἀγορὰν ψήφων, καὶ τὰς ἐνεργείας τῶν ἀνθρώπων αὐτοῦ κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐξηκρίβωσε καὶ ἐβεβαιώθη ἐν Βελεντζικῷ, ὅτε μετέβη ἐκεῖ μετὰ τὰς ἐκλογὰς πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων διὰ δασικὰ ἀνομήματα περὶ τῶν γενομένων δωροδοκιῶν καὶ τῶν γνωστῶν ὑποσχέσεων εἰς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος Βελεντζικοῦ καὶ Μίγερης. Εἰς τὴν δευτέραν ἐρώτησίν μου ἀπήντησεν ὅτι τὸ κατώτατον ὅριον τοῦ προσφερομένου πρὸς δωροδοκίαν ποσοῦ ἦτο δραχ. 3, τὸ δὲ ἀνώτατον 20· μέσος ὅρος ἑπομένως δραχ. 11,50. Τούτου δεδομένου ὄντος, τὰ δαπανηθέντα ποσὰ διετέθησαν πρὸς ἀγορὰν ψήφων, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἐτιμᾶτο κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 11,50· διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἑπομένως ὁ κ. Καραπᾶνος καὶ 2000 ἔστω ψήφους, ὡς ὑπελόγισα ἀνωτέρω, ἐχρειάζετο ποσὸν δραχμῶν 23,000 κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Βασιλείου καὶ οὐχὶ δραχμῶν 80,000 ἢ 90,000. Τὰ περὶ τούτου βεβαιούμενα ὑπὸ τοῦ κ. Βασιλείου ἀποτελοῦσι μῦθον.

§303Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ κομματάρχαι πόσα ἐπῆραν;

§304Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἐγένετο ἀποσκίρτησις κομματαρχῶν.

§305Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διότι οἱ κομματάρχαι λαμβάνουσι τὰ 9/10 καὶ οἱ ἄλλοι τὰ ψιχία.

§306Γ. ΠΩΠ. Τότε δὲν ὑπάρχει δωροδοκία.

§307ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὐχαριστοῦμεν διὰ τὸ συμπέρασμα.

§308Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἀπὸ θεωρίας τὰ γνωρίζουσιν οἱ κοινωνιολόγοι.

§309Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀναθέσῃ τὴν διανομὴν χρημάτων εἰς κομματάρχας ἢ ἄλλους πολιτικοὺς φίλους του, ὅπως οὗτοι κρατήσωσι τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, διότι ἔχει ἐν Ἄρτῃ καταλλήλους ἀντιπροσώπους, τὸν ταμίαν καὶ γραμματέα του, ἀνθρώπους τῆς ἐμπιστοσύνης του, εἰς οὓς καὶ μόνον θὰ ἐνεπιστεύετο τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν, ἀποφεύγων οὕτω τὸν κίνδυνον, περὶ οὗ ὡμίλησε, διακόψας με, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουτούπης. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀνθυπομοίραρχος κατέθηκε μετὰ τοῦτο ὅτι καθ’ ὑπόδειξιν πολίτου τινὸς συνέλαβεν ἔν τινι παντοπωλείῳ δύο ἄτομα, ὧν τὸ μὲν διένεμε χρήματα εἰς ἐκλογεῖς, τὸ δὲ ἐκράτει κατάλογον, ἐνῷ ἐσημειοῦτο τὸ ὄνομα ἑκάστου αὐτῶν καὶ ἀπέναντι τὸ διδόμενον ποσόν, βεβαιοῖ δὲ ὅτι αἱ τοιαῦται πληρωμαὶ ἐγένοντο ἐπὶ σκοπῷ δωροδοκίας, ὅτι, μόλις εἰσῆλθεν εἰς τὸ εἰρημένον παντοπωλεῖον, οὗτοι ἀπεπειράθησαν νὰ κρύψωσι τὸν κατάλογον, οὗτος ὅμως κατώρθωσε νὰ ἁρπάσῃ αὐτὸν ἐσχισμένον ἀπὸ τῶν χειρῶν των καὶ νὰ τὸν παραδώσῃ εἰς τὸν εἰσαγγελέα διὰ τὰ περαιτέρω.

§310Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πότε ἐγένοντο ταῦτα;

§311Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Τὰ συμβαίνοντα ἐκεῖ ἔπεισαν τὸν κ. Βασιλείου ὅτι πρόκειται περὶ δωροδοκίας, ὡς ἐρρήθη, ἀλλ’ ὁ κ. Βασιλείου ἐσχημάτισεν ἀμέσως τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἐν τῷ παντοπωλείῳ γενομένη πληρωμὴ εἶχε σκοπὸν τὴν δωροδοκίαν; Βεβαίως ὄχι. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι οὗτος δὲν συνέλαβε καὶ τοὺς δωροδοκοῦντας, τοὺς ὁποίους μετὰ τοῦ καταλόγου νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἀδικήματος ἔκ τε τῆς καταθέσεως αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, ληφθείσης τὴν ἰδίαν ἡμέραν τῆς κατασχέσεως τοῦ καταλόγου καὶ ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου κ. Παναγιωτοπούλου ταγματάρχου τοῦ Πεζικοῦ. Ἐξ ἀμφοτέρων τούτων τῶν καταθέσεων σαφῶς καὶ ἀναμφισβητήτως προκύπτει ὅτι μετὰ τὴν κατάσχεσιν τοῦ καταλόγου ὁ κ. Βασιλείου δὲν εἶχε σχηματίσει πεποίθησιν ἂν ἡ πληρωμὴ ἐν τῷ παντοπωλείῳ ἐγένετο πρὸς δωροδοκίαν ἢ πρὸς ἄλλον τινὰ σκοπόν. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος, εἰς ὃν ἐπίσης κατηγγέλθη τὸ γεγονός, καταθέτει τὰ ἑξῆς: «Κατὰ τὰς ῥηθείσας ἐκλογὰς ἤμην ἀνώτερος στρατιωτικὸς ἐπόπτης. Κατ’ αὐτὰς δὲν ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου ὅτι ἐγένετο δωροδοκία τις, οὐδὲ μοὶ ἐγνώρισέ τις ὅτι ἔλαβεν ἢ ἐλάμβανε χώραν τοιαύτη. Παρὰ τοῦ ἀστυνόμου Βασιλείου μοὶ ἐγνώσθη ὅτι τῇ ὑποδείξει ἀντιπάλων τοῦ Καραπάνου κατέσχεν εἰς χεῖρας ἰδιώτου τινός, οὗτινος τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι, κατάλογον ὀνομάτων, ἔναντι τῶν ὁποίων ἐσημειοῦντο ποσὰ 3, 4 καὶ 5 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ ἀνθυπομοίραρχος μετὰ τὴν κατάσχεσιν δὲν εἶχε πεποίθησιν ἂν τὰ σημειούμενα ποσὰ εἶχον δοθῆ πρὸς δωροδοκίαν ἢ πρὸς ἄλλον τινὰ σκοπόν». Ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ δωροδοκίας, κ. Βουλευταί, συνάγεται ἐξ ἑτέρου περιστατικοῦ, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐξ αὐτῆς τῆς καταθέσεως τοῦ μάρτυρος. Βεβαιοῖ ὁ μάρτυς ὅτι ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς παρηγγέλθησαν εἰς διάφορα τοῦ τόπου ἀρτοποιεῖα δισχίλιοι ἄρτοι, ἐκτὸς δ’ αὐτῶν ἠγοράσθη καὶ μεγάλη ποσότης βακαλάου, καὶ ὅτι ταῦτα ἦσαν προωρισμένα διὰ τοὺς ἐκλογεῖς τῶν ὀρεινῶν δήμων. Ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ἡ ἀγορασθεῖσα ποσότης βακαλάου ἀνήρχετο εἰς μόνον διακοσίας ὀκάδας, ἵνα μεταφερθῶσιν οὗτοι καὶ οἱ δισχίλιοι ἄρτοι εἰς τοὺς δήμους, δι’ οὓς ἦσαν προωρισμένα, δήμους ἀπέχοντας 12 καὶ πλέον ὥρας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης, ἀπητοῦντο 50 καὶ πλέον ζῷα. Τοὺς κυρίους τῶν ζῴων τούτων εἶδε πληρωνομένους ὁ κ. Βασιλείου ἐν τῷ παντοπωλείῳ, καὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι ἐδωροδοκοῦντο, δι’ ὃ καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς πληρωμῆς οὐδὲν μέτρον ἔλαβε κατ’ αὐτῶν. Ἐξ ὅλων τούτων, κ. Βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀποδειχθῶσι, δηλονότι ἡ δωροδοκία καὶ ὁ ἐκ ταύτης ἐπηρεασμὸς τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, οὗ ἕνεκα ἐπῆλθε μεταβολὴ τοῦ ἀποτελέσματος, δὲν ἀπεδείχθησαν, καὶ ἑπομένως αἱ κατὰ τοῦ κύρους αὐτῆς ἐνστάσεις, αἱ στηριζόμεναι ἐπὶ τοιούτων παραβάσεων ἐλέγχονται ἀβάσιμοι. Ἀλλ’ ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξεν ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 8ης Αὐγούστου, συγκρινόμενα πρὸς τὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 28ης Νοεμβρίου, εἴς τινας δήμους παρουσιάζουσι τοιαύτην διαφοράν, ἥτις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ, ἂν δὲν ἐτίθετο εἰς χρῆσιν τὸ μέσον τῆς δωροδοκίας, διότι οὐδεὶς ἐκλογικὸς παράγων προσῆλθεν εἰς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, κεκτημένος ἐκλογικὰ κεφάλαια. Ἡ αἰτιολογία αὕτη δὲν εἶναι παντάπασιν ἀκριβής, διότι μετὰ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ συνέπραξαν σπουδαῖοι ἐκλογικοὶ παράγοντες, διαθέτοντες οὐ μικρὰ ἐκλογικὰ κεφάλαια, ὡς εἶναι ὁ Ἀντώνιος Γαρουφαλλιᾶς, ὁ Γκόκας καὶ οἱ ἰατροὶ Κομπορόζος καὶ Πρίντζος. Καὶ δύνανται μὲν οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς νὰ ὑποτιμῶσι τὴν δύναμιν τούτων εἰς ἐκλογικὰ κεφάλαια, καὶ νὰ ὑποστηρίζωσιν ὅτι αὕτη εἶναι ἀναξία λόγου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ Ἀντώνιος Γαρουφαλλιᾶς, ὅστις, ὡς παρὰ πάντων ὁμολογεῖται, εἶναι ὁ συμπαθέστερος τῶν ἐν Ἄρτῃ πολιτευομένων, ὅστις πολιτεύεται ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ οὐχὶ μικρὰς εὐεργεσίας παρέσχεν εἰς τὸν τόπον του, εἶναι πολιτικὴ δύναμις ἰσχυρά, ἥτις μεγάλως ἐνίσχυσε τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, μεθ’ οὗ συνέπραξε. Δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι οἱ ἰατροὶ κ. Κομπορόζος καὶ Πρίντζος οὐδεμίαν δύνανται νὰ διαθέσωσι ψῆφον ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι πιστευτόν. Ἰατροὶ ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν εἰς μέρη οἰκονομικῶς δυσπραγοῦντα, παρέχοντες ἕνεκα τούτου δωρεάν, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, τὴν ἰατρικὴν αὐτῶν συνδρομὴν εἰς τοὺς πάσχοντας, εἶναι παράτολμον νὰ δεχθῇ τις ὅτι οὐδεμίαν ψῆφον δύνανται νὰ διαθέσωσιν, ἀφοῦ εἶναι κοινῶς γνωστὸν ὅτι αἱ ἰατρικαὶ ὑπηρεσίαι δυσκόλως παραγνωρίζονται. Ἀμφότεροι λοιπὸν οἱ εἰρημένοι ἰατροὶ ἀποτελοῦσι δύναμιν ἐκλογικὴν ἰσχυράν, ἥτις κατὰ πολὺ ἐνίσχυσε τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, καὶ ἐνίσχυσε τοῦτον καὶ ἡ ὑποψηφιότης τοῦ Γκόκα ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καταγομένου· ὅθεν ἡ πλειονοψηφία 200 ψήφων εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους μὲ τοιούτους νέους συμμάχους, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουσι, δὲν εἶναί τι ἀπίστευτον ἢ ἐντελῶς ἀνεξήγητον, οὐδὲ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀπόδειξις ὅτι εἶναι ἀποτέλεσμα δωροδοκίας. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως πάντων τούτων, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἂν θελήσητε νὰ παρίδητε ὅλα, ὅσα ἀνεγνώσθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν ἐνώπιόν σας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δίδηται προσοχὴ εἰς ἑτέραν τινὰ κατάθεσιν, προσώπου ἐπίσημον κατέχοντος θέσιν, καὶ τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ. Πρόκειται περὶ τοῦ Νομάρχου Ἄρτης, τὴν κατάθεσιν τοῦ ὁποίου δὲν σᾶς ἀνέγνωσε πλήρη ὁ κ. συνάδελφος.

§312ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι;

§313Ν. Δ. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καλοστύπης. Ὁ Νομάρχης Ἄρτης πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὑπέβαλε πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν δύο ἐκθέσεις, ἵνα καταστήσῃ τὴν Κυβέρνησίν του ἐνήμερον περί τε τῶν ἐνεργειῶν πρὸς καταρτισμὸν τῶν συνδυασμῶν, περὶ τῆς ἐκλογικῆς ἐν γένει ζυμώσεως καὶ περὶ τῶν πιθανῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν κρίσιν του, ἐξηρτῶντο ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ κατήρτιζον τοὺς συνδυασμοὺς τούτους. Προσελθὼν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ἣν δὲ περίπτωσιν ἤθελον θεωρηθῆ ὡς ἀποτελοῦσαι ἐμπιστευτικὴν ἀλληλογραφίαν τοῦ Νομάρχου μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ παρεκάλεσα, ἵνα ἀναγνώσῃ ταύτας, διότι ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ χρειασθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὁ Νομάρχης ὀρθῶς ἔκρινε τὰ περὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως καὶ ἂν αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ ἦσαν πλέον ἢ ἐξῃκριβωμέναι.

§314ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω προκαλούμενος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ἐκθέσεις, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ ἔντιμος συνάδελφος, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν φέρουσι δημόσιον χαρακτῆρα, φέρουσι μᾶλλον χαρακτῆρα ἡμιεπισήμων πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ὁ κ. Νομάρχης, ὅτι ὤφειλε ν’ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἄλλως τε μὴ ἐνδιαφερομένην νὰ γνωρίζῃ τοπικῶς τὰ τῆς δυνάμεως ἀμφοτέρων τῶν συνδυασμῶν.

§315Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς θέλω ν’ ἀνακοινωθῇ ἂν ἐσχηματίσατε πεποίθησιν...

§316ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ λέγει ἀκριβῶς δικαιολογῶν τὸ διατί δὲν προσάγει τὰς ἐκθέσεις. Λέγω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπισήμων ἐκθέσεων, ἐχουσῶν δημόσιον χαρακτῆρα. Μοὶ ἀνέφερε πράγματι ὁ κ. Νομάρχης ὅτι κατὰ τὰς προβλέψεις του (ἡ τελευταία ἔκθεσίς του αὐτὸ λέγει, ἥτις ἐστάλη ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν καὶ ἔχει μείζονα σημασίαν) ἐπικρατέστερος εἶναι ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Καραπάνου, προέβλεπε δηλαδὴ τὰ ἀποτελέσματα. Τοῦτο ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω.

§317Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀπὸ ποῖα αἴτια ὅμως ἦτο ἐπικρατέστερος; Τὸ ἀποτέλεσμα τὸ γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς. Τὰ αἴτια μᾶς ἐνδιαφέρουσι.

§318Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν σκοπεύω νὰ εἴπω τί σᾶς ἐνδιαφέρει, διότι δὲν δύναμαι νὰ τὸ γνωρίζω—δὲν εἶμαι μάντις.—Ἐγὼ ἐκθέτω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τῶν λαβόντων χώραν, τὰς ὁποίας, ἂν εὑρίσκητε ὀρθὰς καὶ ὑμεῖς καὶ οἱ λοιποὶ κ. συνάδελφοι, παραδέχεσθε. Τὰ αἴτια τῆς ἐπικρατήσεως εἶναι γνωστά. Ὁ κ. Καραπᾶνος εἶναι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἰσχυρότερος πολιτικὸς παράγων. Ὁ κ. Νομάρχης λοιπόν, ὁ ὁποῖος κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἀντλήσῃ τὰς βασιμωτέρας πληροφορίας περὶ πάντων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν προεκλογικὴν ἐνέργειαν, ἵνα δυνηθῇ νὰ κρατήσῃ ἐνήμερον τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων, καταθέτει ταῦτα ἐξεταζόμενος ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἐγένετο χρῆσις χρημάτων ἐκ μέρους τῶν Καραπανικῶν κατὰ πρῶτον λόγον, ὡσαύτως ἐγένετο χρῆσις ἐν πολὺ κατωτέρῳ βαθμῷ καὶ ὑπὸ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ ὑπὸ τὸν συνήθη τύπον τῶν ἐκλογικῶν ἐξόδων. Ἤκουσα ὅτι ἐγένετο χρῆσις χρήματος πρὸς προσέλκυσιν κομματαρχῶν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω τὸ γεγονός. Ὡσαύτως διεδόθη ὅτι ἐνηργήθη εὐρεῖα δωροδοκία εἰς τὸ Αʹ τμῆμα Δημαρῖου τοῦ δήμου Ἡρακλείας ὑπὲρ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ, ἀλλά, ὅτε ἦλθον τὰ ἀποτελέσματα δυσμενῆ διὰ τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, ἐπείσθην ὅτι ἡ διάδοσις δὲν ἦτο βάσιμος κλπ».

§319Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Τὸ συμπέρασμα τῆς καταθέσεως.

§320Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον θὰ εἴπω ἕν ἄλλο καὶ ὕστερον θὰ ἔλθω εἰς τὸ συμπέρασμα, διότι βλέπετε ὅτι ἀνέγνωσα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς παρελείψατε, ἀλλὰ παρελείψατε καὶ ἕν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): Ἐρ. Γνωρίζετε ἂν ἐκ τῆς ἀνωτέρω χρήσεως χρημάτων ἐκ μέρους τῶν Καραπανικῶν ἐπηρεάσθη τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα μεταξὺ τῶν δύο τελευταίων ἐπιτυχόντων καὶ τῶν δύο πρώτων ἐπιλαχόντων; Ἀπ. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἐνδέχεται νὰ ἐπηρεάσθη τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα μεταξὺ τῶν ἀνωτέρω τεσσάρων ὑποψηφίων κατὰ 100–150 ψήφους, ἤτοι πρὸς ὄφελος τῶν Καραπανικῶν καὶ πρὸς βλάβην τῶν ἀντιθέτων των.

§321Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ μᾶς ἀρκεῖ.

§322Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς κἄποιον ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἀρκεῖ τοῦτο.

§323Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς ἐμέ.

§324Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀρκεῖ εἰς ὑμᾶς, δὲν εἶναι ἀρκετὸν διὰ πάντας τοὺς ἄλλους, ὅπως ἀποφανθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῆς. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Νομάρχου, ἣν δέχομαι ὡς τὴν ὀρθοτέραν πάσης ἄλλης, ἐπηρεασμὸς ἐπῆλθεν εἰς 100 ἢ 150 ἐκλογεῖς διὰ δωροδοκίας. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸν ὁποῖον δικαιοῦμαι νὰ λάβω ὡς γνώμονα τῶν ὑπολογισμῶν μου, εἶναι 75. Ἀφαιρουμένων τούτων ἐκ τῆς κάλπης ἑκάστου τῶν δύο τελευταίων ἐπιτυχόντων καὶ προστιθεμένων εἰς τὰς κάλπας τῶν δύο πρώτων ἐπιλαχόντων, ἐπηρεάζεται μὲν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ τῆς κάλπης τοῦ Πύρρου Καραπάνου. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κάλπης αὐτοῦ δὲν ἐπηρεάζεται, οὐδ’ ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸν ἀνώτατον ἀριθμὸν τῶν ἐπηρεασθέντων, ἤτοι 150.

§325Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν θὰ τοὺς διχάσητε. Θὰ βάλητε ἄλλους τόσους.

§326Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σπεύδετε πολὺ καὶ δὲν προσέχετε. Ἐγὼ ἔλαβον κατ’ ἀρχὰς τὸν μέσον ὅρον τοῦ ποσοῦ τῶν ἐπηρεασθέντων ψήφων, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Νομάρχου, ὕστερον δὲ τὸν ἀνώτατον, ἤτοι 150, ἀφήρεσα τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ἀπὸ τὰς κάλπας τῶν δύο τελευταίων ἐπιτυχόντων, προσέθηκα αὐτὸν εἰς τὰς κάλπας τῶν δύο πρώτων ἐπιλαχόντων καὶ συνεπέρανα ὅτι διὰ τῆς προσθαφαιρέσεως ταύτης τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Πύρρου Καραπάνου οὐδαμῶς ἐπηρεάζεται.

§327Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μόνον κατὰ τὸν κ. Νομάρχην.

§328Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ θέσω εἰς ἥσσονα μοῖραν τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Νομάρχου ἀπὸ τὴν κατάθεσιν τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος ἀξιωματικοῦ;

§329Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς ὅσας παρεσιωπήσατε, τοῦ εἰσαγγελέως, τοῦ προέδρου.

§330Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν παρεσιώπησα, ἀλλὰ πασῶν ἐμνημόνευσα, πρώτιστα δὲ τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν προσώπων. Ὅθεν ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐγένετο λόγος, ὑπολογισμῶν ἀναμφισβητήτων, συνάγεται ὅτι μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ ἐπηρεάζεται, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος συνίσταται εἰς ὀλίγας ψήφους, ἐνῷ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Πύρρου Καραπάνου καὶ αὐτοῦ εἶναι μεγάλη.

§331Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λοιπὸν δέχεσθε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ;

§332Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ κρίνῃ περὶ τούτου. Ἐγὼ δηλῶ ἀνεπιφυλάκτως ὅτι καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην θὰ δώσω ἐπικυρωτικὴν ψῆφον. Καὶ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ πράξω ἄλλως, κ. συνάδελφε, διότι εἶναι ὡμολογημένον παρὰ πάντων ἐν Ἄρτῃ ὅτι ἡ προσχώρησις τοῦ Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ εἰς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμὸν μεγάλως ἔβλαψεν αὐτὸν καὶ διότι πολλοὶ τῶν φίλων του δὲν τὸν ἠκολούθησαν καὶ διότι μεγάλη μερὶς τοῦ Καραπανικοῦ κόμματος δυσαρεστηθεῖσα ἕνεκα τῆς προσλήψεως αὐτοῦ τὸν κατεψήφισε. Γενικῶς δὲ πιστεύεται ὅτι, καὶ ἂν ἐγένετο δωροδοκία, ὁ Γαρουφαλλιᾶς δὲν ὠφελήθη. Ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ δώσω ἀκυρωτικὴν ψῆφον καὶ δι’ ἄλλον λόγον, τὸν ἑξῆς. Οἱ ἀδελφοὶ Γαρουφαλλιᾶ διέστησαν ἕνεκα λόγων ἀναγομένων εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνδυασμοῦ των καὶ κυρίως διὰ τὰ πρόσωπα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπετελεῖτο.

§333ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐκ τῶν ἀνακρίσεων, τὰς ὁποίας διεξάγετε, ἐπείσθητε ὅτι ὁ Ἀντώνιος Γαρουφαλλιᾶς, ἐὰν δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, ἀλλ’ εἶχεν ὀρφανὴν κάλπην, θὰ ἐλάμβανε ψήφους περισσοτέρας;

§334Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Οἱ ἀδελφοί, λέγω, Γαρουφαλλιᾶ διέστησαν ἕνεκα τῶν ἐκτεθέντων λόγων. Ἡ τοιαύτην ἔχουσα αἰτίαν διάστασις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἀνέπτυξε μεταξὺ αὐτῶν ἐχθρότητα· διὰ τοῦτο πέπεισμαι, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς σχέσεις των τὰς ἀδελφικάς, ἂν μὴ ἐπανῆλθον ἤδη, καὶ θὰ συμπράττωσιν ὡς πρότερον. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει, καὶ προσέτι ὅτι ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς ἀναπτύσσει πάθη μεταξὺ τῶν ἀτόμων, οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς αὐτῆς οἰκογενείας, τὰ πάθη δὲ ταῦτα, τὰ τελευταῖα, εἶναι τὰ φοβερώτερα καὶ τὰ μᾶλλον ἐπικίνδυνα, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποδαυλίσω, συντελῶν οὕτως, ἵνα μεταβληθῇ ἡ ἁπλῆ διάστασις εἰς ἔχθραν μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν, διότι δικαίως ὁ Ἀντώνιος Γαρουφαλλιᾶς θὰ διατεθῇ ἐχθρικῶς πρὸς τὸν ἀδελφόν του ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι οὗτος οὐ μόνον συνήργησεν, ἀλλὰ καὶ εἰργάσθη διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς του. Ἐξ ὅλων τούτων, κύριοι Βουλευταί, ἐσχημάτισα τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι δωροδοκία δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ὅτι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ἐξεδηλώθη, καθ’ ὃν τρόπον ἐξεδηλώθη, ἄνευ ἐπηρεασμοῦ οἱουδήποτε, καὶ συνεπῶς ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς εἶναι γνήσιον. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ μὲ ἐρωτήσῃ ἐκ τῶν κ. συναδέλφων: Ἐὰν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπείθετο ὅτι δωροδοκία ἐγένετο καὶ ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, ποίαν θὰ ἔδιδες ψῆφον; Ἔχω τὸ θάρρος ν’ ἀπαντήσω ἀπροκαλύπτως καὶ νὰ πληροφορήσω καὶ αὐτὸν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἔδιδον ψῆφον ἐπικυρωτικήν· θὰ ἔδιδον τοιαύτην ψῆφον, αʹ) διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Κωνστ. Καραπάνου, τοῦ χορηγητοῦ τῶν μέσων, δι’ ὧν ἐτελέσθη ἡ δωροδοκία, ἐπεκυρώθη· βʹ) διότι δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου, ὅτι ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, ἢ καὶ πολλῶν ἄλλων, ἕνεκα δωροδοκίας θὰ περιστείλῃ ταύτην, ἥτις ἀποτελεῖ μέσον πρὸς διαφθορὰν τῶν συνειδήσεων τῶν ἁπλουστέρων καὶ πενεστέρων· καὶ γʹ) δὲν θὰ ἔδιδον ἀκυρωτικὴν ψῆφον, διότι, ἐάν τις προσήρχετο καὶ ἀποτεινόμενος πρὸς πάντας ἔλεγε: γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται ν’ ἀποφανθῆτε, ἂν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἔλαβε χώραν δωροδοκία καὶ ἂν αὕτη ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῆς· ὁ ἀναμάρτητος βαλέτω πρῶτος τὸν λίθον. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὐδεὶς ἢ λίαν εὐάριθμοι θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὸ θάρρος ν’ ἀναστῶσι καὶ νὰ εἴπωσιν ἐν εὐσυνειδησίᾳ «ἡμεῖς βάλλομεν». (Χειροκροτήματα).

§335Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι ἠδύναντο νὰ εὑρεθῶσι χεῖρες, ἵνα χειροκροτήσωσι τὴν μεγαλειτέραν βλασφημίαν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο ν’ ἀκουσθῇ ἀπὸ στόματος συναδέλφου μου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τιμωρῶμεν τὰ ἐγκλήματα, ὅσα συνέβαινον κατὰ τὸ παρελθόν, διότι ὁ ἀναμάρτητος τὸν λίθον βαλέτω. Οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀκουσθῇ βλασφημία τοιαύτη, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιτακτικὴν ἔχομεν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐντολὴν νὰ πατάξωμεν ἀμειλίκτως τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν διαφθοράν, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὕρωμεν αὐτὰ κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν μας. Δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι ὁ ὀξυνούστατος καὶ εὐγενέστατος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ἤθελε βλασφημήσει καθ’ ἑαυτοῦ καὶ κατὰ τῆς πατρίδος του, ἀπαγγέλλων τοιοῦτο κατηγορητήριον κατ’ αὐτῆς ὑφ’ ἃς μάλιστα περιστάσεις διατελοῦμεν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὑπὸ τίνας περιστάσεις βουλευόμεθα περὶ τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος, ὅτι ἔχομεν ἐπιβαλλομένην ὑποχρέωσιν ὄχι ν’ ἀντιγράψωμεν καὶ μιμηθῶμεν τὸ παρελθόν, ἀλλὰ νὰ ἐκριζώσωμεν ἓν πρὸς ἓν τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἔφεραν τὸν τόπον πρὸς τὴν κακοδαιμονίαν. Ἀναντιρρήτως δὲ ἀπὸ τὰ ἀπαισιώτερα ἐγκλήματα τοῦ παρελθόντος εἶναι ἡ δωροδοκία, ἡ ὁποία μεταβάλλει τὸν μὲν ὑποψήφιον εἰς ἐκβιαστὴν ἢ ἐκβιαζόμενον, τὸν δὲ ἐκλογέα εἰς κτῆνος, πωλούμενον ἐν πλειοδοτικῇ δημοπρασίᾳ. Τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας εἶναι ἀνώτερον καὶ τῆς σωματεμπορίας, διότι, ἂν ἡ σωματεμπορία δεσπόζει ἐπὶ τοῦ σώματος, ἡ δωροδοκία δεσπόζει ἐπὶ τῆς ψυχῆς, δεσπόζει ἐπὶ τοῦ φρονήματος, καὶ δὲν γνωρίζω μεγαλειτέραν δεσποτείαν ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑποδουλώνει τὴν ψυχὴν ἐλευθέρου πολίτου. Ἀλλ’ ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀποδείξεις, δὲν ἔχομεν στοιχεῖα, ἵνα πεισθῶμεν ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ζητῶν τελείας, σαφεῖς καὶ ἀναμφισβητήτους ἀποδείξεις, ἵνα πεισθῇ ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, ζητεῖ τὰ ἀδύνατα. Οὐδεὶς δωροδοκεῖ ἐνώπιον μαρτύρων καὶ οὐδεὶς εἶναι τόσον εὐήθης, ὥστε νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον συμβολαιογραφικοῦ γραφείου, ἵνα βεβαιώσῃ διὰ συμβολαιογραφικῆς πράξεως τὴν διάπραξιν ἐγκλήματος! Τί δύνασθε νὰ ἔχητε προκειμένου περὶ δωροδοκίας; Δύνασθε νὰ ἔχητε ἐνδείξεις, τεκμήρια, πιθανότητας· ἀλλ’ ἐνταῦθα εὐτυχῶς — καὶ λέγω εὐτυχῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἰδέας τῆς καταπολεμήσεως τοῦ ἐγκλήματος — ἔχομεν ὄχι μόνον ἐνδείξεις, ὄχι μόνον τεκμήρια, ὄχι μόνον πιθανότητας, ἀλλὰ καὶ ἀποδείξεις σαφεῖς καὶ βεβαίας διὰ πάντα, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ κρύπτηται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου του καὶ δὲν θέλει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων τὴν εὐθεῖαν. Πλήρη ἀπόδειξιν ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ καὶ πάντα, μὴ θέλοντα ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ὁ κατάλογος, ὁ κατασχεθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου Ἄρτης κ. Βασιλείου ἔν τινι παντοπωλείῳ Ἄρτης, περιλαμβάνων ὀνόματα ἐκλογέων καὶ σημειώνων τὰ χρηματικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἐκλογεὺς ἔλαβεν. Εἶναι τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος ὁ κατασχεθεὶς ἐκεῖνος ὀνομαστικὸς κατάλογος καὶ πρέπει νὰ αὐταπατώμεθα, ἵνα πιστεύωμεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀγωγιατῶν καὶ ἀγωγίων, τὰ ὁποῖα ἐκανονίζοντο τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐν τῷ παντοπωλείῳ Ἄρτης. Ὑπάρχει τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως, βεβαιοῦν, ὅτι οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ ἀναφερόμενοι κάθε ἄλλο ἦσαν ἢ ἀγωγιᾶται· ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἔσχον σχέσιν μὲ ἔργα ἀγωγιάτου, ἦσαν χωρικοὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ δήμου Ἡρακλείας, πωλήσαντες τὸ πολιτικὸν φρόνημα αὐτῶν ἀντὶ τοῦ τριδράχμου ἢ τοῦ πενταδράχμου. Μὴ σᾶς κάμῃ ἐντύπωσιν τὸ εὐτελὲς τοῦ ποσοῦ· πρέπει νὰ γνωρίζῃ τις τὴν πενίαν, ὑπὸ τῆς ὁποίας μαστίζεται ὁ νομὸς Ἄρτης, καὶ ἰδίως ὁ δῆμος Ἡρακλείας, ἵνα ἐννοήσῃ, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν τὸ τρίδραχμον καὶ πεντόδραχμον πρὸς ἐξώνησιν τῆς συνειδήσεως. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πεινᾷ, ὁ ὁποῖος ξηρὸν καὶ μόνον ἄρτον ἀπὸ τῆς γεννήσεώς του ἔχει ὡς κυρίαν τροφὴν καὶ ἄρτον μὴ κατασκευαζόμενον ἀπὸ σῖτον, ἀλλ’ ἀπὸ ἀραβόσιτον, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μαγειρευμένον φαγητὸν οὐδέποτε ἐδοκίμασεν εἰς τὸν βίον του, κατὰ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐνθυμοῦμαι τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀστυνόμου, δὲν εἶναι δυνατόν, εἰμὴ νὰ συρθῇ ὄπισθεν τοῦ πενταδράχμου καὶ νὰ λησμονήσῃ τὰ πάντα πρὸ αὐτοῦ. Πλήρη ἐπίσης καὶ τελείαν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν δι’ ἐμέ, ὅπως καὶ διὰ πάντα, μὴ θέλοντα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ κ. Πλέστρα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀνθυπολοχαγὸς οὗτος, περιοδεύων ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ διερχόμενος διάφορα κέντρα, πανδοχεῖα, παντοπωλεῖα, ἔβλεπε καὶ ἤκουεν Ἀρτινούς, πανηγυρίζοντας τὸ γεγονός, ὅτι ἔλαβον χρήματα παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου, ἵνα ὑπερψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τὸν Καραπανικὸν καὶ καταψηφίσωσι τὸν ἀντίθετον. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Κεφαλληνίας, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ παραδόξως πως εἶχον δύο βιβλία, ἓν διὰ νὰ κρατῶσι τοὺς λογαριασμοὺς τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἄλλο ἵνα κρατῶσι σημείωσιν περὶ τῶν ὅσα ἤκουον ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ νομοῦ Ἄρτης. Ἀλλὰ τοιαύτη βλασφημία κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἐπίσης δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξενεχθῇ, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ποτε, ὅτι ἀξιωματικὸς τοῦ Στρατοῦ, ὅτι πολίτης Ἕλλην ἤθελε καταδεχθῆ νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον τῆς συνειδήσεως, οἷος ὁ τῆς χειραψίας, καὶ ψευσθῇ, ἵνα ζημιώσῃ ἢ ὠφελήσῃ ὡρισμένα πρόσωπα. Πόσοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀντελήφθη; Ὑπὲρ τοὺς 100. Ὥστε ἔχετε νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς 40 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, οἱ ὁποῖοι προφανῶς ἐδωροδοκήθησαν, καὶ τοὺς ὑπερεκατόν, τοὺς ὁποίους ἀντελήφθη πανηγυρίζοντας τὸ γεγονός, ὅτι ἔλαβον χρήματα παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου, ὁ ὑπολοχαγὸς κ. Πλέστρας. Ἀποτελεῖ ἐπίσης δι’ ἐμέ, καὶ πάντα μὴ θέλοντα ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ἀπόδειξιν τελείαν καὶ πλήρη τὸ ἕτερον γεγονός, τὸ κατατεθὲν ὑπὸ ἄλλου ἀξιωματικοῦ, τοῦ ὑπολοχαγοῦ Λακκιώτου, τὸ γνωστὸν ἐπεισόδιον μεταξὺ τῆς Ἰσραηλιτικῆς οἰκογενείας, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ υἱὸς ἀπεκάλει τὸν πατέρα βλᾶκα, διότι ἠρκέσθη νὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ κ. Καραπάνου δραχμὰς 40, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ λάβῃ καὶ ἑτέρας δέκα, ὅπως ἔλαβον καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον χρήματα πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§336Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀναγνώσατέ το, παρακαλῶ.

§337Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Πάντως κατηγόρει ὁ υἱὸς τὸν πατέρα ὅτι ἔλαβεν ὀλιγώτερα χρήματα τῶν ὅσα ἔλαβον οἱ ἄλλοι, λαβὼν 40 δραχμάς. Ἀλλὰ φαντάζεσθε, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ἀπεφάσισεν ὁ κ. Καραπᾶνος 40 δρ., ἵνα ἀγοράσῃ δύο ψήφους, ἀνήκοντας εἰς Ἰσραηλίτας, ὅτι θὰ περιωρίσθη μόνον εἰς αὐτούς, ὅτι δὲν ἀπέβλεψε καὶ εἰς ἄλλους Ἰσραηλίτας, καὶ εἰς ἄλλους πολίτας; Καὶ δὲν θὰ ἐνόει ὅτι, δωροδοκῶν μεμονωμένως ἕνα, δύο, πέντε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὠφεληθῇ, ὅτι δωροδοκῶν τὸν Α χωρὶς νὰ δωροδοκῇ καὶ τὸν Β εἶχε μᾶλλον νὰ ζημιωθῇ; Φαντάζεσθε, ὅτι εἶναι μεμονωμένον τὸ γεγονὸς αὐτό; Μεμονωμένως ἀπεδείχθη, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ ἡ δωροδοκία νὰ ἔλαβε χώραν εἰς μεγίστην κλίμακα, καὶ διότι δυστυχῶς εἶναι πολλοί —οἱ Ἑβραῖοι δὲ ἀνεξαιρέτως πάντες—, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν συνείδησίν των τόσῳ ἐλαστικήν, ὥστε νὰ λαμβάνωσι καθ’ ἑκάστην ἐκλογὴν πάντοτε χρήματα παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου. Εἶναι δὲ οἱ Ἑβραῖοι 70, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὰς καταθέσεις ἐδωροδοκήθησαν, καὶ πρέπει νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς 140 καὶ τοὺς 70 Ἑβραίους, ἵνα κάμητε 210 ἐκλογεῖς ἀποδεδειγμένως ἀγορασθέντας. Ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ καὶ πάντα μὴ θέλοντα ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων τελείαν καὶ πλήρη ἀπόδειξιν τὸ ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ δήμου Ἡρακλείας βεβαιούμενον, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς τοῦ τμήματος ἐκείνου προσῆλθον εἰς ψηφοφορίαν τὴν δευτέραν μεταμεσημβρινὴν ὥραν τῆς Κυριακῆς, διότι ἐν τῷ μεταξὺ διεπραγματεύοντο μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ κ. Καραπάνου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβῃ εἷς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν, ἵνα ψηφίσῃ τὸν συνδυασμὸν αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἄλλη ἐξήγησις εἰς τὸ φαινόμενον τοῦτο, παρ’ ὅτι προσῆλθον, ἀφοῦ ἔλαβον τὸ ποσόν, τὸ συμφωνηθέν, ἵνα ψηφίσωσι τὸν συνδυασμόν. Ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ καὶ πάντα μὴ θέλοντα ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων ἔνδειξιν ὀλίγον ἀπέχουσαν τῆς ἀποδείξεως, ἡ τεραστία φήμη, ἡ ὁποία διέτρεξεν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου μέχρι τοῦ ἄλλου τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ἡ ὁποία εἰσῆλθεν εἰς τὰ μέγαρα τὰ δικαστικά, ἡ ὁποία εἰσῆλθεν εἰς τὰ γραφεῖα τὰ στρατιωτικά, ἡ ὁποία εἰσῆλθεν εἰς τὰ δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ γραφεῖα καὶ εἰς τὰ ὦτα παντὸς πολίτου ἐν Ἄρτῃ, καὶ ἥτις ἔφθασε καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ μικρὰ παιδία—ἡ φήμη τῆς δωροδοκίας. Διότι ἐν Ἄρτῃ εἶναι πασίδηλος ἡ δωροδοκία. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐρωτήσητε τὸν πρῶτον τυχόντα διαβάτην, καταστηματάρχην, οἱονδήποτε, ἵνα λάβητε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἡ δωροδοκία ἐγένετο ὡς οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχε γίνει εἰς ἐκλογὴν Ἄρτης. Ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ καὶ πάντα ἀντικειμενικῶς κρίνοντα τὰ πράγματα ἔνδειξιν, ὀλίγον ἀπέχουσαν τῆς ἀποδείξεως, τὸ γεγονός, ὅτι 50 εὑρίσκονται ὑπὸ κατηγορίαν ἐπὶ δωροδοκίᾳ καὶ ὅτι 10 ἐξ αὐτῶν παρεπέμφθησαν διὰ βουλεύματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέκοψαν. Ὡς πρὸς τὸ Βελεντζικόν, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εὑρέθη ἐν ἀντιφάσει ἄλλα λέγουσα ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς διασκέψεως καὶ ἄλλα εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας εἶχον ἐξ ἀρχῆς αὐτὴν ταύτην τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσαν ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι τελείως ἀποδεδειγμένον, σφόδρα ὅμως πιθανολογεῖται. Οὔτε ὑπάρχει ἄλλως τε σπουδαία ἀμφιβολία, ὅτι διὰ διαφορὰν 38,000 δραχμῶν μεταξὺ τῶν κατοίκων τοῦ Βελεντζικοῦ καὶ τοῦ κ. Καραπάνου, ἥτις ὑφίστατο ἐκκρεμὴς ἀπὸ τοῦ 1903, ἐδόθη ὑπόσχεσις κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ λυθῇ κατὰ τὰς ἀξιώσεις τῶν κατοίκων τοῦ Βελεντζικοῦ. Καὶ ὅτε τοιαύτη ὑπόσχεσις εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου διὰ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1903 δὲν ἐλύετο, δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ἢ οὐ τοὺς ἐκλογεῖς, πρὸς οὓς ἡ ὑπόσχεσις; Ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἡ ὑπόσχεσις αὕτη χαριστικὴν ἔννοιαν; Ἀλλ’ ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας ἀποδείξεις καὶ ἐνδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξήχθησαν, εὑρίσκω ὅτι τελεία, τελειοτάτη καὶ μαθηματικὴ ἀπόδειξις τῶν δωροδοκιῶν καὶ τοῦ διατεθέντος περίπου ποσοῦ εἶναι ἡ ἐκ τῶν ἀριθμῶν ἐξαγομένη, ἡ ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀποσταλέντος ἐξ Ἀθηνῶν ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον πρὸ τῶν ἐκλογῶν διὰ μέσου τῶν καταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς καὶ Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης πρὸς τὸ ἐν Ἄρτῃ πολιτικὸν γραφεῖόν του. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν προσεπάθησεν ὁ κ. Χέλμης, ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Καραπάνου ἐν Ἄρτῃ καὶ δήμαρχος Ἄρτης, ἀνὴρ δὲ εὐφυέστατος, νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διάθεσιν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, μοὶ ἔκαμε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀπηυθύνετο πρὸς μωρὰ παιδία, λέγων ὅσα ἔλεγε καὶ ἀξιῶν νὰ γίνῃ πιστευτός, οὐδ’ ὑποθέτω, ὅτι, ἐὰν ἀκούσητε καὶ ὑμεῖς τὰς ἡμερομηνίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἀπεστέλλοντο τὰ χρήματα, καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνελαμβάνοντο ἀπὸ τὰ καταστήματα τῶν Τραπεζῶν, θὰ μείνῃ ἐν ὑμῖν ἀμφιβολία τις περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἀποστολῆς των. Τὴν 11ην Νοεμβρίου ἀπεστάλησαν ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἄρταν ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 20 χιλιάδες δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἐν Ἄρτῃ ἀντιπρόσωπός του παρέλαβε τὴν 16ην Νοεμβρίου 3 χιλιάδας, τὴν 25ην Νοεμβρίου 10 χιλιάδας, τὴν 26ην Νοεμβρίου 7 χιλιάδας. Διὰ δὲ τῆς «Ἀθηναϊκῆς» κατὰ τὸ δεύτερον δεκαήμερον τοῦ αὐτοῦ μηνὸς Νοεμβρίου δραχμαὶ 12 χιλιάδες, ἐξ ὧν ὁ ἐν Ἄρτῃ ἀντιπρόσωπός του παρέλαβεν αὐθημερὸν 7 χιλιάδας καὶ τὴν ἐπαύριον 5 χιλιάδας. Τὴν 27ην δὲ Νοεμβρίου, παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, ἀφοῦ ἐξήντλησαν φυσικὰ ὅλα τ’ ἀποσταλέντα χρηματικὰ αὐτὰ ποσά, ἐζήτησαν τηλεγραφικῶς καὶ ἄλλας 7 χιλιάδας δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ ἀπεστάλησαν ἀμέσως.

§338Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὑπάρχει στατιστικὴ προηγουμένων ἐτῶν, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐγένετο πρίν;

§339Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχει ἡ βεβαίωσις, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Καραπᾶνος δὲν ἀπέστειλεν ἐξ Ἀθηνῶν οὐδ’ ὀβολόν. Ἀλλ’ ἐδαπανήθησαν ἆρά γε αἱ 38,000 δραχμαί, αἱ ὁποῖαι ἀπεστάλησαν διὰ μέσου τῶν Τραπεζῶν μόνον, ἢ θὰ ἐδαπανήθη φυσικὰ καὶ ὅ,τι ἀπόθεμα εἶχε τὸ ταμεῖον ἐν Ἄρτῃ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καραπάνου; Φυσικὸν εἶναι, ἀφοῦ ἐζητήθησαν χρήματα μόλις τὴν 11 Νοεμβρίου, νὰ εἶχε μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐξαντληθῆ τὸ ἐν τῷ ταμείῳ Ἄρτης τοῦ κ. Καραπάνου ὑπάρχον ποσόν. Μαθηματικῶς δὲ εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι πάντως τὸ ταμεῖόν του θὰ εἶχε δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ καθορίσω, ἵνα μὴ ὑποπέσω εἰς τὴν δυσμένειαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου, δὲν δύναται ὅμως παρὰ νὰ εἶχε ποσὰ περίπου ὅμοια πρὸς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν καὶ ἀπεστάλησαν εἰς Ἀθήναις κατὰ τοὺς μῆνας Αὔγουστον, Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, 1909, διότι τὰ ἐμβάσματα κατὰ τὰ 1910 τὰ ἐξ Ἄρτης πρὸς τὰς Ἀθήνας ἐσταμάτησαν τὴν 3 Αὐγούστου 1910. Ἀπὸ τῆς 3ης Αὐγούστου μέχρι τοῦ Νοεμβρίου 1909 ἀπεστάλη ἐξ Ἄρτης εἰς Ἀθήνας ποσὸν 20.000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν λοιπὸν αὐτό, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θὰ εὑρίσκετο εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἐν Ἄρτῃ τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ θὰ ἐξηντλήθη καὶ αὐτὸ μαζὶ μὲ τὰς 38,000 δρ., αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν ἐξ Ἀθηνῶν.

§340Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Αἱ ἄλλαι ἐκλογαὶ δὲν ἐγένοντο τὸν Αὔγουστον;

§341Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Μάλιστα.

§342Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠκούσαμεν τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἄρτης λέγοντα καὶ ζητοῦντα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τότε ἐπὶ δωροδοκίᾳ;

§343Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Μάλιστα.

§344Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ὥστε σεῖς νομίζετε ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν ἐξηντλήθησαν τότε, ἀλλὰ τώρα;

§345Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἐγένοντο τὴν 8ην Αὐγούστου. Ἀπὸ τῆς 9ης Αὐγούστου μέχρι τοῦ Νοεμβρίου τὰ εἰσπραχθέντα ποσὰ ποῦ εἶναι; Λάβετε δ’ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ δημάρχου, κατ’ αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς μῆνας γίνονται αἱ εἰσπράξεις ἀπὸ τοκοχρεόλυτρα εἰς χρήματα καὶ εἰς εἶδος ἀπὸ τοὺς κατόχους τῶν διαφόρων τσιφλικίων. Ὥστε τὰ χρήματα τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, μὴ ἀποσταλέντα εἰς Ἀθήνας, ἀσφαλῶς θὰ εὑρίσκοντο εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἐν Ἄρτῃ τοῦ κ. Καραπάνου. Εἶπον ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διάθεσιν αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Καραπάνου, παρ’ ὅλην τὴν εὐστροφίαν καὶ τὴν ἱκανότητα, ἥτις τὸν διακρίνει, διότι εἶπεν, ὅτι ἐδόθησαν πλεῖστα ὅσα ποσὰ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν κτημάτων τοῦ κ. Καραπάνου τῶν εὑρισκομένων ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους! Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω τοὺς ἐνοικιαστὰς αὐτοὺς τόσον ἀδιακρίτους, τόσον ἀφιλοτίμους, ὥστε ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ ζητῶσιν ἐπιμόνως παρὰ τοῦ ἐν Ἄρτῃ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Καραπάνου χρήματα, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν οὗτος ἦτο ἀπησχολημένος μὲ τὴν ἐκλογήν, ἐξ ἧς ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ ἡ τύχη τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, ὅπερ ἀντεπροσώπευεν.

§346ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ δήμαρχος Ἄρτης δὲν διηύθυνε τὴν ἐκλογήν, διότι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τὰς ἐκλογάς· τὴν ἐκλογὴν διηύθυνα ἐγώ.

§347Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Τὸ ἀκούω, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές. Τί; Θέλετε νὰ εἴπητε σοβαρῶς ὅτι δὲν ἐπεμβαίνουσιν οἱ δήμαρχοι εἰς τὰς ἐκλογάς; Ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον κ. Χέλμην πρὸς ποῖον τόσῳ κατεπείγοντα σκοπὸν ἤθελον νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰ χρήματα ταῦτα οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν κτημάτων τοῦ κ. Καραπάνου τῶν κειμένων ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους καὶ μοὶ ἀπήντησε «πρὸς καλλιέργειαν τῶν μισθίων ἀγρῶν». Τὸν ἠρώτησα· πότε ἄρχεται ἡ καλλιέργεια; Μοὶ ἀπήντησε «τὸν Σεπτέμβριον». Ἠρώτησα· διατί ἐζητήθησαν τὰ χρήματα ταῦτα περὶ τὰ τέλη Νοεμβρίου, ἀφοῦ ἡ καλλιέργεια ἄρχεται ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον; Ἀπάντησιν δὲν ἔλαβον. Οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ λάβω, διότι δὲν δύναταί τις νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα. Ἔρχεται, Κύριοι, τὸ ἕτερον ζήτημα, ἂν τὰ δαπανηθέντα χρήματα ἐπηρέασαν ἢ ὄχι τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων, ἐπηρέασαν ἢ ὄχι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ φρονῶ ὅτι ἀπαντᾷ ἡ κοινὴ λογική, διότι, ὅταν βεβαιοῦται ὅτι ἐδαπανήθησαν τοὐλάχιστον 60,000 δραχμῶν, κατ’ ἀνάγκην ἡ λογικὴ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐπηρέασε τὸ ποσὸν τοῦτο 200 ψήφους, ὅσαι ἐχρειάσθησαν, ἵνα φέρωσι τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τούτου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παραβάλω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ κ. Σπυρ. Μηλίου καὶ τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου, κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ τῆς 8ης Αὐγούστου καὶ τῆς 28ης Νοεμβρίου, ἵνα ἴδητε, λόγῳ τοῦ χρήματος, ποῖον κατρακύλισμα ἀφ’ ἑνὸς ὑπέστη ἡ κάλπη τοῦ κ. Σπ. Μηλίου, καὶ ποίαν διαφορὰν ὑπὲρ τοῦ ναὶ ἢ τοῦ κ. Π. Καραπάνου. Εἰς τὸν δῆμον Ἀρταίων (τμ. αʹ)· Π. Καραπάνος τὴν 8ην Αὐγούστου 345, τὴν 28ην Νοεμβρίου 400, ἤτοι ἐπὶ πλέον 55. Σπ. Μήλιος τὴν 8ην Αὐγούστου 460, τὴν 28 Νοεμβρίου 361, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 101. Εἰς τὸ βʹ τμῆμα τοῦ αὐτοῦ δήμου· Π. Καραπάνος τὴν 8ην Αὐγούστου 460, τὴν 28ην Νοεμβρίου 474, ἤτοι ἐπὶ πλέον 14. Σπ. Μήλιος τὴν 8ην Αὐγούστου 531, τὴν 28ην Νοεμβρίου 462, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 69. Εἰς τὸν δῆμον Θεοδωρίας (τμ. αʹ)· Π. Καραπάνος τὴν 8ην Αὐγούστου 338, τὴν 28ην Νοεμβρίου 556, ἤτοι ἐπὶ πλέον 218. Σπυρ. Μήλιος τὴν 8ην Αὐγούστου 441, τὴν 28ην Νοεμβρίου 274, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 167. Εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον (τμ. βʹ). Π. Καραπάνος τὴν 8ην Αὐγούστου 180, τὴν 28 Νοεμβρίου 294, ἤτοι ἐπὶ πλέον 114. Σπυρ. Μήλιος τὴν 8ην Αὐγούστου 314, τὴν 28ην Νοεμβρίου 195, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 119. Καὶ εἰς τὰ λοιπὰ τμήματα ἡ αὐτὴ περίπου διαφορὰ παρατηρεῖται ἐπὶ ἀριθμοῦ ψηφοφορησάντων ἴσου πρὸς τοὺς ψηφοφορήσαντας τὴν 8ην Αὐγούστου, οὕτως ὥστε ὁ μὲν Π. Καραπάνος νὰ λάβῃ ἐν συνόλῳ ψήφους τὴν μὲν 8ην Αὐγούστου 3518, τὴν δὲ 28ην Νοεμβρίου 4082, ἤτοι ἐπὶ πλέον 564, ὁ δὲ Σπυρ. Μήλιος τὴν μὲν 8ην Αὐγούστου 4467, τὴν δὲ 28ην Νοεμβρίου 3678, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 789. Καὶ ταῦτα, ἐνῷ τὸ ἀνορθωτικὸν ῥεῦμα ὑπῆρξεν ἰσχυρότερον τὴν 28ην Νοεμβρίου καὶ ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, ὅπως καὶ παντοῦ τῆς Ἑλλάδος, αἱ δὲ γενόμεναι μεταστάσεις κομματαρχῶν πρὸς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, ὡς καὶ ἡ σύμπραξις μετ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ, ἔβλαψαν μᾶλλον ἢ ὠφέλησαν τὸν συνδυασμὸν Καραπάνου, διότι γνωρίζομεν ἀφ’ ἧς ἔπνευσεν ἀνορθωτικὸς ἄνεμος πόσον αὐστηρῶς καὶ ἀμειλίκτως τιμωροῦνται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αἱ ἀθέμιτοι κομματικαὶ ἑνώσεις. Δὲν ἔχω, Κύριοι, ἐκ πάντων τούτων καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας, περὶ ὧν καὶ πρόκειται, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς διαθέσεως τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη. Ὁ πλοῦτος βεβαίως εἶναι δύναμις, ἀλλὰ πρέπει νὰ διδαχθῶσιν ἐντεῦθεν οἱ κατέχοντες τὴν δύναμιν ταύτην ὅτι, ἐὰν θέλωσι νὰ ἐξυπηρετήσωσι δι’ αὐτῆς τὴν πολιτικήν των ὑπόληψιν, πρέπει νὰ διαθέτωσι τὰ χρήματά των εἰς ἐπιτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων. Ἐὰν ἐμάνθανον, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος, ἔστω καὶ ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, διέθετε χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὁδοῦ ἢ μιᾶς γεφύρας, ἢ ἑνὸς ὑδραυλικοῦ ἔργου, ἢ ἄλλου οἱουδήποτε κοινωφελοῦς ἔργου, πρῶτος θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἔλεγον εἰς αὐτόν: «Εἴσελθε, διότι ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃς, διότι πολιτευόμενος, ὡς πολιτεύεσαι, ἐξυπηρετεῖς μὲν τὰ πολιτικά σου συμφέροντα, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ ἐξυπηρετεῖς καὶ τὰ γενικὰ τοῦ τόπου συμφέροντα, πολιτεύεσθαι δὲ οὐδὲν ἄλλο εἶναι, εἰμὴ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν κοινῶν συμφερόντων». Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καραπᾶνος συλλαμβάνεται συστέλλων τὴν ἀξιοπρέπειάν του μέχρι τοῦ εἰκοσιπενταδράχμου, ἵνα διαστείλῃ τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων μέχρις αὐτοῦ, εἶναι ἄξιος κατ’ ἐμὲ αὐστηρᾶς καταδίκης, ἀνάξιοι δὲ νὰ παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἱ εἰσελθόντες διὰ τοιαύτης τακτικῆς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§348Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι ὁ ἐκ Κεφαλληνίας ἀξιότιμος συνάδελφος ἔπεισεν ἀρκετὰ τὴν Βουλὴν δι’ ὅσων εἶπεν. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινὰ κατόπιν τῶν τραγικῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος. Ὅτε μετέβαινον εἰς Ἄρταν, μετέβαινον μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι πράγματι εἶχε λάβει χώραν δωροδοκία, μετέβαινον δ’ ἐκεῖ, ὅπως συμφώνως μὲ τὸ τεθὲν ζήτημα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξετάσω κατὰ πόσον ἐπηρέασαν αἱ δωροδοκίαι αὐταὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Διότι τοιοῦτον ἦτο τὸ ἐρώτημα. Ἀτυχῶς ὅμως οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας οὐδὲν ἕτερον ἐζήτησαν, εἰμὴ νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν ὅτι ἔλαβον χώραν δωροδοκίαι, ἐνῷ δὲν ἦτο τοιοῦτον τὸ τεθὲν ζήτημα. Τὸ τεθὲν ζήτημα ἦτο νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας. Ὁ κ. Κοντογούρης εἶπεν ὅτι στηρίζει τὴν πεποίθησίν του ἐπὶ τῶν καταθέσεων τοῦ Νομάρχου. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω δι’ ὀλίγων τί λέγει ὁ Νομάρχης. Ὁ Νομάρχης λέγει ὅτι: (ἀναγινώσκει): «Ἐκ μέρους ἀμφοτέρων τῶν συνδυασμῶν ἐγένετο χρῆσις χρήματος, κυρίως ὑπὸ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐν μικροτέρῳ βαθμῷ καὶ ὑπὸ τοῦ ἀντιθέτου». Ἔλεγε δὲ ὁ Νομάρχης εἰς ἐρώτησίν μου ἂν αἱ γενόμεναι δωροδοκίαι ἐπηρέασαν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὅλης ἐκλογῆς, ὅτι, κατὰ τὴν κρίσιν του, ἐὰν οἱ Καραπανικοὶ ἐξώδευον τὰ ποσά, ἅτινα ἔφερεν ἡ φήμη ὅτι ἐξώδευσαν, τότε βεβαίως οὐδεὶς ἐκ τῶν τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ θὰ ἐπετύγχανεν». Εἶναι δὲ βέβαιος ὁ κ. Νομάρχης ὅτι, ἂν οἱ Καραπᾶνοι ἤθελον ἐξοδεύσει μόνον 40.000 δραχμῶν, οὐδεὶς ἐκ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ θὰ ἐπετύγχανε. Τώρα, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ ἴδητε τί λέγει καὶ ὁ Παναγιωτόπουλος, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ ἀνώτερος στρατιωτικὸς ἐπόπτης, ἰδού (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία μοὶ ὑπέπεσε, λέγει οὗτος, ἐνέργεια τείνουσα πρὸς ἐξαγορὰν τῶν ψήφων τῶν Ἀρταίων πολιτῶν. Διὰ δὲ τὸν ὑπὸ τοῦ κ. Βασιλείου κατασχεθέντα κατάλογον ἀπήντησεν εἰς ἐρώτησίν μου, ὅτι ὁ ἀνωτέρω κ. ἀνθυπομοίραρχος δὲν εἶχε πεποίθησιν ὅτι ὁ κατασχεθεὶς κατάλογος ἀφορᾷ δωροδοκίαν. Ὥστε οἱ δύο ἀνώτεροι αὐτὰ καταθέτουσι. Τώρα ἡ μόνη κατηγορία κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ κατηγορία τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται κατ’ οὐδὲν νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, καὶ τοῦτο, διότι ὁ ἀνθυπομοίραρχος εἶναι ἄξιος καταγγελίας, καὶ ὀφείλω νὰ τὸν καταγγείλω καὶ ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἐμερολήπτει καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀκόμη. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας ὅτι οἱ ἰατροὶ Πρίντζος καὶ Κομπορόζος οὐδεμίαν εἶχον δύναμιν, ἀλλά, καθὼς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας, γνωρίζετε πάντες ποίαν δύναμιν ἔχουσιν οἱ ἰατροί, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ πτωχοῦ τόπου, ὡς εἶναι ἡ Ἄρτα. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, διότι νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἐξιστόρησε τὰ γεγονότα ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας.

§349Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι ἡ δωροδοκία ἐγένετο, διότι ὁ κυριώτερος ὑποστηρικτὴς τῶν δύο Βουλευτῶν, ὧν ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις ἢ ἡ ἐπικύρωσις τῶν ἐκλογῶν, ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. συνάδελφος, ἐδέχθη ὅτι ἡ δωροδοκία ἐγένετο, καὶ μόνον ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι ἡ δωροδοκία ἐκείνη ἦτο ἀσήμαντος. Καταστρέφων μάλιστα τὸν λόγον ἠθέλησε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ἡ δωροδοκία, ἐὰν ἐγένετο, γίνεται πάντοτε, καὶ ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ παρὰ μόνον ἄφεσις ἁμαρτιῶν.

§350Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ ἐξόδων πολιτικῶν, οὐχὶ δὲ περὶ δωροδοκίας.

§351Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. συνάδελφος παρεδέχθη ὅτι ἐπηρεάσθησαν 120–150 ψῆφοι, καὶ ἐπηρεάσθησαν ἐκ δωροδοκιῶν ἢ ἐκ γευμάτων. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν· ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. συνάδελφος εἶναι παρὼν καὶ δύναται νὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσῃ. Μὲ ὅλον δὲ τὸ προοίμιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν, ὅτι δὲν εἶναι κάτοχος τοῦ λόγου, ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι πολὺ κάτοχος τοῦ λόγου, καὶ ὁ κ. Καραπᾶνος δὲν θὰ εὕρισκε καλλίτερον αὐτοῦ συνήγορον. Μόνον δὲν εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ δίκαιον, διότι, ἐὰν εἶχε καὶ μέρος τοῦ δικαίου ὑπὲρ αὐτοῦ, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐγκύρως. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον καὶ οἱ συνήγοροι δέχονται ὅτι ἡ δωροδοκία ἔλαβε χώραν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ προβῇ εἰς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Εἶναι γνωστὸν πόσον εἶναι δύσκολον νὰ ἀποδειχθῇ ἂν μία δωροδοκία ἔλαβε χώραν. Ἐὰν ἀποδεικνύηται ὅτι ἐγένετο δωροδοκία διὰ μίαν ψῆφον, πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἐγένετο καὶ διὰ 10 καὶ δι’ 100. Ἡ δωροδοκία δὲ εἶναι ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τιμωρῆται μετὰ πάσης αὐστηρότητος, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρηθῇ δι’ ἄλλης τιμωρίας, διότι ἡ Δικαιοσύνη δὲν τιμωρεῖ τοὺς δωροδοκοῦντας. Ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι ἤρκεσεν ἡ χορηγία ἑνὸς σιγάρου εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι ἐκεῖ δικάζουσι δικασταί, εὐτυχῶς διὰ τὸν τόπον, καὶ οὐχὶ ὅπως ἐδῶ, ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ὁ ἐκ Κεφαλληνίας κ. συνάδελφος ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ τὴν μὴ ὕπαρξιν δωροδοκίας ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο, ὅτι ἐδίδοντο τρεῖς ἢ τέσσαρες δραχμαί. Ἔχομεν καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν ὅτι ἐδίδοντο καὶ 40 δραχμαί, ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Καραπᾶνος εἶχε διάφορον τιμολόγιον διὰ τοὺς ἀλλοθρήσκους, ἀλλὰ τοῦτο χαρακτηρίζει τὴν σκληρότητά του.

§352ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοὺς ἄλλαξε τὴν πίστι ὅμως.

§353Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ Ἰσραηλῖται ὅμως τὸν ἐξεδικήθησαν ὅσον ἠδυνήθησαν λαβόντες ὀπίσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οὗτοι εἶχον λάβει. Κύριοι, ἡ δωροδοκία δὲν ἔχει κάμει προόδους εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐν τούτοις ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ τὸ χειρότερον ἔγκλημα. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐνώπιον τῶν ὀμμάτων τῆς Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς καὶ ἐνώπιον τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐτελοῦντο ἐγκλήματα εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἐνθυμεῖσθε πάντες ὅτι τὰ δύο ἀντίπαλα κόμματα ὥρκιζον εἰς τὸν Ἅγιον Νικόλαον καὶ τὴν Ἁγίαν Βαρβάραν τοὺς δωροδοκουμένους καὶ ἡ Δικαιοσύνη, καὶ ἡ Ἀστυνομία ἔβλεπον μετ’ ἀπαθείας τὰ τελούμενα, ἐν ᾧ ἐξ ἄλλου ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐπεκύρωνε τὰς ἐκλογάς. Καὶ ποῖος ἐπλήρωνε τὰ ἔξοδα τῆς τοιαύτης διαφθορᾶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Τὸ Λιμενικὸν καὶ τὸ Δημοτικὸν Ταμεῖον. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἰσχυροὶ τοῦ Πειραιῶς διασπάθησαν τὸ δημοτικὸν χρῆμα, καὶ γνωρίζομεν ὅτι τὰ ἑκατομμύρια τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου δὲν διετέθησαν παρὰ μόνον καὶ μόνον ὅπως καλύψωσι τὰς δαπάνας τῆς δωροδοκίας. Καὶ γνωρίζομεν ποῖαι δωροδοκίαι ἔλαβον χώραν εἰς τὴν Σῦρον, ἀλλὰ δὲν εὑρέθησαν Βουλαὶ τότε νὰ πατάξωσι τὸ φοβερὸν αὐτὸ ἔγκλημα. Ἐὰν λοιπὸν νομίζωμεν ὅτι ἔχομεν ἀνόρθωσιν, ἀκριβῶς ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν, διότι δὲν βλέπω ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῆς τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Βουλῶν, τὰς ὁποίας ἤλθομεν νὰ καταδικάσωμεν. Ἐπεκυρώσαμεν ἐκλογὰς ἀνηλίκων, ἐμιμήθημεν αὐτὰς καθ’ ὅλα καὶ φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ἐμιμήθημεν αὐτὰς εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐκλογῶν, θὰ μιμηθῶμεν αὐτὰς καὶ εἰς ὅλας τὰς πράξεις των.

§354ΝΙΚ. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω, ἐκ καθήκοντος, κατόπιν τῶν ὅσα ἤκουσα λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Κεφαλληνίας καὶ ἐν τέλει ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κερκύρας. Ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς Κεφαλληνίας περὶ Βελεντζικοῦ διὰ μακρῶν, χωρὶς βεβαίως ἐγώ, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ δώσω εἰς αὐτὸν ἀφορμήν, διότι ἐκ πρώτης στιγμῆς ἐδήλωσα ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Βελεντζικοῦ τὸ θεωρῶ ὄχι ἄνευ οὐδεμιᾶς σημασίας, ἀλλ’ ὡς μὴ ἄξιον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἐμὲ ὡς ἐπιχείρημα. Κατόπιν ὡμίλησε καὶ περὶ ἄλλων δῆθεν βεβαιώσεων ὑφ’ ἡμῶν περὶ δωροδοκίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶπον, καθόσον ἐπανειλημμένως ἐδήλωσα ὅτι τὰ ζητήματα τῶν ἁπλῶν φημῶν δὲν τὰ ἐθεώρησα ἄξια νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐγέννησεν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, εἶναι ἡ περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα κατέθεσαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, γνωμοδότησις ἀπὸ μέρους τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, γνωμοδότησις, τὴν ὁποίαν λίαν ἐπιμελῶς ἀπέφυγον νὰ κάμω ἐγώ, καὶ τὴν ἀπέφυγον ὄχι ἁπλῶς ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα φέρουσιν. Ἐὰν ἐπεκαλέσθην καὶ ἐγὼ τὴν μαρτυρίαν πάντων τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθην ἐκ καθήκοντος μόνον, οὐχὶ δ’ ἐκ τῆς πεποιθήσεως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ τις εἰς πάσας ἐξ αὐτῶν. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ μομφὴν ἐμμέσως κατὰ τῆς εὐσυνειδησίας τοῦ ἀστυνόμου κ. Βασιλείου, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ ἀστυνόμος κ. Βασιλείου εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς· εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς συνεργασίας τῶν ἀρίστων δικαστικῶν ἀρχῶν τῆς Ἄρτης συνετέλεσεν εἰς τὴν παγίωσιν τῆς δημοσίας τάξεως εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην· εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος βοηθῶν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀρίστου τελώνου Ἄρτης, διὰ τῆς πραγματικῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου — καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο —, προήγαγεν οὐσιωδέστατα τὰς εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Ἄρτης· εἶναι ἐκεῖνος περὶ τῆς ἐντιμότητος καὶ ἀκεραιότητος τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀνεκρίναμεν, ἢ ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ὡμιλήσαμεν ἐν Ἄρτῃ, ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ τι. Ἀνέφερεν ὡς βαρυσήμαντον τὴν κατάθεσιν τίνων; Τοῦ φρουράρχου κ. Πανογιαννοπούλου καὶ τοῦ ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγώ, ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ κ. Φρουράρχου προκύπτει ὅτι ὁ Φρούραρχος οὐδὲ γνῶσιν κἆν εἶχε τῆς κατασχέσεως τοῦ ἐγγράφου ἐκ μέρους τοῦ ἀστυνόμου, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐβόα περὶ ταύτης ὁλόκληρος ἡ Ἄρτα, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξαχθεισῶν συζητήσεων ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγνώριζεν ὅτι ἐντὸς παντοπωλείου τινὸς κατεσχέθη σημείωμά τι, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἀνακρίσεις περὶ ἐκείνης διεξήχθησαν, ὁ κ. Φρούραρχος οὐδὲ γνῶσιν κἆν περὶ τῆς κατασχέσεως εἶχε! Δὲν ἀποδίδω καμμίαν μομφήν, διότι δὲν ἁρμόζει τοῦτο, ἀλλὰ βεβαίως ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως δικαίως σταθμίσῃ τὰ πράγματα καὶ θεωρήσῃ, ἂν μή τι ἄλλο, ὅτι ἡ κατάθεσις τοῦ κ. Φρουράρχου εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ μᾶς διαφωτίσῃ. Τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐν τῷ ἀνωτέρῳ στρατιωτικῷ ἐπόπτῃ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν κατηγγέλθη εἰς αὐτὸν ὅτι λοχίας τις τοῦ εὐζωνικοῦ περιφερόμενος εἰς τὴν ἀγορὰν Ἄρτης περισυλλέγει πολίτας καὶ τοὺς ὁδηγεῖ εἰς τὸ γραφεῖον Καραπάνου πρὸς ἐξαγορὰν τῶν ψήφων των, καίτοι συνέλαβε τὸν λοχίαν καὶ τὸν ἐτιμώρησεν, αὐτὸς οὗτος εἰς τὴν κατάθεσίν του οὐδεμίαν μνείαν περὶ τούτου ποιεῖται. Καὶ πάλιν δὲν ἀποδίδω μομφήν, ἀλλὰ καὶ πάλιν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάθεσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἐπόπτου, δεδομένου ὄντος ὅτι, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἐγένετο ἢ ὄχι δωροδοκία, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει ὅτι προσάγονται καταθέσεις τινές, αἱ ὁποῖαι λέγουσιν ὅτι «δὲν γνωρίζομεν ἂν ἐγένετο δωροδοκία», διότι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἔγινε δωροδοκία. Ὅλοι οἱ ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς ὁμιλοῦντες καὶ οἱ ἐνεργοῦντες ὑπὲρ αὐτῆς τοῦτο μόνον δύνανται νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν γνωρίζομεν ἂν ἐγένετο δωροδοκία. Οὐδέποτε δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν ὅτι δὲν ἐγένετο δωροδοκία, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκύψῃ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν αἱ ἀποδείξεις περὶ τῆς γενομένης δωροδοκίας δὲν φανῶσιν ἐπαρκεῖς, ἢ δὲν ἀποδειχθῶσιν ὡς τοιαῦται. Διὰ τοῦτο ἤθελον ἐκ δευτέρου παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της μόνον ἐπὶ τῶν καταθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, μόνον ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπάρχουσι παραπεμπτικὰ βουλεύματα, βουλεύματα ἐναντίον τῶν ὁποίων οὐδὲν ἐνήργησαν, ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ κατάσχεσις τοῦ σημειώματος ἐκείνου ἐγένετο κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μόνον μωροὺς δύναται νὰ ἐξαπατήσῃ, περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς γενομένης πληρωμῆς, ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἰδίοις ὄμμασιν εἶδον τὴν οἰκογενειακὴν ἐκείνην σκηνήν, καθ’ ἣν ὁ Ἰσραηλίτης κρατῶν εἰς χεῖρας τεσσαράκοντα δραχμὰς ἐξύβρισε χυδαίως τὸν πατέρα του, διότι δὲν μετέβη εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ δημάρχου πρὸς παραλαβὴν καὶ ἑτέρων ἀκόμη δέκα δραχμῶν, μαρτυρίας τὰς ὁποίας ἀξιωματικοὶ ἀξιότιμοι, ὡς ὁ Βαρζόκας, ὡς ὁ Λακκιώτης, ὡς ὁ Βασιλείου καὶ ἄλλοι, κατέθηκαν. Καὶ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τῆς σοφιστείας, ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεζητήθη νὰ μειωθῇ ἡ ἀξιοπιστία καὶ εἰλικρίνεια τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι περιελθόντες λόγῳ ὑπηρεσίας τὸν νομὸν Ἄρτης συνήντησαν πληθυσμοὺς ὁλοκλήρους ὁμολογοῦντας ὅτι ἔλαβον χρήματα. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῖ τις ὅτι ὁ περιοδεύων εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης πρὸς ἐκτέλεσιν εἰδικῆς ὑπηρεσίας, πρὸς κατάταξιν ζώων ἢ πρὸς ἄλλην ὑπηρεσίαν, καὶ διημερεύων καὶ διανυκτερεύων εἰς πανδοχεῖα, ὁ ἐρχόμενος εἰς ἐπικοινωνίαν πρὸς ὅλους, λόγῳ τῆς φύσεως τῆς ἐργασίας, ὁ συνομιλῶν πρὸς τοὺς χωρικοὺς κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἀναπαύσεως εἰς τὰ πανδοχεῖα καὶ τὰ χάνια καὶ τὰ χωρία ὅτι ὁ οὕτω κινούμενος ἀξιωματικὸς δὲν ἔπρεπε νὰ ἀντιληφθῇ ὅσα κατ’ ἀνάγκην ἤκουσεν; Ἀπηγορεύετο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς νὰ ἀντιληφθῶσι καὶ ν’ ἀκούσωσιν, ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν, ὅτι ἐκλογεῖς ἔλαβον χρήματα ἢ ὅτι ἄλλοι ἐδωροδόκησαν καὶ ἀπηγορεύετο νὰ μεταφέρωσι τὴν ἐντύπωσιν αὐτῶν, τὴν πλέον ἢ σημαντικήν, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία μετέβη εἰς Ἄρταν καὶ ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων; Εἶναι λοιπὸν ἐκπληκτικὸν φαινόμενον, ἂν ἀξιωματικός, περιοδεύων, ἀντελήφθη τὰ γενόμενα προσελθὼν εἰς τὰ χωρία καὶ πλησιάσας τοὺς χωρικούς; Χωρὶς νὰ ἔχῃ οὗτος ἄμεσον ἐνδιαφέρον, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέγετο δημοσίᾳ, καὶ καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ἦτο ἡ βεβαίωσις ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία; Ἡ βεβαίωσις αὕτη οὐδαμῶς δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ. Παρακαλῶ δὲ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω καὶ ἑτέραν ἔκπληξιν διὰ τὴν ἀκριβολογίαν, ἥτις ἀπεδόθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Νομάρχου, καὶ διὰ τὴν προσπάθειαν ὅπως ἀποδοθῇ εἰς αὐτὴν ὄχι πλέον ἁπλῶς ἡ σημασία, τῆς ὁποίας ἄλλως δικαιοῦται ν’ ἀπολαμβάνῃ, ἀλλὰ νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὴν μαθηματικὴ ἀκριβολογία, ὡς ἐὰν ὁ Νομάρχης εἶναι ὂν ἀλάνθαστον, καὶ προεῖδε τὰ πάντα, πρὸ τεσσάρων μηνῶν διαμένων ἐκεῖ καὶ δηλώσας, ὡς δηλοῖ καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι 100–150 ψηφοφόρους ἐπηρέασε πιθανῶς ὁ κ. Καραπᾶνος. Εἶναι δυνατόν, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, νὰ πιστευθῇ ὅτι μόνον 150 ψηφοφόρους ἀπέσπασε χρηματικῶς ὁ κύριος Καραπᾶνος καὶ ὅτι οἱ λεγόμενοι 100–150 δὲν εἶναι 200 ἢ 300; Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Νομάρχης ἐξετίμησεν εἰς 150 τοὺς ἐπηρεασθέντας, σημαίνει ὅτι πράγματι 150 μόνον εἶναι; Τοῦτο τὸ γεγονὸς ἔχει σημασίαν, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐγένετο δωροδοκία καὶ ὅτι αὕτη ἐπέδρασεν. Εἶναι δ’ ἐντελῶς ἀδιάφορον κατὰ πόσον ἐπέδρασεν. Ἀρκεῖ ὅτι ἀπεδείχθη ὅτι ἐγένετο δωροδοκία. Τούτου μὴ ἀμφισβητουμένου καὶ ἀφοῦ ὁ Νομάρχης καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρχαὶ βεβαιοῦσιν ὅτι ἐγένετο πράγματι δωροδοκία, ἂς ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τοῦτο, καὶ τότε, ἀπὸ τοῦ σημείου, καθ’ ὃ ἡ συνείδησις ἡμῶν θέλει πιστεύσει εἰς τὸ γεγονὸς τοῦ ἀδικήματος, δὲν ἀπέχει βεβαίως πολὺ ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν παρ’ ὑμῶν.

§355Σ. ΣΙΜΟΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω, Κύριοι, τὴν Βουλήν, διότι εἰμὶ ἐγὼ ὁ δοὺς τὴν ἀφορμὴν εἰς τὴν ψῆφον, ἥτις ἀπέστειλε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν Ἄρταν· ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, ἀλλὰ μεταβῆτε ἐκεῖ νὰ ἐξετάσητε κατὰ πόσον ἡ δωροδοκία ἐπέδρασεν ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους τοῦ συνδυασμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ μεταβᾶσα καὶ ἐξετάσασα ἔφερε τὸ πόρισμα αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ δικαίως καὶ εὐλόγως παρεξέκλινέ πως τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε· δὲν ἐξήτασε μόνον κατὰ πόσον ἐπηρέασεν, ἀλλὰ ἂν καὶ ἐγένετο ἢ οὐ δωροδοκία ἐν Ἄρτῃ, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ δι’ ἐμὲ πλέον πειστικὰ ὅτι δωροδοκία ἔλαβε χώραν. Αἱ ἀντιρρήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν ἀποτελούντων τὴν μειονοψηφίαν περὶ τοῦ ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν δωροδοκία, δυστυχῶς δὲν ὑπῆρξαν πειστικαί. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναλύσω μίαν πρὸς μίαν τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας, καὶ νὰ ἀποδείξω ταύτας ἀνακριβεῖς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν· ὀλίγα τινὰ γενικὰ σημεῖα εἶναι ἱκανά, ἀναιρούμενα, νὰ πείσωσιν, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι πράγματι ἀναμφισβήτητος. Ὡμίλησαν οἱ συνάδελφοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν μειονοψηφίαν, ὅτι: δωροδοκία λέγεται ἡ διὰ τριῶν καὶ δύο καὶ τεσσάρων δραχμῶν ἐπίδρασις ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ ἠμέλησαν νὰ ζητήσωσι τὰς δικογραφίας τῶν βουλευμάτων, διὰ νὰ ἴδωσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς καὶ δύο καὶ τριῶν δραχμῶν· ἐπρόκειτο, ὡς εἶπον τότε, κατὰ πρῶτον ἐνιστάμενος κατὰ τῆς ἐκλογῆς, περὶ διδασκάλων, κατὰ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν βουλεύματα, διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἐφωράθησαν διανέμοντες εἰκοσιπεντάδραχμα, καὶ ὄχι δίδραχμα. Ἀλλὰ περὶ τῶν βουλευμάτων ἐκείνων οὐδεὶς ἐγένετο λόγος. Ἐὰν τὰ βουλεύματα ταῦτα ἐξετασθῶσι, θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι παραπέμπονται ἄνθρωποι γνωστοὶ ἐν τῷ νομῷ. Δὲν πρόκειται περὶ τυχαίων ἢ ἀγωγιατῶν. Καὶ τότε ἐλέχθη, ὅτι τὰ βουλεύματα δὲν εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι εἶναι καὶ ἔνοχοι. Καὶ ἐν τούτοις εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τὰ πλειότερα τῶν βουλευμάτων δὲν ἀνεκόπησαν, καὶ διεβεβαιώθη ἡ γνησιότης τοῦ καταλόγου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατεσχέθη ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας Ἄρτης. Κύριοι· ἐξητάσθη μονομερῶς τὸ ζήτημα τοῦ ἀστυνόμου, τοῦ δυστυχοῦς ἐκείνου ἀνθρώπου, διότι ἤμην αὐτόπτης μάρτυς, ὅτε, ἐντὸς τοῦ ξενοδοχείου τὴν μεσημβρίαν παρακαθήμενος μετὰ τοῦ προέδρου τοῦ Δικαστηρίου, μετὰ τοῦ εἰσαγγελέως, μετὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, μετ’ ἀξιωματικῶν, προσῆλθε πολίτης τις, καὶ εἶπε: Κύριοι, τί κάθεσθε; Μοιράζουν χρήματα εἰς τὸ δεῖνα οἰνοπωλεῖον πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς. Καὶ δὲν ἦτο παροῦσα ἡ ἀστυνομία, δὲν ἦτο κανείς· ἐδέησε νὰ μεταβῶσι πολῖται, νὰ εὕρωσι τὸν ἀστυνόμον, τὸν ὁποῖον εὗρον πρὸ τοῦ ξενοδοχείου, καὶ τὸν ὑπεχρέωσαν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ κατάσχῃ τὰ ποσά. Σημειώσατε δέ, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἐμεσολάβησε καὶ τόσος χρόνος, ὅσος ἀπητεῖτο, διὰ νὰ ἀποκρυβῶσι τὰ σώματα τοῦ ἐγκλήματος. Κατὰ τὴν γενομένην δὲ ἀνάκρισιν, τί ἀπεδείχθη; ὅτι δὲν ἦσαν οὗτοι ἀγωγιᾶται. Μᾶς εἶπε δὲ ὁ κ. Ῥαφτόπουλος, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀγωγιατῶν παραχειμαζόντων ἐπαρχιωτῶν. Ἀλλὰ δὲν παραχειμάζει, Κύριοι, κανεὶς ἀγωγιάτης ἐν Ἄρτῃ. Οἱ ἐκ Πραμάντων παραχειμάζουσιν εἰς τὴν Βόνιτσαν· οὐδεὶς δὲ μετέβη εἰς τὰ Πράμαντα. Εἴθε νὰ μετέβαινον εἰς τὰ Πράμαντα, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ ὁ Καραπᾶνος ἔχει διαφοράς, διότι εὑρίσκεται εἰς δίκας διαφόρους μετὰ τῶν κατοίκων. Καὶ δὲν μᾶς ἐξήγησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας, πῶς ἐξηγεῖται ὅτι εὑρίσκοντο ἐν Ἄρτῃ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον, δὲν παραχειμάζουσι; Καὶ δὲν μᾶς ἐξήγησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς μειονοψηφίας, πῶς κατήρχοντο ἐκ τῶν ὀρέων, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ῥαφτόπουλος, ἐξ ἀποστάσεως 15–20 ὡρῶν εἰς τὴν Ἄρταν, καὶ ἐπέστρεφον οὐχὶ μὲ κενὰς τὰς χεῖρας; Καὶ ἐρωτῶ: ὅταν εἷς ἐπαρχιώτης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπόχρεος ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας νὰ δαπανᾷ μόνον διὰ τὰ μέσα συγκοινωνίας 10– 15–20 δραχμάς, νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστρέψῃ μόνον μὲ ἓν δίδραχμον εἰς τὴν ἐπαρχίαν του; Εἶναι ὕβρις, Κύριοι, πρὸς τὴν νοημοσύνην τῆς Βουλῆς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν δωροδοκία. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ λέξις περὶ τούτου. Ὀρθῶς εἶπεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν πρώτην αὑτῆς ψηφοφορίαν, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἔρχεται ἤδη τὸ δεύτερον ἐρώτημα: κατὰ πόσον ἐπηρέασεν αὕτη; Ἐὰν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξετάσω τὸ ποσὸν τῆς ἐπιδράσεως, βεβαίως ὤφειλον νὰ ἐξαιρέσω τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν. Πρέπει τις νὰ εἶναι δίκαιος ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν πραγμάτων, διότι ἡ ἀντίληψίς μου, Κύριοι, εἶναι ὅτι ἀποπλανηθεὶς ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς ἐκ τῶν τάξεων τῶν ἰδικῶν του εἰς τὸ ἀντίπαλον στρατόπεδον ἠδικήθη· δὲν ἔλαβε τὰς ψήφους ὅλας τῶν Καραπανικῶν, ὅπως ἔλαβε καὶ πολλὰς ἐκ τῶν ψήφων τῶν ἡμετέρων καὶ οὕτως ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα. Οἱ κομματάρχαι, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος, δὲν μετέστησαν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ κ. Γαρουφαλλιᾶ, ἀλλὰ μετέστησαν, διότι εἶχον λόγους πολὺ εὐνοήτους, ἵνα μεταστῶσι πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον. Εἶναι δὲ οἱ κομματάρχαι, τοὺς ὁποίους ἐζήτουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐν τῇ πόλει τῆς Ἄρτης, ἀλλ’ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἕνεκα τοῦ καιροῦ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μεταβῶσι, διότι, ἂν μετέβαινον ἐκεῖ, τὰ πειστήρια θὰ ἦσαν καταφανέστατα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, Κύριοι, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἐπηρέασεν ἡ δωροδοκία, διότι ἡ δωροδοκία κατ’ ἐμὲ εἶναι στίγμα, καὶ ὡς τοιοῦτον δὲν πρέπει νὰ τὸ διαβαθμίσωμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἐπηρέασε τοῦτον ἢ ἐκεῖνον. Αἰσθάνομαι ὅμως ἀνακούφισιν, Κύριοι, ὅτι ἐν τῷ ἀγῶνι, τὸν ὁποῖον ἀπὸ τῆς 8ης Αὐγούστου διεξάγω κατὰ τοῦ στίγματος τῆς δωροδοκίας, ἴσως ἐν τῇ συνειδήσει πολλῶν παρουσιάσθην ὡς συκοφάντης. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ Βουλὴ ἀντελήφθη διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς ἀντιπροσώπων, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ συκοφαντίας, ἀλλὰ περὶ γεγονότων. Δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι, μετὰ τὰς ἀποδείξεις ταύτας, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἀμνηστεύσῃ τὸ ἔγκλημα. Εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὸ πράξῃ, ἂς βεβαιωθῇ ὅμως ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν τιμωροῦνται τοιαῦτα ἐγκλήματα, θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος βλέπει βραβευομένην τὴν ἀνηθικότητα, θέλει καταλύσει τοὺς νόμους καὶ θέλει ἱδρύσει τὸν Λύντσειον, προκειμένου νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκει ἐκ τῶν νομίμων αὐτοῦ ἀντιπροσώπων.

§356Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Πᾶς ζητῶν τὸν λόγον ἔχει δικαίωμα φυσικὰ νὰ ὁμιλήσῃ, ἐφ’ ὅσον καὶ διὰ δευτέραν φορὰν ζητεῖ τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ ἔπαθεν ἀπὸ ὑπερκόπωσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§358Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ εἷς ὑπαινιγμὸς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κεφαλληνίας μὲ ἔκαμεν, ὥστε νὰ ἐξέλθω τῆς φειδοῦς τοῦ χρόνου καὶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὁ κ. Ῥαφτόπουλος εἶπεν ὅτι ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ συνδιασκέψει, τὴν ὁποίαν τὰ τέσσαρα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐποιήσαντο ἔν τινι αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον πρῶτος καὶ ἐξέφρασα τὴν γνώμην περὶ Βελεντζικοῦ ὅτι δὲν εἶναι νὰ γίνεται λόγος. Ἐν τούτοις ἐν τῇ ἐκθέσει φέρονται ἐν ὁμοφωνίᾳ τὰ τρία μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἔχει ζωηρὰν τὴν ἀντίληψιν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει ζωηρὰν τὴν μνήμην, διότι ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· εἶπον μόνον περὶ Βελεντζικοῦ, ὅτι πιθανώτατα νὰ πρόκειται περὶ συμφωνίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καραπᾶνος ἀναγνωρίζων τὸ λάθος τὸ λογιστικὸν θὰ ὤφειλε νὰ ἐκπέσῃ τοῦ χρέους τῶν 38,000 δρ., καὶ περὶ δωροδοκίας ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι αὕτη ἔλαβε χώραν. Διέστρεψε λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος τοὺς λόγους μου, εἰπών, ὅτι περὶ Βελεντζικοῦ ἠγέρθη ἡ πεποίθησις παρ’ ἐμοί, ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν δωροδοκία. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν σημειοῦται ἐν τῇ ἐκθέσει, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐλέχθη καὶ δὲν ἐτονίσθη ἐκ μέρους τῶν κ. κ. συναδέλφων, εἶναι ὅτι τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον συνετελεῖτο καὶ συνετελέσθη ἐν Ἄρτῃ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, τὸ πρωτοφανὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰς πάντα ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου μέρους τῆς Ἑλλάδος μεταβαίνοντα ἐκεῖ προξενεῖ ἀληθῆ κατάπληξιν. Εὕρομεν, Κύριοι, ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠσθάνθησαν καμμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπωσι πρὸς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ ἐκλογικὸς κόσμος ἐκεῖ νὰ ἔχῃ ἰσχυροὺς ἀντιπάλους ὁ Καραπᾶνος, ὅπως εἶναι ὁ Σῖμος καὶ ὁ Γαρουφαλλιᾶς, διότι ὁ Καραπᾶνος θὰ τοὺς κυττάῃ περισσότερο ’ς τὰ μάτια. Αὐτὰ ἐλέγοντο ἀπροκαλύπτως, μαρτυροῦντα ἐντελῆ ἔλλειψιν πάσης ἰδέας τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς. Διττὸν λοιπὸν εἶναι τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν καθῆκον ἠθικοποιήσεως τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς ἕνα τῶν συναδέλφων, ἵνα παύσῃ νὰ γίνεται πρόξενος κακοῦ, νὰ διαφθείρῃ τὰς ἐκλογικὰς συνειδήσεις καὶ μὴ παρέχωμεν τὸ κακὸν παράδειγμα πρὸς ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τύχης.

§359Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Θεωρῶ ὅτι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ ἀκριβῶς ἡ Βουλή, εἶναι τὸ ζήτημα περὶ δωροδοκίας. Ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξαρτᾶται ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἡ ὁποία ἐργάζεται, καὶ σήμερον ἀντὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν τάξιν αὐτὴν ὑποστηρίζομεν τὴν πλουτοκρατίαν καὶ ζητοῦμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν δωροδοκίαν. Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ὑποκύψῃ εἰς τὴν πλουτοκρατίαν, πῶς εἶναι δυνατόν ποτε ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ἐπιβαρύνον τὰς τάξεις αὐτῆς; Βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ζητοῦσι νὰ ἀφαιρέσωσι τὸν ἄρτον τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐκπατρίσωσιν αὐτὸν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος.

§360ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα.

§361Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου ἄσχετα, διότι ἡμεῖς οἱ πρὸ πολλοῦ καθήμενοι εἰς τὰ ἑδώλια ταῦτα δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν ὑμᾶς ὅτι ἡ δοθεῖσα ψῆφος εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἦτο ψῆφος δωροδοκίας. Καὶ περὶ τούτου δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ ζητήσῃ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ βεβαιώσωσιν αὐτὴν ὅτι πραγματικῶς ἐν τῇ ἐκλογῇ Ἄρτης συνέβησαν δωροδοκίαι. Ἔχει τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα παρέσχον εἰς αὐτὴν ἀμερόληπτα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, δηλαδὴ ὁ στρατιωτικὸς ἐπόπτης, ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ὁ Νομάρχης, ὁ εἰσαγγελεύς. Αὐτὰ τὰ πρόσωπα ὡς ξένα καὶ ἄσχετα πρὸς τὸν τόπον δὲν δύνανται νὰ μεροληπτήσωσιν. (Ψίθυροι). Δύνασθε νὰ κατηγορῆτε τὸν Μονοκροῦσον ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν ἐπιστημονικὴν καὶ διαφεύγουσι διὰ τοῦτο ἀπὸ τὴν προσοχήν του μερικαὶ λέξεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι ὁ Μονοκροῦσος ἔχει συνείδησιν, ὁμιλεῖ ἐκ βάθους καρδίας καὶ πάντοτε ἀγωνίζεται πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ σύγκειται ἐξ ὅλων τῶν τάξεων, καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἕνεκα τούτου ἐπερίμενα, κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ διπλῇ Βουλῇ, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει αὐτὰς τὰς τάξεις, νὰ εὕρω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἀνακουφίσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι σήμερον αὐτὸς ὁ λαὸς οὐδεμίαν βλέπει ἀνακούφισιν. Καὶ ποία ἡ θέσις ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, ὅταν μεταβῶμεν μεθαύριον εἰς τὰς ἐπαρχίας μας; Τί θὰ εἴπωμεν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μας; Ἐπερίμενα, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Συντάγματος, νὰ θέσωμεν ὡς τὴν πρώτην καὶ θεμελιώδη διάταξιν αὐτοῦ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου ἐκ τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μόνη τροφὴ τοῦ ἐργάτου. Αὐτὴ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ πρώτη διάταξις τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ μὴ δύναται καμμία Κυβέρνησις καὶ καμμία Βουλὴ νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατὰ δεύτερον λόγον, κύριοι Βουλευταί, ἐπερίμενα νὰ ἐλαττώσωμεν διὰ νόμων τὴν φορολογίαν ἀπὸ ὅλα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης χάριν τῶν ἐργατικῶν καὶ γεωργικῶν τάξεων, διότι οἱ ἐργάται εἶναι αἱ μέλισσαι, αἱ ὁποῖαι γυρίζουσιν εἰς τὰ ἄνθη ὅλην τὴν ἡμέραν, διὰ νὰ φέρωσιν εἰς ἡμᾶς τοὺς κηφῆνας τροφήν, καὶ ἡμεῖς εἰς ἀμοιβὴν τούτου ζητοῦμεν νὰ πνίξωμεν αὐτὴν τὴν τάξιν. Ἀλλὰ, ὅταν ἐκλείψῃ ὁ ἐργάτης, θὰ ἐκλείψωμεν βεβαίως καὶ ἡμεῖς, διότι δὲν θὰ δυνάμεθα πλέον νὰ ζῶμεν καὶ νὰ κινώμεθα εἰς τὴν κοινωνίαν. Προστασίαν καὶ ὑποστήριξιν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ διὰ τοῦτο ἔχω πεποίθησιν εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ θελήσῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσι τὰς λαϊκὰς τάξεις, νὰ τὰ τροποποιήσῃ καταλλήλως.

§362ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκεῖ, κύριε Βουλευτά.

§363Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Δύο λέξεις ἔχω ἀκόμη νὰ προσθέσω, κύριοι Βουλευταί. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶμαι ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ λαοῦ, ἔχω καθῆκον, διότι ἔχω νὰ δώσω λόγον πρὸς τὸν ἐργατικὸν λαόν, ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, διότι οὐδεμίαν προστασίαν βλέπω μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ δίδωμεν πρὸς τὸν ἐργατικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸ καὶ μόνον νὰ συστήσω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι καθῆκον ἔχομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς ἐργατικὰς τάξεις, ἐλαττοῦντες τοὺς φόρους ἀπὸ ὅλα τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, καί, ὡς σᾶς εἶπον, νὰ θέσωμεν ὡς θεμελιώδη διάταξιν τὴν ἀφαίρεσιν παντὸς φόρου ἀπὸ τὸν ἄρτον τοῦ πτωχοῦ λαοῦ.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἡ ψηφοφορία θὰ γίνῃ κεχωρισμένη δι’ ἑκάτερον τῶν δύο.

§365Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χωριστὰ εἶναι καλλίτερα.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει πρότασις δι’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§367ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου νὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, νομίζω, ὅτι ἕνεκεν τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ αὕτη δι’ αὔριον.

§368ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§369ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἔχωμεν τὰ ἴδια αὔριον.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δά. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 4 μετὰ μεσημβρίαν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 καὶ 10′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).