1910.09.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

Τῆς 22 Σεπτεμβρίου 1910

(Τετάρτη)

Προεδρία προσωρινὴ κ. Ἀθ. Κατριβάνου (Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 50′ π. μ. παρόντων 195 Βουλευτῶν, προσέρχονται ἐπὶ τῇ προσκλήσει

τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅρκον οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γούναρης, Κ. Σαλταμπάσης, Ἰ. Σισμάνης, Κ. Τσιροπινᾶς, Ἐμμ. Λαδόπουλος καὶ Κ. Γκότσης). Ἄρχεται μετὰ τοῦτο ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσης, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Μ. Δάλλαν καὶ Πέτρ. Κουτσόπουλον.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως θ’ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαηλιοῦ, ἵνα συνεχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§2ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Οἱ φρονοῦντες, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅτι συνταγματικῶς δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἷς δήμαρχος καὶ εἷς συμβολαιογράφος, στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ ψηφισθέντος ἐσχάτως νόμου. Φρονοῦσιν ὅτι ὁ νεαρὸς νόμος ͵ΓΧΝϚʹ τῆς 19 Μαρτίου 1910 εἶναι ἀντισυνταγματικός, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ προέχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ νόμος οὗτος εἶναι ἀντισυνταγματικὸς ἢ ὄχι. Διὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν καθιεροῦται, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἡ Πολιτεία κανονίζει, πῶς δεῖ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ ἐκλέγωνται Βουλευταί, καὶ τοιουτοτρόπως καθιεροῖ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐκλεγῶσι Βουλευταί (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἔμμισθοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὑποθηκοφύλακες, οἱ φύλακες μεταγραφῶν, συμβολαιογράφοι, δικαστικοὶ κλητῆρες καὶ οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ δημαρχικοὶ πάρεδροι, πλὴν ἐὰν παραιτηθῶσιν ἢ παυθῶσι τῆς θέσεως αὑτῶν εἴκοσι πέντε τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας». Οὐδένα στερεῖ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τοῦ δικαιώματος ὅπως ἐκλεχθῇ. Ἀλλὰ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς λέγει ἡ Πολιτεία: ἵνα ἐκλεχθῆτε, πρέπει νὰ παραιτηθῆτε, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ὁ τύπος τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου. Ἀλλὰ φέρε ἴδωμεν, ἂν ὁ νόμος οὗτος εἶναι ἀντισυνταγματικός, τουτέστιν ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶχε δικαίωμα νὰ ποιήσηται ἐξαιρέσεις δημοσίων ὑπαλλήλων μὴ δυναμένων νὰ ἐκλεχθῶσιν ὡς Βουλευταὶ ἄνευ τῶν διατυπώσεων τούτων. Αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι πραγματεύονται περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι ἰδιαίτατα ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 70, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 71 καὶ 72 τοῦ Συντάγματος. Οἱ προαγορεύσαντες κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἔχοντες ἐναντίαν πρός με γνώμην, εἶπον ὅτι ὁ νόμος οὗτος εἶναι ἀντισυνταγματικός, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος ῥητῶς ἀναγράφεται: «Τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ τὰ τοῦ δημάρχου, οὐχὶ δὲ καὶ πρὸς τὰ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοῦ». Καὶ φρονῶ ὅτι ἅπαντες συμφωνοῦσι μετ’ ἐμοῦ, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα νὰ δικασθῇ προκειμένου περὶ δημάρχου καὶ περὶ συμβολαιογράφου. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ δημάρχου εὐτυχῶς ἅπαντες οἱ προαγορεύσαντες, οἱ ἔχοντες ἐναντίαν πρὸς ἐμὲ γνώμην, συνεφώνησαν ὅτι καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι ἰσχύουσι, καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀναγράφει ὅτι: εἰς τοὺς δημάρχους δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταί, ἀπορῶ πῶς ἰσχυρίζονται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ δήμαρχος μὴ παραιτηθεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ περὶ αὐτοῦ οὐδένα θὰ ποιήσωμαι λόγον. Προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ συμβολαιογράφου, περὶ τοῦ συμβολαιογράφου ὅστις εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος, ἐξητάσθη τὸ ζήτημα, διότι ἠθέλησαν νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὸ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως μόνον τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῶν ἐκλογέων ὑπὸ τοῦ συμβολαιογράφου. Δὲν ἐξήτασαν ὅμως τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν συμβολαιογράφων, ἐπὶ τῶν δημοσίων ἐν γένει ὑπαλλήλων. Οἱ συντάξαντες τὸ Σύνταγμα κυρίως ἀπέβλεψαν εἰς τὸ νὰ μὴ εἰσέρχωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἵνα μὴ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ σύρωνται καὶ ἄγωνται ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων προκειμένου νὰ ψηφίζωσι καὶ ἐξελέγχωσι τὰς πράξεις τῶν Κυβερνήσεων. Ἐξήτασαν λοιπὸν ὑπὸ τὴν πρώτην ἔποψιν τὸ ζήτημα καὶ εἶπον, ὅτι ὁ συμβολαιογράφος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ἐκλογεῖς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὁ συμβολαιογράφος εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος; Ὑπόκειται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ εἰσαγγελέως; Δύναται νὰ ἀπουσιάσῃ τῆς ἕδρας του ἄνευ ἀδείας; Καὶ πῶς θὰ συμβιβάσητε τὰ πράγματα ταῦτα, νὰ ἔχητε συμβολαιογράφον Βουλευτὴν καὶ νὰ ἔχητε Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν τῷ παρέχει τὴν ἄδειαν νὰ ἀπουσιάσῃ ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτοῦ; Διὰ νὰ δοθῇ ἑρμηνεία τις εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ πρῶτον ἡ γραμματικὴ αὐτοῦ ἑρμηνεία καὶ κατόπιν ἡ λογική. Τὸ ἄρθρον 71 λέγει ὅτι: «Τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ τὰ τοῦ δημάρχου, οὐχὶ δὲ καὶ πρὸς τὰ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοῦ». Καὶ τελειώνει ἡ παράγραφος αὕτη. Ἄρχεται δὲ δευτέρα ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκλέγονται, ἀλλ’ ἐκλεχθέντες τίθενται εἰς διαθεσιμότητα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Βουλευτικῆς Περιόδου». Ἐνταῦθα, κατὰ τὴν γραμματικὴν ἑρμηνείαν ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους εἶναι ἀσυμβίβαστα τὰ καθήκοντα πρὸς ἐκλογήν, καὶ δι’ αὐτὸ διαστέλλει ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ λέγων ὅτι «οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκλέγονται», δηλαδὴ δύνανται νὰ ἐκλεγῶσι, διότι ἄλλως θὰ ἐπερίττευεν ἡ ἑτέρα διάταξις, τοῦ ἄρθρου 72, ἡ ὁποία λέγει ὅτι: «Βουλευταὶ διοριζόμενοι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἔμμισθον πολιτικὴν ἢ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν κ.λ.π. παύουσιν ἀμέσως τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων». Σήμερον, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ νεαρὸς νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικός, δέον ἐκτὸς τῆς γραμματικῆς ταύτης ἑρμηνείας ν’ ἀνατρέξωμεν καὶ εἰς τὴν λογικὴν καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Οἱ συντάξαντες τὸ Σύνταγμα εἶχον ὑπ’ ὄψει των νὰ δώσωσι δικαίωμα εἰς τὰς μετέπειτα νομοθετικὰς ἐξουσίας, ἵνα ἐξαιρῶσιν ἐκ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἤθελον νομίσει ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαιρεθῶσιν. Οἱ συντάξαντες τὸ Σύνταγμα τότε ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἀπετέλεσαν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἀνδρῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μεγάλην ἐπιτροπείαν, ἡ ὁποία κατέγινεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, διὰ νὰ συντάξῃ τὴν εἰσηγητικήν της ἔκθεσιν, διὰ νὰ συντάξῃ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ αἰτιολογήσῃ ἓν ἕκαστον τῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος, ἐξελέξατο ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἄλλην ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἄλλη ἐκείνη ἐπιτροπὴ συνέταξε τὴν εἰσηγητικὴν καὶ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Καὶ τῆς ἐπιτροπῆς δ’ ἐκείνης ἐξελέγη ὁ κορυφαῖος τῶν συνταγματολόγων τῆς Ἑλλάδος, ὁ ἀείμνηστος Σαρίπολος, εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ πολιτεύματος. Διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἐδόθη ἐκ μέρους τοῦ Συντάγματος εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαιρῇ ἐκ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλους ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται ῥητῶς ἐν τῷ Συντάγματι, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ παρατηρήσωμεν τὴν εἰσηγητικὴν ταύτην ἔκθεσιν, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε ἀναγινώσκοντα πρὸς ὑμᾶς τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως ταύτης (ἀναγινώσκει): «Καινοτομίαν σπουδαιοτάτην ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, ἣν διετυπώσαμεν ἐν ἄρθρῳ 73. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξε τὸ ὀρθὸν τῆς θεωρίας, ἥτις πρὸ πολλοῦ ἐκήρυξεν ὅτι τῶν Βουλευτῶν ὄντων, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἐντολῆς αὐτῶν, τῶν ἐλεγκτῶν τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, δεῖ αὐτοὺς εἶναι ὅλως ἀνεπηρεάστους τῆς ἐπ’ αὐτῶν ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐπηρείας τῆς ἐξουσίας, διό, ἐκτὸς μικρῶν τινῶν ἐξαιρέσεων δικαιολογουμένων διὰ τῶν ἀκροτάτων φώτων τῆς ἐπιστήμης, πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος ὡς ἐξηρτημένος ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ εἴσοδον ἐν τῇ Βουλῇ». Ἔδωκε λοιπὸν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν νέαν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὅπως περιλάβῃ ἐξαιρέσεις καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν κατονομάζονται ῥητῶς ἐν τῷ Συντάγματι. Τί ἔπραξεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἡ θεσπίσασα τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ψέγεται ὡς ἀντισυνταγματικός; Ἔπραξεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα τῇ ὑπηγόρευε νὰ πράξῃ, τουτέστι καθώρισε καὶ ἀπέκλεισε καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεγράφησαν ῥητῶς ἐν τῷ Συντάγματι κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς συνταξάσης τὸ Σύνταγμα ἐπιτροπῆς. «Ὁμοψήφως ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ ἐξῄρεσε τοὺς δημάρχους, καὶ τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην ἔκρινε καλὸν νὰ ἀναγράψῃ ὀνομαστὶ ἐν τῷ Συντάγματι». Καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων ἦλθον ἐνταῦθα νὰ μᾶς διαμφισβητήσωσιν, ὅτι καὶ ὁ δήμαρχος καλῶς εἰσέρχεται καὶ ὁ συμβολαιογράφος καλῶς εἰσέρχεται; Ὅτε ἡ δικαστικὴ ἐξουσία τῆς πατρίδος μας διὰ σωρείας ἀποφάσεων — καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1075 τοῦ 1891 ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀποφαίνεται ὅτι: «ὁ συμβολαιογράφος, ὅστις κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων θεωρεῖται δημόσιος ὑπάλληλος κατατασσόμενος εἰς τοὺς ἐπικούρους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐνασκῶν ἔστιν ὅτε καὶ καθήκοντα ἀμφισβητουμένης δικαιοδοσίας, εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐκπληρώσῃ καθήκοντα δημοτικοῦ συμβούλου»—, ὅτε, λέγω, ἔρχεται ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος μας, καὶ θεωροῦσα τὸν συμβολαιογράφον δημόσιον ὑπάλληλον καὶ δὴ ἀναμιγνυόμενον ἐν τῇ ἀμφισβητουμένῃ δικαιοδοσίᾳ, δὲν τῷ ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῷ δημοτικῷ συμβουλίῳ, ἔρχονται ἐνταῦθα καὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ συμβολαιογράφος νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ἐλέγχῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καί, ὅταν ἐξέρχηται, νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητῇ παρ’ αὐτοῦ λόγον τῶν πράξεών του! Δὲν θέλω κατόπιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, νὰ μακρηγορήσω. Ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ὅτι αὕτη θὰ εἶναι ἀκυρωτικὴ διὰ τοὺς δύο τούτους δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα ζητοῦσι νὰ εἰσέλθωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§4ΜΙΛ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θεωρῶ τὸ ζήτημα ἐξηντλημένον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερροιώτης.

§6ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, οἱ εἰς τὸ βῆμα ἀνερχόμενοι καὶ λαλοῦντες ἀρχίζουσιν ὅλοι: «Ὁ σεβαστός μοι κ. Πρόεδρος», «Ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς ἐκ Κερκύρας πολιτευτής», «Ὁ σεβαστὸς ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτής», «Οἱ ἀγαπητοὶ καὶ σεβαστοί», καὶ ἔπειτα ἀρχίζει τὸ βρισίδι, ὅπου δὲν ἀκούεται οὔτε εἰς τὰ χειρότερα κέντρα! (χειροκροτήματα). Δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐννοήσω αὐτὸν τὸν σεβασμόν, δηλαδὴ ὅτι σέβεται κανεὶς τὸν ἄλλον, ὅταν τὸν ξεπλένῃ ἀπὸ τὴν κορυφὴν ἕως τὰ νύχια! (Χειροκροτήματα). Τοιοῦτος, δυστυχῶς, σεβασμὸς ὑπάρχει, καὶ παριστάμεθα ἐνταῦθα ὡς νὰ εἴμεθα εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Αὐστρίας, ὅπου ὑπάρχουσι μέσα Τσέχοι, Κροᾶται, Οὗγγροι καὶ διάφοροι ἄλλοι ἀντιπρόσωποι διαφόρων ἄλλων ἐθνοτήτων. Καὶ ἤκουσα χθὲς καὶ ἠπόρησα ἀγαπητοῦ καὶ σεβαστοῦ, πραγματικῶς σεβαστοῦ, συναδέλφου, λαλοῦντος: Ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοί, ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοί, ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοί!! Τί εἶσθε σεῖς οἱ Θεσσαλοί; Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, Κύριοι συνάδελφοι, ἥπλωσε τὰς πτέρυγας αὑτοῦ ὁ Μακεδονικὸς ἀετὸς καὶ κατεσκήνωσε κάτω εἰς τὸν Τίβεριν καὶ τὸν Τίγρητα, ἐξέλιπον αἱ διακρίσεις. Ἦλθε κατόπιν ἡ δουλεία, ἡ μακραίων δουλεία, ἀπὸ τῆς στιγμῆς δ’ ἐκείνης ἐξέλιπον πλέον οἱ Βοιωτοί, ἐξέλιπον οἱ Ἀργεῖοι, ἐξέλιπον οἱ Ἀχαιοί, καὶ οἱ διάφοροι ἄλλοι. (Εὖγε, εὖγε, καὶ χειροκροτήματα).

§7ΣΠΥΡ. ΜΗΛΙΟΣ. Ὑπάρχουσι δοῦλοι καὶ ἐλεύθεροι. Κάμετε τὴν διάκρισιν.

§8ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Μὴ βιάζεσθε. Δι’ ἐκείνους τοὺς δούλους πονῶ ἐγώ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ πεισθῇ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὁμιλῶ ἀπὸ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος, ὅτι, ἂν ὑπάρχωσι πληβεῖοι, θλίβομαι καὶ ἐγὼ δι’ αὐτούς, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν καταγωγὴν ἐκ τῶν κάτω. Πιστεύσατε ὅτι θὰ ἔδιδον κἄτι τι ἀπὸ τὴν καρδίαν μου, ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἴδω ἴσους ὅλους τοὺς Ἕλληνας· πιστεύσατε, Κύριοι, ὅτι ἡ δυστυχία τοῦ λαοῦ θλίβει περισσότερον ἐμὲ παντὸς ἄλλου, διότι εὑρίσκομαι ἐν τῇ δυστυχίᾳ ἐκείνῃ, διότι εἶμαι μικρὸς καὶ αἰσθάνομαι τὸν πόνον τοῦ μικροῦ. Ἀλλὰ διὰ τῶν ἀντεγκλήσεων, τῶν ὕβρεων, καὶ τοῦ ἀλληλοφαγώματος δὲν θὰ θεραπεύσωμεν τὸν λαόν.

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς ὁ ὑπεύθυνος;

§10ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Τὸ ῥῆμα πταίω τὸ ἐκλίναμεν ὅλοι καθ’ ὅλους τοὺς χρόνους, τὰς ἐγκλίσεις καὶ τὰ πρόσωπα αὐτοῦ, καθὼς ἐπίσης τὸ ἐκλίναμεν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, ὅλοι, ἀπὸ τοῦ Βασιλέως μέχρι τοῦ ἀγροφύλακος, ἄλλος ὀλίγον καὶ ἄλλος πολύ. Βεβαίως ἔπταισαν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος τοὺς ἔκαμεν ἀνεξαρτήτους, καὶ σᾶς φέρω τοὺς Δεσποτάδες, τοὺς Ἀρεοπαγίτας καὶ τοὺς Ἐφέτας, διότι τούτους ἡ πατρὶς τοὺς ἔκαμεν ἀνεξαρτήτους, ἵνα οὕτως οὗτοι ἵστανται μακρὰν πάσης πολιτικῆς ἐπιρροῆς. Ἀλλ’ οἱ κύριοι οὗτοι ὑπέκυψαν εἰς τὴν πολιτικήν, καὶ ἐγένοντο δοῦλοι τῆς πολιτικῆς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι εἴμεθα ὅλοι Ἕλληνες καὶ ὅτι τὸ νόσημα δὲν εἶναι μόνον εἰς τὰ κόμματα, ἀλλ’ εὑρίσκεται εἰς τὸ κύτταρον πλέον. Ἡ μακρὰ δουλεία, ἴσως, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπηρέασεν εἰς τοῦτο. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι τυχὼν τῆς τιμῆς νὰ εἰσέλθω ἐνταῦθα ὡς Βουλευτὴς καὶ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας — διότι πολλάκις, ὄχι πολλάκις, μία ἢ δύο φορὰς ἠθέλησαν εἰς τὴν πατρίδα μου νὰ μοὶ ἐκθέσωσιν ὑποψηφιότητα καὶ ἀπεποιήθην λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς μου καταστάσεως. Ἀλλ’ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, τοιοῦτον σκοπὸν ἔχουσαν, ἔκρινα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο ἡ μικρὰ αὐτὴ θυσία καὶ τὸ ἔπραξα.—Τυχών, λέγω, τῆς τιμῆς νὰ εἰσέλθω ἐνταῦθα, εἰσῆλθον μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ παρανομήσω, νὰ ἀκολουθήσω πιστῶς τοὺς νόμους, μὴ συμβιβαζόμενος λαθροχειρικῶς μὲ τὴν συνείδησίν μου. Συμβιβασμοὺς ἡ συνείδησις δὲν παίρνει. Καὶ ἤκουσα ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας. Τί νὰ εἴπω; Τὰ ἠκούσατε καὶ σεῖς! Καὶ τί ἠκούσατε; Παρανομίας, παρανομίας εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀρκαδίας, παρανομίας εἰς διαφόρους ἄλλας ἐκλογὰς, καὶ εὑρέθημεν πρὸ τοῦ θεάματος νὰ εἰσέλθωσιν ἐδῶ μέσα ὅλοι ἀμούστακοι! Τοῦτο δὲν τὸ ἀπαγορεύει τὸ Σύνταγμα; Τώρα δὲν λέγω ὅτι, ἐάν τις εἶναι 28 ἐτῶν, δὲν ἔχει μυαλὸ καὶ ὅτι μετὰ δύο ἔτη θὰ βάλῃ, ἀλλ’ ὁ νόμος τόσον λέγει, τόσον πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ δεχθῶμεν.

§11Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ὡμιλήσατε ὅμως προκειμένου περὶ ἀνηλίκων.

§12ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Λιβαδᾶ, ὅτι ὕψωσα τὴν φωνήν μου. Ἀλλὰ ποῦ νὰ ἀκουσθῇ ἐδῶ μέσα, εἰς αὐτὴν τὴν χάβραν!

§13Π. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δηλῶ ὅτι ὁ κ. Βερροιώτης διεμαρτυρήθη, καὶ ὅτι τὸν παρέσυρεν ἡ κοινοβουλευτικὴ οἰκονομία.

§14ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Ἀκόμη ἤθελον διαμαρτυρηθῆ καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς Κεφαλληνίας, κατὰ τοῦ προσώπου ἐκείνου—δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ἴδιος δυστυχῶς—, τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζει τὸ σέμνωμα τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ ὅστις ἀληθῶς τιμᾷ ἅπασαν τὴν ἐπιστημονικὴν Ἑλλάδα, καὶ ἤθελον τὸν ἐρωτήσει: Τί εἶσαι; Ἕλλην ἢ Ἰταλός; Ἐδέχθης θέσιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Λύσε μας αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἵνα ἠξεύρωμεν τί νὰ κάμωμεν. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ.

§15Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Εὐτυχῶς.

§16ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Δυστυχῶς δι’ ἐμέ.

§17Π. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι Ἕλλην καὶ ἐζήτησα πάντοτε νὰ εἶμαι Ἕλλην. Τόσον δὲ εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε λαβὼν θέσιν δημοσίαν ἐν Ἰταλίᾳ ἦλθον ἐδῶ καὶ ὑπηρέτησα ὡς στρατιώτης.

§18ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Ποῖος εἶσθε ὑμεῖς; Εἶσθε ὁ κ. Λιβιεράτος; Δὲν ἔχω τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίζω, διότι εἶμαι ἰατρὸς καὶ θεωρῶ ὑψηλήν μου τιμὴν νὰ ἀποτείνωμαι πρὸς τὸν κ. Λιβιεράτον. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ζητήσω συγγνώμην· δὲν ἤχθην ἀπὸ κακοῦ σκοποῦ, ἵνα εἴπω ὅ,τι εἶπον, ἀλλ’ εἶπον ὅτι θὰ ἔφθανον ἀκριβῶς αἱ διαμαρτυρίαι μου καὶ μέχρι τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὅστις σέμνωμα εἶναι διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην ἐν τῇ Εὐρώπῃ. Αὐτὰ εἶπον ἐγώ, κύριε Λιβιεράτε. Δὲν ἐκάκισα ὑμᾶς. Ἄπαγε! Τὸν κ. Λιβιεράτον ἐγνώρισα ἐν Ἰταλίᾳ, διότι ἐσπούδασα καὶ ἐγὼ ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ δύναμαι νὰ ἐκτιμήσω τοῦτον, δύναμαι εἰπεῖν, περισσότερον πάντων ὑμῶν.

§19Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ ἐνθυμηθῆτε τίποτε καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσης, κύριε Βερροιώτη;

§20ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι, ἂν μὲ ἀφήσητε, θὰ τὰ εἴπω ὀλίγα καὶ ζουμερά. Λοιπὸν δὲν ἠδυνήθησαν ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσης νὰ μὲ πείσωσιν, πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου καλή, ὅτι ἀντινομικῶς, ἀντικανονικῶς, ἀντισυνταγματικῶς ζητοῦσι νὰ εἰσέλθωσιν οἱ δύο ἐκεῖνοι ἄνθρωποι. Καὶ χθὲς ἤκουσα τὸν κ. Γαλανόν, τὸν φίλον μου, ὁμιλοῦντα περὶ ἀληθείας καὶ μόνης τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ δὲν ἐνόησα τὴν ἀλήθειαν, διότι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ὁ κ. Δάλλας εἶναι οἷον τὸν παρουσίασε προχθὲς ὁ κ. Γαλανός, ἁγνός, ἄσπιλος, ἄμωμος· ἀλλ’ ἀπὸ τοιούτου ἀνδρὸς ἐγὼ ἐπερίμενα νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ εἴπῃ, ὅτι τώρα ποῦ μοὶ δεικνύουσι τὸν νόμον, παραιτοῦμαι, καὶ τότε πιστεύσατε ὅτι θὰ ἐκέρδιζε παρὰ τῷ Ἑλλινικῷ λαῷ περισσότερον ἀπὸ τεσσαράκοντα Βουλευτικὰς Περιόδους. Λοιπὸν δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ, ὅτι ὁ κ. Δάλλας, ὁ συμβολαιογράφος, πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐδῶ μέσα, ὄχι διὰ τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ διὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔγινε, καί, ἐφ’ ὅσον δὲν καταργηθῇ ἐνταῦθα ὁ νόμος, ἔχει τὸ κῦρός του. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Τριανταφυλλίδου, ὅτι πρέπει νὰ τὰ βάλωμεν ὅλα κάτω καὶ νὰ εἴπωμεν τούκα καὶ ἀπ’ ἀρχῆς.

§21Σ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Εἶσθε Πληρεξούσιος.

§22ΕΥΣΤ. ΒΕΡΡΟΙΩΤΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ εἶμαι Βουλευτής. Οὕτω λέγει τὸ χαρτί, εἰς τὸ ὁποῖον ἐβάλαμε τὴν ὑπογραφήν μας. Ἂς ἐλέγετε τότε, ὅτι δὲν τὸ δεχόμεθα αὐτὸ τὸ χαρτί. Ἀλλὰ δὲν τὸ εἴπετε καὶ ἑπομένως Βουλευτὴ θὰ σὲ λέγω ἐγώ. Ἐγὼ δὲν καλύπτω τὰς ἰδέας μου μὲ τὰς λέξεις: εἶναι ἀναληθῆ ὅσα εἴπατε. Οὕτω πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν νοικοκυρίσα, αὐτοῦ ἔχομεν ἀνάγκην, ἔχομεν ἀνάγκην νοικοκυροσύνης. Δὲν ἠδυνήθην λοιπὸν νὰ ἐννοήσω πῶς δύναται κανεὶς εἰς ἓν πρᾶγμα νὰ τὸ ἔχῃ δίπορτο. Δὲν ἐκλέγομαι Βουλευτής, μένω δήμαρχος· δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν νόμον αὐτό. Τώρα θὰ μοῦ εἴπητε σεῖς ὅτι ἐκάμαμεν καὶ ἄλλας παρανομίας, ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι ἰδικός σας λογαριασμός. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσετε παρανομοῦντες; Διότι αὐτὸς εἶναι ὁ κλῆρος τῆς Πολιτείας, ἐὰν παρανομήσητε μίαν φοράν, εἶναι δύσκολον νὰ σταθῆτε. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσητε; Σῦρε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ Ψ, βάπτισε τὸν κ. Πὼπ Ψαριανὸν καὶ γράψε ὑποκάτω «ψεῦδος». Ἀλλὰ τότε θὰ ἔλθῃ ὁ λαός, ὁ ἀληθινὸς λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ πενόμενος λαός, ἐκεῖνος ὅστις μάχεται σήμερον κάτωθεν τῆς πενίας, καὶ θὰ μᾶς ἐκδιώξῃ ἔξω ὄχι μὲ τὸ μαστίγιον, ἀλλὰ δι’ ἐμπτυσμῶν.

§23ΝΤ. ΝΟΥΣΙΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἤθελον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὴν ἔνστασιν ταύτην περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δύο συναδέλφων μας, τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχετε περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῶν δύο συναδέλφων μας, τὴν ἔχετε, καὶ ἂν εἶναι ἡ Βουλὴ αὕτη Συντακτικὴ ἢ μόνον ἂν εἶναι Ἀναθεωρητική;

§24Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ὑφ’ ὑμῶν αὐτῶν, τῶν αὐτοκαλουμένων Συντακτικῶν. Διὰ τῶν προτάσεων αὐτῶν ἀνεγνωρίσατε τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος μέχρι τῆς τελείας ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ· ἀνεγνωρίσατε ἑπομένως καὶ πάντας τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος. Σήμερον δὲ διότι θίγεται ἡ στοργή, τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως δύνασθε νὰ ἔχητε πρὸς ἐντίμους συναγωνιστὰς ὑμῶν, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ εἴπητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ τόσον εὐφυὴς καὶ εὔγλωττος συνάδελφος Κερκύρας, κάτω ὅλα. Ἀλλὰ τότε δὲν εἴχομεν κανένα λόγον νὰ εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Κάτω ὅλα θὰ εἰπῇ ἐπανάστασις, ἀναρχία, θὰ εἰπῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἰσχυροτέρου, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἰσχυροτέρου δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τῆς μαχαίρας, δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τοῦ πιστολίου καὶ τοῦ ρεβόλβερ. Ἀλλὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ διὰ τῆς ὀχλαγωγίας (κατέρχεται τοῦ βήματος ὁ κ. Νούσιας, καὶ ἀνέρχεται ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Δ. Ράλλης). Ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι, μὴ σεβόμενοι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, θέλουσι νὰ καταπνίξωσι τὴν γνώμην ἐκείνην, ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου, ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπὶ τῆς νομίμου τάξεως, ἐκεῖνοι ἀποδεικνύουσιν ὅτι δὲν ἔχουσι τὴν ἀντίληψιν τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους γεννᾷ διὰ τὴν κοινὴν πατρίδα μία τοιαύτη κατάστασις. Σεῖς, οἱ λεγόμενοι Συντακτικοί, δὲν ἐννοεῖτε ὅτι πρέπει νὰ μὴ ὑπάρξωσι πλέον Δικαστήρια, νὰ μὴ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη· ὅτι πρέπει μόνον ὁ νόμος τοῦ ἰσχυροτέρου νὰ ἰσχύσῃ.

§25Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κανεὶς δὲν εἶπε τοιαῦτα. (Διαμαρτυρίαι).

§26ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Αὐτὸ λέγει καὶ ὁ κ. Ῥάλλης, ὅτι σεῖς δὲν λέγετε τοιαῦτα.

§27Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀφήσατε. Θὰ ἔχητε ὅλον τὸν καιρὸν νὰ μοὶ θέσητε οἱανδήποτε ἐρώτησιν καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας.

§28Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Νούσιας.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἢ θὰ παραιτηθῆτε, κύριε Νούσια, τοῦ λόγου ἢ ὁ κ. Ῥάλλης ἔχει καθῆκον νὰ κατέλθῃ τοῦ βήματος. (Διαμαρτυρίαι καὶ φωναί).

§30Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν Κανονισμόν· ὑπάρχει τάξις ἀγορευόντων. (Νέαι διαμαρτυρίαι καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§31Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. (Διαμαρτύρεται, ἀλλὰ τὴν φωνὴν του πνίγουσιν αἱ κωδωνοκρουσίαι καὶ αἱ φωναί).

§32ΙΩ. ΡΑΛΛΗΣ. Καθίσατε κάτω, καθίσατε κάτω.

§33Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ἐκεῖνος, ὅστις θὰ μοὶ εἴπῃ νὰ καθίσω κάτω. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ῥάλλης, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁμιλήσωσι καὶ οἱ ἄλλοι. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§34Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ θορυβῆτε καὶ σεῖς. Ἀρκοῦσιν οἱ ἄλλοι θορυβοῦντες. Τὸν Κανονισμὸν τὸν γνωρίζω καί, ἂν ἐτόλμησα νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἔπραξα τοῦτο, διότι ἐνόμιζον ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, ἀφοῦ μοὶ ἐτέθη ἓν ἐρώτημα, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Ἂν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, δὲν δυσκολεύομαι νὰ κατέλθω.

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· νὰ ὁμιλήσητε.

§36Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§37Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ γνώμη ὅλης τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ἡ γνώμη τῶν κ. κ. συναδέλφων· ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ πλειονοψηφία. (Κατέρχεται τοῦ βήματος).

§38Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μείνατε νὰ ὁμιλήσητε, κύριε Πρόεδρε.

§39ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Μπράβο σας! μπράβο σας!

§40Α. ΤΣΕΛΟΣ. Χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ὁμιλήσητε, κύριε Πρόεδρε.

§41ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν Συνελεύσει, ἥτις πρόκειται νὰ συζητήσῃ συνταγματικὰς διατάξεις, ἀλλοίμονον καὶ τρισαλλοίμονον, ἐὰν πρόκειται νὰ γίνηται διάκρισις κομμάτων. Τὰ κόμματα ὑπῆρξαν φατρίαι κακοήθεις.

§42Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ψεῦδος! Ψεῦδος! Νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν. (Ἐγείρονται ὅλοι ἐπὶ ποδὸς καὶ διὰ φωνῶν καλοῦσι τὸν κ. Κουλουμβάκην νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν. Διαμαρτυρίαι καὶ φωναὶ ἐπικρατοῦσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε, κύριε Βουλευτά, τὰς ἀκόσμους φράσεις, ἄλλως σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν, καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§44Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, θὰ ἀνακαλέσῃ. Καθίσατε κάτω. (Νέαι φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§45ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ, διότι εἶναι ὁ κ. Ῥάλλης, οὐχὶ διότι εἶναι Ἀρχηγὸς κόμματος. Ἀλλοίμονον, ἐὰν Συνέλευσις, σκοποῦσα ν’ ἀναθεωρήσῃ τὸ Σύνταγμα, ἐργασθῇ κατὰ κόμματα. Καὶ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπῆρξαν κόμματα, ἀλλὰ φατρίαι κακοήθεις. (Μέγας θόρυβος καὶ ἀνταλλαγαὶ δριμυτάτων φράσεων, ὥστε ν’ ἀπειληθῇ σύρραξις).

§46ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅτε εἶπον ὅτι καὶ κατὰ προτίμησιν στέργω νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ῥάλλης, διότι εἶναι ὁ κ. Ῥάλλης, τοῦτο σημαίνει, ὅτι σέβομαι τὸν κ. Ῥάλλην. Μία Φωνή. Δὲν τὸ εἴπετε ἀμέσως.

§47ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον κατὰ πρῶτον. Ἄλλως τε δὲ καὶ ἄλλοτε ἐξεδήλωσα συζητῶν ἐνταῦθα τὸν σεβασμόν μου πρὸς τὸν κ. Ῥάλλην.

§48ΜΙΛΤ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ν’ ἀναιρέσητε, ὅτι τὰ κόμματα εἶναι κακοήθεις φατρίαι.

§49ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σέβομαι τὰ πρόσωπα. Ἀλλ’ ἂν σέβωμαι ταῦτα καὶ ἀναγνωρίζω τὴν φιλοπατρίαν των, δὲν δύναμαι ἐν τούτοις νὰ μὴ ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι περιήλθομεν εἰς μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Λεβίδης πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεκάλεσεν ἀφόρητον.

§50Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἄλλο ἀφόρητος καὶ ἄλλο κακοήθης.

§51ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἀφόρητος ἔχει εὐρυτέραν ἔννοιαν.

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀνακαλέσητε κατηγορηματικῶς.

§53ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι σέβομαι τὰ πρόσωπα. Ἀλλὰ τὸ κρατῆσαν σύστημα δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀντίληψίν μου, μὲ τὸ καθῆκόν μου, οὔτε βεβαίως μὲ τὴν συνείδησιν ὑμῶν. Ἐὰν ἔλθωσιν ἐπὶ τὸ βῆμα οἱ κ. κ. Θεοτόκης καὶ Ῥάλλης καὶ δηλώσωσιν, ὅτι τὸ κρατῆσαν σύστημα συμβιβάζεται μὲ τὴν συνείδησίν των, τότε μάλιστα. Ἄλλως ὄχι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ Κανονισμοῦ ὁ Βουλευτὴς κ. Εὐστρ. Κουλουμβάκης ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν.

§55ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ συμβαίνοντα τὰς ἡμέρας ταύτας ἀπέδειξαν ὑπερπερισσῶς, ὅτι δὲν διαιροῦσιν ἡμᾶς αἱ συνήθεις περὶ τὰς πολιτικὰς ἰδέας διαιρέσεις, ἀλλ’ ὑπάρχουσι βαθύτεραι διαιρέσεις. Ἦλθον νεώτεραι ἰδέαι ἐνταῦθα ἔχουσαι ἀντιπροσώπους καὶ ἐλθοῦσαι μετὰ πάσης εἰλικρινείας, ὅπως διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὑτῶν ἐπιτύχωσι τὴν διόρθωσιν, κινδυνεύουσι νὰ ἐξολισθήσωσιν εἰς τὸ νὰ φέρωσι τὰ πράγματα εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ. Αἱ ἰδέαι εἶναι σεβασταὶ καὶ οἱ λόγοι οἱ ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν τούτων ἐκφερόμενοι εἶναι ἄξιοι πάσης εὐλαβείας· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραγνωρισθῇ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τοὺς λόγους νὰ ὑποκαθιστῶσιν ὕβρεις καὶ λοιδορίαι. Ἐὰν τοῦτο ἀνεχθῇ ἡ Διπλῆ Βουλὴ ἢ οἱαδήποτε Βουλὴ, ἢ οἱονδήποτε Συνέδριον, καταβιβάζεται ἀπὸ Συνεδρίου εἰς τὸ χείριστον καταγώγιον καὶ ἐμπνέει εἰς τὸν λαὸν αἴσθημα ἀηδίας καὶ περιφρονήσεως. Ἐὰν δὲ ταῦτα ἐξακολουθήσωσιν οὕτω, τὸ Συνέδριον τοῦτο θέλει ἀφ’ ἑαυτοῦ διαλυθῆ—διότι δὲν ὑπόκειται ἐκ τῶν πραγμάτων εἰς ἄλλην διάλυσιν—, ἀλλὰ θέλει ἀφ’ ἑαυτοῦ διαλυθῆ. Καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ποῖον θὰ εἶναι ὄπισθεν τῆς διαλύσεως τὸ ἐμφανισθησόμενον. Θέλουσιν ἴσως τινὲς ἐνταῦθα νὰ ἐμφανισθῶσιν ὡς ἐπαναστάται· αἱ ἐπαναστάσεις ὅμως δὲν γίνονται ἐν ταῖς Συνελεύσεσιν· αἱ ἐπαναστάσεις γίνονται, ὅταν ὀλισθαίνωσιν αἱ Συνελεύσεις, γίνονται δὲ ἔξωθεν τῶν Συνελεύσεων, καὶ γίνονται καθ’ ὃν τρόπον ἐγένοντο ἀλλαχοῦ, ὅτε εἰσῆλθεν ἡ λόγχη καὶ ἀπεδίωξε τοὺς βουλευομένους ἔξω καὶ μακρὰν τοῦ δικαιώματος νὰ βουλεύωνται. Ἀλλ’ ὠθεῖτε τὰ πράγματα εἰς τὸ ἀπροχώρητον, διότι ὑπὸ τοῦ μένους, ὅπερ ἔχετε, παρασύρεσθε εἰς ἐκδήλωσιν τῶν ἰδεῶν ὑμῶν κατὰ τρόπον διηνεκῶς ἐνοχλητικὸν εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς ὑμᾶς....

§56Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑβριστικῶς.

§57ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνοχλητικῶς, λέγω, διότι ἀπὸ τῆς ἐνοχλήσεως ἐξολισθαίνομεν εἰς τὴν ὕβριν, διότι καὶ οἱ σωφρονοῦντες καὶ οἱ λευκὰς ἔχοντες τὰς τρίχας—ἂν μὴ ψαρὰς μόνον—καὶ αὐτοὶ ἔρχονται ἐνταῦθα καὶ διηνεκῶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τόνου πρὸς πάντα τὸν ἀντιφρονοῦντα ἀποτεινόμενοι ὁμιλοῦσιν οὐχὶ περὶ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν, ἀλλὰ πρὸς κατάκρισιν ἐκείνων, ἅτινα οἱ ἄλλοι πρεσβεύουσι, παραδεχόμενοι ὅτι τὰ πρεσβευόμενα δὲν εἶναι ἀπὸ καλοῦ τοῦ συνειδότος. Εἶναι μακρὸν τὸ στάδιον ἐκείνων, οἵτινες ἐπολιτεύθησαν τελευταῖον εἰς τὴν Ἑλλάδα· καὶ μόνον οἱ νέοι δὲν εἶναι μέτοχοι τῶν τότε γενομένων — τοὐλάχιστον ὡς ἄμεσοι συνεργάται, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ὅλος ὁ λαὸς εἶναι μέτοχος τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων· διότι οἱ λαοὶ ἀδιαφοροῦντες ἔχουσι δυστυχῶς ὅ,τι αὐτοὶ ζητοῦσιν. Ὅλοι λοιπὸν οἱ πολιτευόμενοι ἐπὶ μακρὰ ἔτη εἶναι μέτοχοι τῶν γενομένων, εἶναι μέτοχοι τῶν γενομένων μὴ ὄντες ὅμως ἄξιοι χλεύης καὶ περιφρονήσεων καὶ ἀρνήσεως τῆς ἀξίας, τῆς εὐθύτητος, τῆς χρηστότητος τῶν προθέσεων αὐτῶν. Ἂν ἀπέτυχον τὰ κόμματα ἐν ταῖς ἐνεργείαις αὐτῶν, ἂν τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς μορφώσεως τῶν κομμάτων δὲν εὐημέρησαν ὡς ἔδει, τοῦτο βεβαίως ἄγει εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι ἀπαραίτητος εἶναι μεταβολὴ τῶν μεθόδων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα νὰ καθυβρίσῃ ὁλόκληρον τὸ παρελθόν, ὡς ἄξιον τῆς ἐσχάτης περιφρονήσεως. Θέλετε ἀναδράμει εἰς τὸ παρελθὸν ἐπὶ μακρόν, μέχρι καὶ καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἐνάρξεως τῆς Βασιλείας τοῦ Γεωργίου, καὶ θέλετε συναντήσει τὰ σεβαστότατα τῶν ὀνομάτων. Θέλετε συναντήσει ἄνδρας τοὺς μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα παρασχόντας· θέλετε συναντήσει τοὺς ἀπολυτρωτὰς τοῦ ἔθνους, καὶ θέλετε ἴδει ἁμαρτίας πολιτικὰς εἰς ἅπαντας τούτους, ὧν ἀπέναντι αἱ σημεριναὶ ἁμαρτίαι ἴσως εἶναι μικραί. Ἀλλὰ τίνα λόγον ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε περὶ τοῦ Κωλέττη ἀνευλαβῶς; Τίνα λόγον ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε περὶ τοῦ Μαυροκορδάτου ἀνευλαβῶς; Τίνα λόγον ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε περὶ τοῦ Κολοκοτρώνη καὶ τοῦ Τζαβέλλα καὶ τοῦ Κανάρη ἀνευλαβῶς; Καὶ μήπως πάντες οὗτοι δὲν ἔπταισαν, καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ ἄξιον πολλῆς ἐπιεικείας, ἐν τῇ πολιτικῇ; Καὶ ἆρά γε διὰ τοῦτο ἔπαυσαν νὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες ἦσαν; Καὶ θὰ ἐπετρέπετο εἰς οἱονδήποτε τότε νὰ ἐμφανισθῇ, εἴτε εἰς τὴν Βουλὴν εἴτε εἰς τὴν Γερουσίαν, καὶ νὰ ὁμιλήσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἐνταῦθα μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας ὁμιλοῦσι, μεταχειριζόμενοι δυστυχῶς καὶ ἐκφράσεις, αἵτινες μόνον εἰς τὰς τριόδους ἐπιτρέπονται; (Εὖγε, εὖγε, καὶ χειροκροτήματα ἀριστερόθεν καὶ δεξιόθεν). Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσω ἀναμιμνήσκων ἐκεῖνο, ὅπερ εἶναι βέβαιον ὅτι ἑκάστου τὴν καρδίαν ἰδιαιτέρως νύσσει· διότι βεβαίως οὐδεὶς ὑμῶν ἔχει πρόθεσιν τοιαῦτα νὰ πράττῃ καὶ τοιαῦτα νὰ λέγῃ. Ἀλλὰ παραφέρεσθε.

§58Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ποῖος;

§59ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλοι. Ὅλοι ὅσοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον συζητοῦσι παραφέρονται· καὶ εἶναι ἄξιοι συγγνώμης διὰ τοῦτο, εὐθὺς ὡς ἀναγνωρίσωσιν ὅτι ἐκ παραφορᾶς εἶπον τὰ μὴ προσήκοντα· ἀλλ’ ὀφείλουσιν, ὡς ἄνδρες ἀληθῶς ὑπερήφανοι καὶ ἐλεύθεροι, νὰ μὴ ἀναμένωσι νὰ ὑπομνησθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀνάκλησις· καί, ὅτε ὑπομιμνήσκεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνακλήσεως, νὰ μὴ ζητῶσι δικαιολογίαν, ὅπως ἀποφύγωσιν αὐτήν. Κύριοι, τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἡμεῖς ταῦτα πράττομεν ἐνταῦθα, μὴ προχωροῦντες, καὶ οὐ μόνον μὴ προχωροῦντες, ἀλλὰ γεννῶντες καὶ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον τὸ ὁριστικόν, τὴν ὥραν ταύτην πάντα τὰ ζητήματα τὰ θίγοντα τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν εἶναι ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς. (Ἐπιδοκιμασίαι). Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1864, ὅτε ἔφθασεν ἐνταῦθα ὁ Βασιλεύς, μέχρι τῆς ὥρας ταύτης, ἐκινδύνευσε τοὺς κινδύνους τοὺς σημερινούς, κινδύνους ἐξωτερικούς, κινδύνους ἐσωτερικούς, δυναμένους ἐν τῇ συμπλοκῇ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἐξωτερικοὺς νὰ φέρωσι τὴν Ἑλλάδα εἰς θέσιν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ κανονίζῃ τὰ καθ’ ἑαυτὴν καθ’ ὃν τρόπον μέχρι τοῦδε ἐλευθέρως κανονίζει. Διότι ἐπὶ τέλους τὰ ἔθνη, ὅταν φθάσωσι καὶ κατασταθῶσιν ἀνοικονόμητα, καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο ἀλλαχοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ νὰ μὴ συμβῇ ἐνταῦθα, τότε τὰ Κράτη ταῦτα, τὰ ἔθνη ταῦτα ὑφίστανται τὴν τύχην τῆς Πολωνίας.

§60Σ. ΜΗΛΙΟΣ. Ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε.

§61ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει γενναιότερος λαός, ὑπάρχει εὐγενέστερος λαὸς παρὰ τὸν Πολωνικόν; ὑπάρχει λαὸς μᾶλλον φιλόπατρις τοῦ Πολωνικοῦ, λαὸς πλέον ἀντέχων εἰς τὴν καταδίωξιν, ἵνα διατηρήσῃ τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν καὶ τὴν ἐθνικότητα αὑτοῦ; Καὶ τὸν βλέπετε πῶς ζῇ! Διατί; Διότι τοιαύτη ἦτο ἡ εἰκὼν τῆς πολιτικῆς του συζητήσεως ἐν ταῖς Συνελεύσεσιν αὐτοῦ.

§62Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ Κανονισμοῦ, τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§63ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοὶ συγχωρήσητε, φίλε κύριε συνάδελφε, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι τὰ γενόμενα ἦσαν ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ὁμιλῶ ἐνταῦθα, ὅπως ἐπαναφέρω τὰ πράγματα εἰς αὐτόν.

§64Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀκούωνται εἰς πᾶσαν στιγμήν.

§65ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἐπικαλοῦμαι τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ εἶμαι ἄοπλος ἀπὸ παντὸς δικαιώματος καὶ νὰ ὁμιλήσω μόνον ὡς Ἕλλην, γηράσας καὶ δυνάμενος ὡς ἐκ τοῦ γήρατός μου νὰ εἴπω γνώμας, αἵτινες ἴσως συντελέσωσιν εἰς σωφρονεστέραν πορείαν ἐνταῦθα. (Μάλιστα, μάλιστα). Εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἐκτροχιασθέντες πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν, καὶ μοὶ ἐφάνη ὅτι ἠδύνατο εἰς ἐμὲ ν’ ἀποδοθῇ ἡ πρωτοβουλία νὰ χρησιμεύσω ὡς ἐργάτης τῆς ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν τροχιάν. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰς ἐξελέγξεις. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ἐπισπεύσωμεν τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνεδρίου τούτου κατὰ τὸν συνήθη τρόπον καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν σπουδαίων ἔργων, ἅτινα ἀναμένουσι τὴν Συνέλευσιν ταύτην, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν ἐκλήθη. Ἐκεῖνοι οἵτινες ἐκ τῆς ἐνδειχθησομένης ἐνταῦθα γνώμης θέλουσιν ἔλθει νὰ διεξαγάγωσι τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, ὅπερ ταύτην τὴν ὥραν ἐκ περιστάσεως εὑρίσκεται ἀνατεθειμένον εἰς τοὺς ὤμους ἡμῶν, ἐκεῖνοι θέλουσιν ἀναγνωρίσει τὰς δυσχερείας, τοὺς σκοπέλους, τοὺς κινδύνους, οὓς πρέπει δεξιῶς καὶ σωφρόνως καὶ δικαίως πολιτευόμενοι νὰ διεξέλθωσιν, ὅπως βοηθούμενοι καὶ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ταύτης, καλῶς ἐργαζομένης, δυνηθῶσι ταχέως νὰ ἐπιληφθῶσι τῶν ἔργων ἐκείνων, ἅτινα σταθερῶς καὶ μεθοδικῶς διεξαγόμενα θέλουσιν ἐπαναγάγει τὴν Ἑλλάδα, τὴν παρ’ ὀλίγον ἔχουσαν τῆς τάξεως ἀνατροπήν, εἰς τὴν κανονικὴν ὁδόν· εἰς τὴν ὁδόν, ἐπαναλέγω, ἐν ᾗ πρέπει πάντες νὰ εὐχηθῶμεν, ἀλλὰ καὶ πάντες νὰ συνεργασθῶμεν, ὅπως ἐπιτύχωμεν ὑγιεστέρας πολιτικὰς μεθόδους, πάντες ἀνακαινιζόμενοι, καὶ πάντες ἐξαγνιζόμενοι, καὶ πάντες χαλινούμενοι—καὶ τοῦτο ἰδιαιτέρως διὰ τοὺς νέους—μεθόδους δι’ ὧν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ δημόσια πράγματα εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς ἣν πάντες εὐχόμεθα νὰ ἴδωμεν τὴν ἀγαπητὴν ἡμῶν πατρίδα εὑρισκομένην (Ῥαγδαῖα χειροκροτήματα ἐξ ἁπάσης τῆς αἰθούσης).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καμπάνης.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παραιτεῖσθε, ἀδελφέ; Ψηφοφορία, ψηφοφορία.

§68ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀφήσωμεν.

§69Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δύο λέξεις, Κύριοι.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§71Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δύο λέξεις μόνον θὰ σᾶς εἴπω. (Διαμαρτυρίαι).

§72ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ ὁμιλήσωσι καὶ ἄλλοι.

§73Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ὁμιλήσω. Δύο λέξεις θὰ εἴπω (νέαι διαμαρτυρίαι).

§74Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Προχωρήσατε.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ φύγωμεν, θὰ φύγωμεν. (Ἀπέρχονται πολλοί).

§76Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ πειθόμενος εἰς τὴν κατάστασιν τῆς Βουλῆς παραιτοῦμαι τοῦ λόγου μου, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ ἀκούσητε τοῦτο (χειροκροτήματα). Ἐκφράζω καὶ ἐγὼ νεώτατος ἐδῶ ἐλθὼν τὴν βαθυτάτην μου λύπην, διότι ἐπιτρέψας εἰς τὸν συνάδελφον νὰ ἀποτείνῃ ἐρώτησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς ἐγενόμην ἀκουσίως ἀφορμὴ λυπηροτάτου ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον κακῶς ἐχαρακτηρίσατε. (Εὖγε, εὖγε, καὶ χειροκροτήματα). Κύριοι Βουλευταί, λυποῦμαι τοσούτῳ περισσότερον, διότι, ἐνῷ ἐνταῦθα ἤλθομεν εἰς ἀγῶνα ἰδεῶν, οἱ φερόμενοι ὡς σημαιοφόροι τῶν ἰδεῶν τούτων ἐξολισθαίνουσιν εἰς ὕβρεις δεινάς. Ἐλπίζω, Κύριοι, μετὰ τὸ ἐπεισόδιον αὐτό, ὅτι ἡ ψυχραιμία θὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὸ συνέδριον, ὅπως λάβῃ τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορίαν, ψηφοφορίαν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ψηφοφορίαν; Δὲν ἔχω πρότασιν.

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν ἐγκρίνει ἢ οὔ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ. Κατόπιν ἔρχεται ὁ κ. Κοντογούρης· ὁ κ. Χρυσοβελόνης παραιτεῖται.

§81Γ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ ὑπάρχει πρότασις;

§83Γ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὴν ἐδώκαμεν χθές.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις, Κύριοι!

§85Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁρίσατε τὴν πρότασιν. Πρέπει νὰ καθίσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις, Κύριοι, ἡ ἑξῆς ὑπογεγραμμένη: «Παρακαλοῦμεν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λαρίσης ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. Δάλλαν, διατελοῦντα συμβολαιογράφον, καὶ Π. Κουτσόπουλον, δήμαρχον, καὶ μὴ παραιτηθέντας ἐμπροθέσμως».

§87Σ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Ζητοῦμεν νὰ διαιρεθῇ ἡ πρότασις.

§88ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Βεβαίως.

§89Γ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἶναι διῃρημένη ἡ πρότασις. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ μόνον ὡς πρὸς τοὺς δύο.

§90Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, παρακαλῶ. Ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσι τὸ ζήτημα, ὡς πράγματι εἶναι, σύνθετον, δηλαδὴ ὅτι ἀποβλέπει εἰς δύο χωριστὰ προσόντα δύο Βουλευτῶν. Ἀναμφισβητήτως ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν διαίρεσιν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦ δημάρχου.

§91Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὅ,τι ἐγένετο εἰς τὸ προηγούμενον θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τώρα. Ἔχομεν καθιερώσει τὸ προηγούμενον ὅτι, ὅταν γίνηται ἀμφισβήτησις περὶ προσόντων εἰς μίαν ἐκλογὴν καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἄμεμπτος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ προτάσσηται τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὴν ἄμεμπτον. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις διὰ τοὺς ἄλλους εἴκοσι δύο; Λοιπὸν θὰ προταχθῇ τοῦτο καὶ μετὰ τοῦτο τὰ ἄλλα ζητήματα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρία ζητήματα παρουσιάζονται. Πρῶτον διὰ τοὺς 22. (Μάλιστα, μάλιστα). Δεύτερον ἔρχονται τὰ δύο ἄλλα ζητήματα: ἔχουσι τὰ προσόντα ὁ συμβολαιογράφος καὶ ὁ δήμαρχος; Αὐτὰ θὰ χωρισθῶσι, διότι ἄλλο εἶναι τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο· λοιπὸν ἐρωτῶ διὰ τοὺς 22 Βουλευτάς: Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς 22 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν δήμαρχον.

§93Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὄχι τὸν δήμαρχον· τὸν κ. Δάλλαν. Κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας θὰ προβῶμεν. Κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας εἶναι ὁ κ. Δάλλας πρωτύτερα.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας θὰ προβῶμεν.

§95Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ παραβῆτε τὴν σειράν. (Μάλιστα, μάλιστα).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι κατατεθειμένη εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀφορᾷ καὶ τοὺς δύο, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ χωρισθῇ. Νὰ ἔλθωσι δύο ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ κ. Μιλτιάδης Δάλλας συμβολαιογράφος διατελῶν καὶ μὴ παραιτηθείς...

§97Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρῶτον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τὸν δήμαρχον.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸν κ. Μιλτιάδην Δάλλαν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§100Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐζητήθη ἡ διαίρεσις.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη ἡ διαίρεσις.

§102Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Παρὰ τίνος; Ἐζητήθη· δὲν ἠκούσαμεν ποῖος τὴν ἐζήτησεν. Τὴν διαίρεσιν τῶν 22 Βουλευτῶν ἀπὸ τοὺς δύο τὴν ἀντελήφθημεν, τὴν διαίρεσιν ὅμως τῶν δύο δὲν τὴν ἠκούσαμεν, ἂν ἐζητήθη.

§103ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Χρυσοβελόνης ἐζήτησε τὴν διαίρεσιν τῶν 22 Βουλευτῶν ἀπὸ τοὺς δύο Βουλευτάς, δὲν ἐζήτησεν ὅμως τὴν διαίρεσιν τῶν δύο μεταξύ των. Ἐζήτησε τὴν διαίρεσιν τῶν 22 ἀπὸ τοὺς δύο.

§104Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὀλίγα θὰ εἴπω, Κύριοι, διότι πρέπει νὰ λήξῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν διῃρέθη, προτείνω ἐγὼ τὴν διαίρεσιν. Διὰ τοὺς 22 Βουλευτὰς ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ· τώρα ἔχομεν νὰ κρίνωμεν τοὺς ἑτέρους δύο κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας. Ἐπικυρωθείσης τῆς ἐκλογῆς τῶν 22 ἔρχεται πρῶτος ὁ κ. Μιλτιάδης Δάλλας, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ὁ κ. Π. Κουτσόπουλος. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος πρέπει νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν πρῶτον διὰ τὸν κ. Μ. Δάλλαν καὶ ἔπειτα διὰ τὸν κ. Π. Κουτσόπουλον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσάτσε, ἔχετε ἀντίρρησιν;

§106Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τώρα διῃρέθη τὸ ζήτημα, συνεπείᾳ τῆς προτάσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ, ἂν ὁ κ. Μ. Δάλλας ἔχει τὰ προσόντα τοῦ νομίμου Βουλευτοῦ ὡς διατελῶν εἰσέτι συμβολαιογράφος καὶ μὴ παραιτηθείς. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μ. Δάλλα λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§108Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἔγκυρον εἶναι ναί;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔγκυρον εἶναι ναί, τὸ ἄκυρον εἶναι ὄχι.

§110Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Θεωρῶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου παράνομον καὶ ἀντισυνταγματικήν, διότι δὲν παρῃτήθη ἀπὸ τοῦ ἀξιώματός του.

§111ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§112Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διότι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὄργανον πρὸς προστασίαν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὸν συμβολαιογράφον, διὰ τοῦτο λέγω ναί.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ.κ. Σ. Δεληγιάννη καὶ Α. Σλῆμαν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 246. Ἐκ τούτων 124 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, 121 κατά, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν κ. Δάλλαν ἐπεκυρώθη. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 5ης μ. μ.). (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 1 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ 25′ μ. μ.). Μετὰ τὴν διακοπήν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Τώρα θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὡς πρὸς τὸν κ. Κουτσόπουλον, ἂν οὗτος, δήμαρχος ὢν καὶ μὴ παραιτηθεὶς ἐμπροθέσμως, κέκτηται τὰ προσόντα τοῦ Βουλευτοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Κουτσόπουλος κέκτηται τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα λέγουσι καί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§116Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Μὴ λυθέντος τοῦ ζητήματος περὶ χαρακτηρισμοῦ τῆς Συνελεύσεως, ἂν μὲν εἶναι Συντακτική, λέγω ναί, ἂν δὲ πάλιν εἶναι Ἀναθεωρητική, λέγω ναί, διὰ νὰ δοθῇ ἀφορμὴ πρὸς αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἀσυμβιβάστου ἢ οὐ πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ ἄρθρου 71. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἰ. Καλούτση καὶ Σπ. Δεληγιάννη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν 252 Βουλευταί. Ἐκ τούτων 104 εἶπον ναί, 147 ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν κ. Κουτσόπουλον ἀκυροῦται. Ἀνεγνώρισεν οὕτως ἡ Βουλὴ νομίμους βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Λαρίσης τοὺς ἑξῆς ὡς ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα: Ἰωάν. Χρυσοβελόνην, Γεώργ. Φιλάρετον, Ἀγαμέμν. Σλῆμαν, Μιλτ. Δάλλαν, Δημ. Οἰκονόμου, Μιλτ. Μπουφίδην, Σοφοκλ. Τριανταφυλλίδην, Σωκρ. Μαρκίδην, Νικόλ. Ζαρλῆν, Διαμ. Ζαχαριάδην, Δημ. Χατζηγιάννην, Λεων. Ἀναγνώστου, Νικόλ. Ἀξελόν, Μιλτ. Δηλιγιάννην, Ντῖνον Νούσιαν, Ἰωάννην Βασιλάκην, Κωνστ. Κοντογεωργίου, Παναγ. Παπαδόπουλον, Γεώργ. Ἀθανασιάδην, Δημ. Μανωλόπουλον, Γεώργιον Φίλωνα, Ἐλευθ. Γκόλτσιον, Γ. Τσαξιρόπουλον ἢ Τσαξίρην. Τώρα ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ Μεσσηνίας. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς 26. Προηγεῖται τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Π. Μποῦτον καὶ τὸν κ. Σ. Ντολιόπουλον. Διὰ τοὺς ἑτέρους δύο, τὸν κ. Μ. Παπατσώρην καὶ τὸν κ. Ι. Ψηλογαλάνην, τὸ τμῆμα προτείνει τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσηνίας ἔχει τις τὸν λόγον;

§118Α. ΚΑΚΚΑΒΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακκαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΚΑΚΚΑΒΑΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλή, κατ’ ἐμὲ κριτήν, οὐχὶ ἅπαξ παρενόμησε. Παρενόμησεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας τῶν Βουλευτῶν, παρενόμησεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ συμβολαιογράφου. Παρενόμησεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ὅτι ἐκήρυξε τὸν νόμον τοῦ 1910 ὡς ἀντισυνταγματικόν. Μετὰ τὴν κατωφέρειαν αὐτὴν ὑπὲρ τῆς παρανομίας, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ ἔλαβε, φρονεῖτε, κ. Βουλευταί, ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ διὰ τὴν ὑπὸ κρίσιν ἐκλογὴν τῆς Μεσσηνίας, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἄκυρος; Θὰ δυνηθῆτε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τὴν κατόπιν συζητηθησομένην ἐκλογὴν τῶν Ψαρῶν θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἄκυρος; Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, θὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ Μεσσηνίας, τῆς ὁποίας ἡ ἀκυρότης στηρίζεται ἐπὶ ὑποθέσεων καὶ πιθανοτήτων; θὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τῶν Ψαρῶν, διότι δὲν ἔχει τὰ προσόντα ὁ ἕτερος τῶν ἐκλεγέντων Βουλευτὴς κ. Πὼπ, διότι δὲν εἶναι Ψαριανός; Θὰ ἀκουσθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι συνετέλεσαν ἀρνητικῶς εἰς τὴν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος, οἱ μὲν διὰ τῆς ἀπουσίας των, οἱ δὲ διὰ τῆς λευκῆς ψήφου των; Θὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκυρώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἐκλογὴν στηριζομένη ἐπὶ ὑποθέσεων περὶ νοθείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποδεικνύονται, ἀφοῦ τὴν πρωίαν παρεβίασεν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον ὡς πρὸς τὸν συμβολαιογράφον, ὁ ὁποῖος εἶναι καθαρώτατος καὶ ῥητός, ὁ ὁποῖος ῥητότατα καθορίζει τὰ δικαιώματα τοῦ συμβολαιογράφου, τὰ καθήκοντα τοῦ ἐκλογέως καὶ ἐκλεξίμου, καὶ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἐκλέξιμος; Ὅταν αὐτὴ ἡ λογική, ἡ ὁποία λέγει δύο καὶ δύο κάμνουν τέσσαρα, δὲν εἰσακούηται ἐδῶ, ἀλλ’ ὑπερισχύῃ ἡ λογική, ἡ ὁποία λέγει δύο καὶ δύο κάμνουν τριάμισυ, θὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ αὐτῶν, διὰ νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τῆς Μεσσηνίας; Ἀναφωνῶ ὄχι, δὲν θὰ εἰσακουσθῇ. Τούτου ἕνεκεν, κ. Βουλευταί, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα διὰ βοῆς ἀποφανθῇ περὶ τοῦ κύρους ὅλων τῶν ἐκλογῶν, καὶ διότι, ἐὰν ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Μεσσηνίας εἶναι ἄκυρος, τοῦτο εἶναι πολὺ χειρότερον, διότι ἔχομεν ἀντίθετα προηγούμενα καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης προκειμένου περὶ τοῦ αὐτοῦ λόγου, ἵνα μὴ ἔχωμεν ἀντίφασιν ἀποφάσεων· σπεύσωμεν λοιπὸν καὶ μὴ χάνωμεν πολύτιμον καιρόν. Πρέπει νὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκλήθημεν καὶ ἐνετάλημεν καὶ μετὰ σπουδῆς καὶ ἐν σπουδῇ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν λύσιν, ἀφοῦ, ὡς εἶπε σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργός, πανταχόθεν τὸ ξίφος τοῦ Δαμοκλέους ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μας κρέμαται. Νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ταχεῖαν λύσιν τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκλήθημεν, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν, ἐὰν πολιτευώμεθα ὡς πολιτευόμεθα, προβλέπω κακήν. Διότι, ἐὰν πολιτευώμεθα ὡς πολιτευόμεθα, ἤδη θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγκάσῃ τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἵνα εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς, κάμνων χρῆσιν τοῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον ἔχει δυνάμει τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος: Κύριοι Βουλευταί, ἀπέλθετε, διότι δὲν εἶσθε σεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναθεωρήσητε τὸ Σύνταγμα καὶ ἐκπληρώσητε τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐκλήθητε. Εὔχομαι, κ. Βουλευταί, νὰ μὴ πολιτευώμεθα ὡς πολιτευόμεθα καὶ νὰ ἀλλάξωμεν πορείαν πολὺ ταχέως. Ἄλλως εὐχῆς ἔργον εἶναι ὁ ἀνώτατος Ἄρχων ἡμῶν νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ προνομίου Αὑτοῦ ἀπὸ τοῦδε, ἵνα προλάβῃ ἕτερον ἐχθρόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμε λόγον τὴν πρωίαν ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰπὼν ὅτι ὑπάρχει μέγας ἐχθρός, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν λογχῶν δύναται νὰ διαλύσῃ τὸ Συνέδριον τοῦτο. Πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν πορείαν μας, τὴν συμπεριφοράν μας καὶ νὰ μὴ παριστάνωμεν τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς τὰ καπηλεῖα παριστάνεται. Καταλήγων, Κύριοι, τὸν λόγον μου, παρακαλῶ νὰ μὴ χάνωμεν πολύτιμον καιρόν, ἀλλὰ νὰ ἐπικυρώσωμεν καὶ τὴν ὑπὸ κρίσιν ἐκλογὴν ταχέως ὡς καὶ τὰς ἑπομένας, καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ἔργου δι’ ὃ ἐκλήθημεν.

§121Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον οὐχὶ εὐχάριστον. Λέγω δ’ οὐχὶ εὐχάριστον δι’ ἐμέ, διότι πρόκειται νὰ ἐπικρίνω τὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν ψηφοφορίαν τμημάτων τοῦ νομοῦ, ἐξ οὗ προῆλθον καὶ ἰδιαίτατα τῆς ἐπαρχίας ἐξ ἧς κατάγομαι καὶ νὰ ἀποκαλύψω τὰ διαπραχθέντα ἐν ἀμφοτέροις τοῖς ἐκλογικοῖς τμήμασι τοῦ δήμου Ἐράνης, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι πρωτοφανῆ καί, ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ἀσύστολον νοθείαν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Δὲν θὰ παρακολουθήσω τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα εἰς τὴν σειρὰν τῶν σκέψεών του. Δὲν φρονῶ, ὅτι ἔργον τῶν Βουλῶν, εἴτε διπλαῖ εἶναι αὗται εἴτε τακτικαί, εἶναι τὸ ἀμνηστεύειν τὰ ἁμαρτήματα, εἶναι τὸ συγκαλύπτειν τὰ ἀνομήματα, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν εἶναι ἔργον Βουλῆς ἐχούσης ἐντολὴν τοιαύτην, νὰ βελτιώσῃ τὰ παρ’ ἡμῖν κακῶς κείμενα. Δὲν εἶναι τὸ ἔργον αὐτῆς νὰ ῥίπτῃ αὐτὰ εἰς λήθην καὶ νὰ τὰ παρέρχηται, καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξεν ὁ κ. συνάδελφος. Δὲν θὰ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ, ὅτι παρεβιάσθησαν ἤδη οἱ νόμοι καὶ τὸ πολίτευμα, διότι ἐλησμόνησεν, οὗτος ὅτι προηγουμένως ἡ Βουλή, πρὸ ὀλίγων ἔτι στιγμῶν, ἀνεστήλωσε τὸ πολίτευμα, ἀνεγνώρισε τὸ κῦρος τῶν διατάξεων αὐτοῦ καὶ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου Κουτσοπούλου. Ἐὰν δὲ τὴν πρωίαν ἐξ ἄλλων σκέψεων ὁρμηθεῖσα προέβη εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ συμβολαιογράφου, ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἐμείωσε τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη διέπραξεν ἀνοσιούργημα. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν ὑμῶν, Κύριοι, προκειμένου νὰ ἐκτεθῶσι γεγονότα, τὰ ὁποῖα, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, θέλουσι πείσει ὑμᾶς, ὅτι πᾶν ἄλλο ἐγένετο ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης παρὰ νόμιμος ἐκλογή. Δὲν θεωρῶ ἄσκοπον, κ. Βουλευταί, νὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν τὰ γεγονότα τὰ κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν λαβόντα χώραν καὶ συνάμα νὰ παράσχω ὑμῖν πλήρη καὶ πιστὴν τὴν εἰκόνα τῆς ἐν εὐρείᾳ κλίμακι τελεσθείσης ἐν τοῖς τμήμασιν αὐτοῖς καλπονοθεύσεως, ὑπὸ μιᾶς μόνης μερίδος κατὰ τῆς ἑτέρας. Ἐκ μέρους τῶν φίλων τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ κατὰ 24 μελῶν τοῦ συνδυασμοῦ ἡμῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνονται καὶ ἐπιτυχόντες καί τινες ἀποτυχόντες καὶ ἤδη ἐνιστάμενοι. Πολλάκις, κ. Βουλευταί, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προεβλήθησαν τοιοῦτοι λόγοι ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογῶν στηριζόμενοι εἰς καλπονοθεύσεις ἐπὶ τῶν καλπῶν ἑνὸς ἢ δύο τὸ πολὺ ὑποψηφίων. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, καίτοι ἀριθμῶ ὑπερδεκαετῆ πολιτικὸν βίον, καίτοι ὑπὲρ τὴν δεκαετίαν παρακάθημαι ἐνταῦθα, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ τοιαύτης ἐκτάσεως καλπονόθευσιν. Ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν, ὅτι ἐπὶ τῶν καλπῶν πέντε ἐν ὅλῳ ὑποψηφίων ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ, τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος, ἐκ τῶν καλπῶν, λέγω, αὐτῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ἐν ἀμφοτέροις τοῖς τμήμασιν εὑρέθη μηδέν. Καὶ ἐν τῷ ἑνὶ τμήματι τὸ μηδὲν παρήχθη δι’ ἀφαιρέσεως πλεοναζουσῶν ψήφων. Ἐν τῷ ἑτέρῳ τμήματι τὸ μηδὲν αὐτὸ παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν μορφὴν ὡς ἂν οὐδεὶς τῶν ἐκλογέων ἐψήφισεν ὑπὲρ αὐτῶν. Αἱ κάλπαι αὐταὶ εἶναι τῶν κ. κ. Κοκκέβη, Μοσχούλα, Δαγρὲ ἐπιτυχόντων, τῶν κ. κ. Λιμπεροπούλου, Σκιαδᾶ, Μισυρλῆ καὶ ἄλλων τινῶν ἀποτυχόντων. Ἡ κάλπη τοῦ κ. Κοκκέβη εὑρέθη ἔχουσα ἐν τῷ ναὶ τοῦ δευτέρου καὶ πρώτου τμήματος 241 ψήφους. Πᾶσαι αἱ ψῆφοι αὗται ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ ναὶ καὶ ἀπερροφήθησαν ὑπὸ τῶν εὑρεθεισῶν πλεοναζουσῶν ψήφων πλέον ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἡ κάλπη ἔδει νὰ περιέχῃ, ἤτοι τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων. Ἡ κάλπη τοῦ κ. Λιμπεροπούλου, τοῦ καὶ ἐνισταμένου, εὑρέθη ἔχουσα ἐν τῷ πρώτῳ ἐκλογικῷ τμήματι ψήφους 125, μετ’ ἀφαίρεσιν πλεοναζουσῶν 127 ἀπέμεινε μηδέν. Ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι ὁ κ. Λιμπερόπουλος εὑρέθη μηδεμίαν ἔχων. Εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα ἔμεινεν ὀφειλέτης κατὰ δύο ψήφους. Ὁ κ. Ἰωάννης Νικολαΐδης, ἀποτυχὼν ἐπίσης, εὑρέθη ἔχων μόνον 85 ψήφους εἰς τὸ ναὶ τοῦ πρώτου τμήματος, αἵτινες ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ ναὶ ὡς πλεονάζουσαι, ἀλλ’ εὑρέθη καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι μηδεμίαν ἔχων ψῆφον. Ὁ κ. Μισυρλῆς, ἔχων 173 ψήφους ἐν τῷ ναὶ τοῦ δευτέρου τμήματος ὑπέστη ἀφαίρεσιν 300 ψήφων πλεοναζουσῶν καὶ ἀπέμεινεν ἔχων μηδὲν εἰς τὸ ναὶ ἀμφοτέρων τῶν τμημάτων. Ἕτεροι ἓξ ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ τούτου ὑπέστησαν τὴν αὐτὴν ἀφαίμαξιν· ὁ κ. Δαγρὲς ἔχων 146 ψήφους εἰς τὸ ναὶ ἀπέμεινε μὲ μηδὲν μετ’ ἀφαίρεσιν πλεοναζουσῶν, ὁ κ. Γ. Λιμπερόπουλος, ἔχων πλεοναζούσας 142 ψήφους, ἀπέμεινε μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναί. Ὁ κ. Παπαθανασίου εὑρέθη ἔχων πλεοναζούσας εἰς ἀμφότερα τὰ τμήματα 341 ψήφους καὶ ἀπέμεινε μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναί. Ὁ κ. Σκιαδᾶς ἐνιστάμενος εὑρέθη ἔχων 420 πλεοναζούσας καὶ ἀπέμεινε μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναί. Ἀλλ’ ὄχι μόνον αἱ κάλπαι τούτων, αἵτινες ἀπέμειναν μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναί, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ὑποψηφίων τοῦ συνδυασμοῦ μας αἱ κάλπαι ὑπέστησαν καλπονοθεύσεις. Σᾶς ἀναφέρω δὲ καί τινα ὀνόματα ἐξ αὐτῶν, ἵνα καταστῇ ζωηροτέρα ἡ ἐντύπωσις ὑμῶν περὶ τῆς καλπονοθεύσεως τῆς ὠργανωμένης καὶ συστηματοποιημένης· ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ὑπέστη ἀφαίρεσιν ἐκ τοῦ ναὶ 122 πλεοναζουσῶν ψήφων ἐν ἀμφοτέροις τοῖς ἐκλογικοῖς τμήμασιν, ὁ κ. Γεωργακόπουλος 92 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Καντιάνης 209 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Γ. Λιμπερόπουλος 192 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Μποῦτος 127 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Παπαλέξης 125 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Δαγρὲς 107 πλεοναζουσῶν ψήφων, ὁ κ. Χριστόπουλος 129 πλεοναζουσῶν ψήφων, ἐγὼ δὲ 229 πλεοναζουσῶν ψήφων, ἀφαιρεθεισῶν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων ἐκ τοῦ ναὶ τῆς κάλπης μου. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, τὸ ἐκπληκτικώτερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει τὸ τεκμήριον τοῦ νόμου, εἶναι ὅτι εἰς τέσσαρας τῶν καλπῶν, αἵτινες εὑρέθησαν μηδεμίαν ἔχουσαι ψῆφον εἰς τὸ ναὶ τῶν δύο τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης, τῶν κ. κ. Λιμπεροπούλου ἐνισταμένου, Μοσχούλα, Νικολαΐδου καὶ Σαραντάκη ὄχι μόνον δὲν εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν, ἀλλὰ καὶ εὑρέθησαν πλεονάζουσαι εἰς τὸ ὄχι. Ὁ κ. Λιμπερόπουλος εὑρέθη μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καὶ 52 πλέον τοῦ ὅλου τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸ ὄχι. Ὁ κ. Νικολαΐδης μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καὶ 32 πλέον τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸ ὄχι. Ὁ κ. Μοσχούλας μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καὶ 97 πλέον τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸ ὄχι. Ὁ κ. Σαραντάκης μὲ μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καὶ 110 πλέον τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸ ὄχι. Αὐτὸ τὸ πρωτότυπον, ὡς ἀπεκλήθη πολὺ ὀρθῶς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἀποδεικνύει ἐναργέστατα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σφαιριδίων πλεοναζόντων ῥιφθέντων ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρός, ἀλλὰ περὶ τοιούτων ῥιφθέντων ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρός, ἵνα ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ ναί, ὡς καὶ ἀφῃρέθησαν. Τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν συστηματοποιημένην ἐνέργειαν, ὅπως ἐκ τῶν καλπῶν τῶν ὑποψηφίων τοῦ συνδυασμοῦ, οὗ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω, ἀφαιρεθῶσι πᾶσαι αἱ ψῆφοι τοῦ ναί, ἐνέργειαν ὄχι μόνον κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν λαβοῦσαν χώραν. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον γεννᾷ τὴν βάσιμον ὑπόνοιαν, ὅτι καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν ἐτελέσθησαν ἔκθεσμοι πράξεις σκοποῦσαι τὴν νοθείαν τοῦ ἀποτελέσματος, εἶναι, ὅτι παραδόξως δύο ἐκ τῶν ἐν συνδυασμῷ ὑποψηφίων τῶν ἐντοπίων τῶν ἐχόντων τὴν μείζονα ἐπιρροήν, οἱ κ. κ. Σπέντζας καὶ Κεφαλᾶς, ἔχουσι πολὺ διάφορον ἀριθμὸν ψήφων εἰς τὸ ὄχι· ὁ μὲν κ. Σπέντζας ἔχει ψήφους 7 εἰς τὸ ἓν καὶ 45 εἰς τὸ ἄλλο τμῆμα, ὁ δὲ κ. Κεφαλᾶς ἐν ὅλῳ 177 εἰς ἀμφότερα.

§122Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὸ ἓν τμῆμα ὅμως ἔχω 7.

§123ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα καὶ 52 εἰς τὰ δύο.

§124Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσας εἶχεν εἰς τὸ ναί;

§125ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μὲν τὸ πρῶτον τμῆμα 45 εἰς τὸ ὄχι, εἰς δὲ τὸ δεύτερον 10, ἤτοι 55. Ὁ κ. Κεφαλᾶς ἔλαβεν εἰς τὸ ὄχι 105 ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι καὶ 72 ἐν τῷ δευτέρῳ, ἤτοι 177.

§126Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπὶ 1525 ψηφοφορησάντων.

§127ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ μικροτέρα κάλπη τοῦ ἰδικοῦ μας συνδυασμοῦ, ἡ ἐξ ὅλων ἀσθενεστέρα, ἡ τοῦ κ. Σαραντάκη, ἔλαβεν εἰς τὰ δύο τμήματα ἐν συνόλῳ 162. Καὶ ἑτέραν κάλπην ἐὰν λάβωμεν, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς τὰ δύο τμήματα κυμαίνονται αἱ ψῆφοι τῶν καλπῶν τοῦ συνδυασμοῦ ἡμῶν μεταξὺ 300 καὶ 350 ψήφων.

§128Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Σεῖς πόσας ἐλάβετε;

§129ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 507 ἐν συνόλῳ.

§130Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Οἰκονομόπουλος ἔλαβε 400 ψήφους, σεῖς βεβαίως ἐλάβετε περισσοτέρας.

§131Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Γνωρίζετε διατί ὁ κ. Οἰκονομόπουλος ἔλαβε 400. Ὀφείλετε νὰ εἶσθε εἰλικρινέστεροι.

§132Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προσέχητε, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ εἰλικρινείας.

§133ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔλαβον ἐν συνόλῳ 507, ἀλλὰ μοὶ ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ πρώτου τμήματος 175 πλεονάζουσαι καὶ ἐκ τοῦ δευτέρου 58. Αὐτὴ εἶναι ἐν συνόψει ἡ εἰκὼν τῆς ἐκλογῆς τῶν δύο τμημάτων ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης. Ἡ εἰκὼν δὲν κατέλιπεν οὔτε τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι αἱ ψῆφοι αἱ πλεονάζουσαι ἐρρίφθησαν εἰς τὸ ὄχι ὑπὸ ἐχθρικῶν χειρῶν· ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν κοινοτέραν λογικὴν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἐρρίφθησαν εἰς τὸ ναί, ἀφοῦ ἔχομεν αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις, ὅτι τὰ σφαιρίδια εὑρίσκονται πλεονάζοντα εἰς τὸ ὄχι τῶν καλπῶν, ἐνῷ εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν αὐτῶν οὐδὲν ὑπῆρχεν. Ἡ ἀπόδειξις αὕτη ἀνατρέπει τὸ τεκμήριον τοῦ νόμου καὶ ἀνακύπτει ὁ δόλος. Καὶ περὶ μὲν ἡμῶν τῶν ἄλλων, τῶν περισωθέντων ἐκ τῆς καλπονοθεύσεως ἐκείνης, οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἀλλ’ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐρευνήσωμεν ἀκολουθοῦντες τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἀκολουθεῖ τὸ προεξελεγκτικὸν τμῆμα, ἂν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δύο τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης παρέχει τὸ θετικόν, τὸ ἀσφαλὲς ἀποτέλεσμα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ἵνα κηρυχθῇ κῦρος ἔχουσα ἐκλογή. Ἡ ἐπισκόπησις αὕτη ἐναργῶς ἀποδεικνύει, ὅτι πλήρης ἀνωμαλία ἐπεκράτει ἐν τοῖς τμήμασιν ἐκείνοις, οὐ μόνον κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διαλογήν, διότι ἀτυχῶς καὶ τὰ μέλη τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ οἱ διοικητικοὶ ἀντιπρόσωποι ἦσαν φίλα φρονοῦντες τοῖς ἀντιθέτοις ἡμῶν. Οἱ δὲ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι μὴ ἔχοντες τὴν συναίσθησιν, ὅτι ἔδει νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ ἐκλογικῷ τμήματι καὶ κατὰ τὴν διαλογήν, νεαροί τινες δικηγόροι, ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας προερχόμενοι, ἀπῆλθον μετὰ τὴν ψηφοφορίαν νομίσαντες ὅτι τὰ καθήκοντα αὑτῶν ἐπερατώθησαν, ἔμεινε δὲ κυρία τοῦ πεδίου ἡ ἀντίπαλος μερίς. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν ἦσαν ἐπικρατέστεροι, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποί μας ἐκφοβηθέντες καὶ καταπτοηθέντες ἐγκατέλειψαν κατὰ τὴν διαλογὴν τὰς κάλπας, καὶ τότε ἐτελέσθησαν αἱ περισσότεραι τῶν νοθειῶν καὶ καλπονοθεύσεων. Δυστυχῶς εἶναι φύσει ἀδύνατον ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ παρέχῃ εἰς τὴν ἐξελέγχουσαν τὰς τοιαύτας ἀθεμίτους ἐκλογὰς Βουλὴν πλήρη τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, νὰ παρέχῃ δηλαδὴ ἀποφάσεις ἢ παραπεμπτικὰ βουλεύματα, διότι πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ἐνόχων καὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐνοχῆς των ἀπαιτεῖται χρόνος, ὁ δὲ χρόνος ὁ μεσολαβῶν μεταξὺ τῆς ἐκλογῆς καὶ τῆς ἐξελέγξεως δὲν εἶναι ἐπαρκής· οὐδέποτε δ’ ἐν τῇ Βουλῇ, καίτοι κατηγγέλθησαν πράξεις καὶ κατεδιώχθησαν οἱ ἔνοχοι, κατέστη δυνατὸν νὰ προσκομισθῶσι τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, καθ’ ὧν οὐδεμία ἀντίρρησις δύναται νὰ ὑπάρχῃ. Ὀφείλω ὅμως νὰ πληροφορήσω, ὅτι ἡ εἰσαγγελικὴ καὶ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ ἐπελήφθησαν πάραυτα ἀνακρίσεων ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ βαίνουσιν ἐπὶ τὰ ἴχνη πολὺ πλειόνων ἀδικημάτων ἐκλογικῶν, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Τοιαύτης οὔσης τῆς ὄψεως τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, τὸ τμῆμα πολὺ λογικῶς, πολὺ ὀρθῶς καὶ κατὰ λογικὴν ἀκολουθίαν ἤχθη εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὴν ἐκλογὴν τῶν δύο ἐκείνων τμημάτων δὲν πρέπει νὰ λάβῃ παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν, ἵνα ὑπολογίσῃ τίνες εἶναι οἱ ἐπιτυχόντες Βουλευταί, τίνες εἶναι οἱ ἀποτυχόντες καὶ τίνες οἱ ἐπηρεαζόμενοι, διότι ἀποτέλεσμα νόθου ἐκλογῆς, μηδὲν παρεχούσης τὸ βέβαιον, δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ. Ἡ κάλπη τοῦ κ. Λιμπεροπούλου, ἡ κάλπη τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος κ. Μανωλοπούλου, εὑρέθησαν μὲ μηδέν· ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἔλαβε ψήφους 125 εἰς τὸ ἓν τμῆμα, αἱ ὁποῖαι τῷ ἀφῃρέθησαν διὰ τῆς μεθόδου τῆς καλπονοθεύσεως, τὴν ὁποίαν προανέφερα, καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἔλαβεν ἀπολύτως μηδέν. Ἀλλ’ εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα αἱ λευκαὶ ψῆφοι τῶν μελῶν τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ κυμαίνονται μεταξὺ 230, 220, 200, 180, 170, 150, 120, ὁ δὲ μέσος ὅρος ἐξ ὑπολογισμοῦ ἀσφαλοῦς ἐπὶ τῶν καλπῶν τῶν συνυποψηφίων του ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε λάβει περὶ τὰς 300 ψήφους, καὶ βεβαίως θὰ τὰς ἐλάμβανε. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀβέβαιον. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀβεβαίου ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, προκειμένου περὶ καλπονοθεύσεως, τῆς ὁποίας τὰ ὅρια δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν, τί ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν; Ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νόθον, δὲν εἶναι γνήσιον καὶ νὰ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ αὖθις, ἵνα ὁ λαὸς ἐκδηλώσῃ τὸ ἀληθὲς φρόνημα αὑτοῦ. Καὶ ἰδοὺ ποῖος ἦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἕκαστος τῶν συνυποψηφίων ἔλαβεν.

§134Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν, παρακαλῶ. Εἴπετε ὅτι ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἄνευ τῆς νοθείας, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε ὡς γενομένην, θὰ ἐλάμβανε 300 ψήφους εἰς τὰ δύο τμήματα. Οἱ ἄλλοι οἱ ἀντίθετοί του πόσας θὰ ἐλάμβανον ἄνευ τῆς νοθείας;

§135ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο νοθεία ἐπὶ τῶν καλπῶν τῶν ἀντιθέτων, διότι δὲν εὑρέθησαν πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα κατόπιν νὰ ἀφαιρεθῶσιν.

§136Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ ἐλάμβανον ὅσας ἔλαβον;

§137ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς.

§138Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὰς τὰς ὁποίας ἔλαβον τὰς ἀφαιρεῖτε, διὰ νὰ δείξητε, ὅτι ἐξασκεῖ ἀποτέλεσμα ἡ νοθεία, ἐνῷ, ἅμα τὰς ἀφαιρέσητε, οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἐξασκεῖ.

§139ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν συλλογιστικὴν ἐργασίαν κάμνει τὸ τμῆμα, ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι σφαλερά.

§140Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν θέλετε νὰ δείξητε ὅτι ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἡ νοθεία;

§141ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπομονὴν νὰ ἴδητε, ὅτι, ἂν ὑπολογίσητε τὸν μέσον ὅρον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας θὰ ἐλάμβανεν ὁ κ. Λιμπερόπουλος, αἱ ψῆφοι αὗται ἀσκοῦσιν ἐπιρροήν.

§142Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ ἔκθεσις ἀφαιρεῖ ὅλας τὰς λευκὰς ψήφους, τὰς 1500, ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας, ἐνῷ σεῖς ἀναγνωρίζετε ὅτι θὰ τὰς ἐλάμβανον.

§143ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ πρὸς χάριν ὑμῶν ἐγκαταλείπω τὸ ἔδαφος αὐτὸ τῆς ἐκθέσεως.

§144ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ἂν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσητε κατωτέρω τὴν ἔκθεσιν, θὰ ἐβλέπετε, ὅτι προστίθενται.

§145ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην λοιπὸν ὄψιν τοῦ ζητήματος, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἂν τὸ πρᾶγμα ἐξετασθῇ, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἡ κάλπη τοῦ κ. Λιμπεροπούλου ὑπερτερεῖ τὴν κάλπην τοῦ κ. Παπατσώρη, οὐδεμιᾶς ψήφου ἀφαιρουμένης ἐξ ἐκείνων τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. Παπατσώρης κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν πλεοναστικῶς καὶ διὰ τῆς ἀλλοιώσεως κατὰ τὴν διαλογήν· καὶ ἰδοὺ πῶς: Ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἔχει λάβει ἐν τῷ ὁλικῷ ἀποτελέσματι 14466 ψήφους ἄνευ οὐδεμιᾶς ψήφου ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης· ὁ κ. Παπατσώρης ἔχει λάβει ἐν τῷ ὁλικῷ ἀποτελέσματι 14722 ψήφους μεθ’ ὅλων τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ἤτοι τῶν 1409, αἵτινες προσεγγίζουσι τὸ ποσὸν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων· ὑπερτερεῖ δηλονότι ὁ κ. Παπατσώρης τὸν κ. Λιμπερόπουλον μόνον κατὰ 274. Ἂν λοιπὸν ὑπολογίσωμεν τὸν μέσον αὐτὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον καὶ τὸ τμῆμα ἔλαβεν ὡς βάσιν, ἂν ὑπολογίσωμεν τὰς 125, τὰς ὁποίας εἶχε, καὶ τὰς ἑτέρας 175, ἃς πάντως ἤθελε λάβει, τότε φθάνομεν εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα ὅτι ὁ κ. Λιμπερόπουλος ἐπηρεάζει τὸν κ. Παπατσώρην, καίτοι ὁ κ. Λιμπερόπουλος οὐδεμίαν ἔλαβε ψῆφον ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ὁ δὲ κ. Παπατσώρης ἔλαβεν ὅλας τὰς ψήφους.

§146ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἰς τὸν δῆμον Ἐράνης πῶς, Κύριοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸν συνδυασμὸν τὸν ἀντίθετον ἔλαβον μόνον 1100 ψήφους; Τοῦτο δηλοῖ, ὅτι ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς δὲν εἶχε 1500, ὅσας φέρονται λαβόντες οἱ ἕτεροι ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, καὶ ἑπομένως αἱ τετρακόσιαι ψῆφοι, τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ δώσωσιν εἰς τοὺς συντρόφους των, δὲν ἀνῆκον εἰς αὐτούς. Ἐκτὸς ἂν δεχθῶμεν — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρὸς χάριν τῶν ἰδίων δὲν δέχομαι — ὅτι ἐδολιεύθησαν τοὺς συντρόφους των.

§147ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τῶν ἀνηκουσῶν εἰς ἡμᾶς τὸν ὁρίζουσιν αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκεῖνοι, ἀπὸ τὰς κάλπας τῶν ὁποίων δὲν ἀφῃρέθησαν. Τὸν ὁρίζει ἡ κάλπη τοῦ κ. Οἰκονομοπούλου, ὅστις εὐτυχῶς εἶχεν ἐκεῖ συγγενῆ ὑπαξιωματικὸν τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἡ κάλπη του ἐφρουρήθη κατὰ τὴν νύκτα· ὁ κ. Οἰκονομόπουλος ἔλαβε καὶ εἰς τὰ δύο τμήματα 400 ψήφους· τὸ μαρτυρεῖ ἡ κάλπη ἡ ἰδική μου, ἐξ ἧς ἀφῃρέθησαν 230 ψῆφοι, καὶ ἐν τούτοις παραμένουσι 278 καὶ ἡ κάλπη τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἡ ὁποία εἶχε περίπου 500 ψήφους.

§148Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἡ κάλπη ὑπεστηρίζετο ἀπὸ ἕνα κουμπάρον του, ὁ ὁποῖος τὴν ὑπεστήριζε καὶ μὲ τὴν πιστόλαν. Διὰ τοῦτο ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐξ Ἠλείας καὶ φίλος τοῦ κ. Κρεστενίτου, ἐξέδωκεν ἔνταλμα κατ’ αὐτοῦ, ὅστις ὑπερήσπιζε τὴν κάλπην μου καὶ ἤθελε νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς· διότι δὲν ἐπέτρεπε νὰ καλπονοθεύσωσι τὴν κάλπην τοῦ Κουμουνδούρου καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ εὑρίσκωσι πάντοτε καιρὸν νὰ κάμνωσιν ὅ,τι ἔκαμνον.

§149Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διὰ τὴν δύναμιν τῶν κομμάτων δὲν λέγετε τίποτε;

§150ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα παρεξετράπη καὶ παρεξέκλινε τῆς προσηκούσης συζητήσεως. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν κάλπην πέντε ὑποψηφίων ἐχόντων μηδὲν εἰς τὸ ναί. Τὰ γεγονότα ἀκαταμάχητα ἔρχονται νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅτι τὸ μηδὲν τοῦτο προῆλθεν ἐκ καλπονοθεύσεως. Δύνασθε νὰ ἀναπληρώσητε τὸ ἐλλεῖπον ἐκεῖνο, ἵνα συγκρίνητε πρὸς τὰς λοιπὰς κάλπας καὶ κρίνητε τίς ἔλαβε τὰς περισσοτέρας ψήφους· ὁ κ. Λιμπερόπουλος, ὁ κ. Παπατσώρης, ὁ κ. Σκιαδᾶς ἢ τίς τῶν ἐνισταμένων τέλος; Εὑρίσκεσθε, Κύριοι, πρὸ μιᾶς ἀβεβαιότητος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ποτὲ τὸ γνήσιον καὶ τὸ ἀληθές· εὑρίσκεσθε πρὸ ἀβεβαιότητος, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ ἐγκλήματος, καὶ τὴν ἀβεβαιότητα ταύτην ἔχετε καθῆκον νὰ ἀποδοκιμάσητε διὰ τῆς γνώμης καὶ ψήφου σας. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἓν ἕτερον ὑπέρτατον καθῆκον ἡ Βουλή· ὑποχρεοῦται ἵνα ἐξενέγκῃ τὴν ἐτυμηγορίαν αὑτῆς ἀκυρωτικὴν ἐπὶ τῶν δύο τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης. Ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἠθικοποιήσῃ καὶ νὰ διδάξῃ τοὺς ἐπιτηδείους ἐκείνους, οἵτινες τοιαῦτα μετέρχονται, ἵνα τὸ πολίτευμα, διὰ τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἀγωνιζόμεθα, καὶ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ ἀνατρέψωσι, νὰ διδάξῃ ὅτι τὰ ἔκθεσμα ταῦτα δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ὑπόστασιν. Καὶ τὴν διδασκαλίαν αὐτὴν θὰ ποιήσητε, ἂν ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν καὶ τῶν δύο τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης. Ἡμεῖς δὲν ὁρμώμεθα ἐκ πολιτικῶν ὑπολογισμῶν, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, κατέλθετε καὶ σεῖς οἱ ἐπιτυχόντες νὰ διαγωνισθῆτε, θὰ εἴχομεν τὸ θάρρος νὰ τὸ δεχθῶμεν. Οὐδέποτε ὅμως νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον ἡ Βουλὴ νὰ παρίδῃ τοιαύτην νοθείαν, διότι παραβλέπουσα ταύτην, οὖσαν μεγίστης ἐκτάσεως καὶ εὐρυτάτης κλίμακος, θὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι θὰ τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον τὰ αὐτὰ νὰ ἐπιτελῇ. Μὴ νομίσωμεν ὅτι, ἂν λάβωμεν μέτρα περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἀτελὲς καὶ καταδικάζεται, θὰ δυνηθῶμεν νὰ περισώσωμεν τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν. Ἑπομένως πρέπει ἡ ἀρχὴ ἡ ἐξελεγκτικὴ νὰ δίδῃ τὸ προσῆκον δίδαγμα διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογῶν, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τῆς γνησιότητος. Ἡ δικαιοσύνη, ἥτις εἶναι ἐντεταλμένη νὰ καταδιώξῃ τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα, καὶ βραδυπορεῖ καὶ δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς καταδικαστικὰς ἀποφάσεις, διότι, ὡς πάντες γινώσκετε, ἡ δικαιοσύνη, ἵνα καταδικάσῃ, ἔχει ἀνάγκην ἀποδείξεων, ἀποδείξεις δὲ τοιαύτας πολὺ σπανίως ἀποκτᾷ, ὥστε νὰ διδάσκῃ τοὺς ἐνόχους διὰ τῆς τιμωρίας· ἡ δικαιοσύνη δὲ αὕτη ἐπιτελεῖ τὸν σκοπὸν αὐτῆς. Ἀπομένει ὅθεν ἡ διδασκαλία διὰ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον: σὲ προσκαλῶ, ἵνα ἐκλέξῃς γνησίους ἀντιπροσώπους. Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ προκειμένου περὶ νοθείας, ἡ ὁποία οὐδεμίαν ὁμοιότητα ἔχει πρὸς τὸν δῆμον Βερβαίνων, δὲν θὰ ὑπολάβῃ, ὅτι ἁρμόζει καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἐπιείκειά τις, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ἀμφοτέρων τῶν τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης, ἵνα ἴδῃ ἐνταῦθα παρακαθημένους τοὺς γνησίους ἀντιπροσώπους τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας.

§151ΠΑΝ. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα δικάσῃ ἡ δικαιοσύνη, ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καταλήγων τὸν λόγον αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποδείξεις. Κατ’ ἀντιδιαστολὴν ἄρα θὰ ἠδυνάμην νὰ εἰκάσω ὅτι τὸ φρόνημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶναι, ὅτι ἡ Βουλή, προκειμένου νὰ δικάσῃ, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀποδείξεων, δὲν ἔχει ἀνάγκην κἄν οὔτε ἐνδείξεων οὔτε τεκμηρίων, ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τοῦ κύρους οἱασδήποτε ἐκλογῆς καὶ περὶ τῆς νομίμου παραστάσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔχω ἀκριβῶς ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ λέγω ὅτι, ἵνα δικάσω, ἔχω ἀνάγκην ἀποδείξεων, καὶ μάλιστα ἁπτῶν ἀποδείξεων, ἵνα ἐξενέγκω καταδικαστικὴν ἀπόφασιν. Κατὰ μείζονα λόγον ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἔχει ἀνάγκην τοιούτῳ ἁπτῶν ἀποδείξεων, ἵνα προβῇ εἰς ἀπόφασιν ἀναιροῦσαν τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· διότι ἐνδεχόμενον εἶναι ἐκ πεπλανημένης ἀποφάσεως νὰ προκύψῃ ἀναίρεσις καὶ καταπάτησις τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Ὅτε, Κύριοι, συνάμα μὲ τὰς εἰδήσεις περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος ἀνεκοινοῦτο εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δήμου Ἐράνης, ταυτοχρόνως σχεδὸν διεδίδετο καὶ ὁ θρῦλος, ὅτι τερατώδης καλπονόθευσις ἔλαβε χώραν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, ὅτι τὰ πάντα ἀνετράπησαν, ὅτι αἱ κάλπαι τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν εὑρέθησαν οὐδεμίαν ἔχουσαι ψῆφον εἰς τὸ ναί, καὶ ὅτι πᾶσαι αἱ ψῆφοι τῶν ψηφισάντων ἐδόθησαν εἰς τὰς κάλπας τοῦ ἡμετέρου συνδυασμοῦ. Ἐγὼ γνωρίζων τὴν κατάστασιν τοῦ δήμου Ἐράνης, διότι καὶ Μεσσήνιός εἰμι καὶ περιῆλθον τὸν νομόν ὁλόκληρον καὶ τοὺς κατοίκους γνωρίζω τῆς Ἐράνης καὶ τὰς διαθέσεις τῶν κομμάτων τῶν ἐν Ἐράνῃ ὑπαρχόντων, ἀπέκρουσα ἔκτοτε προκαταβολικῶς τὴν κατηγορίαν ταύτην τῶν θρυλουμένων περὶ λαβούσης δῆθεν χώραν καλπονοθεύσεως ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ. Δὲν ἐφανταζόμην ὅμως ποτέ, ὅτι θὰ μοὶ ἐδίδετο ἀφορμή, ἵνα καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀποκρούσω τὸν αὐτὸν θρῦλον, τὴν αὐτὴν διάδοσιν, ἐνδεδυμένην πλέον ἔνδυμα ἐνστάσεως κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἐράνης· διότι δὲν ἐπίστευον ποτέ, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ καθ’ ἡμῶν ἀνταγωνισθέντες, οἱ τὰς τοιαύτας διαδόσεις προβαλόντες, θὰ ὑπέβαλλον αὐτὰς ἐνταῦθα, ἵνα σοβαρῶς συζητήσῃ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία περὶ αὐτῶν. Ἀλλὰ συμβαίνει, Κύριοι, ψυχολογικόν τι φαινόμενον ἴσως, τὸ ὁποῖον παρασύρει ἡμᾶς καὶ ἄκοντας, καὶ ἐν καλῇ τῇ πίστει πολλάκις, εἰς τὸ νὰ πιστεύωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἤμεθα ἐλεύθεροι τὸν νοῦν εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην κρίσιν περὶ τῶν πραγμάτων, ἠθέλομεν ἀπορρίψει εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς ὡς ὅλως ἀναληθῆ καὶ ἀπίστευτα. Συμβαίνει ὅ,τι συμβαίνει πολλάκις εἰς διαδίκους, νὰ πιστεύωσιν ὅτι ἔχουσι δίκαιον, ἐνῷ, ἐὰν ὡρισμένη ὑπόθεσις, ἐν ὅλως ὁμοίαις περιστάσεσι, παρουσιάζετο μεταξὺ ἄλλων διαδίκων, ὁ διάδικος ὁ οὕτω πλανώμενος περὶ τῶν δικαίων αὑτοῦ θὰ ἐσχημάτιζε γνώμην, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ ἄλλος. Παθαίνομεν ἴσως ὡς οἱ διάδικοι αὐθυποβολήν τινα, προκειμένου καὶ περὶ ἐκλογικῶν συμφερόντων, καὶ πιστεύομεν, καὶ ὅταν δὲν θέλωμεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι τὰ λεγόμενα, τὰ ὁποῖα κεῖνται ὅλως μακρὰν τῶν πραγμάτων, εἶναι ἀληθῆ καὶ ἔχουσιν ὑπόστασιν. Φοβούμενος ὅθεν μὴ καὶ ἐγὼ πάθω τὸ πάθημα τοῦτο, ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου, ἵνα ἐξακριβώσω, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέγοντο ὡς πρὸς τὴν ψηφοφορίαν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, εἶχον ὑπόστασίν τινα καὶ ἠδύναντο νὰ ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ. Ἠρεύνησα λοιπὸν μετὰ πάσης ἐπιμελείας τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἤμην ἐνδιαφερόμενος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἤμην δὲ ἐνδιαφερόμενος μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἠμφισβητήθη τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς δύο συντρόφων μου, τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ψηλογαλάνη καὶ Παπατσώρη, τῶν ὁποίων προσεβάλλετο τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ εὐγενεῖ ἀγῶνι τῆς 8ης Αὐγούστου. Ἐνέτεινα λοιπὸν τὴν προσοχήν μου καὶ τὸ πόρισμα τῆς ἐρεύνης μου θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω ὑμῖν. Ἀλλά, ἵνα προκαταβολικῶς ἀποκαθάρωμεν τὸ ἔδαφος ἀπὸ πάντα δισταγμὸν καὶ πᾶσαν δυναμένην νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ ἀμφιβολίαν, ὀφείλω νὰ καταστήσω εἰς ὑμᾶς γνωστόν, ὅτι οὔτε τὸ Πρακτικὸν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἐράνης προσεβλήθη ὡς πλαστὸν οὔτε ἔκθεσίν τινα τοῦ δικαστικοῦ ἢ τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου ἔχομεν ἐν τῷ φακέλῳ τῆς ἐκλογῆς ταύτης βεβαιοῦσαν ὅτι ἔλαβε χώραν ἀνωμαλία τις.

§152Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν μίαν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου βεβαιοῦσαν ὅτι οὐδὲν ἄξιον λόγου ἔλαβε χώραν. Παράδοξος ἀντιπρόσωπος!

§153ΠΑΝ. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν βεβαίωσιν ταύτην τῆς ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τὴν λέγουσαν ὅτι οὐδὲν ἄξιον λόγου συνέβη, τὴν θεωρεῖ μηδὲν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐνῷ δὲν εἶναι μηδέν, εἶναι ἀξία τῆς ὑμετέρας προσοχῆς, κ. συνάδελφε, καὶ ἀξία τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, διότι, ἂν συνέβαινεν ἀνωμαλία τις, βεβαίως ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος δὲν ἤθελε παραλίπει νὰ τὴν μνημονεύσῃ ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτοῦ. Μνημονεύων δὲ καὶ λέγων καὶ βεβαιῶν, ὅτι οὐδὲν ἄξιον λόγου συνέβη, ἀποδεικνύει ὅτι οὐδὲν ὄντως συνέβη, τὸ ὁποῖον νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ. Κατηγοροῦσι νοθείαν, διαπραχθεῖσαν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ἀλλ’ ἡ νοθεία εἶναι ἔγκλημα, ἡ νοθεία προβλέπεται ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τιμωρεῖται ὑπ’ αὐτοῦ. Καὶ ἔχομεν μὲν καταγγελίαν, θὰ εἴπωσιν οἱ ἐνιστάμενοι, θὰ ἀπαντήσω ὅμως εἰς αὐτούς, ὅτι οὔτε βούλευμα ἔχομεν οὔτε καταδικαστικὴν ἀπόφασιν ἐπιβάλλουσαν ποινήν, οὐδὲ ἔνταλμα κἂν συλλήψεως. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἀνακρίσεων ὡς πρὸς τὴν θρυλουμένην νοθείαν, ἀλλὰ τὸ πόρισμα τῆς ἐνεργείας τῆς ἀνακρίσεως κατέληξεν εἰς μηδέν.

§154Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν γνωρίζετε αὐτό;

§155ΠΑΝ. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω τοῦτο καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὑπευθύνως, ἀξιότιμε φίλε, ὅτι μέχρι τῆς ὥρας οὐδὲν ἐβεβαιώθη.

§156Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παράδοξον, πῶς τὸ γνωρίζετε, ἀφοῦ ἡ ἀνάκρισις εἶναι μυστική.

§157ΠΑΝ. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶναι ἤδη πλέον μυστικὴ κατὰ τὸν νεαρὸν νόμον. Ἀλλὰ δὲν εἶχον ἀνάγκην ἐγώ, κύριε συνάδελφε, νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδεμία ἀπόδειξις ὑπάρχει ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐξ ἀπολύτου ἀνάγκης, προκειμένου νὰ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογή Θὰ εἶχον δὲ μᾶλλον ὑποχρέωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσιν ἄκυρον τὴν ἐκλογήν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι βεβαιοῦσιν ὅτι ἐγένετο νοθεία, νὰ προσαγάγωσι τὰς ἀποδείξεις, ἵνα πείσωσι τοὺς μέλλοντας νὰ δικάσωσι περὶ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἂν δὲν ἔχωσιν ἐπίσημόν τινα καὶ ἀσφαλῆ βεβαίωσιν καὶ ἁπτὴν ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ὅτι ἐτελέσθη νοθεία ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, τί ἀπομένει εἰς ἡμᾶς, ἵνα ἐντεῦθεν, ὡς ἀπὸ ἑνὸς ὁρμητηρίου ἀσφαλοῦς ἀναχωροῦντες, βεβαιωθῶμεν ἂν πράγματι ὑπάρχει νοθεία, ἢ ἂν πράγματι οὕτως ἔχουσιν, ὡς ἐν τοῖς Πρακτικοῖς παρίστανται, τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐκλογικὰ ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης; Ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, Κύριοι, ᾠκοδομήθη τὸ ὅλον οἰκοδόμημα τῆς καλπονοθεύσεως τῆς τερατώδους, διὰ τῆς ὁποίας δύο ἄνομοι Βουλευταὶ παρακάθηνται μεταξὺ ἡμῶν, οἱ κ.κ. Ψηλογαλάνης καὶ Παπατσώρης, διὰ τῆς ὁποίας δύο ἕτεροι ἐνδεδειγμένοι ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος νὰ συνεδρεύωσι μεθ’ ἡμῶν. Ἂς ἴδωμεν ὅμως τί λέγουσιν οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι καὶ κατὰ πόσον προσαρμοζόμενοι εἰς τὰ πράγματα ἀντίκεινται εἰς αὐτά. Εἶμαι ἠναγκασμένος, Κύριοι, ἐνταῦθα γενόμενος τοῦ λόγου, νὰ κάμω παρέκβασίν τινα, ἵνα ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς πράγματα ἄγνωστα μὲν ὑμῖν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα οὐδείς, ἐλπίζω, θὰ δυνηθῇ νὰ ἀμφισβητήσῃ· διότι ἐκ τῶν πραγμάτων τούτων, καὶ ἐκ τῶν ἀριθμῶν θέλει προκύψει ὡς ἀπόρροια σαφὴς τὸ γνήσιον τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ ἐκλογικοῦ τοῦ δήμου Ἐράνης. Ὁ δῆμος Ἐράνης εἶναι εἷς τῶν μεγαλειτέρων, ἂν οὐχὶ ὁ μεγαλείτερος καὶ πολυπληθέστερος, τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας. Ὁ δῆμος Ἐράνης ἔχων πρωτεύουσαν τὴν ἀξιολογωτάτην πόλιν Φιλιατρῶν, κοινωνίαν δὲ καὶ πληθυσμὸν εἰς ἄκρον νοήμονα, εἰς ἄκρον φιλόπατριν καὶ προοδευτικόν, εἶχε τὸ εὐτύχημα ὅπως πάντοτε καὶ ἐν τοῖς συνδυασμοῖς κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἐκλογῶν δίδῃ ἀντιπροσώπους καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπροσωπεύηται ὑπὸ ἑνὸς ἢ καὶ πλειόνων ἐνίοτε ἀντιπροσώπων ἐντελλομένων ἵνα καὶ περὶ τῶν ἐθνικῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν τοπικῶν συμφερόντων μεριμνῶσι. Καὶ ἀναμιμνήσκομαι τὸ ὄνομα τοῦ Σωτ. Σωτηροπούλου, τὸ ὄνομα τοῦ Χρίστου Καραβίτου, ἵνα παραλίπω τῶν νεωτέρων τὰ ὀνόματα. Ἐκ δήμου λοιπὸν τοιούτου, ὅστις καὶ ψηφοφόρους ἀριθμεῖ περὶ τοὺς 3,000, ὁ ἀντίθετος πρὸς τὸν ἡμέτερον συνδυασμὸς δὲν ἠξίωσε νὰ ζητήσῃ σύμμαχον καὶ συμπράκτορα ἐν τῷ ἐκλογικῷ ἀγῶνι, οὐχὶ διότι δὲν ὑπῆρχον πρόσωπα ἄξια πάσης ἐκτιμήσεως, ὡς καὶ ὁ κ. Πονηρόπουλος καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος βεβαίως θὰ ὁμολογήσωσι....

§158Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγος, ἵνα ἐκδικηθῶσιν ἡμᾶς διὰ καλπονοθεύσεως.

§159Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. ἀλλὰ διὰ λόγους κομματικούς. Ἐκ δήμου, λέγω, τοιούτου, τοσοῦτον μεγάλου ὁ ἀντίθετος πρὸς τὸν ἡμέτερον συνδυασμὸς δὲν ἠξίωσε νὰ ζητήσῃ σύμμαχον καὶ σύντροφον ἐν τῷ ἐκλογικῷ ἀγῶνι, ἐνῷ καὶ ὁ κ. Σπέντζας πολιτεύεται ἐκεῖ καὶ εἶναι ἀρχηγὸς κόμματος, καὶ ὁ κ. Κεφαλᾶς πολιτεύεται ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης καὶ ἀσκεῖ μεγάλην ἐπιρροήν. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Σαρσέντης, ὁ διάδοχος τοῦ μεγάλου κόμματος Σωτηροπούλου, καὶ ὁ κ. Παναγιώταρος ἐν Ἐράνῃ πολιτεύονται. Ἐκ πάντων τούτων τῶν στοιχείων οὐδὲν ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς ἔκρινεν ἄξιον, ἵνα μετάσχῃ εἰς αὐτόν· ἀντιθέτως πρὸς τὰς σκέψεις ὅμως τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι εἴχομεν καθῆκον πρὸς δῆμον τοιοῦτον, οἷος ὁ δῆμος Ἐράνης, νὰ ἀπονείμωμεν ὅλην τὴν πρέπουσαν δικαιοσύνην καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν σύμπραξιν ἐκ τοῦ δήμου τούτου καὶ τοῦ κ. Σπέντζα καὶ τοῦ κ. Κεφαλᾶ καὶ τοῦ κ. Σαρσέντη. Ἐννοεῖτε ἐντεῦθεν, Κύριοι, πῶς διετέθησαν καὶ αἱ ψυχαὶ τῶν πολιτῶν τοῦ δήμου Ἐράνης, ἀλλὰ καὶ τὰ κόμματα τὰ ἐν Ἐράνῃ δρῶντα, ὡς πρὸς τὸν συνδυασμὸν τὸν καθ’ ἡμῶν ἀντιτασσόμενον καὶ ὡς πρὸς τὸν ἡμέτερον συνδυασμόν.

§160Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ προκαλέσω ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς του τὸν κ. Ῥάλλην νὰ δηλώσῃ, ἂν ἐζητήσαμεν ἀντιπρόσωπον ἀπὸ τὸν δῆμον αὐτόν.

§161Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης τότε ἔλειπεν εἰς τὴν Εὐρώπην.

§162Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγητε αὐτά.

§163Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Σεῖς δὲν ἐντρέπεσθε.

§164Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ, καὶ θὰ τὰ εἴπωμεν.

§165Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δὲν ἐλάβετε κανένα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§166Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, ἀφοῦ οἱ λόγοι μου παρενοήθησαν. Ἐγὼ οὐδαμῶς ἤλεγξα ὑμᾶς, ὅτι ἠμελήσατε τὰ καθήκοντά σας μὴ λαβόντες ὑποψήφιον ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου. Ἐγὼ ἀπέχω τοιούτων κρίσεων. Ἐγὼ ἓν μόνον θέλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐκ τοῦ δήμου Ἐράνης οὐδεὶς ἦτο ὑποψήφιος ἐν τῷ ὑμετέρῳ συνδυασμῷ, ἐνῷ ἐν τῷ ἡμετέρῳ ὁ δῆμος οὗτος ἀντεπροσωπεύετο ὑπὸ τοῦ κ. Σπέντζα, τοῦ κ. Κεφαλᾶ καὶ τοῦ κ. Σαρσέντη. Μοὶ ἀρκεῖ δὲ ἡ βεβαίωσις τούτου καὶ μόνου τοῦ γεγονότος. Ἐννοεῖτε ἐντεῦθεν, Κύριοι, πῶς διετέθη ὁ δῆμος Ἐράνης ὡς πρὸς τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν. Ἦτο δὲ τοιαύτη ἡ ἀγανάκτησις κατὰ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, ὥστε αὐτὸς ὁ δήμαρχος Ἐράνης, ὁ κ. Σπυρίδων Καραβίτης, ὅστις ἐτήρει στάσιν ἀντίθετον πρὸς τοὺς κ. κ. Σπέντζαν καὶ Κεφαλᾶν, ὀξέως διαγνοὺς τοῦτο, ἔτεινε χεῖρα φιλίαν πρὸς τοὺς κ. κ. Σπέντζαν καὶ Κεφαλᾶν χάριν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, χάριν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου του καὶ συνέπραξε μεθ’ ἡμῶν. Αὐτὸς ὁ κ. Παναγιώταρος, συμμεριζόμενος τὴν ἀγανάκτησιν αὐτὴν τῶν δημοτῶν καὶ θέλων νὰ συμπολιτεύηται πράγματι πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἔτεινε χεῖρα φιλίαν πρὸς τὸν κ. Σπέντζαν καὶ συνέπραττε μεθ’ ἡμῶν. Καὶ ἐρωτῶ τώρα: Οὕτω διατεθέντων τῶν πραγμάτων ἐν Ἐράνῃ ἀπὸ ἀπόψεως καὶ κομματικῶν δυνάμεων καὶ λαϊκῆς ἐξεγέρσεως, τί ἀπέμεινεν ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν; Ἀπέμειναν συμπάθειαί τινες, ἴσως καὶ φίλοι τινές, τοὺς ὁποίους ἔχει ἐκεῖ ὁ κ. Πονηρόπουλος.

§167Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι;

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὑπολογίσω, ὅπως ὑμεῖς ὑπολογίζετε, ὅτι ὁ κ. Λιμπερόπουλος θὰ ἐλάμβανε 200 ψήφους. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω μέχρι ποίου ἀριθμοῦ φθάνουσιν οἱ ὑμέτεροι φίλοι ἐν Ἐράνῃ, ἂν μετροῦνται εἰς τὰ δάκτυλα τῆς μιᾶς μόνον χειρὸς ἢ εἰς τὰ δάκτυλα καὶ τῶν δύο χειρῶν σας. Ἐὰν δέ, ἀξιότιμε συνάδελφε, ἡ προσωπική μου βεβαίωσις ἦτο ἀρκετή, θὰ ἠδυνάμην νὰ βεβαιώσω, καὶ ὑμᾶς καὶ τοὺς ἀκούοντάς με, ὅτι, ὅτε ὁ συνδυασμὸς ἡμῶν μετέβη εἰς τὴν Ἐράνην, ἡ ὑποδοχὴ ἡ γενομένη ἡμῖν ὑπῆρξεν ἀληθῶς ἀποθεωτική. Ἐκ μακρᾶς ἀποστάσεως οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ κτήματα αὐτῶν, οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὸν τρυγητὸν ἐγκατέλειπον τὰς ἐργασίας αὐτῶν καὶ πλήρεις ἐνθουσιασμοῦ ἐξήρχοντο εἰς τὴν δημοσίαν ὁδόν, ἵνα ὑποδεχθῶσι καὶ συγχαρῶσιν ἡμᾶς, καὶ ἐνῷ καθ’ ὥραν μεσημβρίας ἐφθάσαμεν ἐν Φιλιατροῖς, ἐν ἡμέρᾳ καθημερινῇ, εἰς ἀκροατήριον πλέον ἢ χιλίων κατοίκων Ἐράνης ἀπετάθη ὁ λόγος μου, ὅτε ὡμίλουν ἀπὸ τῆς οἰκίας τοῦ συνυποψηφίου μου κ. Κεφαλᾶ. Ἀπορεῖτε λοιπὸν διατί ὑπῆρξαν τοιαῦτα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δήμου Ἐράνης; Καὶ δὲν ἀπορεῖτε διατί εὑρέθησαν καί τινες ψῆφοι λευκαὶ ἐντὸς τῶν καλπῶν ὑμῶν; Ἀλλὰ συνεπὲς ἦτο νὰ μὴ εὑρεθῇ καμμία ψῆφος εἰς τὰς ὑμετέρας κάλπας. Τὰ ἀποτελέσματα λοιπὸν ταῦτα, τὰ εἰκαζόμενα, τὰ ἀσφαλῶς προβλεπόμενα ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν, ἵνα ἐπὶ τούτων στηρίξωσι τὸ οἰκοδόμημα τὸ φαντασιῶδες τῆς καλπονοθεύσεως ἐν Ἐράνῃ, καὶ νομίζοντες ὅτι κατάπληξιν θὰ προεκάλουν, ἐὰν ἀνήγγελλον εἰς τὸν κόσμον, ὅτι πέντε ἐκ τῶν ὑποψηφίων, ἐκ τῶν 66 τοιούτων, ἔλαβον μηδὲν εἰς τὰς κάλπας αὑτῶν, ἦσαν βέβαιοι ἐντεῦθεν ὅτι ἀσφαλῆ ἔχουσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἐράνης. Ὑπῆρξαν ὅμως καὶ πολλοὶ ὑποψήφιοι, οἵτινες ἔλαβον καὶ τὰς 100 ψήφους εἰς τὰς κάλπας των. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλαβον ψήφους τινὰς χωρὶς νὰ μεταβῶσι παντάπασιν εἰς τὴν Ἐράνην, ἦσαν ἐξ ἐκείνων, καθ’ ὧν δὲν εἶχε διατεθῆ δυσμενῶς τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ Ἐράνης. Παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ὅμως ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, τοὺς ἀριθμοὺς τούτους ἑρμηνεύουσα, ἔρχεται εἰς συμπεράσματα ἀρέσκοντα εἰς τοὺς ἀντιθέτους ἡμῶν, ἀρέσκοντα εἰς τοὺς ἐνισταμένους κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, καὶ εἰς τρία τινὰ γεγονότα στηρίζει ὅλους τοὺς συλλογισμοὺς καὶ τὰς σκέψεις της ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος. Εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔν τισι κάλπαις εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔν τισι κάλπαις τὰ πλεονάζοντα ταῦτα σφαιρίδια ἦσαν τοσαῦτα, ὥστε ἀφαιρούμενα ἀπὸ τοῦ ναὶ ἄφηνον κατάλοιπον μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καλπῶν τινων, καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔν τισι κάλπαις δὲν εὑρέθη πράγματι καμμία ψῆφος εἰς τὸ ναί. Ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. εἰσηγητήν, διατί ἆρά γε προτοῦ φθάσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ πλεονασμὸς τῶν σφαιριδίων ἔν τισι κάλπαις ἐμφαίνει καλπονόθευσιν, διατί, λέγω, δὲν ἔκαμε τὴν σκέψιν ὅτι ὁ πλεονασμὸς ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ὀφείληται εἰς ἀταξίαν τινὰ μὴ προερχομένην ἐκ κακῆς προθέσεως, ἀπὸ τῆς προθέσεως τῆς νοθεύσεως τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ ἐκλογικοῦ, ὅτε μάλιστα εἶχε δεδομένον, ὅτι εἰς ἀταξίας ἀληθῶς ὀφείλεται τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα; Ἀλλά, ἀφοῦ ὁ κ. εἰσηγητὴς παρέλιπε νὰ ἐξετάσῃ κατὰ τὴν ἔννοιαν ταύτην τὰ πράγματα, ὀφείλω νὰ τὸ πράξω ἐγώ, ἵνα πείσω ὑμᾶς, ὅτι ἀληθῶς εἰς ἀταξίαν καὶ ἀνωμαλίαν κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας ὀφείλεται τὸ φαινόμενον ὅτι εἰς κάλπας εὑρέθησαν ψῆφοι πλεονάζουσαι. Ἐκ τῶν γεγονότων τούτων ὁ κ. εἰσηγητὴς ἄγεται εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν αἱ πλεονάζουσαι αὗται ψῆφοι, ἵνα κατὰ τὸν νόμον θεωρηθῶσιν ὡς ῥιφθεῖσαι εἰς τὸ ναὶ καὶ ἐκεῖθεν ἀφαιρεθῶσιν. Ἀλλά, ἐάν, Κύριοι, ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίπτοντο αἱ ψῆφοι αὗται, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κατὰ τίνα λογικὸν εἱρμὸν ἡ ἐχθρικὴ αὕτη χεὶρ θὰ ἐνόθευε τὰ ἀποτελέσματα ὅλων τῶν καλπῶν καὶ τῶν 66 ὑποψηφίων ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης· δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον ἡ ἐχθρικὴ ἐκείνη χεὶρ δὲν θὰ ἠρκεῖτο νοθεύουσα τὸ ἀποτέλεσμα μόνον τῶν 28 καλπῶν, ὅσαι ἀνῆκον εἰς τὸν ἐχθρικὸν συνδυασμόν. Διότι πλεονάζοντα σφαιρίδια—σημειώσατέ το καλῶς ἐν τῇ μνήμῃ ὑμῶν, Κύριοι,—δὲν εὑρέθησαν μόνον εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, ἀλλ’ εὑρέθησαν εἰς τὰς κάλπας καὶ τῶν 66 ὑποψηφίων ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης καὶ εἰς ἀμφότερα τὰ τμήματα, καί, ἵνα πείσω ὑμᾶς, θὰ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς, ἐξ αὐτῶν τῶν Πρακτικῶν ἐξηγμένους, καὶ θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐ μόνον ἐν ταῖς κάλπαις τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς κάλπαις τῶν συμμάχων, τῶν συντρόφων ἡμῶν. Οὕτως (ἀναγινώσκει): «ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ Ζαρειφοπούλου ἔχομεν πλεονάζοντα σφαιρίδια 61, ἐν τῇ τοῦ Καπετανάκη ἔχομεν 155, ἐν τῇ τοῦ Καραπαύλου ἔχομεν 47, ἐν τῇ τοῦ Κεφαλᾶ 172, ἐν τῇ τοῦ Λεονάρδου 75, ἐν τῇ τοῦ Μουντσουρίδου 81, ἐν τῇ τοῦ Μαυρομιχάλη 15, ἐν τῇ τοῦ Μερλοπούλου 120, ἐν τῇ τοῦ Νικητοπούλου 158, ἐν τῇ τοῦ Β. Νικολοπούλου 179, ἐν τῇ τοῦ Παπαγεωργίου 34, ἐν τῇ τοῦ Παπατσώνη 5, ἐν τῇ τοῦ Περρωτοῦ 60, ἐν τῇ τοῦ Πέτροβα 41, ἐν τῇ τοῦ Πολυχρονοπούλου 45, ἐν τῇ τοῦ Ῥάλλη 71, ἐν τῇ τοῦ Φωτοπούλου 113, ἐν τῇ τοῦ Σπέντζα 142, ἐν τῇ τοῦ Παπατσώρη 64, ἐν τῇ τοῦ Ψηλογαλάνη 35».

§169ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Πῶς πλεονάζουσιν αἱ ἰδικαί σας ψῆφοι εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα;

§170Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι καὶ ἑπομένως σκιαμαχεῖτε ἀναιροῦντες ὅσα δὲν εἶπον. Εἶπον ὅτι εὑρέθησαν 120 ψῆφοι πλεονάζουσαι εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα.

§171ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ἴσως τὸ εἴπετε ἐκ παραδρομῆς.

§172Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε λοιπὸν εἰς ἁπάσας τὰς κάλπας ἐκ τῆς ἐπικρατησάσης ἀταξίας προέκυψαν τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, προέκυψε πλεονασμὸς ψήφων, αἵτινες, κατὰ τὸν νόμον θεωρηθεῖσαι ὅτι ἐρρίφθησαν εἰς τὸ ναί, ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοῦ ναί. Ποῦ εὑρῆκε λοιπὸν ὁ κ. εἰσηγητὴς τὴν ἔνδειξιν, ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν; Ἂν εἶχε βεβαιωμένον, ὅτι μόνον ἐν ταῖς κάλπαις τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν ὑπῆρχον σφαιρίδια πλεονάζοντα, ἠδύνατο ἐντεῦθεν νὰ ἀχθῇ εἰς τὸ πόρισμα, τὸ ἴσως ἀσφαλές, ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν, ἵνα νοθεύσωσι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλά, ὅτε ἔχομεν βεβαιωμένον ὅτι εἰς ἁπάσας τὰς κάλπας, φίλων καὶ μὴ φίλων, εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀνατρέπεται πλέον ἐκ θεμελίων ἡ εἰκασία αὕτη, ὁ συλλογισμὸς τὸν ὁποῖον κάμνει ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι εἰς ἐχθρικὴν χεῖρα ὀφείλεται τὸ πλεόνασμα τῶν σφαιριδίων. Ἀλλά, καὶ ἂν ἀπέμενεν ἁπλῆ ἀμφιβολία εἰς ἐμέ, ὅτι οὐχὶ εἰς ἐχθρικὴν χεῖρα ὀφείλεται τὸ πλεόνασμα, ἡ ἀμφιβολία αὕτη ἐκ θεμελίων αἴρεται, ὅταν παρατηρήσω καὶ ἴδω, ὅτι καὶ εἰς κάλπας ὑποψηφίων ἄνευ συνδυασμοῦ—διότι ἦσαν καὶ ὑποψήφιοι ἄνευ συνδυασμοῦ, διεκδικοῦντες καὶ ἀποβλέποντες εἰς τὴν ἐπιτυχίαν, ἀλλὰ καὶ ὑποψήφιοι ἄνευ συνδυασμοῦ παντάπασι μὴ ἀποβλέποντες εἰς ἐπιτυχίαν—ὅταν, λέγω, καὶ εἰς τοιαύτας κάλπας ἀκόμη, ὡς ἡ κάλπη τοῦ κ. Ἀλιφέρη, ἡ κάλπη τοῦ κ. Βασιλάκη κλπ., εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἐρωτῶ ὑμᾶς, καὶ τότε ἆρά γε, καὶ ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῶν καλπῶν τῶν κ. κ. Ἀλιφέρη καὶ Βασιλάκη, καὶ τότε ἐχθρικὴ χεὶρ ἔρριπτε τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐν ταῖς κάλπαις ἐκείναις; Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὅλοι οἱ λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἰδέας ὅτι ἀταξία, ἀληθῶς ἀσυγχώρητος, ἐπεκράτησε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, καὶ τὸ ἀκροσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι καλπονόθευσις καθ’ ὑπόδειξίν τινος ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης ἐγένετο ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως νοθευθῇ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ καὶ ἀλλοιωθῇ τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ συμπέρασμα αὐτὸ καταπίπτει. Τὸ τεκμήριον δὲ τοῦ νόμου, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ πλεονάζουσαι ψῆφοι ἐρρίφθησαν εἰς τὸ ναί, ἔχει βάσιν λογικήν, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς πάντες καλῶς γνωρίζετε, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐξηγήσω πρὸς ὑμᾶς ποία εἶναι ἡ θεωρία, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀφωρμήθη ὁ νομοθέτης, ἵνα τοῦτο νομοθετήσῃ. Τὸ τεκμήριον αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἀνατραπῇ ἀπὸ ἁπλᾶς εἰκασίας· καὶ ὄχι μόνον ὅταν δικάζωμεν ὡς ἁπλοῖ δικασταί, ἀλλὰ καὶ ὅταν δικάζωμεν ὡς ἔνορκοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἤρεμον καὶ ἀναπεπαυμένην τὴν συνείδησιν ἡμῶν, ἵνα ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, πράττοντες ἐναντίον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἐπιτάσσει.

§173ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ὥστε φρονεῖτε ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον ἤρεμον καὶ ἀναπεπαυμένην τὴν συνείδησιν;

§174ΙΩ. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως ὄχι.

§175Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει πρῶτον ὁ δικάζων νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἠρεμίαν τῆς συνειδήσεώς του, ὅτι δὲν ἀδικεῖ τινα, καὶ λέγων τινὰ δὲν ἐννοῶ τὸν κύριον Ψηλογαλάνην, δὲν ἐννοῶ τὸν κύριον Παπατσώρην, ἀλλ’ ἐννοῶ νὰ μὴ ἀδικήσητε τὸν Μεσσηνιακὸν λαόν, διότι αὐτὸν ἀδικεῖτε, ὅταν θέλητε τοὺς νομίμους ἀντιπροσώπους αὐτοῦ νὰ ἐξώσητε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην. Τὸ τεκμήριον τοῦ νόμου ἀργεῖ, ὅταν ἔχητε ἐναντίας ἀποδείξεις ἁπτὰς καὶ ἀναντιρρήτους καὶ ἀσφαλεῖς, καὶ δὲν λανθάνει βεβαίως τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὅτι καὶ ἀποφάσεις ὑπάρχουσι τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, αἵτινες ἐκύρωσαν τὴν γνώμην ταύτην ἐπανειλημμένως. Καὶ ἰδοὺ τί λέγουσι καὶ τί ἀποφαίνονται αἱ ἀποφάσεις αὗται (ἀναγινώσκει): «Ἡ πρόληψις τοῦ νόμου, ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐρρίφθησαν εἰς τὸ μέρος τοῦ ναί, ἐπὶ σκοπῷ αὐξήσεως τῶν ἐν αὐτῷ ψήφων, μόνον διὰ πλήρους ἀποδείξεως καὶ τοῦ ἐναντίου δύναται νὰ πολεμηθῇ». Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Λυκούδης, ὅστις ἐν τῇ ἐκδόσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου παραθέτει τινὰ ἐπικρίνων αὐτάς, καὶ αὐτὸς ὁ κ. Λυκούδης, ὅστις δὲν δέχεται τὴν ὀρθότητα τῶν ἀποφάσεων τούτων, ἀλλ’ ἀποδέχεται τὴν γνώμην, ὅτι αἱ Βουλαὶ δικάζουσαι δικάζουσιν ὡς ὀρκωτὰ δικαστήρια, δὲν ἀρνεῖται τὴν ἀνάγκην ὅτι πλήρης βεβαίωσις τῆς νοθείας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ἵνα προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς ἀνατροπὴν ἐκλογῆς, ἀναιροῦσαν τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ· ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Λυκούδης (ἀναγινώσκει): «Ὅταν ὁ δόλος ἀποδεικνύηται, ὅταν βεβαιοῦται ὅτι τὰ σφαιρίδια ἐρρίφθησαν ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς τοῦ ὑποψηφίου, εἰς ἣν ἀνήκει ἡ κάλπη, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται οὐχὶ ἀπὸ τοῦ ναί, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ὄχι». Ἀλλ’ ὅταν βεβαιοῦται τὸ πρᾶγμα, ὅταν εἶναι ἀποχρώντως βεβαιωμένον, ὥστε οὐδεὶς δισταγμὸς νὰ γεννᾶται ἐν τῇ ψυχῇ ἡμῶν. Ὅταν ὅμως ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ πλανώμεθα οὕτω κρίνοντες καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν οὐδεμίαν βεβαίωσιν, οὔτε τεκμήριον κἄν, ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, ὅταν τοὐναντίον ἔχητε ὅλας τὰς ἀποδείξεις ὅτι εἰς τυχαῖον γεγονὸς ὀφείλεται ὁ πλεονασμὸς τῶν σφαιριδίων, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, δὲν χρειάζεται ἆρά γε νὰ σταθμίσῃ τις ἀκριβέστερον τὰ πράγματα, προτοῦ δώσῃ ψῆφον εἴτε ἐν τῷ τμήματι εἴτε ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τοῦ Σώματος; Τὸ μηδενικὸν εἶναι τὸ μέγα γεγονός, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς ἀφετηρία εἰς τὸν κ. εἰσηγητήν, ἵνα παραστήσῃ τὸ μέγεθος τῆς γενομένης νοθείας ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, τὸ μηδενικόν, τὸ τόσῳ φυσικὸν προκειμένου περὶ ξένου ὑποψηφίου, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Λιμπεροπούλου, ἀγνώστου ἐν Ἐράνῃ, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Μισυρλῆ, οὐχὶ βεβαίως τελείως ἀγνώστου, ἀλλὰ καθ’ οὗ δυσμενέστατα—δὲν λέγω ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως—, δι’ ἰδιαιτέρους λόγους προσωπικούς, εἶχε διατεθῆ ὁ λαὸς τῆς Ἐράνης, τὸ γεγονὸς τοῦ μηδενικοῦ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ἀλλὰ τότε ἐρωτῶ διατί δὲν μᾶς ἔκαμεν ἆρά γε ἐντύπωσιν, ὅτε τέσσαρα μηδενικὰ εἴδομεν ἐν τῷ δήμῳ Κλείτορος, ὅτε ἐδικάζετο προχθὲς ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀρκαδίας, τὴν ὁποίαν παμψηφεὶ ἐπεκυρώσαμεν; Τέσσαρα μηδενικὰ εἰς τέσσαρας τῶν καλπῶν τοῦ συνδυασμοῦ, ἐνῷ εἰς τὰς κάλπας τῶν ἄλλων συντρόφων ἀνεφάνησαν 15–20 ψῆφοι.

§176Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν ἐπηρέασε τὸ ἀποτέλεσμα.

§177Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν μᾶς ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτε ὁ κ. Κουτσόπουλος ἐν τῷ δήμῳ Σελινοῦντος ἔλαβε μηδέν, ἐνῷ οἱ σύντροφοι αὐτοῦ ἔλαβον ἀρκετὰς ψήφους. Καὶ ἀποροῦσι διὰ τὴν ὀλιγότητα τῶν ψήφων τῶν ῥιφθεισῶν εἰς τὰς κάλπας αὐτῶν, ἀποροῦσι διὰ τὰ μηδενικά, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς ψηφοφορίας τῆς 8ης Αὐγούστου, ἀποροῦσι, λέγω, ἀφοῦ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι προσκαλούμενοι θὰ βεβαιώσωσιν, ὅτι οὐδὲ ἀντιπρόσωπον κἂν εἶχόν τινες τῶν καλπῶν αὐτῶν. Ἀλλά, Κύριοι, διὰ νὰ εἶμαι ἀρεστὸς εἰς τὸν κ. εἰσηγητήν, ἐπιτρέψατέ μοι ἵνα προσχωρήσω πρὸς στιγμὴν πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ ἀποδεχθῶ καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, ὅτι ἀληθῶς καλπονόθευσις ἔλαβε χώραν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, νὰ συμφωνήσω δὲ μετὰ τοῦ κ. Πονηροπούλου, ὅτι αὐστηρὸς πρέπει νὰ καταπέσῃ ὁ πέλεκυς τῆς δικαιοσύνης κατὰ τῶν δραστῶν τοῦ ἀδικήματος τοῦ στρεφομένου κατὰ τοῦ δημοσίου δικαίου τῶν πολιτῶν. Ἂς δεχθῶ, παρακαλῶ δέ, ὅπως καὶ ὑμεῖς δεχθῆτε πρὸς στιγμὴν μετὰ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, ὅτι αἱ πλεονάζουσαι ψῆφοι ὀφείλονται εἰς ἐχθρικὴν χεῖρα.

§178Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν εἴχομεν φίλους πῶς ἐνεργήσαμεν τὴν καλπονόθευσιν;

§179Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς λέγω ὅτι ἐνεργήσατε καλπονόθευσιν, σᾶς λέγω ὅτι ἐνεργήσαμεν καλπονόθευσιν ἡμεῖς, στρατηγέ, καὶ ἂν ὄχι ἡμεῖς, τοὺς ὁποίους ὑμεῖς τοὐλάχιστον προσωπικῶς ὑποθέτω ὅτι θέτετε ὑπεράνω πάσης ὑποψίας, ἀλλ’ οἱ φίλοι ἡμῶν, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ τὸ πάθος, τὸ ὁποῖον ἴσως ἀδίκως συνέλαβον καθ’ ὑμῶν. Δέχομαι λοιπὸν ὅτι ἐγένετο τοιαύτη καλπονόθευσις, καὶ ὅτι αἱ πλεονάζουσαι ψῆφοι ἐρρίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ἐπὶ τῷ σκοπῷ, ἵνα ἀφαιρεθῶσι κατόπιν ἀπὸ τοῦ ναὶ καὶ ὅπως ἀλλοιώσωσι τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐκλογικόν, καὶ ἂς ἀκολουθήσωμεν τὴν μέθοδον ταύτην, ἵνα ἴδωμεν ἂν τῶν ψήφων τούτων μὴ ἀφαιρουμένων ἀπὸ τοῦ ναὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐκλογικὸν ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς τὰ ὀνόματα τῶν 14 μόνον ἐκ τῶν τελευταίων ἐπιτυχόντων κατὰ κατιοῦσαν τάξιν, διότι μόνον ὡς πρὸς τούτους δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Οὗτοι εἶναι: Σπέντζας, Φλέσσας, Πονηρόπουλος, Κοκκέβης, Ἀναστασόπουλος, Δαζέας, Πετρομανιάτης, Δαγρές, Ψηλογαλάνης, Μποῦτος, Οἰκονομόπουλος, Χριστόπουλος, Παπατσώρης καὶ Παπαλέξης. Ἐπιλαχόντες δὲ κατὰ κατιοῦσαν ἐπίσης τάξιν οἱ ἑξῆς: Μανωλόπουλος, Λιμπερόπουλος, Μισυρλῆς, Σκιαδᾶς, Κανελλόπουλος. Ὁ κ. Ψηλογαλάνης, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ ἀμφισβητεῖται, εἶναι ἔνατος ἐν τῷ πίνακι τούτῳ τῶν 14 ἐπιτυχόντων, ὁ δὲ Παπατσώρης, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ ἀμφισβητεῖται, εἶναι 27ος. Καὶ ὁ μὲν Ψηλογαλάνης ἔχει ψήφους 15061, ὁ δὲ Παπατσώρης 14722. Ἂς ἴδωμεν τί ἔχουσιν οἱ ἐπιλαχόντες, ἐκ τῶν καλπῶν τῶν ὁποίων ἀφῃρέθησαν σφαιρίδια ὡς πλεονάζοντα: Μανωλόπουλος 14481, Λιμπερόπουλος 14466, Μισυρλῆς 14375, Σκιαδᾶς 14247, Κανελλόπουλος 14245. Βεβαιωμένον εἶναι ἐκ τῶν Πρακτικῶν, ὅτι ἐκ τῆς κάλπης Μανωλοπούλου ἀφῃρέθησαν 187 σφαιρίδια, καὶ προσθέτων ταῦτα ἔχω ἀποτέλεσμα 14668, ἤτοι ὑπερβαίνει ὁ Μανωλόπουλος τὸν τελευταῖον Παπαλέξην κατὰ μίαν ψῆφον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δίκαιον ἆρά γε νὰ προσθέσω καὶ εἰς τὸν Μανωλόπουλον 187 ψήφους, ὅσαι ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ ναί, χωρὶς νὰ τηρηθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων, κατὰ τῶν ὁποίων στρέφεται ἡ τοιαύτη προσθήκη; Βεβαίως ὄχι. Λοιπὸν καὶ εἰς τοῦ Παπαλέξη τὴν κάλπην εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ εἶναι τὰ σφαιρίδια ταῦτα 47. Ἄν λοιπὸν προσθέσητε εἰς τὸν Μανωλόπουλον 187, δίκαιον εἶναι νὰ προσθέσητε καὶ εἰς τὸν Παπαλέξην 47, καὶ οὕτως ἔχει ὁ μὲν Παπαλέξης 14714, ὁ δὲ Μανωλόπουλος 14668 μετὰ τὴν προσθήκην. Τὸ ἀποτέλεσμα λοιπὸν δὲν ἐπηρεάζεται, Κύριοι, οὐδὲ διὰ τὸν τελευταῖον ἐν ἐπιτυχίᾳ εὑρισκόμενον, τὸν Παπαλέξην. Ἀλλὰ προβῶμεν ἀνωτέρω, διότι τοῦ Παπατσώρη ἐνδιαφέρει ἡ ἀκύρωσις. Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν ἂν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Παπατσώρη. Ὁ Παπατσώρης ἔλαβε 14722. Δὲν θέλω νὰ πράξω ὑπὲρ τοῦ Παπατσώρη ὅ,τι ἔπραξα προθυμότατα ὑπὲρ τοῦ Μανωλοπούλου καὶ τοῦ Παπαλέξη, νὰ προσθέσω δηλ. τὰς ψήφους, αἵτινες τῷ ἀφῃρέθησαν, δηλ. 64 ψήφους, ὅτε ὁ Παπατσώρης θὰ εἶχε 14786, θὰ ὑπερέβαινε δὲ κατὰ πολὺ ὄχι τὸν Μανωλόπουλον καὶ Λιμπερόπουλον, ἀλλὰ καὶ τὸν Παπαλέξην· δὲν προσθέτω τὰς ψήφους ταύτας τὰς ἀφαιρεθείσας εἰς τὸν Παπατσώρην, ἀλλ’ ἀφήνω τοῦτον ἐστερημένον τοῦ πλεονεκτήματος αὐτοῦ, διότι, καθ’ ἃ σκέπτεται ὁ κ. εἰσηγητής, ὑπὲρ ἡμῶν καὶ κατὰ τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν ἐγένετο ἡ καλπονόθευσις. Ἂς δεχθῶμεν τὴν γνώμην ταύτην τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ ἂς στερήσωμεν τὸν Παπατσώρην τῶν 64 ψήφων· ἂς χαρίσωμεν εἰς τὸν Παπαλέξην καὶ Μανωλόπουλον καὶ Λιμπερόπουλον τὰς ἀφαιρεθείσας ψήφους, καὶ ἔχομεν οὕτω τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Παπαλέξης 14714, Μανωλόπουλος 14668, Λιμπερόπουλος 14591. Ἔρχεται ἄρα πρῶτος ἐπιλαχὼν ὁ κύριος Μανωλόπουλος μὲ ψήφους 14668. Καθ’ οἱονδήποτε δὲ τρόπον, καθ’ οἱανδήποτε διεύθυνσιν καὶ ἂν γίνῃ ἡ κίνησις αὕτη τῶν ἀριθμῶν τῶν ψήφων, τὸ ἀποτέλεσμα δὲν μεταβάλλεται καὶ μόνον ἄκρως κακὴ θέλησις θὰ ἠδύνατο νὰ δείξῃ μεταβολὴν ἀποτελέσματος, ἐκεῖ ὅπου, καὶ ἂν στραγγαλίσῃ τις τοὺς ἀριθμούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἀλλοῖον ἀποτέλεσμα τοῦ γνωσθέντος ἐπισήμως διὰ τῶν Πρακτικῶν καὶ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως. Καὶ ἐρωτῶ, ἀφοῦ οὕτως ἐξήτασα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος καὶ τῶν δύο τελευταίων ἐπιτυχόντων ἐν τῇ κλίμακι τῆς ἐπιτυχίας, εἶναι ἀνάγκη ἆρά γε νὰ προβῶ καὶ ἀνωτέρω ἀκόμη, νὰ φθάσω καὶ μέχρι τοῦ 22ου, τοῦ Ψηλογαλάνη, διὰ νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι οὐδὲ καὶ πόρρωθεν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα τούτου, ἀφοῦ οὐχὶ κατὰ δεκάδας ψήφων, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ ἑκατοντάδας δύναται νὰ πλησιάσῃ ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Ψηλογαλάνη; Ἀλλὰ μὴ τυχὸν ὁ δεύτερος ἐν τῇ τάξει τῶν ἐπιλαχόντων δύναται νὰ ὑπερπηδήσῃ τοὺς ἐν ἐπιτυχίᾳ εὑρισκομένους διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἀφαιρεθεισῶν ψήφων; Ὄχι, διότι εἶναι δεύτερος ὁ Λιμπερόπουλος μὲ ψήφους, 14466, ἀτυχῶς δὲ δι’ αὐτὸν αἱ ψῆφοι, αἵτινες τοῦ ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοῦ ναί, εἶναι ὀλιγώτεραι ἀπὸ τὰς ψήφους, αἵτινες ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ Μανωλοπούλου, τουτέστιν αἱ ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ Λιμπεροπούλου ἀφαιρεθεῖσαι ψῆφοι ἦσαν 125· προσθέτοντες δὲ ταύτας ἔχομεν ἀποτέλεσμα 14591 ἀπέναντι 14722 τοῦ Παπατσώρη καὶ 14714 τοῦ Παπαλέξη. Οὐδόλως λοιπόν, κατ’ οὐδένα τρόπον καὶ δι’ οὐδεμιᾶς προσπαθείας εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, οἱανδήποτε μεταβολὴν τῶν ἀριθμῶν τούτων καὶ ἂν ἐνεργήσωμεν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί εἶναι δυνατὸν πέρα τούτου νὰ γίνῃ ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἰσχυρίζονται ὅτι ἠδικήθησαν διὰ καλπονοθεύσεως; τί πέρα τούτου δύναται νὰ πράξῃ τις, εἰ μὴ νὰ ἀποκαταστήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ζημίαν τὴν γενομένην διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ψήφων, καὶ νὰ εἴπῃ εἰς αὐτούς· «ἀνατρέπω πρὸς χάριν σας τὸ τεκμήριον τοῦ νόμου καὶ σᾶς δίδω τὰς ἀφαιρεθείσας ψήφους εἰς τὸ ναί; Ἀλλὰ μὲ ὅλην τὴν ἀποκατάστασιν ταύτην οὐδὲν ὄφελος προκύπτει ὑπὲρ ὑμῶν, διότι μένετε ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν ἐπιτυχόντων». Ἀλλὰ κατὰ παράδοξον δι’ ἐμέ, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, κατὰ περιεργότατον εἱρμὸν ἐννοιῶν, τῶν ὁποίων μόνον μαντικὴ δύναμις δύναται νὰ ἀνεύρῃ τὸν μίτον, ὁ κ. εἰσηγητής, ἐνῷ θέτει ὡς θεμέλιον τὸ δεδομένον τοῦτο γεγονός, ὅτι καλπονόθευσις ἐγένετο ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐν ταῖς κάλπαις τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν, ἀντὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ φυσικόν, τὸ ἐπιβεβλημένον ἐξ ἀπολύτου ἀνάγκης, πόρισμα, καὶ τὰς ψήφους ταύτας συγκριθμήσῃ εἰς τὸ ναί, προβαίνει περαιτέρω. Ποία δὲ εἶναι ἡ αἰτιολογία τῆς ἐκθέσεως τῆς ὑπ’ ὄψει ὑμῶν εὑρισκομένης; Ἡ αἰτιολογία εἶναι, ὅτι «ἐπειδὴ εὑρέθησαν ψῆφοι πλεονάζουσαι εἰς τὸ ναὶ καλπῶν τινων, ἀφαιρεθεῖσαι ἀπὸ τοῦ ναί, συμπεραίνω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι πᾶσαι αἱ ψῆφοι ὑποψηφίων τινῶν, αἱ εὑρεθεῖσαι εἰς τὰς κάλπας αὐτῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης», δηλαδὴ πᾶν ὅ,τι οἱ ὑποψήφιοι ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν αὐτῶν νὰ ἀφαιρεθῇ, καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν καλπῶν τίνων ὑποψηφίων; Οὐχὶ ἐκείνων τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἐπιτυχία, οὐχὶ τοῦ τελευταίου ἐν τῇ κλίμακι τῆς ἐπιτυχίας εὑρισκομένου, ἀλλὰ τοῦ προτελευταίου. Ὑπερπηδᾷ ὁ κ. εἰσηγητὴς τὸν τελευταῖον Παπαλέξην, διότι κατ’ αὐτοῦ, καθ’ ἃ φρονεῖ, ἐγένετο ἡ καλπονόθευσις καὶ ὑπὲρ τοῦ Παπατσώρη, ὑπερπηδᾷ τὸν τελευταῖον, φθάνει εἰς τὸν προτελευταῖον καὶ προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, ὅσας ἔλαβεν ὁ Παπατσώρης ἐν Ἐράνῃ, τουτέστι 1339. Ὁ εἰσηγητὴς ἀνέρχεται ὑψηλότερον ἀκόμη τὴν κλίμακα καὶ ὑπερπηδῶν ἀφήνει ἀθίκτους τοὺς Χριστόπουλον, Οἰκονομόπουλον καὶ Μποῦτον, καὶ φθάνει εἰς τὸν Ψηλογαλάνην, καὶ προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν ὅλων τῶν ψήφων, ὅσαι εὑρέθησαν εἰς τὸ ναὶ αὐτοῦ, προτείνει δηλ. νὰ τοῦ ἀφαιρέσωμεν 1346 ψήφους. Ἄξιος ὁ μισθός του! ἀφοῦ κατορθώνει νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ὅλον τῶν ψήφων τῶν θετικῶν, αἵτινες ἐδόθησαν εἰς τὸν Ψηλογαλάνην καὶ τὸν Παπατσώρην! Διότι μόνον διὰ τοιαύτης τινὸς αὐθαιρέτου ἀφαιρέσεως εἶναι δυνατὸν νὰ καταρρίψῃ αὐτοὺς εἰς τὴν ἀποτυχίαν· καὶ τί νὰ εἴπῃ τις εἰς τὸν κ. εἰσηγητήν, ὅταν βλέπῃ αὐτὸν νὰ ὑπερπηδᾷ γενναίως τοὺς μεσολαβοῦντας αὐτῶν;

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μεταξὺ τοῦ κ. Ψηλογαλάνη καὶ τοῦ κ. Παπατσώρη ποία διαφορὰ ἦτο; Μεταξὺ αὐτῶν ποῖοι μεσολαβοῦσιν;

§181Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μποῦτος, Οἰκονομόπουλος, Χριστόπουλος, ἀνήκοντες εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν.

§182ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ.....

§183Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ εἴπω ἐγώ.

§184Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφαιρεῖ τὰς ψήφους ἐξ ὅλων τῶν καλπῶν καὶ ἐξετάζει τὸ ἀποτέλεσμα ὅλου τοῦ ἄλλου νομοῦ ἐκτὸς τοῦ δήμου τούτου.

§185Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω κατόπιν εἰς αὐτό. Ὁ κ. Βουλευτὴς σκέπτεται ὡς ἑξῆς: οἱ Μποῦτος, Οἰκονομόπουλος, Χριστόπουλος, Παπαλέξης ἀνῆκον εἰς τὸν συνδυασμὸν ἐκεῖνον, καθ’ οὗ διεπράχθη ἡ καλπονόθευσις, κατ’ ἀκολουθίαν αὐτοὶ ἐζημιώθησαν ἐκ τῆς καλπονοθεύσεως καὶ ἄρα δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῶσι· πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ ψῆφοι αἱ δοθεῖσαι εἰς τὸν Ψηλογαλάνην καὶ τὸν Παπατσώρην. Προσχωρῶ καὶ ἐν τούτῳ εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, καὶ συμφωνῶν μετ’ αὐτοῦ ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, ὅτι οὕτω θὰ ἐσκεπτόμην καὶ ἐγὼ ἔχων ὑπ’ ὄψει μου νὰ κρίνω τοιαῦτα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ θέλω ἐρωτήσει τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, τὸν καὶ εἰσηγητὴν τοῦ τμήματος, ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἥτις ἐπέβαλλεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ψήφων τῶν εὑρεθεισῶν εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν Ψηλογαλάνη καὶ Παπατσώρη; Πόθεν ἐνδείκνυται εἰς αὐτὸν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ψήφων τούτων; Περὶ τούτου θέλω νὰ πεισθῶ, διότι ἐνδέχεται καὶ ἐγὼ νὰ πλανῶμαι.

§186ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Καὶ πλανᾶσθε.

§187Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω. Εἶναι τόσον χονδροειδές, ἐπιτρέψατέ μοι, τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν τολμῶ νὰ πιστεύσω ὅτι περιεπέσατε εἰς τοιοῦτον σφάλμα, καὶ ἀποκλίνω μᾶλλον εἰς τὴν γνώμην ὅτι ἐγὼ πλανῶμαι. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω ἐξήγησίν τινα τῆς ἀπορίας, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐκδηλώσω τὴν ἀπορίαν μου, διὰ τίνα λόγον ἆρά γε ὁ κ. εἰσηγητὴς προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ψήφων, ὅσαι εὑρέθησαν εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν Ψηλογαλάνη καὶ Παπατσώρη, καὶ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν καὶ τῶν ἐπιλαχόντων; Ἐὰν ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει, ἐὰν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ εἰσηγητοῦ, ἀνεύρισκον ἀπόδειξίν τινα, βεβαίωσιν, εἴτε πλήρη, εἴτε καὶ ἀτελῆ, εἴτε καὶ ἔνδειξιν κἂν ἁπλῆν ὅτι αἱ ψῆφοι αἱ 1346, ὅσας ἔλαβεν ὁ Ψηλογαλάνης ἐν Ἐράνῃ, αἱ 1339, ὅσας ἔλαβεν ὁ Παπατσώρης ἐν Ἐράνῃ, προέρχονται ἐκ καλπονοθεύσεως, ἐάν, λέγω, εἶχον καὶ ἔνδειξίν τινα περὶ τούτου, ἐὰν εἶχον καὶ ἰσχυρισμὸν ἁπλοῦν, ὅτι τοῦτο ἐγένετο, ὅτι χείρ τις φιλικῶς διακειμένη πρὸς τὸν Ψηλογαλάνην καὶ Παπατσώρην εἰσῆλθε διὰ τῆς χοάνης τῆς κάλπης καὶ ἀφῄρεσεν ἀπὸ τοῦ σάκκου τοῦ ὄχι τὰ σφαιρίδια τὰ ἐν αὐτῷ εὑρισκόμενα καὶ μετέφερεν αὐτὰ εἰς τὸ ναί, θὰ ἔλεγον ὅτι ὑπάρχει λογικὴ συνέπεια εἰς τὸ πόρισμα, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγει ὁ κ. εἰσηγητὴς προτείνων τὴν ἀφαίρεσιν 1346 ψήφων ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ Ψηλογαλάνη καὶ 1339 ἀπὸ τὴν τοῦ Παπατσώρη. Ἀλλ’ ὅτε οὔτε βεβαίωσιν ἔχω, οὔτε ἔνδειξιν ὅτι τοιοῦτόν τι ἐγένετο, ὅτε δὲν ἀμφισβητεῖται οὔτε μία ψῆφος ἐξ αὐτῶν, ἐρωτῶ ὑμᾶς: δὲν γεννᾶται ἐν τῇ ψυχῇ ὑμῶν ἡ ἀπορία πῶς ὁ κ. εἰσηγητὴς φθάνει εἰς τοιαῦτα συμπεράσματα, εἰς τοιαύτην τολμηρὰν ἀφαίρεσιν ψήφων, αἵτινες προέρχονται ἀπὸ τὸ γνήσιον, τὸ ἐλεύθερον φρόνημα τοῦ λαοῦ τῆς Ἐράνης; Ἐννοῶ τὸν κ. εἰσηγητήν, ὅταν λέγῃ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Μανωλοπούλου αἱ ἀδίκως ἀφαιρεθεῖσαι ἀπ’ αὐτοῦ ψῆφοι, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Λιμπεροπούλου αἱ ἀδίκως ἀφαιρεθεῖσαι ἀπ’ αὐτοῦ ψῆφοι, διότι αὗται ἐρρίφθησαν σκοπίμως εἰς τὸ ὄχι, διὰ νὰ νοθεύσωσι τὸ φρόνημα τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὸν κ. εἰσηγητήν, ὅταν θέλῃ νὰ ἀφαιρέσῃ τὰς ψήφους τὰς λευκὰς τοῦ Ψηλογαλάνη, τὰς ψήφους τὰς λευκὰς τοῦ Παπατσώρη, κατὰ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἔνστασις προεβλήθη. Οὐδεὶς λόγος ἐγένετο ὅτι ἀκύρως καὶ κακῶς εὑρέθησαν, ὅτι ἐκ νοθείας ἐκλογικῆς εὑρέθησαν ἐν τῷ σάκκῳ τοῦ ναὶ τῆς κάλπης τῶν ὑποψηφίων τούτων.

§188Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τοὺς συνδυασμοὺς πόσον ἔλαβον οἱ ἄλλοι;

§189Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Θὰ ἔλθω ἀμέσως. Δὲν πιστεύω—διότι εἶναι ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ δυνατοῦ καὶ τοῦ πιθανοῦ—ὁ κ. εἰσηγητὴς νὰ εὕρῃ λύσιν τινὰ τῆς ἀπορίας μου ταύτης, ἥτις βεβαίως εἶναι καὶ ὑμῶν ἀπορία. Ἀλλὰ θὰ προβάλω καὶ ἑτέραν ἀπορίαν πρὸς τὸν κ. εἰσηγητήν, δυσεπίλυτον καὶ ταύτην, ὡς εἶναι δυσεπίλυτος καὶ ἡ πρώτη μου ἀπορία. Θὰ ἀποδεχθῶ πρὸς στιγμήν, ὅτι ὀρθῶς καὶ ἐν τούτῳ ἐσκέφθη ὁ κ. εἰσηγητὴς καὶ ὅτι ἀφαιρετέαι εἶναι αἱ ψῆφοι, ὅσαι εὑρέθησαν ἐν τῷ λευκῷ τῆς κάλπης τοῦ Ψηλογαλάνη, τῆς κάλπης τοῦ Παπατσώρη, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθωσιν ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταί, ἵνα διαγωνισθῶσι πρὸς τοὺς ἐπιλαχόντας, διὰ νὰ ἴδωμεν τίνας ἐξ αὐτῶν ἐγκρίνει ὁ λαὸς τῆς Ἐράνης καὶ ὁ λαὸς ὁ Μεσσηνιακός, ἵνα συνεδρεύωσι μεθ’ ἡμῶν ἐνταῦθα. Δέχομαι τὴν γνώμην του ταύτην ὡς ὀρθήν, ὡς ἀπόρροιαν λελογισμένων καὶ ὀρθῶν σκέψεων. Ἀλλὰ προβάλλω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀπορίαν, ἀφορμώμενος πάντοτε ἐξ αὐτῶν τῶν γενομένων δεκτῶν ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ ὡς ἀποδεδειγμένων γεγονότων, ἀφορμώμενος, λέγω, ἀπὸ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπὸ ἐχθρικῆς πρὸς τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν χειρὸς ἐρρίφθησαν τὰ σφαιρίδια, ὅτι ἡ νόθευσις αὕτη ἐγένετο ἐπὶ σκοπῷ ἵνα βλάψῃ τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν, ὠφελήσῃ δὲ διὰ τῆς βλάβης ταύτης τοὺς ἀντιπάλους των, ἡμᾶς· ἆρά γε ἡ νόθευσις ἡ γενομένη ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ὠφελήσῃ ἐμμέσως τὸν Ψηλογαλάνην καὶ τὸν Παπατσώρην ἀποκλειστικῶς, καὶ οὐχὶ τὸν Μερλόπουλον; Ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ὠφελήσῃ αὐτοὺς καὶ οὐχὶ τὸν Παπαγεωργίου, οὐχὶ τὸν Καράπαυλον, οὐχὶ τὸν Μαυρομιχάλην, οὐχὶ τὸν Σπέντσαν; Ἀπέβλεπε βεβαίως εἰς τὸ νὰ βλάψῃ πάντας τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν, ἀφοῦ εἰς πάσας τὰς κάλπας αὐτῶν εὑρέθησαν τὰ σφαιρίδια, νὰ ὠφελήσῃ δὲ ἁπαξάπαντα τὸν συνδυασμὸν ἡμῶν· ἄρα καὶ ὑπὲρ τῶν πέντε τούτων διεπράχθη ἡ καλπονόθευσις. Καὶ τότε πρέπει νὰ ἴδωμεν, Κύριοι, ἂν πρέπει μόνον τὰς ψήφους Ψηλογαλάνη καὶ Παπατσώρη νὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ ἂν δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ ἄλλου τινὸς τῶν ἐπιτυχόντων, διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ ἴσοι πρὸς ὅλους μετροῦντες τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ σταθμίζοντες τὰ πάντα μὲ τὸ αὐτὸ σταθμόν. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐνεργῶν τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν 1531 ψήφων, αἵτινες ἐρρίφθησαν εἰς τὰ δύο τμήματα τοῦ δήμου Ἐράνης, κατατάσσει ἐν τῇ σειρᾷ τῶν ἀποτελεσμάτων 31ον, νομίζω, τὸν κ. Ψηλογαλάνην, 32ον τὸν κ. Παπατσώρην, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων. Ἀλλ’ ἀκολουθῶν τὴν ἰδίαν μέθοδον καὶ προβαίνων περαιτέρω, ἀνερχόμενος ἐν τῇ κλίμακι τῆς ἐπιτυχίας βλέπω, Κύριοι, ὅτι οὐχὶ μόνον τοῦ Ψηλογαλάνη καὶ Παπατσώρη ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν γίνῃ ἡ ἀφαίρεσις αὕτη, ἡ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ δικαία καὶ ἐπιβαλλομένη, ἀλλ’ ἐπηρεάζεται καὶ τοῦ Οἰκονομοπούλου τὸ ἀποτέλεσμα.

§190ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ὄχι.

§191ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. 14305 ἔχει ὁ Οἰκονομόπουλος. Ἀφαιρουμένων 359 τῆς Ἐράνης, μένουσι 13946.

§192ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Οὐδενὸς ἄλλου ἐπηρεάζεται ἐκτὸς τῶν δύο.

§193Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως δι’ ἀριθμῶν, φίλε κύριε συνάδελφε.

§194ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Ὅπως μέχρι τοῦδε!

§195Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ αὐτοῦ τρόπου. Καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς θὰ εἶναι ἀκαταγώνιστος. Διότι προκειμένου περὶ ἀριθμῶν οὐδεμία ἀμφιβολία παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν σας δύναται νὰ χωρήσῃ.

§196ΗΛ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ. Βεβαιότατα!

§197Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν λοιπὸν τὸν Παπατσώρην, ὅστις ἔχει λάβει εἰς τὴν Ἐράνην 1339· ἐν τῷ ὁλικῷ δὲ ἀποτελέσματι ἔχει 14722.

§198ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν διόρθωσιν τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ εἶναι 1409.

§199Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη καλλίτερα. Λοιπὸν ἀφαιρουμένων τῶν ψήφων, ὅσας ὑπολογίζει ὁ κ. εἰσηγητής, αἵτινες εὑρέθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Παπατσώρη 1339, ὁ κ. Παπατσώρης ἐκπίπτει ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ἀποτελέσματος τῶν 14722 εἰς 13383.

§200ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 13213.

§201Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λάθος ἔχετε.

§202ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμετε τὴν ἄθροισιν πάλιν.

§203Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφαιρουμένων τῶν 1339 ψήφων ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὁλικοῦ τῶν ψήφων ἔχομεν ὑπόλοιπον 13383. Ἐψήφισαν δὲ εἰς τὴν Ἐράνην 1530. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς νέας ἐκλογῆς κατὰ τὸν κ. εἰσηγητὴν εἶναι ἄγνωστον, καθόσον καὶ οἱ ἀποτυχόντες, ἐὰν λάβωσι τὸν ἀριθμὸν τοῦτον τῶν 1530 ψήφων, δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς ἐπιτυχίαν. Ὀρθὴ ἡ σκέψις. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ προσθήκῃ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁλικὸν τοῦ Παπατσώρη, τὸ προκῦπτον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν, ἀνέρχεται σὺν τῇ προσθήκῃ 1530 ψήφων εἰς 14914· ἀνερχόμενος δὲ εἰς τὴν κλίμακα τῆς ἐπιτυχίας πάντων τῶν Βουλευτῶν, διὰ νὰ ἴδω τίνων ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ σταματήσω εἰμὴ μόνον πρὸ τοῦ κ. Δαγρέ, διότι ἔχει 15163· ἀλλ’ ἐντεῦθεν καὶ κατωτέρω ἀκολουθεῖ ὁ Μποῦτος μὲ ψήφους 14906, Δαζέας μὲ 14878, Μοσχούλας μὲ 14805, Πετρομανιάτης μὲ 14744, Χριστόπουλος μὲ 14641, Παπαλέξης μὲ 14588, Λιμπερόπουλος μὲ 14466, Οἰκονομόπουλος μὲ 14412, Μισυρλῆς μὲ 14375, Σπέντζας μὲ 14369· πάντων λοιπὸν τούτων ἡ ἐκλογὴ δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, καὶ ἄρα ὡς πρὸς πάντας τούτους ἐπαναληπτέα. Ἐὰν λοιπὸν ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν προέβαλεν εἰς ἀποδοχὴν ὁ κ. εἰσηγητής, ἡ θεωρία τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, καὶ δὴ τῶν ψήφων ἐκείνων, αἵτινες οὐδέποτε ἐθεωρήθησαν ὡς ἀκύρως δοθεῖσαι, τῶν ψήφων τῶν λευκῶν τοῦ Ψηλογαλάνη καὶ τοῦ Παπατσώρη, ἐφαρμοσθῇ πλήρης, διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ ἴσοι πρὸς ὅλους, τὸ μέτρον τῆς ἀφαιρέσεως ταύτης ὀφείλομεν, κατ’ αὐστηρὰν ἀνάγκην, κατὰ στοιχειῶδες καθῆκον καὶ ἐπιτακτικὴν ἐπιβολὴν τῶν πραγμάτων, νὰ ἐπεκτείνωμεν μέχρις ἐκείνου ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων, τοῦ ὁποίου τὸ ἀποτέλεσμα δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς νέας ψηφοφορίας. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ θὰ ἐπηρεασθῇ ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Μποῦτον, Δαζέαν, Μοσχούλαν, Πετρομανιάτην, Χριστόπουλον, Παπαλέξην, Λιμπερόπουλον, Οἰκονομόπουλον, Μισυρλῆν, Σπέντζαν, Μανωλόπουλον, Κανελλόπουλον, Σκιαδᾶν, Ψηλογαλάνην καὶ Παπατσώρην. Δεχόμεθα λοιπόν, Κύριοι, τὰς θεωρίας τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, καὶ ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐκλογῶν. Δεχόμεθα καὶ προκαλοῦμεν τοὺς ἀντιπάλους εἰς νέον ἀνταγωνισμὸν ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, δεχόμεθα νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ διὰ πάντας ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζεται.

§204Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἡμεῖς τὸ δεχόμεθα.

§205Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Στρατηγέ μου, μὴ λέγετε εἰς ἐμὲ αὐτά, ὅστις σᾶς ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ ὕψους 20 χιλιάδων ψήφων, ὅσας ἔλαβον πρῶτος ἐν τῇ ἐπιτυχίᾳ. Διότι γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ἡ πλειοψηφία, ἣν ἔλαβον, μὲ ἐξασφαλίζει ἀπὸ παντὸς κινδύνου.

§206Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἡμᾶς ἐπίσης.

§207Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐθνικὴ ὅμως ἀντιπροσωπεία δὲν ματαιοπονεῖ, δὲν διατάσσει ἐκλογάς, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη τοιούτων. Τουναντίον δὲν ἀξιοῖ προσοχῆς τὰς ἐνστάσεις ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ λύπη διὰ τὴν ἀποτυχίαν καὶ ὁ σφοδρὸς πόθος τῆς ἐπιτυχίας ὑπηγόρευσεν ἐνστάσεις ἀναξίας προσοχῆς. Δὲν παίζει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, καὶ θὰ ἔπαιζεν, ἐὰν ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ παρακολουθῇ τὰς σκέψεις, τὰ συμπεράσματα καὶ τὰ λογιστικὰ παίγνια ἐκείνων, οἵτινες ἐπὶ πλανῶν καὶ σφαλμάτων ἠθέλησαν νὰ στηρίξωσι προτάσεις περὶ ἀκυρότητος νομιμωτάτης ἐκλογῆς.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ φθάσωμεν, Κύριοι, εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐξελεγκτικῶν ἐκλογῶν, πρέπει νὰ κάμωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν διακοπὴν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 10 π. μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.)