1911.01.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9.

τῆς 20 Ἰανουαρίου 1911

(Πέμπτη)

Προεδρία προσωρινὴ κ. Ἀθ. Κατριβάνου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 11 π. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 184 Βουλευτῶν. Εἶτα ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μετὰ διορθώσεις τινὰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κ. Εὐστρ. Κουλουμβάκη καὶ τοῦ κ. Ἀ. Ἀναγνώστου).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθωσιν ὅπως ὁρκισθῶσιν οἱ μὴ ὁρκισθέντες μέχρι τοῦδε κ. κ. Βουλευταί. Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος κεκανονισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἰ. Καλαντζόπουλος, Ἰ. Ἀκρίδας, Λ. Καπετανάκης, Ν. Καμπάνης, Μιχ. Φωτιάδης, Εὐάγ. Γαρουφαλλιᾶς, Γ. Ῥάμμος, Ἀλέξ. Μαλασπίνας, Ν. Σταματιάδης, Γεράσ. Νοταρᾶς καὶ Κ. Ῥεβελιώτης ὡς ἑξῆς: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν πατρίδα καὶ εἰς τὸν συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου». (Προκειμένου εἶτα νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διακοπεῖσα χθὲς ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, ἐλλείψει ἀπαρτίας, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Μ. Δάλλα, ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος κ. Ἀθ. Κατριβάνος καλεῖ τοὺς κ. κ. Γ. Κατσιμπίρην καὶ Δ. Ἀνδρέου ὡς ψηφολέκτας καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν αὐτῶν ἄρχεται ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία).

§2ΔΗΜ. ΚΟΥΖΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ λόγῳ ἀσθενείας δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ εἰς τὴν πρωινὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, νὰ μοὶ παρεχώρει μικρὰν ἀγόρευσιν, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δώσω.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἡ συζήτησις.

§4ΔΗΜ. ΚΟΥΖΗΣ. Μὲ ὀλίγας λέξεις.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§6ΔΗΜ. ΚΟΥΖΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐπιτρέψῃ, μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν... (ἀντιρρήσεις). Δύο λόγια.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀταξία, Κύριοι.

§8Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε, Κύριε. Θὰ εἴπητε ναὶ ἢ ὄχι ἢ ὅτι ἀρνεῖσθε ψῆφον.

§10ΔΗΜ. ΚΟΥΖΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀρνοῦμαι, Κύριοι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§12Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Χθὲς ἐψήφισα ναί. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου αὐτῆς. Ἐπειδὴ ὅμως μερικαὶ ἐφημερίδες ἐξεμεταλλεύθησαν τοῦτο καὶ μᾶς ἐνόμισαν ὡς ἀντιπολιτευομένους, διὰ τοῦτο ψηφίζω ὄχι. (Τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ταύτης ἔχει ὡς ἑξῆς:)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 200, ἐξ ὧν 66 ἐψήφισαν, ὅτι ὁ κ. Δάλλας ἔχει τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα, 125, ὅτι δὲν ἔχει τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα καὶ 9 ἠρνήθησαν ψῆφον· ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Δάλλα ἠκυρώθη διὰ ψήφων 125 κατὰ 66 καὶ 9 ἀρνηθέντων. Τώρα ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀρκαδίας. Παρακαλῶ, ὅπως ἔλθῃ ὁ κ. Ν. Γεωργιάδης, ἵνα μὲ ἀναπληρώσῃ, διότι ἐγὼ κωλύομαι. (Τὴν ἕδραν τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ κ. Ν. Γεωργιάδης, βουλευτὴς Λαρίσης).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀρκαδίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἀρκαδίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἀναγνωρίζονται νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ν. Δημητρακόπουλος, Ἀ. Βάρβογλης, Ἰ. Μαλλιαρόπουλος, Ἰ. Μανέτας, Δ. Πλαπούτας, Ἀλ. Παπαναστασίου, Ἰ. Μπακόπουλος, Δ. Καρέλας, Ἀ. Πετρόπουλος, Χ. Στασινόπουλος, Κ. Ῥεβελιώτης, Ν. Τριανταφυλλᾶκος, Δ. Χηνιάδης, Ἀ. Κατριβᾶνος, Ἠλ. Φλέσσας, Ἰ. Πολίτης, Π. Δεληβοριᾶς, Σπ. Τσαγκάρης, Θ. Πέρρος, Χ. Βοζίκης, Ἀ. Βούτσης, Ν. Χαρδούβαλης, Π. Ἀλεξάκης καὶ Θ. Γρηγορίου. Ἤδη ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ Ἄρτης.

§15ΕΥ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ προηγηθῇ ἡ τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καθόσον πρόκειται νὰ προσαχθῶσι στοιχεῖά τινα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐκλογαὶ συζητοῦνται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν, προηγεῖται δὲ ἡ ἐκλογὴ Ἄρτης.

§17Σ. ΣΙΜΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μετὰ μεσημβρίαν, καθόσον σπουδαιότατος φάκελος ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, πρόκειται δὲ νὰ προσκομισθῇ μετὰ μίαν ἢ δύο ὥρας.

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ μετὰ μεσημβρίαν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παράσχῃ ταύτην, διότι ἔχουσι τὰ μέσα οἱ ἐπιζητοῦντες τὴν ἀναβολὴν νὰ μᾶς καταναλώσωσι τώρα ὅλην τὴν ὥραν.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§21Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐπιτάσσει ῥητῶς, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτᾷ τὴν Βουλήν, ἵνα ἀποφανθῇ. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ἐὰν σκοπῶμεν ἀπὸ σήμερον νὰ τηρήσωμεν αὐτόν, λέγει ῥητῶς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ δικάζονται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν. Ὅταν δὲ ὑπάρχῃ ῥητὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἄλλως. Δύναται μόνον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὸ ἀπόγευμα, ὡς προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀναβολή.

§23Γ. ΠΩΠ. Δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμός.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§25Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀλλὰ περὶ ἐφαρμογῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ζητηθεὶς φάκελος προσεκομίσθη.

§27ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ πέρα τῆς μεσημβρίας.

§28Γ. ΠΩΠ. Μόνον ἐὰν ψηφισθῇ προσωρινὸς Κανονισμὸς δύναται νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ Ἄρτης.

§29ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν.

§30ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις 5 λεπτὰ. (Γίνεται διακοπὴ 5 λεπτῶν, μεθ’ ὃ ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§33ΠΕΛΟΠ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μολονότι φρονῶ, ὅτι ἡ μακροσκελὴς ἔκθεσις τοῦ τμήματος.....

§34ΑΝΤ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ ἡ ἐκλογή, καθ’ ὅσον δὲν παρῆλθον 24 ὧραι μετὰ τὴν διανομὴν τῆς ἐκθέσεως.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπολογίζεται ἡ προθεσμία ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν.

§36Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μολονότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος μὲ ἀπαλλάσσει λεπτομερεστέρας ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως τῆς ὑπὸ κρίσιν ἐκλογῆς, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ διασαφηνίσω πρὸς αὐτὴν σημεῖά τινα τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ὁ νομὸς Ἄρτης, ὡς γνωστόν, ἀπαρτίζεται ἀπὸ 8 δήμους, ἐκλέγει δὲ ἐν συνόλῳ 6 Βουλευτὰς διὰ τὴν διπλῆν Βουλήν, συμφώνως πρὸς τὸ περὶ τούτου Διάταγμα. Ὑποψήφιοι ἀνεκηρύχθησαν ἐν αὐτῷ 15, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς ἐπέτυχον οἱ 6 γνωστοί. Κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ὑπεβλήθησαν ἑκατέρωθεν ὑπὸ τῶν διαφόρων ὑποψηφίων ἐπιτυχόντων καὶ ἀποτυχόντων ἐνστάσεις, τὸ πρῶτον ὑπὸ τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν Περικλέους καὶ Πύρρου Καραπάνου κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων Σ. Σίμου καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶ, καὶ εἶτα ὑπὸ τῶν ἀποτυχόντων Σ. Σπυρομήλιου καὶ Ν. Κοσσυφάκη κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων ἐκ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Αἱ ἐνστάσεις αὗται ἀπησχόλησαν ἐπὶ πολὺ τὸ τμῆμα, ὅπερ κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν καὶ ἐπιμονήν, ἵνα φωτίσῃ ἑαυτὸ καὶ προσκομίσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τοιαύτας ἀποδείξεις, ἐφ’ ὧν νὰ ἐποικοδομήσῃ αὕτη στερεὰν ἀπόφασιν. Ἐξήτασεν ἐπισταμένως ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ πλέον δὲ δὲν ἠμέλησεν, ὅπως ἀναζητήσῃ καὶ λεπτομερεστέρας ἀποδείξεις, καὶ διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀπηύθυνε διάφορα ἐρωτήματα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Ἄρτης, ἐφ’ ὧν ἐλήφθησαν ἀπαντήσεις. Αἱ ἐνστάσεις τῶν κ. κ. Καραπάνων στρέφονται ἰδίως περὶ τὰ ἑξῆς 3 σημεῖα: εἰς τὴν ἐκστρατείαν τοῦ κ. Σίμου, ἣν ἐνήργησε διὰ τοῦ δημοσιογραφικοῦ του ὀργάνου «Πατρίδος», εἰς τὴν ἐξασκηθεῖσαν ἐπέμβασιν τῶν δημοσίων ὀργάνων κατ’ αὐτῶν, καὶ εἰς διαφόρους ἄλλας δωροδοκίας, ἃς ἔκαμεν ὁ κ. Σῖμος καὶ οἱ περὶ αὐτὸν πρὸς ἐπιτυχίαν των. Τὰ γεγονότα δὲ ταῦτα, ὡς λέγουσιν εἰς τὴν πρότασίν των, πρώτην φορὰν συμβαίνουσιν ἐν Ἄρτῃ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅπερ ἰσχυρίζονται οἱ κ. κ. Καραπᾶνοι, ὅτι δηλαδὴ πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Ἄρτης, τοῦ τμήματος αὐτοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον μετὰ τοσαύτης συμπαθείας ἀτενίζει ὁ Ἑλληνισμός, γίνονται τοιαῦτα· τοὐναντίον ἀκριβῶς συμβαίνει· ἀφ’ ἧς ἐποχῆς προσηρτήθη ἡ Ἄρτα μέχρι σήμερον ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ προσβάλλονται ἐπὶ δωροδοκίᾳ, ὄχι ὅμως ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Καραπάνων, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῶν ἀντιθέτων των. Τοῦτο ὁμολογοῦσι τὰ Πρακτικὰ καὶ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα. Ἐὰν ἀνέτρεχεν ὁ συνάδελφος κ. Περικλῆς Καραπᾶνος εἰς τὰ Πρακτικὰ τοῦ 1885, τοῦ 1889 καὶ τοῦ 1892, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἐπὶ μακρὸν ἀπησχόλει πάντοτε τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἄρτης. Θὰ ἔβλεπε καὶ θὰ ἐμάνθανε πολλὰ πράγματα· διότι ἐν παρόδῳ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸν κ. Περικλέα Καραπᾶνον θεωρῶ ἀνίκανον νὰ διαπράξῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἄλλοι τῷ ἀποδίδουσιν.

§37ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε. Μοὶ ἐδώσατε τὴν συμβουλὴν ν’ ἀνατρέξω εἰς τὰ Πρακτικὰ ἄλλων Βουλευτικῶν Συνόδων, ἵνα σχηματίσω κρίσιν, ἂν ἐν Ἄρτῃ ἐτελέσθη ποτὲ δωροδοκία ἐκ μέρους τοῦ κ. Καραπάνου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ἐξ ἰδίας πείρας, εἶναι, ὅτι ἀνέκαθεν οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κ. Καραπάνου, ἐπειδὴ εἶναι πλούσιος, ὡς μόνον ὅπλον εἶχον κατ’ αὐτοῦ τὸ ὅτι ἐνήσκησε δωροδοκίαν, πάντοτε δὲ αἱ Ἑλληνικαὶ Βουλαὶ ἐπεκύρουν τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ ἐπὶ τριακονταετίαν ὅλην ἐκλέγεται οὗτος Βουλευτὴς καὶ παρακάθηται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§38ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, ἀναφέρω τὰ γενόμενα.

§39Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὡς εἰσηγητής, καλὸν εἶναι νὰ ἐκθέτητε τὰ γεγονότα καὶ νὰ μὴ ἐκφέρητε γνώμην.

§40ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν γνώμην ἐξήνεγκον, ἀλλὰ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκθέσω τὰ γεγονότα, ὡς ἄλλως τε ἔχω καθῆκον νὰ πράξω.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τὰς σκέψεις τοῦ τμήματος νὰ ἐκθέσητε.

§42ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Αἱ ἐνστάσεις τῶν κ. κ. Καραπάνων ἐναντίον τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Σίμου καὶ Γαρουφαλλιᾶ ἐκρίθησαν ὑπὸ τοῦ τμήματος ὡς ἐντελῶς ἀναπόδεικτοι καὶ ἀόριστοι, καθ’ ὅσον καὶ ἡ δωρεὰν διανομὴ τῆς ἐφημερίδος «Πατρίδος» μᾶλλον πρὸς διαφώτισιν τῶν ἐκλογέων καὶ τῆς κοινῆς γνώμης συνετέλει, οὐδεμία δὲ πρᾶξις καταπιέσεως ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας δυνάμεως κατηγγέλθη εἰς τοὺς ἁρμοδίους. Ἀντιθέτως ἐναντίον τῶν κ. κ. Καραπάνων ὑπέβαλον ἐνστάσεις ὁ ἀποτυχὼν κ. Σπυρομήλιος καὶ ἕτερος ἐκ τῶν ἀποτυχόντων, ὁ κ. Κοσσυφάκης. Ταύτας δὲ ἀνέπτυξε προφορικῶς ἐνώπιον τοῦ τμήματος ὁ κ. Σῖμος, καί τις ἄλλος, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα. — Αἱ ἐνστάσεις αὗται προεκάλεσαν τὴν προσοχὴν τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδελεχῶς ἠρεύνησε πάσας καὶ ἰδίᾳ ἑκάστην, ἵνα δυνηθῇ νὰ φωτισθῇ καὶ φωτίσῃ καὶ περὶ τούτων τὴν Βουλήν. Αἱ ἐνστάσεις αὗται στρέφονται εἰς τὰ ἑξῆς κύρια σημεῖα. Πρῶτον ὅτι ἐστάλησαν ἐντεῦθεν εἰς τὴν Ἄρταν εἰς τραπεζιτικὰς ἐπιταγὰς χρηματικὰ ποσὰ ἀνερχόμενα εἰς 40.000 δραχμῶν. Δεύτερον ὅτι κατεσχέθη ὑπὸ τοῦ ἀνθυπομοιράρχου Βασιλείου κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν κατάλογος ἐμφαίνων ὀνοματεπώνυμα διάφορα καὶ ἔναντι αὐτῶν χρηματικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἕκαστος τῶν σημειουμένων ἔλαβε κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν· καὶ τρίτον ὅτι χαριστικῶς ἐλύθη ἡ διαφορὰ τοῦ κ. Καραπάνου μετὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βελεντζικοῦ, ἀνερχομένων εἰς 38.000 δραχμῶν κατὰ τὰ παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Σημειώσατε, ὅτι κατὰ τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν καὶ ἀντενστάσεων σχεδὸν ὡμολογήθησαν ταῦτα.

§43ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖος ὡμολόγησεν;

§44ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη ἦτο ἡ κρίσις ὅλων ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐλέχθη συγχρόνως, ὅτι εἰς τὸν κ. Καραπάνον σπανίως δίδεται εὐκαιρία νὰ μεταβαίνῃ εἰς Ἄρταν, καὶ βεβαίως, ὅταν μεταβαίνῃ ἐκεῖ, λύει καὶ τὰς διαφορὰς του. Τοῦτο βεβαίως ὑμεῖς θὰ κρίνητε, ἂν οὕτως ἔχει, καὶ ἂν ἀνάγεται εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων καὶ ὑποθέσεων, ἀσχέτων πρὸς τὴν ἐκλογήν. Ἐκτὸς τῶν γεγονότων τούτων ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω διαφόρους ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν ἐκεῖ καὶ ἀντελήφθησαν πῶς ἐνηργήθη ἡ ἐκλογή. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τοῦ πρώτου ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Ἡρακλείας κ. Πουρνάρης, δικηγόρος ἐν Λευκάδι, ἀναφέρει, ὅτι: «Ἀντελήφθη ἐπικρατοῦσαν γνώμην καὶ πεποίθησιν, ὅτι πολλαὶ δωροδοκίαι συνέβησαν ἐν τῷ τμήματι τούτῳ ἐκ μέρους τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ καὶ ἰδίᾳ ἐν τοῖς χωρίοις «Ἐπάνω Πέτα» καὶ «Σκουληκαριᾷ», γνώμην ἐνισχυομένην ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐβράδυνε κατὰ πολὺ ν’ ἀρχίσῃ καὶ ἤρχισε μόλις εἰς τὰς 2 μ. μ. διότι, κατὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν πεποίθησιν, δὲν συνεφώνουν οἱ ἐκλογεῖς τῶν χωρίων τούτων μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ τίμημα τῆς ψήφου, ὅπερ ἀνεβιβάσθη μέχρις 25 δραχμῶν. Οὕτω δὲ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς». Ἐπίσης ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπόπτου τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων κ. Γεωργίου, ἐφέτου. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ταύτην, λυποῦμαι δέ, ὅτι δὲν εἶναι ἐνταῦθα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ ἴδῃ ἂν ἔχουσιν ἢ ὄχι δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι ἐν τῇ ἀναθεωρήσει τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ καὶ ἡ Δικαιοσύνη. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπόπτου (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἄρτῃ διεδίδετο μετ’ ἐπιτάσεως φήμη περὶ δωροδοκιῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ πρὸς διαφθορὰν τῆς ἐκλογικῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων. Συνεπείᾳ δὲ ταύτης καὶ τῆς ἐνεργηθείσης ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου Ἄρτης ἀνθυπομοιράρχου Βασιλείου κατασχέσεως καταλόγου, ἐνδιαλαμβάνοντος καὶ τὰς ὀνοματεπωνυμίας προσώπων τινῶν καὶ σημειοῦντος ἔναντι ἑκάστου τούτων χρηματικόν τι ποσόν, παρηγγέλθη τακτικὴ ἀνάκρισις πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν τυχὸν ἐνόχων τοῦ εἰδεχθοῦς τούτου ἀδικήματος καὶ ἐφαρμογὴν τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου κατὰ τούτων, ἡ ταχίστη περάτωσις τῆς ὁποίας ἐντόνως συνεστάθη τοῖς ἁρμοδίοις.» Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου κ. Πουρνάρη διατυπουμένην πεποίθησιν περὶ δωροδοκίας, ἀπέχομεν πάσης κρίσεως ἀτομικῆς, φρονοῦντες ὅτι δὲν παρέχονται διὰ ταύτης ἐπαρκῆ πρὸς τοῦτο στοιχεῖα»!

§45Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τί ἠθέλετε νὰ κάμῃ ὁ κ. Γεωργίου; Διατί νὰ ἐκκαθαρίσητε τὸν ἄνθρωπον; Τί ἠθέλετε νὰ εἴπῃ;

§46ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἷς δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος λέγει ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι καὶ ὁ ἄλλος, ὁ ἐπόπτης, λέγει ἐπίσης ὅτι ἐγένοντο δωροδοκίαι, ἀλλὰ προσπαθεῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του νὰ μειώσῃ τὴν ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Πουρνάρη ἐντύπωσιν, λέγων μὲν ὅτι ἀπέχει πάσης κρίσεως ἀτομικῆς, ἐξ ἄλλου δὲ φρονῶν ὅτι δὲν παρέχονται δι’ αὐτῆς ἐπαρκῆ πρὸς τοῦτο στοιχεῖα.

§47Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν λέγει τοιοῦτόν τι ὁ κ. Γεωργίου. ἀναφέρει μόνον τὴν φήμην. Προχωρήσατε εἰς τὴν ἐκλογὴν δὲν σᾶς πταίει ὁ Ἐφέτης.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Ἐφέτης βεβαιοῖ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπιστοποίησαν ἄλλοι. Δὲν σᾶς πταίει ὁ Ἐφέτης.

§49ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε κατ’ αὐτοῦ.

§50Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἴπετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐνταῦθα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἰσοβιότητα.

§51ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω αὐτό, διότι ἔχομεν ἐνταῦθα βεβαιωμένον, ὅτι ἀπὸ τῆς 28ης Νοεμβρίου ἐδόθη ἐντολὴ νὰ ἐνεργηθῶσιν ἀνακρίσεις καὶ μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο.

§52Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἂς παύσωσιν αἱ διακοπαί, κύριε Πρόεδρε.

§53ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα εἶναι τὰ περιστατικά, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ κρίνητε, ἂν ὄντως ἠσκήθη ἢ ὄχι δωροδοκία, καὶ ἂν αὕτη ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατὰ τίνων ἐπιδρᾷ. Ποικίλα εἶναι τὰ ζητήματα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ἐγείρονται κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον πρέπει πρωτίστως νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἔρευναν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἀτυχῶς τόσον ἐπιεικῶς καὶ τόσον κωμικῶς—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις—ἔχει προβλέψει ὁ ἡμέτερος ποινικὸς νόμος. Ἐὰν ἀφήσητε νὰ εἰσέρχωνται ἐνταῦθα ἀντιπρόσωποι διὰ δωροδοκίας, θὰ ἴδητε ἐκ μὲν τῆς Πελοποννήσου παραστάτας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ἑνιαίας, ἐκ δὲ τῆς Θεσσαλίας ἄλλους, τοὺς ὁποίους γνωρίζετε. Ἡ Θεσσαλία μᾶς ἔδωκεν ἀφέτος τὸ καλὸν παράδειγμα ἐκλογῆς ἀντιπροσώπων. Ἀλλά, ὅταν ἐπικρατήσῃ ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐξασκουμένη δωροδοκία, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὸν φρόνημα, τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα θέλει εἶσθαι τὸ γέρας τῆς διὰ τοῦ πλούτου ἐξαγορᾶς τῶν συνειδήσεων, ἡ δὲ νομοθετικὴ ἐξουσία θὰ μεταβληθῇ εἰς συνέδριον πλουτοκρατικόν. Ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἀπεφάνθησαν ἐν τῷ τμήματι ὀκτώ· ἓξ ἦσαν ἀκυρωτικοὶ καὶ οἱ ἄλλοι ἐπεφυλάχθησαν, ἠναγκάσθησαν δὲ νὰ ἐπιφυλαχθῶσι, διότι ἐζήτησαν τὰ διάφορα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα προηγουμένως, παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως Ἄρτης, ὁπόθεν ὅμως ἐβεβαιώθημεν, ὅτι αἱ κατηγορίαι ἦσαν καὶ εἶναι ἀκόμη αἱ πλεῖσται ἐκκρεμεῖς. Ἀφίκοντο ἐν τούτοις διάφοροι πληροφορίαι ἐκ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως Ἄρτης, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν θέλητε, νὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 282. Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἀθήνας. Ἀναφέρομεν Σεβ. Ὑπουργείῳ, ὅτι ἀνακριτὴς αὐτεπαγγέλτως καὶ συνεπείᾳ γενικῆς παραγγελίας ὑμῶν ἀπὸ 26 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ἐπελήφθη ἀνακρίσεως κατὰ διαφόρων προσώπων, καθ’ ὧν ἠγείροντο σπουδαῖαι ὑπόνοιαι ἐπὶ δωροδοκίαις κατὰ τὰς ἐκλογάς. Κατὰ τὴν δίοδον τῆς ἀνακρίσεως, ἐξετασθέντων πλείστων μαρτύρων, προέκυψαν ἐνδείξεις κατὰ τριάκοντα καὶ πλέον προσώπων, καθ’ ὧν ἀπηγγέλθη κατηγορία. Ἐκτὸς τούτων ἐπεδόθησαν μηνύσεις ὑπὸ Γρηγορίου Τζατζᾶ καὶ Ζώη Χουλιαρᾶ κατὰ Μήτσου Σκλήρη κλπ.» Εἶναι 50 ἐν ὅλῳ οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ ἀναγραφόμενοι καὶ ἔλαβον ἕκαστος 2 ἕως 3 δραχμάς.

§54Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πῶς εὑρέθη αὐτὸς ὁ κατάλογος;

§55Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κατάλογος αὐτὸς κατεσχέθη εἴς τι παντοπωλεῖον, ἔνθα ἐγένοντο αἱ διάφοροι διαπραγματεύσεις, ὡς ἰσχυρίζονται οἱ ἐνιστάμενοι. Παρεπέμφθη λοιπὸν ἐπὶ δωροδοκίᾳ εἷς ὑποδιδάσκαλος.

§56Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πόσον ποσόν;

§57Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ εἴκοσι πέντε δραχμάς.

§58Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι καὶ ζήτημα διατιμήσεως τῆς ψήφου (γέλωτες).

§59Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν οὕτω μειδιῶντες καὶ ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, διότι, ἐὰν οὕτω κρίνητε ταύτην, ἐὰν παραδεχθῆτε καὶ ἀφήσητε νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς δωροδοκίας, δὲν γνωρίζω ἂν ὑμεῖς αὐτοὶ θὰ δυνηθῆτε νὰ εἰσέλθητε πλέον ἐνταῦθα.

§60Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ Βουλὴ περιμένει νὰ ἀκούσῃ παρ’ ὑμῶν ὡς εἰσηγητοῦ ξηρὰ τὰ γεγονότα· δὲν περιμένει νὰ ἀκούσῃ κατηγορητήριον κατὰ τῆς ἐκλογῆς.

§61Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὐδὲν κατηγορητήριον κάμνω. Ἠκούσατε, Κύριοι, πῶς διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ ἐν Ἄρτῃ, ποῖαι εἶναι αἱ ἐνστάσεις τῶν ἐνισταμένων, πῶς ἀποδεικνύονται, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἀποδεικνύονται, καὶ πῶς ἐνηργήθη ἡ δωροδοκία, ἐὰν πραγματικῶς ὑποτεθῇ, ὅτι ἐνηργήθη τοιαύτη. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων προσεκομίσθησαν καὶ βουλεύματα, δυνάμει τῶν ὁποίων παραπέμπονται διάφοροι ἐπὶ δωροδοκίᾳ.

§62Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀκούσωμεν τὰ βουλεύματα αὐτά;

§63Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἔχω ἐνώπιόν σας τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 2 βούλευμα τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Ἄρτῃ Πλημμελειοδικῶν, τὸ ὁποῖον λέγει: «Τὸ συμβούλιον κ.λ.π... Διὰ ταῦτα παραπέμπει εἰς τὸ ἀκροατήριον τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν τοὺς: 1) Μῆτσον ἢ Δημήτριον Σκλήρην γεννηθέντα καὶ κατοικοῦντα ἐν Ἄρτῃ ἐτῶν 45, βοηθὸν τοῦ Διαχειριστοῦ τῆς Γενικῆς ἁλαταποθήκης Κοπραίνης καὶ χριστιανὸν ὀρθόδοξον, ἵνα δικασθῇ ὡς ὑπαίτιος, ὅτι κατὰ τὴν 28 Νοεμβρίου π. ἔ. ἐν Ἄρτῃ, σκοπῷ νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τοῦ δελεασμοῦ τῶν ἐκλογέων καὶ τῆς διαφθορᾶς καὶ μεταβολῆς τοῦ ἀληθοῦς καὶ γνησίου πολιτικοῦ αὐτῶν φρονήματος τὴν διὰ τῆς ψήφου αὐτῶν ὑποστήριξιν τῶν ἀποτελούντων τὸν Καραπανικὸν συνδυασμὸν ὑποψηφίων βουλευτῶν Κ. Καραπάνου, Περ. Καραπάνου, Πύρρου Καραπάνου, Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶ, Ν. Γκιόκα καὶ Ν. Κοττίκα κατὰ τὴν τῇ 28 Νοεμβρίου π. ἔ. ἐνεργηθεῖσαν ψηφοφορίαν πρὸς ἐκλογὴν Βουλευτῶν καὶ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀποτελούντων τὸν ἀντίθετον τούτου τοιούτων Ε. Γαρουφαλλιᾶ, Σ. Σίμου, Σ. Μήλιου, Ἰ. Κοτσαρίδου, Στεφ. Ῥίγγα, Ν. Κοσσυφάκη, ὑπεσχέθη καὶ ἔδωκε μόνος εἰς τὸν ἐκλογέα τοῦ δήμου Ἀρταίων Ἀθαν. Κουντούρην ἢ Φασάραν δραχμὰς 15 ὡς δῶρον ἢ κέρδος, οὗτος δὲ ἀπεδέχθη τοῦτο ἐν γνώσει τοῦ λόγου καὶ τοῦ σκοποῦ δι’ ὃν ἐδόθησαν καὶ τοῦ ἀθεμίτου τῆς πράξεως, καὶ 2) τὸν Ἀθαν. Κουντούρην ἢ Φασάραν...»

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκεῖ, ἀρκεῖ...

§65Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Εἶναι πολλὰ βουλεύματα;

§66Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἓν ἔχω.

§67Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Καὶ τὴν πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως, παρακαλῶ;

§68Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης καὶ ἡ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως εἶναι παραπεμπτική. Ἀλλ’ ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἄρτης, πληροφορεῖ ἡμᾶς, ὅτι ἐκτὸς ταύτης ὑπάρχουσι καὶ 50 ἄλλαι ἐκκρεμεῖς κατηγορίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπεβλήθησαν προτάσεις καὶ πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ τὸ σχετικὸν βούλευμα τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Ταῦτα ἀνεπτύχθησαν, Κύριοι συνάδελφοι, ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἀλλὰ δὲν εἶχον φθάσει ἀκόμη καὶ πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Δικαστηρίου αἱ παραπέμπουσαι ἐπὶ δωροδοκίᾳ διαφόρους, καὶ οὗτος εἶναι, νομίζω, ὁ λόγος, δι’ ὃν τὰ πλεῖστα μέλη τοῦ τμήματος ἐπεφυλάχθησαν νὰ ἐκφέρωσι κρίσιν. Ἐὰν τὰ προσκομισθέντα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σήμερον γεγονότα εἶναι ἱκανὰ νὰ πείσωσιν αὐτήν, ὅτι ἐγένετο δωροδοκία, φρονῶ, ὅτι θέλει πατάξει τὴν διὰ τοιούτου τρόπου ἐκλογὴν Βουλευτῶν· ἐὰν ὅμως οὐχί, βεβαίως πρέπει ἡ ἐκλογὴ νὰ ἐπικυρωθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 4 μ.μ. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις τῇ 4 καὶ 25′ μ. μ.)

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Σῖμος ἔχει τὸν λόγον.

§71Σ. ΣΙΜΟΣ. Κύριοι Βουλευταί· ἡ κατὰ τὴν 8ην Αὐγούστου ἐπαναστατικὴ πνοή, ἡ ὁποία πνεύσασα ἀπὸ τοῦ Ὀλύμπου κατέρριψε μέχρι τοῦ Ταινάρου τὰ εἴδωλα τοῦ παλαιοκομματισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἔφθασε καὶ μέχρι τῶν ῥείθρων τοῦ Ἀράχθου καὶ τῆς ὀροσειρᾶς τῶν Τσουμέρκων καὶ τοῦ Ῥαδοβιζίου, τῆς ἀετοφωλεᾶς ταύτης τοῦ νεοελληνικοῦ ἀρματωλισμοῦ, τοῦ ἀποκλήρου δηλονότι ἐκείνου τμήματος τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, τοῦ γνωστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα νομὸς Ἄρτης. Γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ παλαιοκομματισμοῦ ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κ. Καραπᾶνος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ μιᾶς τριακονταετίας, ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως δηλονότι τῆς Ἄρτης, πολιτεύεται ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ ἢ μᾶλλον κυβερνᾷ σατραπικῶς τὸν νομὸν ἐκεῖνον, ὡς ἴδιον αὑτοῦ φέουδον. Εὑρεθεὶς ὁ ἀξιότιμος κ. Καραπᾶνος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχῃ τὸν ἕνα πόδα ἐντεῦθεν τοῦ Ἀράχθου καὶ τὸν ἕτερον ἐκεῖθεν, λόγῳ συνεχοῦς καὶ ἐκτεταμένης ἰδιοκτησίας, εἶχε τὸ συμφέρον νὰ καταστέλλῃ πᾶσαν προοδευτικὴν κίνησιν, ἡ ὁποία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι πάντοτε ἐχθρὰ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας, ὅταν αὕτη προάγηται διὰ τοῦ ἱδρῶτος τῶν εἱλώτων. Διὰ τοῦτο, καὶ ὅτε πρὸ εἰκοσιπενταετίας καὶ πλέον ὁ λαὸς ἐκεῖνος ἀπεπειράθη νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην αὑτοῦ, εἶδε τὰς ἀποπείρας πνιγομένας ἐν τῷ αἵματί του. Παρέρχομαι τὴν λυπηρὰν ἐκείνην ἱστορίαν, διότι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καὶ διότι εἶναι πιθανὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ὅταν τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἔλθῃ ἐνώπιον αὐτῆς. Ἐγένοντο λοιπὸν αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου ἐν Ἄρτῃ μεταξὺ δύο ἀντιθέτων συνδυασμῶν, τοῦ ἑνὸς ἐκπροσωποῦντος τὰς φιλελευθέρους ἀρχὰς καὶ τοῦ ἑτέρου ἐκπροσωποῦντος τὰς ἀντιθέτους.

§72ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐντελῶς ἰδική σας ἰδέα.

§73Σ. ΣΙΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀνιαρότερον καὶ σκληρότερον καθῆκον διὰ τὸν Βουλευτὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ δικάζῃ συναδέλφους. Συνεπῶς ἡ παρεκτροπὴ εἶναι τόσον εὔκολος, ὥστε χάριν τῆς εὐπρεπείας τοῦ Σώματος παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιτρέψητε διακοπάς.

§74ΠΥΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὔτε ἐπανορθώσεις ἀνακριβειῶν.

§75Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα μετ’ ἐμὲ νὰ τὰς ἀναιρέσητε πάσας. Ἐγένοντο, ὡς εἶπον, αἱ ἐκλογαὶ μεταξὺ τῶν δύο ἀντιθέτων συνδυασμῶν, τοῦ ἑνὸς ἐκπροσωποῦντος τὰς φιλελευθέρους ἀρχὰς καὶ τοῦ ἑτέρου ἐκπροσωποῦντος τὸ παλαιόν, ὡς εἶπον, καθεστώς. Ἡ πάλη μεταξὺ τῶν δύο συνδυασμῶν ὑπῆρξε κρατερά· ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ τῆς Ἄρτης κατὰ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος ὑπῆρξε καταφανής. Τὸ ἀποτέλεσμα ἐν τούτοις δὲν ὑπῆρξε τελείως ἱκανοποιητικὸν ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος τῶν φιλελευθέρων· ἐξελέγησαν ἐκ τῶν ἓξ μελῶν τοῦ συνδυασμοῦ τῶν φιλελευθέρων τέσσαρα, καὶ δύο ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἄλλων, μὲ μικρὰν ὅμως διαφορὰν ψήφων, τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κ. Καραπάνου μόλις περισωθέντος διὰ πεντηκοντάδος ψήφων. Αἱ ἐκλογαὶ γενόμεναι καὶ κατὰ τὴν 8ην Αὐγούστου ἐν Ἄρτῃ διὰ τῶν μεθόδων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τριακονταετίας ἀσκοῦνται ἐν Ἄρτῃ, βεβαίως δὲν ἐξεπροσώπησαν τὸ γνήσιον φρόνημα τῆς Ἄρτης. Διὰ τοῦτο ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν ἐνώπιον τῆς τότε Βουλῆς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐζητήθη ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὰ δύο περισωθέντα μέλη τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Εἰς τὰς κατηγορίας ἡμῶν τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ δωροδοκίᾳ, ἀντὶ τῆς ἀπολογίας τῶν ἐνδιαφερομένων, καθημένων ἐκεῖ, ἠκούσαμεν τὴν ὀργίλην φωνὴν τοῦ ἡγέτου τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκάθητο τότε εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, νὰ μᾶς εἴπῃ: «Ἐδώσατε μηνύσεις ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ δωροδοκίᾳ;». Ἀπαντήσαμεν, ὅτι ἐθεωρήσαμεν πρέπον νὰ φέρωμεν τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἐλάβομεν ὡς ἀπάντησιν: «Συκοφαντεῖτε ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς, διότι σᾶς προστατεύει ἡ ἀσυλία τῆς θέσεως ταύτης». Κατεφύγομεν τότε εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Δυστυχῶς ἡ Βουλὴ ἐκείνη ὡς ἐκ τῆς συστάσεώς της καὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τότε τὴν διῄρουν, δὲν ἠδυνήθη νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, διότι, ἐὰν τότε ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἠθέλομεν σήμερον σπαταλᾶ τὸν πολύτιμον χρόνον τῆς Βουλῆς ἐπανερχόμενοι εἰς ζήτημα δωροδοκίας ἐν Ἄρτῃ. Ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς ἐκείνης, ὑπὸ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας πάντες γνωρίζετε. Τὰ κόμματα διὰ πρωτοκόλλου ἀπέσχον τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐνομιζέ τις, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Κ. Καραπᾶνος, ἐπίλεκτον μέλος τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκάθητο εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὁ ἀρχηγὸς προέταξε τὰ στήθη, ἤθελεν ἐκ τῶν πρώτων ὑπογράψει τὸ πρωτόκολλον τῆς ἀποχῆς. Οὐ μόνον ὅμως τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ κατῆλθεν εἰς τὸν ἀγῶνα μὲ τὸ βαρὺ πυροβολικόν. Διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Κ. Καραπᾶνον, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ, τὸ βουλεύεσθαι δὲν ἀποτελεῖ ἀξίωμα τιμητικὸν ἢ ὑποχρέωσιν ἀντιπροσωπείας τῆς ἐπαρχίας του ἢ τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ δικαίωμα ἀπορρέον ἐκ τῆς φεουδαρχίας αὐτοῦ ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνόμιζεν ὅτι εἰς οὐδένα ἄλλον θνητὸν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ διαμφισβητήσῃ πρὸς αὐτὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ δοθῇ οὕτως ἀφορμὴ νὰ φθάσωσι καὶ μέχρι τοῦ ἀποκλήρου ἐκείνου τμήματος αἱ ἰδέαι τῆς ἀνορθώσεως, εἰς ἀνθρώπους μάλιστα, περὶ τῶν ὁποίων ἔχει ὁ κ. Καραπᾶνος τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἶναι εἵλωτες. Ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος ὁ ἀξιότιμος κ. Κ. Καραπᾶνος ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα, ἵνα ἀποκλείσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν παρηνώχλησαν κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογήν. Εἰς ἔντιμον καὶ γνωστὸν τῆς Ἀθηναϊκῆς κοινωνίας μέλος, ἄλλοτε πολιτικὸν αὐτοῦ ἀντίπαλον ἐν Ἄρτῃ, εἶπε: «Θὰ δαπανήσω ὅσα καὶ ὅσα, ἀλλὰ θὰ τοὺς σαρώσω ἐκ τῆς Ἄρτης!». Οἱ οἰκεῖοι καὶ φίλοι τοῦ κ. Κ. Καραπάνου διέδιδον, ὅτι ἀπεφάσισεν 100.000 δραχμῶν νὰ δαπανήσωσιν ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς, διὰ νὰ ἀποκλείσῃ ἡμᾶς τοὺς ἀντιθέτους. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου μέγαρον, τὸ ὁποῖον εἶχε κλειστὰς τὰς σιδηρᾶς αὐτοῦ πύλας κατὰ τὸ παρελθόν, ἤνοιξεν αὐτὰς διάπλατα, καὶ τόσον οἱ ἐν τῇ πρωτευούσῃ συμπολῖται αὐτοῦ, ὅσον καὶ οἱ ἐξ Ἄρτης, ἐρχόμενοι εὕρισκον προθυμίαν, ἡ ὁποία τοὺς κατέπληττεν. Ἀπέναντι τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα διέθετεν ὁ ἀντίπαλος ἡμῶν, τί εἴχομεν ἄλλο ἡμεῖς νὰ διαθέσωμεν ἢ τὰ τοῦ λόγου καὶ τῆς γραφίδος; Ἐντεῦθεν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπεστρατεύθησαν ὑπάλληλοι Τραπεζῶν, Ἑταιρειῶν, σιδηροδρόμων, καὶ ἐν γένει, κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ μὴ ἐξαντλῶ τὴν ὑπομονὴν ὑμῶν, οὐδὲν παρελείφθη ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ βοηθήσωσι τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ τελεσθῇ ἐν Ἄρτῃ ἐναντίον ἡμῶν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας κατήλθομεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τῆς 28 Νοεμβρίου 1910. Δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἀνεῴγησαν αἱ πύλαι καὶ τοῦ ἐν Ἄρτῃ γραφείου τοῦ κ. Κ. Καραπάνου τοῦ γνωστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα Γιλδίζ, ὅπου μυρμηκιαὶ ἐκλογέων ἐξ ὅλων τῶν ὀρεινῶν δήμων κατήρχοντο εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἄρτης καὶ εἰσήρχοντο εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Γιλδίζ, ὁπόθεν ἐξήρχοντο ὄχι μὲ κενὰς τὰς χεῖρας. Ἦτο τοιαύτη ἡ συρροή, τοιοῦτος ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἠμείβοντο οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ὥστε οἱ φίλοι ἡμῶν πρὸς στιγμὴν ἤρχισαν νὰ ἀμφιβάλλωσι περὶ τῆς ἐντιμότητος αὐτῶν, καὶ ἠρώτων: Πρὸς τί αὐτὴ ἡ ἀτιμία πρὸς αὐτοὺς τοῦ νὰ μὴ δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ λάβωσι τὸ δῶρον, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον οἱ ἀντίθετοι; Εἷς μάλιστα δυστυχὴς πτωχὸς χωρικός, φίλος ἡμῶν, ἐσκέφθη ἴδιον τρόπον τοῦ νὰ ἐπωφεληθῇ καὶ οὗτος τῆς διαχύσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ ἐξηφανίσθη ἐπὶ δύο ἡμέρας ἀπὸ τοῦ κύκλου ἡμῶν, καὶ πρὸς στιγμὴν ἐνομίσαμεν, ὅτι καὶ αὐτὸς μετέστη. Ὅτε μετὰ τρεῖς ἡμέρας τὸν ἐπανείδομεν, τὸν ἠρωτήσαμεν· Ποῦ ἦσο; Μᾶς ἀπήντησε· «Δὲν ἔπεισα τὴν συνείδησίν μου, ἵνα εἰσέλθω καὶ ἐγώ, οὐχ ἧττον μετῆλθον ἄλλην μέθοδον. Ἐστάθην εἰς ἀπόκεντρόν τινα πάροδον τοῦ οἴκου τοῦ κ. Κ. Καραπάνου καὶ ἕκαστον ἐξερχόμενον ἐπλησίαζον καὶ τὸν ἐφορολόγουν, διότι ἄλλως τὸν ἠπείλουν, ὅτι θὰ τὸν κατέδιδον». Μᾶς προσέθηκεν, ὅτι ὠφελήθη τοιουτοτρόπως 175 δραχμὰς καὶ κατέληξεν εἰπών· «Μὲ αὐτὰς ἐγὼ ἀπέρχομαι εἰς τὸν οἶκόν μου, καὶ κάμετε σεῖς ὅ,τι γνωρίζετε». Κύριοι, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εὑρεθέντες οἱ ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ μου ἐν Ἄρτῃ ἐσκέφθημεν, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ ἐξέλθωμεν καὶ εἰς περιοδείαν, καθ’ ἣν ὥραν οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν περιώδευον πρὸ καιροῦ, ὑποσχόμενοι διὰ τῶν πρακτόρων των καὶ μοιράζοντες χρήματα, διότι δὲν ἠδυνάμεθα βεβαίως νὰ ἀντεπεξέλθωμεν οὔτε δι’ ὑποσχέσεων οὔτε διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν μετήρχοντο. Ἐσταυρώσαμεν τὰς χεῖρας καὶ ἐμένομεν ἐν Ἄρτῃ, ἀφεθέντες εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Ὑψίστου. Τὰ πράγματα ἐξηκολούθησαν οὕτω. Φαίνεται, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς ὁ γενόμενος περὶ τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὸ γραφεῖον, δὲν ὑπῆρξεν ἀνάλογος πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἦλθον χρηματικὰ ἐντάλματα ἐξ Ἀθηνῶν 40000 δρ., τὰ ὁποῖα βεβαιοῖ καὶ ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν. Ἐκ τῶν 40000 δραχμ. αἱ 8000 ἦλθον τὴν προπαραμονὴν τηλεγραφικῶς, διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόστασις ἐξ Ἀθηνῶν μέχρις Ἄρτης εἶναι τρία ἡμερόνυκτα μὲ ταχυδρομικὴν ἀποστολήν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέφυγον τὸν κίνδυνον διὰ τῆς τηλεγραφικῆς ἀποστολῆς τῶν χρημάτων. Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἠρωτήθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ποῦ διετέθησαν αὐταὶ αἱ 40,000. Προχείρως εἷς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κ. Κ. Καραπάνου ἔκαμε τὸν ὑπολογισμὸν καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι διετέθησαν αἱ μὲν διὰ τὴν δεῖνα ἰδιωτικὴν ὑπόθεσιν, ἄλλαι διὰ συμβόλαιά τινα μετὰ χωρικῶν, τὰ ὁποῖα τοὺς παρεκαλέσαμεν νὰ μᾶς φέρωσι, καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι αὐτοί, ἀλλ’ ἡμεῖς, νὰ τὰ φέρωμεν. Ἔκαμε λοιπὸν τὸν ὑπολογισμὸν καὶ ἀφῆκεν ἀδικαιολόγητον τὴν δαπάνην 15000 δραχμῶν. Καὶ ἠρώτησε τὸ τμῆμα— καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ—διὰ τὰ ἄλλα χρήματα, καὶ μᾶς ὡμολόγησαν, ὅτι 15000 δραχμῶν διετέθησαν ὑπὲρ τῶν ἐκλογῶν. Τοῦτο εἶναι ἀναντίρρητον. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι σημειωμένον εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς ἑσπέρας ἐκείνης. Ἀφ’ ἑτέρου ἐπιστολαὶ ἐξ ὅλων τῶν δήμων μᾶς κατήγγελλον, «ὅτι ὁ δεῖνα κομματάρχης μοιράζει χρήματα, ὁ δεῖνα ἔλαβε χρήματα· λάβετε μέτρα». Τί νὰ ἀπαντήσωμεν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους; Πολλάκις παρεπονέθημεν πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ εἴπομεν· Τί κατάστασις εἶναι αὐτή; Μᾶς εἶπον· «Δώσατε μηνύσεις». Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ αὐταὶ μόλις συνεκράτουν τὰ μειδιάματά των πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Καὶ τοῦτο μέν, κύριοι συνάδελφοι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὑπῆρξε τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ἔπαιξε τὸ χρῆμα τὸ μετρητόν. Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐπήρεια σπουδαιοτέρα, ἡ τοῦ κτηματίου καὶ τοῦ δανειστοῦ. Ἔχω ἐνώπιον ὑμῶν χάρτην, τοῦ νομοῦ Ἄρτης (δεικνύει πρὸς τὴν Βουλὴν χάρτην), εἰς τὸν ὁποῖον σημειοῦται διὰ μέλανος χρώματος ἡ κτηματικὴ περιουσία τοῦ κ. Κ. Καραπάνου καὶ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει δανείσει, δηλαδὴ ἐνυπόθηκα, διὰ νὰ ἴδητε πόση εἶναι ἡ Καραπανοκρατία ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης. Ἡ ἐπήρεια δὲ αὕτη δὲν εἶναι μικρά, προκειμένου περὶ ἐκλογῶν, καὶ πρέπει κανεὶς νὰ θαυμάσῃ τὸν ἡρωισμὸν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετόλμησαν μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπήρειαν νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ δύο τοῦ ἰδικοῦ μας συνδυασμοῦ. Διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τῶν χωρίων, τὰ ὁποῖα εἶχε καὶ ἔχει ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ ὁ ἀξιότιμος κ. Καραπάνος, περιορίζομαι εἰς δύο ἐξ αὐτῶν μόνον, εἰς τὸ Βελεντζικὸν καὶ τὸ Μίγερι. Εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς δὲν ἐψήφισε τὸ Βελεντζικόν, ὡς ἐπεθύμει ὁ κ. Καραπάνος· τὴν φορὰν ταύτην ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον περὶ αὐτοῦ. Εἶχεν ἕνα λογαριασμὸν 38 χιλ. δραχ., καὶ 38,000 δρ. δι’ ἓν χωρίον εἶναι ποσὸν σπουδαῖον. Κατῆλθεν ὁ δήμαρχος τοῦ χωρίου ἐκείνου, ἦλθεν εἰς Ἀθήνας προηγουμένως καὶ κατόπιν εἰς Ἄρταν, καὶ τῷ εἶπεν, ὅτι θὰ τῷ χαρίσῃ τὰς 38,000, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ψηφίσωσιν ἀποκλειστικῶς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Καραπάνου. Οὕτως ἀπὸ χωρίον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐπεριμένομεν νὰ λάβωμεν ὅλας τὰς ψήφους, εἴδομεν διάφορον ἀποτέλεσμα. Ἐπιτρέψατέ μοι ἤδη νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ δεύτερον χωρίον, τὸ χωρίον Μίγερι, ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας διατελοῦν καὶ τοῦτο ὅπως καὶ τὸ Βελεντζικόν. Ἐκεῖ ὑπάρχει μία διαφορὰ λίρας, τουτέστι πληρώνουσιν εἰς τὸν κ. Καραπάνον κατὰ παλαιὰν συμφωνίαν τὴν λίραν πρὸς 28 δρ., ἐπειδὴ δὲ σήμερον ἡ λίρα ἔχει ἀξίαν 23 δρ., τοῖς ὑπεσχέθη νὰ δεχθῇ τὸ χρῆμα εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῆς λίρας καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῆς παλαιᾶς ὑποχρεώσεως. Εἶναι δὲ διαφορὰ ἀρκετῶν χιλιάδων δραχμῶν. Καί, διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι δὲν ἐπηρέασε τὸ πρᾶγμα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀντιπαραβάλω τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα καὶ τῶν δύο ἐκλογῶν. (Ἀναγινώσκει τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν ἐν τοῖς ἄνω δήμοις, τῆς 8ης Αὐγούστου καὶ 28ης Νοεμβρίου).

§76ΠΥΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὰ ἰδικά σας, παρακαλῶ;

§77ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Περὶ τῆς ἰδικῆς μου ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω ἴδιον λόγον εἰς τὸ τέλος. Τότε θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι αἱ ἰδικαί μου ἐκλογαὶ εἶχον ἐντελῶς ἰδιαιτέραν σημασίαν.

§78Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ αὐτὸς συνδυασμὸς ἦτο καὶ εἰς τὴν μίαν ἐκλογὴν καὶ εἰς τὴν ἄλλην;

§79ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Μάλιστα· μόνον ἤλλαξε κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀκατανίκητος γοητεία τοῦ κ. Καραπάνου ἴσχυσε νὰ ἐπιφέρῃ ῥῆγμα εἰς τὸ στρατόπεδον ἡμῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8ης Αὐγούστου καὶ ἀπέσπασεν ἕνα τῶν συναδέλφων ἡμῶν, ὁ ὁποῖος ἐτάχθη εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν, καὶ δὲν φρονῶ ὅτι ἔμεινεν ἱκανοποιημένος ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν τῆς 28ης Νοεμβρίου.

§80ΑΝΤ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· διαστρέφετε τὰ γεγονότα. Δὲν ἐγένετο ἀπόσπασις, καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε ν’ ἀποδείξω τὰ ἀντίθετα εἰς βάρος σας.

§81ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Μάλιστα θὰ σᾶς παρακαλέσω πολύ.

§82ΑΝΤ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν εἶχε τὴν δύναμιν ὁ κ. Καραπάνος ν’ ἀποσπάσῃ.

§83ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Ἐγὼ δὲν προσέβαλον κανένα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κατ’ οὐδὲν ἐπηρέασεν ἡ ἀπόσπασις, καθόσον ὁ ἀξιότιμος διακόψας με ἦλθε τελευταῖος ἐπιτυχὼν μὲ 22 ψήφους ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, ἐνῷ τὴν 8ην Αὐγούστου ἦλθε δεύτερος. Ἔχετε λοιπὸν δύο δήμους, οἱ ὁποῖοι σᾶς δίδουσιν ἀμέσως ἀποτελέσματα 400 ψήφων. Γεννᾶται τὸ ἐρώτημα πῶς μετὰ τοιαύτην ἐπίδρασιν χρήματος καὶ ὑποσχέσεων περιεσώθην ἐγώ, καὶ μάλιστα πρῶτος. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀριθμοῦ ψηφοφορησάντων ἔλαβον 5.200, δηλαδὴ μοὶ λείπει ἓν ποσὸν ἀπὸ 800 ψήφους. Αὐτὸ τὸ ποσὸν ἔλειψεν ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους μου μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐγὼ εἶχόν τι νὰ χάσω καὶ ἔρχομαι πάλιν πρῶτος, ἐνῷ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου, ἀπολέσαντες τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἐπηρέασαν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἀνέπτυξα, ἦλθον ἀποτυχόντες. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ τὸ μέγα μυστήριον. Τώρα ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ κἄτι ἐπὶ πλέον, ὅτι οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ πενέστεροι τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος, οἱ ἄνευ συγκοινωνίας, οἱ διατελοῦντες ὑπὸ τὰς αἰσχίστας τῶν γεωργικῶν συνθηκῶν, οἱ τρώγοντες τὸν ἀραβόσιτον πρὸς 70 καὶ 80 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, οἱ ὁποῖοι, διὰ νὰ μεταφέρωσιν ἐξ Ἄρτης τὸν ἀραβόσιτον, θέλουσιν 25 λεπτὰ ἀγώγιον, φαντάζεσθε ποῖον ἡρωισμὸν πρέπει νὰ δείξωσι, διὰ νὰ μὴ λάβωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῖς προσφέρουσιν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐξ ἄλλων λόγων πιέσεων. Ἂν οἱ ἐκλογεῖς ἐκράτησαν εἰς τὸ πρόσωπον τὸ ἰδικόν μου, ἦτο μία πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο πάλιν αὐτό, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐδόθη κατὰ τὰς ἐκλογάς, νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπ’ αὐτῶν κατ’ ἄλλον τρόπον, νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος ἀντιπροσωπεύων τὴν ἀντίδρασιν. Ἡ αὐτὴ σκέψις ἐκράτησε καὶ διὰ τὸν συνάδελφόν μου κ. Γαρουφαλλιᾶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἡγέτης τῆς ἀντιδράσεως ἐπὶ 30 ἔτη. Ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ πρὸς τί νὰ πιστεύσητε, Κύριοι, εἰς τοὺς λόγους μου; Θὰ θεωρήσητε, ὅτι οἱ λόγοι μου ἀπορρέουσιν ἐξ ἰδίου συμφέροντος πολιτικοῦ καὶ δὲν πρέπει νὰ τοὺς πιστεύσητε. Ἔχετε ὅμως γεγονότα ὡρισμένα καὶ καθωρισμένα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐπιχειρήματος νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Ἡ δικαστικὴ ἀρχή, Κύριοι, διὰ πρώτην φορὰν ἐπιλαμβάνεται αὐτεπαγγέλτως ἀνακρίσεων διὰ τὰς δωροδοκίας. Ἔχετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπόπτου, ἡ ὁποία σᾶς ἀνεγνώσθη καὶ τὴν πρωΐαν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἄλλην τινὰ ἑρμηνείαν ἐγώ. Ὁ κύριος ἐπόπτης, ἐν συνειδήσει λέγει (ἀναγινώσκει): «Διαβιβάζω ὑμῖν συνημμένως κτλ.». Σημειώσατε, ὅτι πρόκειται περὶ φήμης, ἡ ὁποία φθάνει εἰς τὰ ὦτα δικαστικοῦ ἐπόπτου αὐστηροῦ καὶ ἀμερολήπτου, τιμῶντος τὴν Δικαιοσύνην. Πολὺ ὀρθῶς λέγει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, διότι ὁ ἴδιος εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἔσχε καὶ τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ φήμης πρὸς αὐτόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πουρνάρης τί λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του; (Ἀναγινώσκει): «Συνῳδὰ τῷ ἄρθρῳ κτλ. ἀντελήφθην γενικῶς ἐπικρατοῦσαν γνώμην καὶ πεποίθησιν, ὅτι πολλαὶ δωροδοκίαι ἐγένοντο ἐν τῷ τμήματι τούτῳ ἐκ μέρους τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ καὶ ἰδίως ἐν τοῖς χωρίοις Ἐπάνω Πέτα καὶ Σκουληκαριὰ..... μετὰ τοὺς ἐνδιαφερομένους τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τίμημα ψήφου ἀνεβιβάσθη μέχρις 25 δραχμῶν. Οὕτω κατ’ ἐμὴν γνώμην ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς».

§84Γ. ΠΩΠ. Ποῖος ἦτο;

§85Σ. ΣΙΜΟΣ. Ὁ Πουρνάρης, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἦτο πολύ.

§86Γ. ΠΩΠ. Δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος δηλαδὴ ἦτο;

§87Σ. ΣΙΜΟΣ. Μάλιστα.

§88Γ. ΠΩΠ. Καὶ λέγει, ὅτι ἀντελήφθη ὅτι ἐγίνετο δωροδοκία, καὶ δὲν ἐνήργησεν ἄλλο τι;

§89Σ. ΣΙΜΟΣ. Τί ἠθέλετε νὰ κάμῃ;

§90Γ. ΠΩΠ. Ἐκ φήμης τὰ ἐμάνθανε; Πῶς διατυπώνει;

§91Σ. ΣΙΜΟΣ. Αὐτὸς δὲν διατυπώνει ἄλλην γνώμην ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον.

§92Γ. ΠΩΠ. Ἡ κοινὴ φήμη ἐβεβαίου αὐτά;

§93Σ. ΣΙΜΟΣ. Ὄχι· δὲν ὁμιλεῖ περὶ φήμης. Αὐτὸς λέγει, ὅτι τῷ τὰ ἐπιστοποίησαν.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναγνώσατέ το πάλιν. Πῶς τὸ λέγει;

§95Σ. ΣΙΜΟΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσω.

§96ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό, κύριε συνάδελφε;

§97Σ. ΣΙΜΟΣ. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος εἰς τὸν δῆμον Ἡρακλείας (ἀναγινώσκει): «Συνῳδὰ τῷ ἄρθρῳ 4ῳ τοῦ... .......... ἀντελήφθην γενικῶς ἐπικρατοῦσαν γνώμην καὶ πεποίθησιν». (Ἐπιφωνήσεις θαυμαστικαί). Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ πλέον δυσκόλου πράγματος νὰ ἔλθῃ εἰς ἀπόδειξιν, προκειμένου περὶ πράξεως, ἡ ὁποία τιμωρεῖται καὶ διὰ τὸν δίδοντα καὶ διὰ τὸν λαμβάνοντα. Μετὰ τὴν κατάσχεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἡ Ἀστυνομία, ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐπελήφθη ἀνακρίσεων αὐτεπαγγέλτως. Σημειώσατε δέ, ὅτι τοῦτο ἐνέχει μεγίστην σημασίαν, διότι ἡ Δικαιοσύνη δὲν προβαίνει μετὰ τόσης ἐλαφρότητος, προκειμένου περὶ πράξεων μὴ ἀποδεδειγμένων εἰς αὐτεπάγγελτον ἀνάμιξιν. Ἤλθομεν κατόπιν εἰς ἐπικουρίαν ἡμεῖς καὶ ἐδώσαμεν μηνύσεις ἐναντίον προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐγνωρίζομεν ὅτι διέθετον ποσὰ πρὸς δωροδοκίαν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης παραδόντες τὴν ὑπόθεσιν εἰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης ἐφησυχάσαμεν, Κύριοι, νομίζοντες ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθῶσιν αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, θὰ εἴχομεν φυσικὰ τὸ ὅλον ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν. Βέβαιον εἶναι, ὅτι αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ μετὰ ζήλου ἐπελήφθησαν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀντίπαλοι δὲν ἐκοιμῶντο φυσικά. Προέβαλον καὶ αὐτοὶ μάρτυρας, ἐδυσχεράνθη ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἐπεράτωσε μέχρις ἑνὸς μηνὸς κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τὴν ἀνάκρισιν, καὶ εὑρέθημεν ἀπέναντι τῆς ἐξελέγξεως ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅπου ὑπεστηρίξαμεν τὰς ἐνστάσεις. Τὸ τμῆμα, ἀκοῦσαν προφορικῶς καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ, ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ζητήσῃ καὶ μίαν βεβαίωσιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς περὶ τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν διατρέχει ἡ ὑπόθεσις. Καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως Ἄρτης, ἀνδρός, Κύριοι, περὶ τοῦ ὁποίου κρατεῖ ἡ φήμη ὅτι εἶναι δραστήριος καὶ ἀκέραιος λειτουργός, ὁ ὁποῖος τηλεγραφεῖ τὰ ἑπόμενα· Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ τηλεγραφήματος, διότι πρόκειται περὶ εἰσαγγελέως, ἐπιτελοῦντος καθήκοντα πρὸς τὴν προϊσταμένην ἀρχήν, καὶ φυσικὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χαρισθῇ. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως). Εἶναι τιμὴ ἀληθῶς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι κατόρθωμα αὐτῆς, ὅτι ἔσπευσε νὰ βάλῃ χεῖρα ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἦτο πολὺ εὔκολον. (Ἀναγινώσκει εἶτα δύο βουλεύματα παραπεμπτικὰ κατὰ Ν. Παπακώστα, ὑποδιδασκάλου, καὶ δύο ἄλλων ἐπὶ δωροδοκίᾳ). Ὅτε, Κύριοι, ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν ὄχι μόνον τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σᾶς παρέχει ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος, εἶναι δυνατὸν νὰ μένωσιν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὁ κ. Γεώργιος Παχὺς μὲ 22 ψήφους καὶ ὁ ἔντιμος στρατιώτης Σπυρομήλιος μὲ 64 ψήφους μόνον; Σᾶς ἐρωτῶ: Δὲν εἶναι ἀρκετὰ τὰ στοιχεῖα ταῦτα καὶ μόνα, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἕτερος λόγος περὶ τῶν δύο ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς Βουλῆς; Ὅτε ἔχετε βεβαιωμένον, ὅτι 50 πρόσωπα ἔλαβον χρήματα, ὅτε ἔχετε δύο βουλεύματα, ὅτε ἔχετε τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι πρόκειται περὶ ἐνδείξεων δωροδοκίας, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ τῆς ἀνορθώσεως νὰ ἀφήσῃ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου δύο ἐπιλέκτους πολιτευτάς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἔξω, ὁ εἷς διὰ 22 ψήφους καὶ ὁ ἕτερος διὰ 64; Ἀλλά, Κύριοι, ματαιοπονοῦμεν θέλοντες ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ παραστήσωμεν, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναί τι κακόν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Καραπᾶνος ὡμολόγησεν ἄλλοτε, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὴν δωροδοκίαν ἐπιλήψιμον. Ἔχω ἐνώπιόν μου ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κ. Καραπάνου δημοσιευμένην ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν, ἐν ᾗ λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ σύστημα τῆς διὰ χρημάτων ἐπιρροῆς θὰ ὑπάρχῃ καὶ ὑπάρχει παντοῦ, ὅπου πολιτεύονται ἄνθρωποι εὔποροι. Οἱ ἐκλογεῖς πρὸ πάντων οἱ ἰδικοί μας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἔχουσιν ἀκόμη τὴν πολιτικακὴν ἀνατροφήν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐκλογεῖς τῶν μεγάλων κοινοβουλευτικῶν ἐθνῶν, ἀρέσκονται νὰ ὠφελῶνται καθ’ ἕνα ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον, ὅταν ἔχωσιν ὑποψηφίους εὐπόρους. Εἶναι βεβαίως ἀξία πάσης μομφῆς ἡ διὰ δωροδοκίας πρόσκτησις ψήφων. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἀνηθικότης τῆς πράξεως ταύτης εἶναι μεγαλειτέρα τῆς δι’ ἄλλων μέσων ἐπηρείας, τῆς ἐξασκουμένης ὑπὸ τῶν πολιτευομένων ἐπὶ τῶν ἐκλογέων». Ὥστε βλέπετε, ὅτι πρόκειται περὶ πράγματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐρχόμεθα ἐδῶ διαρρηγνύοντες τὰ ἱμάτια ἡμῶν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Καραπᾶνος ὁμολογεῖ ὅτι εἶναι νόμιμον. Προσφάτως ἐν ἄλλῃ συνεντεύξει αὑτοῦ πρὸς ἄλλην ἐφημερίδα λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει....): «Βεβαίως ἐδαπάνησα ποσόν τι, ἀλλὰ πολὺ ἀπέχον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἰσχυρίζονται ὅτι ἐδαπάνησα». Κύριοι, δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ περὶ τοῦ κατὰ πόσον ἐπηρέασε τὸ χρῆμα ἢ ἂν ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπηρέασε, διότι ἐδῶ δὲν ἐρχόμεθα βεβαίως, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι τὸ χρῆμα ἐπηρέασε κατὰ τόσον ποσόν· ἐρχόμεθα καὶ καταγγέλλομεν πρᾶξιν, ἡ ὁποία θίγει τὴν ὑπόληψιν τοῦ Σώματος καὶ ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ἐπισήμως ἐκ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν. Ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν κατόπιν τοιούτων τεκμηρίων καὶ ἀποδείξεων ἐπισημοποιημένων νὰ λεχθῇ, ὅτι δὲν ἐγένετο πρᾶξις δωροδοκίας; Δὲν ἐρωτῶ κατὰ πόσον ἐπηρέασεν. Ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ἐπηρέασε χιλίους καὶ πλέον, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπήρεια εἰς τὸν μικρότερον βαθμόν, τὸν ὁποῖον προχείρως ἔχομεν ἐδῶ, εἶναι ἀρκετὴ νὰ φέρῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς δύο ἐκ τῶν ἐπιλέκτων ἐπιλαχόντων, ἕνα μὲ 22 καὶ ἕνα μὲ 64 ψήφους. Δι’ ἐμέ, κύριοι Βουλευταί, δὶς ἐκλεγέντα πρῶτον Βουλευτὴν τοῦ νομοῦ Ἄρτης, οὔτε πολιτικῶς οὔτε κομματικῶς ἀποτελεῖ σκόπιμον πρᾶξιν ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Καραπάνου. Ἀλλ’ ἡ συνείδησίς μου δὲν ἐπιτρέπει νὰ συμπαρακάθημαι ἐνταῦθα μετὰ σιμωνιακῶν συναδέλφων. Οὔτε θεωρῶ πλέον ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμαυτὸν νὰ ἐπανέλθω προσεχῶς ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων μου καὶ νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἀνορθώσεως θεωρεῖ νόμιμον τὸν διὰ δωροδοκίας τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Κύριοι Βουλευταί, δίδοντες τὴν ψῆφόν σας ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῶν διὰ δωροδοκίας ἐκλεγέντων, μὴ ἀποβλέψητε εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα φυσικὸν εἶναι νὰ ἔχωσι τοὺς φίλους των καὶ τὰς συμπαθείας των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλ’ ἀποβλέψατε εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ σώσατε τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος τούτου. Ἀπόδοτε τὴν πραγματικὴν ἐλευθερίαν πρὸς τοὺς κατὰ πλάσμα μόνον ἐλευθέρους Ἠπειρώτας, λύσατε τοὺς δεσμοὺς τῶν συνταγματικῶν ῥαγιάδων τοῦ νομοῦ Ἄρτης. Ὁ Θεὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιβλέπουσι, κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀνορθώσεως, ἐπὶ τὰ ἔργα ὑμῶν.

§98Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ ματαίῳ. Ἔστε βέβαιοι, ὅτι ὅσα θέλετε ἀκούσει καὶ παρ’ ἐμοῦ, μεθ’ ὅσα ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν θὰ ἀποστέρξητε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστέρξητε ὅσα διαφωτίζουσι τὴν ἀλήθειαν, ὅσα θίγουσι τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης, ἣν καλεῖσθε ὡς ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ ἀπονείμητε οὐχὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μου, ἀλλ’ εἰς τὴν καθ’ ὅλου πατρίδα. Δι’ αὐτὸ ἐκτὸς τῆς ὑπομονῆς σας ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν εὐμενῆ προσοχήν σας. Βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὑποστηρίζων καὶ ἐγὼ τὴν ἔνστασιν τῆς δωροδοκίας καὶ συνεπῶς ἐπιδιώκων τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὧν τοῦτο στρέφεται, δὲν πράττω τοῦτο ὁρμώμενος ἐκ προσωπικῶν ἢ πολιτικῶν λόγων, οὐδ’ ἐμφορούμενος ἐξ οἱωνδήποτε πολιτικῶν ὑπολογισμῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον ἐπιτακτικόν, ἐπιβεβλημένον πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν καὶ πρὸς τὴν καθ’ ὅλου πατρίδα μου. Πράττω τοῦτο καὶ ἐν τῇ αὐτῇ πεποιθήσει ἀκόμη, ὅτι καὶ ὑμεῖς θὰ ἐπιτελέσητε καθῆκον ὕπατον πρὸς τὴν καθ’ ὅλου πατρίδα. Γνωρίζετε ποῖον τὸ ἀντικείμενον τὸ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν. Εἶναι ἡ δωροδοκία, πρᾶξις τοῖς πᾶσι γνωστή, μυσαρὰ καὶ εἰδεχθὴς καὶ ἀποτρόπαιος, ἀποτελοῦσα ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς ὄχι μόνον προσβολὴν τῶν νόμων καὶ περιφρόνησιν πρὸς τὴν πολιτικὴν ἠθικήν, ἀλλά, ἵνα ἀκριβολογήσω, καὶ ἀναίρεσιν πρόδηλον τῶν ἐκλογικῶν ἐλευθεριῶν, ἀποτελουσῶν, ὡς γνωστόν, τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν δὲ ἤθελον ἀναφέρει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤκουσα ὅτι εἶπέ τίς ποτε περὶ δωροδοκίας, θὰ σᾶς ἔλεγον, ὅτι ἡ δωροδοκία συλλήβδην ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἀτιμωτικὴν διὰ τε τὸν δίδοντα καὶ διὰ τὸν λαμβάνοντα. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐπισκοπήσωμεν τὰς διαφόρους περιόδους τῆς ἐξελίξεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, θέλομεν ἀναμνησθῆ, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην περίοδον αὐτοῦ μέχρι τῆς ἐμφανίσεως ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη ἐτίθεντο εἰς ἐνέργειαν ὅλαι αἱ μέθοδοι καὶ πάντα τὰ μέσα πρὸς νόθευσιν τῶν ἐκλογῶν, οὐδὲ τῆς σωματικῆς, τῆς ἀμέσου καὶ ὑλικῆς βίας ἐξαιρουμένης. Ἔκτοτε ἐξέλιπε μὲν ἡ ἄμεσος, ἡ ὑλικὴ βία, ἀλλ’ ἀνεπτύχθη εἰς βαθμὸν ἐπίφοβον ἡ ἔμμεσος, διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐπεμβάσεως τῶν διαφόρων ὀργάνων τῆς δημοσίας ἐξουσίας. Εὐτυχῶς χάρις εἰς τὴν ψήφισιν νόμων τινῶν ἀποκεντρωτικῶν καὶ ἰδίως τῶν ψηφισθέντων μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τῆς 15ης Αὐγούστου ἀπεδόθη εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἡ ἐλευθερία περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων των, καὶ συνεπῶς ἀπεδόθη εἰς τοὺς ἐκλογεῖς ἡ ἐλευθερία περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἐκλογικῶν καθηκόντων των. Ἀλλ’ ἐκ τῶν μεθόδων τῶν παλαιῶν ἀπέμεινε δυστυχῶς ὡς λείψανον ἀπεχθὲς καὶ ἀποτρόπαιον ἡ δωροδοκία. Καὶ δὲν γνωρίζω ἂν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τελεῖται τοιαύτη καὶ τίνι τρόπῳ, ἀλλὰ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν—καὶ οὐδεὶς θὰ ἔχῃ τὸ ἀνάστημα νὰ μὲ διαψεύσῃ—, ὅτι ἐν Ἄρτῃ τελεῖται δωροδοκία κατὰ τρόπον ἀσύστολον, καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐδαπανήθησαν 60 χιλ. εἰς μετρητά.

§99Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν εἴχετε σεῖς, δὲν θὰ ἐδαπανᾶτε;

§100Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐὰν εἴχετε τὴν τόλμην, θὰ μὲ διεψεύδετε, ἀλλὰ σᾶς συμβουλεύω νὰ μὴ μὲ διαψεύσητε. Ἐὰν δὲ συγκρίνητε τὴν βίαν μὲ τὴν δωροδοκίαν, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ βία δὲν εἶναι χειροτέρα τῆς δωροδοκίας, διότι αὕτη δηλητηριάζει τὴν ψυχὴν τοῦ ἐκλογέως, ἐκμηδενίζει τὸ φρόνημα αὐτοῦ, ἐκφαυλίζει τὸν χαρακτῆρα, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἔχομεν ἀνάγκην πρὸ παντὸς ἀνδρῶν μὲ φρόνησιν, συμπολιτῶν μὲ χαρακτῆρα, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως εἶναι σήμερον ζήτημα χαρακτήρων. Ἡ δωροδοκία δὲν ἐπιδρᾷ μόνον ἐπὶ τῆς ἠθικῆς καταστάσεως τοῦ ἐκλογέως καὶ συνεπῶς τῆς κοινωνίας, ἥτις ἀποτελεῖ ὁλοκληρωτικὸν μέλος τοῦ ὅλου σώματος τῆς πατρίδος, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἐκλογικῶν ἐλευθεριῶν. Ὁ δωροδοκῶν ἐκμηδενίζει σχεδὸν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα καὶ καθιστᾷ αὐτὰ εἰκονικά, σκιώδη. Ὁ δωροδοκῶν λέγει οἱονεὶ πρὸς τοὺς συμπολίτας του: «Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ἐκλέξητε ὅντινα θέλετε, ὅντινα εὐγνωμονεῖτε διὰ τὰς εὐεργεσίας, ἃς παρέσχεν ἢ δύναται νὰ παράσχῃ εἰς τὸν τόπον σας, ὅντινα κρίνετε ἄξιον νὰ σᾶς ἀντιπροσωπεύῃ, ἀλλ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ θέλω, τὸ ὄργανον τῶν συμφερόντων μου ἢ τῶν πολιτικῶν σκοπῶν». Ὁ δωροδοκῶν, λέγει οἱονεὶ πρὸς τοὺς ἔχοντας τὸ ἀτύχημα νὰ ἐκλέγωνται ἐν τῇ αὐτῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ: «Εἶσθε παράφρονες νὰ πολιτεύησθε, δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ἐκλεχθῆτε, διότι διὰ τῆς δωροδοκίας θὰ ἀνατρέψω τὸ οἰκοδόμημα, ὅπερ σεῖς διὰ μακροχρονίου ἐντίμου ἐργασίας ἔχετε ἀνοικοδομήσει». Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα τοῦ δωροδοκοῦντος, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐγὼ ἐκτελῶ καθῆκον καὶ ἡ Βουλὴ ὕπατον καθῆκον, πατάσσουσα τὴν δωροδοκίαν. Ἡ Βουλή, ἔχουσα τὸ καθῆκον νὰ πατάξῃ τὴν δωροδοκίαν, ἔχει ἐν ταὐτῷ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν καταγγελλομένων πράξεων. Κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο; ἢ μᾶλλον ποῖον τὸ μέσον, ὅπερ ἡμεῖς οἱ ἐνιστάμενοι θὰ μεταχειρισθῶμεν, ἵνα προσκομίσωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ἀποδείξεις τῆς ἀληθείας; Ἡ Βουλή, ἐξελέγχουσα τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν, εἶναι Σῶμα πολιτικὸν ἐξασκοῦν δικαστικὰ καθήκοντα. Κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο ἡ Βουλὴ εἶναι καθαρῶς πολιτικὸν Σῶμα δικάζον ὡς ὁρκωτὸν Δικαστήριον. Συνεπῶς δὲν δεσμεύεται ὑπὸ τῶν ξηρῶν καὶ ἀκάμπτων κανόνων τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, οἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῇ ποινικῇ καὶ τῇ πολιτικῇ δικονομίᾳ. Ἡ Βουλή, ἵνα σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν της, ἐφ’ ἧς θὰ στηρίξῃ τὴν ἐτυμηγορίαν της, δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς αὐστηρᾶς ἐκείνης ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, περὶ ἧς προνοοῦσιν οἱ δικονομικοὶ κανόνες. Ἀρκεῖ νὰ ἴδῃ προσαγόμενα ἐνώπιον αὐτῆς στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν νὰ στηρίξῃ τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐτυμηγορίαν της. Ἡμεῖς ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι πρᾶξις ἐν τῷ συνόλῳ, ἂν μὴ ἀναπόδεικτος, πάντως δυσαπόδεικτος, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνταῦθα καὶ πληρώσωμεν τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς αἰθούσης ταύτης λόγων κενῶν, διότι πολὺ πιθανὸν νὰ μὴ ἠξιούμεθα τῆς ἐμπιστοσύνης σας, ἀλλὰ προσεφύγομεν εἰς ἐκεῖνο τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἐπιτρέπει. Προσεφύγομεν εἰς τὴν ἀνάκρισιν, καὶ ὁ ἀνακριτὴς Ἄρτης κ. Σταματόπουλος, εἷς ἀδάμας τῆς Δικαιοσύνης, εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐπελήφθη τοῦ ἔργου ἐργαζόμενος νυχθημερὸν μέχρι σήμερον ἀόκνως καὶ ἀδιαλείπτως. Ἀτυχῶς δὲν ἠδυνήθη νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς πληθώρας τῶν μαρτύρων, ἀφοῦ ὁ ἀριθμὸς τῶν μέχρι τοῦδε ἀνακριθέντων μαρτύρων ὑπερβαίνει τοὺς τετρακοσίους, ἐπιθυμεῖ δὲ ὁ κ. Ἀνακριτὴς νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων τέλειον τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Τί ζητεῖ λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρ’ ἡμῶν; Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται μὲν ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν καταγγελθεισῶν πράξεων τῆς δωροδοκίας, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ παρ’ ἡμῶν καὶ τὴν ἀπόδειξιν, πόσον χρηματικὸν ποσὸν ἐδαπάνησαν οἱ ἀντίθετοι καὶ ποῖος καὶ πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν δωροδοκηθέντων, διότι τοῦτο εἶναι δυσαπόδεικτον. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐγένετο δωροδοκία. Νομίζω ὅθεν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ ἀρκοῦσαν ἀπόδειξιν περὶ τοῦ γεγονότος τῆς δωροδοκίας τὸ μακροσκελὲς τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως Ἄρτης, ὅπερ πρὸ μικροῦ ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Σῖμος. Ἐπίσης θὰ θεωρήσῃ ἀρκοῦσαν ἀπόδειξιν τὰ μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντα καὶ προσαχθέντα δύο παραπεμπτικὰ ἐπὶ δωροδοκίᾳ βουλεύματα. Ἐὰν δὲν θ’ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς τοιαύτας ἀποδείξεις, τότε θ’ ἀρκεσθῇ καὶ μόνον εἰς τὸ ἀναμφισβήτητον καὶ ὡμολογημένον γεγονός, ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος ἀπέστειλεν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν χρηματικὰς ἐπιταγὰς 40 χιλ. δραχμῶν, καὶ μάλιστα δι’ ἐπείγοντος τηλεγραφήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξηργυρώθησαν ὀκτὼ χιλιάδες δραχμῶν τὸ Σάββατον, ἤτοι τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς. Ποῖος; Αὐτός, ὅστις κατ’ ἔτος ἀποσύρει ἐξ Ἄρτης εἰς τὸ ἐνταῦθα ταμεῖόν του τοὐλάχιστον 200 χιλ. δραχμῶν. Φαίνεται, ὅτι ἐξηντλήθη ὁλόκληρον τὸ χρηματικὸν ποσὸν τοῦ ταμείου του ἐν Ἄρτῃ, καὶ ἐδέησε ν’ ἀποστείλῃ ἀκόμη 40 χιλ. δραχμῶν. Φαντασθῆτε, κύριοι Βουλευταί, πόση δωροδοκία ἐγένετο. Ἀποτέλεσμα προφανὲς τῆς δωροδοκίας ταύτης εἶναι, ὅτι ὁ κ. Σπυρομήλιος, ἐνῷ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου ἦλθε τρίτος ἐπιτυχών, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 28 Νοεμβρίου ἔρχεται δεύτερος ἐπιλαχών. Διαφορὰ ψήφων περὶ τὰς 800. Ποῖον γεγονὸς ἀπὸ τῆς 8 Αὐγούστου μέχρι τῆς 28 Νοεμβρίου συνέβη πολιτικόν, τὸ ὁποῖον ἐπέδρασεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ προκύψῃ αὐτὴ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τότε ἐκλογῆς τοῦ κ. Σπυρομήλιου καὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς 28 Νοεμβρίου;

§101ΠΥΡΡΟΣ ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συγχωρεῖτε μίαν διακοπήν; Ἔχετε κόμμα εἰς τὴν Ἄρταν· τὸ ἔχετε μόνος σας ἢ μὲ τὸν ἀδελφόν σας; Ποῖος ἦτο Βουλευτὴς πρότερον;

§102ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἰδικόν μου τὸ κόμμα, διὰ νὰ σᾶς λείψῃ δὲ πᾶσα ἀμφιβολία καὶ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι τὸ κόμμα ἀνήκει εἰς ἐμὲ ἀποκλειστικῶς, καὶ οὐδεμία δύναμις δύναται ν’ ἀποσπάσῃ οὔτε μονάδας, θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς γεγονός. Λάβετε τὰ Πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς 28 Νοεμβρίου καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ ἀδελφός μου εἰς πάντα τὰ τμήματα ἔρχεται τελευταῖος, ἔλαβε πολὺ ὀλιγωτέρας ψήφους παρ’ ὅσας ἔλαβε τὴν 8 Αὐγούστου, ἐνῷ ἐγὼ ἀνῆλθον τὴν κλίμακα κατ’ ἀνιοῦσαν γραμμὴν εἰς ὅλα τὰ τμήματα· ἄρα οὐδὲν σᾶς προσέθηκεν. Ὑπῆρξεν ἕτερον χωρίον εἰς τὸν δῆμον Θεοδωρίας, τὸ χωρίον Μίγερι, τὸ ὁποῖον διὰ συμβολαίου ἔχει ἀναλάβει τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον εἰς λίρας, καὶ ἡ τιμὴ τῆς λίρας ἐν τῷ συμβολαίῳ ὡρίσθη εἰς 32 δραχμὰς ἀνεξαρτήτως τῆς ἀξίας της. Ἡ λίρα κατῆλθεν εἰς τὴν ἰσοτιμίαν, καὶ ὁ κ. Καραπᾶνος πάλιν ἐπιμένει δυνάμει τοῦ συμβολαίου νὰ εἰσπράξῃ τὰς λίρας εἰς τὸ ἄρτιον, δηλαδὴ πρὸς 32 δρ. ἑκάστην, κατὰ τὴν συμφωνίαν. Πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅμως ὑπόσχεται τὴν ἔκπτωσιν τῆς λίρας καὶ ἐπὶ 340 ἐκλογέων τοῦ χωρίου Μίγερι λαμβάνω ἐγὼ μόνον 40 λευκάς, ὅλας δὲ τὰς ἄλλας μαύρας, καί, ἐνῷ κατὰ τὴν 8 Αὐγούστου ὑπερέβην ἐν τῷ δήμῳ Θεοδωρίας τὰς 100 ψήφους, τώρα ἔρχομαι κατὰ 260 κάτω. Δὲν εἶναι τοῦτο ἄμεσον ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκπεσμοῦ τῆς λίρας; Κύριοι Βουλευταί, δὲν συνηθίζω νὰ μακρηγορῶ οὐδὲ νὰ καταπονῶ τὴν Βουλήν. Περαίνων τὸν λόγον μου θέτω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς ἑξῆς: Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ἐπικυρώσῃ τοιαύτην ἐκλογήν, ἡ ἐτυμηγορία αὕτη θὰ σημάνῃ τὸν ἐπικήδειον τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ἀναμένει τὸ ἔθνος ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ἐὰν δέ, ὅπερ ἀναμένω, ἡ ἐτυμηγορία σας εἶναι ἀκυρωτική, τότε ἡ ἐτυμηγορία σας θὰ σημάνῃ τὸν θρίαμβον τῆς ἀληθείας, τὸν θρίαμβον τῆς Δικαιοσύνης, τὸν θρίαμβον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης).

§103ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ἤδη ὁ κ. Τριγώνης.

§105Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸ 1885, ὅτε ὁ πατὴρ τοῦ προλαλήσαντος ἦτο ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ κ. Καραπάνου, προσεβλήθη ἡ ἐκλογὴ διὰ λόγους δωροδοκίας. Συνέπεσε τότε νὰ εἶμαι Βουλευτής, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέβη τι, τὸ ὁποῖον ἔχει πολλὴν τὴν σχέσιν μὲ τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι προτείνονται σήμερον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, Πρωθυπουργὸς ἦτο ὁ Τρικούπης, τὸ δὲ 1884 ὁ κ. Παχύς, ὢν τότε Βουλευτὴς καὶ φίλος τοῦ Τρικούπη, ἀπεσπάσθη τῆς πολιτικῆς μερίδος τοῦ μακαρίτου Τρικούπη, ἐξησθένησεν ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τρικούπη, καὶ ἠναγκάσθη ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν. Συνηγωνίσθησαν τότε ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ κ. Καραπᾶνος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ κ. Παχύς. Ὁ κ. Παχὺς ἀπέτυχεν, ἡ δὲ κατόπιν ἐλθοῦσα Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη, ἡ ὁποία ἦλθε μὲ μεγίστην πλειονοψηφίαν, ᾐσθάνετο ἠθικήν τινα ὑποχρέωσιν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν κ. Παχύν, καὶ διὰ τοῦτο, ὑποβληθεισῶν ἐνστάσεων εἰς τὸ τμῆμα, σχεδὸν παμψηφεὶ προυτάθη ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς, ἐνώπιον δὲ τοῦ ἀκροατηρίου τῆς αἰθούσης ταύτης πλεῖστοι ῥήτορες ὡμίλησαν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ἔλαβον καὶ τότε τὸν λόγον, ἀποτέλεσμα δὲ τῆς συζητήσεως ὑπῆρξεν, ὅτι ἡ κοινὴ πεποίθησις τῆς Βουλῆς ἐκλονίσθη, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη, ἵνα εὕρῃ διέξοδον, νὰ προτείνῃ ἡ ἰδία ἐξελεγκτικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μετέβη ἐπὶ τόπου. Ὅτε δὲ ἐπανῆλθε, κατέδειξεν ὅλως ἀσυστάτους, ὅλως ἀνυποστάτους τὰς ἐνστάσεις, ἡ δὲ Βουλὴ τότε δι’ ἀναστάσεως ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Αἱ αὐταὶ ἐνστάσεις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνονται καθ’ ὅλας τὰς ἄλλας ἐκλογάς, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο πάντοτε τὸ αὐτό, νὰ ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογή. Ἐντεῦθεν φρονῶ, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν γενομένην ἄρτι ἐκλογὴν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος κἂν περὶ ἐκβιασμοῦ τῶν ἐκλογέων λόγῳ χρημάτων. Πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τις τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ, ὁμοθύμως ψηφίσαντος κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἰδέαν, διὰ νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὸν τὴν θέλησιν ταύτην τὴν ἐθνικὴν τὴν ὁμόφωνον νὰ ἐπηρεάσῃ οἱαδήποτε δύναμις, ἔστω καὶ ἡ δύναμις τῶν χρημάτων. Καί, ἄν τις ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐδόθησαν χρήματα, προδηλότατα τὰ χρήματα ταῦτα οὐδεμίαν ἔσχον ἐπίδρασιν. Ἡ ἀφύπνισις τοῦ ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος ἐν τῇ συνειδήσει ἁπαξάπαντος τοῦ λαοῦ ἦτο τόσον μεγάλη, τόσον περιφανής, ὥστε ἡ ἐκδοχὴ ὅτι ἐπηρεάσθη αὕτη ἐκ χρημάτων θὰ ἠμαύρου τὴν σημασίαν, τὴν ἔντασιν τῆς θελήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὄχι· ὁ ἑλληνικὸς λαὸς—καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις μονομερῆ ἐξαίρεσιν, καὶ πρωτίστως διὰ τοὺς Ἀρτινούς,—τὴν φορὰν ταύτην κατεψήφισε παραδόσεις, συμφέροντα, σχέσεις, μακρῶν ἐτῶν φιλίας, συγγενείας πολὺ ἀνωτέρας δεκάδος δραχμῶν, διὰ νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι κατώτερα, ποταπώτερα ἐλατήρια ἔσχον ἢ ἠδύναντο κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς τελευταίας νὰ ἔχωσιν ἐπίδρασίν τινα. Ὁ λαὸς τὴν φορὰν ταύτην δὲν ἦτο πρόσωπον μὲ ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας, ἀπεικόνισε τὴν τελειότητα τοῦ ἐκλογέως, τὴν οὐτοπίαν τοῦ δημοσίου προσώπου ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καὶ μόνον ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ἐψήφισε καὶ ἐνδιεφέρετο. Διὰ τοῦτο οὔτε πατήρ, οὔτε ἀδελφός, οὔτε συγγενής, οὔτε φίλος ἠκούετο ἀπέναντι τῆς προσωποποιήσεως τῶν ἰδεῶν ἐν ὡρισμένῳ προσώπῳ, τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Βενιζέλου. Αὐτὸ ἀπολύτως γενικῶς ἐψηφίζετο ἐν τῇ ἐκλογῇ ἐν τοῖς προσώποις, τὰ ὁποῖα ἤθελε καθ’ ὑπόδειξίν του νὰ τὸν βοηθήσωσιν εἰς τὸ ἀνορθωτικὸν ἔργον, ἀλλά, ἂν ἐπέπλευσεν ὁ κ. Καραπᾶνος, ἐπέπλευσε, διότι εἶχε παγίαν θέσιν ἐν τῇ συνειδήσει τῶν συμπολιτῶν του, ἂν διεσώθη ἐκ τῆς τρικυμίας, διεσώθη, διότι εἶχε δυνάμεις ν’ ἀντιτάξῃ κατ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἰδίως διότι ναὶ μὲν δὲν ἔλαβε τὸ χρῖσμα τῶν νέων ἰδεῶν, ἀλλὰ δὲν ἀντέδρασε κατὰ τῆς ἀνορθώσεως, τὴν ὁποίαν ἀποδεχόμενος θὰ συνεργασθῇ μεθ’ ἡμῶν ἐν τῷ ἀνορθωτικῷ ἔργῳ, χρησιμοποιῶν τὴν πεῖράν του. Ὅτι δὲν ἀντέδρασεν εἰς τὰς ἀνορθωτικὰς ἰδέας, εἶναι πασιφανέστατον, διότι μόνος αὐτὸς ἀπὸ τὰ παλαιὰ κόμματα δὲν συνυπέγραψε τὸ πρωτόκολλον τῆς ἀποχῆς ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν. Τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει ὡς πολιτικὸν Σῶμα τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, ἐγένετο κατάχρησις, ἥτις ὑπερέβη τὰ θεμιτὰ ὅρια, καὶ ἥτις ἑπομένως πρέπει νὰ παύσῃ. Ἡ Βουλὴ τῳόντι δικάζει ὡς πολιτικὸν Σῶμα, διότι δὲν ὀφείλει δικανικῶς καὶ κατὰ τύπους νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀποφάσεις της, ἀλλά, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν, πρέπει νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ἥτις εἶναι ἡ ἀσφαλεστέρα ἐγγύησις τῆς δικαιοσύνης· ὁ δικαστὴς Βουλευτὴς πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς φῶς τὸν ἠθικὸν νόμον καὶ ὡς ὁδηγὸν τὴν ἰδίαν του συνείδησιν· εὑρίσκει δὲ στήριγμα ἀσφαλὲς τῆς πεποιθήσεώς του τὸ καθῆκον, ὅπερ τῷ ἐπιβάλλει ἡ θέσις του. Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ δικαστοῦ ἑπομένως ἐνεργοῦσι δύο δυνάμεις, ὁ ἔρως τῆς ἀληθείας, ἔμφυτος παρὰ παντὶ ἀνθρώπῳ, καὶ τὸ καθῆκον τῆς βεβαιώσεως τῆς ἀληθείας, ὅπερ τῷ ἐπιτάσσει τὸ ἀξίωμά του. Πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει ὡς ὁρκωτὸν Δικαστήριον, ἀλλὰ μὴ νομίσητε, ὅτι τὸ ὁρκωτὸν Δικαστήριον ἔχει τὴν παντοδυναμίαν νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Τὴν παντοδυναμίαν φράττουσιν οἱ νόμοι καὶ αἱ ἀρχαὶ τοῦ αἰωνίου δικαίου. Ὅσον ἀφορᾷ ἤδη τὰς καταγγελλομένας δωροδοκίας· δωροδοκία εἶναι, ὅταν ἄνευ δικαιώματος λαμβάνῃ τις δῶρον πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, καὶ εἰδικώτερον δωροδοκία εἰς τοὺς ἐκλογεῖς εἶναι, ὅταν δίδῃ τις τὴν ψῆφόν του ἀντὶ ὡρισμένου δώρου. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἡ δωροδοκία εἶναι τὸ αἶσχος τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἀλλὰ πολὺ ἐξώγκωσε τὰ ἀποτελέσματα ὁ ὁμιλήσας κατ’ αὐτῆς συνάδελφος, λησμονήσας ὅτι ὑπάρχουσι κατ’ αὐτῆς δύο ἰσχυρὰ προπύργια· ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ καθολικὴ ψηφοφορία. Λόγῳ τῆς μυστικότητος, καὶ μετὰ τὴν δωροδοκίαν ὁ ἐκλογεὺς μένει ἐλεύθερος νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του, ἡ δὲ καθολικὴ ψηφοφορία εἶναι ὠκεανός, εἰς ὃν πᾶσαι αἱ ῥιπτόμεναι ἀκαθαρσίαι διαλύονται ἀμέσως, οὐδὲν ἴχνος ἀφήνουσαι, κατ’ εὐφυᾶ ἔκφρασιν. Ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀέναος εὐεργεσία καὶ εὐποιία πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἐκ μέρους τῶν πολιτευομένων πρὸς προσέλκυσιν τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ ἀγάπης αὐτῶν. Τί ἄλλο πράττομεν ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι δικηγόροι ὑποστηρίζοντες ἀπὸ πρωίας μέχρις ἑσπέρας τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις τῶν ἐκλογέων μας, καταβάλλοντες δὲ οὐχὶ σπανίως ἐξ ἰδίων μας καὶ εἰς τὰς πολιτικάς των διαφορὰς τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔξοδα; Τί πράττουσιν οἱ ἰατροὶ πολιτευόμενοι, παρέχοντες δωρεὰν τὴν συνδρομήν των εἰς τοὺς πάσχοντας ἐκλογεῖς των, ἢ οἱ κτηματίαι πολιτευόμενοι, διευκολύνοντες εἰς τὰς ἐργασίας των τοὺς ἐκλογεῖς των καλλιεργητάς; Ποῖος δὲ διενοήθη ποτὲ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς πράξεις ταύτας ὡς δωροδοκίαν; Ἢ μήπως μεταβάλλεται ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς δωροδοκίας, διότι αὗται γίνονται οὐχὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην διηνεκῶς; Λέγουσιν, ὅτι εἰς τὸ Βελεντζικὸν ὑπεσχέθη ὁ κ. Καραπᾶνος ν’ ἀφαιρέσῃ ἐκ τῶν λογαριασμῶν δραχμὰς 38.000, καὶ οἱ κάτοικοι ἐθεώρουν, ὅτι κατὰ λάθος περιελήφθη τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὸν κ. Καραπᾶνον ἀναγνωρισθὲν χρέος, καὶ ὅτι ἄνευ τῆς ὑποσχέσεως ταύτης οἱ κάτοικοι τοῦ διαμερίσματος τούτου θὰ κατεψήφιζον τὸν κ. Καραπᾶνον· ἀλλὰ δύνασθε νὰ μᾶς διαβεβαιώσητε περὶ τούτου; καὶ ποίαν ἔχετε περὶ τούτου ἀπόδειξιν; Ποία ἡ βεβαιότης, ὅτι καὶ μετὰ τὴν δῆθεν ταύτην ὑπόσχεσιν—διότι περὶ ἁπλῆς ὑποσχέσεως πρόκειται καὶ οὐχὶ περὶ συμφωνίας—ἐκ τῶν κατοίκων ἤθελον ὑπερψηφίσει τόσοι, ὥστε ν’ ἀλλοιωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς; Καὶ ποία ἡ βεβαιότης, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην ἐψήφισαν ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς οὗτοι καὶ πόσοι ἐκ μέρους τῶν κατοίκων ὑπὲρ τοῦ κ. Καραπάνου; Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας εἶναι τὸ ἰσχυρὸν προπύργιον τῆς δωροδοκίας, μήπως ἔχομεν κἂν ἴχνος δωροδοκίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Δωροδοκία ὑπάρχει, ὅταν πλάττωνται διαφοραὶ πρὸς κάλυψιν ἀθεμίτων πράξεων· ἀλλ’ ὅτε ἔχετε βεβαιωμένον, ὅτι οἱ κάτοικοι ἠξίουν ὅτι ἐνεφιλοχώρησεν εἰς τοὺς λογαριασμοὺς λάθος, καὶ ἐζήτουν τὴν ἀναθεώρησιν αὐτῶν, ὁ δὲ κ. Καραπᾶνος δὲν ἠρνεῖτο νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ ὑπέσχετο ἔτι νὰ ἐκπέσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐὰν τῳόντι ἀνεκαλύπτετο τοιοῦτον λάθος, δύνασθε νὰ εἴπητε εὐσυνειδήτως, ὅτι δὲν ὑπῆρχε διαφορὰ ἢ ὅτι ἡ ἀναγνώρισις δικαιώματος εἶναι δωρεά; Ἀλλ’ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γίνηται, ἐξ οἱουδήποτε λόγου καὶ ἂν προέρχηται, οὐδέποτε δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δωροδοκία. Εἰς ἄλλο διαμέρισμα, κατηγορεῖται ἡ ἐκλογή, ὅτι δῆθεν ὁ κ. Καραπᾶνος ὑπεσχέθη νὰ ὑπολογίσῃ τὴν ἀξίαν τῆς λίρας εἰς δραχμὰς 22 ἀντὶ 26 δραχμῶν. Αὐτὰ δύνανται νὰ λέγωνται, ἀλλὰ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποδεικνύονται, δὲν εἶναι πιστευτά· ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει κάμει συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦνται οἱ κάτοικοι νὰ πληρώσωσι τὴν λίραν ἀντὶ 26 δραχμῶν· τώρα, ἂν τοιαύτη ὑπόσχεσις ἐδόθη, δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἔγγραφος; Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά, τὰ ὁποῖα νὰ λέγωνται, διὰ νὰ ζητῆται ἡ ἀκύρωσις μιᾶς ἐκλογῆς. Ἔφεραν ἓν βούλευμα καθ’ ἑνὸς ὑποδιδασκάλου δι’ ἀπόπειραν δωροδοκίας οὐχὶ διὰ τετελεσμένον ἔγκλημα, καὶ ἓν ἄλλο βούλευμα διὰ 15 δραχμάς. Ἀλλὰ τὰ βουλεύματα ταῦτα οὐδεμίαν παρέχουσιν ἀπόδειξιν· εἶναι βουλεύματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκόπησαν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθῶσιν εἰς τὸ ἀνώτερον Δικαστήριον. Καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν ἐπαρουσιάσθησαν τοιαῦτα βουλεύματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκόπησαν καὶ ἐξηφανίσθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου. Καὶ γνωρίζετε πῶς πλάττονται οἱ μάρτυρες ἐπὶ δωροδοκίᾳ, προκειμένου νὰ δημιουργηθῇ μία ἔνστασις κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, Κύριοι, δὲν ἔχετε πλήρη πεποίθησιν, ὅτι ἐγένετο δωροδοκία τοιαύτη, ὥστε νὰ ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὰ ἀποτελέσματα, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δεχθῆτε ἀκύρωσιν. Ἀλλὰ σᾶς ἐβεβαίωσαν τὸ ἑξῆς, ὅτι τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐστάλησαν χρήματα ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου ἐκεῖ. Ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει ἀπείρους δοσοληψίας ἐκεῖ, τὰ πλεῖστα τῶν κτημάτων αὐτοῦ διαχειρίζεται δι’ ἐκμισθώσεως, ἔχει ἀπείρους κολλήγας, φροντίζει περὶ ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας, καὶ εἶναι ἠναγκασμένος ἑκάστοτε νὰ καταβάλλῃ τὰ ἔξοδα πρὸς κατασκευὴν γεωργικῶν οἰκιῶν, πρὸς προμήθειαν σπόρων καὶ γεωργικῶν ἐργαλείων κλπ. Εἶναι ἄπορον λοιπόν, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Νοεμβρίου, ὅτε ἄρχεται ἡ καλλιέργεια τῶν κτημάτων, ἔστειλε χρήματα, διὰ νὰ διατεθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητάς του; Διότι ἔστειλε χρήματα εἰς τὰ κτήματά του, τὰ ὁποῖα κατέχουσι μεγίστας ἐκτάσεις γαιῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ πεισθῆτε σεῖς, ὅτι τὰ ἔστειλε, διὰ νὰ δωροδοκήσῃ τοὺς κατοίκους; Ἐπρόσεξα πολὺ εἰς τὰς ἀγορεύσεις τῶν συναδέλφων. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ σχηματίσω πεποίθησιν περὶ τῆς δωροδοκίας· ἐγὼ δὲ εἶμαι κάτοικος τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος εἶναι ὁ μεγαλείτερος εὐεργέτης τοῦ ἐκεῖ κόσμου. Καὶ ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι, ποίας ἐλπίδας ἐστήριξεν ἐφ’ ἡμῶν ὁ λαός, ἐλπίδας ἀνορθώσεως ὄχι μόνον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἐν γένει διοικήσεως τοῦ τόπου, πρὸ παντὸς δὲ ἐπὶ τοῦ στοιχείου ἐκείνου, ἐφ’ οὗ στηρίζονται αἱ ἰδέαι τῆς Δικαιοσύνης. Νῦν πρέπει νὰ φανῶμεν, ὅτι σεβόμεθα ταύτην καὶ ὅτι αὕτη ἔσται ὁ πρῶτος ἡμῶν ὁδηγὸς εἰς τὰς ἀποφάσεις μας. Ἐπειδὴ τὸ πρῶτον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι καθαρῶς δικαστικόν, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δείξωμεν, ὅτι τὸ πρῶτον βῆμα ἡμῶν εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης.

§106Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὴν σπουδαιότητα καὶ σημασίαν τῶν ἐνστάσεων τῶν ὑποβαλλομένων κατὰ τοῦ κύρους ἐκλογῆς τινος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς οὐσιαστικῆς ἐκτιμήσεως καὶ βαρύτητος χαρακτηρίζουσι συνήθως καὶ κανονίζουσι καὶ τὰ μεθ’ ὧν συνδέονται αὗται σαφῆ καὶ ἀναμφισβήτητα ἀποδεικτικὰ μέσα. Ἁπλαῖ εἰκασίαι καὶ ἁπλαῖ ὑποθέσεις ἐπὶ τῇ βάσει ἀσθενῶν καὶ μόνον ἐνδείξεων δὲν δύνανται νὰ καταστήσωσι σοβαρὰς τὰς τοιούτου εἴδους ἐνστάσεις, οὐδὲ ἀξίας οἱασδήποτε προσοχῆς καὶ ἀντιλήψεως ἐκ μέρους τῶν κεκλημένων νὰ ἐκφέρωσι γνώμην καὶ κρίσιν ἐπ’ αὐτῶν. Τοιαῦται εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς αἱ ἐνστάσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἐπὶ νοθείᾳ λόγῳ δωροδοκίας, οὐ μόνον ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας κ. κ. Κ. Καραπάνον, Περ. Καραπάνον καὶ Πύρρον Καραπάνον, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς ἐμέ, τὸν μὴ πολυτάλαντον καὶ τὸν μὴ κεφαλαιοκράτην. Οὐδὲν ἀξιοσημείωτον γεγονός, οὐδὲν ὡρισμένον καὶ τελείως ἀποδεδειγμένον ἐπεκαλέσθησαν καὶ ἐπικαλοῦνται οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἱκανὸν νὰ συντελέσῃ ἀληθῶς εἰς τὴν πραγματικὴν ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, καὶ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς κατὰ τρόπον οὐσιώδη. Δύο μεμονωμένα γεγονότα προβάλλονται, δύο παραπεμπτικὰ βουλεύματα τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Ἄρτῃ Πλημμελειοδικῶν, ἐξ ὧν τὸ ἓν ἐπὶ ἀποπείρᾳ δωροδοκίας ὑπό τινος ὑποδιδασκάλου, ὅπερ ὡς ἀπόπειρα σημαίνει τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῆς πράξεως, τὴν μὴ πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ, εἰς ὃν οὗτος ἀπέβλεπε, καὶ τὴν ματαίωσιν προφανῶς πάσης ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, τὸ ἕτερον δ’ ἐπὶ δωροδοκίᾳ ἑνὸς καὶ μόνου ἀτόμου—τονίζω, ἑνὸς καὶ μόνου ἀτόμου—ὑπό τινος κλητῆρος ἁλαταποθήκης, τὰ δὲ βουλεύματα ταῦτα ἀνακοπέντα ἤδη ὑπόκεινται καὶ εἰς ἐνδεχομένην, ἂν μὴ βεβαίαν, μεταρρύθμισιν. Τὰ δύο ταῦτα καὶ μόνα γεγονότα προκύπτουσιν ἐκ τῆς σωρείας τῶν ἐπὶ δωροδοκίᾳ μηνύσεων, ἐκ τῆς διεξαχθείσης εὐρυτάτης ἀνακρίσεως, ἐξετασθέντων 300 καὶ πλέον ἐκ τῶν προταθέντων μαρτύρων, ἐλεγχομένων οὕτω πασῶν τῶν μηνύσεων πάντη ἀνυποστάτων, καὶ τὰ γεγονότα μόνον ταῦτα ἀποτελοῦσι τὰς τρανὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀσυστόλου δωροδοκίας, ἥτις ἐνηργήθη κατὰ τοὺς ἐνισταμένους παρ’ ὅλην τὴν συστηματικὴν καὶ ἐπίπονον αὐτῶν ἐργασίαν πρὸς ἐξεύρεσιν προσώπων καταλλήλων ἐκ τῆς τάξεως τῶν τετυφλωμένων ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ πάθους καὶ τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος, ἵνα παράσχωσι τὴν εὐνοϊκὴν αὐτῶν μαρτυρίαν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐπὶ δωροδοκίᾳ μηνύσεων! Τοιαῦτα γεγονότα, Κύριοι, δὲν πιστεύω ὅτι παρέχουσιν ἐπαρκῆ στοιχεῖα πρὸς μόρφωσιν γνώμης ἀσφαλοῦς καὶ πεποιθήσεως ἀδιασείστου, ὅτι ὄντως ἐγένετο δωροδοκία τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιβάλληται ἐξ αὐτῆς ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἐνηργήθη ὄντως δωροδοκία φρονῶ ὅτι ἀρκεῖ νὰ ἀνατραπῇ ἐκ τῆς λογικῆς καὶ μόνον παρατηρήσεως, ὅτι, ἂν ὄντως ἀληθὴς ἐτύγχανεν, ὡς φυσικὴ συνέπεια ἤθελεν ἐπακολουθήσει κατὰ τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα ἡ πλήρης καὶ γενικὴ ἐπικράτησις ὁλοκλήρου τοῦ συνδυασμοῦ Καραπάνου καὶ οὐχὶ ὁ ἀποκλεισμὸς δύο ἐκ τῶν συναγωνιζομένων ἐν αὐτῷ, ὑπολειφθέντων κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας ψήφων τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἐν τῷ τμήματι Βελεντζικοῦ τοῦ δήμου Ἡρακλείας ἐγένετο δωροδοκία 38 χιλιάδων, καίτοι κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἐνισταμένων δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἀναιρεῖται ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ψηφοφορίας, καθότι ἔδει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τοιαύτης θυσίας γενομένης, νὰ ὑπερψηφισθῇ ὁλόκληρος ὁ συνδυασμὸς Καραπάνου, καὶ οὐχὶ νὰ ψηφισθῇ δυσαναλόγως, ἐμοῦ καὶ τῶν δύο ἀποτυχόντων ὑποψηφίων ὑστερησάντων τοῦ κ. Καραπάνου κατὰ πολλὰς ψήφους, πλέον τῶν 170 ἐπὶ 440 ἐκλογέων. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι κατεσχέθη ὑπό τινος ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς κατάλογος, ἐν ᾧ ἀνεφέροντο διάφορα ὀνόματα δῆθεν δωροδοκηθέντων, καὶ οὗτος τυγχάνει ἐντελῶς ἀναπόδεικτος, ἂν καὶ κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τῶν προλαλησάντων πρόκειται περὶ ποσῶν μηδαμινῶν, τριῶν, τεσσάρων καὶ ἓξ δραχμῶν. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ποσὰ πολὺ ὑπέρτερα ἐδαπανήθησαν ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς ταύτας καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῆς δαπάνης τῆς ἐκλογικῆς ἀνῆλθεν εἰς 10 χιλ. καὶ πλέον, καὶ τώρα ἀνῆλθεν εἰς τὸ αὐτὸ ποσόν, καὶ ὑπέρτερον ἀσφαλῶς.

§107Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι κατεσχέθη κατάλογος; Ποῦ κατεσχέθη;

§108ΑΝ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Εἴς τι παντοπωλεῖον.

§109Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Εἰς ποῖον ἀνῆκεν ὁ παντοπώλης;

§110ΑΝ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι ἀνάξιον λόγου καὶ ὅλως ἀσήμαντον, διότι ἀναφέρονται ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ μεταφέρωσιν εἰς τὰ χωρία των διάφορα τρόφιμα διὰ λογαριασμόν των. Κρίνω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ πλέον, κ. Βουλευταί, πρὸς ἀνασκευὴν ἐνστάσεων στηριζομένων οὐχὶ ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς διαστροφῆς τῶν γεγονότων καὶ τῆς ψευδοῦς μᾶλλον αὐτῶν παραστάσεως. Θεωρῶ ὅμως σκόπιμον νὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ ὀλίγον ὡς πρὸς τὴν ἔνστασιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἐμοῦ προσωπικῶς. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, κύριοι Βουλευταί, προβάλλει εὔλογον τὸ ἐρώτημα πρὸς τοὺς ἐνισταμένους: τίνα εἰσὶ τὰ ἀθέμιτα ἐκεῖνα μέσα, ὧν ἐγένετο χρῆσις ὑπ’ ἐμοῦ πρὸς νοθείαν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος καὶ πρὸς ἀλλοίωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος; Τὸ μέσον τῆς δωροδοκίας; Ἀλλὰ πότε καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐνησκήθη τοῦτο ὑπ’ ἐμοῦ; Τίνα τὰ ἐμπεριστατωμένα καὶ ἀπροκάλυπτα γεγονότα τῆς δωροδοκίας καὶ ποίαν σαφῆ ἀπόδειξιν προσάγουσι πρὸς τοῦτο; Ἀπολύτως βεβαίως οὐδὲν προσάγεται, καὶ ἔνστασις τελείως ἀστήρικτος νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀνεπίδεκτος καὶ τῆς ἐλαχίστης ἐκτιμήσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς ἐὰν οἱ ἐνιστάμενοι, ἀκόρεστον τὸ πολιτικὸν πάθος ἐν τῇ ψυχῇ αὑτῶν τρέφοντες, ὡρμήθησαν ἐκ τῆς πεπλανημένης ἰδέας, ὅτι διὰ τοιούτων ἐνστάσεων ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωσιν ἀληθῆ προγραφήν. Ἄλλως ὤφειλον καὶ ἐπεβάλλετο εἰς αὐτοὺς νὰ κατονομάσωσι τοὺς δωροδοκηθέντας ὑπ’ ἐμοῦ ἢ τίνα οἱανδήποτε ἀθέμιτον πρᾶξιν ἐνήργησα ἐπιδράσασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Ἀναγνωρίζουσι βεβαίως κατ’ ἀναπόφευκτον ἀνάγκην ἐν τῇ συνειδήσει αὑτῶν, ὅτι ἡ ἐμὴ ἐκλογὴ τυγχάνει προϊόν τῆς γνησίας καὶ ἐλευθέρας βουλήσεως τῶν ἐκλογέων, ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι ἡ κομματικὴ ἐμοῦ ἐπιρροὴ ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης ἐστὶν ἀσυγκρίτως ὑπερτέρα τῶν ἐνισταμένων, μειωθεῖσα δυστυχῶς μόνον καὶ μόνον συνεπείᾳ τερατωδῶν συκοφαντιῶν, ἃς ἐξύφανε κατ’ ἐμοῦ οὐχὶ εὐγνωμόνως φερόμενος ὁ ἕτερος τῶν ἐνισταμένων, καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς θὰ ἐξελεγόμην πρῶτος Βουλευτὴς Ἄρτης, ὡς πρῶτος ἐξελέγην καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς ΙΗʹ Βουλευτικῆς Περιόδου, δεύτερος δὲ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου, προηγηθέντες ἐμοῦ μόνον τοῦ πρώτην φορὰν ἐμφανισθέντος ἐν μέσῳ ἡμῶν κ. Σίμου, χάρις εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιβαλλομένης αὐταπαρνήσεως ὑπ’ ἐμοῦ πρὸς μείζονα ἠθικὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ. Εἰς τὰς συκοφαντίας ταύτας, ὧν τὰς αἰτίας ἀποφεύγω νὰ μνημονεύσω, ἐκτὸς ἐὰν προηγηθῶ, ὀφείλεται, κύριοι Βουλευταί, ἡ τεραστία διαφορὰ τῶν ψήφων, ἃς ἐπὶ ἔλαττον ἔλαβον κατὰ τὰς ἄρτι διεξαχθείσας ἐκλογὰς ἐν σχέσει πρὸς τὰς τῆς 8 Αὐγούστου, ψήφων ἀνερχομένων εἰς ὀκτακοσίας καὶ πλέον. Τοῦτο βεβαίως δὲν συμφέρει εἰς τοὺς ἐνισταμένους νὰ ἀναφέρωσιν, ἀλλὰ συγκρίνουσι τὰς ψήφους, ἃς αὐτοὶ ἔλαβον. Δὲν ἀναφέρουσιν εἰς τί ὀφείλεται ἡ τεραστία αὕτη διαφορὰ ἐν διαστήματι χρονικῷ δύο καὶ μόνον μηνῶν. Διὰ τῆς δυσφημήσεως τῆς πολιτικῆς μετεβλήθη σπουδαίως τὸ φρόνημα πλείστων ὅσων δήμων, ἰδίως τοῦ δήμου Πέτα, γειτνιάζοντος πρὸς τὴν πόλιν Ἄρτης, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ἔλαβον κατὰ τὰς ἐκλογὰς ταύτας ψήφους μόνον 212, ἐνῷ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου ἔλαβον ψήφους 548. Ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείας, ἔνθα καὶ ἡ μεγάλη δωροδοκία, ἔλαβον ψήφους μόνον 423, ἀπέναντι 494, ἃς ἔλαβον κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου. Ἐν τῷ δήμῳ Τετραφυλίας ἔλαβον 408, ἀπέναντι 448, τὰς ὁποίας ἔλαβον κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 8 Αὐγούστου. Πάντα ταῦτα συνετέλεσαν, κύριοι Βουλευταί, νὰ μειωθῇ ἀληθῶς ἡ κομματική μου ἐπιρροή, ἐννοεῖται, διὰ μέτρων, τὰ ὁποῖα βεβαίως συνετέλεσαν πολὺ νὰ παραπλανήσωσι τὴν γνώμην καὶ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα τόσον δυσμενὲς δι’ ἐμέ. Εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται λοιπὸν νὰ κρίνητε, κύριοι Βουλευταί, κατὰ πόσον ἡ ἐκλογὴ ἐμοῦ εἶναι προϊόν οὐχὶ ἀνεπηρεάστου καὶ ἐλευθέρας βουλήσεως τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ προϊὸν νοθείας διὰ δωροδοκίας. Ὡς ἁμαρτωλὴ ἐκλογή, κύριοι Βουλευταί, δύναται νὰ θεωρηθῇ μία καὶ μόνη, ἡ ἀφορῶσα τὸ πρόσωπον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Σίμου (ἆ! ἆ!) Μάλιστα. Ὑπάρχουσι πολλοὶ τρόποι, βλέπετε, ἀλλοιώσεως τοῦ φρονήματος καὶ παραπλανήσεως τῆς γνώμης τοῦ λαοῦ. Οὗτος δι’ ἀπείρων ψευδῶν ὑποσχέσεων, διὰ μεγάλων καὶ πομπωδῶν προγραμμάτων, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ ἠρυθρία καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (γέλωτες), διὰ τῆς διαφημίσεως αὑτοῦ ὡς μεγάλου πατριώτου καὶ ἱκανωτάτου πολιτικοῦ ἀνδρός, μέλλοντος καὶ προωρισμένου, ἴσως ταχέως, νὰ διευθύνῃ καὶ τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος, διὰ ποικιλοχρόων εἰκόνων τετυπωμένων κατὰ τρόπον λίαν φιλόκαλον καὶ μετ’ ἐπιμελοῦς ὅλως ἐπεξεργασίας, ὥστε νὰ προσδίδηται αὐτῷ καὶ ἀγγελικὴ μορφή, ἵνα χρησιμεύῃ ὡς πειστήριον περὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ εὐγενῶν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διαθέσεων, δι’ ὑποσχέσεων συνισταμένων, κύριοι Βουλευταί, εἰς ἵδρυσιν ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἰς βελτίωσιν γενικῶς τῶν ὅρων τῆς διοικήσεως, τοῦ κλήρου, τῆς ἐκπαιδεύσεως, ταχείας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, σεισαχθείας γενικῆς καὶ πλήρους δικτύου σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας καὶ εἰς τοὺς μᾶλλον ὀρεινοὺς δήμους τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ πλείστων ἄλλων ἀσφαλῶς ἐπηρέασε τὴν κοινὴν γνώμην. Εἰς τοῦτο λοιπὸν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ πέποιθα, ὅτι πᾶσα ἀπόφασις αὐτῆς θέλει στηρίζεσθαι ἀπολύτως ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἐκτὸς ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἐκφράσω καὶ μίαν ἄλλην εὐχήν, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ εὑρεθῇ ἐν ἀπολύτῳ ἐντελῶς δικαίῳ, ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης ὡς πρὸς ἅπαντας τοὺς ἐπιτυχόντας ἀνεξαιρέτως, ἵνα διεξαγομένων τῶν νέων ἐκλογῶν ὑπὸ τὸ κράτος πάσης νομιμότητος ἀναδειχθῶσιν οἱ ἀληθεῖς καὶ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Ἄρτης.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§112Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος κ. Πελοπίδας Ἠλιόπουλος, εἰσηγούμενος σήμερον τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, εἶπεν, ὅτι θὰ ἐπεθύμει, ὅπως παρευρίσκετο ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ γνῶσιν περὶ τοῦ ἐφέτου καὶ δικαστικοῦ ἐφόρου Ἄρτης κ. Γεωργίου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἠλιόπουλον, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς εὑρίσκεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐνταῦθα, νὰ δηλώσῃ τί ὑπενόει διὰ τῆς φράσεώς του ταύτης καὶ νὰ δηλώσῃ ποῦ εὑρίσκεται ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἐφόρου Ἄρτης ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.

§113Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον.

§114Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι σχετικόν.

§115Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὴν ἀναγνώσητε.

§116Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὴν ἔχω ἀνὰ χεῖρας.

§117Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σχηματίσητε οἱανδήποτε γνώμην θέλετε. Ἐγὼ ἄλλως τε, κύριε συνάδελφε, ἐξέθηκα τὴν γνώμην τοῦ τμήματος.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι.

§119Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος λέγει, ὅτι ἀντελήφθη γενικὴν ἐπικρατοῦσαν γνώμην καὶ πεποίθησιν. Ὁ δὲ δικαστικὸς ἔφορος τί λέγει; Ὅτι: «οὐχ ἧττον φρονοῦμεν ἐπεβεβλημένον καθῆκον νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐν Ἄρτῃ διεδίδοντο μετ’ ἐπιτάσεως φῆμαι περὶ δωροδοκίας». Καὶ ποῦ ὑπάρχει ἡ ἀντίφασις; Καὶ τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὁ δικαστικὸς ἔφορος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμε; Καὶ διατί ἐπικαλεῖσθε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης; Τί θέλετε νὰ κάμῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τοῦ δικαστικοῦ ἐφόρου;

§120Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη γνώμη ὑπῆρξεν ἐν τῷ τμήματι. Ἐγὼ ὤφειλον νὰ εἴπω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν τῷ τμήματι, καὶ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαμεν ἡ ἔκθεσις ἐν τῷ τμήματι.

§121Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλά, ἐπειδὴ ζητεῖτε τὴν παρουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἡ παρουσία του ἦτο αὐτή. Πολὺ καλά. Ἐγὼ ἀρκοῦμαι.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἄρτης ἠσκήθη δωροδοκία φαίνεται ὅτι δὲν δύναται σοβαρῶς ν’ ἀμφισβητηθῇ μετὰ τὰ ἐκτυλιχθέντα ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὑπολείπεται μόνον νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον ἡ ἀσκηθεῖσα δωροδοκία ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, διότι τοῦτο εἶναι, νομίζω, κυριώτερον τὸ ἀμφιβαλλόμενον ζήτημα. Ἀποβλέπων εἰς τὰς ψήφους, ἃς ἔλαβεν ἕκαστος ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν, κρίνω ὅτι ἡ ἀσκηθεῖσα δωροδοκία εἶναι ἀπίθανον νὰ ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Κ. Καραπάνου, ὅστις ἔρχεται δεύτερος ἐπιτυχὼν καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε καὶ εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς. Ἐπίσης καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Περ. Καραπᾶνον, ὁ ὁποῖος ἔρχεται τρίτος ἐπιτυχὼν καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε καὶ εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ ἀσκηθεῖσα δωροδοκία νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο τελευταίους ἐπιτυχόντας. Δὲν λέγω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι βέβαιον. Λέγω μόνον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον. Καί, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἤθελε κρίνει, ὅτι ὄντως ἐγένετο δωροδοκία καὶ ὅτι αὕτη εἶναι πιθανὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο κυροῦσα τὴν ἐκλογὴν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τέσσαρας πρώτους ἐπιτυχόντας νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τριμελοῦς, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ἐντὸς 15 ἡμερῶν, νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ φέρῃ τὸ πόρισμά της εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως δυνηθῇ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἡ γενομένη δωροδοκία, τῆς ὁποίας τὴν ἄσκησιν δυστυχῶς εὑρίσκω βεβαιωμένην ὄχι μόνον ἐκ τῶν ἄλλων ἀποδείξεων ἢ ἐνδείξεων, αἱ ὁποῖαι προσηνέχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σήμερον, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας ἑνὸς τῶν ὑπὸ κατηγορίαν Βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι «ἡμεῖς οἱ ἔχοντες χρήματα ἐκβιαζόμεθα». Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ εἶναι καὶ εὔκολον νὰ μὴ συμβῇ, διότι δύναται νὰ μὴ ἐκτεθῇ Βουλευτὴς καὶ νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τὸν ἐκβιασμόν. Ἀφοῦ, ἐπαναλαμβάνω, εἷς τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, τοῦ ὁποίου ἀμφισβητεῖται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν προηγουμένην Σύνοδον τῆς Βουλῆς, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι «δυστυχῶς ἀναγκαζόμεθα νὰ πληρώνωμεν, διότι ἔχουσιν ἀξιώσεις ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς πλουσίους», διὰ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ θεωρεῖ, ὅτι ἡ ἀσκηθεῖσα δωροδοκία ἐπέδρασεν ἔν τινι μέτρῳ, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν τεσσάρων πρώτων καὶ νὰ διατάξῃ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τριμελοῦς, ἡ ὁποία ἐντὸς 15 ἡμερῶν νὰ φέρῃ τὸ πόρισμά της εἰς τὴν Βουλήν.

§123ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνήσω ἐντελῶς μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπειδὴ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐν Ἄρτῃ δὲν ἠσκήθη δωροδοκία, καὶ ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι ἡ τύχη τοῦ Περ. Καραπάνου πρέπει νὰ συνταυτισθῇ μετὰ τῆς τύχης τῶν ἑτέρων δύο συναδέλφων, οἵτινες, πάντοτε κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, εἶναι οἱ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Ἄρτης, καὶ δι’ αὐτὸ νὰ μὴ χωρίσῃ ἐμὲ καὶ τὸν Κ. Καραπᾶνον ἀπὸ τοὺς δύο ἑτέρους συναδέλφους.

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ.κ. Σ. Σῖμον καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶν, καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς κ.κ. Κ. Καραπᾶνον, Περ. Καραπᾶνον καὶ Πύρ. Καραπᾶνον προτείνει διὰ ψήφων ἐννέα τὴν ἐπικύρωσιν. Τὸ ζήτημα εἶναι διαιρετόν. Μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα διαιρεῖται πάλιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ καὶ διὰ τοὺς τέσσαρας τελευταίους. Τώρα θὰ ζητήσω τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Σ. Σῖμον, Ε. Γαρουφαλλιᾶν, Κ. Καραπάνον καὶ Περ. Καραπάνον.

§126Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐὰν τυχὸν ἐγένετο δωροδοκία, αὕτη ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Καραπάνους καὶ ὄχι τὸν κ. Ἀν. Γαρουφαλλιᾶν. Ἑπομένως προτείνω νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Καραπάνους καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν.

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαρίστως νὰ διαιρεθῇ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ ἐρωτήσω αὐτήν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τέσσαρας;

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Θόρυβος).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ.κ. Σ. Σῖμον, Ε. Γαρουφαλλιᾶν, Κ. Καραπάνον.... (Θόρυβος).

§131Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐρωτήσατε πρῶτον διὰ τοὺς δύο καὶ ἔπειτα διὰ τοὺς ἄλλους.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ διὰ τοὺς δύο, διὰ τοὺς κ. κ. Σ. Σῖμον καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶν. (Θόρυβος).

§133Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δύναται νὰ ὑπάρξῃ δωροδοκία; Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἂν ὑπῆρξε δωροδοκία καὶ εἶναι αὕτη βεβαιωμένη, τότε ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἐν συνόλῳ. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπῆρξε, νὰ ἐπικυρωθῇ δι’ ὅλους.

§134Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Σ. Σίμου καὶ ἔπειτα διὰ τοὺς δύο ἄλλους.

§135Δ. ΚΑΪΡΗΣ. Αἱ δύο προτάσεις δύνανται νὰ συγχωνευθῶσιν εἰς μίαν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τέσσαρας, δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον διατί διαιρεῖται ἡ πρότασις.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἐζητήθη ἡ διαίρεσις, πρέπει νὰ γίνῃ αὕτη. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον διὰ τοὺς κ. κ. Σ. Σῖμον καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶν, ἔπειτα νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τοὺς κ. κ. Κ. Καραπάνον καὶ Περ. Καραπάνον, καὶ ἔπειτα νὰ ἐρωτηθῇ ὡς πρὸς τοὺς δύο τελευταίους, ἂν ἐγκρίνει τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς ἐξεταστικῆς ἢ ἂν θέλει νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν ἀμέσως, ὁπότε δέον νὰ ἐρωτηθῇ πάλιν ἡ Βουλή.

§137Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν τεσσάρων τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Κ. Καραπάνου. Ἐὰν συνέβη δωροδοκία, τότε νὰ ἀποφανθῇ καὶ διὰ τοὺς τέσσαρας.

§138ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω καθῆκον νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην. Δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ καθορίζῃ, ὅτι, ὅτε ἤθελε βεβαιωθῆ ἀποδεδειγμένως, ὅτι ὑπέπεσέ τις εἰς δωροδοκίαν ἢ συνδυασμός τις μετεχειρίσθη δωροδοκίαν πρὸς ἐπηρεασμὸν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, ἡ ἐκλογὴ κηρύσσεται ἄκυρος, ἀνεξαρτήτως ἂν ἡ δωροδοκία ἔσχεν ἢ δὲν ἔσχεν ἀποτελέσματα. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτος νόμος, ἐλπίζω δὲ νὰ εἰσαχθῇ τοιοῦτος. Ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα πρὸ καθεστῶτος, πρὸ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ἀκυροῖ ἐκλογὰς ἐπὶ τῇ βάσει παραβάσεων, αἵτινες ἔσχον ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς ἐκβάσεως μιᾶς ἐκλογῆς, κατὰ τοσοῦτον δὲν πρέπει νὰ ἀπορῶσιν οἱ κ. Βουλευταί, ἂν συνιστᾶται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τῶν κ. κ. Κ. Καραπάνου καὶ Περ. Καραπάνου, διὰ τοὺς ὁποίους μοὶ φαίνεται ἐντελῶς ἀπίθανον νὰ συνέβη δωροδοκία. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Περικλέους Καραπάνου, νὰ συνταυτισθῇ ἡ τύχη αὐτοῦ μὲ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους του, τοῦτο τιμᾷ τὸν ἱπποτισμόν του. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀντικειμενικῆς.

§139ΑΝΤ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παραδέχηται, ὅτι ὄντως ἐγένετο δωροδοκία, ἀπορίας ἄξιον εἶναι πῶς θέλει νὰ διαιρέσῃ τὸ ζήτημα, ἰδίως δέ, ὑπεραπολογούμενος τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται κυρίως ὁ ἐργάτης τῆς δωροδοκίας, πῶς στρέφεται κατ’ ἐμοῦ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀντίκειται καὶ εἰς τὸ δίκαιον καὶ εἰς τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι ἐνησκήθη δωροδοκία, αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Καραπᾶνον καὶ οὐχὶ ἐμέ, καὶ ἡ τύχη ἡμῶν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ κριθῇ ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἀδιαιρέτως· πρέπει νὰ βεβαιωθῇ τίς ἀπέδειξεν, ὅτι ὄντως ἐδωροδόκησα ἐγὼ οἱονδήποτε, καὶ πῶς δύναται νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐπέδρασε καὶ ἐπ’ ἐμὲ ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου γενομένη τυχὸν δωροδοκία.

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ἡ ἀσκηθεῖσα δωροδοκία ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Ὅσον ἀφορᾷ ὑμᾶς, εἶπον, ὅτι εἶναι πιθανόν, ἐπειδὴ ἦσθε τελευταῖος. Μοὶ λέγετε, ὅτι δὲν ἐδαπανήσατε. Εἶμαι βέβαιος περὶ τούτου. Θεωρῶ ὅμως κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὅτι ἠσκήθη δωροδοκία ἐκ μέρους τοῦ συνδυασμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκετε. Ἐὰν ἠσκήθη δωροδοκία, καὶ δωρητὴς εἶναι ὁ κ. Κ. Καραπᾶνος, ἀποτέλεσμα ἔσχεν αὕτη τὴν ἐπιτυχίαν ὑμῶν, διότι ἔρχεσθε τελευταῖος ἐπιτυχών. Ἐὰν ἤθελον ἀποδειχθῆ ταῦτα, πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ὑμᾶς.

§141ΑΝ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τίς δύναται νὰ καθορίσῃ τὰ ὅρια καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς δωροδοκίας καὶ τὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐκ ταύτης;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο βουλευτὰς κ. κ. Σ. Σῖμον καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶν· εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν κ.κ. Σ. Σίμου καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως κηρύσσονται νόμιμοι Βουλευταὶ ἔχοντες τὰ νόμιμα προσόντα οἱ κ.κ. Σ. Σῖμος καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶς. Τώρα ἔχομεν τὸ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς δύο ἑτέρους κ.κ. Κ. Καραπᾶνον καὶ Περ. Καραπᾶνον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν κ.κ. Κ. Καραπάνου καὶ Περ. Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιοι, ἄξιοι.

§146Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἠγόρευσα, νομίζω, ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν καὶ ἐτόνισα τί; Δὲν παρῆλθεν οὔτε ἡμίσεια ὥρα, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ διέφυγε τὴν ἀντίληψίν σας καὶ τὴν μνήμην σας, ὅτι πρέπει νὰ παταχθῇ ἡ δωροδοκία· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον τὸ ποσὸν καὶ ἡ ἐπίδρασις αὐτῆς.

§147ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, δὲν δύναται νὰ ὁμιλῇ ὁ κ. Βουλευτής.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο ἑτέρους Βουλευτάς.

§149ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάνθη.

§151Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ζητηθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; Μεταξὺ δύο ψηφοφοριῶν δὲν δύναται νὰ ἀγορεύσῃ τις.

§152Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις.

§153ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἅπαξ ἀπεφάνθη ἡ Βουλή, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ὡς πρὸς τοὺς κ.κ. Κ. Καραπᾶνον, Πύρ. Καραπᾶνον, Περ. Καραπᾶνον καὶ Ἀν. Γαρουφαλλιᾶν παρακαλῶ νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§155Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως ἔχω τὸν λόγον.

§156Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ἀδιαίρετος. Ἀφορᾷ καὶ τοὺς τέσσαρας.

§157ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπεδέχθησαν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα. Παρητήθησαν τῆς ἐνστάσεως διὰ τοὺς δύο πρώτους, ἐπιμένουσι διὰ τοὺς δύο τελευταίους. Ἐὰν ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις περιέχῃ τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν τῶν 15, νὰ γίνῃ ψηφοφορία διὰ τοὺς δύο τελευταίους.

§158Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀφοῦ ἡ πρότασις ὑπεβλήθη διὰ τοὺς τέσσαρας...

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Κωνστ. καὶ Περ. Καραπᾶνον, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§160Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν κ. κ. Κωνστ. καὶ Περ. Καραπάνου καὶ δι’ ἀναστάσεως ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, ὡς ἀντελήφθην. Ἀλλά, ὁσάκις γεννᾶται ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ἔχουσι τὸ δικαίωμα Βουλευταὶ ἀποτελοῦντες ὡρισμένον ἀριθμὸν νὰ ζητήσωσιν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τούτου ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ὥστε, καὶ ἂν θεωρῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκόμη, ὅτι δι’ ἀναστάσεως ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογὴ διὰ τοὺς δύο ἄλλους, κ. κ. Κωνστ. καὶ Περ. Καραπᾶνον, πάλιν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐρωτήσῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὴν Βουλήν, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ πρότασις νὰ χωρισθῇ καὶ ὁ κ. Κωνσταντῖνος Καραπᾶνος ἀπὸ τοῦ κ. Περικλέους Καραπάνου.

§161ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§162ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπεβλήθη πρότασις συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, ὅπως γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία διὰ τοὺς δύο. Νόμιμος πρότασις ὑπάρχει διὰ τοὺς τέσσαρας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ ἀντιλήψει του περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἐχώρισε τὸ ζήτημα· ἄρα δὲν δύναται νὰ προκληθῇ ψηφοφορία, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§163Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τοὺς δύο εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ καὶ διὰ τοὺς ἑτέρους δύο ὄχι, τότε πῶς θὰ ἀπαντήσω;

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι κεχωρισμένον.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Κωνσταντῖνον καὶ Περικλέα Καραπᾶνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§166ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖοι Βουλευταὶ ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν;

§167Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ ὀνόματά των.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐπιβάλλεται κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ θὰ γίνῃ.

§169Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῶσιν ἂν εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες καὶ ἂν ἐπιμένουσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἀφοῦ ἐχωρίσθη τὸ ζήτημα.

§170Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, ἀφοῦ ἐχωρίσθη τὸ ζήτημα, ἀποσύρω τὴν ὑπογραφήν μου.

§171ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἐνταῦθα μεταξὺ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ τελευταίου Βουλευτοῦ.

§172Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δύναται ὁ εἷς νὰ ἀποσύρῃ τὴν ὑπογραφήν του, ἀφοῦ εἶναι ἄλλοι 20; Τί θὰ κάμῃ ὁ εἷς;

§173ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε, διότι τοῦτο εἶναι δημόσιον.

§174ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§175Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις ἦτο διὰ τοὺς τέσσαρας, ἀφοῦ δὲ ἐχωρίσθη, εἶναι ἄκυρος.

§176ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι 15 Βουλευταὶ ὑπογεγραμμένοι, διότι τινὲς εἶναι ἀπόντες, ἄλλοι δὲ παρῃτήθησαν. Ἑπομένως οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Κωνσταντῖνον καὶ Περικλέα Καραπάνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§178ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιοι, ἄξιοι.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Πύρρον Καραπᾶνον καὶ Ἀντώνιον Γαρουφαλλιᾶν.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀπωτέρα καὶ πρέπει νὰ τεθῇ πρώτη εἰς ψηφοφορίαν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Πύρρον Καραπᾶνον καὶ Ἀντώνιον Γαρουφαλλιᾶν...

§182ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§183ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ κριθῇ τὸ πρᾶγμα ἐκ τῶν φωνῶν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§185ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ζητῶ τὸν χωρισμὸν τῶν δύο βουλευτῶν, τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου ἀπὸ τοῦ κ. Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ. Ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ θὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου. Νομίζω, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ κ. Ἀντωνίου Γαρουφαλλιᾶ δὲν ἐπηρεάσθη παντάπασιν ἐκ τῆς δωροδοκίας τῶν κ. κ. Καραπάνων, ἂν ὑπῆρξε τοιαύτη, διότι οὗτος εἶναι ὁ δημιουργὸς καὶ θεμελιωτὴς ἀνέκαθεν τῆς κατὰ τῶν Καραπάνων ἀντιδράσεως.

§186ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς χωρίσωμεν τὸν ἕνα ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὸν κ. Πύρρον Καραπᾶνον λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς νομίζω ὅτι εἶναι ἀπωτέρα. Ἡ ἐγγυτέρα εἶναι ἡ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἡ ὁποία ἐὰν γίνῃ δεκτή, καὶ θεωρηθῇ ὡς ἄκυρος ἡ ἐκλογή, τότε θὰ παρέλκῃ ἡ ἄλλη. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἡ τεθεῖσα εἰς ψηφοφορίαν ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου καὶ εἶναι αὕτη: ἂν πρέπει ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς Ἄρταν, ἵνα ἐξετάσῃ τὴν ἐκλογήν. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς Ἄρταν ἐξεταστικὴ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§191Γ. ΠΩΠ. Ἀπὸ ἡμισείας ἤδη ὥρας, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουσι διατετυπωμέναι προτάσεις ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν νὰ λαμβάνωσι κρίσιν Σολομῶντος διανεμόμεναι καὶ διαμοιραζόμεναι εἰς τοὺς ἔχοντας διάθεσιν νὰ λάβωσι μέρος. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παριστάμεθα θεαταὶ εἰς τοιαύτας ἀνωμαλίας κατὰ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἡμῶν συζητήσεις. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς πρὶν προβῆτε εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος νὰ προτάξητε τὸ ἐρώτημα πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν ἀποδέχεται τὸν χωρισμόν.

§192ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τοῦτο.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὸν χωρισμόν.

§194Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῶμεν περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐγένοντο, διότι ὄντως δὲν εἴχομεν ἀντιληφθῆ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὸν χωρισμὸν τοῦ ζητήματος τούτου. Καὶ ἡ γνώμη αὕτη εἶναι γνώμη ὁλοκλήρου ἀριθμοῦ συναδέλφων, τῶν ὁποίων καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν.

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§196ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας νομίζω ὅτι παραγνωρίζει καὶ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου τὴν ἰδιαιτέραν θέσιν, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν ἔχοντα ἑκάστοτε τὴν τιμὴν νὰ προΐσταται καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Οὐδέποτε ἐτέθη ἐν ἀμφιβολίᾳ, διὰ τοὺς γνωρίζοντας τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, ὅτι ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων τυπικῶν, ζητημάτων τάξεως, ἡ ἐκδήλωσις τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ Προέδρου αὐτῆς θεωρεῖται κοινῶς διαλαμβάνουσα τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, καὶ γίνεται δεκτὴ ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἄνευ τινὸς ἄλλης εἰδικωτέρας ψηφοφορίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτου, εἶπον προηγουμένως, ὅτε ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας προυτάθη ὁ χωρισμὸς τῆς ψηφοφορίας διὰ τοὺς δύο βουλευτάς, τὸν κ. Πύρρον Καραπᾶνον καὶ τὸν κ. Α. Γαρουφαλλιᾶν, ὅτι δηλῶ ὅτι δέχομαι τὸν χωρισμὸν αὐτόν, πεποιθὼς ὅτι εἰς τοῦτο ἔχω σύμφωνον τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἐὰν συνέβησαν ἀταξίαι περὶ τὴν συζήτησιν, αὐταὶ πρέπει ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸ γεγονός, ὅτι πολλοὶ τῶν παρισταμένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχουσι τὸ εὐτύχημα νὰ εἶναι νέοι καὶ ὡς ἄνθρωποι, νέοι καὶ ὡς Βουλευταί, δὲν γνωρίζουσιν ἑπομένως τὸν Κανονισμόν. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται, ὅτι ἡ εὐθύνη βαρύνει τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἂν θὰ γίνῃ ψηφοφορία καὶ ἂν θὰ γίνῃ κεχωρισμένη, ἡ Βουλὴ ἔχει ἤδη ἀποφανθῆ, ὡς ὀρθῶς ἀπεφάνθη ὁ κ. Πρόεδρος. Ἂν ὁ ἀξιότιμος κ. προλαλήσας ἀμφισβητῇ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεφάνθη, ἀπεφάνθη.

§198Γ. ΠΩΠ. Πρόκειται περὶ σειρᾶς παρεξηγήσεων. Ἔχομεν μίαν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν πρέπει νὰ τίθεται τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπεκαλέσθην ἐπὶ τούτῳ τὴν προσοχὴν τοῦ Προεδρείου. Πῶς ἐξελήφθη, ὅτι ἠδυνάμην νὰ παράσχω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ κατηγορήσω αὐτοῦ; Διότι οἱ Πρόεδροι τῶν Κυβερνήσεων δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διευθύνουσι τὰ ἔργα τῶν Βουλῶν καὶ ἐφαρμόζουσι τὸν Κανονισμὸν αὐτῶν. Τοῦτο ἐγένετο πάντοτε παρ’ ἡμῖν, τοῦτο συμβαίνει εἰς ἁπάσας τὰς Βουλάς. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἁπλῶς εἰσηγηταὶ τῶν πλειονοψηφιῶν, δὲν ἐφρόνουν δέ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσω ἐγὼ τόσον τὴν ὀργὴν καὶ τόσον τὸ καχύποπτον τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ φρονῇ, ὅτι ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ ἐπὶ τόσον μικροῦ ζητήματος τὴν Κυβέρνησιν. Αἱ Κυβερνήσεις ὀφείλουσι νὰ βαίνωσι μετὰ σταθερότητος ἐκεῖ, ὅπου νομίζουσιν ὅτι ὀφείλουσι νὰ προβαίνωσι, διότι ἡ καχυποψία εἶναι σύμβουλος κακός.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ θέματος, κ. Βουλευτά. Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. (Ἐνεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. κ. Ἀθ. Χριστοπούλου καὶ Θεοδ. Γρηγορίου. Γενομένης δὲ διαλογῆς ἡ Βουλὴ δὲν εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ). Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Αὔριον παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν οἱ κ.κ. Βουλευταὶ εἰς τὰς 10. π. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8. μ. μ.).