1911.02.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32.

Τῆς 17ης Φεβρουαρίου 1911.

(Πέμπτη).

Προεδρία κ. Ν. Α. Στράτου.

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ.μ. παρόντων Βουλευτῶν 184, ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§2ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μετὰ πολλῆς ἀπορίας, κύριοι Βουλευταί, βλέπω εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι ἐψηφίσθη πρότασις τοῦ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας βουλευτοῦ κ. Ἰατρίδου, περὶ μὴ διενεργείας βουλευτικῶν ἐκλογῶν διαρκουσῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι, μολονότι παριστάμην ἐν τῇ αἰθούσῃ, δὲν ἀντελήφθην, ἂν ἐψηφίσθη τοιαύτη πρότασις. (Διαμαρτυρίαι). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι Βουλευταί, ἐξαιτοῦμαι νὰ διαγραφῇ τοῦτο τῶν Πρακτικῶν, διότι τὸ ψήφισμα εἶναι παντελῶς ἄκυρον, καθ’ ὅσον δὲν θίγει ἁπλῶς θεμελιώδη διάταξιν τοῦ πολιτεύματος, ἀλλ’ αὐτόχρημα ἀναστέλλει τὴν λειτουργίαν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι παντελῶς ἄκυρον, καὶ δὲν ἀπαλλάσσει οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τῆς εὐθύνης τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαί.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐψηφίσθη, ἐψηφίσθη.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ δύναται νὰ ἔχῃ διττὸν χαρακτῆρα. Ἐὰν ἀφορᾷ ἀνακρίβειαν περὶ τὴν διατύπωσιν τῶν Πρακτικῶν, εἶναι ἀνακριβὴς ἡ παρατήρησις, διότι ὅλη ἡ Βουλὴ ἀντελήφθη ὅτι ἐψηφίσθη. Βεβαιῶ δὲ συγχρόνως ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζετο τοῦτο, ὁ κ. Κουλουμβάκης δὲν εὑρίσκετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι προσέβλεψα εἰς τὰ θεωρούμενα καθίσματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ παρετήρησα ὅτι ἔλειπον κατὰ σύμπτωσιν τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὅλα τὰ κορυφαῖα τῆς ἀντιπολιτεύσεως μέλη. Ἐὰν ὁ κ. Κουλουμβάκης ὑποβάλῃ παρατήρησιν ὅτι ἀνεγράφη σκοπίμως τοῦτο, ἐνῷ δὲν ἐψηφίσθη, τότε εἶναι μομφὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω τὸν λόγον.

§5ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι.

§6ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ ψήφισμα δὲν ἐψηφίσθη κανονικῶς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε, ἂν ἐψηφίσθη κανονικῶς. Θὰ κάμητε παρατήρησιν ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν Πρακτικῶν. Πέρᾳ τούτου δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§8ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι τὰ ψηφίσματα καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, ἐὰν ζητηθῶσιν ὑφ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ νὰ γίνωνται εἶτα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, νὰ γίνηται ψηφοφορία.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Σᾶς τὸν ἀφαιρῶ. Εἶσθε ἐν ἀταξίᾳ. Ὁ κ. Κλάδης ἔχει τὸν λόγον.

§10ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀφαιρέσητε ἀπ’ ἐμοῦ τὸν λόγον. Ἂν εἶμαι ἐν ἀταξίᾳ, περὶ τούτου ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνάγονται εἰς αὐτήν.

§12Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα, ἐπειδὴ τὰ Πρακτικὰ ἀποτελοῦσι τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, ἤθελον παρακαλέσει νὰ γραφῇ, ὅτι ἔφερα ἔνστασιν ἀπαραδέκτου. Ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δήλωσις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Παρακαλῶ νὰ δώσητε σημείωσιν. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν; Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν: 1) Ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ δημοσίου φόρου Πατρῶν Θεοχάρης ζητεῖ, ὅπως μὴ χαρισθῇ ὁ φόρος εἰς δύο χοροὺς φιλαρμονικῆς. Τὸν λόγον ζητοῦσιν οἱ κ. κ. Δογάνης καὶ Φωτήλας. 2) Οἱ ἐκ Κορώνης μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσι τὴν διάλυσιν αὐτῆς. 3) Οἱ κάτοικοι Περθωρίου, Τριπόλεως, ζητοῦσι μείωσιν τοῦ δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων ὡς πενόμενοι· 4) Οἱ ἐκ Φιλιατρῶν μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσι διάλυσιν καὶ ἐκκαθάρισιν ταύτης. Ζητοῦσι τὸν λόγον οἱ κ. κ. Πατσουράκος, Ἀνδρέου καὶ Μιχαλέας. 5) Οἱ δημοδιδάσκαλοι Κορίνθου Χ. Παπανικολάου, Α. Σακελλαρίου, Ν. Πετρόπουλος, Εὐστ. Βασιλείου, Δ. Σπυρόπουλος, Χ. Νανόπουλος καὶ Γρ. Μπούργελας ζητοῦσι τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των ἀπὸ τοῦ ἔτους 1909, ἅτε προαχθέντες ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου καὶ μὴ λαβόντες αὔξησιν. Τὸν λόγον ζητεῖ ὁ κ. Χριστόπουλος. 6) Οἱ κατάδικοι Ῥίου ζητοῦσι βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν καὶ παῦσιν τῶν διοικούντων εὐνοουμένων καταδίκων. Ζητοῦσι τὸν λόγον οἱ κ. κ. Φωτήλας, Γκλαβᾶς, Δογάνης, Σουλτάνης, Ἀγαπητός, Λαμπρακάκης, Ποῦλος καὶ Μιχαλακόπουλος. 7) Ὁ Α. Ἀδαμίδης Βορρές, Ἠπειρομακεδών, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου Ἀθηνῶν· 8) Ὁ Ἠπειρομακεδών πεζοπόρος Ἀν. Ἀδαμίδης ζητεῖ ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Χαιρωνείας–Ἀραχώβης· 9) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Καρδίτσης ἐκφράζει τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων· 10) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Πατρῶν ἐκφράζει τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων· 15) Ὁ βουλευτὴς κ. Μεϊτάνης ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος, ἥτις παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπήν. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Κύριοι· σήμερον ἔχομεν δύο Ἡμερησίας Διατάξεις. Μίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἥτις, κατὰ τὸν Κανονισμόν, προηγεῖται, καὶ ἑτέραν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν συγκατένευε, δι’ ἀποφάσεώς της νὰ προτάξῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἵνα ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον «περὶ δωδεκατημορίων», τὸ «περὶ ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων» καὶ τὰς «πιστώσεις», αἵτινες εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ κατόπιν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ ἐλέγχου. Δέχεται ἡ Βουλή;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ὑποβολὴν νομοσχεδίων.

§16ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας». Ἐκρίθη δίκαιον ἕνεκα τῆς κρατησάσης δυσπραγίας νὰ δοθῇ παράτασις τις εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ἀστικῶν φόρων τῆς χρήσεως 1910 ὡς καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ἀγροτικῶν φόρων. Δίδεται προθεσμία διὰ τοὺς μὲν ἀστικοὺς φόρους μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου 1911, ἀναστελλομένου τοῦ νόμου περὶ καταβολῆς προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας, διὰ δὲ τοὺς ἀγροτικοὺς μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Αὐγούστου τοῦ ἔτους τούτου ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας. Πλὴν τούτων, διὰ τὴν πόλιν τῶν Τρικκάλων τῆς Θεσσαλίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ, ἕνεκα τῆς πλημμύρας τοῦ Ληθαίου ποταμοῦ, οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι τῶν οἰκοδομῶν συνετάγησαν ἐκ νέου, ὥστε μόλις ἐφέτος βεβαιοῦται ὁ φόρος τεσσάρων παρελθουσῶν χρήσεων, διὰ τὴν πόλιν, λέγω, τῶν Τρικκάλων δίδεται προθεσμία καταβολῆς τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν τῶν ἐτῶν 1907 μέχρι τοῦ 1910, ὥστε ὁ φόρος τῆς χρήσεως τοῦ 1910 νὰ πληρωθῇ μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τοῦ 1911, ὁ τῆς τοῦ 1909 μέχρι τέλους Ἰουνίου τοῦ 1912, ὁ τῆς τοῦ 1908 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1912, καὶ τῆς τοῦ 1907 μέχρι τέλους Ἰουλίου τοῦ 1913. Ἐλπίζω ὅτι οὕτως οἱ φορολογούμενοι θὰ δυνηθῶσι νὰ καταβάλωσι τὰ χρέη των ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τούτων, αἵτινες τάσσονται. Πλὴν τούτου ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων», τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, τροπολογίαν ἀναφερομένην εἰς τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἔπαθον ἐκ σεισμῶν. Ἀπαλλάσσονται οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τούτων, οἵτινες ἔπαθον ἀπὸ τοὺς σεισμούς, τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων αἱ οἰκοδομαὶ ἔπαθον σπουδαίας βλάβας· δίδεται δὲ προθεσμία μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1911 εἰς ὅλους τοὺς λοιποὺς φορολογουμένους τῶν χωρίων τούτων πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, περιβολίων, ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Ἔχω δὲ τελευταῖον καὶ νομοσχέδιον «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΙΔʹ τῆς 4 Ἰουνίου 1910 περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως», ὅπερ σχετίζεται πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως τὰ ὑποβληθέντα τὴν ἑσπέραν ταύτην νομοσχέδια προταχθῶσιν, ἀναγραφῶσι καὶ ψηφισθῶσιν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τώρα θὰ προχωρήσωμεν κανονικῶς κατὰ σειρὰν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911, μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων αὐτοῦ τῆς ῥηθείσης χρήσεως, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπαγομένων κληροδοτημάτων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, τοῦ Λαχείου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν, τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου καὶ τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου τῆς ἰδίας χρήσεως, μέχρι τῆς ψηφίσεως τῶν ὑποβληθέντων περὶ αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν διὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον ἐ. ἔ. ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν διὰ τοὺς αὐτοὺς μῆνας ἐξόδων τῶν ὡς εἴρηται εἰδικῶν προϋπολογισμῶν».

§20Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἵνα προστεθῇ καὶ ὁ μὴν Μάρτιος. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχει δήλωσις τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ αὐξήσεως τοῦ Κεφαλαίου Αʹ, ἄρθρου 1, τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, διότι προστίθεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἡ θέσις τοῦ Τμηματάρχου βʹ τάξεως τῆς στατιστικῆς διὰ δεκάμηνον, ἤτοι τὸ κεφάλαιον τοῦτο αὐξάνει κατὰ 87,020 δραχμάς. Κατὰ συνέπειαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλει ψηφισθῆ συμφώνως πρὸς τὴν δήλωσιν ταύτην καὶ συμφώνως πρὸς τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ προσθήκης καὶ τοῦ μηνὸς Μαρτίου. (Ἰδὲ τροπολογίαν ἐν Παραρτήματι Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς) (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1910 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς εἰσπράξεως τῶν καθυστερουμένων ἐκ τῶν φόρων τούτων ἐπὶ ἐκπτώσει». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§22Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἐκτὸς τῶν ὑποβεβλημένων αἰτήσεων, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑποβληθησομένων ἐντὸς τριῶν μηνῶν τοὐλάχιστον».

§23Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι καὶ τῶν ὑποβληθησομένων «ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§24Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ 1907 εἶχε ψηφισθῆ ὅμοιος νόμος. Τότε δέ, ἐνῷ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων ὅλα τὰ προϊόντα εἶχον καταστραφῆ, ἐν τούτοις αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαί, ἐν συναυλίᾳ μετὰ τῶν ἐπαρχιακῶν τοιούτων δὲν ἐνέκριναν τὰς καταστροφὰς βεβαιωθείσας διὰ ψηφισμάτων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τροπαίων, καὶ συνεπῶς οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Παρακαλῶ ἐν τῷ ψηφιζομένῳ ἄρθρῳ νὰ προστεθῇ διάταξίς τις, ὅπως αἱ ἀποφάσεις τῶν ἑκασταχοῦ ἐπαρχιακῶν ἐπιτροπῶν δημοσιεύωνται διά τινος ἀρχῆς ἐν τῷ δήμῳ, ὅπως οὕτως οἱ φορολογούμενοι ἢ οἱ δικαιούμενοι Δημοτικοὶ Σύμβουλοι δι’ αἰτήσεως κλπ. ἐκκαλῶσι ταύτας καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐξετάζωνται αὗται καὶ ὑπὸ ἄλλης Ἐπιτροπῆς. Καὶ τοῦτο, διότι ὑπάρχει κακὸν προηγούμενον κατὰ τὰ διαλειφθέντα ἔτη, ὅτε, ὡς εἶπον, τὰ προϊόντα τοῦ δήμου Τροπαίων, ἰδίως κατὰ τὸ ἔτος 1907, τελείως κατεστράφησαν, ἄχυρα δὲ καὶ ἅπασαν τὴν τροφὴν τῶν ζώων των οἱ κάτοικοι μετέφερον ἐξ Ἠλείας καὶ Ἄργους, αἱ δὲ ἀρχαὶ πηδαλιουχούμεναι ὑπὸ τῶν τότε ἰσχυόντων ὑπήκουσαν εἰς τὰ κελεύσματα τοῦ κόμματος καὶ οὐχὶ τὴν ἐπιτακτικότητα τοῦ καθήκοντος τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὸ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἢ μᾶλλον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 1, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ ἄνω ῥηθὲν κακὸν προηγούμενον.

§25Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ δεχθῶ τὴν τοιαύτην τροπολογίαν.

§26ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων κατεστράφη ἡ ἐσοδεία κατὰ τὸ ἔτος 1910. Ἀπαλλάσσονται διὰ ποῖον λόγον; Ἀπαλλάσσονται, διότι δὲν εἶχον εἰσόδημα, καὶ ἑπομένως βεβαίως δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν. Ἀλλὰ παρελείφθη καὶ μία κατηγορία φορολογουμένων ἀμπελουργῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸ ἔτος 1910 δὲν εἶχον μὲν τελείως καταστραφῆ, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις, ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον, δὲν συμπεριλαμβάνονται καὶ θέλουσι φορολογηθῆ. Ἡ φορολογουμένη αὐτὴ κατηγορία τῶν ἀμπελουργῶν εἶναι οἱ ἀμπελουργοὶ Τυρνάβου, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσιν ἰδιαίτερον εἶδος σταφυλῶν, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν παράγεται οἶνος, αἵτινες χρησιμεύουσιν ἀποκλειστικῶς διὰ παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, διὰ τοῦ νόμου δὲ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων οὗτοι οὐδὲν εἰσέπραξαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ θελήσῃ νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς ἀμπελουργοὺς τούτους φόρον, ἀφοῦ οὗτοι οὐδὲν εἰσέπραξαν, ἀφοῦ οὐδὲν παρήγαγον; Βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐπεκτείνω τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐρωτήσω, τί θὰ γίνῃ περὶ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ περιουσία ἐδημεύθη, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν 18 καὶ 50 κατὰ στρέμμα, διότι δὲν τοῖς ἐπετράπη νὰ ἐξαγάγωσιν ἀπὸ τὰ στέμφυλα τὸ οἰνόπνευμα, δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτῶν, διότι ἐλπίζω ὁ νόμος οὗτος νὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων· πρόκειται περὶ τῆς κατηγορίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σταφυλὰς εἰς τὰς ἀμπέλους των, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς οὐδὲν ἄλλο παρὰ διὰ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, νομίζω δὲ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος τὸ οἰνολογικὸν ζήτημα τὸ γνωρίζει, ὁ ὁποῖος γνωρίζει καὶ τὸ εἶδος τοῦτο τῶν σταφυλῶν, θὰ εἶναι σύμφωνος, γνωρίζων ὅτι ἡ σταφυλὴ αὕτη παράγει μόνον οἰνόπνευμα, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, ἵνα μετὰ τὰς λέξεις «πλήρη καταστροφὴν τῶν ἀμπέλων» προστεθῇ: «καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰς σταφυλάς των». Ἐπιφυλάσσομαι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, νὰ διατυπώσω τὴν τροπολογίαν μὲ ὀλίγας λέξεις.

§27Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λυποῦμαι παρὰ πολύ, διότι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προνοεῖ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ θεομηνίας.

§28ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργός: ἀρνεῖται τὴν ζημίαν τῶν ἀμπελουργῶν ἢ ἀναγνωρίζει αὐτήν; Οἱ καταστραφέντες πρέπει νὰ πληρώσωσιν; Εἰς αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός.

§29ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀδικία, ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ προλαλήσαντος Βουλευτοῦ Λαρίσης, διότι μόνον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τυρνάβου καὶ ἐν τῷ νομῷ Λαρίσης παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον αὐτό, νὰ ἔχουν ἀμπέλους προωρισμένας ἀποκλειστικῶς πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Ἐὰν δὲ σχετίσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν νόμον περὶ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθησαν οἱ ἄμβυκες, θὰ ἴδῃ ὅτι ἡμεῖς κατεστρέψαμεν τὴν παραγωγὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, γινομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σλῆμαν.

§30Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀτυχίας· πρόκειται νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τίς εἶναι ὁ δικαιολογικὸς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτε ἤκουσα αὐτοῦ εἰσηγουμένου τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἤκουσα ὅτι σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι νὰ προστατευθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα θεομηνίας κατεστράφησαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ἡ βάσις λοιπὸν εἶναι νὰ προστατευθῶσιν ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ἀμπελοκτημόνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον τίποτε ὡς πρόσοδον ἀπὸ τὰ κτήματά των. Ἀλλά, ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ἀπορῶ πῶς ἀποκρούει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τόσον μάλιστα προχείρως, τὴν ἄλλως τόσον εὔλογον τροπολογίαν, ἡ ὁποία προυτάθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λαρίσης. Τί ἄλλο συνέβη εἰς τοὺς περὶ ὧν μεριμνᾷ ἡ τροπολογία, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμπελοκτήμονες; τί ἄλλο παρ’ ὅ,τι συνέβη εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν ἀπὸ μίαν θεομηνίαν; Ἐδῶ κατεστράφησαν ἀπὸ ἀπερίσκεπτον ἀπόφασιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία ἀντισυνταγματικῶς ἐδήμευσε τὰς περιουσίας τῶν πολιτῶν. Εὑρίσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ μάλιστα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτε τῷ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ σκεφθῇ ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ τοὺς κατοίκους τοῦ Τυρνάβου εἶναι ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου, ἂν καλέσωμεν αὐτοὺς νὰ πληρώσωσι φόρον διὰ τὰς ἀμπέλους, ἀπὸ τὰς ὁποίας οὐδὲν ἀπολύτως εἰσόδημα ἔλαβον; Διότι αἱ σταφυλαί, τὰς ὁποίας παράγουσιν αἱ ἄμπελοι ἐκεῖναι, χρησιμεύουσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Νομίζω ὅτι οὕτω πράττοντες χωρίζομεν τοὺς πολίτας εἰς προστατευομένους καὶ μὴ προστατευομένους. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λαρίσης.

§31ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀπέτεινα μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· ἀρνεῖται τὴν καταστροφὴν τῶν ἀμπελουργῶν αὐτῶν ἢ ἀναγνωρίζει αὐτήν; Καὶ πρέπει οἱ καταστραφέντες νὰ πληρώσωσι φόρον;

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, οἵα ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ἀξιοῦντες ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῶν ἀμπελουργῶν αὐτῶν δύνανται νὰ ὑποβάλωσι πρότασιν, ἡ ὁποία νὰ συζητηθῇ χωριστά. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὕτω παρέργως νὰ ἔρχησθε νὰ ζητῆτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν βάσιν αὐτοῦ. Νὰ ὑποβάλητε πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία θὰ μελετηθῇ καὶ συζητηθῇ ἐν καιρῷ. (Ψηφίζεται τὸ 1ον ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη, ἐπίσης δὲ τὸ 2ον καὶ 3ον). Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§33Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀντὶ «ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς πληρωμῆς» τεθῇ «ἐντὸς ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου».

§34Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον οὕτω τροποποιηθέν).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ προστεθῇ καὶ πέμπτον ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς προσθήκης αὐτῆς ἐπιδιώκεται ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν παθόντων μόνον ἀπὸ τοὺς σεισμούς, εἶναι δίκαιον ὅμως νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἄλλη βοήθεια. Εἶναι δίκαιον, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χρειάζονται ἱκανὸν χρῆμα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν οἰκιῶν των, οὐ μόνον νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν φόρων σχετικῶς πρὸς τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἕκαστος, κανονιζομένας ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ τὰ ἐξετάσωσι. Θὰ παρακαλέσω νὰ δοθῇ ἐλαστικότης τις εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ ἀνακούφισιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἀφοῦ ἡ Πολιτεία ἐπέτρεψε τὴν συλλογὴν ἐράνων ὑπὲρ αὐτῶν.

§37ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, κύριε Πρόεδρε, ὑπάγονται καὶ οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Καλυβίων τοῦ Ἀγρινίου, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστόν, διότι ὑπέβαλον ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἀνεγνώσθη, ἔπαθον ἐκ τῆς πλημμύρας τοῦ Ἀχελῴου. Εἶναι δίκαιον καὶ αὐτοὶ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς σεισμοπαθεῖς, διότι καὶ αὐτοὶ ἐκ θεομηνίας ἔπαθον, εἶναι δὲ βεβαιωμένον ὅτι καὶ τὰ περιβόλιά των καὶ οἱ ἀγροί των καὶ οἱ καρποί των κατεστράφησαν τελείως, ὑπάρχει δὲ περὶ τούτων καὶ ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐγκαίρως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ γνωρίζει αὐτό.

§38Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ὅλας τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας θὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, διότι ὑπεβλήθησαν πολλαὶ καὶ πρέπει νὰ μελετηθῶσιν. (Ἰδὲ ὑποβληθείσας τροπολογίας ἐν Παραρτήματι Β. Ἀναθεωρ. Βουλῆς).

§39ΙΩ. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ εὐεργέτημα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φόρους. Ἀλλὰ περιπλέον ἤθελον παρακαλέσει νὰ ἐπεκταθῇ τὸ ὅριον τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς δύο ἔτη, καθόσον καὶ οἱ ἔρανοι, οἱ ὁποῖοι συνελέγησαν ὑπὲρ τῶν πρὸ διετίας παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος, μένουσιν ἀκόμη εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ δὲν διενεμήθησαν εἰς αὐτούς, εἶναι δὲ κατεστραμμένοι καὶ μάλιστα μερικοὶ ἐξ αὐτῶν μένουσιν ἄστεγοι.

§40Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἀτυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ σεισμοὶ δὲν ἐγένοντο μόνον κατὰ τὸ 1910, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ 1909 καὶ 1908, ἔπαθον δὲ πολλοὶ συνοικισμοὶ εἰς διάφορα μέρη. Ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαιώθη περὶ τῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν, προχθὲς δὲ ἀκόμη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδωκεν ἔνταλμα ὑπὲρ τῶν παθόντων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν σεισμῶν τοῦ 1908 καὶ 1909. Ὅτι δὲ ἔπαθον εἶναι βεβαιωμένον ἐπισήμως ὑπὸ ἐπιτροπῶν σταλεισῶν ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως.

§41Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πλέον τι. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ σχετικὰς αἰτήσεις ἐκ μέρους τῶν κατεστραμμένων ἤδη μερῶν τοῦ δήμου Λεχαινῶν καὶ Βαρθολομιοῦ, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐν γένει ἐφ’ ὅλων τῶν φόρων τοῖς χαρισθῇ ἐπὶ μίαν πενταετίαν, διότι κατεστράφησαν οἱ μὲν ἐντελῶς, οἱ δὲ μὴ καταστραφέντες ἐντελῶς συνεισφέρουσιν εἰς τοὺς πρώτους. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γενικὴ ἀπαλλαγή των ἀπὸ ὅλους τοὺς φόρους· πρὸς τούτοις νὰ λάβητε ὑπὸ σημείωσιν αὐστηροτάτην ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Δογάνης, νὰ διανεμηθῶσι τὰ ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν συλλεγέντα, διότι εἶναι 10 χιλ. δραχμαί, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἡ σχηματισθεῖσα πρὸς συλλογὴν ἐπιτροπὴ τὰ παρακρατεῖ.

§42Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τοῦ τόπου ἐν Ἠλείᾳ σᾶς εἶναι γνωστή. Ἐπὶ πλέον ἦλθεν εἰς συμπλήρωσιν τοῦ κακοῦ καὶ ἡ καταστροφὴ τῶν σεισμῶν ἰδίᾳ τοῦ προπαρελθόντος ἔτους, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁλόκληρα χωρία τοῦ δήμου Πηνειῶν κατηρειπώθησαν καὶ ἠρημώθησαν καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι οἱ ἄνθρωποι ἔφυγον. Ἂν θέλητε νὰ συγκρατήσητε τὸν πληθυσμὸν αὐτόν, πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα καὶ νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι αὐταί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προτεινόμενον ὡς 5 ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθεωρ. Βουλῆς).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις «περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης».

§44ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐντελῶς κατεπείγοντα παρακαλῶ νὰ προηγηθῶσι, διότι ἄλλως ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης θὰ καταναλώσῃ ὅλον τὸν χρόνον τῆς συνεδριάσεως, καὶ ἴσως ἐκληφθῇ, ὅτι θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὸν ἔλεγχον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως «περὶ παροχῆς πιστώσεως 10,578,273» ἀναβάλλεται λόγῳ μὴ ὑποβολῆς εἰσέτι τῆς ἐκθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. (Ψηφίζεται εἶτα κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐχορηγήθη ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δρ. 65141 καὶ 65/00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1909». Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 1,135,000 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910». Ψηφίζεται ἐπίσης εἰς γʹ συζήτησιν τὸ «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχ. 336,537 καὶ 50/00 καταλογισθεῖσαι εἰς τὰ ἐν τῷ προσαρτωμένῳ τῷ νόμῳ τούτῳ πίνακι ἀναγραφόμενα εἰδικὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν ἑπομένων γενικῶν κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Δεκεμβρίου 1910 Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐχορηγήθη ἔκτακτος πίστωσις δραχ. 13,280,653 40/00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθν. Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910». Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Πὼπ.

§47Γ. ΠΩΠ. Ἐκ τῶν πινάκων καὶ τῶν Β. Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα συνοδεύουσι τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, δὲν ἐμφαίνεται, ἂν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 13,280,653 40/00 ὑπάρχει καὶ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, δι’ ὃ εἶναι ὑπόχρεον τὸ ἐργοστάσιον τὸ ἀναλαβὸν τὴν ναυπήγησιν τοῦ «Ἀβέρωφ» νὰ καταβάλῃ τι ὡς ῥήτραν, ἐὰν ὑπάρχῃ ῥήτρα. Δὲν γνωρίζω τοῦτο ἐπισήμως ἐκ τῶν συμβολαίων, ἀλλ’ ἐκ τῶν διαφόρων ἀνακοινώσεων τῶν ἑκάστοτε γινομένων γνωρίζω ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν παρέδωκε τὸ θωρηκτὸν εἰς τὴν ὡρισμένην ἐποχήν, ἦτο δὲ ὑποχρεωμένον νὰ καταβάλῃ χρηματικὰς ἀποζημιώσεις. Ἐκ τῶν πινάκων, οἱ ὁποῖοι συνοδεύουσι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ ἐκ τῶν Β. Διαταγμάτων, ὡς ταῦτα διετυπώθησαν μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπίσης δὲν καθίσταται γνωστόν, ἂν ὑπάρχει τοιαύτη ῥήτρα, ἂν τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπάρχουσιν, ἂν κατεβλήθησαν ἢ συνεψηφίσθησαν ἀπέναντι τῶν ὅσα κατεδικάσθη τὸ ἐργοστάσιον νὰ καταβάλῃ ἢ ἂν καταβληθέντα ἐπεστράφησαν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄσκοπον ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων τούτων.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς δὲν ἀγνοεῖ ὅτι τὸ πλοῖον εἰσέτι δὲν παρεδόθη, οὐδὲ ἐπληρώθη· ἀπομένει ἡ τελευταία δόσις, κατὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὁποίας θὰ ἐξετασθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, ὅτε θὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐνδεχομένη ἐλάττωσις τοῦ τιμήματος λόγῳ συμψηφισμοῦ, ἂν εἶναι ὑπεύθυνον τὸ κατάστημα. Ἤδη ζητεῖται ἡ πίστωσις, ὑποτιθεμένου ὅτι ἐπαφίεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις καὶ τοὺς ὅρους τῶν συμβολαίων, καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ δώσῃ λόγον, ὅτε θὰ ἐπληρώνετο ἡ τελευταία δόσις καὶ δὲν ἐγίνοντο τυχὸν αἱ παρακρατήσεις, αἱ ὁποῖαι ὤφειλον νὰ γίνωσι.

§49Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς συνεννοουμένης μετὰ τοῦ ἐργοστασίου Ὀρλάνδο. Ἐζήτησα νὰ λάβω πληροφορίας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως παράσχῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἤτοι νὰ κατατεθῶσι τὰ συμβόλαια, διὰ τῶν ὁποίων συνωμολογήθη ἡ ἀγορὰ τοῦ σκάφους, καὶ οἱ ὅροι, καθ’ οὓς ἀνέλαβε τὸ ἐργοστάσιον, ὅπως παραδώσῃ εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν τὸ σκάφος. Αὐτὰ ἤθελον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχει παρὰ νὰ ζητήσῃ ἁρμοδίως κατὰ τὸν Κανονισμὸν πληροφορίας ὅσας θέλει, καί, ἂν δύναμαι νὰ τῷ τὰς παράσχω, θὰ τὰς παράσχω. (Ψηφίζεται μετὰ τοῦτο εἰς ά συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα, Κύριοι, σταματῶμεν πλέον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι δὲν μένει παρὰ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 9, τὸ ὁποῖον ἀνεβλήθη τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν χθές, καὶ ἡ συζήτησις περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Πρὸ τούτου ὅμως θέλομεν ψηφίσει, ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή, τὰ ὑποβληθέντα τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδια. Λοιπὸν ά συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ τῆς χρήσεως 1910 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας».

§52ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸν λόγον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Θεοδωρίδη, εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις θὰ γίνῃ εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, ἡ δὲ τρίτη ἀνάγνωσις θὰ γίνῃ μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας. Λοιπὸν εἶναι χαμένα λόγια, διὰ νὰ παρέρχηται ἡ ὥρα. Ἀφήσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ὡσαύτως τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκ δευτέρου ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τῆς 4 Ἰανουαρίου 1910 περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γρηγορίου «ἐπὶ τῆς ἐκτελεσθείσης κατεδαφίσεως τοῦ ἐν Ἁγίῳ Νικολάῳ Τανίας κοινοτικοῦ κτιρίου».

§54Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§55ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν σήμερον τοῦ πράγματος. Θέλω ἐξετάσει κατὰ πόσον εἶναι ἀληθῆ καὶ θ’ ἀπαντήσω.

§56Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἠκούσαμεν.

§57ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέγνωσε τὰ ἔγγραφα, θὰ τὰ ἀναγνώσω καὶ ἐγώ, διὰ νὰ ἀπαντήσω.

§58Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρὸ δέκα πέντε ἡμερῶν ἐζητήθησαν πληροφορίαι!

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἔχει τὸν λόγον «περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως κ.λ.π. κληροδοτήματος Αἰγινήτου». Πάντοτε ὑπὸ τύπον ἐλέγχου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§60Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διετέθη τὸ κληροδότημα Αἰγινήτου. Ὁ ἀείμνηστος Αἰγινήτης ἀφῆκε διὰ διαθήκης του περὶ τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον εἰς τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν Πανεπιστήμιον πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἱδρυθῇ νοσοκομεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ διδάσκωνται τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὸ Δημοτικὸν νοσοκομεῖον. Ἰδοὺ ἡ διαθήκη (ἀναγινώσκει περικοπήν): «Μετὰ τὸν θάνατόν μου αἱ μετοχαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θέλουσι περιέλθει εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, πρὸς τὸ ὁποῖον τὰς κληροδοτῶ, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἵδρυσιν ἰδίου καταστήματος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ γίνεται ἡ διδασκαλία τῶν κλινικῶν παραδόσεων τῶν μέχρι τοῦδε εἰς τὸ ἐνταῦθα Δημοτικὸν νοσοκομεῖον γιγνομένων». Ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου τότε μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἵδρυσεν ἰδίαν κλινικὴν νευρολογικήν, τὸ σήμερον καλούμενον Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον. Εἶναι τοῦτο ἐκπλήρωσις τῆς τελευταίας θελήσεως τοῦ διαθέτου; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Ἐξετάσωμεν πρῶτον, ποία εἶναι ἡ σημασία καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ Δημοτικοῦ νοσοκομείου. Ὁ σκοπὸς τοῦ Δημοτικοῦ νοσοκομείου εἶναι πρῶτον νὰ νοσηλεύωνται ἄρρωστοι πτωχοὶ δωρεάν· δεύτερον εἶναι νὰ ἐκπαιδεύωνται οἱ σπουδασταί. Ὁ σκοπὸς ὁ ἐκπαιδευτικὸς πρωτίστως ἐκπληροῦται διὰ τῆς νοσηλείας ἀρρώστων πασχόντων ἀπὸ ὀξέα νοσήματα, οὕτω δὲ ἱκανοποιοῦνται καὶ αἱ μεγαλείτεραι ἀνάγκαι τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ὁ δεύτερος σκοπός, ὁ τῆς νοσηλείας πτωχῶν ἀρρώστων, ἐκπληροῦται, ὁπόταν νοσηλεύωνται, ὅπως καὶ νοσηλεύονται, ἄρρωστοι πάσχοντες ἀπὸ νοσήματα παθολογικὰ καὶ χειρουργικά. Τώρα ἂς ἐξετάσωμεν ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ σημερινοῦ Αἰγινητείου νοσοκομείου, ὅπερ ἵδρυσε μὲ τὰ χρήματα τοῦ ἀειμνήστου Αἰγινήτου ἡ τότε Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Εἰς τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον νοσηλεύονται ἄρρωστοι πάσχοντες ἀπὸ νευρικὰ νοσήματα. Ἀλλ’ ἐκπληροῦται διὰ τῆς ἱδρύσεως τοιούτου νοσοκομείου καὶ ὁ σκοπὸς ὁ φιλανθρωπικός; Ἐὰν ῥίψωμεν ἕν βλέμμα εἰς τὴν λογοδοσίαν δύο ἐτῶν, ἡ ὁποία εἶχε δημοσιευθῆ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν νοσηλείαν τῶν ἀρρώστων τοῦ Αἰγινητείου νοσοκομείου, θὰ ἴδωμεν, ὅτι κατὰ τὸ 1904 ἕως τὸ 1905 ἐνοσηλεύθησαν ἄρρωστοι 166, ἐκ τῶν ὁποίων 31 πτωχοί, οἱ ἄλλοι δὲ ἐπὶ πληρωμῇ. Κατὰ τὸ 1907 ἐνοσηλεύθησαν 233 ἄρρωστοι, ἐκ τῶν ὁποίων 48 πτωχοί, οἱ δὲ ἄλλοι ἐπὶ πληρωμῇ. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὰ χρήματα τοῦ ἀειμνήστου Αἰγινήτου ἀντὶ νὰ δαπανηθῶσι πρὸς ἵδρυσιν νοσοκομείου, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ νοσηλεύωνται ἄρρωστοι πτωχοί, ἀπ’ ἐναντίας ἐδαπανήθησαν πρὸς ἵδρυσιν νοσοκομείου, εἰς τὸ ὁποῖον νοσηλεύονται ἄρρωστοι ἐπὶ πληρωμῇ. Δηλαδὴ ἱδρύθη νοσοκομεῖον διὰ τοὺς εὐπόρους. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα, ἂν ἐκπληροῦται ὁ δεύτερος ὅρος τοῦ διαθέτου, ὁ ἐκπαιδευτικός. Δυστυχῶς οὔτε αὐτὸς δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ, διότι ὁ καθηγητής, διὰ νὰ διδάξῃ μαθήματα νευρολογίας, δὲν ἔχει πολυάριθμον, ἐπαρκὲς ὑλικόν, διότι μόνον 48 ἄρρωστοι τὸ πρῶτον ἔτος καὶ 31 τὸ ἑπόμενον ἔτος ἐνοσηλεύθησαν δωρεάν, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ ἐπὶ πληρωμῇ νοσηλευόμενοι ἄρρωστοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀντικείμενον διδασκαλίας. Ὥστε ὁ καθηγητὴς δὲν ἔχει ἐπαρκὲς ὑλικόν. Ἐὰν δὲ ἀφαιρέσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀρρώστων, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται μετὰ τὸ Πάσχα, δὲν ἔχετε παρὰ 15 ἕως 20 ἀρρώστους μόνον, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ διδάξῃ ὁ καθηγητής. Ἄρα καὶ ὁ σκοπὸς ὁ ἐκπαιδευτικὸς τοῦ Αἰγινητείου νοσοκομείου δὲν δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν τρίτην ἄποψιν τοῦ Αἰγινητείου νοσοκομείου, ἂν δηλαδὴ τοῦτο δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ αὗται δὲν ἐκπληροῦνται, διότι εἰς τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον νοσηλεύονται ἄρρωστοι χρόνιοι καὶ ἀνίατοι, ὅπως εἶναι οἱ ἄρρωστοι οἱ πάσχοντες ἀπὸ νευρικὰ νοσήματα. Εἶναι δὲ σκληρὸν νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον τοιοῦτοι ἀσθενεῖς, ὡς εἰς ἄσυλον, καθ’ ὃν χρόνον ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν γέμει ἀπὸ ἀσθενεῖς πάσχοντας ἐκ πνευμονίας, ἐκ τύφου καὶ ἐκ μηνιγγίτιδος. Τοῦτο δὲ εἶναι τοσοῦτον καταφανές, ὥστε σήμερον αἱ κλῖναι τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου αἱ παθολογικαὶ δὲν ἐπαρκοῦσι νὰ στεγάσωσι τοὺς ἀρρώστους τοὺς πάσχοντας ἀπὸ μηνιγγίτιδα. Σήμερον 28 ἄρρωστοι εὑρίσκονται εἰς τὸ δημοτικὸν νοσοκομεῖον πάσχοντες ἀπὸ μηνιγγίτιδα. Διὰ τοῦτο εἰς ὅλον τὸν κόσμον οὐδαμοῦ θὰ εὕρητε νοσοκομεῖον προωρισμένον ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν νοσηλείαν τῶν νοσημάτων τούτων, ἐκτὸς τῶν Παρισίων. Ὥστε οὔτε ἡ ἄποψις αὐτὴ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ διὰ τῆς ἱδρύσεως εἰδικοῦ νοσοκομείου νευρικῶν νοσημάτων· δύναται μόνον νὰ εἶναι ἓν τμῆμα διὰ νευρικὰ νοσήματα. Πλὴν τούτου, τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον, ὡς εἶναι σήμερον, εἶναι ἐπιβλαβὲς διὰ τοὺς νοσηλευομένους ἐν αὐτῷ, διότι ἐν αὐτῷ νοσηλεύονται ἄρρωστοι πάσχοντες φρενικὰ νοσήματα, τὸ δὲ κτίριον εἶναι κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατεσκευασμένον, ὥστε νὰ μὴ δύνηται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς νοσοκομεῖον φρενικῶν νοσημάτων, διότι ἐν αὐτῷ ὑπάρχουσι φρέατα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπεσαν πολλοὶ φρενοπαθεῖς καὶ ἀπέθανον. Δὲν γνωρίζω δὲ πόσοι τὸν ἀριθμὸν ηὐτοκτόνησαν ἐκ τῶν νοσηλευομένων ἐντὸς τοῦ νοσοκομείου ἐκείνου. Ἐξ ὅλων αὐτῶν πείθεσθε, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐξεπληρώθη ἡ τελευταία θέλησις τοῦ διαθέτου, ἀλλ’ οὔτε ὁ σκοπὸς ὁ φιλανθρωπικός, οὔτε ὁ σκοπὸς ὁ ἐκπαιδευτικός, οὔτε καὶ αἱ μεγάλαι κοινωνικαὶ ἀνάγκαι δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσι διὰ τῆς ἱδρύσεως τοιούτου νοσοκομείου. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον πλέον νὰ σεβασθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ ἀειμνήστου Αἰγινήτου, καὶ πρὸς ὄφελος τῆς σπουδαζούσης νεολαίας καὶ πρὸς ἱκανοποίησιν στοιχειωδῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν, διότι ἄλλως, μὴ σεβόμενοι τὴν τελευταίαν θέλησιν τοῦ διαθέτου, πρᾶγμα ὅπερ δὲν συμβαίνει σπανίως ἐν Ἑλλάδι, ἀποκρούομεν αὐτὰς ταύτας τὰς δωρεάς. Ἐνθυμηθῆτε τὴν δωρεὰν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Μπενάκη, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν Ἀστικὸν Κώδικα. Εὐτυχῶς ζῇ ὁ δωρητής, ὅστις ἠναγκάσθη νὰ τὴν ἀποσύρῃ. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὴν θέλησίν του, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, ὅπως ἤθελεν ὁ δωρητής, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεκλήθη ἡ δωρεὰ αὕτη. Ἑπομένως δὲν εἶναι ποσῶς ἐποικοδομητικὸν καὶ συντελεστικὸν εἰς τὸ νὰ προσελκυσθῶσι καὶ ἄλλαι δωρεαί, ὅταν ἡμεῖς δὲν σεβώμεθα τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Οὐδόλως ἐπληρώθη ὁ σκοπὸς τοῦ ἀειμνήστου Αἰγινήτου· ἄλλως τε καὶ ὁ ἀνὴρ αὐτός, ὡσεὶ νὰ προῃσθάνετο, ὅτι ἠδύνατο νὰ συμβῇ τι ἀντίθετον πρὸς τὰς θελήσεις του, ἀφῆκε μίαν διάταξιν ἐν τῇ διαθήκῃ του ἔχουσαν οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἂν τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον δὲν δυνηθῇ ἢ δὲν θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὸ εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοὺς ἄνω ἐκτεθέντας ὅρους καὶ ὑποχρεώσεις καταλειπόμενον κληροδότημα τῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πεντήκοντα μετοχῶν μου, ἤ ἂν δεχθὲν τὸ κληροδότημα τοῦτο δὲν ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπόν, δι’ ὃν εἰς αὐτὸ καταλείπεται, καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες εἰς αὐτὸ ἐπιβάλλονται, τότε τὸ κληροδότημα τοῦτο ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ περιέρχεται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὅπως ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις μετὰ τὸν διπλασιασμὸν τοῦ κεφαλαίου τῶν κληροδοτουμένων πεντήκοντα τούτων μετοχῶν μου μεταχειρισθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτοῦ εἰς ἵδρυσιν καταστήματος δημοσίων φυλακῶν ἐν Αἰγίνῃ κλπ.». Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὁ διαθέτης, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὄχι μόνον οἱ φιλανθρωπικοὶ σκοποὶ θὰ πληρῶνται, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοί, καὶ θὰ κατορθώσῃ νὰ ὑπάρχῃ ἓν νοσοκομεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ δύνωνται οἱ σπουδασταὶ νὰ ἀναπτύσσωνται.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς συνέβη νὰ διορισθῇ ἐκεῖ ἰατρός;

§62Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τότε διευθύνων τὴν σχολὴν καὶ κομματάρχης ἤθελε νὰ διορισθῇ εἷς καθηγητὴς ἰατρὸς ἀπ’ ἔξω, ἀλλὰ τῷ ἔλειπε μία ψῆφος.

§63Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἰπέ τὰ ὀνόματά των.

§64Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κομματάρχην τῆς σχολῆς ἔλειπε μία ψῆφος, ὅπως διορίσῃ ἀπ’ ἔξω ἰατρόν. Τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον τὸ ἐδημιούργησεν ὡς νευρολογικὴν κλινικήν.....

§65Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὑπάρχουσι κομματάρχαι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον;

§66Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ὑπῆρχον.

§67Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου ἐπὶ τοῦ Αἰγινητείου κληροδοτήματος μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ὀρθὴ καὶ βάσιμος, ἡ ὀρθότης δὲ καὶ ἡ βασιμότης αὐτοῦ καταφαίνεται ἐξ αὐτῆς τῆς ἀναγνώσεως τῆς διαθήκης, ἡ ὁποία λέγει σαφῶς, ὅτι θὰ ἀνεγερθῇ κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρυθῶσι κλῖναι, οἷαι εἶναι σήμερον εἰς τὸ Πολιτικὸν Νοσοκομεῖον, εἰς ὃ ἔχουσιν ἱδρυθῆ χειρουργικαὶ καὶ παθολογικαὶ κλινικαί. Ἡ ἰατρικὴ ὅμως σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου συγκινούσης καὶ τῆς Συγκλήτου ἀπεφάσισεν, ὅπως ἀντὶ τῶν κλινικῶν, αἱ ὁποῖαι σήμερον στεγάζονται εἰς τὸ πολιτικὸν νοσοκομεῖον, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι παθολογικαὶ καὶ χειρουργικαί, ἀνεγερθῇ φιλανθρωπικὸν κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ συσταθῇ κλινικὴ φρενολογική. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Συγκλήτου εἶχε τὴν ἑξῆς δικαιολογίαν, ὅτι ἡ φρενολογικὴ κλινική, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι κλάδος τῆς παθολογικῆς κλινικῆς καὶ ἐφ’ ὅσον τις συνιστᾷ φρενολογικὴν κλινικὴν ὀφείλει νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἐν γνώσει τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ συσταθῇ παθολογικὴ κλινική. Τὸ ἀληθές εἶναι, ὅτι ἡ ἑρμηνεία εἶναι ὀλίγον συσταλτική, ὁπωσδήποτε δὲ εἶχε τὸν σκοπόν, ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως φρενολογικῆς κλινικῆς θὰ ἠδύνατο τὸ νοσοκομεῖον τοῦτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ζῶν καὶ ἀναπτυσσόμενον, διότι δυστυχῶς οἱ πόροι δὲν ἔφθανον, διὰ νὰ ἱδρυθῇ φιλανθρωπικὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον νὰ συντηρήσῃ παθολογικὴν κλινικήν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι παθολογικὴ κλινικὴ δεχομένη δωρεὰν ἀρρώστους δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ, ἐλλείψει πόρων, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ φρενολογικὴ κλινικὴ δίδει πόρους, καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι πάντοτε κατώρθωσεν ἡ κλινικὴ αὐτὴ νὰ ἔχῃ καλὰς προσόδους. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται ἤδη: ὀφείλομεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν παρερμηνείαν αὐτήν; Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ καταστείλωμεν τὰς βουλήσεις τῶν διαφόρων δωρητῶν, διότι θὰ ἔλθῃ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπέχωσιν οἱ δωρηταί. Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται διὰ τῶν μέτρων τοῦ Πανεπιστημίου, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλῃ, νὰ ἱδρύσῃ παθολογικὸν τμῆμα εἰς τὸ Αἰγινήτειον νοσοκομεῖον περιορίζουσα τὸ φρενολογικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ φέρῃ ζημίας.

§68Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 10 Νοεμβρίου 1910 προεκηρύσσετο δημοπρασία διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν Ζακύνθου διὰ μίαν πενταετίαν. Ἡ δημοπρασία αὐτὴ κατὰ τὴν προκήρυξιν θὰ ἐνηργεῖτο παραδόξως μόνον ἐν Ἀθήναις, τῇ 30 Νοεμβρίου, ἤτοι μετὰ 20 ἡμέρας, ἐνῷ κατὰ κανόνα ἡ δημοπρασία τῶν ἁλυκῶν διενηργεῖτο πάντοτε καὶ ἐν Ζακύνθῳ, ὅπου κατὰ φυσικὸν λόγον ἀναπτύσσεται ὁ ἀπαραίτητος διαγωνισμὸς ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Τὸ παραδοξότερον ὅμως εἶναι ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει, ὅτι τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, ἐστάλη καὶ ἐλήφθη εἰς τὴν Ζάκυνθον, ὡς ἐπληροφορήθην θετικῶς, τὴν 5 Δεκεμβρίου, ἤτοι 5 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ ἐνεργηθείσης ἤδη ἐν Ἀθήναις δημοπρασίας, καθ’ ἣν ἄνευ διαγωνισμοῦ οἱουδήποτε κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ μόνου μειοδότου ἐπὶ τιμῇ δρ. 19.45 κατὰ χιλιάδα ὀκάδων ἅλατος, ἤτοι δρ. 5 περίπου ἐπὶ πλέον τῆς τιμῆς, εἰς ἣν εἶχεν ἐκχωρηθῆ ἡ ἐργολαβία διὰ τὴν πενταετίαν 1906–1910. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐν Ζακύνθῳ πρὸ πάσης ἐγκρίσεως τῆς δημοπρασίας ἔσπευσαν νὰ προσφέρωσιν ἐλάσσονας προσφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφικῶς· καὶ δὴ ὁ μὲν Ἀντώνιος Τσιρογιάννης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 967 τῆς 6 Δεκεμβρίου τηλεγραφήματος 10%, ὁ δὲ Ἰωάννης Θεοδόσ. Λιβαδᾶς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1720 τηλεγραφήματος ἐμειοδότησε κατὰ 20%. Αἱ προσφοραὶ ὅμως αὗται δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐσπευσμένως ἐνεκρίθη ἡ δημοπρασία μὲ τὴν προσφορὰν τὴν ἀνωτέραν κατὰ 20% ἐπ’ ὀνόματι τοῦ μόνου ἐν Ἀθήναις μυηθέντος καὶ λαβόντος μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν. Τὸ ἐσπευσμένον τῆς ἐγκρίσεως δὲν ἐδικαιολογεῖτο, διότι κατὰ τὴν διακήρυξιν ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν ἄρχεται κατὰ Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον, ὡς ὁρίζεται καὶ ἐν τῇ προκηρύξει. Ἡ μέση τιμή, εἰς ἣν ἐξεχωρήθη ἡ καλλιέργεια τῶν ἁλυκῶν τῆς Ζακύνθου κατὰ τὰ ἔτη 1901 ἕως 1910, ἦτο 14 δραχμαὶ κατὰ χιλιάδα ὀκάδων ἅλατος, ἐπὶ μέσης δὲ παραγωγῆς 1.500.000 ἐπλήρωνε τὸ Δημόσιον δρ. 21.000 κατ’ ἔτος, ἐνῷ κατὰ τὴν τιμήν, εἰς ἣν ἐξεχωρήθη ἡ καλλιέργεια τῶν ἁλυκῶν διὰ τὰ ἔτη 1911–1915, ἤτοι τῶν δρ. 19.45 κατὰ χιλιάδα ὀκάδων, θὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον 29.175, ἤτοι 8175 κατ’ ἔτος, καὶ διὰ τὴν πενταετίαν ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου θὰ εἶναι δρ. 40.875. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἐργολάβος ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνοίξῃ χάνδακάς τινας εἰς τὴν ἁλυκήν, ἀλλ’ ἡ δαπάνη δι’ αὐτοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 2,000 δραχμῶν, ἑπομένως πάντοτε μένει ζημία τοῦ Δημοσίου δρ.38,875. Δὲν ἐννοῶ νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ λαβόντα χώραν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ καὶ νὰ παραλείψω τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἔχω κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα ἐνήργησαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Αὐτὰ ἐγένοντο κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἶναι γνωστόν, ποῖος ἐκ τῶν πολιτευομένων ἐν Ζακύνθῳ ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν κατωτέρω ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας, ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς τῆς Ζακύνθου ἐμαύρισεν ἀνηλεῶς, διότι ἦτο προδότης τῆς ἰδέας τῆς ἀνορθώσεως, προδότης τῆς Βενιζελικῆς ἰδέας μεταχειριζόμενος μέσα συναλλαγῆς καταδικασθέντα. (Ψίθυροι).

§69Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤκουσεν ὅσα ἐξέθηκεν ὁ συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου κ. Κλάδης. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι καὶ ἐγὼ μετέβην εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔπρεπε νὰ μεταβῶ, ἵνα κάμω τὸν τεμενᾶν εἰς τοὺς πολιτικούς μου πελάτας. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀκόμη ὅτι τὸ τμῆμα αὐτὸ διοικεῖται πολὺ δεξιῶς ἀπὸ ἱκανώτατον ὑπάλληλον, ὅστις σὺν τοῖς ἄλλοις εἶναι λεπτεπίλεπτος ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἔχει τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι ἐκ τῶν ἀξίων ἔχουσι, νὰ νομίζωσιν, ὅτι ἡ καλὴ διεξαγωγὴ τῆς ὑπηρεσίας ἔγκειται εἰς τὴν ταχύτητα. Ἐγὼ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν μετέβην νὰ τῷ κάμω παράπονον καὶ νὰ τῷ παραστήσω τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν, τῷ ὑπενθύμισα μίαν παροιμίαν ἑνὸς λαοῦ, ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ πᾶν δὲν ἔγκειται εἰς τὸ νὰ φθάνῃ τις ταχέως, ἀλλ’ εἰς τὸ νὰ φθάνῃ δεόντως. Εἰς αὐτὸν τὸν λόγον ἀποδίδω τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς δημοπρασίας καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔχει κἄτι νὰ χάσῃ τὸ Δημόσιον. Ὁπωσδήποτε, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: ὅτι τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα συμφέροντα καὶ ἰδίως χρηματικὰ εἶναι ζητήματα λεπτὰ καὶ διὰ τοὺς ἰδιώτας καὶ διὰ τὴν διοίκησιν· διότι ὠθοῦσιν εἰς ὑπονοίας σκανδαλώδεις, τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλ’ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι καὶ λυπηρότερον. (Γέλωτες) Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὑτοῦ καὶ οἱουδήποτε ἄλλου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς παρομοίας περιστάσεις, ὅπως ἀποβλέπωσι καὶ πρὸς τὴν ἄλλην ὄψιν τοῦ νομίσματος, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ μᾶλλον ἐνδιαφέρουσα. Ἐνθυμοῦμαι πρό τινων ἡμερῶν πόσον καλὴν ἐντύπωσιν ἔκαμεν, ὅτε ἀνεκοινώθη διὰ τῶν ἐφημερίδων ὅτι μία δημοπρασία διενηργήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τόσον καλῶς καὶ ὑπὸ ὅρους τόσον νέους, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζηται πᾶσα ἐγγύησις πρὸς τὴν καλὴν τῆς δημοπρασίας ταύτης διεξαγωγήν. Ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς ἐτονίσθη ὁλόκληρος διθύραμβος διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλέγω, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σχέσιν μὲ τὰ χρήματα, εἶναι ζητήματα λεπτά, καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, κατ’ ἐξοχὴν λεπτός, πρέπει νὰ προβῇ εὐχαρίστως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συστάσεώς μου.

§70Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θέλω σᾶς ἀπαντήσει ταχέως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάχος περὶ τῶν προσφύγων Καβακλιωτῶν. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Λιδωρίκης περὶ τῆς μὴ κατὰ νόμον φορολογίας τῶν κατεργαζομένων καυσοξύλων ἐν τῷ ἐν Ἰτέᾳ ἐργοστασίῳ τοῦ κ. Κοκκινοπούλου.

§72Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἰς τὴν Ἰτέαν Παρνασσίδος ἐργοστασιάρχης ἔχων ἐγκατεστημένον ἐργοστάσιον πρὸς κατεργασίαν διαφόρου ξυλείας ἐσκέφθη νὰ φέρῃ ἐκ Γερμανίας εἰδικὰ μηχανήματα, ἵνα κατεργάζηται καὶ τὰ καυσόξυλα. Ἡ σκέψις αὕτη δὲν ἐπῆλθεν εἰς αὐτὸν τυχαίως, ἀλλ’ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχει τοιοῦτον ἐργοστάσιον κατεργαζόμενον τὰ καυσόξυλα. Ἔφερε λοιπὸν ἐπίτηδες μηχανήματα καὶ ἤρξατο τῆς ἐργασίας. Ἀλλά, μόλις ἤρξατο, ὁ δασάρχης προέβαλεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀντίρρησιν ὅτι δὲν δύναται νὰ κατεργασθῇ τὰ καυσόξυλα, καθόσον ταῦτα εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων. Ἀλλὰ μὴ ἔχων ὁ δασάρχης πεποίθησιν εἰς τὴν γνώμην του ταύτην ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ζητῶν ὁδηγίας. Ἐξ ἄλλου ὅμως καὶ ὁ βιομήχανος ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον ἰσχυριζόμενος, ὅτι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους οὐδεμία ὑπάρχει ἀπαγόρευσις εἰς τοιαύτην κατεργασίαν τῶν καυσοξύλων. Τὴν αἴτησιν ταύτην ἐνεχείρισα ἐγὼ αὐτὸς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, προηγουμένως ὅμως ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἴδω τὸν τμηματάρχην τοῦ δασικοῦ τμήματος. Τὸ τμῆμα αὐτὸ διευθύνει ὑπάλληλος, ὅστις κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι μορφώσεως οὐ τῆς τυχούσης, γνωρίζω δὲ καὶ ἐκ προηγουμένων περιστάσεων, ὅτι εἶναι τελείως ἀφωσιωμένος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, μόνον δὲ φοβοῦμαι ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχει ἀποφασίσει, ἂν εἰς τὰ ἑκάστοτε παρεμπίπτοντα ζητήματα πρέπει νὰ ἀκολουθῇ τὴν παλαιὰν τακτικὴν τῆς στενῆς ἀντιλήψεως ἢ νὰ ἀκολουθῇ τακτικὴν εὐρυτέρας ἀντιλήψεως. Εὑρέθη καὶ οὗτος πρὸ δισταγμῶν καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ἴδω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οὗτος μὲ ἀνεκούφισε πραγματικῶς, διότι ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ὀξυνοίᾳ διέγνωσε τὸ ζήτημα καὶ διέταξεν ἐνώπιόν μου τὸν κ. τμηματάρχην νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν κατεργασίαν τῶν καυσοξύλων. Ἔγραψα λοιπὸν πρὸς τὸν ἐργοστασιάρχην, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξεν, ὅπως τὰ καυσόξυλα μὴ ὑποβάλλωνται εἰς φορολογίαν τινὰ κατεργαζόμενα τεχνικῶς ἐν τῷ ἐργοστασίῳ του. Ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἔληξεν ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Μετά τινας ἡμέρας συναντήσας κατὰ τύχην τὸν κ. τμηματάρχην ἔμαθον ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εἶχεν ἀμφιβολίας τινὰς, ἂν ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τοιούτου ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν δασάρχην, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ἀποφανθῇ νομικὸς σύμβουλος ἐπ’ αὐτοῦ. Σημειώσατε δέ, ὅτι τὸ ζήτημα ἐκ πρώτης ὄψεως μόνον φαίνεται ἁπλοῦν, διότι, ἐὰν οἱαδήποτε ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ νόμου, θὰ ὑπεχρεοῦτο τὸ Δημόσιον νὰ πληρώνῃ ἁδρὰν ἀποζημίωσιν πρὸς τὸν ἐργοστασιάρχην, ὅστις διὰ δαπάνης χιλιάδων μάρκων ἔφερεν ἐκ Γερμανίας μηχανήματα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Διεβίβασε τὸ ἁρμόδιον τμῆμα πρὸς τὸν νομικὸν σύμβουλον τὸ ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐξέθετε τὰς δύο ὄψεις τοῦ ζητήματος, τὸ δίκαιον τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ ἐργοστασιάρχου καὶ ἀμφιβολίας τινάς, ἂν οἱ κείμενοι νόμοι ἐπιτρέπουσι τοιαύτην τινὰ λύσιν. Ὥστε ἐκ πρώτης ὄψεως ὁ νομικὸς σύμβουλος εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὅτι ἐγεννήθησαν σπουδαῖαι ἀντιρρήσεις καὶ ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος δὲν ἦτο πρόχειρος, ὥστε νὰ πεισθῇ ὁ ἐργοστασιάρχης ὅτι ἐν τῷ δικαιώματι τοῦ Ὑπουργοῦ ἦτο ἡ ἀπαγόρευσις διὰ τὴν τοιαύτην κατεργασίαν τῶν καυσοξύλων. Ἐστηρίζετο δὲ ἡ ἀντίρρησις ἢ μᾶλλον ἡ ἀμφιβολία τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ ὅτι ναὶ μὲν ἐπιτρέπουσιν οἱ νόμοι οἱ σχετικοί, τοὺς ὁποίους θὰ μνημονεύσω εἰς ὑμᾶς κατόπιν, τὴν τοιαύτην ἀτέλειαν τῶν καυσοξύλων, ἀλλὰ δῆθεν ὅτι τοῦτο γίνεται ἐκ προνοίας κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, ὅπως οἱ κάτοικοι θερμαίνωνται ἐκ τῶν καυσοξύλων, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἄλλη τις χρησιμοποίησις τῶν καυσοξύλων. Τὸ δεύτερον διέψευσαν ἀσφαλῶς τὰ ἐργοστάσια τοῦ Πειραιῶς, τὰ ὁποῖα κατεργάζονται τὰ καυσόξυλα, χρήσιμα πρὸς κατασκευὴν μικρῶν σανίδων χρησιμωτάτων διὰ τὴν βιομηχανίαν. Ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος, ἐνῷ εἶχε ταῦτα πάντα ὑπ’ ὄψει, ἀπαντᾷ ὡς ἑξῆς εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον τῷ ἔθηκαν (ἀναγινώσκει): «Ἀπαντῶν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 695 τοῦ τμήματος τῶν δασῶν ἔγγραφον γνωμοδοτῶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυουσῶν σχετικῶν διατάξεων καὶ συμφώνως πρός τε τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα αὐτῶν δὲν ἀπαλλάσσεται τῆς φορολογίας καὶ διὰ τῆς τοιαύτης μεθόδου χρησιμοποιήσεως τῶν καυσοξύλων, οὐχὶ πρὸς θέρμανσιν ἢ ἄλλην συγχωρουμένην οἰκιακὴν χρῆσιν, προφανεστάτη δὲ ἡ βλάβη τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς τοιαύτης καταστρατηγήσεως». Καὶ προβαίνει ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος εἰς κρίσεις περὶ τῆς βλάβης ἐκ τῆς καταστρατηγήσεως, ὑβρίζων τρόπον τινὰ καὶ αὐτὸν τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχε δώσει ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ λύσιν καὶ οἱονεὶ προσβάλλων καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία εὑρέθη πρὸ ἀμφιβολίας, ἂν πράγματι τὰ καυσόξυλα μέλλουσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν φορολογίαν. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, νὰ μοὶ εἴπητε: εἶναι γνώμη νομικοῦ συμβούλου αὐτὴ ἐπὶ ζητήματος τοιαύτην λαβόντος ἐξέλιξιν; Εἶναι γνώμη νομικοῦ συμβούλου ἐπὶ ὑποθέσεως, ἥτις ἀσφαλῶς θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου; «Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυουσῶν σχετικῶν διατάξεων καὶ συμφώνως πρός τε τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου». Καὶ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ σχετικαὶ διατάξεις;

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§74Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω κἄν. Προλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης αὐτὸς προέβη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς τοιαύτης κατεργασίας τῶν καυσοξύλων ἀποβλέπων εἰς τοπικὴν ἀνάγκην. Εἰς τὴν Ἰτέαν παράγονται οἱ χλωροὶ καρποί, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην μικρῶν κιβωτίων· ἂν χρησιμοποιηθῇ ἡ καλὴ ξυλεία πρὸς τοιοῦτον σκοπόν, δὲν εἶναι συμφέρον εἰς τὸ ἐμπόριον, διότι θὰ ἀπαιτηθῶσι μεγαλείτεραι δαπάναι συσκευῆς τοῦ προϊόντος. Συνεπῶς ἐσκέφθη ὅτι κατεργαζόμενος τὰ καυσόξυλα ἠδύνατο νὰ παράσχῃ εἰς μικροτέρας τιμὰς τὰ κιβώτια, καὶ οὕτως ἐν τῇ ἐπιδιώξει τοῦ συμφέροντος ἐπιτυγχάνηται ἡ μεγάλη ὑπηρεσία εἰς τὸν τόπον, νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ἀποστολὴ τῶν ξηρῶν καρπῶν καὶ ἓν ἔσοδον σπουδαῖον εἰς τὸν τόπον. Αὐτὰ δὲν τὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ νομικὸς σύμβουλος, ἀλλ’ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν προφανεστάτην, ὡς λέγει, βλάβην τοῦ Δημοσίου. Καὶ ποία εἶναι αὕτη; Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι οὐδεμία. Ὁ νόμος λέγει — καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς μνημονεύσω καὶ τὰς σχετικὰς διατάξεις — ὅτι ἀτελῶς, ἄνευ πληρωμῆς φόρου, ἄνευ ἀδείας ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς χωρικοὺς πρῶτον νὰ λαμβάνωσιν ἐκ τοῦ δάσους ἓν φορτίον καυσόξυλα — καὶ καυσόξυλα ἐννοεῖ εἴτε ξηρὰ δένδρα εἴτε τοὺς φλοιοὺς τῶν κορμῶν — πρὸς χρῆσιν, καὶ δεύτερον τρία φορτία καυσοξύλων πρὸς ἐμπορίαν. Ἐπιτρέπεται λοιπὸν εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ λαμβάνωσι τρία φορτία πρὸς ἐμπορίαν, ἀλλ’ ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος, αὐτὸς παρερμηνεύων τὸν νόμον κατὰ τὴν κρίσιν μου κατὰ προφανέστατον τρόπον ἀντικείμενον μάλιστα εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, ὑπὲρ ὧν ἐπικαλεῖται τὴν πρόνοιαν, χωρὶς νὰ ἔχῃ αὐτὸς τὴν πρόνοιαν νὰ μᾶς εἴπῃ κἂν καὶ μᾶς ἀπαριθμήσῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας, δυνάμει τῶν ὁποίων ἀπαγορεύεται ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τῶν καυσοξύλων, ἐγνωμοδότησεν ὡς ἐγνωμοδότησεν. Ὁ νόμος εἰς οὐδὲν σημεῖον ἀπαγορεύει τὴν οἱανδήποτε χρησιμοποίησιν τῆς τοιαύτης ξυλείας, ἂν δὲ ὁ ἐργοστασιάρχης αὐτὸς ἔχῃ εἰδικὰ μηχανήματα ἁδρῶς πληρωθέντα, διὰ τῶν ὁποίων τὰ θεωρούμενα ὡς ἄχρηστα ξύλα κατορθώνει νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ ἡ Πολιτεία καὶ νὰ εἴπῃ: ἐγὼ μέχρι τινὸς τὰ ἐθεώρουν ὡς ἄχρηστα, ἐπειδὴ ὅμως σὺ εἶχες τὴν ἐπίνοιαν νὰ ἐφεύρῃς εἰδικὸν τρόπον καὶ νὰ φέρῃς εἰδικὰ μηχανήματα χρησιμοποιήσεώς των, θὰ σοὶ ἐπιβάλω ἕνα φόρον καὶ θὰ σβύσω, θὰ στραγγαλίσω εἰς τὴν ἀρχήν της μίαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ ἐπωφελεστάτας συνεπείας δι’ ἕνα τόπον. Αἱ σχετικαὶ διατάξεις τῶν νόμων, διότι καὶ ἡμεῖς ἄκρῳ δακτύλῳ ἠψάμεθα τῶν νόμων, εἰς οὐδὲν σημεῖον, εἰς οὐδεμίαν διάταξιν, εἰς οὐδένα στίχον, εἰς οὐδεμίαν λέξιν προνοοῦσι καὶ ἀπαγορεύουσι τὴν οἱανδήποτε χρησιμοποίησιν. Ἀπόδειξις αὐτοῦ εἶναι ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τῶν καυσοξύλων εἰς θέρμανσιν καὶ κίνησιν βιομηχανικῶν ἐργοστασίων. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τις εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην, στηριζόμενον ἐπὶ τοῦ νόμου, τὸ τοιοῦτον δικαίωμα καὶ νὰ τὸν ὑποβάλῃ εἰς φορολογίαν, διότι κατὰ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἀνεκάλυψεν ὁ νομικὸς σύμβουλος, ἀπαγορεύεται ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις; Καὶ δὲν εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι μίαν ἡμέραν τὰ Δικαστήρια θὰ ἐπιδικάσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ ἁδρὰν ἀποζημίωσιν εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην, διότι οὐδὲ κἂν εἶχε τὴν πρόνοιαν ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος νὰ μᾶς ἀναφέρῃ ὅτι δυνάμει τῆς δεῖνα διατάξεως ἀπαγορεύεται, διὰ νὰ πεισθῇ καὶ ὁ ἐργοστασιάρχης ὅτι εἶναι ἐν τῷ ἀδίκῳ ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τῶν καυσοξύλων καὶ οὐχὶ ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος νὰ μεταφέρῃ ἑαυτὸν καὶ νὰ καθιστᾷ ἑαυτὸν κριτὴν περὶ τῆς βλάβης, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Περὶ τούτου δὲν ἐτάχθη εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην νὰ κρίνῃ· περὶ τούτου εἶναι ἄλλοι ἁρμόδιοι νὰ κρίνωσιν, ἂν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ προφανεστάτη βλάβη εἰς τὸ Δημόσιον ἢ ὠφέλεια, οὐδ’ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ προβῇ εἰς ἔκθεσιν γνώμης, ὅτι πρόκειται περὶ καταστρατηγήσεως τῶν νόμων. Διὰ ταύτης προσέβαλε τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις ἐν τῇ ὀξυνοίᾳ του ἀντελήφθη τὸ ὀρθὸν καὶ διέταξε τὸν τμηματάρχην νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀτελῆ ξύλευσιν. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης, κύριοι Βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρω τὸ ζήτημα, ἀπασχολῶν τὴν Βουλήν, ἐνώπιον αὐτῆς, ἂν ὄχι δι’ ἄλλο τι, ἂν δὲν ὑπάρξῃ ἄλλη τις θεραπεία τοῦ πράγματος, τοὐλάχιστον νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια καὶ ἂς ληφθῇ καὶ κατὰ τῆς αἰτήσεως τοῦ ἐργοστασιάρχου, πάντως ὅμως νὰ ληφθῇ πρόνοια καί, ἂν εἶναι πρέπον καὶ συμφέρον, νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τῶν καυσοξύλων, καὶ ἂν πρόκειται νὰ ὑποστῇ τὸ Κράτος μεγαλειτέραν βλάβην ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης.

§75ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ καταργηθῶσιν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ καλλίτερον, διὰ νὰ μὴ γίνηται καὶ ὅποιος θέλει Ὑπουργός.

§76Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θὰ τὸ εἴπω. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· ἔλαβε καιρὸν ἐν μέσῳ τῶν μεγάλων αὑτοῦ φροντίδων νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν νομικῶν συμβούλων; Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνει ἁδρὰ καὶ εἶναι πτωχός, εἰς ἑκάστην δὲ στιγμὴν ἀποτεινόμεθα εἰς τὸ θυλάκιον αὐτοῦ. Χθὲς ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπετάθη εἰς τὸ θυλάκιόν του καὶ τῷ ἐπέβαλε καὶ θὰ τῷ ἐπιβάλῃ φόρους. Τίνα σκοπὸν ἔχουσιν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι, ὅταν δὲν δύνανται ἐφ’ ἑνὸς στοιχειώδους ζητήματος νὰ πείσωσι τὸν αἰτοῦντα ὅτι εἶναι ἐν τῷ ἀδίκῳ, ὅταν ἐκ τοῦ προχείρου ἀπαντῶσιν «ὄχι· κατά τε τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου δὲν ἐπιτρέπεται τοιοῦτόν τι»; Ἂν λόγος τις ἄλλος χρησιμοποιήσεως ἄγνωστος εἰς ἐμὲ δὲν ὑφίσταται, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν νομικῶν συμβούλων, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ δυστυχὴς Ἑλληνικὸς λαὸς μιᾶς ἐπὶ πλέον τοιαύτης δαπάνης.

§77ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου καὶ τῆς Γεωργίας). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, ὅπως δώσω τὰς δεούσας πληροφορίας ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν.

§78ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ὅπως ὁμιλήσω ἐπὶ ἀναφορῶν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Κλεωνῶν καὶ τοῦ δήμου Νεμέας, ἐν τούτοις δὲν εἶμαι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον εἶναι δευτέρα φορά, καθ’ ἣν συμβαίνει τὸ ἄτοπον τοῦτο. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἵνα ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ὅπως μὴ παραλείψῃ τὴν ἀναγραφήν μου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς ἐλευσομένης συνεδριάσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν Ἀβίας.

§80ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, περὶ τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας εἴς τινας δήμους τῆς Μάνης ὑπὸ τοῦ κ. Νομάρχου Λακωνίας. Συνεπείᾳ τηλεγραφημάτων πολλῶν ἐκ μέρους διαφόρων δήμων τῶν δύο ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἀπευθυνθέντων πρός τε τοὺς ἐκ τοῦ νομοῦ ἐκείνου Βουλευτάς, πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, προσεπάθησα νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσα. Θὰ μοὶ ἦτο εὔκολον βεβαίως νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ προυτίμησα τὴν συζήτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἵνα ἀποδείξω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἀναλαμβάνω ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ Γυθείου δημοσίους φόρους πληρώνομεν ὡς ἐν Ἑπτανήσῳ, φόρους ἐξαγωγῆς ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, δημοτικοὺς δὲ φόρους πληρώνομεν κεφαλικοὺς τρόπον τινὰ δι’ ἐρανικῶν καταλόγων. Ἔχομεν λοιπὸν ἐξαιρεθῆ τοῦ συστήματος τῆς τε δημοσίας καὶ τῆς δημοτικῆς φορολογίας. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι πᾶσα φορολογία ἐπιβαλλομένη ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὅταν ὁ νόμος, ὅστις ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν ἐκείνην, δὲν καθορίζῃ ῥητῶς ὅτι ἡ φορολογία ἐκείνη ἰσχύει καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αὐταῖς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι παρὰ τὸν νόμον ἐπεβλήθη ἡ φορολογία ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, καὶ διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, μολονότι περὶ τῆς εἰδικῆς ταύτης φορολογίας θὰ ἠδύνατο νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὅτι δὲν πρόκειται ἢ περὶ ζητήματος ἡμερῶν τινων, διότι ὑποθέτω, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς σχετικῆς συνταγματικῆς διατάξεως ὁ νόμος ἐκεῖνος θὰ καταπέσῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει φέρω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὴν συζήτησιν, διότι εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἄτοπον, καὶ πρέπει ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νὰ μελετήσῃ τὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς.

§81ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸ ἡμερῶν εἰς ἐπερώτησιν γενομένην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λακωνίας ἀπήντησα, ὅτι, μολονότι αἱ ὀφειλαὶ τῶν δήμων πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ προκαταβολῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι μεγάλαι, ἐπιφυλάττομαι νὰ μελετήσω οὐχὶ ἀπὸ τῆς τυπικῆς ἀπόψεως, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς οὐσιαστικῆς τὸ ζήτημα τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἰς τοὺς δήμους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἀπὸ τυπικῆς ἀπόψεως τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, ὅτι δύνανται καὶ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους νὰ ἐπιβληθῶσι παρόμοιοι φόροι. Ἔσπευσεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ζητήσῃ πληροφορίας—εἰρήσθω δ’ ἐν παρόδῳ ὅτι εὐλόγως ἀπέφευγεν ἡ ὑπηρεσία νὰ δώσῃ ὁριστικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ προεξοφλήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ, καί, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀπέφευγε καὶ ἀποφεύγει μέχρι σήμερον νὰ δώσῃ ὁριστικὴν πληροφορίαν—ἐζήτησε πληροφορίας, διὰ νὰ ἴδῃ ἂν τὸ σύστημα τῆς φορολογίας, τὸ κρατοῦν ἐκεῖ, ὅπερ ἐξέθηκεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἡ ὅλη κατάστασις ἐν γένει ἐπιτρέπει τὴν ἐπιβολὴν τοιούτου φόρου· ἀκριβῶς δὲ αἱ πληροφορίαι μου συμπίπτουσι πρὸς τὰς πληροφορίας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι ὁ τόπος ἐκεῖνος, καὶ ἂν ὑποβληθῇ εἰς τοὺς φόρους τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ Δημόσιον. Συνεπείᾳ τούτου δὲν ὑπέβαλον κἂν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἄλλως ὑποβάλει διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀναγκαίου Β. Διατάγματος διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, θὰ ἀρθῇ δὲ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Νομάρχου, ὥστε δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαμαρτυρηθῇ ὁ κ. συνάδελφος κατὰ τῆς τοιαύτης φορολογίας, ἀφοῦ τοιαύτη δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρέας ἔχει τὸν λόγον.

§83ΧΡ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι, διότι εἰς αὐτὸ ἐστρέφετο ἡ παράκλησίς μου. Κύριοι, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ὁ δῆμος Ἀβίας δὲν ἔχει τελωνειακὴν ἀρχήν, διότι εἶναι μεσόγειος, τὰ δὲ ὤνια καὶ ἐμπορεύματα ἔρχονται ἐκ Καλαμῶν καὶ Καρδαμύλης ἐξ ἀποστάσεων μεγάλων, τὸ ὁποῖον βαρύνει ἔτι μᾶλλον τοὺς ἐμπορευομένους.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ.

§85ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχομέν τι ἄλλο νὰ προσθέσωμεν παρὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσωμεν.

§86ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι κοινὴ ἡ ἐνέργεια ὅλων τῶν Βουλευτῶν Λακωνίας.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐνοικιαστῶν τῶν κοινοτικῶν λιβαδίων τοῦ δήμου Μυωνίας.

§88ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Μυωνίας εἶχον μισθώσει λιβάδια κοινοτικά, ἀλλ’ ἕνεκα θεομηνίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὰ μεταχειρισθῶσι, διότι ἦσαν προωρισμένα διὰ τὴν βοσκὴν προβάτων καὶ πρόκειται νὰ ζημιωθῶσι 10,000 δραχμῶν. Ἐζήτουν νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ ἐνοικίου, νὰ μεταβῶσιν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαί, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τοιαύτης θεομηνίας, νὰ βεβαιώσωσι ταύτην, ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ δὲν μετέβησαν. Ἡ τακτικὴ τῆς ὑπηρεσίας εἶναι, ὁσάκις ἐπέρχεται τοιαύτη θεομηνία, νὰ γίνηται ἓν πρωτόκολλον, νὰ στέλληται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀπαλλάσσῃ αὐτούς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὰς ἀρχὰς νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ καὶ νὰ βεβαιώσωσιν ὅτι δὲν ἀνεφύη χόρτον καὶ ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μισθώσωσι τὰ λιβάδια καὶ εἶναι ἄξιοι νὰ τύχωσιν αὐτοῦ τοῦ εὐεργετήματος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καπνεργατῶν Βόλου.

§90Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ ἂν ἔχει εἴδησίν τινα περὶ τῆς στάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἐν Βόλῳ ἀπεργία τῶν καπνεργατῶν, διότι ἔχω ἐξωδίκους πληροφορίας, ὅτι, ὑποχωρησάντων τῶν καπνεμπόρων, ἐλύθη τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν.

§91ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ἡ εἴδησις, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι ἀκριβεστάτη. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. νομάρχης, κατόπιν τῶν ἐπανειλημμένων ὑποδείξεων εἰς ἀμφότερα τὰ διαμαχόμενα μέρη, κατώρθωσε νὰ ἀναθέσωσιν εἰς αὐτὸν τὴν ἐπίλυσιν τῆς διαφορᾶς καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ νὰ ὑποκύψωσιν. Ὁ κ. νομάρχης, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, μετέβη εἰς Βόλον, ἐδήλωσε ποίαν ἀπόφασιν θεωρεῖ δικαίαν δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη, ἅτινα ἀπεδέχθησαν τὴν ἀπόφασίν του, καὶ οὕτως ἡ ἀπεργία ἐλύθη.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χηνιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου Τρικολώνων.

§93Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Κατόπιν τοῦ ὑποβληθέντος καὶ ψηφισθέντος εἰς αʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου παραιτοῦμαι.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς περὶ τῆς ἀσφαλιστικῆς ἑταιρείας «Ἀμοιβαίας».

§95Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ ἡμερῶν ἡ Βουλὴ ἀκροᾶται ἀνακοινώσεων τοῦ Προεδρείου σχετικῶς μὲ τὴν ἀσφαλιστικὴν ἑταιρείαν ζωῆς, τὴν «Ἀμοιβαίαν», καθόσον ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλονται τηλεγραφικαὶ ἀναφοραὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὧν ζητεῖται ὅπως ἐπιληφθῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὅστις ἤδη εἶναι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου Ὑπουργός, τὴν τακτοποίησιν τοῦ σκανδάλου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τούτου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ καιροῦ πολλοῦ ἀνησυχεῖ πολλὰς τάξεις ἀνθρώπων, ἰδιαίτατα δ’ ἐκείνας τὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐνόμισαν ὅτι ἐν τῇ ἀσφαλιστικῇ ἑταιρείᾳ ταύτῃ ἠδύναντο νὰ ἀποταμιεύσωσι μικρόν τι ποσόν, ἵνα τοῖς χρησιμεύσῃ ἐν καιρῷ. Ἀτυχῶς ἐπὶ πολὺ ἤδη ἡ δημοσία γνώμη ἀσχολεῖται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἐνηργήθη μὲν κἄτι ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐσταμάτησεν ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ. Κατὰ τοὺς δύο τελευταίους νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν σχετικῶς μὲ τὴν «Ἀμοιβαίαν» ἔπρεπεν ἡ ἀσφαλιστικὴ ἑταιρεία νὰ καταθέσῃ ἐγγύησιν 200,000 δραχμῶν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας της· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐτῆς δὲν ἐβάδιζον καλῶς, δὲν κατέθεσε τὰς 200,000 δραχμῶν, καὶ ἑπομένως ἔδει κατὰ τὸν νόμον νὰ ἀρθῇ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινε τὴν ἐξάσκησιν ἐργασιῶν της ἐν Ἑλλάδι. Παρ’ ὅλον ὅμως τοῦτο καὶ παρὰ τὸν νόμον ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἐξακολουθεῖ ἐργαζομένη καὶ εἰσπράττουσα. Διὰ τὰς παραβάσεις δὲ ταύτας καὶ ἄλλας, τὰς ὁποίας ἔχει κάμει ἡ Ἑταιρεία αὐτή, εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ἁρμοδίου ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ τὸ πρόστιμον καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους δημοσίας τάξεως, ἀλλ’ ἰδιαίτατα διότι δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη τῆς καταδιώξεως τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιβληθῇ τὸ πρόστιμον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος. Ἤθελον ἑπομένως παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐπιληφθῇ αὐτῆς κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων τῆς Ἑταιρείας.

§96Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο εἰμὴ τὸ ἑξῆς. Ἡ Βουλὴ ἐπείσθη ἐκ τῶν πολλῶν διαμαρτυριῶν τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς αὐτήν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς «Ἀμοιβαίας» εἶναι ζήτημα ἀπασχολοῦν πολὺ τὴν κοινωνίαν καὶ ὅτι ἐν τῇ ἑταιρείᾳ ταύτῃ ἐχάθησαν πολλὰ χρήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπεμβῇ ἡ Πολιτεία κατ’ ἀρχὰς διὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον νὰ ἐπισπεύσῃ τὸν διορισμὸν ἐκκαθαριστῶν καὶ καλέσῃ τοὺς μετόχους, ἵνα λάβωσι τοὐλάχιστον τὰ λείψανα, τὰ ὁποῖα ἀπέμειναν ἐκ τοῦ ἀμοιβαίου κύκλου αὐτοῦ. Σημειώσατε δέ, ὅτι τὰ περισσότερα θύματα ἔχουσι πέσει εἰς τὰς μεγαλοπόλεις, εἰς τὰς Πάτρας πολλά, εἰς τὸν Πύργον ἐπίσης. Παρακαλῶ δὲ προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§97ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις, Κύριοι, τῆς «Ἀμοιβαίας» ὄχι ἐπ’ ὀλίγον, ἀλλ’ ἐπὶ πολὺ ἀπησχόλησεν, ἰδιαίτατα μὲν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, γενικῶς δὲ καὶ τὴν ὅλην Κυβέρνησιν. Ἐὰν μάλιστα ἔλεγον, ὅτι κατηναλώθησαν δύο ὁλόκληρα Ὑπουργικὰ Συμβούλια, ἵνα μελετηθῇ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ὁ ὀγκώδης φάκελος τῆς ὑποθέσεως τῆς «Ἀμοιβαίας», δὲν θὰ ἔλεγον ὑπερβολήν. Μετὰ μελέτην τῆς ὅλης ὑποθέσεως ἀπελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς μὴ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως τῆς «Ἀμοιβαίας» μετὰ τῆς Τραπέζης Μυτιλήνης. Ὅ,τι ἀνέφερε προηγουμένως ὁ ἔντιμος συνάδελφος περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κηρύξῃ τὴν «Ἀμοιβαίαν» διαλελυμένην καὶ ἀνακαλέσῃ τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἐγκρίσεως τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς, εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν ἴσως ἔχουσι καὶ ἄλλοι, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν δὲν νομίζομεν ὅτι εἶναι κατὰ πάντα ἀκριβής. Δικαίωμα εἶχε πράγματι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔχει νὰ διαλύσῃ τὴν ἑταιρείαν, ἔχει ὅμως καὶ ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου κατὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐδώκαμεν, διὰ τὴν μὴ καταβολὴν τῆς ἐγγυήσεως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον ταύτην τὴν στιγμὴν τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐλεγχόμεθα διὰ τοιαύτην παράλειψιν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐζητήθη ὁ φάκελος, ὁ ὁποῖος θὰ κατατεθῇ, δύναται ἡ Βουλή, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἐνδιατρίψῃ τότε καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡμεῖς ἀπορρίψαντες τὴν ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης Μυτιλήνης, εἰς ἣν μετεβιβάζετο ἡ περαιτέρω διαχείρισις τῶν ποσῶν, ἅτινα ἔχουσι διασωθῆ, ἐθεωρήσαμεν ὅτι, καίτοι ἔχομεν δικαίωμα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διάλυσιν τῆς ἑταιρείας, δὲν ἔπρεπε νὰ προβῶμεν, ἀκριβῶς πρὸς τὸ συμφέρον τῶν μετόχων. Διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὴν κατάστασιν τῶν συνεταιρισμῶν τῶν ἱδρυμένων ὑπὸ τῆς ἑταιρείας, δυνηθῇ δὲ οὕτω νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ τὴν διαφορὰν τῶν γνωμῶν τῶν μετόχων, οἵτινες φαίνονται διῃρημένοι εἰς δύο στρατόπεδα, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ μὲν παλαιοὶ μέτοχοι οὐδὲν ἔχουσι σχεδὸν ἢ ἐλάχιστα νὰ χάσωσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἑταιρεία κηρυχθῇ διαλελυμένη καὶ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκκαθάρισις, οἱ μέτοχοι ὅμως τῶν τελευταίων ἐτῶν δὲν θὰ ἔχωσι νὰ λάβωσιν ἀπολύτως ἢ σχεδὸν τίποτε. Διότι κατὰ τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρείας τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως τῶν συνεταιρισμῶν κρατοῦνται ἐκ τῶν πρώτων καταβολῶν, ἑπομένως τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως τῶν παλαιῶν μετόχων, κρατηθέντα ἤδη πρὸ ἐτῶν εἰς βάρος τῶν παλαιῶν συνεταιρισμῶν, ἐκαλύφθησαν ἐκ τῶν μετέπειτα τόκων καὶ τῶν ἄλλων κερδῶν, ἐνῷ τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως τῶν καταβολῶν τῶν τελευταίων ἐτῶν ἀπερρόφησαν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς καταβολὰς ταύτας, χωρὶς σχεδὸν νὰ ἀπομείνῃ ὑπόλοιπον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ βεβαίως δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι διαλυτέα ἡ ἑταιρεία, ἐθεωρήσαμεν ὅμως πρὸ παντός, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ μάθωμεν τί θέλουσιν οἱ ἴδιοι μέτοχοι, διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἑρμηνεύουσα τὴν θέλησιν αὐτῶν ἡ ἐγκρίνουσα τὴν σύμβασιν τελευταία ἀπόφασις τῆς συνελεύσεως· ἀπορρίψαντες δὲ τὴν σύμβασιν τῆς «Ἀμοιβαίας» μετὰ τῆς Τραπέζης Μυτιλήνης ἐκοινοποιήσαμεν τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸ συμβούλιον τῆς «Ἀμοιβαίας», τὸ ὁποῖον παρηγγείλαμεν νὰ καλέσῃ τοὺς μετόχους εἰς Γενικὴν Συνέλευσιν. Τοῦτο δὲ δὲν σημαίνει προεξόφλησιν τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἐδηλώθη ὅτι ἐπιφυλάττει ὁ Ὑπουργὸς πάντα τὰ δικαιώματα, ἅτινα ἔχει ἐκ τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων. Ἐν ταὐτῷ ὅμως εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περί τινος ἄλλου, νὰ μὴ ἀπολεσθῇ πλέον οὔτε ὀβολὸς ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς «Ἀμοιβαίας», διότι βεβαίως θὰ ἤμεθα ἀσυγχώρητοι, ἂν ἀφήνομεν τὰ πράγματα νὰ βαδίσωσιν ἀνεξέλεγκτα εἰς τὴν τύχην των. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ καταστατικὸν ἔχει διάταξιν ἐξασφαλίζουσαν τὰ κεφάλαια τὰ ἐκ τῶν καταβολῶν τῶν μετόχων, διάταξιν καθ’ ἥν, ἀφοῦ ληφθῇ ὡρισμένον ποσοστὸν ἐκ τῶν πρώτων καταβολῶν διὰ τὴν διαχείρισιν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θιγῶσι τὰ ὑπόλοιπα κεφάλαια. Εὐτυχῶς, δυνάμει τοῦ καταστατικοῦ, τὰ κεφάλαια τῆς «Ἀμοιβαίας» ἐνεδύθησαν εἰς χρεόγραφα καὶ ἀξίας πρωτίστης τάξεως, καὶ κατὰ τὴν πρόβλεψιν τοῦ καταστατικοῦ εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἐθεωρήσαμεν δὲ ὅτι ἔδει νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα, ὅπως τὰ χρήματα, ὅσα εὕρομεν μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν ἡμεῖς τὴν Κυβέρνησιν, μείνωσιν ἀκέραια, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον ζητηθῆ ὑπ’ ἐκείνων, οἵτινες διαχειρίζονται ἔτι τὰ τῆς ἑταιρείας, ἔξοδα διαχειρίσεως, νὰ μὴ δύναται νὰ θιγθῇ τὸ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ κατατεθειμένον κεφάλαιον, οὔτε καὶ τὰ ἄλλα κεφάλαια. Ἡ παράτασις λοιπὸν αὐτῆς τῆς ἐκκρεμότητος, ἡ ὁποία ἐγένετο πρῶτον, ὅπως γνωσθῇ ἀκριβῶς, ποία εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῶν μετόχων καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν μετόχων, διότι διάλυσις τῆς ἑταιρείας καὶ ἀπόφασις ἐκκαθαρίσεως γινομένη ἐξαπίνης καὶ ἄνευ τῆς ἀπαιτουμένης μελέτης δύναται νὰ προκαλέσῃ δαπάνας, αἵτινες θὰ ἠδύναντο ἴσως ν’ ἀπορροφήσωσι μέγα μέρος τῶν κεφαλαίων— ἡ παράτασις, λέγω, τῆς τοιαύτης ἐκκρεμότητος ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένη, ἀφοῦ μάλιστα δυνάμεθα νὰ διαφυλάξωμεν ἀκέραια τὰ ὑπάρχοντα κεφάλαια, οὐδένα δὲ κίνδυνον ἐπάγεται ἡ ἐκκρεμότης τῆς ὑποθέσεως. Πληροφορίαν αὐθεντικὴν περὶ τῶν περαιτέρω ἐνεργειῶν τοῦ συμβουλίου δὲν ἔχω. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι παρακολουθοῦντες τὴν ὑπόθεσιν ἔχομεν ἀνεπισήμους πληροφορίας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὅ,τι κεφάλαιον ὑπάρχει τῆς «Ἀμοιβαίας», εἶναι ἤδη ἀσφαλές, ἡ δὲ Κυβέρνησις μελετᾷ ποῖον τὸ σκοπιμώτερον μέτρον καὶ ἡ σκοπιμωτέρα ἀπόφασις, ἥτις ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν πραγμάτων.

§98Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν διαβεβαιώσεων ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατόπιν τῆς ἀντικαταστάσεως μελῶν τινων τοῦ συμβουλίου διὰ τῶν Φίλωνος, Ῥουσοπούλου καὶ Μιλ. Ῥάλλη ἐλπίζω ὅτι οἱ μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ἔχουν κάτι τι νὰ περισώσωσιν ἐκ τῆς Ἑταιρείας, ἥτις διὰ τοῦ καταστατικοῦ της, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβε πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν μετόχων. Φοβοῦμαι πολὺ μήπως δὲν γίνουν ὅσα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· φοβοῦμαι ὅτι, ὅσα κεφάλαια καὶ ἂν ἔχωσι μείνει, θὰ τὰ φάγῃ ὅλα ἡ ἐκκαθάρισις. Ὡς νὰ μὴ ἤρκουν, Κύριοι, τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν ἐν τῇ Βουλῇ ἐκ μέρους ὁλοκλήρου σχεδὸν τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου, ἐπεξέτεινε τὸ δίκτυόν της ἡ «Ἀμοιβαία» καὶ εἰς διαφόρους πόλεις καὶ διάφορα μέρη τῆς Τουρκίας καὶ ἰδίως εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Ἔχω ἀπείρους ἐπιστολὰς ἐκ Κυδωνιῶν καὶ Περγάμου, ἀπὸ Ἀδραμυττίου, ἀπὸ Μυτιλήνης κτλ. Οἱ κάτοικοι ἐκεῖ δὲν θρηνοῦσι, κύριοι Βουλευταί, διότι ἔχασαν τὰ χρήματά των, διὰ νὰ γίνουν μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας»· ὑπέστησαν καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἐθεωρήθησαν, ὅτι εἶναι μέτοχοι ἐθνικῆς ἑταιρείας ἐκ μέρους τῆς γείτονος Ἐπικρατείας πρὸς ἐνεργείας ἄλλας ἐθνικὰς καὶ ἐφυλακίσθησαν ὅλοι καὶ ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα· Πλεῖστοι κάτοικοι καὶ πολῖται Ἕλληνες, ἰδίως ἐν Κυδωνίαις καὶ Περγάμῳ, δὲν ἐπιζητοῦσι τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν προστασίαν. Θὰ ἀνακουφισθῶσιν, ἂν μάθωσιν ὅτι λειτουργοῦσιν οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι τιμωροῦνται οἱ ἀπατεῶνες. Θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ ἔχει ἐλλείψεις τὸ καταστατικόν, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν συμφώνως πρὸς τὸ καταστατικὸν τῆς «Ἀμοιβαίας», τὰ μέλη αὐτὰ τὰ εὑρισκόμενα ἐν τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ, ὅπου εἶναι ἄνω τῶν 17 χιλιάδων, ἂν εἶναι τρόπος νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως ἀντιπροσωπευθῶσιν οἱ μέτοχοι αὐτοὶ δι’ ἐπιτροπειῶν τουλάχιστον, διότι τὸ καταστατικὸν λέγει μόνον ὅτι ἕκαστος δύναται νὰ ἔλθῃ, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ λάβῃ ἰδιαιτέραν πρόνοιαν περὶ τούτου ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§99ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸ ὀλίγου, ἐθεώρησα ὅτι εἶναι ἐπαρκής, διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ καὶ τὸν συνάδελφον τοῦ φόβου. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑπάρχει. Θὰ κατατεθῇ ὁλόκληρος ὁ φάκελος, ἐκ τοῦ συνόλου δὲ θέλει ἴδει, ὅτι, ἂν ἐνεδεικνύετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κινήσῃ τὸν ποινικὸν νόμον, δὲν ἤθελε διστάσει νὰ θέσῃ αὐτὸν εἰς ἐνέργειαν. Δὲν γνωρίζει τί θὰ ἀποδείξῃ ἡ ἐκκαθάρισις, ἀκριβῶς δὲ αὐτὸς ὁ φόβος μᾶς συνεκράτησεν, ὅπως μὴ ἄρωμεν ἀμέσως τὸ Διάταγμα τὸ ἱδρῦον, καὶ διετάξαμεν ἐκκαθάρισιν. Βαίνομεν μετὰ πάσης προφυλάξεως, καὶ ἐπροτιμήσαμεν αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς πορείας ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ ἀκριβῶς διὰ νὰ διασωθῇ ὅ,τι πλεῖστον τοῦ ὑπολειφθέντος κεφαλαίου, περὶ τοῦ ὁποίου πᾶσα δυνατὴ πρόνοια ἐλήφθη.

§100Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ποσὸν ὑπελείφθη;

§101ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ φάκελος ὁ ὑπάρχων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν περιλαμβάνει τὰ τῶν κεφαλαίων καὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ἑταιρείας, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκαλεῖτο νὰ λύσῃ ζήτημα καθαρῶς νομικῆς φύσεως· ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὑπόθεσις εἶναι πολὺ σοβαρὰ καὶ θίγει συμφέροντα Ἑλληνικὰ καὶ μὴ Ἑλληνικά, διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ὅτι ὤφειλον νὰ ζητήσω πληροφορίας. Προσθέτω δὲ ὅτι δὲν ἠρκέσθην εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐζήτησα καὶ ἐξωδίκους πληροφορίας, ἃς εἶμαι πρόθυμος νὰ καταθέσω καὶ αὐτάς.

§102Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπανερχόμενος ἐξ Ἄρτης, ὅπου εἶχον μεταβῆ ὡς μέλος τῆς ἐκεῖ μεταβάσης ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν διέλευσίν μου ἐκ Πατρῶν εἶδον μετ’ ἀπορίας μου καὶ ἐκπλήξεως ἀναγραφόμενον εἰς τὰς ἐκεῖ ἐφημερίδας ὅτι συνεπείᾳ Β. Διατάγματος ἡ ἐν Κερκύρᾳ ἑδρεύουσα τρίτη Διεύθυνσις Μηχανικοῦ μετατίθεται εἰς Μεσολόγγιον. Τὸ τοιοῦτον μὲ ἐλύπησεν ὄχι τόσον, διότι ἀδικεῖται ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρίς, ἡ ὁποία ἀπὸ πολλοῦ ἀδικεῖται, ἀλλ’ ἰδίως, διότι ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διεῖδον ὄχι πρόθεσιν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ κυρίως ὑπὲρ τῆς ἐξυπηρετήσεως προσωπικῶν ἀπαιτήσεων. Ἐπὶ τῆς ἐνεργείας ταύτης τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν χωροῦσιν εἰμὴ δύο ὑποθέσεις, ἢ ὅτι τὸ πραχθὲν τὸ ἔπραξε χάριν τοῦ στρατεύματος, ἢ ὅτι πιεζόμενος ὑπὸ φίλων τὸ ἔκαμεν. Ἡ πρώτη ὑπόθεσις δὲν δύναται ποσῶς νὰ στηριχθῇ· ἑπομένως ἀπομένει ἡ δευτέρα. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Μηχανικοῦ εἶναι στρατιωτικὸν κατάστημα, δὲν εἶναι σῶμα οὔτε ὀργανική τις μονάς· ἑπομένως ἡ ἀρχή, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσθη ἡ συγκέντρωσις τῶν σωμάτων εἰς ἕνα τόπον, δὲν ἰσχύει διὰ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ. Ἀλλά, καὶ τοῦτο ἂν συνέβαινε, καὶ πάλιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ εὑρίσκετο ἐν τῷ δικαίῳ οὕτω πράττων, διότι ἐν Μεσολογγίῳ οὐδὲν κατάστημα ὑπάρχει, ὅπου νὰ ἐγκαθιδρυθῇ ἡ Διεύθυνσις τοῦ Μηχανικοῦ, ἐνῷ ἐν Κερκύρᾳ ἄπειρα τοιαῦτα ὑπάρχουσιν. Ἑπομένως θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον εἰς δαπάνας περιττάς, τὰς ὁποίας, ἂν παρέμενεν ἐν Κερκύρᾳ ἡ Διεύθυνσις, θὰ ἀπέφευγεν. Ἑπομένως γνωρίζων ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ὑπέπεσεν εἰς λάθος, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ τὸ διορθώσῃ ἀφήνων τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ, ὅπου παρέμενε καὶ πρότερον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πλέον τῶν δέκα Βουλευτῶν.

§104Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ......

§105ΣΠ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Εἶναι τοιαύτη ἡ νοημοσύνη τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι, ὅταν διατάσσηται ἡ μεταστάθμευσις μιᾶς Ἀρχῆς ἐκεῖ δι’ ἄλλο μέρος, ὅτι τοῦτο τὸ ἐπιβάλλει ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη. Ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν δὲν στοιχίζει διὰ τὴν Κέρκυραν ἡ μεταστάθμευσις· ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν στοιχίζει τὸ νὰ εἶναι αἱ Ἀρχαὶ συγκεντρωμέναι ἐν Κερκύρᾳ. Τοῦτο ἔχουσιν ἀναγνωρίσει αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, καὶ ὄχι μόνον αὗται αἱ Ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκεῖ δικαιολογημέναι, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι ἂν συγκεντρωθῶσι, βεβαίως τιμὴν ὄχι μόνον εἰς τὸν τόπον ἐκεῖ, ἀλλὰ τιμὴν εἰς τὸ Κράτος περιποιοῦσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου λόγος ἀνάγκης ἐζήτησε τὴν μεταστάθμευσιν τῆς Ἀρχῆς αὐτῆς, λόγος τῆς ἐπιβλέψεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ τοῦ Γραφείου ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀνεγειρομένων κτιρίων ἐν τῇ ἀκτῖνι τοῦ Μεσολογγίου, ὅπου ἀναφύονται πάντοτε ζητήματα μεταξὺ ἐργολάβων καὶ Ἀρχῶν, ὅτε εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ μεσολάβησις τῆς προϊσταμένης Ἀρχῆς τῆς Διευθύνσεως, διὰ νὰ ἀπαλλάσσῃ τὸ Δημόσιον ἀπὸ ἀπαιτήσεις τῶν ἐργολάβων. Διὰ τοῦτο ὑποθέτω ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν μεταστάθμευσιν τῆς Διευθύνσεως, θὰ εἶναι προσωρινοί, καί, ὅταν ἐκλείψωσι, βεβαίως ἡ Ἀρχὴ αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκεῖ, διότι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§106Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑπὸ τὸν τύπον συστάσεως ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ προσοχῆς ἰδιαζούσης νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἂν πράγματι ὑπάρχωσι λόγοι προσωρινῆς μετασταθμεύσεως τῆς ἕδρας τῆς Διευθύνσεως, ἂς ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ μετὰ τὴν πάροδον αὐτῶν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Κέρκυραν.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκρούσω τὴν κατηγορίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ πνεύματος ἐχθρικοῦ πρὸς τὴν Κέρκυραν ἐνήργησε τὴν μεταστάθμευσιν, ἐπικαλούμενος τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκ τῆς Κερκύρας ὑπάρχουσι τόσοι ἀντιπρόσωποι, οἱ ὁποῖοι συμπράττουσι μετὰ τοῦ ἡμετέρου κόμματος, ἀφοῦ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου, καὶ ἂν δὲν ἦσαν φίλοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας πρὸς τὰ διάφορα τμήματα τῆς χώρας. Ἂν ἡ Κυβέρνησις διέταξε τὴν μεταστάθμευσιν, τὸ ἔπραξε δι’ ἕνα ἁπλούστατον λόγον, ἀλλὰ καὶ τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ ἄλλως παρὰ ὡς ἔπραξεν. Ὑπάρχει ὁ νόμος ͵ΓΜϚʹ ψηφισθεὶς ἐν τῇ περυσινῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν μετάθεσιν ταύτην τῆς Διευθύνσεως εἰς τὴν ἕδραν τῆς Μεραρχίας. Τί ἠθέλετε; Νὰ παραλείψῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου; Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι ἐκτελοῦνται ἔργα πολλὰ καὶ σπουδαῖα σήμερον ἐν Μεσολογγίῳ, ἐν Ἄρτῃ, Πάτραις, ὅπου εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐπιτόπιος ἐπίβλεψις τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ Μηχανικοῦ. Ὥστε πλὴν τοῦ λόγου, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξω ἄλλως, εἶναι καὶ ὁ λόγος τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§108Ν. Β. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Μηχανικοῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα διευθυντὴν καὶ ἀπὸ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀξιωματικοὺς κατωτέρους. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ διασπείρονται εἰς τὰ διάφορα μέρη· δὲν μένουσιν εἰς τὸ αὐτὸ μέρος. Λοιπὸν εἴτε εἰς τὴν Κέρκυραν μένουσιν εἴτε ἀλλαχοῦ, ἐκτελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν των. Ἄλλως τε δὲν συνεκεντρώθησαν ἀκόμη τὰ διάφορα σώματα ἐν Μεσολογγίῳ, ὥστε δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀρχίσωμεν τὴν μεταφορὰν ἀπὸ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ.

§109Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Κυμαίων παρεκάλεσε καὶ ἐμέ, ἵνα λάβω τὸν λόγον ἐν τῇ Βουλῇ καὶ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως φροντίσῃ οὗτος καὶ ἀρθῶσιν αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι προκύπτουσιν ἐκ τῆς πλημμελοῦς ἐξυπηρετήσεως τῆς συγκοινωνίας διὰ τῶν ἀγόνων ἀτμοπλοϊκῶν γραμμῶν τῶν Σποράδων ὅλων μέχρι Πειραιῶς. Ἡ ἀταξία τῆς συγκοινωνίας αὐτῆς ἐπιφέρει μεγάλας ζημίας τῷ λαῷ ἐκείνῳ, ὧν ἡ μεγαλειτέρα ἀπώλεια εἶναι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἐν τοῖς μέρεσιν ἐκείνοις, προερχομένη ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς τακτικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Πειραιῶς – Βόλου – Σκιάθου – Σκοπέλου – Σκύρου – Κύμης καὶ τἀνάπαλιν, καί, ὡς γνωρίζει ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνει τὸν πτωχὸν λαὸν καὶ βοᾷ στεντορείως, εἶναι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ τὸ παράπονόν των εἶναι πολλοῦ λόγου καὶ μεγάλης προσοχῆς ἄξιον, προερχόμενον δ’ ἐξ ὁλοκλήρου, δύναμαι εἰπεῖν, ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, παρὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο, ὅπως ἐπαναληφθῇ ἡ διακοπεῖσα συγκοινωνία αὕτη· ἀλλ’ εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις πρὸ κακοπιστίας τῶν ἑταιρειῶν τῶν ἀτμοπλοϊκῶν, αἵτινες ἐν τῷ κακῶς ἐννοουμένῳ μεταξύ των ἀνταγωνισμῷ ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου ν’ ἀναιρῶσι τὰς ὅσας τὴν προηγουμένην ἀνελάμβανον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑποχρεώσεις· ἀλληλοσυκοφαντούμεναι δὲ αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ αὗται ἔφερον καὶ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ἀδιέξοδον. Ἀλλ’ εἶναι τόσον πολλαὶ αἱ δυσχέρειαι αἱ προβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, εἶναι τόσον πολλὰ τὰ τερτίπια, τὰ ὁποῖα κάμνουσιν οἱ ἀτμοπλοϊκοί, ὥστε, ὅταν εἰς τὸ ὄνομα μιᾶς ἑταιρείας καταλογίζηται ἡ ἀνάληψις τῶν ἀγόνων γραμμῶν τοῦ Κράτους, ἔρχεται ἡ ἄλλη καὶ ἀποβάλλει τὴν πρώτην διὰ νέας προσφορᾶς. Τελευταῖον δὲ προσετέθη ἐν τῷ ἀνταγωνισμῷ καὶ ἓν ἁλιευτικὸν ἀτμόπλοιον, διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ ἀγόνους γραμμὰς καὶ νὰ μεταφέρῃ ἐπιβάτας. Μεθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀτασθαλίας καὶ ἁρπακτικὰς διαθέσεις τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ μοὶ καταλογισθῇ ὅτι κομίζω γλαῦκας εἰς Ἀθήνας, ἤτοι προτείνω νὰ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς ἀγόνους γραμμὰς διὰ τῶν ἀτμοπλοίων τοῦ Β. Ναυτικοῦ εἴτε δι’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκποιήσῃ ὡς ἄχρηστα, ἐπισκευάζουσά τινα ἐξ αὐτῶν, εἴτε διὰ τῶν ἄλλων, τῶν ἀτμοτελωνίδων, ἰδίως δ’ ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων καταδιώκεται τὸ λαθρεμπόριον, καὶ ὅπως δυστυχῶς δὲν καταδιώκεται τὸ λαθρεμπόριον, ὡς σήμερον διενεργεῖται ἡ καταδίωξις αὐτοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὰ περισσότερα τῶν πλοίων αὐτῶν τῶν προωρισμένων διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου δὲν κάμνουσι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἁλιεύωσιν ἀστακοὺς καὶ γαρίδας εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας καὶ ὅρμους τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν θὰ ἦτο προτιμότερον ἀπείρως νὰ κλείσῃ ἡ καταβόθρα αὐτὴ τῶν ἀγόνων γραμμῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἔχουσι διοχετευθῆ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἑκατομμύρια ὁλόκληρα εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑλληνικὰς ἑταιρείας, διότι αἱ ἑταιρεῖαί εἰσι κακοσυνηθισμέναι ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ θέλουσι τὰς ἀγόνους γραμμὰς νὰ τὰς ἔχωσιν ὡς δῶρον καὶ χωρὶς νὰ κοπιάζωσι καὶ νὰ ἐξοδεύωσι καὶ νὰ δίδωσιν ἀνταλλάγματα εἰς τὸ Κράτος. Λοιπὸν θὰ εἶναι ἓν μέγα εὐεργέτημα διὰ τὸ ἔθνος, ἂν ἡ Κυβέρνησις εἰσήκουε τῆς συστάσεώς μου καὶ ἀπεφάσιζε διὰ τῶν πλοίων τοῦ Β. Ναυτικοῦ, τῶν ἀτμοτελωνίδων, ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀγόνων γραμμῶν, ἐξυπηρετοῦσα οὕτω τὰς ἀγόνους γραμμάς, συγχρόνως δὲ ἐπιβλέπουσα κατὰ τὸν πλοῦν καὶ καταδιώκουσα τὸ λαθρεμπόριον.

§110ΙΩ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διατηρήσῃ τὴν συγκοινωνίαν Σκοπέλου–Σκύρου–Σκιάθου μετὰ τοῦ Βόλου, καθόσον ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ μέχρι τοῦδε διετήρησαν τὴν συγκοινωνίαν αὐτήν. Πρόκειται περὶ ποσοῦ 400 δραχμῶν κατὰ μῆνα· αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας καὶ τῆς διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων. Πιστεύω ὅτι ἡ ἐξυπηρέτησις αὐτῆς τῆς συγκοινωνίας δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἶναι τόσον φειδωλὴ διὰ 400 δραχμὰς μηνιαίως, ὥστε αὐταὶ αἱ νῆσοι νὰ μείνουν ἄνευ συγκοινωνίας.

§111ΠΛ. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν του τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου Κυμαίων, διότι δὲν ζητοῦν καινοτομίαν τινά, ἀλλὰ τὴν διατήρησιν τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ἐσεβάσθησαν τὰ προσωπικὰ κόμματα. Ὥστε πολὺ μᾶλλον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ στερήσῃ ἕνα ὁλόκληρον λαὸν τῆς μόνης συγκοινωνίας.

§112Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς συγκοινωνίας αὐτῆς, διότι ὅλαι αἱ ἑταιρεῖαι ἐννοοῦν νὰ ὑπάγουν μέχρι Σκοπέλου μόνον.

§113ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν ἐξυπηρετεῖται σκοπίμως ἰδίως ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Κύμης καὶ Σκοπέλου. Ἔδωκα ἐντολὴν πρὸς διαπραγμάτευσιν ἄλλης συμφωνίας, ὅπως ἡ συγκοινωνία πυκνωθῇ, ἐνεργῆται δὲ δὶς τῆς ἑβδομάδος εἰς τὸ ἑξῆς· καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ὁμιλῶ ἡ συγκοινωνία εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σῖμος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄρτης.

§115Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἐλέχθη, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἐγράφη, ὅτι ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Ἄρτῃ δὲν ὑφίσταται. Ἦτο πολὺ εὔλογον νὰ διαμαρτυρηθῶσιν οἱ ἀγροτικοὶ δῆμοι τῆς Ἄρτης κατὰ τῆς τοιαύτης ἰδέας καὶ νὰ θελήσωσιν, ὅπως ὑποδείξωσιν, ὅτι ὄχι μόνον ὑφίσταται ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Ἄρτῃ, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο διατελεῖ καὶ ὑπὸ ὅρους βαρυτέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κρατοῦσιν ἐν Θεσσαλίᾳ. Πρὸς ἐμὲ ἀπεστάλησαν πλεῖσται ὅσαι ἀναφοραὶ διαμαρτυρίας τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν διὰ τὰ ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων λεχθέντα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔφθασαν καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιαῦται εὔλογοι αἰτιάσεις, ὡς αἱ τῶν χωρίων Μπάνι, Σελλάδων, Γλυκορρίζου καὶ ἄλλων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῶν ἀγροτικῶν τούτων πληθυσμῶν, νὰ συστήσω δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, καθ’ ἣν ὥραν ἤθελεν αὕτη ἐπιληφθῆ τῆς διευθετήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τοῦ νομοῦ Ἄρτης. Παραδίδω τὰς ἐν λόγῳ ἀναφορὰς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως διαβιβάσῃ ταύτας ὅπου δεῖ, ἵνα ἐν καιρῷ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐπειδὴ εἶμαι ἐπὶ τοῦ βήματος, κύριοι Βουλευταί, ὅπως μὴ ἀπασχολήσω ἐκ δευτέρου τὴν Βουλήν, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναπτύξω καὶ ἄλλην ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν ζήτημα σπουδαιότατον διὰ τὴν Ἄρταν. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἡ Κυβέρνησις ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει μελετήσει τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς Ἄρτης συμβαίνει τι τὸ ἐξαιρετικόν. Διὰ τὴν ἄλλην δηλονότι Ἑλλάδα μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἀμβύκων ἀφῃρέθη ὁ στρεμματικὸς φόρος. Ἀλλ’ οἱ ἀμπελουργοὶ τῆς Ἄρτης δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀπολαύσωσι τοὐλάχιστον καὶ τοῦ πλεονεκτήματος τούτου, καθόσον ἔχουσι τὰς ἀμπέλους αὑτῶν ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους, ὑφιστάμενοι ὅλας τὰς βαρείας φορολογίας τῆς ξένης Ἐπικρατείας. Δίκαιον ἑπομένως εἶναι, ὅπως, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξαιρεθῶσιν οἱ ἀμπελουργοὶ τῆς Ἄρτης τοῦ νόμου, καὶ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς ἡ παραγωγὴ σούμας δι’ ἀμβύκων πρὸς τοπικὴν κατανάλωσιν. Ὁμοίως δίκαιον εἶναι, ὅπως ἐπιτραπῇ καὶ ἡ ἐκ κομάρων παραγωγὴ οἰνοπνεύματος πρὸς ἐπιτόπιον κατανάλωσιν, διότι ἄλλως τὸ προϊόν τοῦτο ἀπόλλυται ἐπὶ ματαίῳ καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ τόπου. Θὰ γνωρίζητε βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Ἄρτα ἀποσπασθεῖσα τῆς ἀγκάλης τῆς Ἠπείρου, καὶ λαβοῦσα τὸ δῶρον τῆς ἐλευθερίας, εἶδε μετὰ λύπης νὰ μείνουν τὰ κτήματα τῶν ἐλευθέρων αὑτῆς τέκνων ἐπὶ Τουρκικοῦ ἐδάφους. Πρὸ τῆς τοιαύτης ἀδικίας αἱ πρῶται ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως Κυβερνήσεις προσεπάθησαν νὰ παράσχωσι προνομίας τινὰς καὶ ἀτελείας, ὅπως ἀνακουφίσωσι τοὺς κατοίκους ἐκ τοῦ ἀδίκου, τὸ ὁποῖον τοῖς προσεγένετο, ἐφ’ ᾧ καὶ ἐξεδόθη τὸ γνωστὸν Διάταγμα τοῦ 1862. Δυστυχῶς οἱ κατὰ καιροὺς πολιτευόμενοι τοῦ νομοῦ ἀφῆκαν νὰ καταπατηθῇ καὶ νὰ παραβιασθῇ ἐν μέρει τὸ Διάταγμα τοῦτο. Δίκαιον νομίζω εἶναι, ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἐπαναφέρῃ πλήρη τὴν ἰσχὺν τοῦ Διατάγματος τούτου, ἀλλὰ καὶ νὰ τροποποιήσῃ τοῦτο πρὸς μείζονα εὐκολίαν τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι τελείως ἐγκαταλειφθέντες εἶναι οἱ δυστυχέστεροι πολῖται τοῦ Βασιλείου.

§116ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑποστηριχθεῖσαν ἀναφοράν, εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ τελείως σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν καιρῷ κατὰ τὴν λῆψιν ὁριστικοῦ μέτρου, κανονίζοντος τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων, ληφθῇ καὶ ἰδιαιτέρα πρόνοια περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τούτων, οἵτινες ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου, προκειμένου περὶ κτημάτων, τὰ ὁποῖα κέκτηνται, καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐπὶ Τουρκικοῦ ἐδάφους, καὶ ἁδροτάτους πληρώνουσι φόρους πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο ἑτέρας ἀναφορὰς τῶν συμπολιτῶν μου τῶν χωρίων Σελλάδων καὶ Μπάνι ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγώ, ὅταν εὐρύτερον συζητηθῶσι τὰ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου καὶ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τί πραγματικῶς συμβαίνει ἐν Ἄρτῃ καὶ τί προσπαθεῖται νὰ παρασταθῇ ὅτι συμβαίνει.

§117Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§118Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος;

§120Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἀμβύκων.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον τὸ ἀντικείμενον. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Γ. Μπλέτσου τίς ἔχει τὸν λόγον;

§122Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἶχον τὸν λόγον ζητήσει, διότι ἐνόμιζον ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἀμβύκων. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐπαναστάσεως μᾶς ἐδίκασαν ἐρήμην ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων, θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν νὰ δικασθῶμεν κατ’ ἀντιμολίαν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Χριστίδης, ὅπως ὑποβάλῃ προτάσεις νόμων. Κύριε Χριστίδη, ὑποβάλλετε προτάσεις νόμων;

§124Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§125Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Γ. Μπλέτσου ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐγενικεύθη. Πρόκειται περὶ ἀμβύκων. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 34 εἶναι τὸ περὶ ἀμβύκων. Λοιπὸν ὁ κ. Χριστίδης ἔχει τὸν λόγον.

§127Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ διατί γίνεται; διατί παραγκωνίζετε τὸ ζήτημα;

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐφώναξα, κύριε Δογάνη, καὶ δὲν ἠκούσατε.

§129Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Δὲν ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε· μὲ συγχωρεῖτε. Σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀμβύκων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀμβύκων.

§131Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις ὅμως ἔχει ἀναγραφῆ «περὶ ἀμβύκων», καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαμάης εἶπεν, ἐπανορθώσῃ ἓν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τοὺς μικροὺς κατοίκους τοὺς ἐξάγοντας σούμαν ἐξ ἀμβύκων μικρᾶς χωρητικότητος, ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἔγινε κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐρήμην αὐτῶν τῶν ἀτυχῶν. Εὐτυχῶς ὅμως βλέπω ὅτι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῇ νομοθετικῇ ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ὑπ’ ἀριθμὸν 35 πρότασις νόμου «πρὸς ἀπαλλαγὴν παντὸς φόρου καὶ πάσης διατυπώσεως τῶν παραγαγόντων οἰνόπνευμα (σούμαν), ἐκ προϊόντων αὐτῶν, δι’ ἀμβύκων μικρᾶς χωρητικότητος». Διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ἐκείνης λάβω τὸν λόγον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁρίσατε, κύριε Χριστίδη.

§133ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Μετὰ τῆς ὀφειλομένης εὐλαβείας πρὸς τὸ συνέδριον καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προτάσεις νόμων, θέλων οὕτω νὰ συντελέσω, ἐφ’ ὅσον μοὶ εἶναι δυνατόν, ὥστε νὰ αἰσθανθῇ τῳόντι ὁ λαός, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοθετικὰ μέτρα καὶ τὰς ὑπ’ ἐμοῦ προτάσεις, ὅτι θὰ ὠφεληθῇ σπουδαίως καὶ ὅτι βαίνει πρὸς τὴν ἀνόρθωσιν. Μέχρι τοῦδε ὁ καταρτισμὸς τῶν συμβάσεων ἐν πολλοῖς ἀφίετο εἰς τὴν κρίσιν τῶν συμβαλλομένων, καὶ τούτου ἕνεκα καὶ ἡ νομολογία καὶ τὰ Δικαστήρια ἠσχολήθησαν ἐπὶ πολύ, καὶ συνεπῶς ἡ πίστις ὄχι μόνον ἡ κοινωνικὴ ἀλλὰ καὶ αὐτὴ τοῦ Κράτους δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἑδραιωθῶσιν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἔν τισιν ἡ πρόνοια ἡ νομοθετικὴ προέβη, ἀλλὰ δὲν προέβη εἰς τὸ ἀπόλυτον ἐκεῖνο σημεῖον, τουτέστιν ἐκεῖνο, ὅπερ θὰ συνετέλει νὰ κλείῃ ἐν πολλοῖς τὴν θύραν τῶν Δικαστηρίων καὶ νὰ ἑδραιώσῃ τὴν κοινὴν πίστιν. Ταῦτα θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ θεσπισθῶσι κατὰ κανόνα καὶ οὐχὶ διὰ τὰς ἐξαιρετικὰς καὶ σπανίας περιπτώσεις. Εἶμαι γνώμης, Κύριοι, ὅτι αἱ συμβάσεις πᾶσαι περὶ κινητῶν καὶ πᾶσαι αἱ ἐναλλακτικαὶ σχέσεις πρέπει νὰ γίνωνται ἐγγράφως, καὶ ὑπὸ μὲν τῶν ἀγραμμάτων ὑπὸ ἕνα εἰδικὸν τύπον καταληπτὸν ἐνώπιον δημοσίας ἀρχῆς, ὑπὸ δὲ τῶν ἐγγραμμάτων ὑπὸ ἄλλον τύπον ἰδιωτικοῦ ἐγγράφου, ἐπίσης εὔκολον καὶ καταληπτόν· νὰ γίγνωνται δὲ καὶ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἀλλὰ δι’ ἄλλου τρόπου νὰ ἀποκτῶσι τὸ αὐτὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωσι καὶ τὰ ἐνώπιον τῆς Δημοσίας ἀρχῆς καταρτιζόμενα. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν θὰ δύνηταί τις νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑποχρέωσίν του, οὔτε τὸ δικαίωμα τοῦ ἄλλου νὰ ἀμφισβητηθῇ. Κατὰ τῶν τοιούτων ἐγγράφων, Κύριοι, περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῶν ἐνστάσεων, καὶ δὲν ἐπιτρέπονται παρὰ δύο καὶ μόνον ἐνστάσεις, ἡ ἔνστασις τῆς πλαστογραφίας καὶ ἡ ἔνστασις τῆς ὑλικῆς βίας. Ἡ ἔνστασις τῆς εἰκονικότητος, τῆς ἀρνήσεως τῆς ὑπογραφῆς, ἡ ἔνστασις τοῦ δόλου καὶ ἡ ἔνστασις τῆς πλάνης ἀπαγορεύονται. Νομίζω, ὅτι ἡ κοινὴ ἀντίληψις ἐπιτάσσει εἰς τὸν σημερινὸν αἰῶνα, ὅτι πρέπει αὐταὶ αἱ ἐνστάσεις ν’ ἀπαγορευθῶσι. Διὰ νὰ λάβωσι δὲ τὰ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου γιγνόμενα ἔγγραφα ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν τὸ αὐτὸ κῦρος, ὅπερ ἔχουσι καὶ τὰ ἐνώπιον τῆς ἀρχῆς, εἶμαι γνώμης νὰ συστηθῇ γραφεῖον καταχωρίσεων. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου, Κύριοι, πᾶς τις θὰ βλέπῃ τὴν κίνησιν τῶν κεφαλαίων τοῦ ἑτέρου ἐν πάσῃ στιγμῇ, καὶ τὸ Κράτος θὰ γνωρίζῃ πόσα κεφάλαια θὰ ὦσιν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐν τῷ ἐμπορίῳ καὶ πόσα εἰς τὰς ἀστικὰς συμβάσεις, καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὁποία καὶ ὁπόση θὰ εἶναι ἡ ἐκ τούτου κοινὴ ὠφέλεια. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, Κύριοι, ὁσάκις ἐπέλθῃ περίπτωσις πτωχεύσεως, δὲν θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ βλέπωμεν νὰ συμβαίνωσιν αὐτά, ἅπερ συμβαίνουσι συνήθως, ὥστε πολλοὶ νὰ παρουσιάζωνται ἐγχειρόγραφοι δανεισταί, δι’ ἀνυπάρκτους ἀπαιτήσεις. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ πρακτικῇ ἡ ἰδιωτικὴ δρᾶσις ἔχει καθιερωμένον τύπον τινὰ τῶν δοσοληψιῶν της, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπολύτως ὁ προσήκων. Ὁ μεγαλείτερος δὲ ἐν τῷ κόσμῳ, Κύριοι, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ μεγαλείτερα κεφάλαια, εἶναι ἓν νομικὸν πρόσωπον· αὐτὸ δὲ τὸ νομικὸν πρόσωπον εἶναι εἰς πᾶν Κράτος αὐτὸ τὸ Δημόσιον. Τὸ Δημόσιον ὅλας τὰς δοσοληψίας του τὰς καταρτίζει ἐγγράφως, καὶ ὅταν θὰ λάβῃ χώραν ἐξόφλησις, πάλιν θὰ καταρτισθῇ ἐγγράφως, καὶ οὕτως οὐδεμία δίκη γεννᾶται. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τοιαύτας συμβάσεις τοῦ κοινοῦ δικαίου· δὲν ἐπιτρέπεται ἄλλη τις ἀπόδειξις παρὰ ἡ ἔγγραφος. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ ἔχωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ σημείου μιᾶς ἀξίας ὡρισμένης νὰ ὁρίζῃ ὅτι θὰ γίνηται δι’ ἐγγράφου δημοσίου ἢ ἰδιωτικοῦ πᾶσα σύμβασις, εἴτε ἀστικὴ εἴτε ἐμπορική, καί, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, διὰ τοῦ τρόπου τῆς καταχωρίσεως νὰ λαμβάνῃ βεβαίαν χρονολογίαν καὶ νὰ ἔχῃ τὸ αὐτὸ κῦρος τὸ ἰδιωτικὸν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὸ δημόσιον; Φρονῶ ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλει ἡ ἐκ τῆς προόδου ἀνάγκη, καὶ περὶ τούτου ὑποβάλλω δύο σχετικὰ νομοσχέδια μετ’ αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων. Ἕτερον νομοσχέδιον, Κύριοι, ὑποβάλλω τὸ περὶ κτήσεως τῆς ἀκινήτου περιουσίας καὶ περὶ συνομολογήσεως δικαιωμάτων πραγματικῶν ἢ προσωπικῶν, τὰ ὁποῖα περιορίζουσι τὴν κυριότητα. Ἐάν, Κύριοι, θελήσωμεν τὴν ἀκίνητον κτῆσιν νὰ τὴν ἀσφαλίσωμεν διὰ νομοθετικῆς προνοίας, οὕτως ὥστε νὰ λείψῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀναχρονισμός, νὰ καταστήσωμεν τὸ φύσει θετικόν, ὅπερ εἶναι τὸ ἀκίνητον καὶ νόμῳ ἀπρόσβλητον, φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, θὰ ἦτο σωστικόν, ἐὰν ἐλαμβάνετο νομοθετικὴ πρόνοια, κατὰ τὴν ὁποίαν κτῆσις ἀκινήτου καὶ πραγματικὸν ἢ προσωπικὸν δικαίωμα, ὅπερ περιορίζει τὸ ἀκίνητον, δὲν εἶναι ἰσχυρά, ἂν δὲν συνομολογηθῇ ἐγγράφως, καὶ ὅτι ἄνευ τίτλου κατάληψις καὶ κατοχὴ δὲν προσδίδει δικαίωμα ἐπὶ ἀκινήτου.

§134Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολύ;

§135ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἄνευ διακοπῶν νὰ ἔχω τὴν προσοχὴν τῶν κ. συναδέλφων καί, ὅταν θὰ τυπωθῶσι τὰ νομοσχέδια καὶ ἀναγνωσθῶσι καὶ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, τότε ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην σας, ἤδη δὲ λέγω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς ἄλλην ἀγόρευσιν, ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ διαμορφωθῇ δίκαιον διὰ τοῦ νόμου, πρέπει νὰ λαμβάνηται ὡς βάσις ἡ ἀντίληψις τοῦ λαοῦ περὶ αὐτοῦ, νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ πρόοδος αὐτοῦ καὶ τὸ αἴσθημα καὶ ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς τὸ νομοθέτημα. Σήμερον, Κύριοι, δὲν γνωρίζει οὔτε ὁ ἰδιώτης οὔτε τὸ Κράτος ἂν ὑπάρχει ἀκίνητος περιουσία παρ’ ἡμῖν καὶ ὁπόση. Τὸ ζήτημα τῆς νομῆς καὶ τὰ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦσι πραγματικὰ δικαιώματα ἄνευ νομίμου τίτλου, πρέπει νὰ παύσωσι. Διὰ δὲ τὰ μέχρι τοῦδε κεκτημένα δικαιώματα, Κύριοι, θὰ ληφθῇ ὡς βάσις τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἐκ τοῦ κεκτημένου δικαιώματος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν λαός, ὡς εἶναι ὁ Ἑλληνικός, εὑρισκόμενος ἐγγύτατα τοῦ κέντρου τῶν πεπολιτισμένων λαῶν, νὰ ἀφήσῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις ὡς πρὸς τὴν ἀκίνητον κτῆσίν του. Θὰ εἶναι λυπηρόν, ἐὰν σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐν κακοδαιμονίᾳ, διότι δὲν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τῆς ἀκινήτου περιουσίας της, καὶ ἐννοῶ τὴν ἰδιωτικὴν καὶ τὴν τοῦ Κράτους. Σήμερον δὲ, Κύριοι, γεννᾶται κοινωνικὸν ζήτημα ἰδίως εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ κατόπιν θὰ γεννηθῇ τοιοῦτον καὶ εἰς τὰς μεγαλουπόλεις, τὸ ὁποῖον θὰ κλονίσῃ τὴν κοινὴν εὐταξίαν καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι αἱ Ἀθῆναι θὰ ἔφθανον εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι νῦν, ἐὰν πρὸ πεντήκοντα ἐτῶν εἶχον λάβει νομοθετικὴν πρόνοιαν περὶ τῆς ἀκινήτου περιουσίας, καὶ θὰ εἶχον αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς κτηματικῆς πίστεως, τὴν μὴ εὐάρεστον, τὴν ὁποίαν ἔχουσι σήμερον; Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι ὄχι. Ἐὰν παρίσταται τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ὡς παρίσταται, ὁ λόγος εἶναι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἐδάφους του, καὶ ἰδίᾳ ἡ ὑπερτίμησις τῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἀπορροφήσωσι πᾶν κεφάλαιον, καὶ σήμερον νὰ ἔχωμεν μεγάλα κεφάλαια κεκαλυμμένα ὡς τὰ ἔχομεν, ὑπὸ ἀγόνων τεχνητῶν βράχων, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν κεφάλαια δι’ ἄλλην πλουτοφόρον κίνησιν, εἴτε διὰ τὴν βιομηχανίαν ἢ δι’ ἄλλην ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε πολλὰ ὀφέλη εἴς τε τὴν κοινωνίαν καὶ τὸ Κράτος. Ὑποβάλλω, Κύριοι, καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, ὅπερ εἶναι σχετικὸν πρὸς τὸ περὶ κτήσεως τῶν ἀκινήτων. Δὲν σημαίνει τίποτε, ἐὰν τὸ ἀκίνητον τὸ ἀπεκτήσαμεν συνεπείᾳ τίτλου, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ κἄτι τι συμπληρωματικόν, δι’ οὗ ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ὑπόκειται εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν καὶ ἐκτίμησιν. Μεγάλη μελέτη, Κύριοι, γίνεται περὶ κτηματολογίου, ἀλλά, διὰ νὰ καταρτισθῇ τοῦτο, ἀπαιτεῖται χρόνος πολὺς καὶ μεγάλη πνευματικὴ ἐργασία, διὰ νὰ καταρτισθῇ συμφώνως πρὸς τὸν προορισμόν του, ὃν μέλλει νὰ ἐκπληρώσῃ. Εἶμαι γνώμης, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δημοτικὸν κτηματολόγιον εἰς ἕκαστον δῆμον. Ἐν αὐτῷ ἕκαστος ἰδιοκτήτης εἶναι ὑποχρεωμένος ὅλα τὰ κτήματά του, τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον, νὰ τὰ καταχωρίσῃ ἐν περιλήψει, ὁ δὲ ἁρμόδιος ὑπάλληλος θὰ τῷ ἀνοίξῃ μερίδα δι’ ὅλα τὰ κτήματα αὐτοῦ, οὕτως ὥστε νὰ δύναται πᾶς τις θέλων νὰ μάθῃ τὴν κτηματικὴν πίστιν τινὸς νὰ δύναται νὰ τὴν εὕρῃ εἰς τὸ δημοτικὸν κτηματολόγιον. Κατόπιν ὅλων τῶν ἀνωτέρω, Κύριοι, παρετήρησα καὶ μίαν ἄλλην ἔλλειψιν, ἡ ὁποία λαμβάνει χώραν κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ δικαίου πρὸς τὸν δικαιούμενον, ἤτοι μετὰ τὴν ἀπονομὴν αὐτοῦ ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων. Δύο στάδια ὑπάρχουσι, Κύριοι, ὁσάκις προβάλλονται ἀντίθετοι ἀξιώσεις ἐπὶ δικαίου τινὸς καὶ καταφεύγει τις εἰς τὴν δικαιοσύνην· τὸ στάδιον, ὅπως εὑρεθῇ τὸ δίκαιον, ταμῇ καὶ ἀπονεμηθῇ, καὶ τὸ ἕτερον στάδιον, ὅπως ἀποδοθῇ.

§136Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Στάδιον ἐκτελέσεως;

§137ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ στάδιον τῆς ἐκτελέσεως. Εἶμαι γνώμης, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ ἐκτέλεσις, ἀλλὰ νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως δημιουργηθῇ νομοθετικῶς ἓν ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς παρέχῃ τὰς προσηκούσας ἐγγυήσεις καὶ πρὸς τοῦτο δέον νὰ συσταθῇ γραφεῖον ἐκτελέσεως, προωρισμένον δι’ ὅλας τὰς ἐκτελέσεις καὶ μόνον. Ὁ διευθύνων τὸ γραφεῖον θὰ εἶναι δικαστικὸς ὑπάλληλος· θὰ ἀπαιτήσωμεν παρ’ αὐτοῦ προσόντα καὶ ἐγγυήσεις ἐπαρκεῖς καὶ εὐθύνας. Δέον δὲ νὰ ἔχῃ τόσην ἱκανότητα, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ εἰς σφάλματα. Σήμερον δὲν δύναταί τις κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα περὶ ἐκτελέσεως νὰ προνοήσῃ καὶ προλάβῃ τοὺς τόσους κινδύνους, οἵτινες γεννῶνται κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκτελέσεως, καὶ μόνον οἱ δικηγόροι δύνανται νὰ εἴπωσι, πόσαι δίκαι γεννῶνται μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Ὑποβάλλων τὰς πέντε ταύτας προτάσεις νόμων, Κύριοι, εὑρίσκομαι εἰς τὴν θέσιν νὰ εὐελπιστῶ, ὅτι, καὶ ἂν ἐν τῷ συνόλῳ των αἱ ἰδέαι μου αὐταί, αἱ σκέψεις μου αὐταὶ δὲν θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς, θὰ χρησιμεύσωσιν οὐχ ἧττον ὡς ἀπαρχὴ μιᾶς κυβερνητικῆς βλέψεως, μιᾶς νομοθετικῆς προνοίας, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως θὰ θεραπεύσῃ ἐκεῖνα τὰ σημεῖα τῆς κοινωνικῆς ζωῆς, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε παρουσιάζουσι νομοθετικὰ χάσματα μεγάλα, ἐλλείψεις μεγίστης σπουδαιότητος. (Χειροκροτήματα).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσι τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Χριστίδου; Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως τυπωθῶσι τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Χριστίδου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§139ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, κατόπιν ὅμως παρατηρηθεισῶν ὑπερβασιῶν ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων εἶμαι ἠναγκασμένος, ὅπως ἀπασχολήσω ἐπὶ μικρὸν τὴν Βουλήν. Ἡ Τηλεγραφικὴ Διεύθυνσις Σύρου ἔχει ἀνεπαρκέστατον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τὸ προσωπικὸν ἔδει ν’ ἀνέρχηται τοὐλάχιστον εἰς 16 ὑπαλλήλους, δὲν ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον οὔτε τὸ ⅓ ἐξ αὐτῶν. Ἡ ἐργασία τοῦ ἐκεῖ Τηλεγραφείου εἶναι μεγίστη λόγῳ τοῦ ἐμπορίου, τῆς ναυτιλίας καὶ τῆς βιομηχανίας, καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἡ ὑπηρεσία τοῦ Τηλεγραφείου τούτου προστρέχει εἰς τὴν βοήθειαν τῶν διανομέων πρὸς διεξαγωγὴν τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, οἴκοθεν δ’ ἐννοεῖται πόσον παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιωτῶν διὰ τῆς τοιαύτης ἀναμίξεως ὑποδεεστέρων ὑπαλλήλων, μὴ ἐχόντων ἀκριβῆ ἀντίληψιν τῶν σοβαρῶν αὐτῶν καθηκόντων· ὡς ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Τηλεγραφείου ἀναγκάζονται οἱ συμπολῖταί μου νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ τε Δημοσίου καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων. Ἐνῷ δὲ τοιαύτη ἀνεπάρκεια ὑπαλλήλων ὑπάρχει, εἰς τὴν δευτερεύουσαν πόλιν τοῦ Κράτους, εἰς τὰς Ἀθήνας κατὰ δεκάδας πλεονάζουσιν οἱ Τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες διὰ διαφόρους λόγους ἀποσπῶνται εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, καὶ τοῦτο, ὅπως συμμετέχωσι τῶν ἐκ τοῦ γραμματοσήμου ποσοστῶν, οὐδὲν πρὸς τοῦτο ἔχοντες νόμιμον δικαίωμα, ἀποστεροῦντες δὲ τούτων τοὺς τῶν ἐπαρχιῶν συναδέλφους των. Εἶναι πλεῖσται αἱ ὑπερβασίαι τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Τηλεγράφων, μεταξὺ δὲ τῶν πολλῶν θὰ ἀναφέρω ὑμῖν τινας ἐκ τούτων. Ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων ἀναβάλλει τὴν ἔκδοσιν τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος τοῦ νόμου πρὸς πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν Ταχυδρομικῶν καὶ Τηλεγραφικῶν θέσεων· ὡς γνωστόν, κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον τοῦ 1910 αἱ κενούμεναι θέσεις συμπληροῦνται ἐντὸς μηνός, εἶναι δὲ ὁ μόνος κλάδος, εἰς ὃν ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις, καὶ ἔκτοτε δὲν συνεπληρώθησαν αἱ χηρεύουσαι θέσεις, ἀλλ’ ἡ παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος ταύτης καὶ τῆς μὴ δημοσιεύσεως τοῦ Κανονιστικοῦ Διατάγματος γίνεται σκοπίμως, διότι γνωρίζω καλῶς ὅτι οἱ ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει τῶν Ταχυδρομείων ἔχουσιν εὐνοουμένους μὴ συμπληροῦντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ὑπάρχει ὑπάλληλος, προστατευόμενος ὑπὸ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὄχι κυβερνητικοῦ. Οὗτος ἔχει βαθμὸν ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου μὴ συμπληρώσας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα πρὸς κατάληψιν ἀνωτέρας θέσεως, βραδύνει δὲ ἡ ἔκδοσις τοῦ Διατάγματος μέχρις οὗ ὁ ὑπάλληλος οὗτος συμπληρώσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένην τριετίαν ἐν τῷ κατωτέρω βαθμῷ, πρὸς κατάληψιν ἀνωτέρας θέσεως.

§140ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Περὶ ποίου Διατάγματος ὁμιλεῖτε;

§141Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Διὰ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τὸ κανονίζον τὰς χηρευούσας θέσεις, αἱ ὁποῖαι καταλαμβάνονται συνεπείᾳ διαγωνισμοῦ. Ἐπίσης ἐλέγχω τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν, διότι συνεπείᾳ κακῶν εἰσηγήσεων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐθεωρήθη ἔγκυρος ἡ πρώτη προκήρυξις πρὸς ἀνάληψιν τῶν ἀγόνων γραμμῶν. Ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις κατόπιν κακῶν εἰσηγήσεων πρὸς τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐματαίωσε τὴν πρώτην μειοδοσίαν, ἡ ὁποία ἦτο καὶ ὁριστική, ἐξ ἐνδιαφέροντος πρὸς ἄλλην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρείαν, τῆς ὁποίας ὁ μέτοχος πρῴην Ὑπουργὸς καὶ συμπολίτης μου συνδέεται διὰ στενωτάτης συγγενείας μετὰ τοῦ Τμηματάρχου τῶν Ταχυδρομείων. Ἐπίσης καταγγέλλω τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν, διότι εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις τοῦ Ταχυδρομείου παρὰ τὸν νόμον τοποθετοῦνται τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι. Ὁ νόμος ῥητῶς λέγει ὅτι οἱ ταχυδρομικοὶ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι ἀντικαθίστανται διὰ τῶν κατωτέρων ταχυδρομικῶν, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν ἔρχονται οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐπίσης μοὶ γεννᾶται ἡ ἀπορία, διατί δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ τηλεγραφοσήμων, ὅστις πρόκειται νὰ προλάβῃ πλείστας καταχρήσεις, ἀφοῦ ἄλλως τε τὸ Κράτος ὑπεβλήθη εἰς μεγάλας δαπάνας δι’ ἀγορὰν σφραγίδων ἐργαλείων κλπ. Ἐξ ὅσων ἐξέθεσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι βεβαίως ἡ διαγωγὴ τῶν ἐν τῇ Κεντρικῇ Διευθύνσει τοῦ Τηλεγραφείου καὶ Ταχυδρομείου ἀπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ μέχρι τῶν Τμηματαρχῶν εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι οὐδαμῶς συμβάλλουσιν εἰς τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ νόμου. Τουναντίον διὰ τῆς ἀχαρακτηρίστου διαγωγῆς των ἀνακόπτουσι καὶ δυσχεραίνουσι τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως. Ταῦτα εἶχον νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Προσεπάθησα νὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ ἐκ τούτου φέρομαι ὡς ἐλέγχων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ οὐδεμίαν τοιαύτην πρόθεσιν ἔχω.

§142ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγένοντο καὶ ἄλλαι ὑποδείξεις, καὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐξασκηθῇ ἔλεγχος, νὰ ζητῶνται προηγουμένως σχετικαὶ πληροφορίαι παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Διότι, ὅταν ὁ Βουλευτὴς ὁ ἐπερωτῶν στηρίζῃ τὸν ἔλεγχόν του ἐπὶ δεδομένων, ἐφ’ ὧν ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀπαντᾷ, νὰ ἀπομένῃ δὲ πάντοτε ἡ ἐντύπωσις τῶν λόγων τοῦ Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι πιθανόν, ἀνεξαρτήτως τῆς προθέσεως ἣν ἔχει, ὡς εἶναι ἀγαθὴ ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυκλάδων, εἶναι πιθανὸν νὰ ἀδικήσῃ. Νομίζω δὲ ὅτι ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ἢ μᾶλλον ἐπὶ τῆς ἐλεγκτικῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. συναδέλφου, ἂν δὲν συνέπιπτε νὰ δύναμαι νὰ δώσω προχείρως ἀπάντησιν εἰς πάσας σχεδὸν τὰς ἐρωτήσεις πλὴν μιᾶς, θὰ ἤμην πληρέστατα δικαιολογημένος, ἂν ἐζήτουν προθεσμίαν τινά, ὅπως ἀπαντήσω, ἐπικειμένης δὲ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, θὰ ἔμενεν ἐκτεθειμένον ἴσως ἀδίκως τὸ κῦρος μιᾶς ἀρχῆς ἐκ τῆς ἐντυπώσεως τοῦ ἐλέγχου τοῦ κ. συναδέλφου. Εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ συμβῇ τοῦτο, διότι δύναμαι νὰ δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Δὲν θὰ ἀκολουθήσω κατὰ σειρὰν τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. συναδέλφου, τὸν παρακαλῶ δέ, ἐὰν λησμονήσω τινά, νὰ μοὶ τὴν ὑπενθυμίσῃ. Καὶ πρῶτον, ὡς πρὸς τὴν δημοπρασίαν τὴν γενομένην καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀναλάβω ἐγὼ πλήρη τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὐδεμία εἰσήγησις ἐγένετο ἐξ οἱασδήποτε συμπαθείας ὑπέρ τινος τῶν ἀνταγωνισθέντων ἀποκλεισθέντος ἐκ τῆς γενομένης δημοπρασίας, πρέπει νὰ ὁμολογήσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, προκειμένου περὶ δημοπρασίας, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ δηλώσω πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὰς δημοπρασίας τὰς δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, ἀλλὰ περὶ οἱασδήποτε ἂν πρόκειται, δὲν ἤμην διατεθειμένος, ἐὰν ἀντελαμβανόμην ὅτι ἡ δημοπρασία ἐνηργήθη οὐ μόνον κατὰ τοὺς νομίμους τύπους, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ὥστε νὰ συμμετάσχωσιν οἱ προτιθέμενοι νὰ διαγωνισθῶσιν, ὅτι δὲν ἤμην διατεθειμένος νὰ δεχθῶ μετὰ τὴν δημοπρασίαν προσφορὰν πρὸς ἐπανάληψιν, διότι αἱ ἐπαναλήψεις πολλάκις ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ πιστευθῇ, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἀποτέλεσμα εἶχον ἢ τὴν ἐπιβράδυνσιν τοῦ ἔργου, ἀπετέλουν δὲ εἶδος ἐκβιασμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη βεβαίως ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἔφθασα δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ δηλώσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι εἰς οὐδένα τῶν ὑπαλλήλων ἐπιτρέπω, προκειμένου νὰ μοὶ εἰσηγηθῇ οἱανδήποτε ἀπόφασιν ἐπὶ δημοπρασίας, νὰ μοὶ ἐγχειρίσῃ πρότασιν ἄλλης προσφορᾶς, κατὰ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀκούσει ὅτι ἐκράτει κατὰ τὸ παρελθόν. Διότι πολλάκις συνέπιπτεν εἰς ἄλλους χρόνους νὰ ἐμφανίζηται νέος ἐργολάβος κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ προσφέρῃ νέαν προσφοράν. Καὶ ὁ λόγος εἶναι εὐνόητος. Τοιαύτην ἔχων γνώμην ἐν γένει περὶ δημοπρασιῶν πολλῷ μᾶλλον εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγκρίνω τὴν δημοπρασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀγόνων γραμμῶν, ἀφοῦ αὕτη ἐγένετο δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν. Ὅτε ὅμως ἐζήτησα πληροφορίας κατόπιν τῶν γενομένων νέων προσφορῶν, παρετήρησα ὅτι μεγάλη διαφορὰ ἢ μᾶλλον σημαντικὴ ὁπωσδήποτε διαφορὰ ὑπῆρχε μεταξὺ τῆς προσφορᾶς τῆς γενομένης κατά τινα δημοπρασίαν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1910 πρὸς τὴν τοῦ 1911. Θελήσας δὲ νὰ μάθω πῶς ἐπῆλθε τόσον σημαντικὴ ἐπὶ ἔλαττον διαφορά, ἐπληροφορήθην ὅτι καὶ μεγαλειτέρα θὰ ἐπετυγχάνετο, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ διάσπασις τῶν ἑταιρειῶν. Δὲν ἀδικῶ τὰς ἑταιρείας. Ἕκαστος ἀμύνεται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων του. Καὶ ἐὰν διπλασίαν τῆς περυσινῆς ἀκριβῶς ἐζήτουν αἱ ἑταιρεῖαι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἦτο φυσικὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἔχῃ ἄλλο τι νὰ πράξῃ ἢ νὰ ἐξετάσῃ, ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὴν αἰτουμένην ἀμοιβήν. Διότι δὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐκβιασμοῦ, ἀλλὰ περὶ ἁμίλλης ὑπὲρ τῶν συμφερόντων των, πρέπει δὲ νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἑλληνικαὶ δὲν θερίζουν δὰ καὶ χρήματα ἐκ τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ἔχουν εἰς τὰς ἑλληνικὰς θαλάσσας. Ἐν ταὐτῷ ὅμως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πειράζει ὀλίγον τὰ νεῦρά μου πᾶσα πληροφορία, ἥτις μοὶ παριστᾷ, ὅτι εὑρίσκεται ἡ ὑπηρεσία ἀπέναντι τράστ. Ἐθεώρησα δὲ ὅτι, δεδομένων τῶν πραγμάτων, ἅτινα ἐξέθηκα πρὸς τὴν Βουλήν, δεδομένης τῆς βεβαιότητος ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συνενώσεως τῶν ἑταιρειῶν, ἐθεώρησα ὅτι θὰ ἦτο καλόν, ἀμυνόμενον καὶ τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τῶν ἰδίων του συμφερόντων, νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ κατωτέρας τιμάς. Ἡ εὐθύνη λοιπὸν δὲν πίπτει ἐπὶ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ὑπώπτευσεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἡ δὲ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ Ὑπουργός, ἐπηλήθευσαν, διότι ἐπετεύχθη κατωτέρα τιμή. Ποίαν δὲ ἰδέαν ἔχω περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς συγκοινωνίας ἐδήλωσα καὶ πρὸ ἡμερῶν, εἶπον δὲ καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ὅτε μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Ζαβιτσάνου, εἶπον ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἔλαττον ἐπετεύχθη κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, δὲν θεωρῶ ὅτι πρέπει μετὰ φειδοῦς νὰ τὸ κρατήσῃ τὸ Δημόσιον, προκειμένου δι’ αὐτοῦ νὰ πυκνώσῃ τὴν συγκοινωνίαν γραμμῶν τινων. Ὁπωσδήποτε ὅ,τι θεωρῶ ἀναγκαῖον εἶναι νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὴν εὐθύνην φέρω εἰς ὁλόκληρον ἐγὼ διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ αἰσθητὴ μείωσις τοῦ ποσοῦ τοῦ διδομένου εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀγόνων γραμμῶν. Κατὰ τὸ 1910 εἶχε κατακυρωθῆ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἀγόνων γραμμῶν ἀντὶ 168.000 περίπου δραχμῶν. Κατὰ τὸ 1911, κατὰ τὴν πρώτην δημοπρασίαν, ἀπέμεινε τελευταῖος μειοδότης ἀντὶ ποσοῦ 119.000 δρ., κατόπιν δὲ ἐνεργηθεισῶν ἐπαναληπτικῶν δημοπρασιῶν, δύο μάλιστα —διότι ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ μετὰ τὴν δευτέραν δημοπρασίαν, καθ’ ἣν ἀπεκόπησαν ἐκ τῆς διακηρύξεως γραμμαί τινες, διέταξα καὶ τρίτην δημοπρασίαν—, τὸ σύνολον τῆς χορηγίας τοῦ Δημοσίου περιωρίσθη εἰς 72.000. Ἂν αὐτὴ ἡ πρᾶξις εἶναι πρᾶξις συνεπαγομένη εὐθύνην, ὀφείλω νὰ τὴν ἀναλάβω, καὶ τὴν ἀναλαμβάνω. Προκειμένου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Τηλεγραφείου Σύρου ὄχι μόνον ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ἀλλὰ πάντες οἱ κ. κ. Βουλευταί, ὅσοι ἤθελον διαμαρτυρηθῆ διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ, εὑρίσκονται ἐν πληρεστάτῳ δικαίῳ, παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ μὴ πλανᾶται θεωροῦσα ὅτι ὑπάρχει ἐν ἄλλαις διευθύνσεσι Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγραφείων προσωπικὸν πλῆρες. Ἀτυχῶς ἐν οὐδεμιᾷ πόλει ὑπάρχει, ἐγὼ μάλιστα ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἠξίωσα παρὰ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ὅπως τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἀπεσπασμένον ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐνταῦθα χάριν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπηρεσίας, μολονότι οἱ πάντες ἀναγνωρίζουσιν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἐν Ἀθήναις εἶναι περισσότερον τῆς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις βεβαρημένη καὶ δέον νὰ ἐπαρκῇ πληρέστερον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της, παρὰ πάντα ὅμως ταῦτα ἐδήλωσα, ὅτι τὸ προσωπικὸν τὸ ἀπεσπασμένον ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς τὰς θέσεις του.

§143Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ ἦτο τὸ νόμιμον.

§144ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὁποῖον νόμιμον δὲν ἐγίνετο ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, διότι ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ὄχι ἀπὸ κακῆς προθέσεως, ὄχι διότι ἤθελον νὰ παραβιάσωσι τὸν νόμον, ὄχι διότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι παραβιάζεται ὁ νόμος, ἀλλ’ ὑπείκοντες εἰς παραστάσεις καὶ εἰς τὴν βίαν τῶν πραγμάτων εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδέχωνται τὰς τοιαύτας ἀποσπάσεις καὶ νὰ κρατῶσι περισσότερον προσωπικὸν συγκεντρωμένον ἐν Ἀθήναις.

§145ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰς ἀποσπάσεις αὐτὰς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντής, διαφωνῶν πρὸς ὑμᾶς, ἔχει, φαίνεται, τὴν ψύχωσιν νὰ νομίζῃ, ὅτι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν Ἀθήναις· τί νὰ τοὺς στείλωμεν—λέγει—εἰς τὴν Τρίπολιν, εἰς τὴν Σῦρον, εἰς τὴν Κέρκυραν; Ἐδῶ εἶναι ἡ ἐργασία, πρέπει νὰ συγκεντρωθῶσιν ἐδῶ, καὶ ἐκεῖ εἰς τὰς ἐπαρχίας φθάνουσι δύο–τρεῖς ὑπάλληλοι.

§146ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι κατὰ περίεργον σύμπτωσιν πάντες οἱ ὑπάλληλοι, τῶν ὁποίων ἐγὼ πρῶτος ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας ἐνταῦθα, οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν κατὰ τυχαίαν σύμπτωσιν ἠσθένησαν, καθ’ ἣν ἡμέραν διετάχθησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των! Καὶ σήμερον εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πνίξω τὰ φιλάνθρωπα συναισθήματά μου καὶ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπέλθωσιν, ἄλλως ὑπέχει εὐθύνην καὶ θὰ κληθῇ εἰς ἀπολογίαν ὁ κ. Γενικὸς Διευθυντής.

§147Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νὰ ἐπιβάλητε, κύριε Ὑπουργέ, τὴν πυγμήν σας.

§148ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅπως ἔχει κατανεμηθῇ τὸ προσωπικόν, εἶναι πληρέστατα δεδικαιολογημένα τὰ παράπονα τῶν κ. Βουλευτῶν, ἀλλ’ ἡ μείωσις τῆς δυνάμεως ἑκάστου γραφείου, ἥτις ὠφείλετο εἰδικώτερον εἰς τὴν συγκέντρωσιν περισσοτέρου προσωπικοῦ ἐν Ἀθήναις, ἥτις σήμερον δὲν ὑπάρχει, ὀφείλεται εἰς τὴν ὅλην ἀνεπάρκειαν τοῦ ὅλου προσωπικοῦ. Κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον ἡ Τηλεγραφικὴ Διεύθυνσις Ἀθηνῶν ἔχει προσωπικὸν 15 ὑπαλλήλων, ἔχει δὲ ἤδη προσωπικὸν ἐνταῦθα 15, ἀλλ’ ἡ Τηλεγραφικὴ Διεύθυνσις Λαρίσης ἔχει κατὰ νόμον προσωπικὸν 11, καὶ ἔχει ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 5. Ἡ τηλεγραφικὴ διεύθυνσις Πατρῶν ἔχει προσωπικὸν 9, ἔχει δὲ ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 7. Ἡ τηλεγραφικὴ διεύθυνσις Τριπόλεως ἔχει προσωπικὸν 11, καὶ ἔχει ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 7. Ἡ τηλεγραφικὴ διεύθυνσις Ζακύνθου ἔχει προσωπικὸν κατὰ τὸν ὀργανισμὸν 11, καὶ ἔχει ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 4, ὅπως δὲ ἔλεγον πρὸς τὸν φίλον μου κ. Κουλούμπαρδον χθές, εἶναι ἡ περισσότερον ἠδικημένη διεύθυνσις. Ἡ τηλεγραφικὴ διεύθυνσις Καλαμῶν ἔχει προσωπικὸν κατὰ τὸν ὀργανισμὸν 11, καὶ ἔχει ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 5. Ἡ τοῦ Μεσολογγίου ἀντὶ τῶν 11 ἔχει ὑπηρετοῦντας 4, ἡ τοῦ Ναυπλίου ἀντὶ τῶν 11 ἔχει 7, καὶ ἡ τῆς Σύρου ἀντὶ τῶν 9 τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ ἔχει ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ 6. Δὲν εἶναι ἄρα αὕτη ἐκ τῶν περισσότερον ἠδικημένων σήμερον, ὅτε ἔλειψαν αἱ ἐνταῦθα ἀποσπάσεις. Ἀναγνωρίζω ὅμως, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ 1900 εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ προσαρμόζηται εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας, εἰδικῶς μάλιστα περὶ τῆς Σύρου ὡμίλησα καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἦτο κατὰ ἕνα ὀλιγώτερον πρὸ τῆς διαταγῆς μου περὶ ἐπανόδου τοῦ ἐνταῦθα ἀπεσπασμένου, καὶ τὸ ὁποῖον συνέπεσε νὰ μειωθῇ ἐκ τῆς ἀσθενείας τοῦ διευθύνοντος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἢ ἄλλου τινὸς ὑπαλλήλου. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἀφορμῆς καὶ ἄλλων εἶπον ὅτι εἶναι πιθανὸν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ 1900 νὰ μὴ προσαρμόζηται εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Ηὐξήθησαν αἱ ἀνάγκαι τῆς τηλεγραφικῆς διευθύνσεως Ἀθηνῶν; Πρέπει νὰ αὐξηθῇ καὶ τὸ προσωπικόν. Ἀποδεικνύεται ὅτι ἔν τινι διευθύνσει εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων; Πρέπει νὰ μειωθῇ. Διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν προβλέπεται εἰς τὰς Διευθύνσεις προσωπικὸν 130 προσώπων καὶ ὑπάρχει προσωπικὸν 95. Ἐννοεῖται ὅτι ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῶσιν ὅλαι αἱ κεναὶ θέσεις, ὅσαι ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ ἐν συγκρίσει τοῦ ὑφισταμένου προσωπικοῦ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων, τὸν ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ, πάντως ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα παρὰ τῇ γενικῇ Διευθύνσει, ὅτι γραφεῖα ὡς τὰ τῆς Σύρου καὶ ἐν γένει τῶν μεγάλων ἐμπορικῶν κέντρων πρέπει νὰ ὦσι πλήρη, καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ συγκεντρωθῇ ἡ προσοχή, διότι δὲν ὑφίσταται ἐπὶ τέλους μεγάλην ζημίαν ἡ Τρίπολις, ἂν ἔχῃ ἕνα ἐπὶ ἔλαττον ὑπάλληλον, ἀλλ’ ἡ Σῦρος ζημιοῦται σπουδαίως.

§149Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ αἱ Πάτραι.

§150ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν δέον νὰ τοποθετηθῇ ἀναλόγως τῶν κατὰ τόπους ἀναγκῶν, νὰ τροποποιηθῇ δὲ καὶ ὁ νόμος, διότι δὲν εὑρίσκω ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῶσι πᾶσαι αἱ κεναὶ θέσεις, ὅσας ἐμφανίζει ὁ ὀργανισμὸς τοῦ 1900. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ ἀνάγκαι αἱ σημεριναὶ εἶναι πλείονες τῶν τοῦ 1900, ἀλλ’ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ὡς Βουλευτὴς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτι, ὅτε ἠλέγχετο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τὸ πολυτελὲς τῶν θέσεων, ἐδόθη ἡ δικαιολογία ὑπὸ τῶν εἰσηγητῶν αὐτοῦ, ὅτι καθιστᾶτο ὀργανισμὸς πλήρης, οὐχὶ ὅπως ἀκριβῶς ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως ἐν τῷ συνόλῳ τῶν θέσεων, ἀλλ’ ὅπως σὺν τῷ χρόνῳ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας τὸ μέλλον ἤθελε δημιουργήσει.

§151Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αἱ κατώτεραι θέσεις εἶναι πλήρεις;

§152ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Ἐπῆλθε δὲ καὶ ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία ἐπέφερεν ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ. Ὁ κ. συνάδελφος ἠδύνατο νὰ φέρῃ τὰ ἐρωτήματα αὐτοῦ ἐλέγχων οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν, καὶ ἐγὼ θὰ τὸν ηὐγνωμόνουν, διότι πᾶς Ὑπουργὸς ὀφείλει εὐγνωμοσύνην εἰς τοὺς Βουλευτάς, οἵτινες παρερχόμενοι τὸ βῆμα τὸν διαφωτίζουσι περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν ὁποίων προΐσταται...

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύνασθε νὰ διαφωτίσητε ἡμᾶς, διατί ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως, δὲν ἐφηρμόσθη, καὶ τοιουτοτρόπως πλεῖστοι τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων παραμένουσιν εἰς τὰς θέσεις των καίτοι ἐντόπιοι ὄντες;

§154ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Συνέπεσε νὰ γνωρίζω καὶ τοῦτο, ὥστε δὲν παραπονοῦμαι καὶ κατὰ τοῦ διακόψαντος κ. Βουλευτοῦ, ὅτι καὶ οὗτος δὲν ὑπέβαλε τακτικῶς τὴν ἐρώτησίν του. Δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, καὶ θὰ μὲ ὑποβοηθήσῃ, ἐλπίζω, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Βοζίκης εἰς τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω. Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος, ἐγένετο προσθήκη, καθ’ ἣν ἡ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων διάταξις περιέλαβε καὶ τοὺς τηλεγραφητὰς δευτέρας καὶ τρίτης τάξεως, ἂν ἐνθυμῶμαι.

§155Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συνέπραξεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς τροπολογίας ἐκείνης.

§156ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο ἡ παρατήρησις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζετο ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ αὐτῆς διὰ τῶν ἀθρόων μεταθέσεων, ἃς θὰ ἐπέφερε, θὰ ἠδύνατο νὰ συγκλονίσῃ ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν, προσετέθη ῥήτρα, καθ’ ἣν ἡ γενικὴ τοῦ νόμου διάταξις περὶ τῶν ἐντοπίων θὰ ἐτίθετο εἰς ἐνέργειαν διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἁρμόδιον συμβούλιον τῆς ὑπηρεσίας λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποκειμένων εἰς μετάθεσιν δυνάμει τοῦ νόμου, ὅτι ἀνήρχετο εἰς 150 περίπου, καὶ σκεφθὲν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ἐκείνης, ἀπεφάνθη ὅτι ὀρθότερον ἦτο νὰ μειωθῇ προηγουμένως ὁ ἀριθμὸς τῶν παρὰ τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων τοποθετημένων, νὰ μειωθῇ διὰ μεταθέσεων ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐνεργουμένων, ὥστε, ἀφοῦ φθάσῃ εἰς ὡρισμένον ὅριον ἀριθμοῦ 50 ἢ 60, τότε νὰ δημοσιευθῇ τὸ Διάταγμα τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως. Ἀκόμη δὲ μέχρι σήμερον εἶναι πολὺ ὑπέρτερος τῶν 50 ὁ ἀριθμὸς τῶν παραμενόντων εἰς τὰς θέσεις των ἐντοπίων, ἐξακολουθεῖ δὲ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἡ μείωσις αὐτοῦ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἠρώτησε καὶ διατί δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ τηλεγραφοσήμων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τοῦ 1910. Ὁ σεβαστός μοι μάλιστα ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης, ἂν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία μου, ἐζήτησεν ὁ ἴδιος ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξακριβώσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐθεωρεῖτο δυνατὴ ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης· καὶ οἱ λόγοι εὑρέθησαν καθαρῶς τυπικοί. Ὑπάρχει τὸ ἑξῆς δίλημμα: Νὰ κοπῇ τηλεγραφόσημον ἴδιον ἢ νὰ γίνῃ χρῆσις γραμματοσήμου ὡς τηλεγραφοσήμου; Εὑρέθη δὲ διὰ λόγους πολλοὺς καὶ εὐνοήτους, τοὺς ὁποίους προτιμότερον θὰ ἦτο μήτε κἂν νὰ ἐξετάσωμεν δημοσίᾳ, ὅτι σκοπιμώτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ δημιουργήσωμεν καὶ ἕτερον εἶδος ἐνσήμου, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν τὸ γραμματόσημον. Καὶ τότε ἐγεννήθη τυπικὴ δυσχέρεια εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον: πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διακριθῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς ἔσοδον γραμματοσήμου, χρησιμοποιουμένου ὡς τοιούτου, ἀπὸ τοῦ ἐσόδου τοῦ ἰδίου γραμματοσήμου χρησιμοποιουμένου ὡς τηλεγραφοσήμου; Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εὗρε τὴν ὑπόθεσιν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ δὲ Γενικὸν Λογιστήριον ἀνέλαβε νὰ κανονίσῃ αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς διακρίσεως τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς τοιαύτης διττῆς χρήσεως τοῦ γραμματοσήμου, νὰ ὑποβάλῃ δὲ αὐτὸ ἔκθεσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ζήτημα ἡμερῶν εἶναι πλέον τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ ἀναβολή, ὡς εἶπον, εἶναι ἀζήμιος εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον. Ὁ κ. συνάδελφος ἠρώτησε καὶ περὶ τῆς ἀναβολῆς τῶν προβιβασμῶν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶμαι πρόχειρος νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ νὰ ἀναμείνῃ μετὰ 4 ἢ 5 ἡμέρας, ὅτε θὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἡ Βουλή, ἵνα λάβῃ τὴν ἀπάντησιν.

§157Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐπειδὴ ἐν τῷ ζητήματι τῷ ἀναφερομένῳ εἰς τὴν Γεν. Διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἀνάγεται καὶ ἡ ἀθέτησις τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναληφθείσης ὑποχρεώσεως, θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γενομένην διακήρυξιν, δι’ ἧς προεκλήθη ἡ πρώτη δημοπρασία διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀγόνων γραμμῶν, ἐν ᾗ ὑπάρχει καὶ ὅρος (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἀποτελέσματα τῆς μειοδοσίας ταύτης ἔσονται τελειωτικὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διά τε τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς ἐκμισθωτάς, μὴ γινομένης δεκτῆς οὐδεμιᾶς κατόπιν νέας προσφορᾶς». Ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς τῇ εἰσηγήσει βεβαίως τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸ Κράτος προέβη παρὰ τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν εἶχεν ἀναλάβει, εἰς δευτέραν καὶ τρίτην δημοπρασίαν, ἵνα πραγματοποιήσῃ σπουδαίαν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ βεβαιῶ αὐτὸν ὅτι ὅλη ἡ διαφορὰ, ἡ ὁποία προέκυψε μεταξὺ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πρώτης μειοδοτικῆς δημοπρασίας καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τρίτης, εἶναι μόλις 29.000 δραχμῶν ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως περίπου 150.000. Δὲν φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι εἶναι καὶ διὰ τὸ Κράτος, ὅπως καὶ διὰ κάθε ἔντιμον πολίτην, ζήτημα τιμῆς ἡ τήρησις τοῦ λόγου του καὶ μάλιστα τῆς ὑπογραφῆς του; Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατ’ εἰσήγησιν πάλιν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἐπληροφόρησε τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Γεν. Διεύθυνσις εἶχε πληροφορηθῆ, ὅτι ὑπῆρξε τρὰστ καὶ ὅτι συνεπῶς ἐπεβάλλετο νὰ ἀκυρωθῶσι τὰ ἀποτελέσματα τῆς μειοδοσίας ἐκείνης, ἵνα ἐπιτευχθῶσι καλλίτεροι ὅροι. Τὰ ἀποτελέσματα ἐν τούτοις τῆς πρώτης μειοδοσίας ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καθόλου τράστ, διότι, ἂν ὑπῆρχε τρὰστ μεταξὺ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ ἑταιρεῖαι νὰ προσφέρωσι τιμὰς κατὰ 50.000 δραχμὰς κατωτέρας τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος καταβληθεισῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐξεταστέον τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τινὰ ἀτμόπλοια τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, πολλὰ μάλιστα ἐξ αὐτῶν, ὑστεροῦσι καὶ λόγῳ ἡλικίας καὶ λόγῳ ταχύτητος καὶ λόγῳ παροχῆς τοῖς ἐπιβάταις ἀνέσεως καὶ ἀσφαλοῦς ταξιδίου. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ κυριωτάτη αἰτία τῆς δυσαρέστου ταύτης καταστάσεως; Ἡ κυριωτάτη αἰτία εἶναι ὁ λυσσώδης ἀνταγωνισμός, ὁ ἐξοντωτικός, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀνταγωνισμός, ὅστις διεξάγεται μεταξὺ τῶν ἑταιρειῶν. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ἔρχηται τὸ Κράτος νὰ προκαλῇ ὑπερέντασιν τοῦ τοιούτου ἐξοντωτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ; Ἀλλαχοῦ τὸ Κράτος, ἐν Ἰταλίᾳ ἰδίως, ἐθεώρησε καθῆκον ἐπιβεβλημένον αὐτῷ νὰ προστατεύσῃ νομοθετικῶς τὰ συμφέροντα τῶν ἑταιρειῶν, νὰ περιορίσῃ καὶ ἀστυνομικῶς ἀκόμη τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἑταιρειῶν ἐντὸς λογικῶν ὁρίων, ἵνα δυνηθῶσιν αἱ ἑταιρεῖαι ἐκ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον θὰ προκύπτῃ ἐκ τοῦ τοιούτου περιορισμοῦ, νὰ ἀνανεώνωσι τὸ ὑλικὸν αὑτῶν. Καὶ πράγματι ἀποτέλεσμα τῶν μέτρων τούτων εἶναι ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι ἠδυνήθησαν ἐκεῖ νὰ ἀνανεώσωσι τὸ ὑλικὸν αὑτῶν καὶ παρακολουθήσωσι τὴν ἐξέλιξιν τῆς προόδου εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ. Εἶναι λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ὀρθόν, εἶναι φρόνιμον, τοιαύτη ἀντίληψις νὰ ὑπάρχῃ διὰ τοιαῦτα πράγματα, οὕτως ὥστε νὰ προκαλῇ αὐτὸ τὸ Κράτος τοιαύτην καταστρεπτικὴν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὑπερέντασιν ἀνταγωνισμοῦ;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐξαρχόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§159ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπών.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἤδη εἶναι ἐγγεγραμμένοι διάφοροι κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐπερωτήσωσι περὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, τῆς ληφθείσης κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μιχαλοπούλου τῆς σχετικῆς πρὸς τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε, ἀλλ’ ἐπιφυλαχθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ἐκείνης νὰ λάβωσι τὸν λόγον οἱ διὰ σήμερον ἐγγεγραμμένοι.

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ, ὅπως κατὰ τὴν ἐγγραφὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μιχαλοπούλου τηρηθῇ ἡ αὐτὴ σειρὰ διὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων συναδέλφων, ἢ κατὰ τὴν σημερινὴν ἐπερώτησιν.

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνέστησεν, ὅπως οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι γενικὴν ἀρχαιότητα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ τοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ σύστασις αὕτη λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτή, διότι ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν μετάθεσιν ἀξιωματικῶν ἀπὸ σώματος εἰς σῶμα. (Ὁ κ. Ἐμμ. Ῥέπουλης καταθέτει πληροφορίας καὶ διάφορα ἔγγραφα ζητηθέντα ὑπὸ διαφόρων Βουλευτῶν).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν 10½ ὥραν;

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται διὰ τὴν 10½ ὥραν, ὅτε θὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ τὰς ἐπερωτήσεις. (Μετὰ τὴν διακοπήν).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Φαρμακευτικῆς Ἑταιρείας.

§169ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Πανελλήνιος Φαρμακευτικὴ Ἑταιρεία διὰ τῶν διοικούντων τὴν ἑταιρείαν ταύτην καὶ ἐπιστημόνων ἐγκρίτων καὶ πολιτῶν ἀρίστων καὶ ἐπαγγελματιῶν ἀξιολογωτάτων ὑπέβαλε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἑξῆς ἀναφοράν (ἀναγινώσκει): «Διενεργουμένης κατ’ αὐτὰς ἐξελέγξεως τῶν βιβλίων τῶν ἐμπόρων, ἵνα ἐξακριβωθῇ ἡ τήρησις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ἀνηγγέλθη ἡμῖν ὑπὸ μέλους τῆς ἡμετέρας ἑταιρείας, ὅτι διενηργήθη τοιαύτη ἐξέλεγξις καὶ ἐν τοῖς φαρμακείοις. Ἔχοντες τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ φαρμακοποιοὶ οἱ ἔχοντες φαρμακεῖα δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις, εἰς ἃς ὑπάγονται οἱ ἔμποροι, ἐν οἷς, συνομολογοῦμεν, καὶ οἱ φαρμακέμποροι, ἅτε δι’ αὐτῶν τῶν διατάξεων τῶν περὶ φαρμακείων νόμων κωλυομένων εἰς ἐλευθέραν ἐμπορίαν τῶν φαρμάκων, παρακαλοῦμεν εὐσεβάστως, ὅπως εὐαρεστούμενος προκαλέσητε σχετικὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἵνα μὴ ἀδίκως καταδικασθῇ τις ἔχων φαρμακεῖον φαρμακοποιὸς ἐπὶ παραβάσει τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου». Αὕτη ἦτο ἡ ἀναφορὰ τῶν φαρμακοποιῶν, ἥτις, ὡς θέλετε συνομολογήσει πάντες, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὐλαβεστάτη καὶ καθ’ ὅλους τοὺς τύπους τοῦ νόμου συντεταγμένη. Ἀτυχῶς οἱ φαρμακοποιοὶ εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ εὑρεθῶσιν ἐνώπιον ἑνὸς μεγάλου ἀνδρὸς τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, παντοδυνάμου ἀνδρός, ἐκδότου διαφόρων βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἀγοράζουσι πλεῖστοι ὅσοι ὑπάλληλοι τῆς Ἑλλάδος, ἐξαναγκαζόμενοι πρὸς τοῦτο, ἁδρότατα δέ, εὑρέθησαν δυστυχῶς ἐνώπιον ἀνδρός, ὅστις διαχειρίζεται διάφορα ταμεῖα τοῦ Κράτους καὶ κατορθώνει νὰ ὑποχρεώνῃ κόσμον πολὺν καὶ σημαίνοντα καὶ διαφημίζοντα τοὺς μεγάλους ἄνδρας τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ἐνώπιον τῆς αὐτοῦ ἐξοχότητος τοῦ Κοφινᾶ, ἄλλοτε γραφέως εἰρηνοδικείου τινὸς ἐν Ἀθήναις, χωρὶς ἔκτοτε νὰ συμπληρώσῃ τὰς σπουδάς του, ὁ σοφώτατος ἀνήρ, ὁ συγγραφεὺς διαφόρων συγγραμμάτων, καὶ κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φαρμακοποιῶν πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κύριος οὗτος εἶπε πρὸς αὐτούς, ὅτι ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶναι ἀναφορὰ αὐθάδης καὶ προπετής, ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὠνομάσθη κατὰ πρόσωπον τῶν ἐπιστημόνων ἐκείνων, τῶν διοικούντων ἓν σωματεῖον ἐπιστημονικόν, ὠνομάσθη αὐθάδης καὶ προπετής, ὠνομάσθησαν δηλαδὴ οἱ πολῖται ἐκεῖνοι αὐθάδεις καὶ προπετεῖς. Ἔχει δίκαιον νὰ ἐκφράζηται οὕτως ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, κύριοι Πληρεξούσιοι, διότι, ὅταν ἐγένετο τὸ πρῶτον λόγος ὅτι θὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις, ἡ Ἑλλάς, δύναμαι νὰ εἴπω, ὁλόκληρος ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐκκαθαρισθῆ, ἦτο ὁ ὑπάλληλος αὐτός, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἦτο ἀσύδοτος ἐνώπιον ὅλων τῶν νόμων καὶ τῶν Ἀρχῶν, δύναμαι μάλιστα νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὑπάρχουσι κατ’ αὐτοῦ καταγγελίαι ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν ἀρχῶν ἀπὸ τετραετίας καὶ δὲν φθάνουσιν εἰς πέρας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξετάσῃ, καί, ἂν βεβαιωθῇ ὅτι τοιούτους πολίτας ὕβρισεν ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, διότι ἀλλοίμονον, ἂν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι μένουσιν εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας τοιαῦτα πράττοντες εἰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἀποφασισμένον νὰ δοθῇ σαφεστέρα ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Συντάγματος.

§170Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν περιποίησιν καὶ τὸ λούσιμον, ὅπερ ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἷς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὸν ἀνώτερον αὐτὸν ὑπάλληλον τοῦ Κράτους, θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμέ, ὡς φαρμακοποιὸν καὶ Βουλευτήν, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὑπερασπισθῶ τὴν προσβληθεῖσαν φαρμακευτικὴν ἑταιρείαν. Ἡ Πανελλήνιος Φαρμακευτικὴ Ἑταιρεία, τῆς ὁποίας μέλη τακτικά εἰσιν ὅλοι οἱ φαρμακοποιοὶ τοῦ Κράτους, ἔκτακτα δὲ καὶ ἀντεπιστέλλοντα ὅλοι οἱ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ τοιοῦτοι, συνεπῶς αὐτὴ ἀποτελεῖ κράτιστον σωματεῖον εἰς τὸ Κράτος, ὑπέβαλεν, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἐρωτηθῇ τὸ νομικὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ πόσον ὁ φαρμακοποιὸς ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἐπαγγέλματός του δύναται νὰ λογισθῇ ὡς ἔμπορος ἢ φαρμακοποιός, διότι περὶ τούτου αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων ἀναιροῦσιν ἀλλήλας καὶ αἱ γνῶμαι τῶν νομομαθῶν μας διΐστανται. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὸ τοῦ γενικοῦ γραμματέως τῆς ἑταιρείας αὐτῆς. Ὁ κ. τμηματάρχης τῶν ἐμμέσων φόρων, εἰς ὃν ὡς ἁρμόδιον ὑπεβλήθη ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος αἴτησις, ἀπήντησε τῷ γενικῷ γραμματεῖ ὅτι οἱ φαρμακοποιοὶ εἶναι ἔμποροι. Ἐσεβάσθη ὁ γενικὸς γραμματεὺς τὴν γνώμην τοῦ τμηματάρχου καὶ τὸν παρεκάλεσε, διὰ νὰ λάβῃ ἐπισημοτέραν χροιὰν ἡ ἀπάντησις πρὸς τὴν ἀναφοράν των, εἰπὼν αὐτῷ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισημοποιηθῇ αὕτη δι’ ἀποφάσεως τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου. Ὁ τμηματάρχης κ. Κοφινᾶς εἶπεν: «Ἡ ἀξίωσις τῆς ἑταιρείας τοῦ νὰ μὴ πείθησθε εἰς τοὺς λόγους μου, ἀλλὰ νὰ θέλητε νὰ ὑποβληθῇ ἡ αἴτησίς σας εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον, εἶναι αὐθάδης καὶ προπετής. Πρὸ τῆς ἰταμότητος αὐτῆς τοῦ τμηματάρχου ὁ γενικὸς γραμματεύς, κεχηνὼς μείνας, ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἑταιρείαν του καὶ ἀνήγγειλε τὰ συμβάντα· οἱ φαρμακοποιοὶ τότε συνέταξαν καὶ ἐπέδωκαν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλήν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ παραπονεθῶσι διὰ τὴν ἀπρεπῆ συμπεριφορὰν τοῦ τμηματάρχου ἐκείνου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ διαβιβάσωσι μέσῳ τῆς Βουλῆς τὴν ἀναφοράν των πρὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Ὅτε ἀνηγγέλθησαν εἰς ἐμέ, ὡς φαρμακοποιὸν καὶ Βουλευτὴν τὰ παράπονα τῆς ἑταιρείας ταύτης, παρεκάλεσα νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι καὶ μεσιτεύσω ἐγὼ παρὰ τῷ κ. τμηματάρχῃ νὰ ἐπιδώσω τὴν ἀναφοράν των πρὸς αὐτόν, ἵνα μὴ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ τοιούτου εἴδους μικροζητήματα. Οὐχ ἧττον ὁ κ. τμηματάρχης καὶ πρὸς ἐμὲ σχεδὸν ἰταμῶς ἐφέρθη, διότι τὸν παρεκάλεσα νὰ δεχθῇ τὴν ἀναφορὰν καὶ δὲν τὴν ἐδέχθη. Τὸν παρεκάλεσα ἐπίσης νὰ ἔλθῃ εἰς κἄποιας ἐξηγήσεις διὰ τὴν προσβολήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς τὴν ἑταιρείαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἀπεποιήθη· ὅτε δὲ τῷ εἶπον ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ κάμῃ ἀναφορὰν ἐναντίον του πρὸς τὴν Βουλήν, αὐτὸς μοὶ ἀπήντησε τότε ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν δὲν εἶναι χρήσιμος ὡς ὑπάλληλος εἰς τὸ Κράτος, τὸ κάτω κάτω τῆς γραφῆς παίρνει τὸ καπέλλο του καὶ φεύγει. Πρὸ τῆς αὐθεντίας αὐτῆς τῆς μεγάλης τῆς ὑπαλληλικῆς, τῆς μονονουχὶ χαμιτικῆς αὐτῆς δυνάμεως εὑρεθείς, ἀπῆλθον καὶ ἦλθον εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον, οὗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος, καὶ νὰ ἀποτείνω τὸν λόγον, καθὸ ἔχω δικαίωμα, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν καὶ πάλιν ἀπουσιάζοντα. Ἀλλ’ ἀντ’ αὐτοῦ ἀποτείνω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ λοιπὰ μέλη αὐτῆς (κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην προσέρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν τὴν εὐεργετικὴν ἑνὸς ὑπαλλήλου σας.

§171Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐξακολουθεῖτε.

§172Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀποτείνων τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν λέγω, ὅτι πιθανὸν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς νὰ εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τοῦ οἰκοδομήματος τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους καὶ συνεπῶς, κατὰ τὴν κρίσιν του πάντοτε, ἀναντικατάστατος· πιθανὸν ἀκόμη νὰ εἶναι καὶ ὁ νέος Σολομῶν, καὶ πρὸ τοῦ αὐτὸς ἔφα ὅλοι ὀφείλομεν νὰ κύπτωμεν τὸν αὐχένα· πιθανῶς ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς νὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὸν Πάπαν ἀπὸ τὰ γένεια, ἀλλ’ ἓν μόνον δὲν εἶναι, δὲν εἶναι ὁ ὑπάλληλος ὁ ἀντάξιος τῆς περιβλέπτου θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἐν τῷ Κράτει, καὶ ἄξιος νὰ ὑπηρετῇ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὴν ἀνορθωτικὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν μὲ τόσον παρηγόρους ἐλπίδας ἔφερεν ὁ λαός, καὶ ὀφείλουσιν ὅ τε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ ἀνώτατον ἐποπτικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου νὰ διδάξωσι τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν νὰ συμπεριφέρηται καλῶς ὄχι μόνον πρὸς ἀνεγνωρισμένον σωματεῖον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα πολίτην· ἄλλως, ἂν θέλῃ νὰ ἔχῃ πάντοτε τὰ νεῦρά του καὶ νὰ κάμνῃ τὰς ὀρέξεις του, τότε πρέπει νὰ λάβῃ τὴν πρὸς τὸν οἶκόν του ἄγουσαν καὶ ἐκεῖ νὰ συμπεριφέρηται, ὡς ἤδη συμπεριφέρεται μόνον πρὸς τοὺς ὑπηρέτας του, αὐτὸς ὁ ἤδη ὑπηρέτης τοῦ λαοῦ, αὐτὸς ὁ μισθοδοτούμενος ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ καὶ μὴ σεβόμενος ὁ ἀχάριστος τὸν τροφοδότην αὐτοῦ λαόν. Ὀφείλουσι λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ ἀνώτατον ἐποπτικὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουγείου ἐκείνου νὰ τῷ ἐπιβάλωσιν ἐπὶ ποινῇ ἀπωλείας τῆς θέσεώς του, τὴν ὁποίαν ὁλονὲν τὴν πετᾷ καὶ ὁλονὲν ἐξ αὐτῆς τοσοῦτον στερρῶς ἔχεται, νὰ τῷ ἐπιβάλωσι, λέγω, νὰ δώσῃ ἱκανοποίησιν εἰς τὴν προσβληθεῖσαν Πανελλήνιον Φαρμακευτικὴν Ἑταιρείαν, τὴν ἀντιπροσωπεύουσαν, ὡς εἶπον, ὁλόκληρον τὸν ἔσω καὶ ἔξω φαρμακευτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος.

§173ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μήπως μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου τύχωμεν ἀπαντήσεως εἰς βάρος τοῦ Λαχείου τοῦ Στόλου καὶ τῆς κινίνης τοῦ Κράτους.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδή;

§175ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδή, ἐξηγοῦμαι σαφέστατα....

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μαντεύω τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἐξηγηθῆτε.

§177ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. .. ὅτι ὅλαι αἱ διαφημίσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, γίνονται τῇ διοικήσει τοῦ τμηματάρχου ἐκείνου, καὶ εἶναι εὐχερὲς εἰς αὐτὸν μὲ τὰς διαφημίσεις τῆς κινίνης καὶ τοῦ Λαχείου τοῦ Στόλου νὰ περάσῃ καὶ ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς ἡμᾶς.

§178Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ πεισθῆτε ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι οἱ ὑπάλληλοι δὲν πρέπει νὰ φέρωνται ὡς ἀνέφερον οἱ προαγορεύσαντες, ἀλλὰ πρέπει νὰ λύωσι τὰς ἀπορίας τῶν πολιτῶν εὐγενῶς.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§180ΔΙΟΝ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα εἰς τὸν σχετικὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὸ Αἴγιον λειτουργεῖ σχολὴ ἀπόρων παίδων πρὸ ἕξ ἐτῶν, καὶ ὅτι ἡ σχολὴ ἐκείνη οὐδένα πόρον ἔχει πρὸς συντήρησίν της ἐκτὸς τοῦ βοηθήματος, τὸ ὁποῖον δίδουσιν εἰς αὐτὴν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις. Θὰ εἶναι πολὺ καλὸν νὰ δοθῇ καὶ αὖθις ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἡ δέουσα συνδρομή, ὅπως κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας διδάσκωνται τὰ παιδία τὰ ἀπροστάτευτα, καὶ μὴ ὑποπίπτωσιν εἰς διαφόρους ἐγκληματικὰς πράξεις.

§181ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην ταύτην, θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θέσῃ εἰς τὸν σχετικὸν προϋπολογισμὸν τὸ ἀνάλογον κονδύλιον.

§182ΑΡ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ ἐν Αἰγίῳ σχολὴ αὕτη τῶν ἀπόρων παίδων λειτουργοῦσα πρὸ πολλοῦ συντελεῖ εἰς τὴν πνευματικὴν καὶ ἠθικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀποκλήρων παίδων, περὶ τῶν ὁποίων ἔχει καθῆκον ἡ Πολιτεία νὰ μεριμνᾷ. Βεβαίως καλὸν εἶναι τὰς σχολὰς ταύτας νὰ συντηρῇ ἡ ἰδιωτικὴ φιλανθρωπία, ἀλλ’ ἔχει καθῆκον πρωτίστως ἡ Πολιτεία νὰ μὴ ἀφήνῃ τοὺς παῖδας νὰ γίνωνται διὰ τῆς ἀπαιδευσίας καὶ τῆς ἀνηθικότητος κακοῦργοι, ὅταν ἐνηλικιῶνται.

§183Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ Σύνταγμα ἀναγράφεται τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον πλέον τῶν 100 ἀπόρων παίδων νὰ μένωσιν ἀγράμματα ἐντελῶς, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ ἐκπαιδευθῶσι, διότι τὰ παιδία αὐτὰ εἶναι ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένα καὶ ζῶσι μόνον μὲ ὅ,τι διὰ τῆς προσωπικῆς τῶν ἐργασίας κερδίζουσι. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ τῶν παίδων τούτων καὶ νὰ δοθῇ βοήθεια ὑπὲρ τῆς σχολῆς, διότι ἡ σχολὴ τῶν ἀπόρων παίδων Αἰγίου οὐδένα ἄλλον πόρον ἔχει, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ ἐγγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσιν πρὸς βοήθειαν αὐτῆς.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς περὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ πρώην ὑποθηκοφύλακος τῆς βορείου πλευρᾶς Ἀθηνῶν.

§185ΔΙΟΝ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρό τινος, Κύριοι, ἐπαύθη ὁ ὑποθηκοφύλαξ βορείου πλευρᾶς Ἀθηνῶν...

§186Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πότε;

§187ΔΙΟΝ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρὸ δέκα ἐτῶν, πρὸ ἑνὸς αἰῶνος! Ἐν τούτοις μετὰ τὴν ἀπόλυσίν του ὁ Ὑπουργὸς ἔστειλε δύο ἐρωτήματα πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον κατὰ πόσον δικαίως ἢ ἀδίκως ἐπαύθη. Ἔχω ἐξωδίκους πληροφορίας ὅτι τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἀπήντησεν, ὅτι τελείως παρανόμως ἀπελύθη ὁ ὑποθηκοφύλαξ οὗτος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐφ’ ὅσον εἶναι πρόχειρον, νὰ μᾶς γνωστοποιήσῃ τὸν λόγον τῆς ἀπολύσεώς του, ἄλλως νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον, ἐξ οὗ θὰ πληροφορηθῶμεν, πῶς ἐπαύθη αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἐν γένει ποῖα τὰ ἐλατήρια τῆς ἀπολύσεώς του. Νὰ καταθέσῃ δὲ συγχρόνως καὶ τὴν γνωμοδότησιν τῶν δύο Νομικῶν Συμβουλίων.

§188Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ γνωρίζω πρόκειται περὶ ἀπολύσεως γενομένης κατὰ τὸ 1904 ἢ 1905. Θὰ καταθέσω τὸν φάκελον.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουρτάκης.

§190Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμήν, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας συναδέλφου τῶν γενομένων κατά τε τὴν ἐπερώτησίν του περὶ μεταφορᾶς βαρέως πάσχοντος στρατιώτου εἰς τὸ νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν καὶ τὴν ἐπακολουθήσασαν συζήτησιν ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν κατάθεσιν σχετικῶν ἐγγράφων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θέλω προβῆ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Ἐλέγχων τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατεύματος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐστηρίχθη ἐπὶ δύο θεμάτων, πρῶτον τῆς μεταφορᾶς εἰς τὰ νοσοκομεῖα τῶν βαρέως πασχόντων, καὶ δεύτερον τῆς προμηθείας τριάκοντα ἁμαξῶν χειρουργικῶν. Αὐτὰ ἦσαν κυρίως τὰ δύο θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα περιεστράφη. Ἐλέχθη ὑπ’ αὐτοῦ ὅτι μετεφέρθη πεζῇ βαρέως πάσχων στρατιώτης τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὸ νοσοκομεῖον, ἐκ τῆς καταθέσεως ὅμως τῶν ἐγγράφων ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ Αʹ νοσοκομεῖον (ἀναγινώσκει) «ἀναφέρει ὅτι οὐδεμία ἀναφορὰ τῷ ἐδόθη ὅτι βαρέως πάσχων εἰσῆλθεν εἰς τὸ νοσοκομεῖον πεζῇ, συγκεκριμένως δὲ ἐκ τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ οὐδένα στρατιώτην βαρέως πάσχοντα ἔχει παρ’ αὐτῷ νοσηλευόμενον ἤδη». Τὸ Βʹ νοσοκομεῖον ἀναφέρει ὅτι «οἱ βαρέως πάσχοντες ἐκ μὲν τῶν πλησίων σωμάτων μεταφέρονται εἰς τὸ νοσοκομεῖον διὰ φορείων, ἐκ δὲ τῶν μακρὰν διὰ διτρόχων, οὐδεὶς δὲ βαρέως πάσχων στρατιώτης τοῦ μηχανικοῦ προσῆλθε πεζῇ. Ὁ κ. συνάδελφος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων ἤρχισε νὰ ἐπιτίθηται δριμύτατα κατὰ τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν οὕτω: «σήμερον μετὰ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν οἱ ἔνοχοι κατέβαλον, ὅπως δικαιολογηθῶσιν ἀπέναντι τοῦ προϊσταμένου των Ὑπουργοῦ, ὀφείλω, ὅπως ἐπέλθω δριμὺς αὐτῶν κατηγορητὴς κλπ.». Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἔνοχοι; μήπως οἱ δύο διευθυνταὶ τῶν νοσοκομείων; ἀλλά, καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι εἰσῆλθον πεζῇ βαρέως πάσχοντες ἐκεῖ, οὐδεμίαν οὗτοι ὑπέχουσιν εὐθύνην ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἁμαξῶν, διότι αἱ ἅμαξαι, ὡς γνωρίζει ὁ συνάδελφος, μένουσιν εἰς τὸν μεταγωγικὸν οὐλαμὸν καὶ ἐκεῖθεν κατευθύνονται εἰς τὰ σώματα πρὸς μεταφορὰν τῶν ἀσθενῶν εἰς τὰ νοσοκομεῖα, οὕτω δὲ οἱ διευθυνταὶ τῶν νοσοκομείων οὐδεμίαν λαμβάνουσι γνῶσιν οὔτε περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταφορᾶς τῶν ἀσθενῶν, ἀλλ’ οὔτε καὶ περὶ καλῆς ἢ κακῆς διατηρήσεως τῶν ἁμαξῶν. Μήπως ὅμως εἶναι ἔνοχος ὁ Τμηματάρχης τοῦ Ὑγειονομικοῦ τμήματος; Ἀλλὰ τὸ Ὑγειονομικὸν τμῆμα δὲν εἶναι τὸ ἁρμόδιον διὰ τὰς ἁμάξας. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἐπετέθη δριμύτατα κατὰ τοῦ ἀρχιάτρου τῆς Βʹ Μεραρχίας κ. Παπαθεοδώρου, ὁ ὁποῖος τόσον καλῶς ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ ὅστις εἶναι τόσον πιστὸς τηρητὴς τῶν ὑποχρεώσεών του, ὥστε τὴν 15 Ἀπριλίου π. ἔτους εἶχεν ὑποβάλει δύο ἀναφορὰς πρὸς τὸν μέραρχον, δι’ ὧν, ὡς κατωτέρω θέλω μνημονεύσει, ἐζητεῖτο ἵνα ληφθῇ πρόνοια περὶ ἁμαξῶν. Ἰδοὺ κύριοι Βουλευταί, πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξεφράσθη κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του περὶ τοῦ τοιούτου Ἀρχιάτρου (ἀναγινώσκει περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Μέρμηγκα): «Θὰ ἦτο πολὺ ὀρθότερον ἐκ μέρους τοῦ κ. Μεράρχου, ἐὰν εἰς τὸν ὑφιστάμενόν του Ἀρχίατρον, τὸν ὑποβαλόντα εἰς αὐτὸν τοιαύτας γελοίας τυπικὰς δικαιολογίας, ὑπεδείκνυε κλπ.». Τοῦτο δὲν εἶναι βαρυτάτη μομφὴ κατὰ πιστοῦ στρατιώτου καὶ διαπρεποῦς ἐπιστήμονος;

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πρὸς ἐνέργειαν ἐλέγχου τὰ λέγετε;

§192Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Θὰ εὕρωμεν τὸν ὑπαίτιον. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ἀρχίσωμεν οὕτω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰ ἀληθῆ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς βοηθῶ, διὰ νὰ τελειώσητε, χωρὶς νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν.

§194Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Λοιπὸν ὁ ἀρχίατρος τῆς Μεραρχίας, ἐνῷ τόσῳ ἱκανῶς ἐργάζεται, βαρέως κατακρίνεται ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου. «Καταγίνεται εἰς συγγραφάς», λέγει, κτλ. Δὲν παρέχεται ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ἀρχίατρος αὐτὸς κάθε ἄλλο εἶναι ἢ ἀντάξιος τῆς ἀποστολῆς του; Ὁ ἀρχίατρος τὸν Ἀπρίλιον τοῦ λήξαντος ἔτους καὶ ὄχι τὸν τρέχοντα Φεβρουάριον κατιδὼν τὴν ἀνάγκην ὑπέβαλε τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι αἱ δύο μόναι σκευοφόροι ἅμαξαι, ἃς ἔχει ἤδη εἰς τὴν διάθεσίν του ὁ βʹ λόχος μεταγωγικοῦ, ἀπαραίτητοι οὖσαι διὰ τὴν καθ’ ἡμέραν μεταφορὰν τῶν ἀσθενῶν ἐκ τῶν διαφόρων Σωμάτων εἰς τὰ ἐνταῦθα νοσοκομεῖα, εἶναι ἀνεπαρκεῖς, διότι, ὅταν ἡ ἑτέρα πάθῃ τι, δὲν ὑπάρχει» κλπ. Καὶ ἑτέραν: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ὅτι ἐκ τῶν ἐνταῦθα Σωμάτων οὐδὲν εἶναι ἐφωδιασμένον δι’ ἀσθενοφόρων ἁμαξῶν ἐκτὸς τοῦ βʹ Πεδινοῦ Πυροβολικοῦ Συντάγματος» κλπ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔκαμε τὸ καθῆκόν του, καί, ἐνῷ ἔκαμε τὸ καθῆκόν του, δὲν ζητεῖ παράσημα, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τοιαῦται βαρεῖαι φράσεις.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιούτου εἴδους ἔλεγχος;

§196Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Μάλιστα. Τοιούτου εἴδους ἔλεγχος. Ἐπίσης ἐγένετο μνεία καὶ περὶ σκευοφόρων ἁμαξῶν, ἀφῆκε δὲ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου νὰ ἐννοηθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διευθύνονται νῦν τὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας οὕτως, ὥστε οἱ διευθύνοντες αὐτὰ κάμνουν ὅ,τι θέλουν· ἀγοράζουν τριάκοντα ἁμάξας, ἐνῷ δὲ αὗται στοιχίζουν 50,000 δραχ., αὐτοὶ δὲν δίδουν καμμίαν προσοχήν· ἀφοῦ ἐγνώριζε πολὺ καλὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ὅτι αἱ ἅμαξαι αὐταὶ αἱ χειρουργικαί—15 σκευοφόροι καὶ 15 τραυματιοφόροι—ἔχουσιν ἀγορασθῆ τὸ 1905 ὑπὸ θανόντος ἀρχιάτρου. Ἐπειδὴ δὲ διακρίνει τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἡ εἰλικρίνεια, ἔδει νὰ ἀναγγείλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ μὴ ἀφεθῇ νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι ὑπαίτιοι τῆς καταστάσεως, ἐὰν ἐγένετο ἀμέλειά τις ἢ τοῦτο προῆλθεν ἐξ ἀπειρίας, εἶναι οἱ νῦν διευθύνοντες. Ὀφείλω νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἀείμνηστος Ἀμπελᾶς ἦτο ἔντιμος ἀξιωματικός. Ἐνῷ δὲ δὲν εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. συνάδελφος, ἐπετέθη τοὐναντίον κατὰ πολλῶν συναδέλφων, λέγων: «ὁ ἔλεγχός μου ζητεῖ ν’ ἀποκαλύψῃ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκάλυπτον τὰς ἀνομίας των διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν Ὑπουργῶν καὶ οἵτινες πάντοτε ἐφρόντισαν νὰ προβιβάσωσιν ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους». Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ὡμίλησε καὶ κατὰ τῶν διευθυνόντων. Μεταξὺ τῶν διευθυνόντων εἶναι καὶ ὁ ἀρχίατρος παρὰ τῷ ὑγειονομικῷ τμήματι. Καίτοι δέ, ὡς γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, οὗτος οὐδεμίαν ἔχει εὐθύνην, διότι οὐδεμίαν ἔχει διοίκησιν, καθόσον διευθύνοντες τὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος εἶναι ὁ γενικὸς ἀρχίατρος καὶ οἱ τρεῖς παρὰ ταῖς μεραρχίαις ἀρχίατροι, ἐπετέθη καὶ κατ’ αὐτοῦ. Καὶ ὅμως ὁ ἀρχίατρος αὐτὸς πᾶν ὅ,τι τῷ ἦτο ἐπιβεβλημένον τὸ ἐνήργησεν. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πόσον ἐργάζεται καὶ ποίαν ὑπηρεσίαν ἔχει προσφέρει κατὰ τὸ ὀλιγοχρόνιον διάστημα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ἀρχίατρος Αἰγιαλείδης, αὐτός, ὅστις ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι διακεκριμένος ἐπιστήμων διακρίνεται καὶ ἐπὶ στρατιωτικῇ μορφώσει. Ὡς διευθυντὴς δὲ τοῦ νοσοκομείου Κερκύρας διέπρεψεν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδητε ὅτι καὶ ἡ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία δὲν εἶναι τοιαύτη, οἵα παρεστάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἔκφρασιν εὐαρεσκείας τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Ἀγγλίας. Ἀφορᾷ τὸν κ. Αἰγιαλείδην. Τὸ ζήτημα, ὡς ἐτέθη, εἶναι ζήτημα, Κύριοι, τιμῆς. Ἔχω καθῆκον νὰ τὸ εἴπω, διότι ἐλέχθη ὅτι ἐν τῷ ὑγειονομικῷ κλάδῳ δὲν γίνεται τίποτε, ὅτι οἱ ἀνώτεροι οὐδὲν ἄλλο κάμνουσι παρὰ νὰ ἀλληλοϋποστηρίζωνται καὶ ἀλληλοπροβιβάζωνται.

§197ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§198Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ὄχι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐγενικεύθη ἀκόμη ἡ συζήτησις. Ἑπομένως αἱ διακοπαὶ περιτταί.

§200Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶναι εὐχαριστήριον τῆς Β. Πρεσβείας τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Ἀγγλίας, κοινοποιηθὲν διὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου (ἀναγινώσκει): «Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ὑπόμνημά μου κτλ. ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Ὑ. Ἐξοχότητα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Ἀγγλίας ἔλαβεν ἔκθεσιν τοῦ κυβερνήτου τῆς «Ἀφροέσσης», φέρουσαν εἰς γνῶσίν των τὴν μεγάλην περιποίησιν καὶ φροντίδα, ἧς ἔτυχον παρὰ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν ἐν Κερκύρᾳ οἱ βλαβέντες ἐκ τῆς ἐκρήξεως λέβητος ἐπὶ τοῦ «Δράκοντος». Εἰσήχθησαν εἰς τὸ νοσοκομεῖον Κερκύρας. Διευθυντὴς δὲ ἦτο τότε ὁ κ. Αἰγιαλείδης. Ἐξακολουθεῖ: «Οὐδενὸς κόπου ἐφείσθησαν. Ἐφαίνοντο λίαν εὐχαρίστως ἀποδεχόμενοι τὰ ἑκάστοτε ὑποβαλλόμενα, προθυμοποιούμενοι εἰς τὴν ἐκτέλεσίν των. Ἐξαιρετικὴ δὲ ἦτο ἡ ὑπὸ πάντων ἐπιδεικνυομένη συμπάθεια καὶ μέριμνα. Μετεβάλλοντο ὧραι ἑστιάσεως, εἰδικὴ τροφὴ παρείχετο εἰς τοὺς βουλομένους καὶ δύναταί τις εἰπεῖν οἱ ἄνδρες δὲν θὰ ἐλάμβανον καλλιτέραν περίθαλψιν, καὶ ἂν ἦσαν τρόφιμοι ἐπὶ πληρωμῇ εἰς νοσοκομεῖον τοῦ Λονδίνου» Ὑπογραφὴ «Ἔλλιοτ».

§201Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ὅλοι ἀπ’ αὐτὰ τὰ χαρτιὰ ἔχουν πάρει!

§202Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, πῶς προήγαγε τὸ νοσοκομεῖον Κερκύρας.

§203ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅλα τὰ νοσήματα τὰ ἐθεράπευε δι’ ἐπαλείψεως τοῦ φάρυγγος!

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§205Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ὡμίλησεν, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ κατὰ τοῦ ἀρχιάτρου τῆς ΙΙ Μεραρχίας.

§206Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μίαν διακοπήν. Ἐπειδὴ ἐθίχθη τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Αἰγιαλείδου, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον ἐν Κερκύρᾳ, ὀφείλεται εἰς τὰς μερίμνας αὐτοῦ, καὶ εὐγνωμονεῖ ὅλη ἡ Κέρκυρα. Εἶναι ἐντιμότατος ἄνθρωπος καὶ ἐργατικώτατος.

§207ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν μεταχειρίζεται τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ βάμμα τοῦ ἰωδίου!

§208Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν θὰ προφθάσωμεν νὰ κάμωμεν τὴν δευτέραν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε.

§209Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Βαρυτάτη δὲ ἦτο ἡ μομφὴ κατὰ τοῦ ἀρχιάτρου τῆς Μεραρχίας.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντομώτερα, διότι θὰ παραβῶμεν τὸν Κανονισμόν.

§211Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος: «διότι δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1897, οὔτε εἶχε τὴν περιέργειαν νὰ ἴδῃ καπνὸν μάχης κλπ.». Ὁ ἀρχίατρος Παπαθεοδώρου περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸ στράτευμα, διότι εἶναι γνωστὸς διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ μόρφωσιν καὶ τὰς ἐπιστημονικάς του ἐργασίας, διότι ἔχει τόσας πραγματείας, ὥστε θὰ ἀπησχόλουν ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπεχείρουν νὰ ἀναφέρω τὰ ἔργα αὐτοῦ.

§212Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸν πόλεμον μετέβη, Κύριε;

§213Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ἔκαμε πολὺ μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν, διότι περιέθαλψε πλείστους τραυματίας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς Ἀθήνας. Αἱ περὶ τῶν τραυματιῶν δὲ τούτων πραγματεῖαί του ἐκτιμηθεῖσαι δεόντως ἐδημοσιεύθησαν καὶ εἰς ξένα συγγράμματα. Ἔχει δημοσιεύσει πολλὰς ἐπιστημονικὰς μελέτας καὶ ἔλαβε τὸν λόγον εἰς ἐπανειλημμένα συνέδρια ἰατρικὰ ἐπὶ σοβαρωτάτων ἐπιστημονικῶν θεμάτων, παραμείνας ἐνταῦθα κατὰ τὸν πόλεμον. Ἡ Πολιτεία, ἐκτιμῶσα τὴν ἀξίαν του τὴν ἐπιστημονικήν, καίτοι τότε ἦτο ἰατρός, τὸν διώρισε διευθυντὴν τοῦ νοσοκομείου.

§214ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μίαν διακοπήν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμίαν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸν πρόλογον ἀκόμη. Δὲν ἠκούσαμεν κατηγορίαν. Ὁ Κύριος κάμνει ἔλεγχον ἐπαινῶν, σεῖς δὲ δὲν διακόπτετε, διακόπτων! Ὅλα ἀντίστροφα ἀπόψε!

§216Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Φρονεῖτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι πρέπον ἐκ τοῦ βήματος τούτου ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος, καθ’ οὗ τόσα ἐλέχθησαν καὶ ὁ ὁποῖος προσφέρει τοιαύτας ὑπηρεσίας, ἀπαρτιζόμενος δὲ ἐκ τοιούτων προσώπων, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, πρέπον νὰ μείνῃ ἀπροστάτευτος καὶ νὰ μὴ τῷ ἀποδίδηται τὸ δίκαιον;

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ἓν πρᾶγμα, ὅτι ὁ κ. Μέρμηγκας ἔκαμε, καλῶς ἢ κακῶς, κατηγορούμενον ἕνα κλάδον. Σεῖς ἐκάμετε κατάδικον τὸν Κανονισμόν.

§218Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Καθ’ ἣν ἐποχήν, κύριοι Βουλευταί, ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀκμῇ του, εἶναι λυπηρὸν νὰ εὑρεθῇ συνάδελφος, καὶ δὴ διακεκριμένος — διότι ὄντως εἶναι ἀναμφισβήτητον αὐτὸ — νὰ ὁμιλήσῃ οὕτω κατὰ ἀνωτέρων του. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, εἶναι ἐν τῇ ἀκμῇ του ὁ κλάδος, διότι ἔχει γενικὸν ἀρχίατρον τὸν Μανοῦσον, τὴν ἐπιβάλλουσαν αὐτὴν ἐπιστημονικὴν προσωπικότητα τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ἱδρυτὴς τῆς νεωτέρας ἐπιστήμης ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις, δοὺς τὴν πρώτην ἐπιστημονικὴν ὤθησιν εἰς αὐτά, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ Αʹ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ τοῦ γενικοῦ ἀρχιάτρου Μανούσου τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα ἤλλαξαν ὄψιν, ἡ δὲ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τῶν Μεραρχιῶν ἀνῆλθεν εἰς ἐπίζηλον περιωπήν.

§219Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ἀλήθεια.

§220Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἐλέχθη τοιοῦτόν τι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ οὐδενὸς δὲν ἐλέχθη.

§222Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος περὶ ἐνόχων καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀλληλοπροβιβάζωνται. Εἶναι ζήτημα σοβαρὸν αὐτό, κύριε Βοζίκη.

§223Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἐλέχθη περὶ Μανούσου τίποτε.

§224Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ οἱ τῶν ἄλλων βαθμῶν ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοὶ διακρίνονται παρέχοντες πολυτίμους εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρεσίας. Ὁ ἐπίατρος τοῦ Βʹ νοσοκομείου, ὁ χειρουργὸς κ. Λέκας, ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς χειρουργικῆς προόδου ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Λέκα τοῦ ἐπιάτρου ἤρχισαν αἱ πρῶται σοβαραὶ χειρουργικαὶ ἐργασίαι ἐν αὐτοῖς. Μετ’ αὐτὸν δὲ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ὁ κ. Μέρμηγκας εἰς τὸ ἄλλο νοσοκομεῖον ἐξετέλει ἐπίσης σοβαρὰς χειρουργικὰς ἐργασίας. Καθ’ ἣν ἐποχὴν λοιπὸν ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀκμῇ του, δὲν εἶναι πρέπον νὰ ὁμιλῶσιν οὕτω δι’ αὐτόν. Ἐὰν φρονῆτε ὅτι δὲν εἶναι καλός, διαλύσατέ τον. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ προσώπων γνωστῶν ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν Ἀθηνῶν.

§225Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἀρνεῖται κανεὶς ὅτι ὁ στρατὸς ἔχει λαμπροὺς ἐπιστήμονας.

§226Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ἐὰν θέλητε λεπτομερείας μικρὰς νὰ ἐλέγξητε, εἶναι εὔκολον πρᾶγμα τὸ ἐλέγχειν. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὅλα προσκρούουσιν εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὅλαι αἱ μικραὶ ἀξιώσεις τοῦ στρατεύματος, συλλεγόμεναι ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἀπαρτίζουσι σεβαστὸν χρηματικὸν κεφάλαιον. Οἱ δὲ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν λέγουσιν, ὅτι περὶ πάντων τούτων θέλει ληφθῆ πρόνοια κατὰ τὴν ὥραν τοῦ νέου Προϋπολογισμοῦ, ὅταν ὅμως ἐπιστῇ ἡ ὥρα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπαντῶσιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπουσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Βραδύτερον λέγουσιν: Εἴμεθα πτωχὸν Κράτος, Κύριοι, καὶ δὲν ἐπαρκοῦμεν δι’ ὅσα ἀξιοῖ ὁ κύριος Μέρμηγκας». Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον, ἐπειδὴ ἔχει παρέλθει ἡ ὥρα καὶ εἶναι κουρασμένη ἡ Βουλή, παραιτοῦμαι αὐτοῦ, καὶ τοῦτο πράττω πρὸς τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἰτήσει τῶν βουλευτῶν κ. κ. Μέρμηγκα, Γρηγορίου, Χριστίδου, Κουλουμβάκη κλπ. γενικεύεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Μέρμηγκας ἔχει τὸν λόγον.

§228Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως ἐκ τῆς φαιδρότητος, τὴν ὁποίαν ἤδη βλέπω κυριαρχοῦσαν, μετατεθῶμεν εἰς τὴν σοβαρότητα, τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν ζωὴν καὶ τὴν ὑγίειαν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς καλοῦμεν, ὅπως ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα. Τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος τούτου καταδεικνύουσιν ἐναργῶς οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἄλλως τε ἐξήνεγκεν ὁ Γερμανὸς Αὐτοκράτωρ Γουλιέλμος ὁ Αʹ. «Ἤδη, ὁπότε τὸ ἄνθος τῆς κοινωνίας, τὰ τέκνα ἁπασῶν τῶν τάξεων προσέρχονται, ὅπως ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν, ὀφείλει ν’ ἀποδοθῇ ἡ μεγίστη προσοχὴ εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ». Παρ’ ἡμῖν ἡ ὑπηρεσία αὕτη παρέχεται κατὰ τρόπον οἰκτρόν. Πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ζητήματος ὀφείλω νὰ σαφηνίσω σημεῖά τινα, ἅτινα ἔθιξεν ὁ προαγορεύσας. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὴν δικαιολογίαν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Αʹ Στρατ. Νοσοκομείου· οὗτος ἀναφέρει: «ἐκ τοῦ σώματος τοῦ Μηχανικοῦ οὐδένα στρατιώτην βαρέως πάσχοντα ἔχομεν νοσηλευόμενον παρ’ ἡμῖν ἤδη». Τοῦτο τὸ «οὐδένα ἔχομεν ἤδη» καταδεικνύει τὴν προσπάθειαν πρὸς συγκάλυψιν τῶν γεγονότων· διότι τὸν στρατιώτην ἐκεῖνον, ὅστις ἐν τῷ μεταξὺ ἐξῆλθε τοῦ Νοσοκομείου, εἶχον ἴδει ἐγὼ αὐτὸς μικρὸν πρὸ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τῆς προσοχῆς μου ἐπιστηθείσης ἐπ’ αὐτόν, ὡς ὁδηγηθέντα πεζῇ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, καίτοι πάσχοντα ὑπὸ μηνιγγίτιδος, ὑπὸ τοῦ ἐφημερεύοντος ἀνθυπιάτρου ἐπὶ παρουσίᾳ καὶ τοῦ ἐπιλοχίου Ἀρχινοσοκόμου.

§229Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ἀναγινώσκετε παρακάτω;

§230Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ τέλος. Θέλετε ν’ ἀναγνώσω ἀπὸ τῆς ἀρχῆς;

§231Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§232Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἰδοὺ ἀναγινώσκω: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω ὅτι περὶ οὐδενὸς στρατιώτου ἐξ οἱουδήποτε σώματος ἐδόθη μοι ἀναφορὰ ἐμπεριστατωμένως ὅτι βαρέως πάσχων εἰσῆλθεν εἰς τὸ νοσοκομεῖον πεζῇ». Αὐτὴ ἡ «ἐμπεριστατωμένη ἀναφορὰ» μαρτυρεῖ φαρισαϊσμόν. Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί! Νομίζετε, ὅτι δι’ αὐτῶν θὰ ἐμποδίσητε τὴν διατράνωσιν τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ βαρέως ἀσθενοῦντες στρατιῶται ἡμῶν ὁδηγοῦνται εἰς τὰ νοσοκομεῖα πεζῇ καὶ ἐπὶ κάρρων; Γεγονὸς πασίγνωστον, μαρτυρούμενον ὑπὸ παντὸς τοῦ στρατοῦ, πιστοποιούμενον δὲ καὶ ὑπὸ τῆς ἀπολύτου ἀνυπαρξίας ἀσθενοφόρων ἁμαξῶν, ὁ Διευθυντὴς τοῦ νοσοκομείου δὲν τὸ γνωρίζει, ἀφοῦ δὲν ἐδόθη πρὸς αὐτὸν «ἀναφορὰ ἐμπεριστατωμένως». Ὁ δὲ Διευθυντὴς τοῦ ἑτέρου νοσοκομείου ἀναφέρει ὅτι «οἱ βαρέως πάσχοντες ὁπλῖται μεταφέρονται ἐκ μὲν τῶν πλησίον συνταγμάτων διὰ φορείων, ἐκ δὲ τῶν μακρὰν κειμένων διὰ διτρόχων». Καὶ ἐνταῦθα πάλιν ὁ φαρισαϊσμός. Ἐκ τῶν «πλησίον» συνταγμάτων, τῶν ὁποίων ὅμως τινὰ εὑρίσκονται εἰς ἀπόστασιν πλειόνων χιλιομέτρων, οἱ ἀσθενεῖς μεταφέρονται ἐπὶ φορείων, δηλ. ἀκάλυπτοι καὶ ἀπροστάτευτοι κατὰ τῆς βροχῆς καὶ τῆς χιόνος καὶ τοῦ ψύχους τῶν ἡμερῶν, καὶ ἔτι μᾶλλον τῶν νυκτῶν, τοῦ τοσοῦτον βαρέος χειμῶνος τούτου· «οἱ δ’ ἐκ τῶν μακρὰν κειμένων διὰ διτρόχων». Δίτροχα ὀνομάζει ἡ ἀναφορὰ τὰ κάρρα τὰ συνήθη, διὰ τῶν ὁποίων μεταφέρονται οἱ βαρέως ἀσθενοῦντες στρατιῶται ἡμῶν. Ὥστε βεβαιοῦται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε μία ἀσθενοφόρος ἅμαξα ἐν τῷ στρατῷ· ἀλλὰ καταβάλλεται ἔτι καὶ νῦν προσπάθεια, ὅπως συγκαλυφθῶσι τὰ πράγματα. Περὶ δὲ τοῦ Ἀρχιάτρου τῆς ἐνταῦθα Μεραρχίας εἶπον ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, ὅπως ἀφήσῃ πρὸς στιγμὴν τὰς πολεμικὰς συγγραφὰς καὶ μελέτας καὶ μεριμνήσῃ ὀλίγον περὶ τῆς ὑγιείας τῶν εἰς τὴν φροντίδα αὐτοῦ ἐμπεπιστευμένων στρατιωτῶν. Ἐὰν εἶχε ζῆλον διὰ τὴν πολεμικὴν ὑπηρεσίαν, ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὴν περιέργειαν νὰ ἴδῃ τοὐλάχιστον ἅπαξ καπνὸν μάχης κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ὁποίου ἐπροτίμησεν, ὅπως δράσῃ εἰρηνικῶς ἐν Ἀθήναις.

§233Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ἀρχίατρος ἔγραψε περὶ τῶν τραυματιῶν, τοὺς ὁποίους ἐνοσήλευσε.

§234Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Βεβαίως ἐξ Ἀθηνῶν, ὅπως ἔγραψε καὶ περὶ τοῦ πολέμου τῆς Μαντζουρίας. Εὑρισκόμεθα πρὸ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην καὶ πρὸ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔδωκε τρανὰ δείγματα τῆς ἑαυτοῦ ἰσχύος καὶ θελήσεως. Τοῦτο καὶ μὲ παρορμᾷ, ὅπως προβῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ εὑρίσκεται ἡ ὑγειονομικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία. Καὶ αʹ) Τὸ ὑλικὸν, τοῦ ὁποίου αἱ προμήθειαι ἐνηργοῦντο ἐν τῷ παρελθόντι ἄνευ δημοπρασίας καὶ ἄνευ ἐλέγχου τῆς ποιότητος, εἶναι ἄχρηστον. Μηχανήματα πρὸς ἀποστείρωσιν γάζης, βάμβακος κ. τ. τ., οἷα ὀφείλουσι ν’ ἀποτελῶσι τὸ πρώτιστον στοιχεῖον τῆς ἐξαρτύσεως παντὸς νοσοκομείου, ἐλλείπουσι τέλεον ἀπὸ τῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων τῶν ἐπαρχιακῶν φρουρῶν. Τὰ δύο ἐν Ἀθήναις στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, διότι τούτων καὶ ἡ ὀργάνωσις προῆλθεν ἀπὸ ἄλλης χειρός, ἀλλὰ καὶ ἡ διοίκησις αὐτῶν περιῆλθεν εἰς ἄλλας χεῖρας, ἀλλοτρίας τῆς στρατιωτικῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Πᾶς στρατιωτικός, ἀπὸ τοῦ Βασιλέως μέχρι τοῦ στρατιώτου, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι, ἐάν, ἐν ἐπαρχίᾳ τινὶ εὑρισκόμενος, ὑποστῇ τραυματισμόν, δὲν δύναται νὰ ἐλπίζῃ ὅτι θὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὸν ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἐπιστημονικὴ βοήθεια, ἀλλ’ ὅτι πρὸς αὐτὸν θὰ ἰσχύῃ ἡ πρὸ τῆς ἀσηψίας ἐποχή. Ὅτε τὸ παρελθὸν θέρος ἐκλήθην εἰς Λάρισαν, ὅπως ἐκτελέσω ἐγχείρησιν ἐπὶ τραυματισθέντος ἀξιωματικοῦ, οὐδὲν ὑπῆρχεν ἀσηπτικὸν μέσον εἰς τὴν διάθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐδέησε δὲ νὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομὴ ἰδιωτικοῦ φαρμακείου. Ἰδιαιτέρας μνείας χρήζει τὸ γεγονός, ὅτι, ὅτε κατὰ τὸ ἔαρ τοῦ 1908 ἦλθεν εἰς Κέρκυραν ὁ Γερμανὸς Αὐτοκράτωρ, γενομένων παραστάσεων ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ τοῦ ἡμετέρου Βασιλέως παρὰ τῷ ὑγειονομικῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῆς ἀπαραδειγματίστου ταύτης ἀφροντισίας καὶ τονισθέντος τοῦ δυνατοῦ αἴσχους, ὅπερ ἔμελλε νὰ προκύψῃ ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἥν, συμβάντος ἀτυχήματός τινος αἰφνιδίου, θὰ ἐζητεῖτο καὶ ἡ βοήθεια τοῦ στρατιωτικοῦ νοσοκομείου Κερκύρας—νοσοκομείου, μὴ κεκτημένου μηδὲ τὰ στοιχειώδη μέσα πρὸς ἀσηπτικὴν ἐπίδεσιν τραύματός τινος—, ἠγοράσθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐκ τοῦ φαρμακείου Δαμβέργη μηχάνημα ἀποστειρωτικὸν ἁπλοῦν καὶ ἐν τάχει ἀπεστάλη εἰς Κέρκυραν. Ἐργαλεῖα δὲν ἔχει ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία οὐδὲ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν συνήθων ἐγχειρήσεων ἔτι οὐδ’ ἐν τῷ Αʹ στρατιωτικῷ νοσοκομείῳ Ἀθηνῶν. Ὅτε κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ἐτοποθετήθην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Αʹ στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου καὶ εἶδον ὅτι μοὶ ἦτο ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου μου ἐλλείψει τῶν μέσων, ἐζήτησα ν’ ἀπομακρυνθῶ, λαμβάνων κανονικὴν ἄδειαν. Τὴν αἴτησίν μου ταύτην ὑπέβαλε τὸ νοσοκομεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2589 ἀναφορᾶς καὶ ἐσύστησε διὰ τῶν λέξεων «ἡ ἀπουσία αὐτοῦ δὲν θέλει ἐπιφέρει κώλυμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡμῶν, ὡς στερουμένων ἐργαλείων πρὸς ἐκτέλεσιν ἐγχειρήσεων». Ἡ προμήθεια τῆς γάζης καὶ τῶν ἐπιδέσμων ἐνηργεῖτο μέχρι τοῦδε κατὰ τρόπον, ὅστις ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὸ Κράτος. Ἀρκεῖ νὰ γνωσθῇ, ὅτι τὸ Κράτος ἀγοράζει ἐκ τῶν Εὐρωπαϊκῶν ἐργοστασίων διάφορα εἴδη γάζης, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ ὕφασμα συνήθους ἀραιᾶς ὀθόνης, ἐκ τῶν εὐτελεστέρων μάλιστα εἰδῶν αὐτῆς, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα πληρώνονται ἁδρῶς, ὡς παριστῶντα εἰδικὸν κατασκεύασμα τῶν ἐργοστασίων. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς δαπανᾶται ἀσυγκρίτως μεγαλείτερον ποσὸν χρημάτων ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἤρκει, ὅπως ὑπερπληρωθῶσιν αἱ ἀποθῆκαι καὶ τὰ νοσοκομεῖα δι’ ἀρίστου εἴδους συνήθους ὀθόνης τοῦ ἐμπορίου, παρισταμένου οὕτω καὶ ὡς ἀξίου οἴκτου τοῦ Κράτους ἡμῶν πρὸ τῶν ὀμμάτων τῶν ξένων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ὑποβάλλονται εἰς ἀναγκαστικὴν λοίμωξιν οἱ ἀσθενεῖς τῶν ἐπαρχιακῶν ἡμῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων, ἅτινα ὀφείλουσι νὰ χρησιμοποιῶσι τὴν τοιαύτην γάζαν, τὴν πλήρη μολυντικῶν στοιχείων, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἀποστειρώσωσιν αὐτήν, ἀφοῦ δὲν ἔχουσι μηχανήματα.

§235Ι. ΚΟΥΡΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσιν εἰς τὰ θεραπευτήρια καὶ ἀποστειρωτῆρες.

§236Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος θέλει, φαίνεται, ν’ ἀκουσθῇ καὶ πάλιν ὅτι, πλὴν τοῦ νοσοκομείου Κερκύρας, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ὡμίλησα, οὐδὲν ἄλλο νοσοκομεῖον ἢ θεραπευτήριον τοῦ Κράτους ἔχει οὐδὲ τὸ ἁπλούστερον μηχάνημα πρὸς ἀποστείρωσιν τῆς γάζης καὶ βάμβακος κ.τ.τ., τὸ στοιχειῶδες τοῦτο καὶ εὐθηνότατον μέσον, τὸ ὁποῖον δὲν λείπει ἀπὸ κανέν, ἔστω καὶ τὸ σμικρότατον, θεραπευτήριον τοῦ κόσμου. Δὲν γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, τοῦ ὁποίου ἔλαβε τὰς ψήφους, ἡ στρατιωτικὴ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία οὐδὲ στοιχειώδη ἀσηπτικὴν βοήθειαν δύναται νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἐκεῖ ὑπηρετοῦντας στρατιώτας! Ὅ,τι ὡς πρὸς τὴν γάζαν, συμβαίνει καὶ ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν τῶν ἐπιδέσμων, τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν προμηθεύεται, ἀντὶ τιμήματος βεβαίως πολλῷ μεγαλειτέρου, ἑτοίμους ἐκ ξένων ἐργοστασίων, περιτετυλιγμένους ἕκαστον ἐντὸς χάρτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου μάλιστα πολλάκις ὑπάρχουσι τετυπωμένα καὶ εὔηχα ὀνόματα· ἐπί τινων λ. χ. ἐξ αὐτῶν ὑπάρχει γεγραμμένη ἡ λέξις «ideal»(!) Οἵαν σημασίαν καὶ σκοπὸν ἔχουσι τὰ ἐπιποίκιλτα παιγνίδια, διὰ τῶν ὁποίων Εὐρωπαῖοι ἄποικοι ἐξαγοράζουσι παρ’ ἀπολιτίστων ἰθαγενῶν πολυτιμότατα πράγματα, τὸν αὐτὸν ἔχουσι καὶ οἱ «ἰδεώδεις» ἐπίδεσμοι, δι’ ὧν σπαταλᾶται τὸ χρῆμα τοῦ πτωχοῦ ἡμῶν Κράτους. Ἀνάγκη καὶ πάλιν νὰ τονισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ συνήθους ἀραιοῦ ὑφάσματος, τὸ ὁποῖον δύναται τὸ Κράτος νὰ προμηθεύηται ἀντὶ ἀξίας ἀσυγκρίτως μικροτέρας, καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ κατασκευάζωνται ἀπειρία ἐπιδέσμων παντὸς εἴδους καὶ μεγέθους. Οὕτως οὐ μόνον οἰκονομία χρήματος μεγίστη θὰ ἐπετυγχάνετο, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐσώζετο τὸ Κράτος ἡμῶν ἀπὸ τοῦ ὀνείδους, ὅπερ προσπορίζει εἰς αὐτὸ ἡ ἐξακολούθησις τῆς προμηθείας ἑτοίμων ἐπιδέσμων ἐκ ξένων ἐργοστασίων. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ ἐν εἰρήνῃ χρησιμοποιουμένου ὑλικοῦ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Τί δ’ ἂν εἴποι τις περὶ τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ; Τοῦτο σχεδὸν οὐδὲν διαφέρει τοῦ μηδενός. Κινητοποιήσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν δυνηθῆτε, ἔστω καὶ ὀλίγας χιλιάδας ἀνδρῶν καὶ στείλατε αὐτοὺς καὶ ὀλίγας ὥρας μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν. Αἱ ἐλλείψεις τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐν ἐμοὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἂν δὲν πρέπει, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, νὰ εἴπω πρὸς τοὺς γονεῖς: «μὴ στέλλετε τὰ τέκνα σας, διότι ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ εἰς αὐτὰ μηδὲ στοιχειώδη βοήθειαν». Ἐὰν μὴ ταχέως ἐπέλθῃ διόρθωσις, μέλλει νὰ παρασχεθῇ θέαμα ὅμοιον πρὸς τὸ τοῦ 1897, ὁπότε ἔτι καὶ μετὰ τὴν εἰρήνην, ἐν Λαμίᾳ οἱ στρατιῶται προσβαλλόμενοι ὑπὸ τοῦ ἐπιδημοῦντος τύφου, ἤρχοντο πεζῇ ἀπὸ τῆς Οἴτης μέχρι τοῦ νοσοκομείου, δηλαδὴ εἰς ἀπόστασιν πολλῶν ὡρῶν. Εἷς ἐκ τούτων, φέρων καὶ τὸν ἑαυτοῦ ὁπλισμόν, ἔπεσε βαρὺς μόλις ἔφθασε πρὸ τῆς θύρας τοῦ Νοσοκομείου· μετ’ ὀλίγον ἀπέθανε, καὶ ἡ νεκροψία ἀπέδειξε τῦφον.

§237ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πταῖσμα τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δὲν παρέσχε τὰ μέσα πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ.

§238Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία.....

§239ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ ὑπέβαλε κατ’ ἐπανάληψιν ἐκθέσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῆς ἀνάγκης προμηθείας ὅλων τῶν εἰδῶν, καὶ ὅτι ποσὸν ὀλίγον ὑπολειπόμενον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, δηλαδὴ ποσὸν ἐννεακοσίων χιλιάδων δραχμῶν ἔχει ἐγκριθῆ καὶ ἔχει γίνει καὶ προμήθεια, ἡ ὁποία δὲν ἔφθασεν ἀκόμη.

§240Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δι’ ὅσα ἐγὼ εἶπον ἡ εὐθύνη δὲν ἐπιβαρύνει καθόλου ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ.

§241ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐζήτησα μάλιστα τὴν ἐστενογραφημένην ἀγόρευσίν σας καὶ ἐφ’ ἑκάστης τῶν κατηγοριῶν ἐζήτησα λόγον. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἄλλοτε. Ἔφερα τὸν λόγον τώρα, ἐπειδὴ γίνεται καὶ πάλιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν λόγος ἐκ μέρους ὑμῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀρχίζῃ ἡ ἀπογοήτευσις μὲ τὸ ὅτι δὲν ἔχομεν τίποτε.

§242Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πρέπει νὰ ἴδητε, κύριε Ὑπουργέ, ποῖον ποσὸν ἔχει δαπανηθῆ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας πρὸς προμήθειαν δῆθεν ὑλικοῦ, καὶ τότε θὰ ὁμολογήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι τὸ μὲν χρῆμα ἐδαπανᾶτο, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς δὲν ἐξεπληροῦτο· ἰδὲ καὶ προμήθειαν τῶν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἀγορασθεισῶν καὶ ἀπ’ ἀρχῆς ὡς ἀχρήστων εὑρεθεισῶν ἁμαξῶν, περὶ τῶν ὁποίων μάλιστα καὶ δὲν κατορθοῦται νὰ μάθωμεν, πόσον ἀκριβῶς ἐστοίχισαν. Ἄλλως τε, κύριε Ὑπουργέ, αἱ στοιχειώδεις αὗται καὶ σχεδὸν ἀπίστευτοι ἐλλείψεις, περὶ ὧν ὡμίλησα, δύνανται νὰ πληρωθῶσι δι’ ὀλιγίστων χιλιάδων δραχμῶν. Τὴν κλασσικὴν ταύτην ἀβελτερίαν καὶ τὴν μέθοδον τῆς συγκαλύψεως ἐζήτησα νὰ καταγγείλω, κύριε Πρωθυπουργέ, καὶ τὴν διόρθωσιν ταύτην ἀπεκδέχομαι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας καὶ εἶμαι ὑποστηρικτής.

§243ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ κατὰ τὴν πρὸ ἡμερῶν γενομένην ἀγόρευσίν σας σᾶς ηὐχαρίστησα καὶ θὰ ζητήσω λόγον δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας.

§244Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Νομίζω ὅτι ταῦτα πάντα πρέπει νὰ λεχθῶσι μετὰ τόνου, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι γίνεται ἀπόπειρα δικαιολογίας, ὅπερ δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὀφείλει πᾶς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους νὰ λέγῃ τὰ τοιαῦτα μετὰ θάρρους. Ἄλλως δὲ πράττω τοῦτο οὐχὶ ἄνευ πόνου· διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἐλέγξω τὴν ὑπηρεσίαν συναδέλφων μου, μετὰ τῶν ὁποίων ἐπὶ μακρὰ ἔτη συνυπηρέτησα καὶ τοὺς ὁποίους ἐν γένει καὶ προσωπικῶς ἐκτιμῶ· ἀλλ’ ἔδει ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ καθόλου πνεῦμα τῆς ὑπηρεσιακῆς ζωῆς δὲν εἶναι ὑγιές· φροντὶς καὶ προσπάθεια τῶν ἀτόμων πρὸς ἰδίαν ὠφέλειαν, οὐχὶ δὲ καὶ πρὸς προαγωγὴν τοῦ ἔργου, τοῦ τοσοῦτον σοβαροῦ. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην κατετάχθην νεώτατος, ἀπεστάλην δὲ καὶ εἰς Γερμανίαν πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ οὐδέποτε μοὶ ἐπετράπη νὰ πράξω τι ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας. Οὕτω δὲ μετὰ δεκαεξαετῆ ὑπηρεσίαν ἀπέρχομαι τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὥς τις ἀποσπᾶται ἀπὸ τοὺς κόλπους μητρὸς ἀστόργου. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ προσωπικοῦ δέον νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ στρατιωτικὴ αὐτοῦ παίδευσις ἐν γένει εἶναι ἴση πρὸς τὸ μηδέν. Καλέσατε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς τελευταῖον προβιβασθέντας ὑπιάτρους καὶ τοὺς ἀνθυπιάτρους καὶ ἐρωτήσατε αὐτούς, ἂν ἔχουσιν ἰδέαν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Χειρουργείων καὶ ἐν γένει τῆς ἐν πολέμῳ ἐνεργείας. Διατάξατε τοὺς ἀρχιάτρους νὰ παρουσιασθῶσιν αὔριον πρὸ ὑμῶν ἔφιπποι καὶ θὰ ἴδητε πόσοι ἐξ αὐτῶν θὰ δύνανται νὰ σταθῶσιν ὄχι ἐπὶ ἵππου ἀλλ’ οὐδ’ ἐπὶ ἡμιόνου· καὶ ὅμως πάντες φέρουσι πτερνιστῆρας, δεῖγμα καὶ τοῦτο, ὡς τόσα ἄλλα ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν, τῆς κατ’ ἐπίφασιν ὑπάρξεως. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ παίδευσις τοῦ προσωπικοῦ εἶναι πλημμελεστάτη. Ὑπάρχουσι στρατιωτικοὶ ἰατροὶ διακρινόμενοι διὰ τὴν ἀρτίαν αὑτῶν παίδευσιν, ἄξιοι ὅπως τιμήσωσι πάντα στρατόν, τοσοῦτον ἱκανοί, ὥστε εἶναι ἀνάξιον νὰ τοὺς ἔχῃ τὸ σαπρὸν ἡμῶν ὑγειονομικὸν σῶμα· ἀλλὰ τὴν ἱκανότητα ταύτην ὀφείλουσιν οὗτοι μόνον εἰς τοὺς ἀτρύτους αὐτῶν κόπους καὶ τὴν ἀπέκτησαν παρὰ τὴν συστηματικὴν ἀντίδρασιν τῶν ἑκάστοτε διευθυνόντων τὰ τοῦ ὑγειονομικοῦ σώματος. Τί ὠφελεῖ ὅμως ἡ ἱκανότης τῶν ὀλίγων ἀπέναντι τῆς γενικῆς ἀπαιδευσίας; Λαμβάνεται ἔστω καὶ ἡ ἐλαχίστη μέριμνα περὶ τῆς ἐπακολούθου ἐκπαιδεύσεως τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν; Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν γενικὴν κατάστασιν τοῦ ὑγειονομικοῦ σώματος ἡ κρίσις ὁμοίως πρέπει νὰ εἶναι αὐστηρά. Τὸ ὑγειονομικὸν σῶμα δὲν ἐμπνέει τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐμπνέῃ ἐπὶ τοὺς ἄνδρας τοῦ στρατεύματος. Δὲν δύνομαι νὰ μὴ ἀναφέρω ἐπεισόδιον τοῦ 1897, τοσοῦτον χαρακτηριστικὸν τῆς τότε καταστάσεως. Στρατιώτης ἔφεδρος τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, πατὴρ πολυμελοῦς οἰκογενείας, τὸν πώγωνα φέρων «καθειμένον», ἐνοσηλεύετο ἐν τῷ ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν μου Αʹ παραρτήματι τοῦ Στρατ. Νοσοκομείου Λαμίας. Ἅμα διαφυγὼν τὸν κίνδυνον τῆς ἣν ἔπασχε βαρείας νόσου, τῆς πνευμονίας, ἠρωτήθη ὑπ’ ἐμοῦ, ἂν ἐπιθυμεῖ νὰ λάβῃ ἀναρρωτικὴν ἄδειαν· οὗτος τὸ πρῶτον μὲ προσέβλεψεν ἠλιθίως, ὅτε δὲ καὶ δευτέραν φορὰν ἐπανέλαβον τὴν ἐρώτησίν μου, ἠρκέσθη νὰ μειδιάσῃ καὶ τέλος, ὅτε ἐγὼ ἐν θυμῷ τῷ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν εἰς ὅ,τι ἔλεγον, ἐκεῖνος ἀπορήσας μοὶ ἀπήντησε: «Διατί μοῦ τὸ λέγετε, κύριε ἀνθυπίατρε; Δὲν γνωρίζω ἐγὼ πῶς δίδουν τὴν ἀναρρωτικὴν ἄδειαν; Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα νὰ ’μιλήσῃ γιὰ μένα». Εἰς τὸν στρατιώτην ἐκεῖνον ἐζήτησα νὰ ἐμφυσήσω πνοὴν ἐμπιστοσύνης καὶ ἐβεβαίωσα αὐτὸν ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶμαι ἐγώ, διὰ νὰ προστατεύσω τὴν ὑγείαν του καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὸ δίκαιόν του. Δάκρυα ἐκυλίσθησαν τότε ἐπὶ τῶν παρειῶν τοῦ πωγωνοφόρου στρατιώτου, τοῦ ἀκούοντος πρώτην ἴσως ταύτην φοράν, ὅτι ἠδύνατο νὰ εὕρῃ προστασίαν καὶ ἄνευ ἰδιαιτέρου τινὸς προστάτου. Κατὰ σύμπτωσιν ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ ἐρρίπτοντο ὑπὸ τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ ἀπὸ τῶν ὕπερθεν τῆς Ταράτσας λόφων οἱ ἑκατὸν κανονιοβολισμοί, οἱ προωρισμένοι πρὸς ἑορτασμὸν τῶν γενεθλίων τοῦ Σουλτάνου. Τὰ δύο ταῦτα, τὸ θέαμα τοῦ δηλητηριασμένου τὴν ψυχὴν στρατιώτου καὶ τὸ ἄκουσμα τῶν νικητηρίων κανονιοβολισμῶν τοῦ ἐχθροῦ, δὲν ἦσαν ἄσχετα πρὸς ἄλληλα· μεταξὺ αὐτῶν ὑπῆρχεν ἡ σχέσις, οἵα ὑπάρχει μεταξὺ αἰτίου καὶ ἀποτελέσματος. Ἡ στιγμὴ ἦτο ἐπιβλητική, καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὡρκίσθην νὰ ἐκδικηθῶ τὴν κατάστασιν, ἥτις ἐγέννησε τὴν ἧτταν καὶ τὸ αἶσχος.

§245Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ὅσα λέγετε σᾶς προσθέτω ὅτι εἰς τὰ 1897 εἶχον ἀδελφὸν εἰς τὸν πόλεμον, τὴν δὲ 5 Μαΐου εἰς τὴν μάχην τοῦ Δομοκοῦ ἀπεκόπησαν καὶ οἱ δύο αὐτοῦ πόδες, ἀπέθανε δὲ πρὸ τοῦ Χειρουργείου, διότι δὲν ὑπῆρχον οὔτε νοσοκόμοι οὔτε ὑπηρεσία.

§246Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁμιλεῖτε καὶ διὰ τὴν αἰσχρὰν ποιότητα τῶν εἰδῶν τῶν προμηθευομένων ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Σεῖς βεβαίως γνωρίζετε, πῶς γίνονται αἱ προμήθειαι, ἀπὸ εἰδικοὺς ἢ ἰατρούς.

§247Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αἱ προμήθειαι ἐγίνοντο ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ ἄνευ ἐπιτροπῆς. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ διὰ τὰς ἁμάξας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι· καὶ αὗται παρελήφθησαν ἄνευ ἐπιτροπῆς.

§248ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία προμήθεια μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς μου ἐγένετο ἄνευ ἐπιτροπῆς καὶ διαγωνισμοῦ.

§249Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀληθῶς, γνωρίζω τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς τάσσομαι ὑποστηρικτὴς τῆς Κυβερνήσεώς σας.

§250Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μήπως εἶναι τοιοῦτο τὸ σύστημα τῶν ὑπηρεσιῶν;

§251Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ αὐτοῦ γενικώτερον. Μὴ μάχεσθε τόσον περὶ συστημάτων, ἀλλὰ μᾶλλον περὶ ἀνδρῶν. Ἡ κακοδαιμονία τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου δὲν προέρχεται ἐκ τῆς ἐλλείψεως καλοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀνδροπρεπῶν ὑπαλλήλων. Ὁ κίνδυνος τοῦ ναυαγίου τῆς ἀνορθώσεως μέλλει νὰ προέλθῃ οὐχὶ ἐκ τοῦ εἴδους τοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἐκ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα καλοῦνται νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ σύστημα. Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον δὲ μάλιστα προβαίνω, ὥστε οὔτε εἰς τὰ νομοθετήματα οὐδ’ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ὑμῶν ἀπονέμω τοσαύτην σημασίαν, ὅσην εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους καλεῖτε, ὅπως τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλέξω μεταξὺ ἀφ’ ἑνὸς μὲν συστήματος καλοῦ, ἀλλὰ μετ’ ἀκαταλλήλων ἐκτελεστῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀτελοῦς συστήματος, ἀλλὰ μετ’ ἀνδρῶν ἱκανῶν, θὰ προετίμων ἀνεπιφυλάκτως τὸ δεύτερον. Συνελόντι εἰπεῖν, προτιμῶ ἄνδρας ἔχοντας ἀνάγκην νόμων ἢ νόμους ἔχοντας ἀνάγκην ἀνδρῶν (εὖγε καὶ χειροκροτήματα).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος. Ἀπών. Διαγράφεται.

§253Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν, κύριοι Βουλευταί, ἀπεφάσισε τὸ Κράτος ἡμῶν νὰ κτίσῃ νέαν ἐξ ὁλοκλήρου κωμόπολιν εἰς θέσιν ἐντελῶς ξένην ἀπὸ ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ παλαιὰ κωμόπολις, ἥτις εἶναι τὸ Χάβαρι τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, κωμόπολις ἔχουσα πληθυσμὸν ἴσον πρὸς τὸν τῶν Καλαβρύτων. Τὸ Χάβαρι κατεστράφη πρὸ δύο ἐτῶν ἐκ σεισμῶν τελείως, διότι δὲν ἔμεινεν οὔτε μία οἰκία ὀρθή, εἴκοσι ἕξ δὲ πτώματα ἀνεσύρθησαν ἐκ τῶν ἐρειπίων. Ἡ διοίκησις μετὰ τοὺς σεισμοὺς ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ δύο μέτρα, πρῶτον νὰ κτίσῃ, ὡς εἶπον, νέαν κωμόπολιν, καὶ δεύτερον νὰ συλλέξῃ ἐράνους. Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς πρώτης ἀποφάσεως ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ καταλλήλου γηπέδου εἰς πλησίον ἀγρούς, ἐστάλησαν μηχανικοί, συνέταξαν τὸ σχέδιον, διῄρεσαν τὸ μέρος εἰς τετράγωνα, ἀλλ’ ἔκτοτε δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς νέας κωμοπόλεως, διότι ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις δὲν κατώρθωσε νὰ μοιράσῃ τὰ οἰκόπεδα εἰς τοὺς ἀτυχεῖς κατοίκους. Ἐγένετο κατ’ ἀρχὰς μία κλήρωσις, ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν ἀγρῶν, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἐδικαιοῦντο νὰ κρατήσωσι δύο γήπεδα ἕκαστος κατ’ ἐκλογήν. Μετὰ τὴν κλήρωσιν μερικοὶ τῶν κατοίκων, μὴ ὄντες εὐχαριστημένοι, ἐδήλωσαν γήπεδά τινα καὶ κατὰ τὸν νόμον πάλιν προετιμῶντο οἱ δηλώσαντες. Πρὸ ὀλίγου δὲ χρόνου μεταβὰς ἐπὶ τόπου ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου Ἤλιδος ἐξετέλεσε νέαν κλήρωσιν μὲ νέους λαχνούς, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀφαιρέσῃ οὔτε τοὺς κατόχους τῶν γηπέδων, οὔτε τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἀγρῶν, οὔτε τοὺς δηλώσαντας. Καὶ συμβαίνει νὰ εἶναι κάτοχος ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ γηπέδου ἄλλος, διότι ἐκλήρωσε τὴν πρώτην φοράν, ἄλλος, διότι ἦτο ἰδιοκτήτης ἀγροῦ, ἄλλος δέ, διότι ἐδήλωσε, καὶ ἄλλος διότι τῷ ἐκληρώθη τὴν δευτέραν φοράν. Κατόπιν αὐτῆς τῆς συγχύσεως παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ μᾶλλον μὴ κατορθώσας νὰ συναντήσω τοῦτον παρεκάλεσα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου του νὰ συντάξῃ μικρὸν νομοσχέδιον, διὰ νὰ ὁρισθῇ νέα ὁριστικὴ κλήρωσις, καὶ καθορισθῶσιν οὕτως οἱ πραγματικοὶ κάτοχοι, δυνηθῶσι δ’ ἐπὶ τέλους αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ κτίσωσιν οἰκοδομάς, διότι εἶναι πρόθυμοι ἐξ ἰδίων νὰ δαπανήσωσι κολοσσαῖον ποσὸν διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν 300 οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὴν κωμόπολιν. Τὸ δεύτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ διοίκησις, ἦτο νὰ συλλέξῃ ἐράνους. Συνεστάθη ἐπιτροπὴ πρὸ δύο ἐτῶν, ἡ ὁποία ἔκαμεν ἔκκλησιν, καὶ ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος οἱ πολῖται ἔσπευσαν νὰ συνεισφέρωσι συγκινηθέντες ἀπὸ τὴν τρομερὰν καταστροφὴν τοῦ χωρίου. Συνελέγησαν τὰ χρήματα καὶ κατετέθησαν εἰς μίαν Τράπεζαν καὶ ἀπὸ δύο ἐτῶν εὑρίσκονται ἐκεῖ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπηρτίζετο ἀπὸ τὸν Μητροπολίτην, τὸν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐκ τῶν προσώπων δηλαδὴ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι μέλη ὅλων τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ συνεπῶς δὲν δύνανται οὐσιαστικῶς νὰ λάβωσι μέρος εἰς οὐδεμίαν ἐπιτροπήν. Συνελέγησαν τὰ χρήματα, καὶ ὁ ταμίας κατέθηκε ταῦτα εἰς Τράπεζαν. Σημειωτέον ὅτι οἱ κάτοικοι δὲν ζητοῦσι τὰ χρήματα νὰ τὰ διανείμωσι μεταξύ των, ἀλλὰ νὰ γίνωσιν ἔργα κοινωφελῆ, ἤτοι ὑδραγωγεῖα, ἐκκλησίαι καὶ τὰ λοιπά, ὅσα δηλαδὴ ὑπέδειξα πρὸ 40 ἡμερῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐνῷ δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ πρόθεσις τῶν χωρικῶν, ἐνῷ δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὸν Μητροπολίτην κατέστησε γνωστὴν τὴν ἐπιθυμίαν της ἡ κοινότης Χάβαρι, ἐν τούτοις ἡ διοίκησις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μανθάνω ὅτι ἔστειλε μηχανικόν, διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ζημίας τὰς γενομένας πρὸ δύο ἐτῶν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης διανεμηθῶσι τὰ χρήματα εἰς τοὺς κατοίκους. Δηλαδή, ἐνῷ οἱ ἴδιοι θέλουσι νὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ χρήματα πρὸς κοινωφελεῖς σκοποὺς καὶ τὸ ὑποδεικνύουσιν, ἡ διοίκησις ἐπιμένει νὰ τὰ μοιράσῃ μεταξὺ τῶν κατοίκων. Ὀφείλω ἐνταῦθα νὰ δηλώσω, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ὑπόχρεος ἀπέναντι τῆς ἐπερωτήσεώς μου, δι’ ἧς φαίνεται ὅτι ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εἶναι σκοπός μου νὰ ἐλέγξω αὐτήν, οὔτε νὰ ἐπιρρίψω μομφήν. Σκοπός μου εἶναι νὰ ἐλέγξω τὸ σύστημα τῆς διοικήσεως· Θὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ νῦν, ὡς καὶ πᾶς, ὅστις διετέλεσε τοιοῦτος, ὅτι ἔχει τοιαύτην σωρείαν ὑποθέσεων καὶ τοιαύτην ποσότητα εὐθυνῶν, ὥστε τῷ εἶναι ἀδύνατον νὰ σκεφθῇ ποτε τὰ διάφορα ἐκκρεμῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν, οὔτε νὰ τὰ ταξινομήσῃ ἐν τῇ διανοίᾳ του, ἀναγκάζεται ὅθεν νὰ διοικῇ ἐπὶ ποδός. Νομίζω ὅτι ἐκ τούτου ἐπιβάλλεται ἡ σκέψις, ὅπως προνοήσωμεν περὶ βελτίονος συστήματος.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως ἀντὶ τῆς ὡρισμένης ὥρας τῶν συνεδριάσεων ἡ συνεδρίασις τῆς αὔριον ἀρχίσῃ τὴν 12ην καὶ 5 λεπτά;

§255ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11 καὶ 59′ τῆς νυκτός).