1910.03.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

Τῆς 4 Μαρτίου 1910.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 5 καὶ 40′ μ.μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 107 Βουλευτῶν).

§1ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον ἀποτελοῦν συμπλήρωμα τοῦ «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων καὶ περὶ μονιμότητος αὐτῶν».

§2Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριοι Βουλευταί, μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχέδιον ἀνταποκρινόμενον εἰς πανελλήνιον πόθον, τὸ «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 277–278).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ σύλλογος τῶν δημοδιδασκάλων Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· Ὁ ἐμποροκτηματικὸς σύλλογος Πύλου παρακαλεῖ, ὅπως προταχθῇ καὶ ἐπιψηφισθῇ ἡ σταφιδικὴ σύμβασις· Ὁ δήμαρχος Ὑδραίων παρακαλεῖ, ὅπως διατηρηθῇ τὸ ταμεῖον καὶ συσταθῇ αὐτόθι ἡμιγυμνάσιον· Ὁ λαὸς Λεωνιδίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ὑπαγωγὴν τοῦ δήμου Γλυππίας εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Γερονθρῶν· Κάτοικοι τῆς Κεφαλληνίας παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. Καβαλιεράτου, Βινιεράτου καὶ Μαρκέτη ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων Κεφαλληνίας· Οἱ δικηγόροι τῆς Λευκάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ἡ κατάργησις τοῦ ἀπολύτου πλειστηριασμοῦ εἰδικῶς διὰ τὴν Λευκάδα· Οἱ κάτοικοι τοῦ Ναυπλίου ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ Γυμνασίου των· Οἱ ἐν Ἀθήναις ἀργυραμοιβοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός των κατὰ τὰς Κυριακὰς τοὐλάχιστον μέχρι τῆς μεσημβρίας· Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Λαρίσης παρακαλεῖ, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως»· Οἱ δικηγόροι Θηβῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ ταχέως καὶ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων προσώπων»· Οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Εὐβοίας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὀργανώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως Κορινθίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὀργανώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ Χαραλάμπης Πασιᾶς, ἐργολήπτης ἐκ Φιλιατρῶν, παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ ἄδεια ἱδρύσεως ἀσβεστοκαμίνου· Οἱ φοιτηταὶ τῆς Θεολογικῆς, Φιλοσοφικῆς καὶ Φυσικομαθηματικῆς σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ τῆς καλυτέρας παιδαγωγικῆς μορφώσεως, ἐκφράζοντες ἅμα τὰς εὐχαριστίας των πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν διὰ τὴν περὶ αὐτῶν μέριμνάν του· Οἱ κάτοικοι τῆς Χαλκίδος ὑποβάλλουσι παράκλησιν περὶ ἠθικῆς ἀμοιβῆς τοῦ ὑπενωμοτάρχου Κυβέλου Δημητρίου ἐξοντώσαντος τετραμελῆ συμμορίαν τοῦ Τσαπάρα· Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Ἀνδανείας ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ προτάξεως καὶ ἐπιψηφίσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σιμιάδων τοῦ δήμου Μαντινείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ σχετικὴ πίστωσις πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ἡ ὑποβληθησομένη πρότασις νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπολύτου πλειστηριασμοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λευκάδος». Ὁ δήμαρχος Γλυππίας ὑποβάλλει ψηφίσματα τοῦ τε δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ λαοῦ περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τῶν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Γερονθρῶν. Τὸ σωματεῖον τῶν ἐν Τρικκάλοις ὑπαλλήλων καφενείων, ζαχαροπλαστείων, ζυθοπωλείων καὶ ξενοδοχείων ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ «περὶ κυριακῆς ἀργίας» νομοσχεδίου. Ὁ κ. Γ. Παππαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν «περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως καὶ δοκιμασίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 279). Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατασκευὴν τῆς τροχιοδρομικῆς γραμμῆς Ὁμονοίας–Πετραλώνων. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§4ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συγκατατεθῇ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν δι’ οὓς λόγους θὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἐπί τινα λεπτὰ ν’ ἀπασχολήσω αὐτήν.

§5ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολλάκις τὸ ἀνέβαλον. Δὲν ἔχομεν πλέον καιρόν.

§6ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον τὸν παρόντα ἐπιβάλλεται ἐγγύησις 200 χιλιάδων δι’ ἕκαστον κλάδον ἀσφαλειῶν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν κλάδον τῆς πυρκαϊᾶς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὸ Συνδικάτον τῶν ἀγγλικῶν ἑταιρειῶν συνελθὸν ἀπεφάσισε λόγῳ τῆς ἐγγυήσεως τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς τὸν κλάδον πυρκαϊᾶς νὰ ἐγκαταλείψωσι πᾶσαι αἱ ἀγγλικαὶ ἑταιρεῖαι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος. Τὴν τοιαύτην δ’ ἀπόφασιν ἔλαβον ἐκ τοῦ λόγου ὅτι θεωροῦσι τὴν ἐγγύησιν ὡς βαρυτάτην καὶ δεσμεύουσαν κεφάλαια τῶν ἑταιρειῶν καὶ οὐ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ φόβῳ καὶ ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι τοιαύτας ἐγγυήσεις θέλουσι ζητήσει πάντα τὰ Κράτη ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ κεφάλαιον ἀνέλθῃ εἰς μέγα ποσόν.

§7Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει περὶ ἐγγυήσεως διὰ τὰς ἑλληνικὰς ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας· ὄχι περὶ τῶν ξένων· περὶ τῶν ξένων ἔχει ψηφισθῆ ἤδη.

§8ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ζητεῖται κατάθεσις 200 χιλιάδων καὶ διὰ τὰς ξένας καὶ διὰ τὰς ἐντοπίας.

§9Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Ὄχι· ἔχει ψηφισθῆ διὰ τὰς ξένας.

§10ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐγγύησις ἡ αἰτηθεῖσα καὶ ἡ ἐγγύησις ἥτις πρόκειται νὰ καταβληθῇ ἀπὸ τὰς ἑταιρείας τὰς ξένας ὡς ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ τὴν ἐγκατάλειψιν ἐκ μέρους τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν τῆς Ἀγγλίας τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους.

§11Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐὰν συμβῇ αὐτό, ὑπάρχουσιν ἄλλαι ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι ξέναι νὰ ἔλθωσιν.

§12ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἐὰν δ’ ἐγκαταλείψωσιν αἱ ἀγγλικαὶ ἑταιρεῖαι τὴν Ἑλλάδα, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ δύο μεγάλων κακῶν, ὅτι δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἐπαρκέσωσιν αἱ ἑλληνικαὶ καὶ αἱ ἄλλαι εἰς τὸ ν’ ἀσφαλίζωσι τοὺς πάντας, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον δὲν γνωρίζω ἂν συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον νὰ χάσῃ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος ἀπὸ κολοσσοὺς ἑταιρειῶν, ὅπως εἶναι αἱ ἀγγλικαί, καὶ τοσαύτας καταθέσεις. Διατί; Διὰ νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ἐγγύησιν. Διὰ τίνα λόγον; Διὰ νὰ ἐξασφαλίζωνται οἱ ἀσφαλιζόμενοι. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν· διὰ τίνα λόγον ζητεῖται ἡ ἐγγύησις τῶν 200 χιλιάδων; Ζητεῖται μόνον καὶ μόνον κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ἀσφαλιζομένων. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε ἑταιρείας, ἀγγλικὰς ἰδίως, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κεφάλαια ἄνω τῶν 50 καὶ τῶν 100 ἑκατομμυρίων καὶ ἔχουσι βίον ἄνω τῶν ἑκατὸν ἐτῶν, ἀπαιτεῖτε ἀπὸ τὰς ἑταιρείας αὐτὰς ἐγγύησιν 200 χιλιάδων καὶ τὰς ἀναγκάζετε λόγῳ τῆς ἐγγυήσεως αὐτῆς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἔδαφος τὸ ἑλληνικόν; Ἐὰν θέλῃ ὁ νομοθέτης καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητῇ σήμερον νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἀσφαλιζομένους παρὰ τῶν διαφόρων ἑταιρειῶν δὲν ἔχει παρὰ νὰ θέσῃ ὡς ἐγγύησιν τὸν ὅρον ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται ἐγγύησις εἰς ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι ἔχουσι βίον ἄνω τῶν διακοσίων ἐτῶν καὶ κεφάλαια ἄνω τῶν 50,000,000. Δὲν εἶναι μεγάλη ἀσφάλεια πρὸ τοῦ μεγάλου κακοῦ τὸ ὁποῖον θὰ γεννήσωμεν, τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους ἐκ μέρους τῶν ἀγγλικῶν ἑταιρειῶν; Ὅτε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπεστήριξα τὸ τοιοῦτο, μοὶ προσετίθετο ἡ αἰτιολογία καὶ ἡ ἀντίρρησις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἔδαφος. Ἀλλὰ κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἐπισήμως σᾶς ἀναγγέλλω...

§13ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἴπητε ἐπισήμως, διότι ἐπισήμως γνωρίζομεν ἡμεῖς καλύτερα.

§14ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ὅτι δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος λόγῳ τῆς ἐγγυήσεως;

§15ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, ἂν θέλετε, νὰ σᾶς εἴπω.

§16ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Μάλιστα.

§17ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατωρθώθη ν’ ἀνακτηθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ ζητήματι τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι συμπληρωτικὸν τοῦ προηγουμένως ψηφισθέντος νόμου καὶ ἐγένετο κατὰ τρόπον, ὥστε πάντες οἱ φόβοι οὓς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ εἰδήσεως ἔξωθεν ἔχει, περὶ ἀναχωρήσεως ἐκ τῆς Ἑλλάδος τῶν ἀγγλικῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, νὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι σήμερον μάταιοι, διότι αἱ εἰδήσεις ἃς ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἔχει ἔξωθεν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἰδήσεις προερχόμεναι ἐκ τόπου ὅπου ἐγίνοντο μέχρις ἐκείνης τῆς ὥρας τὰ ἐνταῦθα γινόμενα, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ καταστήσωσιν ἀνακριβῆ ἐκεῖνα ἅτινα ἐξ ἐπισήμου πηγῆς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐνταῦθα γινώσκει.

§18ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν.

§19ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἤθελον βεβαίως συναινέσει εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν κατὰ κακὴν τύχην ἢ καὶ ἀγαθὴν σύμπτωσιν διὰ τὸν ἔντιμον συνάδελφον δὲν εἶχον λησμονήσει κατ’ οἶκον μέρος τοῦ φακέλου, ἀκριβῶς ἐκεῖνο ὅπερ ἤθελε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ συζητήσω τὸ νομοσχέδιον μετὰ προσθέτου τινὸς ἐπιεικοῦς ἀποφάσεως ὑπὲρ τῶν ἑταιρειῶν ἐκείνων ἄνευ βλάβης τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, ἥτις ἤθελε διευκολύνει εἰς αὐτὰς περισσότερον τὴν παραμονὴν ἐν Ἑλλάδι. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τούτου ἐπέρχεται τοῦτο τὸ μέγα ἀγαθόν, ὅτι συναινεσασῶν καὶ τῶν ἑλληνικῶν ἑταιρειῶν ἔχομεν κατατεθειμένας ἐγγυήσεις ἀπὸ ἴσου καὶ ἑλληνικὰς καὶ ξενικὰς καὶ τοιουτοτρόπως ἀνεκτήσαμεν τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν. Ἔχω ἐνταῦθα δηλώσεις τῶν ἑταιρειῶν τῶν ἑλληνικῶν ἐγγράφους, διότι ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθῶσιν ἔγγραφοι δηλώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δέχονται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐγγύησιν 200,000 δραχμῶν, ἥτις ἐπεβλήθη καὶ εἰς τὰς ξένας ἑταιρείας. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἐπῆλθε πλήρης ἐξομάλισις, θέλομεν δὲ συζητήσει αὔριον, ὁπότε θὰ ἔχω τὴν πρόσθετον τροπολογίαν, θ’ ἀποδείξω δὲ ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι ὁ κίνδυνος τοῦ ν’ ἀναχωρήσωσι τὰ ξένα κεφάλαια τῶν ἀγγλικῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν ἐκ τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι πιθανός. Ἀλλὰ περὶ τούτου αὔριον.

§20ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀνεβλήθη, θὰ καταδείξω ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 γίνεται λόγος περὶ τοῦ διπλασιασμοῦ 40%. Νομίζω ὅτι ὑπερέβημεν κατὰ πολὺ τὸ μαθηματικὸν ἀπόθεμα ἑκάστης ἑταιρείας.

§21ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τούτου ἔχω τι τὸ ὁποῖον μετριάζει τὰ πράγματα. Βεβαίως τὸ 40% δὲν ὑπερβαίνει τὰ μαθηματικὰ ἀποθέματα.

§22ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Διὰ τοῦ ἀνατοκισμοῦ ὑπερβαίνει.

§23ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνατοκισμός.

§24ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλο τι. Διατί λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ξένας ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὰς καταθέσεις.

§25ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πῶς δὲν συμπεριλαμβάνονται;

§26ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Πρέπει νὰ προστατεύσητε καὶ τοὺς ἀσφαλιζομένους· πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ἀσφαλίζεται εἰς ἑλληνικὰς ἑταιρείας, ὅτε δὲ ἀπὸ τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρείας ζητεῖτε νὰ μὴ συμπεριλαμβάνωνται εἰς τὰς καταθέσεις, τότε ἀφήνετε αὐτοὺς ἐκτεθειμένους.

§27ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω αὔριον νὰ συζητήσωμεν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν». Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΤΛΕʹ νόμου τοῦ 1908 περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν)

§29Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων τῶν ἐκπαιδευτικῶν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 11, «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κειμένων νόμων».

§30Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόλις σήμερον διενεμήθη.

§31Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§32Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου διενεμήθη, εἶναι δὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ σοβαρώτερον τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, ἀνατρέπει δὲ ἄρδην τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον χωρὶς νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν;

§33Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνω ἐν ἑκάστῳ νομοσχεδίῳ τὰ αὐτά, θεωρῶ πρακτικώτερον νὰ κάμω γενικήν τινα ἀνάλυσιν, ἀφοῦ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀποτελοῦσι κατὰ τὴν γνώμην μου ἓν σύνολον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω ἂν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§35Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§36Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 Βουλευτῶν περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§37Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων περὶ παραπομπῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν.

§39Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται τὰ νομοσχέδιά του καὶ ἐζήτησεν, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 11 νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγου, καὶ πράγματι πρὸ ὀλίγου, ἔχει διανεμηθῆ. Τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων ἔσχον τὸν καιρὸν νὰ τὸ μελετήσωσιν, ἄλλοι δὲν τὸ ἐμελέτησαν καὶ ὑποθέτω ὅτι, ἂν ζητηθῇ ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Δὲν βλέπω ὅτι δικαιολογεῖται ἡ πρότασις περὶ παραπομπῆς τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν, πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἐὰν συναινῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως κατὰ σειρὰν συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια. Δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διενεμήθη μόλις μετὰ μεσημβρίαν, νὰ προταχθῇ τοῦτο. Εὑρισκόμεθα ἐν παραβάσει τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ πᾶς τῶν κυρίων συναδέλφων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ, ὅπως τηρηθῇ ὁ Κανονισμός. Ἐννοῶ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν παραγνωρίζει τὴν κατάστασιν ἐν γένει ὄχι μόνον τῆς δημοτικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως προερχόμενον ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ βεβαίως καθιστᾷ μίαν ὁπωσδήποτε παρερμηνείαν καὶ τῶν διαθέσεων τῆς Βουλῆς, ἃς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπιτακτικῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ παραπονῆται, διότι ἡ Βουλὴ ἤθελε δεχθῆ πρότασιν περὶ παραπομπῆς οἱουδήποτε νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν· τοῦτο μάλιστα θεωροῦμεν τόσον οὐσιῶδες, ὥστε προχθὲς ἐψηφίσαμεν μεταξὺ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τοιαύτην πρότασιν. Ἐὰν ὁ χρόνος εἶναι σύντομος, τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μας. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῶν νομοσχεδίων τούτων, δύναται, καθ’ ὅσον ἤθελεν ὑποβληθῆ ἡ πρότασις περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν, νὰ ζητήσῃ ὅπως ταχθῇ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅπως καταδικασθῇ τοιουτοτρόπως διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ ἡ ὁποία ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει.

§40ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω ὅτι ἐδόθη ἀκριβὴς ἑρμηνεία τῶν λόγων τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου, ὅτε ἐνομίσθη ὅτι, ὁμιλῶν περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, ἐσκέφθη νὰ κατακρίνῃ ἐκεῖνο ὅπερ καὶ ἐν τῷ Κανονισμῷ κεῖται καὶ βεβαίως καλῶς ζητεῖται νὰ κατασταθῇ καρποφορώτερον εἰς τὸ μέλλον. Ἡ ἰδέα ἣν ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ἐξέφρασεν εἶναι ὅτι ἐν τῇ παρούσῃ ὥρᾳ τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπεμπόμενα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν φαίνεται ὅτι ἐκτίθενται εἰς τὸν κίνδυνον, λόγῳ—καὶ ἐτόνισε τὸ πρᾶγμα—λόγῳ τοῦ συντόμου τοῦ χρόνου τοῦ ὑπολειπομένου, εἰς τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἐπανίδωσι τὴν συζήτησιν ἐνταῦθα μετ’ ἐλπίδος ψηφίσεως. Πρέπει ν’ ἀναγνωρίσῃ τις ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ τὴν δεινὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τοῦ ἐργάτου τῶν νομοσχεδίων τούτων, ὁλοκλήρου συστήματος ἀπορρέοντος ἀπὸ μακρᾶς, πολυχρονίου μελέτης, ἣν κατὰ ταύτην μόνον τὴν ὥραν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, εἶναι, λέγω, ἡ θέσις στενόχωρος κατὰ τοῦτο, διότι, ἐνῷ ἀντιμετωπίζει τὴν ὥραν καθ’ ἣν δύναται μετὰ Βουλῆς τοιαύτης, παρεχούσης ἀμέριστον τὴν συνδρομὴν αὑτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἴδῃ λυόμενον τὸ πρώτιστον τῶν ἐνώπιον ἡμῶν ζητημάτων, τὸ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀπὸ τῆς κατωτάτης μέχρι τῆς ἀνωτάτης βαθμίδος, τὸ πρώτιστον τῶν ζητημάτων διὰ τὸν λόγον ὅτι, ἂν τὸ θεμέλιον τοῦτο καλῶς τεθῇ, εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τούτου ἡ ἀναμόρφωσις, ἣν μετὰ τοσαύτης ζέσεως κατὰ ταύτην τὴν ὥραν ἐπιζητοῦμεν. (Χειροκροτήματα ἔκ τινος ἀκροατηρίου).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἐπαναληφθῇ αὐτό, θὰ κενώσω τὸ ἀκροατήριον.

§42Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν· νὰ κενωθῶσι τὰ θεωρεῖα, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία. Εἶναι ἀσέβεια αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται.

§43ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὰ ἀκροατήρια νὰ παρεμβαίνωσιν εἰς τὰ τῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατ’ οὐδένα τρόπον, καὶ ὅταν μάλιστα βλέπωσι μετὰ πόσης εὐσχημοσύνης καὶ μετὰ πόσης εὐλαβείας συμπεριφέρονται οἱ κ. Βουλευταὶ ἀντιμετωπίζοντες γνώμας ἀντιθέτους πρὸς τὰς ἰδικάς των.

§44Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ εὐπρέπεια τὴν ὁποίαν διδάσκουσιν εἰς τοὺς μαθητάς των!

§45ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔλεγον ὅτι εἶναι λίαν στενόχωρος ἡ θέσις, διότι ἐνώπιον τοιαύτης Βουλῆς ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ἐλπίσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁλόκληρον σύστημα νομοσχεδίων ἐκπαιδευτικῶν ἤθελεν ἐπὶ τέλους εὕρει τὴν κατάλληλον στιγμὴν, ὅπως τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, διότι συνήθως αἱ Βουλαὶ περὶ τοσαῦτα περισπῶνται, ὥστε τοιαῦτα ἔργα ἀληθοῦς κωδικοποιήσεως τῆς νομοθεσίας καὶ ἐκ βάθρων ἀναμορφοῦντα αὐτὴν εἶναι δύσκολον νὰ ψηφισθῶσιν. Ἀλλ’ ἄν τι κατὰ τὴν ὥραν ταύτην φαίνεται διαψεῦδον τὰς ἐλπίδας ἡμῶν δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι κατὰ μέγα μέρος πταίει ὁ χρόνος ὃν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, ὁ ὀλίγος, ὁ περιωρισμένος, καὶ ὁ περιωρισμένος διὰ τοσούτῳ σπουδαιότερον λόγον, καθόσον πολλὰ τὰ ἔξωθεν ἡμῶν ὑπάρχοντα συντελοῦσιν, ὅπως πείσωσιν ἡμᾶς τὸ ταχύτερον νὰ βαδίσωμεν εἰς τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν. Δὲν θὰ ἦτο ἴσως ἀδύνατον νὰ δοκιμάσωμεν, ν’ ἀποπειραθῶμεν νὰ προέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καί, ὡς ἐλπίζω, τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, εἰ μὴ πάντων, τοὐλάχιστον τῶν κυριωτέρων, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συναινέσῃ ἡ Βουλή, ὥστε τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἀποσπώμενα, οὕτως εἰπεῖν, ἀπὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς μετὰ μεσημβρίαν, ἂν μετετίθεντο εἰς τὰς πρωινὰς ὥρας κανονιζομένας καθημερινὰς καὶ ἐκεῖ νὰ συζητῶνται ὡς θέμα ἴδιον μετὰ τῆς ἐλπίδος καὶ μετ’ εἰλικρινοῦς προσπαθείας νὰ φθάσωμεν εἰς λύσιν τοῦ θέματος τούτου. Ἂν εἰς τοῦτο ἤθελε συναινέσει ἡ Βουλή, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἤθελε διευκολύνει τὸ ἔργον τὸ ὑπολειπόμενον, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ πιέζον, ὅπως φθάσωμεν μέχρι καὶ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι κατὰ τὰς πρωινὰς ὥρας συζητούμενα τὰ τοιαῦτα νομοσχέδια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωσιν εἰς ψήφισιν. Ἐννοῶ ὅτι εἰς τοῦτο πρόσκομμα θὰ φέρῃ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐλέγχου, ἥτις τρὶς τῆς ἑβδομάδος ἐμφανίζεται, ἀλλ’ ἴσως καὶ ὁ ἔλεγχος, ἂν δὲν ὑπάρχωσιν ἀφορμαὶ ἔκτακτοι, θὰ ἦτο δυνατὸν, τῇ ἐπιεικεῖ συνευδοκήσει τῶν συνήθως ἀσκούντων αὐτόν, νὰ συντομευθῇ, αἱ ὑπόλοιποι δὲ τρεῖς προμεσημβριναὶ ὥραι τριῶν ἡμερῶν θὰ ἤρκουν ἴσως, ὅπως ἡ συζήτησις τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων διεξαχθῇ. Ἂν τοῦτο δὲν ἀποδειχθῇ πρακτικῶς δυνατὸν, βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τῆς Βουλῆς ὡς μὴ συναινούσης νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡμεῖς ἀπὸ τῆς εὐμενείας αὐτῆς ἀναμένομεν ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ τίς θὰ εἶναι ἡ πορεία αὐτῆς ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅπερ βεβαίως ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότατον πάντων καὶ βεβαίως ἀναγνωρίζει ὅτι, ἄν τις Ὑπουργὸς ἐνταῦθα ἐνεφανίσθη προσαγαγὼν ὁλόκληρον σύστημα ἀναγόμενον εἰς τὰ ἔργα τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ, οὗτος εἶναι—καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διὰ τοῦτο—ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός.

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ παρακολουθήσαντες τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως βεβαίως ἐμόρφωσαν τὴν ἰδέαν ὅτι πρόκειται περὶ γενικῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ὅλου ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος, διότι πρόκειται οὐ μόνον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ τότε τίθεται τὸ ἐρώτημα· προκειμένου περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου ζητήματος εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατό ποτε Βουλὴ ν’ ἀσχοληθῇ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις ὅτι τὸ ζήτημα τὸ πολύπλοκον ἐν τῇ μεγάλῃ αὐτοῦ εὐρύτητι δύναται νὰ λυθῇ ἐντὸς τῶν ἐλαχίστων ἡμερῶν αἱ ὁποῖαι ἀπομένουσιν, ὅταν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐντὸς τοῦ ἐλαχίστου τούτου χρόνου εἶναι ἀνάγκη ἄλλα νομοσχέδια νὰ ψηφισθῶσι, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην δὲν δύνανται νὰ παραμερισθῶσι, διότι οὐδείς, νομίζω, δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετιζόμενον πρὸς τὸ δάνειον, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, δὲν θέλουσι συζητηθῆ; Εἶναι ἀδύνατον δὲ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτε ὡρίσθη ὡς τελευταῖον ὅριον τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς τὸ μεθεπόμενον Σάββατον, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι πάντα ταῦτα δύνανται ἐντὸς τοῦ βραχυτάτου τούτου χρόνου νὰ συζητηθῶσιν.

§47ΑΝΔΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ σταφιδικὴ σύμβασις.

§48ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ θὰ εἶναι αὔριον.

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ αὕτη πρέπει νὰ συζητηθῇ. Γνωρίζομεν ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλομεν καταναλώσει ὅλην τὴν πρωίαν τῆς αὔριον εἰς συζήτησιν τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος συνεπεία τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ἢ ὑποβληθησομένης ὑπό τινος τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν. Ἐρωτῶ λοιπόν· εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις ὅτι τοιαῦτα νομοσχέδια θέλουσι ψηφισθῆ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος; Διότι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι προκειμένου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εὐρύταται θὰ γίνωσι συζητήσεις, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι προκειμένου περὶ καταργήσεως τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων εὐρύταται θὰ γίνωσι συζητήσεις, καὶ λέγει ταῦτα ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἄλλοτε προέτεινε τὴν κατάργησιν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, χωρὶς νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν λησμονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἶναι διατεθειμένη ἄνευ συζητήσεων τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ λύσῃ, διότι, ἐνῷ ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσιν ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ κατηργηθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, οὐδεὶς μεταξὺ ἡμῶν λησμονεῖ ὅτι εἴς τινα τῶν συνεδριάσεων τῆς παρελθούσης Συνόδου πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ εἷς τῶν πρώην Ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐξέφρασε τὴν γνώμην ὅτι ταῦτα δὲν πρέπει νὰ καταργηθῶσιν.

§50ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ νὰ βελτιωθῶσι καὶ μεταρρυθμισθῶσιν ὅπως εἰς πάντα τὰ Κράτη.

§51Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὁ ὁποῖος μὲ διακόπτει, καὶ εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ὑπηνισσόμην, δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένος ν’ ἀφήσῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ κατάργησις τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων χωρὶς ν’ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ. Γνωρίζετε πάντες ὅτι τὸ θέμα εἶναι τόσον εὐρύ, ὥστε δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λοκρίδος, τοῦ ὁποίου αἱ γνώσεις ἐπὶ τοῦ θέματος εἶναι ἀναμφισβήτητοι, δὲν θὰ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου, ἵνα κατορθώσῃ, ὅπως πείσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ γνῶμαι αὐτοῦ εἶναι προτιμητέαι, γνωρίζομεν δὲ πάντες τὴν εὔροιαν λόγου τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχει τις ὁ ὁποῖος νὰ ὑποθέσῃ ὅτι ὁριζομένης τῆς πρωινῆς συνεδριάσεως πρὸς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁριζομένων ἐκ τῶν προτέρων τριῶν τοιούτων συνεδριάσεων θέλομεν εὐκόλως φθάσει εἰς τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναλάβῃ νὰ διεξαγάγῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής. Αὗται εἶναι αἱ πρακτικαὶ σκέψεις αἱ ὁποῖαι μὲ φέρουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι θὰ ἦτο πολὺ ἐπιθυμητόν, ἵνα τὰ νομοσχέδια ταῦτα μελετηθῶσιν ὑπὸ ἐπιτροπῆς. Καὶ μᾶς λέγουσιν ὅτι ὁ χρόνος εἶναι βραχὺς καὶ δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν της. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· πταίει ἡ Βουλὴ διὰ τοῦτο; Πταίει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦτο; Οὔτε ἡ Βουλὴ πταίει οὔτε ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πταίει, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐννοεῖτε ὅτι εἶναι ἀξιοθαύμαστος ὅτι κατώρθωσεν ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος τόσῳ μικροῦ νὰ φέρῃ τόσον σπουδαίαν ἐργασίαν ἣν ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν πταίει ὅμως καὶ ἡ Βουλή, ἂν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Συνόδου ὑπεβλήθησαν τὰ νομοσχέδια. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νομίσει ὅτι προτιμότερον εἶναι τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ σταλῶσιν εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι αἱ συζητήσεις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι βραχύτεραι τῶν συζητήσεων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἐκεῖ θὰ ἐπιτραπῇ ἡ διαλογικὴ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ ματαίας τὰς ἀναπτύξεις εἰς τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ πολεμῶν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ προβῇ, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν ἴσως νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα, καταρτιζομένης τῆς ἐπιτροπῆς τοιουτοτρόπως, ὥστε ν’ ἀντιπροσωπεύωνται πᾶσαι αἱ γνῶμαι, τὸ πόρισμα δὲ τῶν μελετῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑποβληθῇ πρὸ τοῦ τέλους τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, ἵνα τότε ἴσως δυνηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ συζητήσεως οὐχὶ παρατεταμένης νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ψήφισιν, ἂν ὄχι πάντων τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ μέρους αὐτῶν, διότι πάντες γνωρίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ν’ ἀναβληθῶσι τὰ ἕτερα. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι τὸ πρακτικόν· πάντα τἆλλα δὲν θέλουσι συντελέσει εἰς ἄλλο ἢ εἰς τὸ ν’ ἀκούσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπεράντους συζητήσεις, ἀπεράντους καὶ λίαν ἐμβριθεῖς ἀγορεύσεις, ἀλλ’ αἱ ἀγορεύσεις αὗται θέλουσι φέρει πρόσκομμα εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, δὲν θέλουσι δὲ συμβάλει ποσῶς εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον ἵνα ὑποβάλω εἰς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τῆς ὁποίας ζητῶ τὴν ἄδειαν ἵνα ὑπομνήσω ὅτι βαίνομεν πρὸς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους ἅπαντα τὰ νομοσχέδια τὰ μὴ στενῶς σχετιζόμενα πρὸς τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς ἡμᾶς, καθήκοντα ἀπαραίτητα, τὰ ὁποῖα αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουσιν, ὅτι ἅπαντα ταῦτα πρέπει ν’ ἀναβληθῶσι, διότι δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα νὰ καταναλίσκῃ ἡ Βουλὴ τὸν χρόνον συζητοῦσα περὶ ἐπιδόσεως δικογράφων, ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ γίνῃ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην· εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐννοήσητε ὅτι αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι πανταχόθεν μᾶς περιβάλλουσιν, ἐπιβάλλουσιν εἰς ἡμᾶς νὰ φθάσωμεν μίαν ὥραν ἐνωρίτερον εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν· εἶναι περιστάσεις τὰς ὁποίας δὲν ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀναπτύξω, διότι ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῶν πάντες εὑρισκόμεθα. Στρέψατε τὰ βλέμματά σας πρὸς τὴν Θεσσαλίαν, στρέψατε τὰ βλέμματά σας πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ ταμείου, ἀνάγκας τὰς ὁποίας τοσοῦτοι ψηφισθέντες ὑφ’ ἡμῶν νόμοι ἐπιβάλλουσιν, ἀνάγκας οἰκονομικάς, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν, διότι πρέπει νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι, ἐνόσῳ αἱ ἀνάγκαι αὗται αἱ οἰκονομικαὶ δὲν θεραπεύονται, βαίνομεν πρὸς τὸ χάος, διότι ἐγεννήσαμεν ἀνάγκας, ἐγεννήσαμεν δαπάνας, δὲν ἔχομεν δὲ τὰ μέσα ἵνα τὰς δαπάνας ταύτας κανονίσωμεν. Ἡ εὐθύνη εἶναι μεγάλη καὶ πρέπει πρὸς αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν νὰ τείνωμεν, ἀφήνοντες κατὰ μέρος ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βεβαίως εἶναι σπουδαῖα, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποχωρήσωσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀναγκῶν τῶν ἐπιτακτικῶν, καὶ πρὸς τὰς ἐπιτακτικὰς ταύτας ἀνάγκας ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἵνα πρωτίστως προκαλέσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ.

§52ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ λόγοι τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας ἀντηχοῦσιν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς καὶ πᾶν ὅ,τι πρὸ ὀλίγου ἐνταῦθα μετὰ τοσούτου πόνου ἐξέθηκε συναισθανόμεθα. Εἶναι δὲ βέβαιον ὅτι, ἂν ἔτι καὶ σήμερον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ συζητοῦμεν νομοσχέδιά τινα ὑπηρεσιακά, ἅτινα ἐν τῇ πρώτῃ ἀφορμῇ θέλουσιν ἐγκαταλειφθῆ, ἐὰν προσκόψωμεν εἰς ἔλλειψιν χρόνου, τοῦτο συμβαίνει, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδὲ εἶναι καὶ κατὰ ταύτην ἔτι τὴν ὥραν δυνατὸν νὰ προσκομίσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κύριον, τὸ ἔργον, ὅπερ τελευταῖον θέλει ἐπιστέψει τὰ ἔργα αὐτῆς, τὸ ἔργον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ εὐτυχῶς πάντα ἐκεῖνα τὰ ἀπαραίτητα νομοσχέδια, ἅτινα πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πάντα εἶναι ἤδη ἕτοιμα, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ ἔχωμεν καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δηλώσεις ἑτοίμους, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῶν ἡ Βουλή. Διὰ τοῦτο ἡ ὥρα δὲν ἀπόλλυται σήμερον ὡς ἐκ τοῦ ὅτι ἔχομεν παρεντεθειμένας ἐνταῦθα ἐπὶ δευτερευόντων θεμάτων συζητήσεις καὶ ὁ ἐπισκοπῶν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν βλέπει ὅτι τὸ τέρμα εἶναι ἐγγύς, τὸ τέρμα ἐκεῖνο εἰς ὃ νῦν ἀποβλέπομεν, δηλαδὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ ἐμφάνισις. Εἶναι πιθανὸν ὅτι δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἐργασία θέλει ἐκκαθαρίσει τὴν πρώτην στήλην τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, καὶ ὅτι τὴν Δευτέραν ἢ τὴν Τρίτην θέλομεν ἐπιληφθῆ τῶν ὑπολοίπων ἔργων, ἅτινα εἶναι καὶ τὰ σπουδαιότερα καὶ θέλουσι προκαλέσει τὴν προσοχὴν καὶ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς. Εὐγνωμονοῦμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἀμέριστον ὑποστήριξιν ἥτις ἐξεδηλώθη πρὸς τὴν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐργασίαν ἥτις μετέχει τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ ὅλου ἔργου τοῦ ἐσπευσμένως γινομένου ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἡ Βουλὴ συνῆλθεν εἰς τὴν τετάρτην Σύνοδον τὴν κανονικὴν καὶ ἔπειτα μετεπήδησεν εἰς τὰς Συνεδριάσεις τῆς Συνόδου ταύτης. Ἡ ἐργασία αὕτη μετέχει πάντων τῶν τῆς σπουδῆς ἐλαττωμάτων καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ μετέχῃ καὶ νὰ προκύψῃ ἐξ αὐτῆς κακόν τι, τὸ κακὸν ὅπερ ὑπεδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς καὶ οὗτινος τὰς διαστάσεις δὲν δυνάμεθα νὰ προδιαγράψωμεν. Ἡ ἀνωμαλία ἡ γεννηθεῖσα παρήγαγεν ἀγαθά, ἀλλὰ παράγει καὶ ἄλλα, ἀνυπολογίστων παρακολουθημάτων παράγωγα. Ἐλπίζω δ’ ὅτι πάντα ταῦτα θέλουσιν οὕτως ἐμφανισθῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ ἰδέαν ἐκείνου οὗτινος ἐὰν δὲν ἐπιμεληθῶμεν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῇ χάος—μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας.— Ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι πρὸ τούτου ἀνοίγοντες καθαροὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμῶν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ ταύτης τῆς Συνόδου πρὸς τὸ μέλλον κινούμενοι ἐπὶ ὀρθοτέρας ὁδοῦ νὰ κατορθώσωμεν νὰ περισυλλέξωμεν ἐκεῖνα ἅτινα κατὰ ταύτην τὴν ὥραν ἐμφανίζονται ἐν κύκλῳ εὐρύτητος ἐπικινδύνου. Εἶπον ὅτι θέλομεν προσαγάγει τὸν Προϋπολογισμὸν ταχέως· ἴσως δὲ δὲν θὰ κριθῶ τολμηρός, ἐὰν ἐλπίσω ὅτι, ἂν ἄλλα ἔργα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν ἐξ ἐκείνων ἅτινα προσεκομίσθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅμως ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ μόνου σήμερον ἀνοργανίστου, καὶ σχετικαί τινες διατάξεις, αἵτινες ἔχουσι καὶ σημασίαν οἰκονομικήν, θὰ εἶναι δυνατὸν ἀποσπώμεναι τῶν εἰς ἃ ἐτέθησαν νομοσχεδίων ν’ ἀποτελέσωσιν ἐνταῦθα ὡς θέμα συζητήσεως καὶ ψηφίσεως ἄνευ καταναλώσεως πολλοῦ χρόνου. Ἐὰν κατὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, θὰ παρεκάλουν, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμός.

§53Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήτῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπέδειξε πᾶσαν ἐπιμέλειαν, προσεπάθησε δὲ νὰ ἐργασθῇ κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκλήθη εἰς ἔκτακτον Σύνοδον, νὰ δεκαπλασιάσῃ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν προσπάθειαν εἰς ψήφισιν πάντων ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει ὡς λυσιτελῆ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Οὐδεμία, ὑποθέτω, θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τῶν περιστάσεων ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ἐκεῖνος ὅστις δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ὅτι ἐπείγει τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶναι ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἐγὼ ἔχομεν ἀμυδρὰν ἰδέαν περὶ τῆς καταστάσεως, τοῦτο ὀφείλομεν ἀκριβῶς εἰς ἀνακοινώσεις αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἀνακοινώσεις δ’ ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθη νὰ ποιήσηται πρὸς ἡμᾶς, μᾶς ἔφεραν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἄν τι ἐπείγῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐπείγει τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ τὸ ἐπεῖγον τοῦ τέρματος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ὁποῖος θεωρεῖ ὅτι ὑπάρχει ἄλλο ζήτημα μᾶλλον σπουδαῖον καὶ μᾶλλον ἐπεῖγον ἀποδεικνύει ὅτι δὲν γνωρίζει τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται. Ὑποθέτω ὅτι ταῦτα εἶνε ἐπαρκῆ ὅπως πείσωσι πάντα ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας οὔτε ἐκ μέρους τῆς μειονοψηφίας πρόθεσις ὅπως μὴ ψηφισθῶσι πάντα ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσι πολὺν ζῆλον καὶ πολλὴν προθυμίαν ἐκ μέρους τῶν προσαγαγόντων αὐτὰ Ὑπουργῶν, ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν πάντες ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσι καὶ ἰδίως οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἀνάγκη ὅπως λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§54ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταύτην τὴν ἀνάγκην συναισθανόμεθα βαθύτατα καὶ καλῶς εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὅτι ἡμεῖς πρὸ παντὸς εἴμεθα εἰς θέσιν τὴν ἀνάγκην ταύτην νὰ αἰσθανώμεθα· ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρισκόμεθα ἐν τούτῳ τῷ μαρτυρίῳ, ὅτι συναισθανόμενοι τὴν ἀνάγκην καὶ ποθοῦντες νὰ φθάσωμεν εἰς πέρας ἀπεδείχθημεν ἀνίκανοι νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο οὐχὶ ἐξ ἐλλείψεως ἀληθοῦς προθέσεως, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλλον εἰς ἡμᾶς ὅπως φέρωμεν εἰς πέρας πρῶτον πράγματα ἀπαραίτητα, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πρώτιστον, τὸ κυριώτατον, τὸν Προϋπολογισμὸν ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς σήμερον εὑρίσκονται τὰ πράγματα ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς προϋπαρξάσης. Εἴχομεν πρὸ ἡμῶν ὁλόκληρον νομοθεσίαν ἐν μέρει ψηφισθεῖσαν, εἴχομεν ἔπειτα διακοπὴν τῆς σειρᾶς τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, καὶ εἴχομεν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς νομοθεσίας τῆς τετελεσμένης, τῆς νομοθεσίας τῆς ἡμιτελοῦς καὶ τῆς εὑρέσεως τρόπου ὅπως ὅσα μὲν ἦσαν ἀποδεδειγμένως καθ’ ἡμᾶς ἀνεφάρμοστα τροποποιήσωμεν, ὅσα δὲ ἦσαν ἀπαραίτητα πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ συμπληρώσει τοῦ ἔργου τοῦ κυβερνητικοῦ παρασκευάσωμεν πρὸς τοῦτο μόλις εἰσελθόντες εἰς τὴν Ἀρχήν, μόλις ἀναβάντες εἰς τὰ ἐδώλια τὰ ὑπουργικὰ καὶ ἀναγκασθέντες ἀνεφοδίαστοι ἐκ προτέρας παρασκευῆς νὰ συλλέξωμεν δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ πληροφορίας, γνώμας, σχέδια, καὶ ἐμφανίσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι ἠδυνήθημεν νὰ ἐμφανίσωμεν περὶ ἐκείνων ἅτινα ὑμεῖς αὐτοὶ φρονοῦμεν ὅτι καὶ οὕτω θέλουσιν ἀποδειχθῆ ἀτελῆ. Ταῦτα δὲ πάντα ἔχοντες συντεταγμένον Προϋπολογισμὸν ἐπὶ βάσει διπλῆ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανικῶν νόμων τῶν ὑπαρχόντων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου ὑπουργικοῦ τεραστίου, ὅπερ δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὅλον καὶ ὅπερ ἐκληρώθη εἰς ἡμᾶς μὴ ἀποδεχθέντας αὐτὸ ἢ ὑπὸ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Δὲν πιστεύω ὅτι κυβερνῆται εὑρέθησάν ποτε εἰς τοιαύτην δύσκολον θέσιν πιεζόμενοι ὑπὸ ἀφορήτων περιστάσεων καὶ ὑπὸ περιστάσεις τοιαύτας ἐργαζόμενοι καθ’ ὃν τρόπον πρὸ ὀλίγου εἶπον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους εὑρισκόμενοι ὑπῆρξεν ἀδύνατον μέχρι τοῦδε νὰ φθάσωμεν εἰς πέρας ἐπὶ τοῦ κυρίου ἔργου. Μόλις δὲ σήμερον ἤρξατο ὑποφώσκουσα ἡ ἐλπίς, περὶ ἧς εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν εἶναι ἀπατηλή, ὅτι μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀφ’ ἧς εἰσήλθομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εἴχομεν ἐπιληφθῆ τῆς ἐργασίας αὐτῆς, εἴχομεν δ’ ἑτοίμους πίνακας, οἵτινες ἔπειτα κατὰ τὰ δύο τρίτα ἴσως ἀνετράπησαν. Πῶς νὰ μὴ ἀνατραπῶσιν, ἀφοῦ σχεδὸν τὸ ὅλον ἔργον ἦτο ἀνατετραμμένον; Βλέπομεν ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν, βλέπομεν ὅτι τὰ περὶ ἡμᾶς ἐπιβάλλουσι τοῦτο, καίπερ μετὰ θάρρους ἀντιμετωπίζοντες τὴν κατάστασιν, καίπερ πεπεισμένοι ὅτι τὰ πράγματα οὕτως ἐβελτιώθησαν, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι θέλομεν ὑπερνικήσει τὰς πολλαπλᾶς δυσχερείας· ἀλλὰ στενοχωρούμεθα ὅτι κατὰ ταύτην τὴν ὥραν ἔδει νὰ ἦτο ἐν λήξει τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπιδοθῶμεν εἰς τὴν θεραπείαν ἐκείνων ἅτινα δέονται θεραπείας. Ἐδόθη ἀφορμὴ ὅπως γένηται λόγος περὶ τῶν κινδύνων. Καὶ κίνδυνοι δυστυχῶς ἐγεννήθησαν· ἐγεννήθησαν ἐκ σφαλμάτων ἡμῶν αὐτῶν μὴ κρινάντων ὅτι ἔδει νὰ περιστείλωμεν πόθους καθ’ ἣν ὥραν ἠγείροντο φωναὶ περὶ λύσεως ζητημάτων ξένων πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὥρας ταύτης, δυσχερεστάτων ἐν πάσῃ ὥρᾳ, κατὰ ταύτην δὲ τὴν ὥραν ἐπικινδύνων. Ἀλλὰ χαίρω δυνάμενος νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατὰ πάντα τὰ φαινόμενα δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀνησυχία περαιτέρω διὰ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ. Διότι ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα δὲν ἀπέδειξαν ὅτι ἐτελέσθησαν ἄξιαι πολλοῦ λόγου παρεκτροπαί. Πᾶσαι αἱ παρεκτροπαὶ αἱ ἀρχὴν ἐκτελέσεως ἐμφανίσασαι ἢ ὑπεχώρησαν ἀφ’ ἑαυτῶν ἢ περιεστάλησαν· καὶ δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πᾶσαν πρόνοιαν ἵνα πᾶσα τυχὸν ἐμφανισθησομένη ἀπόπειρα ὅπως τὸ κακὸν ἐξακολουθήσῃ οὐ μόνον ἀμέσως περισταλῇ, ἀλλὰ καὶ ἀμέσως καταδιωχθῇ ἐν τῷ προσώπῳ τῶν πρωταιτίων διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ (Εὖγε, εὖγε!).

§55Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς ὑποτιμᾷ οὐδὲ τὴν φιλοτιμίαν τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ τὰς δυσχερείας ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρέθη καὶ ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρίσκεται. Ἴσως παρενόησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου, ἀπέδωκε δὲ εἰς τοὺς λόγους μου τὴν ἔννοιαν ὅτι ὑπῆρξε καὶ κατ’ ἐλάχιστον μία παράλειψις.

§56ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἦτο αἴσθημα πόνου διὰ τὴν κατάστασιν ἐμοῦ τοῦ ἰδίου.

§57Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πάντες γνωρίζουσι τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν, καὶ οὐδὲ θέλω ν’ ἀποκρύψω τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησα νὰ πράξω πρὸ ὀλίγου ἦτο νὰ καταστήσω γνωστόν, πρὸς ἱκανοποίησιν ἀκριβῶς τῆς φιλοτιμίας πάντων τῶν Ὑπουργῶν, νὰ καταστήσω, λέγω, γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δυνηθῇ νὰ ψηφίσῃ πάντα ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα μετὰ τόσης φιλοτιμίας ἐπεξειργάσθησαν οἱ κ. Ὑπουργοί, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς λόγους ἐπιτακτικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν ὅπως τὸ ταχύτερον σπεύσωμεν καὶ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ διαδραματισθέντα δὲν εἶχον καμμίαν σπουδαιότητα, τὴν πεποίθησιν δὲ αὐτὴν ἤντλουν, καὶ δύναται ν’ ἀντλῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐκ τοῦ φιλονόμου τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἂν πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα κινδύνους, ἂν πρὸ ὀλίγου ἐξεδήλωσα τὴν πεποίθησίν μου ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τοῦτο ἔπραξα διὰ λόγους ὅλως ἀλλοτρίους καὶ ἐκ σκέψεων ὅλως διόλου ἀλλοτρίων πρὸς τὸ ἐπεισόδιον τὸ Θεσσαλικόν. Ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις ἐν Θεσσαλίᾳ· καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ οἱαδήποτε πρόνοια ὑπὲρ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, θὰ ληφθῇ τοιαύτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι πάντες ἀναγνωρίζομεν ὅτι πρέπει ν’ ἀνακουφίσωμεν τὸν Θεσσαλικὸν λαόν· ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄλλοι κίνδυνοι καὶ ὑπάρχουσιν ἄλλαι περιστάσεις, τὰς ὁποίας γνωρίζει κάλλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς ὁποίας ἠθέλησα νὰ ὑπαινιχθῶ ἐνταῦθα, ὄχι ὅπως ὑπομνήσω αὐτὰς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅπως δικαιολογήσω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει καὶ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν ὅπως φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ζητεῖ τὴν παραπομπὴν πάντων τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν.

§60ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀποτελοῦσι πάντα ἓν σύνολον, καλὸν εἶναι νὰ παραπεμφθῶσι πάντα.

§61ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου.

§62ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὀρθότερον εἶναι νὰ παραπεμφθῶσι πάντα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραπέμπονται ἅπαντα τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπήν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Διδασκαλείου».

§64ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ καὶ αὐτό.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–22). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§66Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 23 παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Ὁρίζεται ὡς ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους τὸ ἔτος 55ον. Τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωμεν· ἐὰν δὲ ὁρίσωμεν ἡλικίαν τόσῳ μικράν, τοῦτο εἶναι πολὺ κακὴ ἀρχή, διότι ὁμολογουμένως αἱ ὑποχρεώσεις τῶν συντάξεων αὐξάνουσι πολύ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν προξενικῶν νόμων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΓΦΜΖʹ τοῦ 1910 καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§68ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐνταῦθα καταργεῖται τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου ἐσφαλμένως, διότι τὸ ἄρθρον 8 δὲν ἀφορᾷ εἰς διατάξεις περὶ ἐπιδόσεως δικογράφων καὶ περιελήφθη ἐσφαλμένως· ἑπομένως νὰ ἐξαλειφθῇ.

§69Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα· ἂς διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 8. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα δὲ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων» (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§71Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐν τῷ τέλει τῆς αʹ παραγράφου νὰ διαγραφῇ τὸ «μὴ μεταβαινούσης εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά».

§72Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Νὰ τεθῇ ὄχι μόνον «δικαστικὴν ὑπηρεσίαν», ἀλλ’ «ὑπηρεσίαν ἐν γένει».

§73Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀφήσατέ το εἰς τὴν βʹ συζήτησιν.

§74Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νὰ θέσητε «συντάξιμον ὑπηρεσίαν» ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ «δικαστικήν».

§75Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βιβλίου ἐγγραφῆς ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν). (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 280).

§77ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ νόμος, ἐὰν δὲν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ τὸ ἄλλο τὸ συναφές.

§78Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Μ. Καβαλιεράτος, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΖʹ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀναδημοσιεύσεως τῶν τροποποιουμένων νόμων»· Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Λαναρᾶς, Σ. Γεωργόπουλος καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς ἀποστρατεύσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διατελούντων ὡς Βουλευτῶν κατὰ τὴν ΙΗʹ Περίοδον ἢ διατελεσάντων κατὰ πᾶσαν ἄλλην Περίοδον τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΖʹ τοῦ 1910 καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Οἱ βουλευταὶ κ. Ν. Κρίτσας, Ν. Σιμόπουλος καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κλπ.». (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 281–285) Τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων κατήρτισα ἐκ τῶν κυρίων Θ. Φαρμακοπούλου, Ἐπ. Δηλιγιάννη, Ἀ. Πονηροπούλου, Μ. Καβαλιεράτου, Π. Πετρίδου, Ἀθ. Εὐταξίου, Κ. Αἰγιαλείδου, Κ. Λομβάρδου, Σ. Κουμουνδούρου, Β. Λεωπούλου, Ἱερ. Στάη, Χ. Βοζίκη, Γ. Παππαβασιλείου, Κ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου, Κ. Τοπάλη, Ξ. Μαυρομμάτη καὶ Ἀλ. Κασσαβέτη.

§80Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀντικαταστήσητε, διότι δὲν ἔχω καιρόν.

§81Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ἐμέ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀντικαθιστῶ τὸν κ. Στράτον διὰ τοῦ κ. Μπακοπούλου καὶ τὸν κ. Μοσχούλαν διὰ τοῦ κ. Λεωπούλου. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμου τοῦ 1877». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται)· Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· Τοῦ ἄρθρου 1 ἡ βʹ § τροποποιεῖται οὕτως· ἀντὶ «εἴκοσι πέντε τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας εἰς «εἴκοσι τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας». Τοῦ ἄρθρου 2 ζητεῖται ἡ τροπολογία ἀντὶ «εἴκοσι τοὐλάχιστον ἡμέρας» εἰς «δέκα ἓξ τοὐλάχιστον ἡμέρας». Τοῦ ἄρθρου 3 ἐπίσης ὡς ἑξῆς· ἀντὶ «τὴν δεκάτην ἐνάτην ἡμέραν» εἰς «τὴν δεκάτην πέμπτην ἡμέραν». Ὡσαύτως τὸ ἄρθρον 45 τοῦ αὐτοῦ ΧΜΗʹ νόμου τροποποιεῖται ἐν τῇ βʹ § ὡς ἑξῆς· «Τὸ Διάταγμα δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τριάκοντα (ἀντὶ πεντήκοντα) τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας» κλπ. ὡς ἔχει ἐν τῷ νόμῳ.

§83Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ ἐλαττώσῃ τὰς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 27 καὶ 28 τοῦ «περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου» νομίζω ὅτι οὐδένα λόγον ἔχει, ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν προθεσμίαν τοῦ ἄρθρου 45 τοῦ αὐτοῦ νόμου, διότι τί σημαίνει ἂν ἦσαν 40 ἡμέραι αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο ὡς προθεσμία εἰς τοὺς ὑπαλλήλους διὰ νὰ παραιτηθῶσι πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ τὰς κάμνετε σήμερον 25; Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ὑπάρχει πνεῦμα τῆς Βουλῆς ὅπως συντέμνηται ὁ χρόνος ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος τῶν ἐκλογῶν μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας. Ἂν θέλωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς ἄλλας προθεσμίας τῶν ἄρθρων 27 καὶ 28, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν προθεσμίαν τοῦ ἄρθρου 45. Ἐλαττοῦντες λοιπὸν ταύτην ἀπὸ 50 εἰς 30 κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐλαττώσωμεν ἀπὸ 25 εἰς 20 τὰς παραιτήσεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἀπὸ 19 εἰς 15.

§84ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς τὸ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον, διὰ νὰ μελετηθῇ.

§85ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὑπάλληλοι παραιτοῦνται πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν, ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐκτίθενται πρέπει νὰ δηλώσωσι πρὸ 26 ἡμερῶν· λοιπὸν πρέπει καὶ ἐκείνη ἡ προθεσμία νὰ συντμηθῇ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§87ΙΩ. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὑπ’ ἀριθ. 58 εἶναι ἐγγεγραμμένη πρότασις νόμου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ νόμου». Παρακαλῶ νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις αὐτῆς, εἶναι πρότασις ἀφορῶσα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Δημοσίων ἔργων, δι’ ἧς δίδεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κατόπιν τῶν λεχθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀναθεωρήσῃ τὰς γενομένας ἀπολύσεις.

§88ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία θέλει περιληφθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ κατατεθειμένῳ περὶ ἐκκαθαρίσεως.

§89ΙΩ. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Οὐδεμία πρότασις κατετέθη.

§90ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ γίνῃ προσθήκη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου· θὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς § αʹ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ͵ΓΤΝΔʹ τοῦ 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον. Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον ΑΧΚΕʹ καὶ τῶν ὑπὸ τῶν ἀστιάτρων ἐκδιδομένων πιστοποιητικῶν»). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταφορᾶς τῶν βασιλικῶν στάβλων καὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς ἀνέγερσιν τῶν νέων ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχ. 356.000, ἐκποιήσεως δὲ τοῦ οἰκοπέδου ἐφ’ οὗ οἱ μετενεχθησόμενοι ὑπάρχουσι νῦν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§92ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀντὶ τῶν λέξεων «ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ῥηγίλλης» νὰ γραφῇ «ἐπὶ τῆς δεξιᾶς ὄχθης τοῦ Ἰλισσοῦ παρὰ τὴν ὁδὸν Ῥηγίλλης». (Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη, ὁμοίως τὰ δὲ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου περὶ κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου καὶ σταφυλῶν».

§94ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ μετατρεπομένης τῆς σειρᾶς τῶν ἄρθρων, τὸ δεύτερον νὰ γίνῃ τρίτον καὶ τὸ τρίτον νὰ γίνῃ δεύτερον, καὶ νὰ περιληφθῇ ἡ ἑξῆς μεταβολή (ἀναγινώσκει τὴν μεταβολήν).

§95Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως τότε μόνον θὰ ἔχῃ αὐτὸς τὸ προνόμιον.

§96ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως.

§97Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει διάταξις. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ προστεθῇ καὶ αὐτό.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Καλαμῶν».

§99Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀναβάλλεται αὐτό.

§100ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀναβληθῇ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑποβάλλει νομοσχέδια χάριν διασκεδάσεως.

§101Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὰ νομοσχέδια ὑπὸ τὰ ὁποῖα κρύπτονται σκάνδαλα πρέπει ν’ ἀναβληθῶσι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ μοναδικὸν διὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Καλαμῶν πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, διότι ἐν αὐτῷ κρύπτονται πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω. Ἐὰν ἐπιμείνητε αὐτὸ νὰ συζητηθῇ, ἔχω τὸν λόγον.

§102ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκ καθαρῶς ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Καλαμῶν, ἐφήρμοσε δ’ ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ Καλαμῶν τοὺς αὐτοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι ἐφαρμόζονται ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς. Νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν τῷ λιμένι τούτῳ, εὑρίσκονται καὶ ἐν Πειραιεῖ, καὶ ἠθέλησα νὰ περιβάλω τὸ ταμεῖον τοῦτο διὰ πασῶν τῶν ἀσφαλειῶν καὶ τῶν ἐγγυήσεων διὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν καταρτίζω ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§103Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Μοναδικόν, κύριε Ὑπουργέ;

§104ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπιμένει ὁ κύριος Βουλευτής. Ἄς ἀναβληθῇ.

§105ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Νὰ μὴ ἀναβληθῇ.

§106Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ Κύριος ὁ ὁποῖος ἐπιμένει ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπαρχίας του καὶ ὄχι νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§107ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἰδικός σου λογαριασμός. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§108Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἕως τὸ πρωὶ ἐδῶ θὰ εἶμαι.

§109ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἂς ἀναβάλωμεν.

§110ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§111ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται νὰ ψηφισθῶσι νομοσχέδια ἐπείγοντα. Πῶς θέλετε νὰ παρεμβάλωμεν πρόσκομμα;

§112Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσωπικὰ δὲν δέχομαι.

§113ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως οὐδεμίαν εἶχον δυσκολίαν ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ κ. ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴς λέγει ὅτι εἶναι σκάνδαλα ὀφείλει ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος νὰ εἴπῃ τὰ σκάνδαλα.

§114Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε;

§115ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐξασφαλίζομεν τὰ συμφέροντα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἐκ τῶν σκανδάλων λέγουσιν ὅτι εἶναι σκάνδαλον.

§116ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ αὐτό, κύριε Πρόεδρε.

§117ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ προταχθῇ πρῶτον αὔριον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§118Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν θὰ προταχθῇ.

§119ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ μόνον, διὰ νὰ ἴδητε περὶ τίνος πρόκειται.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν.

§121Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀνεβλήθη, κύριε Πρόεδρε;

§122ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ αὔριον πρῶτον αὐτό, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ εἶναι τὰ σκάνδαλα, ἂν εἶναι εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι πρέπει νὰ μὴ συζητηθῇ ἢ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουσι νὰ συζητηθῇ.

§123Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τί ἀναμιγνύεσθε ὑμεῖς εἰς τὰ σκάνδαλα;

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀνεβλήθη.

§125ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ναί· ἀλλ’ αὔριον θὰ εἶναι πρῶτον. (Ψηφίζεται ἀκολούθως εἰς γʹ συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου τῶν ἐλαιῶν». Ἐπίσης ψηφίζονται εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν κερματικῶν γραμματίων δι’ ἀργυρῶν κερμάτων καὶ περὶ περιορισμοῦ καὶ ἀντικαταστάσεως τῶν χαλκίνων κερμάτων καὶ ἀναχωνεύσεως τῶν ἐκ νικελίου»· 2) «περὶ δανείου δραχμῶν χρυσῶν 240.000.000, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ περὶ τροποποιήσεως τῶν ὅρων τοῦ διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΦΙΘʹ τῆς 26 Φεβρουαρίου 1898 περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου κυρωθέντος κανονισμοῦ τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων χρεολυτικῶν καὶ παγίων εἰς χρυσὸν δημοσίων δανείων»).

§126Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 41, κύριε Πρόεδρε.

§127ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ γίνῃ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 41.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν, ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Δημοσίου, καὶ τοῦ Παναγιώτου Σ. Παμπούκη, ὡς ἀντιπροσώπου, διευθυντοῦ καὶ ἰδιοκτήτου τοῦ ἐν Ἀθήναις «Ἑλληνικοῦ Λυσσιατρείου Παμπούκη» συμβάσεως περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντηρήσεως καὶ λειτουργίας τοῦ ἱδρύματος τούτου».

§129Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε, κύριε Βουλευτά.

§131Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν μίαν αἴτησιν ἑνὸς κυρίου Σπύρλα, τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνωμοδότησιν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ Λυσσιατρείου Παμπούκη κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1909.

§132Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατετέθησαν.

§133Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Δὲν γνωρίζω πότε κατετέθησαν. Τὰ Πρακτικὰ δὲν τὸ ἀναφέρουσιν. Ἀπορῶ δὲ πῶς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιαύτης συμβάσεως καὶ ἐπελήφθη ἡ Βουλὴ ὅπως τὸ Δημόσιον ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς ἵδρυμα διὰ τὸ ὁποῖον ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία ἔχει ἐκθέσει ὅσα ἐμφαίνονται ἐν ταῖς ἐκθέσεσι. Παρακαλῶ δὲ νὰ προσαχθῇ ὁ φάκελος.

§134Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα εἰς τὴν Βουλήν. Τὸν φάκελον, κύριε Ὑπουργέ.

§135Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Τοιαύτην στιγμὴν δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ Ἰατροσυνεδρίου.

§136Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ.

§137Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσωμεν.

§138ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχουσιν ἐδῶ, κύριε Βουλευτά, αἱ ἐκθέσεις. Θέλετε νὰ σᾶς τὰς δώσω;

§139Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Μάλιστα.

§140Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω πρῶτον. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίσῃ τὸ κοινωφελὲς τοῦ ἱδρύματος τούτου καὶ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσήνεγκεν.

§141Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀναμφισβήτητον ὅτι αὐτὸ παρέσχεν ἀπείρους ὑπηρεσίας.

§142ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ προκαταληφθεὶς ὑπὲρ τοῦ ἱδρύματος τούτου ἔσπευσα νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τριανταφυλλάκος. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐγὼ ἠπόρησα πῶς ὁ τότε Ὑπουργὸς ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ τὸ Ἰατροσυνέδριον ὑπέβαλε σπουδαιοτάτους λόγους ὅπως μὴ προβῇ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην. Αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι τὰ ὄμματα πάντοτε διὰ τῶν ὁποίων ὀφείλει νὰ βλέπῃ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὅταν δὲν ἔχῃ κοινὴν πεποίθησιν εἰς αὐτάς, πολὺ δὲ περισσότερον ὅταν τὸ Ἰατροσυνέδριον ἀποτελῆται ὑπὸ προσώπων τὰ ὁποῖα γνωρίζει ἡ Βουλή, καὶ ἀφοῦ ἄλλοτε πάντα τὰ διάφορα μέλη τοῦ Ἰατροσυνεδρίου εἶχον ἀποφανθῆ ὄχι κατὰ τοῦ ἱδρύματος κυρίως ἀλλὰ κατὰ τῆς παραχωρήσεως προνομίου ὑπὲρ τοῦ Λυσσιατρίου Παμπούκη. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προέτεινε τὸ Ἰατροσυνέδριον συνοψίζονται εἰς τὰ ἑξῆς· καὶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§143ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τίνος ἐποχῆς;

§144ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τῆς 16 Φεβρουαρίου 1910. Συνοψίζει τὰς διαφόρους ἐκθέσεις τοῦ Ἰατροσυνεδρίου περὶ τοῦ ἱδρύματος (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου). Ὁ σπουδαιότερος λόγος κατὰ τῆς συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως κατ’ ἐμὲ εἶναι ὅτι προέτεινεν ὅτι τὸ Κράτος ἔπρεπε ν’ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν Λυσσιατρείου εἴτε ἀπ’ εὐθείας εἴτε διὰ παραρτήματος τοῦ Πανεπιστημίου. Φρονῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεσμευθῇ τὸ Κράτος διὰ συμβάσεως ἐπὶ δεκαπενταετίαν μετὰ τοῦ Λυσσιατρείου Παμπούκη, χωρὶς νὰ συμμερίζωμαι τὰς γνώμας τοῦ Ἰατροσυνεδρίου περὶ τοῦ Λυσσιατρείου αὐτοῦ, διότι ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, φρονῶν, ἐπαναλαμβάνω, ἐν πεποιθήσει ὅτι: τοῦτο προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας.

§145Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Καὶ προσφέρει.

§146ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ Ἰατροσυνέδριον προτείνει διαφόρους ἄλλους λόγους κατὰ τῆς ἱδρύσεως. Λέγει παραδείγματος χάριν ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ποσὸν τῶν 12.000 καὶ ἐννοεῖ ὅτι 6.000 εἶναι ποσὸν λίαν ἀρκετόν.

§147Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἐνοίκιον ἔχει 6.000.

§148ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκθέσω πάντας τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους τὸ Ἰατροσυνέδριον ἐκθέτει περὶ τοῦ Λυσσιατρείου. Δὲν ὑποθέτω ὅμως ὅτι αἱ ἐκθέσεις αὗται εἶναι ἐξ ἐπαγγελματικῆς ἀντιζηλίας, διότι τὰ μέλη τοῦ Ἰατροσυνεδρίου δὲν εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην θέσιν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ σύμβασις πρέπει ν’ ἀναβληθῇ διὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας, διὰ νὰ ἐπέλθῃ μία ἄλλη σύμβασις μετὰ τοῦ κ. Παμπούκη ἢ διὰ μικρότερον ποσὸν ἐτῶν ἢ νὰ περιλάβῃ τὸν ὅρον ὅτι, ὅταν τὸ Δημόσιον ἀναλάβῃ ἢ ἱδρύσῃ ἴδιον Λυσσιατρεῖον εἴτε ὡς ἐξάρτημα τοῦ Πανεπιστημίου, τότε ἡ σύμβασις νὰ μὴ ἰσχύσῃ.

§149Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§150Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Θὰ ζητήσω τὸν λόγον ἀπόψε. Μοὶ δίδετε τὸν φάκελον;

§151Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἀπόψε καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἂς ἔλθῃ ἡ τροπολογία.

§152Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφέρων τὰς ἐκθέσεις τοῦ Λυσσιατρείου σᾶς ἀνέφερε τὴν τελευταίαν αὐτῶν.

§153ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι περίληψις, κύριε Βουλευτά, τῶν ἐκθέσεων τοῦ Ἰατροσυνεδρίου.

§154Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε.

§155ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι εἰς τὸ τέλος καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀναγνώσητε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου.

§156Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου εἶναι μᾶλλον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Λυσσιατρείου καὶ πρὸς βλάβην ἄλλης ἐπισήμου Ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐργάζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι διὰ προγενεστέρας ἐκθέσεως αὐτῆς ἡ Ἀρχὴ αὕτη εἶχεν ἀναφέρει ὅτι τὸ Λυσσιατρεῖον παῦσαν νὰ ἐργάζηται κατὰ τοὺς προγενεστέρους ἐπιστημονικοὺς ὅρους, νὰ μεταχειρίζηται τὸν πρῶτον λυσσικὸν ὀρὸν τοῦ Παστέρ, καὶ μεταχειρισθὲν κατόπιν νεωτέρους ἀντιλυσσικοὺς ὀρούς, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἀναμφισβητήτως καλύτερα ἀποτελέσματα, δὲν εὑρίσκετο ἐν ἐπιστημονικῇ ἐπαρκείᾳ, εἰς τοῦτο δὲ κατέληγε τὸ Ἰατροσυνέδριον μὴ γνωρίζον ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἀνεκαλύφθησαν μέθοδοι αἱ ὁποῖαι πλέον δὲν ἐπέτρεπον νὰ χρησιμοποιῶνται αἱ προγενέστεραι μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν παλαιᾶς ἐποχῆς. Τοῦτο δ’ ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ἐπιστολῆς κατατεθειμένης τοῦ κ. Ῥοῦ πρὸς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Λυσσιατρείου, ὁ ὁποῖος ἐπικυροῖ τὰς γνώμας ταύτας. Δὲν δύναμαι τώρα νὰ ζητήσω τὰ ἔγγραφα, διότι δὲν ἔχω μελετήσει τὸν φάκελον. Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολῶ περισσότερον τὴν Βουλήν. Ὑπάρχουσι πάντα ἐνταῦθα κατατεθειμένα. Ὁ κ. Ῥοῦ ἐπισήμως δι’ ἐπισήμων ἐπιστολῶν πρὸς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Λυσσιατρείου καταδεικνύει καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ λυσσικὸς ὀρὸς ὁ μεταχειριζόμενος ὑπὸ τοῦ κ. Παμπούκη εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει δώσει τὰ τελειότερα ἀποτελέσματα. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἔγγραφον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, διὰ τοῦ ὁποίου διαμφισβητοῦνται αἱ στατιστικαὶ τοῦ Λυσσιατρείου, ἐκ τῶν ὁποίων στατιστικῶν ἀποδεικνύεται ὅτι τοῦ Παστὲρ εἶναι τὰ ἀνώτερα ἀποτελέσματα πάντων. Ὁ κ. Παμπούκης προσέφυγεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐζήτησε νὰ βεβαιωθῶσιν ἀπὸ τοὺς δημάρχους αἱ στατιστικαὶ αὐτοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπηύθυνεν ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς δημάρχους τοῦ Κράτους.

§157Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν διαμφισβητεῖ τοῦτο.

§158ΑΝ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον.

§159Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπισήμως ἐβεβαίωσεν ὅτι τὸ Λυσσιατρεῖον μέχρι τοῦδε παρέσχε πλείστας ὑπηρεσίας καὶ πολλὰς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ κάμητε λόγον περὶ αὐτοῦ.

§160ΑΝ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ προσαγάγῃ κατόπιν μελέτης τὴν νέαν σύμβασιν.

§161Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον, διὰ νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ κ. Παμπούκη.

§162Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§163ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι αὔριον θέλει συνεννοηθῆ μετὰ τοῦ κ. Παμπούκη πρὸς τροποποίησιν τῆς συμβάσεως, ἡ ἀπώλεια μιᾶς ἡμέρας δὲν σημαίνει τίποτε, διότι ἔχομεν ὁλόκληρον δεκαήμερον. Αὔριον τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν θέσιν.

§164Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Παμπούκην νὰ μεταφέρῃ τὸ Λυσσιατρεῖον ἀπ’ ἐκεῖ, διὰ νὰ λείψῃ καὶ ἡ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Αἰγίνης. (Ἀναβάλλεται εἶτα ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡς καὶ τοῦ «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης», τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβαλόντος διαφόρους ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν.) (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 286).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λιμπρίτης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συντάξεως τραυματιῶν τοῦ 1897 ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 287).

§166ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.).