1910.03.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23.

τῆς 3 Μαρτίου 1910

(Τετάρτη)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Γενομένης ἀπαρτίας περὶ ὥραν 11 π. μ., παρόντων Βουλευτῶν 91, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως ἐν περιπτώσει ὑποβολῆς εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεως εἰδικοῦ νόμου «περὶ ἐκτελέσεως διὰ τὴν ἐπαρχίαν Λευκάδος» ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀπὸ 10 Φεβρουαρίου 1910 ψήφισμα τοῦ συλλόγου· Οἱ ἰδιοκτῆται καὶ ἐνοικιασταὶ κτημάτων Λαρίσης ἀναφέρουσιν ὅτι ἐξεδιώχθησαν τῶν κτημάτων των ὑπὸ τῶν ἐπαναστατησάντων χωρικῶν καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσι κατάλληλα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας των· Οἱ ἐμποροϋπάλληλοι Μεσολογγίου παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκ τοῦ «περὶ κυριακῆς ἀργίας» νομοσχεδίου ἀπαλείψῃ τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων· Ὁ σύλλογος τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν Λαμιέων ἐκφράζει τὴν εὐχὴν ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΥΛΖʹ (3437) τοῦ 1909 νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων»· Ὁ κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς τῶν μεταγραφομένων φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 252–253). Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων.

§2Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλάχιστα θέλω εἰπεῖ, διότι καὶ ἐλάχιστα χωροῦσι. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν εὐρύτερα αἴτησις πασῶν τῶν αἰτήσεων ἐν Σερίφῳ ἦτο ἡ αἴτησις Δεκαβάλλα, ἐν ᾗ περιελαμβάνετο καὶ τὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων. Μετ’ αὐτὴν εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸ ἀκρωτήριον τοῦτο αἴτησις εἶναι ἡ περιλαμβάνουσα αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἀκρωτήριον ἐντὸς αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι, ὅτε ἐλέγετο μεταλλεῖον Χαλάρων, δὲν ἐλέγετο τὸ ἀκρωτήριον μόνον ἀλλ’ ὅλη ἡ ἔκτασις.

§4Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἡ εὐρυτέρα δήλωσις ἔφερε τὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων.

§5ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ εὐρυτέρα αἴτησις εἶναι ἡ τοῦ Δεκαβάλλα, διότι περιλαμβάνει ὁλόκληρον τὴν νῆσον.

§6Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἡ περὶ ὁλοκλήρου τῆς νήσου ἀπερρίφθη.

§7ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετ’ αὐτὴν εὐρυτέρα αἴτησις περὶ τὰ Χάλαρα εἶναι ἡ τῆς ἐκτάσεως τῆς δηλωθείσης ὑπὸ Λιβανίου, ἥτις σημειωτέον ἄρχεται ἀπὸ τοῦ λιμένος Κουτάλα, περιλαμβάνει τὸ ἀκρωτήριον τὸ φέρον τὸ ὄνομα Χάλαρα, περιλαμβάνει καὶ τὸ ἀκρωτήριον Γαρμπὶ καὶ φθάνει μέχρις ἑνὸς ἑτέρου ἀνωνύμου ἀκρωτηρίου μεταξὺ Γαρμπὶ καὶ Σπαθί, ἐξ οὗ ἐμφαίνεται ὅτι ὡς μεταλλεῖον Χαλάρων δὲν ἐδόθη τὸ ἀκρωτήριον μόνον Χαλάρων ἀλλ’ ἡ ἐκ τοῦ ἀκρωτηρίου τούτου χαρακτηριζομένη περιφέρεια ἡ περὶ τὸ μετάλλευμα ἐκεῖνο.

§8Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἔχουσα βάσιν τὰ Χάλαρα.

§9ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχουσα βάσιν τὰ Χάλαρα· ἀλλ’, ἐπαναλέγω, περιλαμβάνουσα καὶ ἕτερα δύο ἀκρωτήρια, ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ ζητῶν τὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων δὲν ἐζήτει μόνον τὸ ἀκρωτήριον τοῦτο ἀλλὰ καὶ τὸ ἀκρωτήριον Γαρμπὶ καὶ ἓν ἕτερον ἀκρωτήριον μεταξὺ Γαρμπὶ καὶ Σπαθί. Μόνον τὸ ἀκρωτήριον Σπαθὶ δὲν περιελαμβάνετο, ὅτε ἦλθε τὸ νομοσχέδιον καὶ μεταβληθὲν εἰς νόμον διέταξε ταῦτα: «Ἄρθρον 1. Ἐξαιρεῖται τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου παραχωρήσεως τὸ μεταλλεῖον ἀκρωτηρίου Χαλάρων ἐν Σερίφῳ καθοριζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδιογραμμάτων, τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων αἰτήσεων περὶ παραχωρήσεως αὐτοῦ, προτιμωμένων ἐκείνων ἐξ αὐτῶν ἅτινα ἔχουσι τὰ εὐρύτερα ὅρια, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλαμβάνηται ὁλόκληρος ἡ ἐν τοῖς σχεδιογράμμασι τούτοις αἰτουμένη ἔκτασις». Ἐτίθετο τὸ ζήτημα τίνα εἶναι τὰ εὐρύτερα ὅρια. Τὰ εὐρύτερα ὅρια ἦσαν τὰ τοῦ Δεκαβάλλα. Ἄλλα ὅρια ἐτίθεντο εἰδικὰ τὰ τῶν ἑτέρων παραχωρήσεων, αἵτινες ὑπῆρχον ἀνέκαθεν, καὶ τὰ ὅρια ταῦτα ἔχομεν ἤδη ἐπὶ τοῦ χάρτου. Ἡ ὑπηρεσία κατὰ τὴν εἰσήγησιν ἣν προφορικῶς ἐπὶ πολλὴν ὥραν καὶ ἐπὶ τοῦ χάρτου ἐποιήσατο πρός με, συμπραττόντων καὶ τοῦ τμηματάρχου καὶ τοῦ ὀρυκτολόγου, μοὶ ἔδωκε τὰ ὅρια τῶν ἑτέρων παραχωρήσεων τῶν ἐν λειτουργίᾳ, καὶ ἀπὸ τῶν ὁρίων τούτων ἀρξάμενοι καὶ περιγράψαντες καὶ τὰ μικρὰ μέρη τῆς αἰτήσεως Λιβανίου, ἥτις ἀπετέλει τρίγωνον, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ νὰ ὑπερβῶμεν τὴν γραμμὴν τοῦ Λιβανίου καὶ νὰ ὁρίσωμεν τὰ ὅρια ὑψηλότερον ἐν θέσει ἐξ ἐκείνων αἵτινες βεβαίως περιελαμβάνοντο εἰς τὴν παραχώρησιν τὴν αἰτηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Δεκαβάλλα. Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐκτὸς τῶν ἀκρωτηρίων τὰ ὁποῖα κατωνόμασα προσελήφθη καὶ ἓν τρίτον καὶ ἓν τέταρτον ἀκρωτήριον. Τοῦτο δ’ ἐθεωρήθη ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ, διότι φαίνεται ὅτι κατὰ τὰς μελέτας τὰς ὀρυκτολογικὰς τὰς γενομένας ὑπάρχουσι μικρᾶς ἀξίας μεταλλεύματα καθ’ ὅλην ταύτην τὴν παραλίαν. Ἐννοεῖται ὅτι τοιούτου ὄντος τοῦ νόμου τοιαύτη εἰσήγησις ἠδύνατο νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασα παραδεχθεὶς τὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ χάρτου τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἀκριβῶς εἰς τὸ στοιχεῖον Γʹ συμπίπτει νὰ λήγῃ ἡ παραχώρησις τοῦ μεταλλείου τῆς Σερίφου Σφονδύλι, μόνον δὲ ἀπὸ τοῦ Γʹ μέχρι τοῦ σημείου τούτου ὑπάρχει γραμμὴ ἥτις δὲν συναντᾷ παραχώρησιν ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ συναντᾷ ἔδαφος τῆς νήσου δεδηλωμένον καὶ τοῦτο ὑπὸ τῆς γενικῆς δηλώσεως ὅλης τῆς νήσου ὑπὸ τοῦ Δεκαβάλλα. Ἡ ἔκτασις δὲν εἶναι 6–7 χιλ. στρεμμάτων, ὅπως ἐλέχθη, ἀλλ’ εἶναι 20.000 περίπου, δηλαδὴ ὅλη ἡ νῆσος.

§10Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Τὸ ὑπόλοιπον μέρος εἶναι παρακεχωρημένον, κύριε Πρόεδρε.

§11ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ ἐξαιρέσητε τὰ παραχωρηθέντα, δὲν μένουσι τόσαι χιλιάδες, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ νῆσος.

§12Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Μάλιστα.

§13ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὕτως, ὡς ἔχει ὁ νόμος, ἐρωτῶ ἐγὼ οἱονδήποτε νὰ ἐκτελέσῃ ἄλλον ὁρισμόν. Κατ’ ἀνάγκην ἔπρεπε νὰ περιλάβω ὅ,τι περιελαμβάνετο ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ αἰτήσει τῇ εἰδικῇ τοῦ Λιβανίου καὶ τοῦτο περιλαβοῦσα ἡ ἀναγραφὴ περιέλαβε τρία ἀκρωτήρια, ἀφοῦ καὶ ὁ Λιβάνιος τρία ἀκρωτήρια ἔχει δηλώσει. Τὸ ζήτημα δὲ τίθεται ἀκριβῶς ἐπὶ μόνης αὐτῆς τῆς ὑπολοίπου ἐκτάσεως, ἥτις σημειοῦται δι’ ἐρυθρᾶς γραμμῆς, ἥτις ἅπασα ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι σεσημειωμένη ὡς περιέχουσα αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ μετάλλευμα τὸ ὁποῖον περιέχει καὶ τὸ καθ’ αὑτὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων. Ὡς ἔχει ὁ νόμος, ἄλλη ἑρμηνεία ἦτο ἀδύνατον νὰ δοθῇ, διότι διδομένη περιωρισμένως θ’ ἀντέκειτο εἰς τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ νόμου, λέγοντος ὅτι τὰ ὅρια πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδιογραφημάτων τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων αἰτήσεων περὶ παραχωρήσεως αὐτῶν, προτιμωμένων ἐκείνων ἐξ αὐτῶν ἅτινα ἔχουσι τὰ εὐρύτερα ὅρια, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλαμβάνηται ὁλόκληρος ἡ ἐν τοῖς σχεδιαγραφήμασιν αὐτοῖς ἔκτασις. Τοῦτο ἔπραξα. Ἄλλην γνῶσιν περὶ τούτου δὲν δύναμαι νὰ ἔχω. Ὁδηγὸς ἐν τῷ ἔργῳ ἦτο ἡ ὑπηρεσία. Ἡ ὑπηρεσία τὸν νόμον λαμβάνει ὁδηγὸν ὅπως προσδιορίσῃ τὰ ὅρια ταῦτα. Καὶ ἐγένετο τοῦτο ὅπερ ἐγένετο.

§14Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔλαβε τὸν νόμον ὡς ὁδηγόν.

§15ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγένετο δὲ ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ἐξ οὗ δύνασθε νὰ ἔχητε τὴν ἀσφάλειαν ὅτι δὲν ἐγένετο μετὰ προθέσεως εὐνοίας προσώπου. Τὸ Κράτος ἠθέλησε μεταλλεῖά τινα νὰ κρατήσῃ εἰς ἑαυτὸ καὶ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο μέχρι ταύτης τῆς ὥρας, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος, διακεκανονισμένον, ἐκανόνισε τοῦτο ὁ νόμος. Ὁ νόμος δύναται νὰ θεωρηθῇ αὐθαίρετος; Εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀμφιβάλλω ἂν δύναταί τις νὰ θεωρήσῃ αὐθαίρετον τὸ νὰ θέλῃ τὸ Κράτος μέρη εἰς αὑτὸ ἀνήκοντα νὰ κρατήσῃ καὶ εἰς τὴν ἰδίαν αὑτοῦ διαχείρισιν ὅπως τὰ ἐκθέσῃ εἰς δημοπρασίαν. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κείμενον νόμον. Τοῦτο ἔπραξα μετὰ ἐξέτασιν τοῦ θέματος τὴν μόνην δυνατήν, διότι τὰ ὅρια οὕτως ὡρίζοντο ἐν τῷ νόμῳ καὶ οὕτως ἐκρίθη ὅτι ἔπρεπε νὰ γένηται ἡ πρᾶξις. Ἡ πρᾶξις αὕτη διετήρησεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἐκεῖνα ὅπερ τὸ Κράτος ζητεῖ νὰ διαθέσῃ διὰ διεθνοῦς δημοπρασίας. Ζημία εἰς τὸ Κράτος ἐκ τούτου δὲν προέρχεται. Ἐὰν τυχὸν τὰ πράγματα ἀποδεικνύωσιν ὅτι θίγονται συμφέροντα ἰδιωτικά, τὰ συμφέροντα τὰ ἰδιωτικὰ θὰ ἔχωσι νὰ διεξαγάγωσι τὸν ἀγῶνα τὸν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν οὗτος νὰ διεξαχθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχω ἀρκοῦντα στοιχεῖα ὅπως μεταρρυθμίσω ἐν γνώσει ὑπὲρ τοῦ δικαίου τὴν γραμμὴν τὴν ἐνταῦθα χαραχθεῖσαν. Ἐὰν τοιαῦτα στοιχεῖα προσφέρωσι, βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ ἐκ νέου καί, ἐὰν πεισθῇ ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη ἀδικεῖ συμφέροντα κεκτημένα ἰδιωτικά, βεβαίως ἔχει καθῆκον ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὑτοῦ, ἀλλὰ μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ὁμολογῶ ὅτι ἀποδείξεις τοιαύτας οὐδεὶς μοὶ ὑπέβαλεν. Ἡ συζήτησις φέρει πολλά· ἡ συζήτησις προκαλεῖ τὴν προσοχὴν περὶ πολλά, ἀλλὰ μόνον δι’ ἀποδείξεως ὅτι τὰ ἐν τῇ συζητήσει λεγόμενα ἔχουσι βάσιν θετικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις νὰ μεταρρυθμίσῃ ἀπόφασιν ἥτις κατὰ τὰ γενικὰ δεδομένα φαίνεται ἡ μόνη ὀρθή.

§16Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένετο ἔκτοτε ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου καμμία ἐπὶ τόπου μελέτη;

§17ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§18Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὀφείλει ὁπωσδήποτε ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἔδαφος ἐπὶ τόπου, καὶ θὰ ἦτο ἴσως δίκαιον ὅπως ἐνταλθῇ ὁ ἁρμόδιος ἐκεῖ...

§19ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔγινεν ἐπὶ τόπου· εἶναι ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἡ ἐργασία.

§20Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι νομίζω ὅτι, καίτοι πρόκειται περὶ πράξεως ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἠθέλησαν νὰ ὑπερβῶσιν ἐκεῖνο τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον ἐν τῷ πνεύματι τῆς Βουλῆς εἶχε καθορισθῆ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων ἦτο περιμάχητον μεταξὺ δύο ὁμάδων.

§21ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀνήκει εἰς τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο ὁμάδων ὁ Δελαβάλλας;

§22Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι ξένος.

§23Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ γνωρίζω ἀπὸ μακροῦ χρόνου, καθόσον εὑρεθεὶς ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀναγκαίως εἶχον ν’ ἀσχοληθῶ καὶ περὶ αὐτοῦ. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι αὐτό· πράγματι ὑπάρχει ἐκτὸς τῶν δύο αἰτήσεων καὶ τῶν δύο ὁμάδων καὶ μία τρίτη ὁμάς, ἡ ὁποία ἠμφεσβητήθη ὑπὸ τῆς αἰτήσεως τοῦ Δεκαβάλλα. Αὐτὴ ἡ ὁμὰς ἦτο βεβαίως ἐκτὸς μάχης, διότι ἡ αἴτησις Δεκαβάλλα ἦτο πολὺ εὐρυτέρα καὶ δὲν ἀποβλέπει εἰς τίποτε ἄλλο ἡ αἴτησις αὕτη εἰμὴ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ παραχωρητέου μέρους νὰ ἐπιτύχῃ τι. Φρονῶ ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελε γίνει ἐξέτασίς τις ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, καὶ ἐξέτασις ἐπὶ τόπου, θὰ φθάσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα.

§24ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἐννοῶ. Τοῦτο εἶναι πρότασις τὴν ὁποίαν δύναμαι κάλλιστα νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ διατάξω τοιαύτην ἐξέτασιν, ἡ ὁποία ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ γένηται δι’ ἐπιτροπῆς, ὄχι διὰ τῆς ὑπηρεσίας.

§25Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλο τι, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τῷ ἐψηφισμένῳ δίδονται 5% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος εἰς τοὺς πρώτους δηλωτάς. Θὰ γεννηθῇ λοιπὸν τὸ ζήτημα τὸ σπουδαῖον τὸ ἑξῆς· τὰ 5% ταῦτα εἰς ποῖον θὰ δοθῶσιν;

§26ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς τοὺς ἔχοντας δηλώσεις ἀναλόγως τῶν δηλώσεων.

§27Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι, ἐὰν συμπεριλάβητε τὴν δήλωσιν τοῦ Δεκαβάλλα, σημαίνει ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀναγνωρίζει ὡς δηλωτὴν ἔχοντα δικαιώματα πρῶτον τὸν Δεκαβάλλαν, ἄρα εἰς αὐτὸν νὰ δώσῃ τὰ 5% ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ μεταλλείου Χαλάρων. Τοῦτο δὲ θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα ἐπὶ τῶν 5%, διότι εἶναι πολὺ μεταγενέστερος τῶν ἄλλων, θὰ ὠφεληθῇ τὰ 5% ἐκ τῆς παραχωρήσεως τῆς γενομένης ὑπὸ τοῦ νόμου.

§28ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ὁ Λιβάνιος.

§29Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ λάβῃ τίποτε.

§30ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατί;

§31Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ὅρια τῆς δηλώσεως τοῦ Δεκαβάλλα, ipso facto δι’ αὐτῆς τῆς δηλώσεως θ’ ἀναγνωρίσητε τὸν Δεκαβάλλαν ὡς ἔχοντα δικαιώματα, καὶ ἑπομένως εἰς αὐτὸν καὶ δικαστικῶς καὶ ὑπηρεσιακῶς θὰ δοθῶσι τὰ 5%, ἐνῷ τοῦτο θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον.

§32ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι πιθανότης τὴν ὁποίαν θὰ λύσωσι τὰ δικαστήρια.

§33Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ πνεύματι τῆς Βουλῆς ὑπῆρξεν ἡ γενικὴ ἰδέα ὅτι ὁ Λιβάνιος ἦν ὁ πρῶτος δηλωτὴς τοῦ μεταλλείου ὅστις ἀπεστερεῖτο τῶν δικαιωμάτων του.

§34ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἀποφασίζουσα ἡ Βουλὴ ἐγίνωσκε περίπου ὅσα γινώσκω καὶ ἐγὼ κατὰ ταύτην τὴν ὥραν. Ἡ ὅλη ὑπόθεσις διεξήχθη κατὰ τρόπον οὕτως ἐσπευσμένον καὶ ἐκ τοιαύτης συναρπαγῆς ἐθνικῆς, ὥστε ἐπράχθησαν πράγματα δυσκόλως ἐπὶ τοῦ χάρτου ἐφαρμοζόμενα.

§35Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς νὰ διορθώσωμεν τὰ πράγματα τὰ διαπραχθέντα κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη καὶ ὁ τοιοῦτος νόμος ἐκ τοιαύτης ἐθνικῆς συναρπαγῆς καὶ ἁρπαγῆς!

§36Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι αἱ γραμμαὶ εἶναι μᾶλλον ἐλλειπτικαί, καὶ ἑπομένως μία τῆς ὑπηρεσίας εἰδικὴ μελέτη ἐπὶ τόπου εἶναι ἐπιβεβλημένη.

§37ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὕτη θέλει ἐκτελεσθῆ.

§38Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι θεωρῶ ἐλλειπτικὰς τὰς γραμμάς, καὶ πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ καὶ ὑφ’ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ, ἂν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ νόμου θὰ περιλάβητε καὶ τὰ ἀποδεδειγμένως κεκτημένα δικαιώματα, διότι εἴπετε πρὸ μικροῦ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσι δίκαια προσβαλλόμενα ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, αὐτὰ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ θ’ ἀποκατασταθῶσιν.

§39ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ νόμου, διότι εἶπον ὅτι ὁ νόμος οὕτως ἐκφραζόμενος πιθανὸν νὰ ἔθιξε δικαιώματα. Ἐὰν ἐκ τούτου ἔχωσιν ἀξιώσεις οἱ κεκτημένων δικαιωμάτων στερηθέντες, αὐτοὶ θὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, διότι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἐφαρμοστὴς τοῦ νόμου καὶ δὲν ἐκτελεῖ πράξεις ἀφ’ ἑαυτοῦ.

§40Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως τίς εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου; Νομίζει ὅτι ἐν τῷ προσφάτῳ νόμῳ περιλαμβάνονται καὶ τὰ παρακεχωρημένα;

§41ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ χάρτου, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὅτι θίγει ἔδαφος ὅπερ διεκδικεῖται καὶ ὑπ’ ἄλλων. Ἐὰν ἔχωσιν οὗτοι κεκτημένα δικαιώματα ἢ ὄχι, τοῦτο δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει προσφυγὴ εἰς τὰ δικαστήρια δὲν θέλει δικαιολογεῖσθαι ἄλλη παρ’ ἐκείνην ἡ ὁποία θέλει ἔχει ὡς ὡρισμένον ὅτι ὑπὸ τοῦ νόμου προσεβλήθη τὸ κεκτημένον δικαίωμα, δηλαδὴ ὅτι ὁ νόμος προσέβαλε συνταγματικῶς ἐστεγασμένον δικαίωμα.

§42Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὸ πρᾶγμα λαμβάνει πολὺ σοβαρὸν χαρακτῆρα.

§43ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅλον εἶναι σοβαρόν.

§44Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐρχόμεθα διὰ τῆς ἑρμηνείας τὴν ὁποίαν νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύναται νὰ δοθῇ νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ νόμος ἐπελήφθη καὶ τῶν παρακεχωρημένων δικαιωμάτων.

§45ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§46Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τοῦτο εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς δὲν ὑπῆρχε· καὶ, ὅτε ἡ Βουλὴ ἐψήφιζε τὸν εἰδικὸν νόμον περὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, δὲν ἤθελε διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν της καὶ ἐπὶ τῶν ἤδη κεκτημένων δικαιωμάτων.

§47ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί ἔκαμεν.

§48Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προφυλάσσεται νὰ μὴ ἐκφράσῃ γνώμην.

§49ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ βλέπω κατηγορούμενον τὸ ἀποτέλεσμα. Τὸ ἀποτέλεσμα προέρχεται ἐκ τῆς ἐκφράσεως τοῦ νόμου. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν τῶν διαμαρτυρομένων ὁ νόμος προσέβαλε κεκτημένα δικαιώματα αὐτῶν, θὰ ἔχωσι τὴν μόνην ὁδὸν ἡ ὁποία ἐμφανίζεται, τὴν πρὸς τὰ δικαστήρια, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικός, καὶ ἑπομένως τοιούτου ὄντος τοῦ νόμου παρέχεται εἰς αὐτοὺς δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Τοῦτο θὰ ἔχωσι νὰ λύσωσι τὰ δικαστήρια.

§50Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις θέτετε αὐτοὺς ὑπὸ ἀμφισβήτησιν.

§51ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἐπὶ τοῦ παρόντος διστάζω.

§52Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ ἀντισυνταγματικότητος οὔτε λόγος νὰ γίνεται.

§53ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὰς ὑποθέσεις τῶν διαμαρτυρομένων.

§54ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Πολὺ ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω. Ἔχω νὰ εἴπω μόνον τοῦτο, ὅτι, ὅπως περιωρίσθη τὸ μεταλλεῖον τοῦ ἀκρωτηρίου Χαλάρων, περιωρίσθη μόνον εἰς ἔκτασιν 600 στρεμμάτων καὶ μόνον.

§55Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πῶς τὸ ὡρίζετε ὑμεῖς διὰ τῆς τροπολογίας σας;

§56ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἡ τροπολογία μου δὲν ἐψηφίσθη.

§57Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν εἴχετε τότε πῶς ἐννοεῖτε τὸ ἀκρωτήριον; Διότι μὲ τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο προέβη ἡ Βουλὴ εἰς ψήφισιν τοῦ νόμου ἐκείνου.

§58ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μὲ τὴν ἰδέαν καὶ μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχον τὸ μεταλλεῖον ἐκτείνεται μέχρι τοῦ ἀκρωτηρίου Κορμοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἡ εὐρύτης τοῦ μεταλλείου Χαλάρων εἶναι ἡ ὑποδεικνυομένη ἐν τῇ αἰτήσει τοῦ Λιβανίου, διότι ὅλη ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον ἐκραύγαζεν ὅτι, ἐπειδὴ τὸ μεταλλεῖον τοῦ ἀκρωτηρίου εἶναι πλούσιον καὶ ἔχει μετάλλευμα τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται τὰ καταστήματα Κροὺπ κλπ. πρὸς κατασκευὴν θωράκων, πυροβόλων κλπ. καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀκριβόν, πρέπει νὰ συμπεριλάβωμεν ἐν τῇ αἰτήσει τοῦ Λιβανίου καὶ πάντα ἐκεῖνα τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις καὶ κοιτάσματα τῆς αὐτῆς ποιότητος, ὅπως εἶναι καὶ τὰ Χάλαρα. Ἐὰν πράγματι ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὰ ταμεῖα διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένον τὸ μεταλλεῖον τοῦτο καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι πτωχὰ ταμεῖα, τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀμύνης, πρέπει νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον συμπληρωματικόν, ὥστε νὰ συμπεριλάβῃ τὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων μέχρι τοῦ ἀκρωτηρίου Κορμοῦ, ὅπου ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις καὶ κοιτάσματα ὅτι ὑπάρχουσι μεταλλεύματα τῆς αὐτῆς ποιότητος.

§59Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα μεταλλεῖα πλούσια, τότε νὰ προκαλέσητε τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ ἄλλο νομοσχέδιον ὅπως περιλάβῃ καὶ ταῦτα.

§60ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἔκτασις τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ νόμος εἶναι 20–25 χιλιάδων στρεμμάτων, καὶ τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ ἔκτασις ἣν περιλαμβάνει ἐν τῇ αἰτήσει του ὁ Δεκαβάλλας· ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ τοῦτο πρὸς τὸν Λιβάνιον, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τότε, ἵνα ὑποβληθῇ συμπληρωματικὸν νομοσχέδιον ὅπως συμπεριλάβῃ ὅλην ταύτην τὴν ἔκτασιν. Διότι πρέπει νὰ προικοδοτήσωμεν τὰ δύο ταῦτα πτωχὰ ταμεῖα. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανὲν ἄλλο ἐνδιαφέρον, οὐδὲ ἐνδιαφέρομαι διὰ κανένα.

§61Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τότε δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν ἓν νομοσχέδιον δι’ οὗ νὰ καταλάβωμεν πάντα τὰ μεταλλεῖα, ἵνα προικοδοτήσωμεν τὰ δύο ταμεῖα· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ καταπατήσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων ἑρμηνεύοντες τὸν νόμον ὄχι κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὸ ξηρὸν γράμμα.

§62ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ θέμα νομίζω ὅτι εἶναι ἐξηντλημένον. Μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν προκληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὑπ’ ἐμοῦ γενομένην ὅτι θέλει ἀποσταλῆ ἐπιτροπὴ εἰδικὴ πρὸς νέαν ἐξέτασιν τοῦ θέματος νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις περιττεύει. Πᾶσαι αἱ γνῶμαι ἠκούσθησαν μέχρι καὶ τῆς γνώμης τοῦ νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον περιλαμβάνον καὶ τὴν ἔκτασιν περὶ ἧς γίνεται ἡ ἀμφισβήτησις. Ἄφετε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἔστε βέβαιοι ὅτι θέλει ἐπιστήσει εἰδικὴν προσοχήν, ὥστε νὰ μὴ πραχθῇ τι τὸ ἀντιβαῖνον εἰς ὁτιδήποτε ὑπαγορεύεται ὑπὸ τῆς ἐννοίας καὶ τοῦ γράμματος τοῦ ἐψηφισμένου νόμου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις ταύτας πᾶσα συζήτησις περιττεύει. Ἐπιμένετε, κύριε Κουμουνδοῦρε, νὰ ὁμιλήσητε;

§64ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ἀπ’ ἐναντίας ὅτι μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς τὸ θέμα ἐξετοπίσθη, διότι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον ἡ θέλησις αὐτῆς ἦτο ἐκείνη ἥτις εἶναι ἐν τῷ νόμῳ ἢ ὄχι. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοπικὴ ἐξέτασις τοῦ πράγματος. Πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις τοῦ νόμου καὶ νὰ γίνῃ συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ κατόπιν, ἐάν τινες τῶν κ. Βουλευτῶν νομίζωσιν ὅτι πρέπει νὰ ἐκταθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ἐπὶ ἄλλων μεταλλείων, ἂς ὑποβάλωσι τὴν πρότασίν των. Ἀλλ’ ἡ τοπικὴ ἐξέτασις νομίζω ὅτι παρέλκει καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ.

§65Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐξηντλημένον, διότι ἐλέχθησαν τόσα ἐσφαλμένα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὥστε εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὕδρας συναδέλφου ὅτι ὑπάρχουσι πλὴν τοῦ ἀκρωτηρίου Χαλάρων καὶ ἄλλα μεταλλεῖα τόσον πλούσια, ὥστε πρέπει καὶ αὐτὰ νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀμύνης. Οὐδὲν μᾶλλον ἀνακριβές, προσθέτω δ’ ὅτι ἡ ἀντίληψις αὕτη θέλει ἀγάγει τὸ Δημόσιον εἰς ζημίας· Προκειμένου νὰ ἐνοικιασθῶσι τὰ μεταλλεῖα Χαλάρων ὁμολογουμένως θέλει δοθῆ τιμὴ καλή, θέλει δοθῆ τιμὴ 3–7 δραχμῶν, ἴσως καὶ ἀνωτέρα κατὰ τόννον.

§66ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐμφανίζονται τακτικῶς ἄνθρωποι ζητοῦντες νὰ μάθωσι πότε θὰ γίνῃ ἡ δημοπρασία αὕτη ἵνα προσέλθωσι. Καὶ ἐκτὸς ἄλλων καὶ ἀπὸ τὴν Ὁλλανδίαν ἐρωτῶσιν.

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐνοικιασθῇ τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων μόνον, βεβαίως θὰ δοθῇ τιμὴ μεγάλη. Ἀλλ’ ἂν θελήσωμεν νὰ ταυτίσωμεν τὴν τύχην του πρὸς τὰ ἄλλα μεταλλεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουσι πολὺ μικροτέραν περιεκτικότητα, τότε, ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἡ ἐξόρυξις καὶ τῶν ἄλλων μεταλλείων μὲ τὴν τιμὴν τῶν 7 δραχμῶν, περιλαμβάνοντες τὰ μεταλλεῖα ταῦτα εἰς τὴν ἐνοικίασιν τὰ καταδικάζομεν εἰς τὸ νὰ μείνωσιν ἀείποτε μὴ ἐκμεταλλεύσιμα. Ἰδοὺ τί θέλομεν κατορθώσει δι’ ὧν μέσων ζητοῦμεν νὰ ὠφελήσωμεν τὸ Δημόσιον· νὰ ζημιώσωμεν ἀκριβῶς αὐτό. Περιορίζοντες τὴν δημοπρασίαν εἰς τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων θέλομεν τύχει μεγάλης τιμῆς, καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μᾶς βεβαιώσῃ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ταῦτα ὤφειλον νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἐν τῇ μελλούσῃ μελέτῃ του.

§68ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, καὶ αὐτά, ἂν ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ καὶ ἔχωσιν οὕτως θὰ βεβαιωθῶσιν.

§69Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι τὸ ζήτημα ἔφυγεν ἀπὸ τὴν πραγματικήν του θέσιν. Ἐδῶ δὲν πρόκειται ποῖον μέρος θὰ παραχωρηθῇ καὶ ποῖον δὲν θὰ παραχωρηθῇ· ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Τί ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς ἐδῶ; Ἐδῶ ἐψηφίσθη ὡς ἐκ τῶν Πρακτικῶν ἀποδεικνύεται, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσαν προχθὲς καὶ ὁ σεβαστὸς ἀρχηγός μου καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶπον μάλιστα, καὶ τὸ ἤκουσα ἰδίοις ὠσίν, ὅτι πρόκειται περὶ πλαστογραφίας...

§70ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτό τι. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου εἶπε τοιοῦτό τι, διότι εὑρίσκετο πρὸ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ἐγέννα ὑπονοίας, ἀλλ’ εὐτυχῶς εὑρέθησαν πάντα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ἅτινα ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη...

§71Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Τίνα στοιχεῖα; Στοιχεῖα τῆς τροπολογίας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία εἶχε διαγραφῆ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σας! Τίνα στοιχεῖα;

§72Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀκριβῶς ὑπονοίας εἶναι ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ἡ ἀκρίβεια ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ καὶ ὅτι εὑρέθησαν δύο δοκίμια τοῦ σχεδίου, ὡς εἶχε ψηφισθῆ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, καὶ ὑπῆρχε μία διαγραφὴ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς τούτων.

§73Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ τί ἐψηφίσαμεν ἐνταῦθα. Ἐδῶ ἔχομεν τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε ὑμεῖς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθές. Ἐρωτᾷ ὁ κ. Μιαούλης: «Τί ἐννοεῖτε, κύριε Ὑπουργέ; Ἐννοεῖτε νὰ κρατήσητε ὁλόκληρον τὴν νῆσον;». — «Ὄχι», ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός, «τὰ Χάλαρα καὶ μόνον τὰ Χάλαρα». Λοιπὸν σήμερον πῶς θέλετε νὰ δώσητε ἑρμηνείαν εὐρυτέραν; Ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν ἐδῶ νὰ εἶναι εὐρυτέρα, ἡ δήλωσις τοῦ Λιβανίου. Ἐδῶ εἶναι τὸ σχεδιάγραμμα τοῦ Ὑπουργείου· ἐν τῷ ἀκρωτηρίῳ Χαλάρων ὑπάρχουσι τρεῖς δηλώσεις, πρώτη ἡ τοῦ κ. Γκρόμαν, δευτέρα ἡ τοῦ κ. Παππαδιαμαντοπούλου καὶ τρίτη ἡ τοῦ κ. Λιβανίου. Ἐτέθη λοιπὸν ἡ αἴτησις τοῦ Λιβανίου ὡς βάσις, διὰ νὰ περιληφθῶσι καὶ αἱ τρεῖς αὗται δηλώσεις εἰς τὸ ἀκρωτήριον Χαλάρων. Αὐτὸ λαμβάνεται ὡς ὅριον· σήμερον δι’ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ζητεῖτε θέλετε νὰ καταπατήσητε τοὺς παρακειμένους δηλωτάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι τέσσαρες ἢ πέντε, καὶ νὰ περιλάβητε ὁλόκληρον τὸ ἀκρωτήριον εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Χαλάρων· τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον. Ἡ ὑπηρεσία σας φέρεται μεροληπτοῦσα καὶ εἰσάγει ἐνταῦθα νομοσχέδιον δι’ ὁλόκληρον τὴν νῆσον. Ἀπορρίπτεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία σας καὶ τροπολογεῖ διὰ τῆς εὐρυτέρας δηλώσεως, καὶ ἔρχεται παρερμηνεύουσα τὸν νόμον τοῦτον νὰ περιλάβῃ ὁλόκληρον τὴν νῆσον. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἐγὼ τὴν πίστιν τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν σας· ἡ ὑπηρεσία σας ἔχει λόγον νὰ ἐνδιαφέρηται διὰ λόγους πολὺ σοβαρούς· οὔτε περὶ τοῦ Κράτους πρόκειται οὔτε περὶ τῶν ταμείων Ἐθνικῆς ἀμύνης καὶ Ἐθνικοῦ στόλου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ κ. Γκρόμαν, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται νὰ εἶναι κύριος ἀπόλυτος ὁλοκλήρου αὐτῆς τῆς ἐκτάσεως.

§74Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα. Ὁ ἀρχικὸς νόμος «περὶ μεταλλείων» εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Δικαίωμα εἰς ἐγγραφὴν ὑποθήκης ἐπὶ μεταλλείου ἔχουσι, πλὴν τῶν ἐν ἄρθρῳ 11 τοῦ νόμου περὶ ὑποθηκῶν τῆς 11 Αὐγούστου 1835, καὶ οἱ διὰ δημοσίου ἐγγράφου ἀποδεικνύοντες ὅτι ἐχορήγησαν χρήματα πρὸς εὕρεσιν τοῦ μεταλλείου ἢ πρὸς ἐνέργειαν μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν ἢ ἐν γένει πρὸς καλλιέργειαν τοῦ μεταλλείου». Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγεννήθη συζήτησις, κατελήξαμεν δὲ εἰς τὸ κείμενον τοῦ συμπληρωτικοῦ νόμου, διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ὁποίου νῦν πρόκειται, καὶ τὸ κείμενον λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ἐξαιρεῖται τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου παραχωρήσεως τὸ μεταλλεῖον «Ἀκρωτηρίου Χάλαρα» ἐν Σερίφῳ, καθοριζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδιογραμμάτων, τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων αἰτήσεων, περὶ παραχωρήσεως αὐτοῦ, προτιμωμένων ἐκείνων ἐξ αὐτῶν, ἅτινα ἔχουσι τὰ εὐρύτερα ὅρια, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ περιλαμβάνηται ὁλόκληρος ἡ ἐν τοῖς σχεδιογράμμασι τούτοις αἰτουμένη ἔκτασις». Τὸ ζήτημα λοιπὸν τίθεται ὡς ἑξῆς· ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τοῦ Δεκαβάλλα, ὑπολείπεται ἄλλη ἔκτασις μὴ παραχωρηθεῖσα; Ἂν δὲν ὑπολείπηται, δὲν εἶναι ἡ τοῦ Δεκαβάλλα ἐκείνη ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀσφαλῆ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω ὅτι πάντα ταῦτα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν ἐπὶ τόπου. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκτελέσῃ μετὰ πάσης εἰλικρινείας τὸ ἑαυτῆς καθῆκον. Εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἂν θὰ στείλῃ ἕνα ἢ δύο ἢ ἐπιτροπὴν ἐντίμων ὑπαλλήλων καὶ ἐμπειροτεχνῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα. Ἄλλως πῶς θέλετε νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα; Ἂν ἔχητε ὑμεῖς τοιαύτην πεποίθησιν, πῶς θὰ τὴν μετοχετεύσητε εἰς τὴν διάνοιαν τῆς Κυβερνήσεως; Φρονεῖτε ὅτι διὰ τῆς προτάσεως νόμου θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Προτείνατέ τον. Ἄλλως θ’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα ἐντελῶς νόμιμον.

§75ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λέκας.

§77Θ. ΛΕΚΑΣ. Δὲν θ’ ἀπησχόλουν διόλου τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος ἐνδιαφέροντος ὁλόκληρον τὴν Ἀττικήν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καλυβίων παραπονοῦνται ὅτι τὰ κτήματα αὐτῶν καταστρέφονται τελείως ὑπὸ τῶν ποιμένων, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς πολὺς ἐγένετο λόγος καὶ ὑπεδείχθησαν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ μέσα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε σταματήσει τὸ κακόν, οὐδεμία ὅμως ἐργασία τοιαύτη ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθωσι τοιαῦται μεταβολαὶ εἰς τὸν νόμον περὶ ποιμνιοβοσκῆς πρὸς ἡσυχίαν καὶ ἐξασφάλισιν τῶν κτημάτων των. Νομίζω δ’ ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωσις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι θὰ ἔμαθε, πιστεύω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο συμπλοκὴ ἐν τῷ χωρίῳ, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν πολὺ δυσάρεστα. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ διαβιβάσῃ ὅ,τι γνωρίζει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καλυβίων ἐκτὸς αὐτοῦ παρακαλοῦσι νὰ συμπεριληφθῶσιν ἀστυνομικῶς μὲ τὸ χωρίον Κερατέαν, διὰ ν’ ἀποσπασθῶσι δύο χωροφύλακες. Οἱ Καλυβιῶται ζητοῦσι τὴν σύστασιν ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον οὐδεμία δαπάνη θ’ ἀπαιτηθῇ, διότι θ’ ἀποσπασθῶσι δύο χωροφύλακες καὶ οἱ Καλυβιῶται προσφέρονται νὰ δώσωσι δωρεὰν τὸ οἴκημα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαβιβάσῃ καὶ τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης.

§79Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὀλίγα ἔχω νὰ προσθέσω μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος· μόνον θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς τῇ αἰτήσει μου ἐτέθη ἓν ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἀγροφύλακες ἐδικαιοῦντο ν’ ἀποταθῶσιν εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμοὺς καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν συνδρομὴν τῶν σταθμῶν. Τοῦτο συνέβη τελευταῖον ἐν τῷ χωρίῳ Κουκουβάουνες· ἐγένετο συμπλοκὴ μεταξὺ τῶν ποιμένων καὶ τῶν ἀγροφυλάκων, οἱ δὲ ἀγροφύλακες ἐζήτησαν συνδρομήν, δυστυχῶς ὅμως ἀντὶ νὰ τοῖς δώσωσι συνδρομὴν τοὺς συνέλαβον καὶ τοὺς ἔστειλαν δεσμίους εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ διορθωθῇ καὶ οἱ ἀγροφύλακες πρέπει νὰ τυγχάνωσι τῆς συνδρομῆς τῆς Ἀστυνομίας.

§80Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων δὲν ἐφηρμόσθη εἰσέτι. Τοὺς λόγους δὲν γνωρίζω· ἡ διοίκησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τοὺς γνωρίζει. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἶναι ὅτι λεηλασία ἀληθὴς γίνεται εἰς τὰ κτήματα τῶν Ἀθηναίων, οἱ ὁποῖοι οὔτε καρποὺς συγκομίζουσιν οὔτε τὴν βλάστησιν αὐτῶν καρποῦνται. Ταῦτα συγκομίζουσιν οἱ ποιμένες. Ὁ νόμος οὗτος, κύριε Πρόεδρε, ἐν ἄλλοις δήμοις ὅπου ἐφηρμόσθη ἐφάνη ἀτελής, διότι οἱ ἀγροφύλακες εἶναι ἀνεπαρκεῖς ὅπως φυλάξωσι τὰ κτήματα τῶν κτηματιῶν, διότι τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα καὶ ἰδίως οἱ βλαχοποιμένες εἶναι ὡπλισμένοι μὲ ὅπλα πολὺ ὑπέρτερα τῶν τῶν ἀγροφυλάκων, εἶναι δὲ πεπροικισμένοι καὶ δι’ ἰσχύος ὑπερτέρας, ἕνεκα τῆς ὁποίας οὗτοι ἐπιβάλλονται. Ἐντεῦθεν πραγματικῶς ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια εἶναι ἐν ταῖς χερσὶ τῶν στοιχείων τούτων. Ἂν ἐψηφίσθη νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς, αὐτὸς οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἀγαθὸν ἔφερεν.

§81Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη.

§82Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων, ὡς προεῖπον, δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ὡς καὶ ἐν ἄλλοις δήμοις· εἶναι δὲ ὅλως ἀνεπαρκὴς καὶ ἡ δύναμις τῶν ἀγροφυλάκων πρὸς φύλαξιν τῶν κτημάτων. Ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις τῆς Ἀττικῆς συνέβησαν συγκρούσεις μεταξὺ ἀγροφυλάκων καὶ ποιμένων, ἐννοεῖται δ’ ὅτι ἡττήθησαν οἱ ἀγροφύλακες καὶ ὑπερίσχυσαν οἱ ποιμένες, οἱ καὶ κυρίως πρόξενοι τῶν ἀγροζημιῶν. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως πραγμάτων νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ταχίστη μέριμνα περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ἐκείνου περὶ ἀγροφυλακῆς, τοῦ ἀτελοῦς, δι’ ἧς νὰ δοθῇ δύναμις εἰς τοὺς ἀγροφύλακας ἐν καιρῷ ἀνάγκης ἐκ μέρους τῆς Ἀστυνομίας, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἀπεφάσισε νὰ δαπανήσῃ ὑπέρογκα ποσά. Φρονῶ ὅτι ὁ νόμος περὶ ποιμνιοβοσκῆς, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη προσωρινῶς ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀττικῆς, ἔφερε τότε ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τοιούτου δὲ νόμου ζητοῦσι πανταχόθεν οἱ κτηματίαι τὴν ἐφαρμογήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι γνώστης τῶν πραγμάτων τῆς Ἀττικῆς, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ἐπὶ τέλους καὶ σώσῃ τὰ κτήματα ἀπὸ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα εἰσέδυσαν εἰς τοὺς κήπους καὶ εἰς τοὺς ἀγροὺς τῶν Ἀθηνῶν καταστρέψαντα ὅ,τι εἶναι θαλερὸν ὡς καὶ πᾶν ὅ,τι προϊὸν ἀναμένει τις ἐκ τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΓΦΜΖʹ τοῦ 1910 καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 254). Ὁ κ. Κ. Αἰγιαλείδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ ΩΙϚʹ τῆς 19 Νοεμβρίου 1864. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 256). Οἱ κ. Ἀ. Ἀναστασίου, Ἀθ. Μιαούλης, Γ. Καρπετόπουλος, Κ. Ν. Παππαμιχαλόπουλος καὶ Γ. Λαναρᾶς παρῃτήθησαν τοῦ λόγου. Ὁ κ. Ἰ. Κανναβὸς εἶναι ἀπών.

§84Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου περὶ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 255).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§86Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Πρὸ τινῶν ἡμερῶν ἀπηυθύνθη τηλεγράφημα πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους μου, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς καθιστῶσι γνωστὸν ὅτι ὁ χείμαρρος Κίσσαβος κατερχόμενος λόγῳ τῆς κακοκαιρίας κατέστρεψε τὰς οἰκίας τὰς συνορευούσας πρὸς τὸ χωρίον Μισαρλῆ καὶ ἐκεῖ δὲ κατέστρεψε τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰ σχολεῖα. Ἐκτὸς τῶν ζημιῶν τούτων ἐπέφερε καὶ μεγάλην ζημίαν ἐπὶ χιλιάδων πολλῶν στρεμμάτων γῆς, ὑπολογίζονται δ’ αἱ ζημίαι πλέον τῶν 500.000 δραχμῶν. Κατὰ τὴν Σύνοδον τὴν παρελθοῦσαν, ἤτοι τὴν 18 Δεκεμβρίου, εἶχον συστήσει εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τριανταφυλλάκον, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ χειμάρρου τούτου καὶ μεριμνήσῃ, ὅπως διὰ μηχανικοῦ, τὸν ὁποῖον ἤθελεν ἀποστείλει ἐκεῖ, φροντίσῃ νὰ προλάβῃ τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφήν. Σημειώσατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐν τῇ χαρτογραφικῇ ὑπηρεσίᾳ Θεσσαλίας τὸ τμῆμα τοῦτο δὲν συμπεριελήφθη καὶ οὐδεμία μελέτη ἐγένετο, καίτοι, ὅτε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο συζήτησις, ἀπεδείχθη ὅτι ἓν ἑκατομμύριον καὶ διακόσιαι χιλιάδες δραχμῶν περίπου ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας. Τὸ τμῆμα τοῦτο μένει εἰσέτι ἀμελέτητον. Νομίζω ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα ἵνα ὁ ἐσχάτως προσληφθεὶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Σ. Μενέϊκος, ὅστις ἔχει εἰδικότητά τινα, διαταχθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἐργασθῇ, ὅπως ὑποδείξῃ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν ἐν τῷ μέλλοντι νὰ προλάβωμεν ὁμοίας καταστροφάς. Ποία δὲ δαπάνη θέλει ἀπαιτηθῆ διὰ τὴν συντήρησιν τῆς κοίτης τοῦ χειμάρρου τούτου, τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον μελέτης τοῦ μηχανικοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ διαβιβάσῃ ταῦτα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§88Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Φιλίου ὑποβάλλω τὴν ἰδίαν παράκλησιν καὶ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Γεωργόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου.

§90Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν κατάργησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἐργάζεται λόγῳ ἀνεπαρκείας.

§91ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου οὔτε ἕνα ἐργάτην νὰ προσθέσωμεν καὶ ἕνεκα τούτου ἐφρόντισα, ὅπως προμηθευθῶμεν μηχανάς.

§92Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὑπάρχοντα μηχανήματα εἶναι παμπάλαια καὶ ἄχρηστα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γάτσος εἶναι ἀπών, ὡς ἐπίσης καὶ οἱ κύριοι Μ. Στεφανίδης, Φ. Νέγρης, Ἀ. Πονηρόπουλος, Γ. Παππαβασιλείου καὶ Γρ. Φούφας. Ὁ κ. Ἰ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§94Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιόν τι καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πολυγένης εἶναι ἀπών, ὡς καὶ οἱ κύριοι Δ. Κατσίνας, Δ. Τσιτσάρας καὶ Δ. Βοκοτόπουλος. Ὁ κ. Ν. Μαρκέτης ἔχει τὸν λόγον.

§96Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἡ βαρελοποιΐα εἶναι βιομηχανία ἡ ὁποία εἰς ἄκρον ἐτελειοποιήθη καὶ ἤκμασεν ἐν Κερκύρᾳ, πρὸ πάντων δὲ πρὸ τῆς οἰνικῆς κρίσεως, ἀποζῶσι δ’ ἐξ αὐτῆς ἑκατοντάδες ἐργατῶν. Σήμερον ἕνεκα τῆς οἰνικῆς κρίσεως ἐν αὐτῇ τῇ βιομηχανίᾳ δὲν ἔμεινε στάδιον ἐνεργείας παρὰ μόνον ἡ κατασκευὴ βυτίων διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ πεδίῳ ἔχει ἀνταγωνισμὸν τοιοῦτον, ὥστε ἐνδέχεται νὰ κατασταθῇ τέλειον, διότι, ὡς γνωρίζει ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὰ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα βυτία διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐλαίου τὰ ἐξ Ἰταλίας καὶ ἄλλων μερῶν, αὐτὰ ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου. Εἶναι λοιπὸν δικαία καὶ βάσιμος ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλὴν ἣν ἐπέδωκαν οἱ συμπολῖταί μου ἵνα τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ, ἵνα δηλαδὴ χορηγηθῇ προσωρινὴ ἀτέλεια καὶ εἰς τὴν πρώτην ὕλην τὴν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένην πρὸς κατασκευὴν βυτίων. Τοιουτοτρόπως θὰ τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ καὶ θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀνταγωνισθῶσι. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἔντιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ μερίμνῃ ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν συμπολιτῶν μου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Στεφανόπουλος εἶναι ἀπών, ὡς ἐπίσης καὶ οἱ κύριοι Ν. Στράτος καὶ Ἰ. Φίλιος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν.

§98ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ παραχωρήσεως γαιῶν εἰς τὰς ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργικὰς οἰκογενείας». Τὴν πρότασιν νόμου ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐκ μέρους πάντων τῶν Θεσσαλῶν συναδέλφων καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, προσεχῶς δὲ θέλω ἀναπτύξει εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§100Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ διακοπῇ, κ. Πρόεδρε, ἡ συνεδρίασις.

§101ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν ἀκριβῶς τῇ 5 μ. μ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ.μ. ἀκριβῶς (ὥρα 12 καὶ 30 τῆς μεσημβρίας). Μετὰ τὴν διακοπὴν (ὥρα 5 μ. μ.)

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς 2ας Μαρτίου). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§104Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Τροπολογίαι ἰδικαί μου ὡς καὶ τοῦ κ. Νέγρη γενόμεναι δεκταὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἀναγράφονται ἐν τῷ δημοσιευθέντι νόμῳ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§105ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ σχέδιον τὸ ψηφισθὲν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν μετὰ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον οἱ κ. Χατζηκυριάκος, Νέγρης κ.λ., ἦτο εἰς χεῖράς μου, ἐδόθη δὲ ἄλλο πρὸς δημοσίευσιν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τροπολογιῶν ὑποβληθεισῶν κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον.

§107ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· αἱ ὁποῖαι πρέπει καὶ νὰ προστεθῶσιν. (Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τροποποιηθέντα συμφώνως πρὸς τὰς τροπολογίας τῶν κ. Βουλευτῶν).

§108Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Δι’ οὓς λόγους εὐρέως ἀνέπτυξα κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως καὶ κατ’ ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν τῶν συμπολιτῶν μου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, ὅπως λείψωσι τὰ προσχήματα περὶ συνταγματικῶν διατυπώσεων, παρακαλῶ δ’ ὅπως τυπωθῇ αὕτη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 260).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ διυλισμένου ἐλαίου τοῦ παραγομένου ὑπὸ τελείως κατηρτισμένων Ἐλαιουργείων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰς αὐτὰ εἰσαγομένου ἐλαιοκάρπου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§110Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ἐλαιοκάρπου τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, περὶ ὧν γίνεται μνεία, φορολογία πρὸς 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἤτοι 50% ὑπερτέρα τῆς ὑφισταμένης φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Διότι, ἐνῷ ἐπὶ 600 ὀκάδων ἐλαίου ὁ φόρος ἦτο 6 δραχμαί, ἤδη ἐπὶ τῶν αὐτῶν ὀκάδων, ὑπολογιζομένου πρὸς 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἐπιβάλλονται 12 δραχμαί. Θὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συναινέσῃ χάριν τῆς ἰσότητος νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος οὗτος ἀπὸ 2 λεπτῶν εἰς 1½, διότι οὕτω μόνον θὰ δύνανται τὰ ἐλαιοτριβεῖα ταῦτα ν’ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὰ εὐρωπαϊκά, νομίζω δ’ ὅτι κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ διευκολύνωμεν τὸν ἀνταγωνισμόν.

§111ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω ἐν τούτοις ἀναφορὰς ἰδιοκτητῶν μηχανικῶν ἐλαιουργείων, παρακαλούντων ν’ αὐξηθῇ ὁ φόρος εἰς 2 λεπτά, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§112Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑπάρχει ὅμως ἀνισότης ὑπερβολικὴ ἐν τῇ φορολογίᾳ, ὑμεῖς δὲ ἀνωμολογήσατε ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐλαιουργίαν.

§113ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὴν ἐνισχύομεν ἰσχυρῶς.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§115ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 ν’ ἀναβληθῇ, νὰ προτιμηθῇ δὲ τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν λεμβούχων ὑπ’ ἀριθ. 61, τὸ ὁποῖον ἀπεκόπη χθὲς ἐκ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου καὶ ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἐργοστασίων ἀεριόφωτος καὶ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν λεμβούχων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον μόνον).

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως ἐξηγήσω τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὕτη. Εἴχομεν παραστάσεις παρὰ τῆς λιμενικῆς Ἀρχῆς Πειραιῶς ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως νὰ ἐπιβληθῇ ἀστυνομία τις ἐπὶ τοῦ λιμένος τούτου, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ ἐξακριβώσεως τοῦ ποσοῦ καὶ ποιοῦ τῶν λεμβούχων του. Ὡς γνωστόν, Κύριοι, ἐν Πειραιεῖ ἔχομεν περὶ τὰς 900 λέμβους, αἵτινες ἀπασχολοῦσιν ἀνὰ τρεῖς ἐργάτας περίπου ἑκάστη, ἐν ὅλῳ 2800 ἐργάτας. Οἱ ἐργάται οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰς λέμβους ταύτας εἶναι διαφόρου προελεύσεως, ἐκ πάντων σχεδὸν τῶν λιμένων τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Αἰγύπτου. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐφορμῶντες συνήθως κατὰ πάντων τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἔξωθεν καὶ ἔσωθεν τῆς Ἑλλάδος καταπλεόντων εἰς Πειραιᾶ, ἐξερχόμενοι καὶ ἔξωθεν τοῦ λιμένος δίκην ἀγρίων τῆς Πολυνησίας. Αὐτοὶ ἔχουσι καθιερώσει κράτος ἐν κράτει ἐν Πειραιεῖ, ὑποθάλποντες καὶ προάγοντες τὸ λαθρεμπόριον ἐν αὐτῷ. Ἡ λιμενικὴ Ἀρχὴ ἐνόμισεν ὅτι, ὅπως ἔχωμεν γνῶσιν τόσον τῶν λέμβων, ὅσον καὶ τῶν ἐργατῶν αὐτῶν, ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ ἐπιβληθῇ μικρὰ φορολογία, διὰ νὰ κατασταθῇ οὕτω γνωστὸν τίνες εἶναι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν λέμβων καὶ τίνες οἱ ἐργαζόμενοι ἐν αὐταῖς. Ὑπεβάλομεν δ’ ἀναξίαν λόγου φορολογίαν. Ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἄλλοι χειρώνακτες παρ’ ἡμῖν, ὡς οἱ καρραγωγεῖς λ. χ., ὑποβάλλονται εἰς φόρον 30 δραχμῶν, ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ γεωργικοὶ ἐργάται ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν, ὡς ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἥτις ἀντιστοιχεῖ πρὸς 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, καὶ ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος εἶναι 60 λεπτὰ ἕως 70 τὸ ἡμερομίσθιον, ὅταν, λέγω, ταῦτα λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, θὰ εὕρῃ ἀδικαιολόγητον ὅλως τὴν προτεινομένην τώρα κατάργησιν τῆς μόλις ἐπιβληθείσης μικρᾶς φορολογίας εἰς μόνους τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν λέμβων, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας λεμβούχους. Ἐν Πειραιεῖ ἔχομεν ἰδιοκτήτας λέμβων τριῶν ἢ τεσσάρων, τὰς ὁποίας ὑπενοικιάζουσιν εἰς τοὺς ἐργάτας λεμβούχους τοὺς στρατολογουμένους ἐκ πάντων τῶν λιμένων τῆς Ἀνατολῆς, ἔχουσι δὲ εἰσόδημα πολὺ ἀνώτερον καὶ καθαρὸν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ δυστυχεῖς βιοπαλαισταὶ οἱ γεωργοί, οἱ καρραγωγεῖς καὶ τόσοι ἄλλοι. Κατὰ ταῦτα, ἐνῷ ἀποστερεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄνευ οὐδενὸς λόγου τὸ Δημόσιον μιᾶς προσόδου, ἀφαιρεῖ τὰ μέσα ἀπὸ τῆς Πολιτείας, ὅπως ἐπιδείξῃ εἰς τὰ στοιχεῖα ταῦτα τὴν πυγμὴν τοῦ Κράτους. Εἶναι τὸ μόνον μέσον διὰ νὰ δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐπιφέρῃ τάξιν εἰς τὰ ἄτακτα αὐτὰ στοιχεῖα. Ἐθεώρησα, Κύριοι, καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται τὸ Δημόσιον νὰ στερηθῇ μιᾶς προσόδου ἀξίας λόγου, ἐνῷ δι’ αὐτοῦ τοῦ φόρου εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωμεν εἰς τάξιν τὰ ἄτακτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν περιποιοῦσι πολλὴν τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι καλὸν εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ψηφίσῃ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΤΛΕʹ νόμου τοῦ 1908 περὶ διδακτικῶν βιβλίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.) Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν».

§119ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ παράκλησιν τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν θ’ ἀναβληθῇ ἐπὶ δύο ἡμέρας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§121Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 5, 6 καὶ 7 παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσιν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΓΦΜΗʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως ἄρθρων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§123Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9 παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἐπιδόσεως τῶν δικογράφων τῆς ἐφέσεως καὶ ἀναιρέσεως διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§125Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διεγράφησαν τὰ ἄρθρα περὶ ὧν ἐγένετο λόγος ὅπως διαγραφῶσιν;

§126Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν ἐγένετο δεκτὸν αὐτό, διότι, ὅταν τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα διαγραφῶσι, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κίνδυνοι οὓς παρέστησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς δὲν ὑπάρχουσι, διότι, ἂν ὑπάρχωσι κίνδυνοι εἰς τὴν ἐπίδοσιν τοῦ δικογράφου τῆς ἐφέσεως, ὑπάρχουσιν ἔτι μείζονες διὰ τὴν ἐπίδοσιν τῶν ἀποφάσεων.

§127Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τότε σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ἵνα ὑποβάλω τροπολογίαν, διότι καθὼς εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν.

§128Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πολὺ καλά· ἂς ἀναβληθῇ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης».

§130Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ἐπεμβαίνει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς, διότι ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένα πρόσωπα τὸ νομοσχέδιον. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεγέρσεως κτιρίων φυλακῶν».

§132Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀναβληθῇ.

§133Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀναβληθῇ· εἶναι χρησιμώτατον.

§134Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι δὲν συζητοῦνται τοιαῦτα νομοσχέδια κατ’ αὐτὰς τὰς ὥρας καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς περιστάσεις· εἶναι αὐτὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὰς νομοθεσίας τῶν ξένων Κρατῶν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα. Πρέπει νὰ μελετηθῇ καλῶς.

§135Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐμελετήθη καλῶς, κ. Βουλευτά.

§136Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τότε νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐσημείωσα.

§138Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀπὸ πολλοῦ τὸ πρώτιστον μέλημα ἑκάστης Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους ἐν συνόλῳ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου πραγματεύεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πάντες γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν τῶν τρωγλῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὀνομάζονται φυλακαὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§139Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κρῖμα νὰ μὴ εἶναι ξενοδοχεῖα τῆς «Μεγάλης Βρεττανίας»!

§140Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται τὰς φυλακὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ μεταβάλωμεν εἰς ξενοδοχεῖα τῆς «Μεγάλης Βρεττανίας», ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἱδρυθῶσι κοιτῶνές τινες ἐν οἷς νὰ δύνανται νὰ ὑπνώττωσιν ἔστω καὶ χοῖροι, διότι, ἂν λάβῃ τις παράδειγμα ἐκ τῶν φυλακῶν τῶν λειτουργούντων ἐν τῇ πατρίδι τοῦ διακόψαντός με ἀξιοτίμου κ. Φαρμακοπούλου, θὰ ἴδῃ ὅτι ὄχι μόνον δι’ ἀνθρώπους δὲν εἶναι προωρισμέναι ἐκεῖναι, ἀλλὰ οὔτε διὰ τὰ νυκτόβια πτηνά. Ἡ τάπια τοῦ «Μιλτιάδου» καὶ αἱ φυλακαὶ τοῦ «Ἁγίου Ἀνδρέου» μόνον ἐν Ἑλλάδι ἠδύναντο νὰ λειτουργῶσιν ὡς φυλακαί. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ μεταβολῆς τῶν ἑλληνικῶν φυλακῶν εἰς ξενοδοχεῖα τῆς «Μεγάλης Βρεττανίας», ἀλλὰ πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῶσι καταστήματα εἰς τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται οἱ ἐν αὐτοῖς ἐνδιαιτώμενοι ν’ ἀναπνέωσιν, ἂν ὄχι τι ἄλλο, ὀλίγον τοὐλάχιστον ἀέρα. Ἀνεγνωρίσθη δὲ πρὸ πολλοῦ ἡ ἀνάγκη ἀνεγέρσεως φυλακῶν εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἄχρι τοῦδε ἐλλείψει πόρων αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἐλάμβανον πρόνοιαν περὶ ἀνεγέρσεως τοιούτων φυλακῶν· ἤδη εὑρέθη τέλος πάντων εἷς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἐξέλιπεν ἀπὸ τοῦ κόσμου τούτου, ὁ ὁποῖος ἐγκατέλιπε μέγα κληροδότημα πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης ἐκείνων τῶν ἀποκλήρων τῆς κοινωνίας οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν νὰ ἐνδιαιτῶνται ἐν τρώγλαις, ἐν ταῖς ὁποίαις οὔτε ἀέρα ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀναπνέωσι. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως συνετάχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὅπως ἐπιδιωρθώθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχω ἓν παράπονον. Ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν εἶχεν ἀναγνωρισθῆ τὸ οἰκτρὸν θέαμα τὸ ὁποῖον παριστῶσιν αἱ ποινικαὶ φυλακαὶ Τριπόλεως. Ὡς φυλακαὶ Τριπόλεως χρησιμεύουσι τὰ χοιροστάσια ἑνὸς Τούρκου ζῶντος πρὸ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγενεσίας ἐν Τριπόλει ὀνόματι Ἀλῆ Τσεκούρα. Ἐκεῖ στοιβάζονται καθ’ ἑκατοντάδας ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἢ ἐρράπισαν ἢ ἐξύβρισαν ἕνα ὅμοιόν των καὶ διὰ τῆς ἁπλῆς ἐπισκέψεως προικοδοτοῦνται ἢ διὰ τῶν μικροβίων τῆς φθίσεως ἢ διὰ νόσων πολυποικίλων τῶν ὀφθαλμῶν. Ἀπὸ τοῦ 1897 ἐψηφίσθη νόμος δι’ οὗ ἐνεκρίθη σχέδιον πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν Τριπόλεως, προϋπελογίσθη δὲ ἡ δαπάνη, ἂν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἰς 300.000 δραχμῶν. Καίτοι δ’ ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη ἀπὸ τοῦ 1897, ἐν τούτοις μένει ἀργὸς μέχρι τοῦδε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω ἂν ἔλαβέ ποτε γνῶσιν περὶ τῶν φυλακῶν τῆς Τριπόλεως, αἵτινες εὑρίσκονται ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ περιπάτου, εἰς ἀπόστασιν δὲ βολῆς δὲν δύνασθε νὰ πλησιάσητε ἐκ τῆς δυσωδίας ἡ ὁποία ἐκπέμπεται ἐκ τῶν φυλακῶν...

§141Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πασῶν σχεδὸν τῶν φυλακῶν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις.

§142Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ ὁ νόμος ἔχει ψηφισθῆ ἀπὸ τοῦ 1897, ἀφοῦ ἡ ἀνάγκη ἔχει ἀναγνωρισθῆ ὑπὸ τῆς Πολιτείας, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως βελτιωθῶσιν αἱ φυλακαὶ ἐκεῖναι, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀσχημιῶν, ἐκτὸς τῶν βασανιστηρίων τὰ ὁποῖα ὑφίστανται οἱ φυλακισμένοι, κεῖνται ἐν τῷ μέσῳ τῆς πόλεως, πᾶσαι δ’ αἱ μολυσματικαὶ νόσοι ἐνσκήπτουσιν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκείναις καὶ ἐκεῖθεν ἐν ἀκαρεῖ μεταδίδονται εἰς ὅλην τὴν πόλιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν φυλακῶν ὅπως ἐκτοπισθῶσιν αὗται ἀπὸ τοῦ κέντρου τῆς πόλεως καὶ φύγωσιν ἀπὸ τὰ χοιροστάσια τοῦ Ἁλῆ Τσεκούρα. Ταῦτα ἤθελον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ ἄλλα εὑρίσκω ὀρθόν, διότι πρέπει τέλος πάντων ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν φυλακῶν, τῶν ὁποίων ἡ ποιότης μαρτυρεῖ τὸ μέτρον τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἂν ξένοι ἐπισκεφθῶσιν, ὅπως ἐπεσκέφθησαν, τὰς ἄχρι τοῦδε φυλακάς, θὰ οἰκτίρωσι τὸ Κράτος μὲ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ φυλακισμένοι στοιβάζωνται φύρδην μίγδην.

§143Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οὐδείς, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁ μὴ ἀνομολογῶν ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως φυλακῶν εἶναι εἴπερ ποτὲ ἐπιβεβλημένη, διότι μέτρον τοῦ πολιτισμοῦ παντὸς Κράτους νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν. Αἱ φυλακαὶ ἔχουσιν ὑπέρτατον σκοπὸν ἐν ταῖς κοινωνίαις, διότι δὲν πρόκειται μόνον νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ἐγκληματήσαντες, ἀλλὰ καὶ νὰ βελτιωθῶσιν. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου δὲν σκοπεῖται μόνον διόρθωσις τῶν φυλακῶν, ἀλλ’ ἐγκαθίσταται καὶ νέον σύστημα φυλακῶν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν· εἶναι ἤδη ὥριμον τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ; Νομίζετε ὅτι τοσοῦτον εὐκόλως ἐν τοιαύταις ὥραις καὶ περιστάσεσι δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ μεταβάλωμεν σύστημα φυλακῶν ἐν Ἑλλάδι ἐκλέγοντες ἐν τῶν λειτουργούντων ἐν Εὐρώπῃ; Τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ κλῖμα καὶ εἰς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ τόπου, νὰ γίνωσι δὲ μελέται ὅπως ἐκλεγῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ τὸ καταλληλότερον σύστημα. Προκειμένου περὶ συστήματος φυλακῶν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀκουσθῆ καὶ ἡ γνώμη τῆς κοινωνίας καὶ ὄχι νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα καὶ νὰ ψηφίζωμεν νομοσχέδια τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν ἀναγινώσκονται. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀναγκαίως πρέπει ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἄλλως τε, κ. Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ παροῦσα Σύνοδος τῆς Βουλῆς δὲν πρόκειται νὰ διορθώσῃ τὰ πάντα καὶ πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν τάσιν αὐτὴν πρὸς γενικὴν ἀναστάτωσιν· ἄλλως τε, κ. Πρόεδρε, φυλακαὶ ἤδη ὑπάρχουσιν ἀρκεταί. Ἐν Πύλῳ π.χ. ὑπάρχουσι φυλακαὶ ἀνταποκρινόμεναι εἰς πάσας τὰς ἀπαιτήσεις, εἶναι δὲ καὶ ἡ Πύλος πόλις ἔχουσα πάντα τὰ προσόντα ὅπως παραμένωσιν ἐν αὐτῇ φυλακαὶ καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἔχει ὁρισθῆ αὕτη ὡς ἕδρα φυλακῶν. Ἀλλ’ ἤδη ἦλθον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἕκαστον ἐκ τούτων ἐζήτησε νὰ ἐπιτύχῃ ὅπως ἡ ἰδιαιτέρα του πατρὶς ὁρισθῇ ὡς ἕδρα φυλακῶν.

§144Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι εὐχάριστον, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Πολιτεία μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν τοῦ Κράτους. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ λυθῇ, εὐτυχῶς ὅμως ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τίθενται αἱ βάσεις πρὸς μέλλουσαν ἀναδιοργάνωσιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος διεφώνησα μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἰδίως μετὰ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς κ. Βοκοτοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐπέμεινε νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι συνιστῶνται ἐκκλησιαστικαὶ φυλακαὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων. Διεφώνησα δὲ ὑποστηρίξας ὅτι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἀφεώρων εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς ἀποφάσεις. Δυστυχῶς ἡ γνώμη μου δὲν εἰσηκούσθη καὶ ἐτέθη διάταξις τοιαύτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σόλοικος καὶ ἀντίθετος πρὸς τοὺς κειμένους ἐκκλησιαστικοὺς νόμους. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς ἄλλας ἀποφάσεις, διότι αὗται στηρίζονται ἐπὶ τῶν κανόνων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου. Φαντασθῆτε δ’ ὅτι αἱ ἐκκλησιαστικαὶ αὗται ἀποφάσεις ἐπάγουσι καὶ ποινὰς ὑπερορίας καὶ ἐγκαταβιώσεως ἐν Μονῇ ἰσοβίως ἢ ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη ἢ τριάκοντα ἔτη, καὶ πολλάκις ἐκδίδονται ἄνευ ἀπολογίας τῶν κατηγορουμένων. Εἶναι δ’ ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων αἱ ὁποῖαι εἶναι οὕτως εἰπεῖν πειθαρχικαὶ ποιναὶ καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὰς ποινικὰς ἀποφάσεις, περὶ ὧν ἔδει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι θέμα ἐντελῶς ξένον πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ μὴ περιληφθῇ ἐν αὐτῷ· διότι, ἂν τὰς τοιαύτας ἀποφάσεις τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων θελήσωμεν νὰ περιβάλωμεν μὲ διατάξεις τοῦ πολιτικοῦ Δικαίου καὶ νὰ κυρώσωμεν οὕτως αὐτὰς καὶ παραλαμβάνοντες εἶτα τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς κληρικοὺς νὰ ἐγκαθείρξωμεν αὐτοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς Πολιτείας, εἶναι τελεία κατάργησις τῆς ἐλευθερίας, ἐπανερχόμεθα δὲ εἰς τοὺς ζοφεροὺς χρόνους τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἡ ἐγκαθιστῶσα φυλακὰς πρὸς ἐγκάθειρξιν τῶν τοιούτων ὑπὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων καταδικαζομένων δὲν ἔχει θέσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§145Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐμειονοψήφησεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐσκέφθη οὕτω. Κατὰ τοὺς καταστατικοὺς νόμους τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐπιβάλλονται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ὑποχρεώσεις ὅπως τὰς ποινὰς τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων ἐκτελῶσιν οἱ κατάδικοι ἐν ἐκκλησιαστικῷ σωφρονιστηρίῳ. Ἑπομένως οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐπιβάλλουσι τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρας φυλακῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ ἐκτίνωνται αἱ ποιναὶ αἱ ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς Δικαιοσύνης. Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐσκέφθη ὅτι, ἀφοῦ ἔλαβε τὴν ἐντολὴν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐπιλαμβανομένης τοῦ καθορισμοῦ συστήματος φυλακῶν, νὰ συμπληρώσῃ τὸ σύστημα διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν ὑπὸ τοῦ καταστατικοῦ νόμου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀπαιτουμένων σωφρονιστηρίων, βεβαίως τὰ σωφρονιστήρια ταῦτα δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα τῶν κοινῶν ἐγκληματιῶν, ἀλλ’ ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ ἱδρύσῃ φυλακὰς τοῦ Κράτους, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐξ ἀνάγκης ἐπιβεβλημένης δέον νὰ εἶναι καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸν σωφρονιστήριον, διότι ἡ ἐκκλησιαστικὴ Δικαιοσύνη δὲν ἔχει τὰ μέσα καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Διὰ τοῦτο βλέπετε σήμερον νὰ μὴ ἐκτελῶνται ἀποφάσεις ἐπιβάλλουσαι σωματικὸν περιορισμόν· διότι δὲν ὑπάρχει τόπος ἐν ᾧ αἱ ἀποφάσεις αὗται νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ὅπως ὡς συμπλήρωμα τῆς λαμβανομένης ἀποφάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐγκαθιδρύσεως σωφρονιστηρίου ἐκκλησιαστικοῦ διὰ τὰς ἀποφάσεις τὰς ἐκδιδομένας ὑπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς Δικαιοσύνης.

§146Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους οἱ κληρικοὶ φυλακιζόμενοι φυλακίζονται ἐν ἰδιαιτέραις φυλακαῖς, ταῖς ἐπισκοπικαῖς· ἀλλ’ ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον ὁρίζεται μία Μονὴ ἐν ὅλῳ τῷ Κράτει ὅπως χρησιμεύῃ ὡς φυλακὴ τῶν καταδικαζομένων. Πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ καταδικαζόμενοι ἕνεκα τῶν ὁποίων θὰ διατηρῇ τὸ Κράτος ὡρισμένην φυλακήν; Θὰ εἶναι τρεῖς ἢ τέσσαρες. Νομίζω ὅτι διὰ τοιοῦτον ἀριθμὸν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ συντηρῇ φυλακὴν ἰδιαιτέραν. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἐν ἑκάστῃ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου ἰδιαιτέρα θέσις διὰ τὴν φυλάκισιν τῶν ἱερέων, ἵνα μὴ ἐγκαθειργνύηται μεταξὺ τῶν λοιπῶν ἐγκαθειργμένων ὁ ἱερεὺς ὁ ὁποῖος καταδικάζεται εἰς ὀλιγοήμερον φυλάκισιν.

§147Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἱδρύσεως ἰδιαιτέρου καταστήματος ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ἐκτίνωσι τὰς ἐκκλησιαστικὰς ποινὰς οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ μοναχοὶ εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ καταστατικῷ νόμῳ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἐν ᾧ ὁρίζεται ὅτι τὰ ἐκκλησιαστικὰ δικαστήρια ἐπιβάλλουσι σωματικὸν περιορισμὸν ἐντὸς διατηρουμένων μοναστηρίων ἢ ἄλλου εἰδικοῦ διὰ τοὺς κληρικοὺς σωφρονιστικοῦ καταστήματος. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι, διὰ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν νὰ ἱδρύσωμεν κατάστημα σωφρονιστικὸν διὰ τὰ ἐκκλησιαστικὰ παραπτώματα, πρέπει πρὸ τούτου νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ νομοθετήσεως Ποινικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Νόμου καὶ Ποινικῆς ἐκκλησιαστικῆς Δικονομίας. Λέγει ὁ νόμος (ἀναγινώσκει)· «Ἐπιβάλλουσι σωματικὸν περιορισμὸν ἐντὸς κλπ.» Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις, ἡ μόνη διάταξις, ἡ παρέχουσα εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον καὶ τὰ ἐπισκοπικὰ δικαστήρια τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι σωματικὸν περιορισμόν. Ἀλλὰ πόσον διαρκεῖ αὐτὸς ὁ σωματικὸς περιορισμός; Τὸ ζήτημα ἐθεωρήθη καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς Συνόδου καὶ ὑπὸ τῆς Θεολογικῆς σχολῆς καὶ ὑπὸ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ τόσον σπουδαῖον, ὥστε προεκηρύχθη διαγωνισμὸς πρὸς σύνταξιν συγγραφῆς ἀναγομένης εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν Ποινικὸν δίκαιον, συνετάχθη δὲ πολυσέλιδον βιβλίον ἀναγόμενον εἰς τὰ τοῦ Ποινικοῦ δικαίου τῆς ἐν Ἑλλάδι ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ ἐβραβεύθη ὁ συγγραφεὺς αὐτοῦ κ. Κωνστ. Ῥάλλης· ἀλλὰ νόμος ὁρίζων τὰ τῶν ποινῶν δὲν συνετάχθη, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν νόμον ὁρίζοντα τὸ ἐλάχιστον καὶ μέγιστον ὅριον τῆς ποινῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὁρίζομεν τὸ εἶδος τῆς ποινῆς δι’ ἕκαστον ἐκκλησιαστικὸν ἁμάρτημα — διότι, ὡς ἔχει ὁ ἐκκλησιαστικὸς νόμος, εἰκοσαετὴς καὶ πλέον περιορισμὸς δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ διὰ πρᾶξιν ἀτιμωτικήν, ἀλλ’ εἰκοσαετὴς καὶ πλέον σωματικὸς περιορισμὸς δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ διότι δὲν ἐχαιρέτισεν ὁ κληρικὸς εὐλαβῶς τὸν προϊστάμενον ἀρχιερέα, ἢ διότι δὲν ἐμνημόνευσεν αὐτοῦ. Καὶ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ σωματικὸς περιορισμὸς ἢ μιᾶς ἡμέρας ἢ ἰσοβίως. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ὑπερβολαὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς Δικαιοσύνης κατὰ τοῦτο.—Ἐφ’ ὅσον, λέγω, δὲν ἔχομεν διατάξεις κανονιζούσας τὰ τῶν ποινῶν κατὰ μέγεθος ἐν σχέσει πρὸς τὰ παραπτώματα δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιληφθῶμεν εἰδικῶς τῶν τῆς ἱδρύσεως ἀπομονωτικοῦ καταστήματος.

§148Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔπειτα θέλομεν καὶ φρουρὰν ἐκεῖ.

§149Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀλλ’ ἔχω ἀκόμη τὴν γνώμην ὅτι τὸ θέμα τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέμενον νὰ περατώσῃ τὴν ἰδιαιτέραν του ὁμιλίαν ἵνα μὲ ἀκούσῃ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει τὴν δικαιοδοσίαν καὶ ἐπὶ τῶν τιμωρουμένων κληρικῶν, αὐτὸς δὲ εἶναι καὶ ὁ προκαλῶν τὰ Β. Διατάγματα τὰ ἐπικυροῦντα τὰς ὑπὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαστηρίων ἐπιβαλλομένας ποινάς, καὶ αὐτὸς θὰ κρίνῃ ἂν πρέπει διὰ τοιαύτην ποινὴν νὰ ὀργανώσῃ κατὰ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τρόπον τὸ σωφρονιστικὸν τῶν κληρικῶν κατάστημα. Θεωρῶ δ’ ὅτι, ἐνῷ εἶναι ἀνεγνωρισμένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως σωφρονιστικοῦ καταστήματος διὰ τοὺς κληρικούς, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰδικῶς περὶ ἱδρύσεως σωφρονιστικοῦ καταστήματος ἄνευ προηγουμένης προνοίας περὶ Ποινικοῦ Νόμου καὶ περὶ Ποινικῆς Δικονομίας διὰ τὰ ἐκκλησιαστικὰ δικαστήρια, διότι καὶ τὰ τρία ταῦτα πρέπει συγχρόνως νὰ νομοθετηθῶσι, καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει τὴν θέσιν της ἡ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ποινικῶν φυλακῶν. Ἄλλη ἡ πρόνοια περὶ ποινικῶν φυλακῶν, ἄλλη ἡ πρόνοια περὶ πειθαρχικῶν φυλακῶν· διότι τὰ ἐκκλησιαστικὰ παραπτώματα δὲν παύουσιν, ὅσον βαρέα καὶ ἂν εἶναι, νὰ εἶναι πειθαρχικὰ παραπτώματα. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§150ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπαλείφεται αὐτὴ ἡ διάταξις.

§151Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἂς ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 5.

§152Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεβλήθη καὶ ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφορᾷ εἰς τὸ ὅλον τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, ἵνα ἐπιτευχθῇ δὲ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀρκεῖ τὸ κληροδότημα τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ· ἀπεναντίας ἀπαιτεῖται καὶ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἀναβιβάζει εἰς 4.000.000, ὅσοι δὲ καλῶς ἐγνώρισαν τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν ἡμῶν καὶ τὰς δαπάνας αἵτινες ἀπαιτοῦνται ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται βεβαίως δὲν δύνανται νὰ παραδεχθῶσιν ὅτι τὰ 4.000.000 αὐτὰ θὰ εἶναι ἀρκετά.

§153Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τέσσαρα· εἶναι ἓξ ἐν ὅλῳ.

§154Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 5.500.000.

§155Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. 6.000.000.

§156Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ 6.000.000 δὲν ἀρκοῦσιν, ὅπως κατασκευασθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι φυλακαὶ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοσούτων ἄλλων ἀναγκῶν μᾶλλον ἐπειγουσῶν ἢ μᾶλλον ἐπιβεβλημένων πιέζεται, δύναται νὰ νομοθετήσῃ τι τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὴν συνομολόγησιν δανείου πολὺ ἀνωτέρου τῶν 4.000.000. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸ ἔργον, ἀφοῦ ἐπὶ τόσας δεκαετηρίδας ὑπέστημεν τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν, δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν καὶ ἐπί τινα καιρὸν ἀκόμη μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν τὸ Κράτος θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἴτε εἰς συνομολόγησιν δανείου εἴτε δι’ ἄλλων πόρων εἰς τὴν θεραπείαν τῆς ἀναμφισβητήτου ταύτης ἀνάγκης.

§157Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§158Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοῶ τὸ ἐνδιαφέρον σας, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν ὡρισμέναι φυλακαί, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ἡ φυλακὴ τῆς Σύρου.

§159Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα!

§160Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν πρέπει τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ λυθῇ σήμερον, ὅτε ἄλλαι ἀνάγκαι πιέζουσι τὴν χώραν καὶ τὸ Δημόσιον, διότι τὸ Δημόσιον βεβαίως θὰ δυνηθῇ νὰ δανεισθῇ, καὶ πρέπει νὰ δανεισθῇ, δι’ ἄλλας ἀνάγκας μᾶλλον ἐπειγούσας καὶ μᾶλλον σοβαρὰς παρὰ διὰ τὴν θεραπείαν ἑνὸς κακοῦ τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀπὸ δεκαετηρίδων καὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν διόρθωσιν, ἀλλ’ ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ, ἐν στιγμῇ καταλληλοτέρᾳ ἐκείνης ἡ ὁποία εἶναι ἡ σημερινή, κατὰ τὴν ὁποίαν ποικίλαι τὸ Κράτος ἀνάγκαι τὸ περιβάλλουσιν.

§161ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασίν του. Εἶναι νομοσχέδιον ὅπερ ψηφιζόμενον καθιεροῖ τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ δὲν ὠθεῖ πρὸς τὸ δάνειον. Βεβαίως, ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν τὴν ἱκανότητα νὰ δανεισθῶμεν, δάνειον δὲν θέλει ἐκτελεσθῆ. Νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα.

§162Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πότε θὰ ἐφαρμοσθῇ;

§163ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅταν εἴμεθα εἰς θέσιν. Ὁρίζομεν ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θέλει ἐκτελεσθῆ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἵνα μὴ ψηφισθῇ.

§164Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἰδοὺ τί θὰ συμβῇ· ὅτι τὸ κληροδότημα τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ θὰ καταναλωθῇ διὰ τὴν κατασκευὴν φυλακῶν οὐχὶ τῆς πρωτίστης ἀνάγκης.

§165Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς σᾶς τὸ εἶπεν;

§166Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον μοὶ τὸ λέγει.

§167Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε λάθος.

§168Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ καταναλωθῇ, λέγω, τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ, ἐνῷ τοῦτο προστιθέμενον εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐν εὐθετωτέρᾳ στιγμῇ θὰ δύναται νὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος θὰ συντελέσῃ ὅπως ἐφαρμοσθῇ γενικώτερον σύστημα φυλακῶν τοιοῦτον, ὅπως πάντες ἐπιθυμοῦμεν. Διὰ τούτων δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει ἐγὼ ἀτομικῶς νὰ ἐπιμείνω ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρότεινα ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν νόμον ὁ ὁποῖος ἢ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἤ, ἂν θὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ ἐφαρμοσθῇ κακῶς καὶ ὄχι πρὸς θεραπείαν τῶν ὑφισταμένων ἀναγκῶν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν τὸ νομοσχέδιον περιέχει διάταξιν δι’ ἧς ὁρίζεται ἡ ἕναρξις τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ διὰ Β. Διατάγματος.

§169Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μετὰ χαρᾶς παρατηρῶ ὅτι πάντες οἱ Βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι προηγόρευσαν ἀναγνωρίζουσι τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς λύσεως τέλος πάντων τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ πολυθρυλήτου τῶν φυλακῶν. Μόνον τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης βλέπω ἐπιθυμοῦντα τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου οὐχὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἀλλὰ διότι φοβεῖται ὅτι δὲν θὰ γίνῃ καλὴ διαχείρισις τοῦ χρήματος, ἐὰν ἀνεγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ περὶ ὧν τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, ἀλλ’ ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ ὑπὸ τοιούτους φόβους οὐδέποτε θὰ κατορθώσητε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν φυλακῶν, τοῦ ὁποίου ἡ λύσις ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐπιτακτικωτάτη ἀνάγκη τῆς Πολιτείας. Ἐπιμένω λοιπὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τὰ τοῦ δανείου θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος.

§170ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι πάντες αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην εὐπροσώπων ὁπωσδήποτε φυλακῶν, διότι αἱ ὑπάρχουσαι τοιαῦται εἶναι ἴσως χείρονες ἀπὸ ὅ,τι περιέγραψεν αὐτὰς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος. Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ τοῦ ἑτέρου ζητήματος, περὶ ὁριστικοῦ συστήματος σωφρονιστικῶν φυλακῶν, ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Εἴμεθα πάντες σύμφωνοι νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ ἱδρύσεως ἐπαρχιακῶν φυλακῶν, προσηρτημένων εἰς τὰ ἑκασταχοῦ Πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν, περὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν σήμερον πάντας τοὺς πεπολιτισμένους λαοὺς καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, βεβαίως περὶ τοιούτου ζητήματος δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα, ἵνα προέλθωμεν ἡμεῖς εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν κεντρικῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν συνδέεται πρὸς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν τῆς χώρας. Εἶναι ζήτημα ὑψίστης σημασίας ὑπὸ ἔποψιν ὄχι μόνον κοινωνικήν, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν καθόλου. Ὅσοι, Κύριοι, ἐξ ὑμῶν ἔχετε παρακολουθήσει τὰς μελέτας τὰς γενομένας ἐν τῷ τύπῳ καὶ τὰς γνώμας τὰς κατὰ καιροὺς ἐξενεχθείσας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ φυλακῶν θὰ ἔχητε πεισθῆ ὅτι ἡ ὀρθοτέρα καὶ ἐπικρατεστέρα γνώμη εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συγκεντρωθῶσιν αἱ φυλακαὶ εἰς δύο ἢ τρία μέρη τῆς χώρας καὶ νὰ ὀργανωθῶσι, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οἱ κρατούμενοι ἐν αὐταῖς πράγματι νὰ σωφρονίζωνται, ν’ ἀπασχολῶνται δὲ εἰς ὡρισμένα ἔργα, ὥστε νὰ μὴ καθίστανται βάρος εἰς τὴν Πολιτείαν. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ ἐπαρχιακῶν φυλακῶν εἶμαι σύμφωνος καὶ ἐγὼ ἵνα ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ προκειμένου περὶ κεντρικῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν λύεται καθ’ ὃν τρόπον ἀναγράφει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὴν ἵδρυσιν ἐπαρχιακῶν φυλακῶν, προσηρτημένων εἰς τὰ ἑκασταχοῦ Πλημμελειοδικεῖα, τὸ ζήτημα δὲ τῆς ἱδρύσεως κεντρικῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν νὰ λυθῇ εἰς εὐθετώτερον χρόνον. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν κεντρικῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν. Τώρα, ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ὡς πρὸς τὸ ἐκκλησιαστικὸν ζήτημα. Ἡ κειμένη νομοθεσία ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἵνα ἐπιβάλλῃ σωματικὸν περιορισμὸν εἰς τοὺς κληρικούς. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ὁρίζεται οὔτε ὁ κατώτερος οὔτε ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς τοιαύτης ποινῆς. Καὶ ἔχει μὲν ἓν εἶδος Ποινικοῦ νόμου ἡ Ἐκκλησία μας, τοὺς Κανόνας, ἀλλὰ δὲν ἔχει Ποινικὴν Δικονομίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου παρατηρεῖται καὶ αὐθαιρεσία μεγάλη περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Κανόνων. Τί συμβαίνει ὅμως; Ἡ Ἐκκλησία καταδικάζει πολλοὺς κληρικοὺς εἰς περιορισμὸν καὶ τοὺς ἀποστέλλει εἰς ὡρισμένας Μονάς, ἀλλ’ αὐτοὶ εἰς οὐδένα περιορισμὸν ὑποβάλλονται. Εἶναι ἐλεύθεροι, εὐθὺς ὡς τοὺς συνοδεύσῃ ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ καὶ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὴν Μονὴν τοῦ σωματικοῦ των περιορισμοῦ, τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ δραπετεύσωσιν ἐξ αὐτῆς καὶ νὰ περιφέρωνται ὁπουδήποτε θέλουσι καὶ ἐν μέσαις ἔτι Ἀθήναις. Καὶ ὅταν δὲ παραμένωσιν ἐν τῇ Μονῇ τοῦ περιορισμοῦ των δὲν τιμωροῦνται τόσον αὐτοί, ὅσον ἡ δυστυχὴς ἐκείνη Μονή, ἡ ὁποία καταδικάζεται νὰ τοὺς διατρέφῃ, καθόσον οὐδεμία ἄλλη πρόνοια λαμβάνεται περὶ διατροφῆς των. Διὰ τοῦτο ἀπὸ πολλοῦ ἀπασχολεῖ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἐπιζητεῖται ὑπ’ αὐτῆς νὰ ἐξευρεθῇ μία Μονὴ τοῦ Κράτους ἐν τῇ ὁποίᾳ ν’ ἀποτίνωσι τὸν σωματικὸν περιορισμόν των οἱ κατάδικοι κληρικοί, συγχρόνως δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῆς διατροφῆς των, ἄνευ τῆς ὁποίας ἀναγκάζονται αὐτοὶ πολλάκις δεδεκαιολογημένως νὰ δραπετεύωσιν ἐκ τῆς Μονῆς τοῦ σωματικοῦ των περιορισμοῦ. Ἡ Ἐκκλησία ἔκαμεν ἐπανειλημμένως παραστάσεις πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ ἐζήτησε νὰ ληφθῇ πρόνοια νομοθετικὴ περὶ τούτου· διὸ καλῶς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ περιλάβῃ τὴν σχετικὴν διάταξιν ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον. Ἀνάγκη πᾶσα νὰ μεριμνήσωμεν τέλος πάντων περὶ συντάξεως μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ νὰ τεθῇ οὕτω πως ἓν τέρμα εἰς τὴν νῦν κρατοῦσαν αὐθαιρεσίαν περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης.

§171Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λοκρίδος. Τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς φυλακὰς εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον εἰς πλεῖστα εὐρωπαϊκὰ Κράτη δὲν ἐλύθη εἰσέτι, πολλῷ μᾶλλον παρ’ ἡμῖν, οἱ ὁποῖοι καὶ πόρων στερούμεθα διὰ τὰ νεώτερα συστήματα τὰ ἐφαρμοζόμενα ἤδη ἐν Εὐρώπῃ· ἑπομένως πρόωρον τὸ νὰ σκεπτώμεθα σήμερον περὶ ἱδρύσεως κεντρικῶν φυλακῶν. Ἐκτὸς τούτου, ὅπως ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον, θὰ προκαλέσητε τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων εἰς ἃς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ βασιλείου ὑπάρχουσι φυλακαί, καθόσον μέλλουσι δι’ αὐτοῦ νὰ καταργηθῶσι πολλαὶ ἐκ τῶν ἤδη ὑφισταμένων ἐν αὐταῖς ποινικῶν φυλακῶν. Προκειμένου ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἱδρυθῶσι φυλακαὶ ποινικαὶ νέου συστήματος ἡ πόλις τῆς Πύλου ἐνδείκνυται ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην πόλιν ν’ ἀποκτήσῃ τοιαύτην, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα αὐτῆς ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπάρχον φρούριον ἄριστα διατηρούμενον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἐν αὐταῖς τῶν καταλλήλων κτιρίων καὶ ἡ νῆσος Σφακτηρία ἡ ἀπέναντι τῆς πόλεως κειμένη κατάλληλος πρὸς τοῦτο τυγχάνει. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη ἡ ῥιφθεῖσα ἐν τῇ Βουλῇ, τοῦ νὰ δεχθῶμεν δηλαδὴ τὴν ἵδρυσιν ἐπαρχιακῶν φυλακῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ σκεφθῶμεν περὶ κεντρικῶν φυλακῶν. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ταχθῶ μετὰ τῆς γνώμης τῶν προτεινάντων τὴν ἀναβολὴν καὶ θέλω ζητήσει νὰ ψηφισθῇ αὕτη δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§172Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος, κύριε Πρόεδρε, ἀποδεικνύουσιν ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν εἶναι κύριος τοῦ θέματος· διότι ἡ διαίρεσις ἣν ἐποιήσατο τῶν φυλακῶν ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχει πλήρη γνῶσιν περὶ αὐτῶν οὐδὲ ὀρθὴν γνώμην περὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου καὶ τοῦ πρέποντος νομοθετικῶς γενέσθαι· διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν σύστημα φυλακῶν δι’ ὅλον τὸ Κράτος, νὰ γίνωσι δύο εἴδη τοιούτων, θ’ ἀποδείξωμεν ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν τίποτε περὶ συστήματος οὔτε περὶ τῆς ἀνάγκης περὶ τοῦ ὁμοιομόρφου τῶν φυλακῶν. Ὁ πρόσθετος δὲ ἰσχυρισμός, τὸν ὁποῖον εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ συγκεντρωθῶσιν αἱ ἐγκληματικαὶ φυλακαὶ εἰς δύο ἢ τρεῖς τοιαύτας, εἶναι πρόσθετος ἀπόδειξις ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν γνωρίζει τὸ θέμα καὶ οὔτε τὸν ἀριθμὸν τῶν φυλακισμένων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ὑπολογισμός, κατά τε τὸ σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τριῶν ἐτῶν καὶ κατὰ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀγνοεῖ δὲ καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ συστήματος καὶ ἐν γένει τὰ τῆς ἐκτίσεως τῶν ποινῶν, νομίζων ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ εἴπῃ· «τὰς ἐπαρχιακὰς φυλακὰς ὑπὸ τοῦτο τὸ σύστημα δέχομαι, ἀλλὰ θέλω ὑπ’ ἄλλον τρόπον καὶ ὑπ’ ἄλλο σύστημα καὶ ἄλλους ὅρους νὰ ἱδρύσω τὰς κεντρικάς». Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι εἶναι ματαία ἡ ἀπασχόλησις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοιούτων λεπτομερειῶν, ἀσχέτων πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ οὗ συζητοῦμεν. Ἀλλ’ ὅτε ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λοκρίδος λέγει ὅτι ἀσκόπως θὰ δαπανηθῶσι τὰ χρήματα, διότι παραλείπονται καταστήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, λέγει τι ἐντελῶς ἀνακριβές· διότι τὸ Κράτος ἐκτὸς τῶν ἐν Ναυπλίῳ καὶ Ἑπτανήσῳ φυλακῶν, τὰς ὁποίας εὗρεν ἱδρυμένας, δύο μόνον φυλακὰς ἀνήγειρεν, ἐν Λευκάδι καὶ ἐν Ἀμφίσσῃ, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει συστήματος, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψιν καὶ κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ τυχόντος ἀρχιτέκτονος. Αὐταὶ ὅμως αἱ φυλακαὶ δὲν τίθενται κατὰ μέρος οὐδὲ κηρύττονται ἄχρηστοι, διότι αἱ φυλακαὶ αὗται κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ μείνωσι φυλακαὶ τοῦ Κράτους ἐπαρχιακαί, τροποποιούμεναι καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβάλλει ἡ λειτουργία τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἱδρύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ἄλλαι φυλακαὶ οὐδαμοῦ ἐγένοντο· οὐδὲ ἐν Αἰγίνῃ οὐδὲ ἐν Πύλῳ ἠγέρθησάν ποτε φυλακαὶ οὐδὲ ἐν Ναυπλίῳ. Ὑπῆρχον διάφορα κτίρια εἴτε τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως εἴτε καὶ ἄλλα δημόσια κτίρια ἅτινα ἐχρησίμευσαν διὰ φυλακάς, διότι οὕτως ἔδοξεν ἑκάστοτε τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει. Δὲν ὑπάρχουσι λοιπὸν φυλακαὶ ἱδρυμέναι ὑπὸ τοῦ Κράτους αἱ ὁποῖαι νὰ τίθενται κατὰ μέρος καὶ νὰ κηρύττωνται ἄχρηστοι. Ἀλλὰ δὲν ἐμελετήθη τὸ σύστημα, λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ ὁ κ. Μισυρλῆς ὁ ἀγωνιζόμενος διὰ τὴν Πύλον...

§173Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὅπως καὶ ὑμεῖς διὰ τὴν Σῦρον.

§174Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τίνες λόγοι ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὁρίσῃ τὰς πόλεις. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι δὲν ἐμελετήθη τὸ σύστημα δὲν γνωρίζουσιν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἱδρυμένον ἀπὸ τοῦ 1835· ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦ Κυβερνήτου περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν καθιεροῖ αὐτὸ τὸ σύστημα, δὲν ἐλειτούργησε δέ, διότι δὲν εἴχομεν φυλακάς. Ὅτε ἱδρύθησαν αἱ φυλακαὶ τοῦ Ἀβερωφείου καὶ Ἐφηβείου καὶ ὑπ’ ἐμοῦ ἡ φυλακὴ τοῦ παραρτήματος προσφάτως, ἐλειτούργησεν αὐτὸ τὸ σύστημα. Ὅσοι λέγουσι λοιπὸν ὅτι τὸ σύστημα εἶναι ἄγνωστον μαρτυροῦσιν ἄγνοιαν ἀσυγχώρητον. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχεδίου αὐτὸ τὸ παραδεδεγμένον ἤδη ὑπὸ τῆς Πολιτείας σύστημα, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε εἶναι σύμφωνον καὶ πρὸς τοὺς ὅρους τοὺς κοινωνικοὺς καὶ πρὸς τὴν φυλετικὴν ἡμῶν ἰδιοσυγκρασίαν, αὐτὸ τοῦτο ὁρίζεται καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναί τι ξένον, οὐδὲ εἰσάγομεν ἄγνωστον θεσμόν. Ἀλλὰ παρεξηγήθη ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προσδιορισμὸς τῶν μερῶν ἔνθα ἱδρυθήσονται αἱ φυλακαὶ καὶ μᾶς ἀπεδόθη ἄγνοια τῶν πραγμάτων. Διότι ὡρίσθησαν αἱ πόλεις κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκτίσεως τῆς ποινῆς ὑπὸ τῶν διαφόρων καταδίκων ἐκ διαφόρων τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο ὡρίσθη καὶ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ἐν Στερεᾷ Ἑλλάδι καὶ ἐν ταῖς Κυκλάσιν ἀνὰ μίαν φυλακή. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἐπιβαλλόμενον πρὸς ἐπιεικῆ ἐκτέλεσιν τῶν ποινῶν ὑπὸ τῶν καταδίκων. Διότι δὲν θὰ ἦτο ἐπιεικὲς οὐδὲ ἄλλως τε σύμφωνον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ποινῆς νὰ ἐπιβάλητε εἰς ἕνα κατάδικον ἐκ Κυθήρων νὰ μεταβῇ νὰ ἐκτίσῃ τὴν ποινήν του εἰς Κέρκυραν καὶ τἀνάπαλιν. Ἔχει λοιπὸν σοβαρὸν λόγον, τὴν μετ’ εὐμενείας δηλαδὴ καὶ ἐπιεικείας ἔκτισιν τῶν ποινῶν, ὁ προσδιορισμὸς τῶν πόλεων εἰς τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον κατέληξεν ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῶσιν αἱ φυλακαί, καὶ οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει οὔτε ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς οὔτε ἄλλοθεν ὑποβεβλημένος ὁ ὁποῖος ὤθησε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τόπου ὅπου ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῶσιν αἱ φυλακαί. Δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε φυλακὰς ἐν ταῖς ὁποίαις νὰ λειτουργῇ καλῶς ἓν οἱονδήποτε σύστημα· μὲ 1500 καταδίκους π. χ. πρέπει νὰ ἔχητε ἀνάλογον πρὸς τοὺς καταδίκους ἀριθμὸν φυλακῶν καὶ νὰ ὁρίσητε νομοθετικῶς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον θ’ ἀνεγερθῶσιν αὗται. Πάντα ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ μελετήσασα ἐπανειλημμένως καὶ ἔχουσα μεταξὺ αὐτῶν ἀξιοτίμους συναδέλφους εἰδικῶς ἀσχοληθέντας ἀπὸ ἐτῶν εἰς τὰ σωφρονιστικὰ ζητήματα κατέληξεν εἰς τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα διετύπωσεν ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ.

§175Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν παράκλησίν μου περὶ ἀναβολῆς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὡς ἀρχικῶς κατηρτίσθη, εἶναι ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐφουρνίζοντο κατὰ δωδεκάδας. Δυστυχῶς καὶ ἡ ἐπεξεργασία τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς δὲν ὑπῆρξε καλυτέρα, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2. Εἶναι διὰ νὰ τραβᾷ κανεὶς τὰ μαλλιά του, ὅταν βλέπῃ ὑπὸ τὸ σχέδιον αὐτὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπογεγραμμένον τὸν κ. Βοκοτόπουλον, ὡς πρόεδρον, καὶ τὸν κ. Μπασιᾶν καὶ τὸν κ. Πετρίδην. Ἀκούσατε τί λέγει (ἀναγινώσκει)· «...θέλουσι κρατεῖσθαι ἐν ἑκάστῃ μὲν ἐπαρχιακῇ καὶ νομαρχιακῇ φυλακῇ· αʹ) οἱ συλλαμβανόμενοι ὡς ἔνοχοι πλημμελήματος ἢ κακουργήματος καὶ οἱ ὑπόδικοι τῶν δικαστικῶν καὶ στρατιωτικῶν Ἀρχῶν τῆς πρωτευούσης εἰς ἣν ἀνήκει ἡ φυλακή· βʹ) οἱ ὑπὸ τῶν αὐτῶν Ἀρχῶν καταδικασθέντες εἰς φυλάκισιν μέχρι πέντε ἐτῶν κλπ». «Ὑποθέτω, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σύρου καὶ οἱ κ. συνάδελφοι γνωρίζουσιν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν Ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι καταδικάζουσιν, οὔτε Ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι κρατοῦσιν ὑποδίκους· ὑπάρχουσι στρατιωτικὰ δικαστήρια, πολιτικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ βεβαίως Ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι καταδικάζουσιν ἴσως θὰ ἐφαντάσθη μόνον ὁ κ. Μπασιᾶς. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτάτων, ἀποτελεῖ μίαν ἀνάγκην κοινωνικὴν ἐπιτακτικήν, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη αὕτη θὰ θεραπευθῇ μόνον καθ’ ὅσον ἤθελεν ὡριμάσει ἓν σχέδιον φυλακῶν πλῆρες καὶ ἠθέλομεν ἔχει καὶ τοὺς πόρους τοὺς ἀναγκαίους ὅπως οἰκοδομήσωμεν τὰς φυλακὰς αὐτάς. Ποῦ εὑρίσκετε τοὺς πόρους; Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως». Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει)· «Πρὸς ἵδρυσιν τῶν διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁριζομένων φυλακῶν ἐπιτρέπεται μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· αʹ) Νὰ διατεθῇ κατὰ τε τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς τόκους τὸ ὑπὸ τοῦ ἐθνικοῦ εὐεργέτου Ἀνδρέου Συγγροῦ ἀφεθὲν τῷ Δημοσίῳ κληροδότημα εἰς βελτίωσιν τῶν φυλακῶν δι’ ὅσων φυλακῶν τὴν ἵδρυσιν ἤθελεν ἀρκέσει κλπ.» Πρὸς ἵδρυσιν τῶν φυλακῶν, διὰ τὰς ὁποίας θ’ ἀπαιτηθῶσιν οὐχὶ 4 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ 10 ἑκατομμύρια, ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν φυλακάς. Ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν φυλακὰς κατὰ τὸ πρότυπον τοῦ «Παλαιοῦ στρατῶνος», εἶναι περιττὸν νὰ σκεπτώμεθα καὶ νὰ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον μας τὸν τόσῳ ἀληθῶς πολύτιμον· ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν φυλακάς, ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι αἱ φυλακαὶ αὐταὶ ἀπαιτοῦσι χρήματα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι πρὸς ἵδρυσιν αὐτῶν τῶν φυλακῶν θὰ διατεθῇ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 6 (ἀναγινώσκει)· «μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τε τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς τόκους τὸ ὑπὸ τοῦ ἐθνικοῦ εὐεργέτου Ἀνδρέου Συγγροῦ ἀφεθὲν τῷ Δημοσίῳ κληροδότημα εἰς βελτίωσιν τῶν φυλακῶν δι’ ὅσων φυλακῶν τὴν ἵδρυσιν ἤθελεν ἀρκέσει, τηρουμένης τῆς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ 3 § βʹ σειρᾶς». Ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχωμεν τὴν ἐπανάληψιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἴχομεν διὰ τὰ δικαστικὰ μέγαρα· ἔχομεν δαπανήσει δι’ αὐτὰ ἑκατομμύρια καὶ ἐξακολουθοῦμεν ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν νὰ ἔχωμεν τὰ μέγαρα ἐκεῖνα ἄνευ στέγης, νὰ πληρώνωμεν δὲ τὰ ἐνοίκια τὰ ὁποῖα πληρώνομεν μέχρι τοῦδε. Ἀλλὰ δίδεται καὶ ἡ ἄδεια νὰ συνομολογηθῇ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου δάνειον μέχρι τεσσάρων ἑκατομμυρίων πραγματικοῦ κεφαλαίου ἐγκρινόμενον διὰ Β. Διατάγματος, ὅπερ νὰ διατεθῇ διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἐντολὴν τῆς συνομολογήσεως τοιούτου δανείου διὰ Β. Διατάγματος; Πρὸς Θεοῦ, εἶναι σοβαρὸν νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν; Εἶναι ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐφαμπρικαρίζοντο κατὰ Νοέμβριον. Ἂν πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν εἰς μάτην τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν ὁ μακαρίτης Συγγρὸς διὰ τὰς φυλακάς, τότε πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν τὸ ταχύτερον· ἂν ὅμως πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν περὶ φυλακῶν ἀνταποκρινομένων εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς κοινωνικάς, ἐν ταῖς ὁποίαις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν τὴν βελτίωσιν τῆς διαίτης τῶν φυλακισμένων καὶ τῆς ἠθικῆς ἐξυγιάσεως αὐτῶν, βεβαίως τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολήν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν νομοσχεδίου ἀνθρωπινοῦ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀνθρωπινοῦ νομοσχεδίου.

§176Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Ῥάλλη ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, διότι περὶ τούτου πρόκειται, περιωρίσθησαν μόνον εἰς μίαν ἔκφρασιν κακῶς διατετυπωμένην τοῦ τελευταίου ἄρθρου. Βεβαίως περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρόκειται, διότι ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον εἶναι κακῆς ὥρας γέννημα. Ἀνέμενον λοιπὸν ν’ ἀκούσω τὰ πλημμελῶς ἔχοντα τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ περὶ τούτων οὐδὲν ἄλλο ἤκουσα παρὰ μόνον κακὴν διατύπωσιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου περὶ τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν. Εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σπουδαιότερον, ὑποθέτω ὅτι προήχθη εἰς αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης ἐκ τῆς γνώμης ὅτι δὲν ἐμελετήθη λεπτομερῶς τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως. Παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ζητήματος ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξητάσθη ὑπ’ αὐτῆς, καὶ κατὰ τρόπον δίδοντα ἀσφαλῆ γνώμην περὶ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης δι’ ὅσας φυλακὰς θ’ ἀνεγείρῃ τὸ Κράτος· διότι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀνεγέρσεως πασῶν τῶν φυλακῶν. Ἔχομεν δὲ λεπτομερῆ πίνακα τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας προσδιορίζεται ἡ δαπάνη ἑκάστης φυλακῆς νομαρχιακῆς περίπου εἰς 300.000 δραχμῶν. Ἡ δαπάνη αὕτη θὰ ἐλαττωθῇ ἀναντιρρήτως ἐκ τοῦ εἰσαγομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου συστήματος τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὑπολογισμὸς τυχαῖος ὁ γενόμενος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· εἶναι ὑπολογισμὸς κατὰ πάντα τὰ φαινόμενα προσεγγίζων εἰς τὸ ἀκριβές. Ὅταν δὲ ὁ διαγωνισμὸς γίνῃ ὄχι κατὰ τὸν συνήθη τρόπον τῶν διαγωνισμῶν καὶ αἱ δημοπρασίαι ὄχι καθ’ ὃν τρόπον συνήθως γίνονται, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς μελέτης καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιαιτέρας διατάξεως δημοπρασίας, πρέπει νὰ εἴμεθα ἥσυχοι ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φοβεῖται ὁ κ. Ῥάλλης περὶ τῶν περιπλέον δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ γίνονται ἀκόμη διὰ δικαστικὰ μέγαρα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἂν ὁ κ. ἡγέτης πείθηται εἰς ὅσα εἶπον, δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§177Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§178Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν αὔριον, μελετῶν καλύτερον τὸ ζήτημα καὶ πειθόμενος εἰς τὰ λεχθέντα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνήργησε μετὰ τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς αὐτὴν περισκέψεως, θελήσῃ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη τροποποιήσεως, νὰ ἐπιφέρῃ τοιαύτας, νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιθυμητὴ ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν, ἐκτὸς τῶν ἐνδιαφερομένων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι βλέπουσιν ὅτι θὰ λείψωσιν ἀπὸ τὰς πόλεις αὐτῶν αἱ φυλακαί. Ἐκτὸς τῶν συναδέλφων τούτων πάντες οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουσι λόγον νὰ μὴ θελήσωσι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ἓν σύστημα γνωστὸν καὶ λειτουργοῦν ἐν τῷ Κράτει, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου λύεται, ὡς εἶπον, τὸ πρόβλημα τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκ τῶν μεγίστων καὶ δυσχερεστάτων ζητημάτων πάσης Πολιτείας.

§179Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῶν φυλακῶν καὶ βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦ ἀνθρωπισμοῦ εἶναι ἓν ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι τὴν ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν καὶ τοῦτο ἐπίσης ἐπιβάλλει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ συντήρησις τῶν κρατουμένων ἀνέρχεται τὴν σήμερον εἰς 1,500,000. Εἶναι δ’ ἐπίσης γνωστὸν ὅτι κατορθοῦται εἰς τὰ μέρη τὰ πεπολιτισμένα διὰ τῆς ἐργασίας τῶν φυλακισμένων ὄχι μόνον νὰ πληρώνηται ἡ συντήρησις αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ μένῃ σπουδαῖον ποσὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν οἱ κρατούμενοι κατὰ τὴν ἔξοδον αὐτῶν. Πᾶσαι αὗται αἱ σκέψεις δεικνύουσι τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας λήψεως μέτρων, διότι προκειμένου νὰ οἰκονομήσῃ τὸ Κράτος 1,500,000 βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ κατεπεῖγον. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος ὑποστηρίζων τὴν συγκέντρωσιν δὲν μὲ πείθουσιν. Εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐργασίαν οὐδόλως θέλει ὠφελήσει ἡ συγκέντρωσις, τοὐναντίον θέλει βλάψει. Διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως δυνάμεθα κατὰ τὰς θέσεις νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς κρατουμένους ἐργασίαν ποικίλλουσαν κατὰ τόπους, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν συγκεντροῦντες πάντας ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ οἰκήματι. Λοιπὸν νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς κατὰ τοῦτο· ἴσως ἐν ταῖς λεπτομερείαις δύναταί τις νὰ φέρῃ βελτιώσεις, καὶ περὶ τούτου δὲν ἀμφιβάλλω, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον τὸ ζήτημα τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον, δὲν μνημονεύεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ὅταν φθάσωμεν ἀκριβῶς εἰς τὸ ἄρθρον 4 θέλω ζητήσει ὅπως περὶ τῆς ἐργασίας γίνῃ μνεία ἰδιαιτέρα. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ἐπιμένων ὅτι ἡ ἀνάγκη εἶναι κατεπείγουσα, ὄχι μόνον ἐκ λόγων ἀνθρωπισμοῦ, ἀλλὰ καὶ χάριν τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας.

§180ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἐξ ἐκείνων πρὸς ἃ πρέπει νὰ δείξῃ ἡ Βουλὴ πᾶσαν στοργήν· διότι, καθ’ ἣν ὥραν πολλὰ ἐπιθεωροῦνται πρὸς διόρθωσιν, τοῦτο ἐπιδιώκει ἐπὶ τέλους τὴν ἵδρυσιν συστήματος φυλακῶν ἐν Ἑλλάδι δι’ ἃς ἀπὸ ἐτῶν μεριμνῶντες οὐδὲν μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ἐπράξαμεν καθυστεροῦντες πάντων τῶν πεπολιτισμένων τῆς Εὐρώπης Κρατῶν. Διὰ τοῦτο θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ κατορθώσωμεν, κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταλλήλως διορθούμενον νὰ ψηφίσωμεν. Αἱ παρατηρήσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι καὶ αἱ παρατηρήσεις αἱ προαγγελλόμεναι ὑποθέτω ὅτι θέλουσι δώσει ἀφορμήν, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπανερχομένη εἰς τὸ ἔργον αὑτῆς, καὶ ἴσως ἐνισχυομένη ὑφ’ ἑνὸς ἢ δύο ἄλλων εἰδικωτέρων, δυνηθῇ ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν διορθώσεων ἐκείνων αἵτινες θέλουσιν ἐπιτρέψει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ καὶ θέλουσι κατασιγάσει καὶ τὰς διαμαρτυρίας τὰς ὑπερβολικάς, ἃς κατὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν ἠκούσαμεν. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τοιαύτην ἐπιτροπὴν συγκεκροτημένην καὶ νὰ ἔχωμεν ἐπ’ αὐτοῦ ἐκτὸς τῶν ἄλλων βελτιώσεων καὶ τὰς βελτιώσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, ὅπερ, καθὼς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος συμπολίτης μου, ἔχει τι τὸ ἀληθῶς ἐξαιρετικόν. Ἐπιτρέπει ἄνευ οὐδενὸς ὅρου διὰ Β. Διατάγματος νὰ συνομολογηθῇ δάνειον τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ὅπως δι’ αὐτοῦ συμπληρωθῇ τὸ ποσὸν τὸ ὑπάρχον πρὸς ἵδρυσιν φυλακῶν, πρᾶγμα ὅπερ οὐδέποτε ἐγένετο καὶ οὐδέποτε πρέπει νὰ γίνῃ, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ὁρίζῃ τοὺς ὅρους τῶν δανείων ἅτινα ἐπιτρέπει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ συνομολογήσῃ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§181Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Τὸν λόγον.

§182ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, ἀφήσατε νὰ τελειώσω· νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, νὰ παραπεμφθῇ δ’ ἀμέσως κατόπιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὁπόθεν μετ’ ἐπεξεργασίαν νὰ ἐπανέλθῃ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ὡς πρὸς τοῦτο.

§183Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τοιοῦτο κατασκεύασμα οἷον τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ οὔτε εἰς βʹ ἀνάγνωσιν οὔτε εἰς αʹ. Ὁ κ. Ῥάλλης κατέδειξεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατέστη κωμικόν· ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν, εἷς σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεψαν τὰ συστήματα τὰ νέα τῶν φυλακῶν εἶναι ὁ χωρισμὸς τῶν φυλακῶν εἰς φυλακὰς ὑποδίκων καὶ καταδίκων, διότι ἡ ἐγκάθειρξις τῶν ὑποδίκων δὲν ἔχει τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐγκάθειρξις τῶν καταδίκων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φυλακίσητε τὸν ὑπόδικον καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἀναγκάσητε νὰ συμβιοῖ μὲ τὸν κατάδικον; Ἐπίσης πρώτη ἀτέλεια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ κοινὴ ἐγκάθειρξις τῶν βαρυποίνων καὶ τῶν ἐλαφροποίνων. Εἶναι τοιοῦτο τὸ κατασκεύασμα, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ὄχι μόνον νὰ μὴ τὸ ψηφίσῃ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ἀποβάλῃ ὡς ἄχρηστον ἐντελῶς.

§184Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύο λέξεις.

§185ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφήσατε, Κύριε.

§186Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύο λέξεις.

§187Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τίνα συζήτησιν θὰ κάμωμεν;

§188ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε, Πρόεδρε, τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθὲν δὲν ἔχει σχεδὸν καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου της τὸ ὁποῖον παρατίθεται ἐνταῦθα ἐζήτει ἁπλῶς νὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν τὸ διὰ τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ προωρισμένον διὰ τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, χωρὶς νὰ ζητηθῇ δάνειον ἐπὶ πλέον 4.000.000 δι’ αὐτὰς οὐδὲ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις εἰς κεντρικάς, νομαρχιακὰς καὶ ἐπαρχιακὰς φυλακάς. Πᾶν ὅ,τι κατεκρίθη κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ὑπ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ αὕτη διὰ τοῦ προέδρου της, τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σύρου Βουλευτοῦ, ἐδήλωσεν ὅτι ἐμμένει ἐν τῇ γνώμῃ της. Δὲν ἐννοῶ ποίαν τροποποίησιν θὰ ἐπιφέρῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αὐτὴν ἐκ νέου, ὡς ἠξίωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§189Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα.

§190ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ἴδιον νομοσχέδιον θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀποκρούομεν κατ’ ἀρχήν, διότι δι’ αὐτοῦ κυρίως εἰπεῖν οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται ἢ ἡ παράτασις τοῦ νῦν οἰκτροῦ καθεστῶτος τῶν φυλακῶν ἐν Ἑλλάδι. Δὲν πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς νὰ καθιερωθῇ κανὲν νέον σύστημα. Λοιπόν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις, παραπεμπομένου αὐτοῦ ἐκ νέου εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν, τοῦτο οὐδὲν ἀπολύτως πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ εἶχεν.

§191Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ προλαλήσας θὰ ἐπιθυμῇ νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθέν.

§192ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ἁπλῶς.

§193Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι, ὅτε ἔλεγον, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἦτο ἐκ τῶν νομοσχεδίων τῆς δουζίνας, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τότε, ἐζήτησε τὸν λόγον. Φαίνεται ὅτι ἔκτοτε μετενόησεν. Ἐγὼ ὅμως εἰμὶ ἠναγκασμένος, πρὸς τιμωρίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τοιαῦτα ἐτόλμησαν νὰ ὑποβάλωσι νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, ν’ ἀναγνώσω ἓν ἢ δύο ἄρθρα αὐτοῦ. Ἀκούσατε λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τί λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ἄρθρον 2. Τὸ εἶδος τῶν ἀνεγερθησομένων κτιρίων φυλακῶν, ὁ τόπος ἔνθα ἀνεγερθήσονται αὗται, τὸ δαπανηθησόμενον δι’ ἑκάστην τούτων χρηματικὸν ποσόν, ὁ τρόπος τῆς ἀνεγέρσεως τούτων, ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς τῶν ἐργολάβων ὡς καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῶν ἀνεγερθησομένων φυλακῶν καὶ τῆς παραλαβῆς τούτων ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη διάταξις ἀφορῶσα εἰς τὴν κατασκευὴν καὶ ἀποπεράτωσιν τούτων κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 3. Τὸ ἐν λόγῳ κληροδότημα ἐπιβαρύνει καὶ ἡ τυχὸν ἀπαλλοτρίωσις γηπέδου ἰδιωτῶν πρὸς χρῆσιν τῶν φυλακῶν ὡς καὶ ἡ ἀγορὰ καὶ διοχέτευσις ὕδατος ἐν αὐταῖς, ἐπίσης δὲ ἡ ἐπίπλωσις τῶν φυλακῶν καὶ ἡ ἀμοιβὴ τῶν κατόπιν διαγωνισμοῦ βραβευθησομένων σχεδίων φυλακῶν». Τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κατὰ τὸν Νοέμβριον Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἕνα εἶχε σκοπόν. Εἶχε σκοπὸν τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ἵνα, πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς περὶ βελτιώσεως τῶν φυλακῶν διατάξεως τῆς ἀπὸ 12 Φεβρουαρίου 1896 διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ἀνδρέου Συγγροῦ, διαθέσῃ τὸ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον κατατεθειμένον παρὰ τῷ καταστήματι τῆς ἐνταῦθα Τραπέζης Ἀθηνῶν παρὰ τοῦ ἐν λόγῳ διαθέτου χρηματικὸν ποσὸν μετὰ τῶν τόκων τούτου πρὸς ἀνέγερσιν κτιρίων φυλακῶν». Δηλαδὴ νὰ κάμωμεν τὸ κληροδότημα σοῦλφι καὶ βερεσέ! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκτίμησις ἡ ἠθικὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Δυστυχῶς δὲν εἶναι τὸ μόνον. Ἦτο σειρά. Δωδεκάδες τοιούτων νομοσχεδίων ὑπεβλήθησαν. Τώρα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπῆλθεν ἡ ἐπεξεργασία τῆς ἐπιτροπῆς Ἀναμφισβητήτως δὲν δύναμαι νὰ καταλογίσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν μωρίαν τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ καταλογίζω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀβλεψίας· καταλογίζω ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ 1.500.000 δραχ. δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν οὔτε διὰ τὴν ἵδρυσιν μιᾶς καὶ μόνης κεντρικῆς φυλακῆς· δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἡ ὁποία νὰ δεχθῇ ἄδειαν συνομολογήσεως δανείου ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους διαγράφει τὸ ἄρθρον.

§194Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον αὐτό.

§195Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν, ἀντὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀφεθῇ καὶ νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν ὅλην ἐργασίαν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Κεφαλληνίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὸ τοὺς μᾶλλον φιλοπόνους Βουλευτάς, διότι καὶ περὶ ναυαγιαιρέσεως μεριμνᾷ καὶ μάλιστα νομίζω ὅτι ἔλαβε καὶ παράσημον διὰ τοῦτο, ν’ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος τὸν κόπον τῆς ἀνασκευῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι ἔχει ἀρκετὴν πεῖραν δικαστικὴν καὶ δικηγορικήν, ὥστε νὰ γνωρίζῃ τί εἶναι τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν, πόσον σπουδαῖον εἶναι, νὰ μᾶς φέρῃ δὲ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ νὰ δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, νὰ μᾶς φέρῃ προϋπολογισμόν, διότι μία φυλακὴ ὁποίαν τὴν καθορίζετε, μὲ σύστημα ἀπομονωτικὸν κατὰ τὰς νύκτας, στοιχίζει 1.000.000 δρ. ὁλόκληρον καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι θ’ ἀρκέσωσι 300.000 δραχμῶν.

§196Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν εἶπον αὐτό.

§197Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι μία λογικὴ τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἐννοῶ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις, ὑποθέτω, εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἐντολήν. Ἐννοῶ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος θέλει ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του τοὐλάχιστον ν’ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν φυλακὰς καὶ ὄχι τρώγλας, ἐν ταῖς ὁποίαις εἴτε θνήσκουσι σωματικῶς εἴτε θνήσκουσι ψυχικῶς πλέον καὶ ἀποκτηνοῦνται οἱ κατάδικοι αὐτοὶ τῆς Πολιτείας· ἐννοῶ αὐτὴν τὴν φιλοτιμίαν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν φιλοτιμίαν του αὐτὴν νὰ συναρμολογήσῃ μὲ τὴν φιλοπονίαν του καὶ νὰ ἐπιληφθῇ αὐτὸς τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως κατηρτίσθη τοὐλάχιστον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ φέρῃ ἐκείνας τὰς βελτιώσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖαι ἵνα φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα λυσιτελῆ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἐπὶ τῇ ἐπαγγελίᾳ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ.

§198ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχει διέξοδον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, καὶ ὅταν πρόκειται νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν δὲν θὰ ἔχητε νὰ ἐνοχληθῆτε· θὰ ἴδωμεν ἂν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ θὰ εἶναι ἐπιδεκτικὸν βελτιώσεως συνεπείᾳ πάντων τούτων καί, ἐὰν δὲν βελτιωθῇ, τότε ζητεῖτε τὴν ἀπόρριψίν του. Τί σᾶς βλάπτει;

§199Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν· παρεμποδίζεται ὁλόκληρος ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς διὰ λόγους ἄνευ ἀξίας.

§200Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§201ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παρεμποδίζονται καὶ τὰ ἔργα ἐκεῖνα ἅτινα εἶναι ἀπαραίτητα. Ζητεῖται ἐνταῦθα πρᾶγμα — καὶ ζητεῖται ὑπὸ πολλῶν — ὅπερ συχνὰ ἐγένετο. Ὑπάρχει νομοσχέδιον ἀτελές, ἀλλὰ νομοσχέδιον χρήσιμον. Ζητεῖται λόγῳ τοῦ χρόνου τοῦ ὀλίγου ὃν διαθέτομεν νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν σήμερον καὶ νὰ παραπεμφθῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπανέλθῃ διωρθωμένον, ἐγὼ θὰ ζητήσω ν’ ἀπορριφθῇ.

§202Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις (νέαι διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μισυρλῆ, πρῶτον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, διότι ἔχετε ὁμιλήσει τρίς. Νομίζω ὅτι κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει λόγος. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§204Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§206Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ θεμελιώδη νόμον ὁ ὁποῖος ἰσχύει παρ’ ἡμῖν, δηλαδὴ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κατασκευὴ δημοσίων κτιρίων ἀπαιτούντων δαπάνην πλέον τῶν 10.000 δραχμῶν ἄνευ προϋπολογισμοῦ.

§207ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναντιρρήτως.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§209Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἀμυντικῆς τορπίλλης εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ κ. Δημήτριον Θ. Μπακόπουλον». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 271). Ὑποβάλλω ἐπίσης ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν ἐπὶ ἐκποιήσεως τῶν τραπεζιτικῶν ἐνεχύρων ἰσχυόντων ἐπὶ τῆς χορηγήσεως δανείων εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμὸν ἐπὶ ἐνεχύρῳ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 274).

§210Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐπαινέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ψήφισίν του.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 13. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῆς ὑπὸ ὅρους ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν».

§212ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ νὰ τεθῇ κατὰ μέρος.

§213Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§214Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορρίπτεται.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 14. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως ἰατροδικαστικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Ἀθήναις Εἰσαγγελίᾳ τῶν Πλημμελειοδικῶν».

§216Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ἀφοῦ ἡ ἀνάγκη ἥτις ἐπιβάλλει τὴν σύνταξιν τοιούτου νομοσχεδίου παρίσταται ἐπιτακτικὴ χάριν τῆς προασπίσεως τῶν δημοσίων συμφερόντων, διατί τὸ νομοσχέδιον νὰ μεριμνᾷ μόνον περὶ τῆς Εἰσαγγελίας Ἀθηνῶν καὶ νὰ μὴ εἶναι γενικόν;

§217ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μεριμνᾷ περὶ πάντων. Θὰ τὸ ἴδητε κατωτέρω.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 1–11 ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§219Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ παραγραφῆς τῶν ἀδικημάτων περὶ ψευδορκίας καὶ ψευδομαρτυρίας καὶ περὶ ἐμπρησμοῦ διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ νόμου». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 272).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15.

§221ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15 διαγράφεται. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 16. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμου τοῦ 1877». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει)· «Ἡ § 1 τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΧΜΗʹ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν τῆς 17 Σεπτεμβρίου 1877 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· Δὲν δύνανται νὰ ἐκλεγῶσι Βουλευταὶ οἱ ἔμμισθοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὑποθηκοφύλακες, συμβολαιογράφοι καὶ δικαστικοὶ κλητῆρες καὶ δήμαρχοι καὶ δημαρχικοὶ πάρεδροι, πλὴν ἐὰν παραιτηθῶσιν ἢ παυθῶσι τῆς θέσεως αὑτῶν εἴκοσι πέντε τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας».

§223ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως «ὑποθηκοφύλακες» νὰ τεθῇ «φύλακες μεταγραφῶν».

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§225Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει)· «Ἡ § αʹ τοῦ ἄρθρου 28 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Τὴν δεκάτην ἐνάτην ἡμέραν πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας τὸ ἁρμόδιον Πρωτοδικεῖον, ἐν δημοσίᾳ συνεδρίᾳ, ἀνακηρύττει τοὺς τακτικοὺς προταθέντας ὑποψηφίους, μνημονεῦον ἐν τῇ πράξει του καὶ τὸν καταβαλόντα τὰ ἔξοδα ἐκλογέα, ἂν δὲν κατεβλήθησαν ταῦτα παρὰ τοῦ ὑποψηφίου».

§227Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ ἀνακηρυχθέντες ὑποψήφιοι ἀλλὰ μὴ παραιτηθέντες δὲν δύνανται νὰ παρίστανται ἐν τῇ κάλπῃ των οὔτε νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας ὡς ὑποψήφιοι, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ προληφθῇ ἄτοπον τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν προΐδωμεν ἐνταῦθα, μένει ἀτιμώρητον καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς καταδολίευσιν, διότι παριστάμενοι οἱ ὑποψήφιοι ἐν τῇ κάλπῃ των δύνανται νὰ κάμωσι κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός των καθὸ δημόσιοι ὑπάλληλοι χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρηθῶσι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἐνῷ πᾶς ἄλλος δημόσιος ὑπάλληλος ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ τιμωρηθῇ.

§228Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμπληρῶν τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Βοζίκη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ χαρακτηρίσῃ τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους ὡς δημοσίους ὑπαλλήλους, ὥστε νὰ μὴ παρίστανται εἰς τὰς κάλπας τῶν ὑποψηφίων, διότι κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βοζίκη ἀπαγορεύεται εἰς αὐτοὺς νὰ ἵστανται ἐπὶ τῶν καλπῶν, ὅταν εἶναι ὑποψήφιοι, ἀλλ’ οἱ συμβολαιογράφοι καὶ οἱ ὑποθηκοφύλακες δὲν ἔχουσι χαρακτηρισθῇ μέχρι τοῦδε ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ καὶ εἰς αὐτούς, διότι ἐπηρεάζονται οἱ ἐκλογεῖς.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διατυπωθῇ ἐγγράφως ἡ τροπολογία.

§230ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τὸ συμπληρώσητε καὶ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§231Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ΓΤΝΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3354) τοῦ 1909». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 18. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον ΑΧΚΕʹ καὶ τῶν ὑπὸ τῶν ἀστιάτρων ἐκδιδομένων πιστοποιητικῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 19, «περὶ προσθήκης καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΡΚΘʹ περὶ λιμένων, προκυμαιῶν κλπ.».

§233ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἢ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 20, «περὶ ἐλέγχου ἀνωνύμων ἑταιρειῶν».

§235ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 21. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταφορᾶς τῶν βασιλικῶν στάβλων καὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς ἀνέγερσιν τῶν νέων ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχ. 365.000, ἐκποιήσεως δὲ τοῦ οἰκοπέδου ἐφ’ οὗ οἱ μετενεχθησόμενοι ὑπάρχουσι νῦν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22.

§237ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22 θέλει προταχθῇ μεθαύριον, διότι αὔριον ἔχομεν συνεργασίαν μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας καὶ θέλω δυνηθῆ μεθαύριον νὰ εἶμαι ἕτοιμος πρὸς περαιτέρω συζήτησιν. Ἔχομεν νὰ ἐξομαλύνωμεν θέματά τινα καὶ θέλομεν φέρει τὴν σύμβασιν, ὡς ἐλπίζω, ἴσως καὶ βελτιωμένην. Ὥστε τὴν Παρασκευὴν θέλομεν συζητήσει.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 23. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§239Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν, καλὸν εἶναι νὰ προταχθῶσι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 36, 38 καὶ 39.

§240ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§241Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ὅπερ εἶναι πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνανεώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερουμένων χρεῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεμακρύνθη τελείως τῆς ἀρχῆς ἣν ἔθετο ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν χρονικὴν ἔκτασιν διὰ τὴν εἴσπραξιν καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν τρόπον, συνέταξε δ’ ἐν πνεύματι ἐπιεικείας τὸ νομοσχέδιον πρὸς τοὺς ὀφείλοντας ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων ἀποβλέπουσα εἰς τὸ μεμαρτυρημένον γεγονὸς ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ πληρωθῶσιν ὀφειλόμενα παρελθουσῶν χρήσεων ἀπεχουσῶν τῆς τρεχούσης, ἀφοῦ μάλιστα δοκιμάζομεν δυσχερείας νὰ εἰσπράξωμεν καὶ τὰ ὀφειλόμενα τῆς τρεχούσης χρήσεως. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὰ ὀφειλόμενα μέχρι τοῦ 1898 πλὴν τῶν ἠσφαλισμένων δι’ ὑποθηκῶν ἢ τῶν καθυστερουμένων παρ’ ὑπολόγων κ.λ.π. διαγράφονται, περὶ δὲ τῶν λοιπῶν λαμβάνεται πρόνοια νὰ πληρώνωνται ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων καὶ ἂν προεξοφλῶνται πρὸ τῆς προθεσμίας παρέχεται ἔκπτωσις πρὸς τοὺς προεξοφλοῦντας, ἐὰν δὲ μετ’ αὐτὴν παρέχεται ὀλιγωτέρα ἔκπτωσις. Κατελήξαμεν εἰς τὰ συμπεράσματα ταῦτα, διότι ἡ γνώμη τῶν ὑπευθύνων, τῶν ταμιῶν, εἶναι ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποβλέψῃ τὸ Δημόσιον εἰς εἴσπραξιν σοβαροῦ ποτοῦ ἐκ τῶν καθυστερουμένων πρὸ τοῦ 1905. Ὁ ταμίας Πατρῶν γράφει ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν ν’ ἀναζητήσωμεν τὰ μέχρι τοῦ 1890, δὲν θὰ καλύψωμεν οὔτε τὰς δαπάνας τῆς εἰσπράξεως, διότι πρόκειται νὰ διοργανωθῇ ὑπηρεσία ἐκκαθαρίσεως καὶ ἀνανεώσεως τῶν χρεῶν. Ἐν Πύργῳ μόνον τὰ δι’ ὑποθηκῶν ἐξησφαλισμένα δύνανται νὰ πληρωθῶσι καὶ ταῦτα ἐν μέρει. Ὁ ταμίας Τριφυλίας λέγει ὅτι πάντες οἱ ὀφειλέται οἱ μέχρι τοῦ 1898 δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, καθόσον ἐκτὸς τῶν ἀποβιωσάντων οἱ πλεῖστοι ἀποδημοῦσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, οἱ δὲ λοιποὶ εἶναι πρόσωπα ἀνύπαρκτα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 264).

§242Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐν τοῖς παντοπωλείοις τῆς Τριπόλεως εὑρέθησαν παραστατικὰ τοῦ ταμείου Μαντινείας ἀξίας 290.000 δραχ., ὡς δὲ μ’ ἐβεβαίωσεν ὁ τότε γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κ. Βουγιούκας ἦτο ἀδύνατος ἡ ἀναπλήρωσις τῶν ἐγγράφων τούτων.

§243Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. ταμίας Αἰγιαλείας λέγει ὅτι ἡ εἴσπραξις δὲν δύναται ν’ ἀνέλθῃ πλέον τῶν 3%. Πᾶσαι δὲ αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα καταλήγουσι. Διὰ τοῦτο διεγράψαμεν τὰ μέχρι τοῦ 1898 χρέη καὶ ἐπεδιώξαμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν περαιτέρω παρέχοντες πᾶσαν εὐκολίαν δυναμένην νὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς φορολογουμένους. Δὲν ἀπεδέχθημεν τὸ σύστημα τῆς ἀνανεώσεως, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωτικὸν κατὰ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἦτο ἐπικίνδυνον καὶ δὲν εἶχε κανένα λόγον. Διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ ἑκουσίας ἀνανεώσεως, βεβαίως θ’ ἀναγνωρίσῃ τὸ χρέος του ὁ ὀφειλέτης, ἐὰν δὲ πρόκειται τὸ Δημόσιον νὰ κάμῃ ἀνανέωσιν, τοῦτο εἶναι περιττόν. Τὰς λεπτομερείας θέλετε ἴδει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 38. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν κερματικῶν γραμματίων δι’ ἀργυρῶν κερμάτων καὶ περὶ περιορισμοῦ καὶ ἀντικαταστάσεως τῶν χαλκίνων κερμάτων καὶ ἀναχωνεύσεως τῶν ἐκ νικελίου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δανείου δραχμῶν χρυσῶν 240.000.000, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ περὶ τροποποιήσεως τῶν ὅρων τοῦ διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΦΙΘʹ τῆς 26 Φεβρουαρίου 1898 περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου κυρωθέντος κανονισμοῦ τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων χρεολυτικῶν καὶ παγίων εἰς χρυσὸν δημοσίων δανείων» (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 2).

§245ΑΛ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Μίαν σύστασιν ἤθελον νὰ κάμω. Μεταξὺ τῶν ἀσφαλειῶν τοῦ δανείου θέτετε καὶ τὸ μονοπώλιον τῆς σακχάρεως. Νομίζω πρακτικώτερον νὰ θέσητε τὰς ἐκ τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως εἰσπράξεις, ὡς καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, καὶ τὰς ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος. Διότι, ἐὰν βασισθῆτε ἐπ’ αὐτῶν μόνον, δὲν θὰ πράξητε τίποτε, διότι τὸ μονοπώλιον εἶναι θνησιγενές.

§246ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ ἐν τούτῳ παρεμβάλλω τι τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἐγὼ αὐτὸς ἔχω ἐνδοιασμοὺς περὶ τοῦ ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ὅσα ἐλπίζομεν καθὼς καὶ ν’ ἀναμείνωμεν ταῦτα κατὰ τὸ ἔτος 1911. Ἑπομένως θὰ φροντίσωμεν νὰ τροποποιήσωμεν τὰ πράγματα, οὕτως ὥστε ἡ λέξις ν’ ἀφορᾷ καὶ εἰς τὸ ἓν καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Ἀλλ’ ἐκ ταύτης τῆς ἀφορμῆς ἤθελον νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην αὐτῆς τὴν προκαταρκτικὴν ἐπὶ τούτου τοῦ φόβου, μήπως ὁρίσαντες τὴν κατὰ Δεκέμβριον ἔναρξιν τῆς φορολογίας τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως εὑρεθῶμεν τότε ἡμεῖς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος τότε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναμείνωμεν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἀναμένεται νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν Συνέλευσιν πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1911, ἀλλὰ Κύριος οἶδεν ἂν ἐγκαίρως θὰ ἐπιτευχθῶσι πάντα, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἡ εὐκολία τῆς ἀναβολῆς τοῦ νόμου ἐπὶ ἓν ἔτος. Διὰ τοῦτο συνέταξα καὶ καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΙΑʹ περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως ἐπὶ ἓν ἔτος. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 265).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 36. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΓΥΝΕʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§248Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τῆς κυριακῆς ἀργίας ὑπῆρξαν ἐπωφελῆ, οὐδ’ ἔχω σκοπὸν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ θὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ τόπου μου. Ἐγὼ καὶ πάντες οἱ συνάδελφοί μου ἐκ τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἐλάβομεν πλείστας καὶ ζωηροτάτας διαμαρτυρίας τόσον τῶν ἐμπόρων Μεσολογγίου, ὅσον καὶ τῶν τοῦ Ἀγρινίου καὶ πάντων τῶν διαμερισμάτων τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ὁ ἐμπορικὸς κόσμος τοῦ Μεσολογγίου, τοῦ Ἀγρινίου καὶ τῶν λοιπῶν πόλεων διαμαρτύρονται ζητοῦντες ὅπως συμπεριληφθῶσιν ἐν τῇ προτάσει περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦνται προσθῆκαί τινες εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας.

§249Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὸ τελευταῖον μεταρρυθμιστικὸν σχέδιον;

§250Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Σήμερον τὸ εἶδον. Ἀδιαφόρως ὁμιλῶ πρὸς τοῦτο, διότι ἐγὼ δὲν θὰ μακρηγορήσω.

§251Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων τότε, κ. Βουλευτά.

§252Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ὅπως προστεθῇ ἓν ἄρθρον ἐν ᾧ νὰ διαλαμβάνηται ὅτι ἅπαντα τὰ καταστήματα, μηδενὸς ἐπαγγέλματος ἐξαιρουμένου, μένουσι κλειστὰ μέχρι τῆς 9ης πρωινῆς ὥρας, ἀπὸ τῆς 9ης πρωινῆς μέχρι τῆς 2 μ.μ. μένουσιν ἀνοικτά, κλείουσι δὲ ἀπὸ τῆς 2 μ.μ. μέχρι τῆς 6 μ.μ., καὶ ἀπὸ τῆς 6 μ.μ. μέχρι τῆς 10 μ.μ. μένουσιν ἀνοικτά, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατὰ τὰς ὥρας τῆς Κυριακῆς ἅπας ὁ γεωργικὸς καὶ κτηνοτροφικὸς πληθυσμὸς εἰσρέει εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ποιεῖται τὰς συναλλαγάς, ποιεῖται πάσας τὰς προμηθείας αὐτοῦ, ἄνευ δὲ τῆς προνοίας αὐτῆς κινδυνεύει ὁ ἐμπορικὸς κόσμος νὰ κλείσῃ τὰ καταστήματά του, διότι ἔπαυσεν ἡ συναλλαγὴ τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἐὰν δ’ ἔχωμεν μίαν γενικὴν ἐπιθυμίαν, μίαν γενικὴν ἐκδήλωσιν τοῦ τόπου ὑπὲρ τῆς τοιαύτης ἰδέας, ὑπὲρ τῆς τοιαύτης προσθήκης, νομίζω ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ ἔχει λόγον ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τοῦ ἐμπορίου τοῦ τόπου, τοῦ ἐπιθυμοῦντος οὕτω πως, νὰ λάβῃ δ’ ὑπ’ ὄψιν παραστάσεις τινὰς μικροϋπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι εἶναι ἀσθενεῖς ἀπέναντι τοῦ ἰσχυροτάτου ἐπιχειρήματος ὅτι παρὰ τῶν ἐμπόρων ζητοῦμεν νὰ λάβωμεν τοὺς φόρους καὶ ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας· ἐὰν δὲ ναυαγήσῃ τὸ ἐμπόριον δὲν ἐννοῶ ποίαν θέσιν δύνανται νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ οἱ μικροϋπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς εὐημερίας αὐτοῦ. Ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ζητεῖ καθ’ ὅλας τὰς ὥρας τὴν κυριακὴν ἀργίαν, ἀλλ’ ὁ ἐμπορικὸς κόσμος, οἱ διευθυνταί, ζητοῦσι τοῦτο τὸ ὁποῖον προέτεινα, διότι ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς ὁ θρησκευτικὸς μέχρι τῆς 9 π.μ. νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ὑπάρχει δὲ καὶ στάδιον διασκεδάσεως ἀπὸ τῆς 2ας μ. μ. μέχρι τῆς 6 μ.μ. καὶ κατορθοῦται συμβιβασμός, οἱ ὑπάλληλοι ἀνακουφίζονται καὶ ἡ συναλλαγὴ ἐνεργεῖται, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῶσιν οἱ ἔμποροι τοῦ τόπου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων προκειμένου περὶ τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅθεν αἱ τόσῳ ζωηραὶ διαμαρτυρίαι, νὰ δεχθῶσι νὰ γίνωσιν αἱ τροποποιήσεις, διότι, ἀφοῦ ὁ τόπος τὸ θέλει, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἔχωμεν ἀντίδρασιν οὔτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως οὔτε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§253Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπικεφαλίδος τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΓΦΜΔʹ νόμου, διότι καὶ αὐτὸς τροποποιεῖται.

§254Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω τροπολογίαν καθ’ ἣν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπασχόλησις ἐργατῶν εἰς τὰ ἀρτοπωλεῖα ἐπὶ ποινῇ, καὶ τοῦτο προκειμένου περὶ τῆς γινομένης ἐξαιρέσεως, διότι ἐν Πειραιεῖ ἐπιτρέπεται εἰς τὰ ἀρτοποιεῖα χάριν τῶν καταπλεόντων πλοίων τὸ ἄνοιγμα, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ἡ ἐπασχόλησις ἐργάτου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς.

§255Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω καὶ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν· «ἐξαιροῦνται τὰ ἀρτοπωλεῖα τὰ κατασκευάζοντα ἄρτον γερμανικόν».

§256Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθησαν παράπονα ἐκ μέρους τεσσάρων ἀρτοποιείων γερμανικοῦ ἄρτου καὶ τὰ παράπονα ταῦτα ἦλθον καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἐὰν γίνωσι δεκτὰ θὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἐξαίρεσιν.

§257Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξαίρεσις.

§258Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετηρήθη ὅτι τὰ γερμανικὰ ἀρτοποιεῖα δὲν θὰ δύνανται νὰ δώσωσιν ἄρτον νωπόν, ἀλλ’ ἡ ἐξαίρεσις θὰ δημιουργήσῃ παράπονα καὶ οἱ ἐργάται τῶν ἀρτοποιείων αὐτῶν ἔχουσιν ἀνάγκην ἀναπαύσεως. Πρόκειται περὶ ἀρτοποιῶν οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται 14 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον ζυμώνοντες ἀενάως. Ζητοῦμεν ἤδη χάριν τῆς ὑγείας αὐτῶν ὥρας τινὰς ἀνακουφίσεως καὶ ἀναπαύσεως καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν.

§259Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἢ δύο καταστημάτων.

§260Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἐγγυᾶται ὅτι ἐν τοῖς καταστήμασι τούτοις δὲν θὰ γίνεται χρῆσις καὶ συνήθους ἄρτου.

§261Θ. ΛΕΚΑΣ. Πρόκειται μόνον περὶ τεσσάρων ἀρτοποιείων καὶ ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι δικαιοτάτη.

§262Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αὐτὴ παρατήρησις ἐγένετο καὶ εἰς ἐμὲ ἐκ μέρους τῶν ἐχόντων τὰ ἀρτοποιεῖα ταῦτα, ὅτε δὲ συνεζήτησα μετ’ αὐτῶν συνεφώνησαν καὶ αὐτοὶ ὅτι εἶχον ἄδικον, διότι τοῖς ἐξήγησα τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον εἶχον ἄδικον. Δὲν εἶχον αὐτοὶ ἐννοήσει ἂν δύνανται ἢ δὲν δύνανται νὰ διανέμωσι τὸν ἄρτον τὴν πρωίαν τῆς Κυριακῆς· αὐτὴ ἦτο ἡ βάσις τῆς συζητήσεως μετ’ αὐτῶν, τοῖς εἶπον δ’ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν κλείομεν πάντα τὰ ἀρτοποιεῖα νὰ μένωσι τέσσαρα ἀρτοποιεῖα διὰ τὸν ἄρτον τῆς πολυτελείας ἀνοικτά, διότι σήμερον μεριμνῶμεν περὶ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ὁ δὲ κόσμος ὁ ὁποῖος ἀρέσκεται νὰ τρώγῃ ἄρτον πολυτελείας γερμανικὸν ἂς τὸν φάγῃ καὶ μίαν ἡμέραν ὀλίγον ξηρότερον. Μέχρι τῆς 9ης τῆς Κυριακῆς τῆς πρωίας ἐπιτρέπεται ἡ κατ’ οἶκον διανομὴ τοῦ ἄρτου, διὰ τοῦτο δὲ ἔχω καὶ ἑτοίμην τροπολογίαν.

§263Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρτου αὐτοῦ τρέφεται ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοιαύτας στερήσεις· εἶναι οἱ ξένοι, αἱ Πρεσβεῖαι, οἱ περιηγηταί.

§264Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ξένοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς, ἐὰν ἔβλεπον τὴν κυριακὴν ἀργίαν καθιερωμένην, διότι αὐτὴ ὑπάρχει εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

§265ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἐν ᾧ γίνεται λόγος περὶ κλιβάνων κατασκευαζόντων ἄρτον, δὲν γίνεται δὲ λόγος περὶ αὐτοτελῶν κλιβάνων, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἐργασία ἀπὸ τῆς 9ης ὥρας τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς 2ας μ.μ. ἀκριβῶς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προστρέχουσιν εἰς αὐτοὺς διὰ νὰ τρώγωσι ψητόν. Πρὸς τοῦτο ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Ἐξαιροῦνται οἱ αὐτοτελεῖς κλίβανοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιτρέπεται ν’ ἀνοίγωσιν ἀπὸ τῆς 9ης π.μ. τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς 2ας μ.μ. Εἰς τοὺς οὕτω λειτουργοῦντας κλιβάνους ἀπαγορεύεται ὄχι μόνον ἡ πώλησις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔκθεσις ἄρτου καὶ ἄλλων εἰδῶν ἀρτοποιίας».

§266Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐκάμομεν τὴν κυριακὴν ἀργίαν ματαιοῦται. Θὰ ἐξαναγκάσωμεν τοὺς ἐν τοῖς κλιβάνοις ἐργαζομένους νὰ ἐργάζωνται κατὰ τὴν Κυριακήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σύσσωμοι αὐτοὶ δὲν ἀπεδέχθησαν· λέγω δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι καὶ τὸ σωματεῖον τῶν ἐργατῶν καὶ τὸ σωματεῖον τῶν καταστηματαρχῶν εἶναι εἰς τοῦτο σύμφωνοι, ὅπως κλείωσι τὰ καταστήματα· μάλιστα ἐγένετο ἐξαίρεσις σχετικῶς πρὸς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἐζήτησαν καταστηματάρχαι καὶ ἐργάται καὶ ἐν Πειραιεῖ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται τὸ ψήσιμον ὑπὸ τῶν αὐτοτελῶν κλιβάνων, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο τὸ ἀγαθόν, τὴν πραγματικὴν ἀργίαν δισχιλίων ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουσιν εἰς αὐτὴν μετὰ πόθου πραγματικοῦ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§267Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ φέρῃ μίαν τροποποίησιν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐργάζωνται μὲν οἱ κλίβανοι ἵνα παρέχωσιν ἄρτον, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς αὐτοὺς νὰ ἐργάζωνται ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ψητά, διὰ τὸν λόγον ὅτι καὶ αὐτοὶ ὠφελοῦνται μεγάλως· ἀπὸ τὰ ψητὰ τῆς Κυριακῆς καὶ αἱ οἰκογένειαι ἀποφεύγουσι τὸν κόπον τοῦ μαγειρεύματος καὶ δύνανται νὰ ἐξέλθωσι καὶ αἱ πτωχαὶ ὑπηρέτριαι, αἱ ἀποτελοῦσαι τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικὸν τῶν οἰκογενειῶν, κατὰ τὰς Κυριακάς.

§268Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Αὐτὸ λέγει ἡ τροπολογία μου, ἥτις εἶναι χάριν τῶν ἐργατῶν, χάριν τοῦ λαοῦ.

§269Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς αὐτοτελεῖς κλιβάνους νὰ ἐπιτρέπηται εἰς πάντας τοὺς κλιβάνους.

§270Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀλλὰ θὰ καταστρατηγηθῇ ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας.

§271Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι τῆς 1ης μ. μ. οἱ κλίβανοι νὰ μένωσιν ἀνοικτοὶ διὰ τὰ ὀπτά.

§272Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν θ’ ἀπασχολῆται κατὰ τὰς ὥρας ταύτας ἐργάτης, ἀλλ’ ὁ ἴδιος ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ κλιβάνου ἂς μένῃ νὰ κάμνῃ τὴν ἐργασίαν.

§273Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, κύριε Βουλευτά, μόνος νὰ κάμνῃ ὅλην τὴν ἐργασίαν;

§274Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ· ἡ κυριακὴ ἀργία ὡς πρὸς τοὺς ἀρτοποιοὺς ἐγένετο παραδεκτή, καίτοι πρόκειται περὶ εἴδους πρώτης ἀνάγκης, μόνον δι’ ἕνα λόγον, διότι οἱ ἐργάται εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κοπιάζουσιν· ἀπεβλέψαμεν πῶς νὰ δώσωμεν ὥρας τινὰς ἀνακουφίσεως εἰς τοὺς ζυμωτὰς καὶ τοῦτο ἐγένετο διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ κλείσωμεν καθ’ ὅλην τὴν Κυριακὴν καὶ κατὰ τὴν πρωίαν ἰδίως τοὺς κλιβάνους, διότι θὰ στερήσωμεν ἀκριβῶς τὰς λαϊκὰς τάξεις τοῦ ψητοῦ, τοῦ γιουβετσιοῦ, τὸ ὁποῖον τρώγουσιν, ἐὰν δὲ δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ὁ ἔχων τὸν κλίβανον ἀπασχολήσῃ εἰς τὸν κλίβανόν του ἕνα ἐργάτην διὰ τὰ ὀπτὰ μαγειρεύματα, δὲν βλέπω ὅτι θὰ πάθῃ ἡ ὑγεία τοῦ ἐργάτου· ἡ ὀσμὴ τοῦ κλιβάνου εἶναι εὐάρεστος· ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁσάκις διέρχομαι ἔξωθεν κλιβάνου, εὐχαριστοῦμαι πολύ. Διὰ τῆς κυριακῆς ἀργίας ἀποβλέπομεν νὰ δώσωμεν ἄνεσιν εἰς τοὺς ἐργατικοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀποκλείσωμεν πάσης ἀνέσεως πάντας τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων καὶ κωμῶν καὶ ἐντεῦθεν νὰ τοὺς στερήσωμεν ἐκείνου τοῦ ἐδέσματος τὸ ὁποῖον πᾶσα ψυχὴ Ἕλληνος ποθεῖ.

§275Θ. ΛΕΚΑΣ. Ὑπάρχει ἐν τούτοις διάταξις καὶ περὶ αὐτοτελῶν κλιβάνων, ἀλλὰ τοιούτους αὐτοτελεῖς κλιβάνους δὲν ἔχομεν· ὥστε παρακαλῶ αὐτὴ ἡ διάταξις νὰ διαγραφῇ.

§276Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπεθύμουν νὰ ὁρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τί ἐννοεῖ αὐτοτελεῖς κλιβάνους;

§277ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τοὺς κλιβάνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ζυμώνουσιν ἄρτους.

§278Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ λέξις δὲν ἀποδίδει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ δηλώσωμεν, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν κλιβάνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν κατασκευάζεται ἄρτος, ἀλλ’ ἔχομεν κλιβάνους οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι πρὸς κατασκευὴν ἄρτου καὶ πρὸς παρασκευὴν τῶν ὀπτῶν, τῶν ἐδεσμάτων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι αὐτὰ τὰ ὀπτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ ἔχων κλίβανον, πρέπει ἡ διάκρισις νὰ λείψῃ.

§279Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§280Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμπολῖταί μου κρεοπῶλαι ἔκαμον τὴν παρατήρησιν ὅτι διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀνοίξεως τῶν καταστημάτων των κατὰ τὴν Κυριακὴν αὐτοὶ ὑφίστανται παντοίας ζημίας, ὅτι δὲ τὸ συμφέρον ὑφίσταται ἀκέραιον, ὅπως τὰ κρεοπωλεῖα μένωσιν ὀλίγας ὥρας ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν κατὰ τὸ αὐτὸ μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ λειτουργῶσι τὰ παντοπωλεῖα, τὰ μαγειρεῖα καὶ ποτοπωλεῖα. Ἐν ταῖς πόλεσιν ἰδίως ἐκείναις ἐν αἷς οὔτε ψυγεῖα ὑπάρχουσιν οὔτε ὁ πάγος ἄφθονος οἱ κρεοπῶλαι, οἱ ὑπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωσι κλειστὰ τὰ καταστήματά των κατὰ τὰς Κυριακάς, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ὑφίστανται τελείαν καταστροφήν. Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει νὰ μένωσι καὶ τὰ κρεοπωλεῖα ἀνοικτὰ καθ’ ὃ μέτρον τὰ παντοπωλεῖα, μαγειρεῖα καὶ ποτοπωλεῖα.

§281Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Ἀθήναις ὡς πρὸς τοῦτο ὑπάρχει γενικὴ ὁμοφωνία πάντων τῶν κρεοπωλῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνθουσιασμένοι μὲ τὴν κυριακὴν ἀργίαν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, ὅπου διατρανοῦται πλήρης ὁμοφωνία, νὰ μὴ διαταραχθῇ τὸ νέον καθεστώς.

§282Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γινώσκομεν ὅτι πολλοὶ ἐργάται ἐργάζονται τὸ Σάββατον πολὺ ἀργὰ καὶ δὲν ἔχουσι καιρὸν νὰ προμηθευθῶσι τὸ κρέας τοῦ ὁποίου ἔχουσιν ἀνάγκην κατὰ τὰς Κυριακάς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δύο ὧραι ἐργασίας κατὰ τὴν Κυριακὴν οὐδένα θὰ ζημιώσωσιν.

§283Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δύο αὗται ὧραι θὰ φέρωσι μεγάλας δυσχερείας. Ἐν Ἀθήναις ὑπάρχει πλήρης ὁμοφωνία διὰ τὴν κυριακὴν ἀργίαν, δυνάμεθα ὅμως νὰ κάμωμεν διάκρισιν διὰ τὰς ἐπαρχίας.

§284Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς μεταμεσημβρινὰς ὥρας νομίζω πρακτικώτερον νὰ διακριθῶσιν αἱ μεταμεσημβριναὶ ὧραι ὡς ἑξῆς· ἐν ὥρᾳ χειμῶνος ἀπὸ 5–8 μ. μ., ἐν ὥρᾳ θέρους ἀπὸ 7–10 μ.μ.

§285Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ περιοριστικαὶ αἱ ὧραι αὗται, σημειώσατε δ’ ὅτι πρόκειται περὶ εἴδους ἐθνικῆς παραγωγῆς, περὶ τοῦ οἴνου. Ν’ αὐξήσωμεν τὰς ὥρας; ἀπὸ τῆς 9ης π. μ. μέχρι τῆς 2ας μ. μ., καὶ ἀπὸ τῆς 5ης μ. μ. ἐν ὥρᾳ χειμῶνος μέχρι τῆς 9ης μ. μ., καὶ ἀπὸ τῆς 6ης μ. μ. ἐν ὥρᾳ θέρους μέχρι τῆς 11ης μ. μ.

§286Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα.

§287Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κρεοπωλεῖα ἂς ἐξομοιωθῶσι ταῦτα πρὸς τὰ κουρεῖα.

§288ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§289Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰς ὥρας, ὡς ἐτροποποιήθη μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι ὀρθοτάτη καὶ δικαιοτάτη. Ἐγὼ ὅμως θὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τὰ ἑξῆς· ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ζαχαροπλαστεῖα καθὼς καὶ τὰ ζυθοπωλεῖα. Οἱ ἐργάται τῶν ζαχαροπλαστείων ἐπίσης καταβάλλονται ἕνεκα τῆς ἐργώδους αὐτῶν ἐργασίας, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου οὐδεὶς θὰ ζημιωθῇ, διότι τῶν ζαχαροπλαστείων αἱ παραγγελίαι ἐκτελοῦνται ἀπὸ τῆς προτεραίας. Ἐπίσης εἰς τὰ ζυθοπωλεῖα παραπονοῦνται οἱ ἐργάται ζητοῦντες ἀνακούφισιν, διότι αἱ διανυκτερεύσεις τῶν ζυθοπωλείων ἐξαντλοῦσιν αὐτοὺς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ζητοῦσι τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς ὅπως καὶ εἰς αὐτοὺς ἐπιτραπῇ ν’ ἀναπαύωνται.

§290Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§291Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐν ὀλίγοις θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα ὅτι ἡ ἀνάγκη ἥτις ὑπηγόρευσε τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου εἶναι ἡ ἀνάγκη ἡ ἐπιτακτικὴ τῆς κοινωνίας καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἰσότητος, διότι διὰ τοῦ ἤδη ἰσχύοντος νόμου οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ἐξεπληροῦτο. Διότι, ἐπειδὴ διὰ τοῦ νέου νόμου ἐδόθη ἡ ἄδεια εἰς τὰ μαγειρεῖα ἐκ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς κοινωνίας νὰ μὴ ἐφαρμόζηται εἰς αὐτὰ ἡ κυριακὴ ἀργία, ἐπήρχετο διὰ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς αὕτη ἡ ἀνισότης, ὅτι ὅσα μαγειρεῖα συνέπεσε νὰ ἔχωσιν ἐντὸς καὶ οἰνοπωλεῖα δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ πωλῶσιν οἶνον, γνωρίζω δὲ καφενεῖα τὰ ὁποῖα μετεβλήθησαν εἰς οἰνοπωλεῖα καὶ ἐγένετο καταστρατήγησις πληρεστάτη τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς ὑγείας. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου λοιπὸν ἐπιβάλλεται ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ εἴμεθα ἐντελῶς ἄδικοι, ν’ ἀποκλείωμεν ἄλλην τάξιν ἐπαγγελματικὴν καὶ νὰ δίδωμεν προνόμια εἰς ἄλλην τάξιν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλογεροπούλου ὅπως περιληφθῶσι καὶ τὰ κρεοπωλεῖα ἐν τῇ δευτέρᾳ διατάξει, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ τοιαύτη προσθήκη καὶ δι’ ἄλλον λόγον καὶ διότι εἰς τὰς ἀποκέντρους συνοικίας οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τὸ ἡμερομίσθιόν των παρὰ τὴν Κυριακὴν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐφοδιάζωνται τὸ κρέας των ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Σαββάτου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ τοῦτο.

§292Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κατ’ ἄλλην συνεδρίαν τῆς Βουλῆς εἶπον ὅτι ἡ κοινωνία ἡμῶν δὲν εἶναι παρεσκευασμένη ἀκόμη, ὥστε νὰ δεχθῇ ὁλόκληρον τὸν εὐεργετικὸν θεσμὸν τῆς κυριακῆς ἀργίας. Προέβημεν εἰς τὴν νομοθέτησιν περιορισμῶν τινῶν, ἴσως καὶ πέρα τοῦ δέοντος, καὶ ἀμέσως ἠσθάνθημεν στενοχωρίαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τούτων. Δὲν εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ δεύτερον τοῦτο μέρος, ἀλλὰ συμφωνῶ πρὸς τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ἔφερε, καὶ καλῶς πράξασα ἡ ἐπιτροπὴ ἔδωκεν ἄνεσίν τινα, ἀδιαφορῶ δὲ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκ τῆς ἀδείας ὅπως κατὰ Κυριακὴν ἐπὶ 2–3 ὥρας μένωσιν ἀνοικτὰ οἰνοπωλεῖά τινα.

§293Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀδιαφορεῖτε ἂν ἡ κοινωνία θὰ καταντήσῃ ὅλη ἀλκοολική;

§294Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδιαφορῶ, διότι βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του οὐ μόνον ἑπτὰ ἡμέρας ἀλλὰ καὶ ἑπτὰ νύκτας ἵνα πίῃ καὶ γίνῃ ἀλκοολικὸς θὰ παραφυλάξῃ νὰ πίῃ καὶ νὰ γίνῃ ἀλκοολικὸς κατὰ τὰς 2–3 ὥρας τῆς Κυριακῆς, καθ’ ἃς θὰ ἐπιτρέπηται ὅπως τὰ οἰνοπωλεῖα ὦσιν ἀνοικτά. Καλῶς ἐποίησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δώσῃ τὴν ἐλευθερίαν αὐτὴν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν κοινωνικὴν κίνησιν καὶ τὰς κοινωνικὰς συνθήκας καὶ ἕξεις. Εἶπον καὶ κατ’ ἄλλην ἡμέραν—καὶ μετεχειρίσθη μάλιστα λέξιν τινά, ἡ ὁποία ἐπείραξε τὸν συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς κ. Ἀγγελόπουλον—ὅτι καὶ ἡ κοινωνία παραπαίει ὡς πρὸς τὴν εὕρεσιν τῶν ἀγαθῶν ὅρων τοῦ θεσμοῦ τῆς κυριακῆς ἀργίας—καὶ ἡμεῖς παραπαίομεν—ὄχι βεβαίως ἐπὶ κακῷ—, διότι ζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν τὸ προσῆκον μέτρον.

§295Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε θὰ παραπαίωσι καὶ οἱ ἐργάται τὴν Κυριακήν.

§296Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ εὐπρέπεια ἐπιβάλλεται ἐνταῦθα, ἂν ὄχι ὁ Κανονισμός.

§297Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Περὶ τίνος ὁμιλεῖτε ὑμεῖς περὶ εὐπρεπείας;

§298Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ τρίτη φορὰ καθ’ ἣν μὲ διακόπτετε. Ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐπρέπειαν ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ἐφ’ ὑμῶν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Καφαντάρη, μὴ διακόπτετε. Ἐπὶ τέλους ἀξιοῦτε νὰ ἐπιβάλω τὴν τάξιν;

§300Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀξιῶ νὰ μὴ ὁμιλῶσι περὶ εὐπρεπείας, ὅταν ὁμιλῶσι περὶ ἐμοῦ.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε ὁ κ. Παππαμιχαλόπουλος οὔτε ἄλλος τις σᾶς διέκοψεν ἀγορεύοντα. Ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ῥήτωρ.

§302Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω πάλιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐὰν ἐξακολουθήσητε οὕτως.

§303ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, παρακαλῶ.

§304Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς, κύριε Πρόεδρε. Ἐξακολουθῶ. Λοιπὸν λέγω ὅτι καὶ ἡμεῖς τρεῖς ἤδη νόμους ψηφίζοντες ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος ἀποδεικνύομεν ὅτι πραγματικῶς δὲν κατωρθώσαμεν νὰ εὕρωμεν ἀκριβῶς τὸ σφυγμόμετρον τῆς κοινωνίας, τὰ μέτρα ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ περιορισθῶμεν. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπιτροπή, δίδομεν πάλιν περισσοτέραν ἄνεσιν εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας τὰς ὁποίας διὰ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου νόμου εἴχομεν περιορίσει πολύ. Ὅταν ἐφαρμοσθῇ ἐπί τινα χρόνον, ἐπὶ πέντε μῆνας ἢ ἐπὶ ἓν ἔτος, ὁ νόμος οὗτος καὶ ἀρχίσῃ βαθμηδὸν νὰ προσοικειῶται πρὸς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τῆς κοινωνίας ἡμῶν, τὰ ὁποῖα ἤθη καὶ ἔθιμα πολὺ ἀπέχουσι τοῦ νὰ εἶναι ἀγγλικά, βεβαίως τότε ἡ κοινωνία θὰ συνηθίσῃ εἰς τὸ νὰ δέχηται βαθμηδὸν περισσοτέρους περιορισμοὺς καὶ εὐρυτέραν τὴν κυριακὴν ἀργίαν. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἔχει, διότι καλύτερον μέτρον, ἀκριβέστερον, κανονικώτερον, μᾶλλον συμβιβαζόμενον πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἀπ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εὑρέθη. Λέγω δὲ τοῦτο, ἐνῷ δὲν μετεῖχον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μελετήσας τὸ νομοσχέδιον, εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ καθ’ ὁλοκληρίαν.

§305Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ μιᾶς παρατηρήσεως μόνον πρόκειται. Ἐπελήφθημεν τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς κυριακῆς ἀργίας νομίζοντες ὅτι θεραπεύομεν ἢ προσπαθοῦντες νὰ θεραπεύσωμεν κοινωνικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ προέβημεν ἐπὶ τοσοῦτον εἰς τὴν θεραπείαν τῆς κοινωνικῆς ἐκείνης ἀνάγκης, ὥστε ἐθέσαμεν ὡς σκοπὸν τὴν κολακείαν τῶν κοινωνικῶν ἀδυναμιῶν, δύναμαι νὰ εἴπω. Διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἐσκέφθημεν στενῶς, ὡς νὰ ἐσκεπτόμεθα περὶ ἐπαρχιακῆς πόλεως, καὶ δὲν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὴν πρόοδον αὐτῆς οὔτε τὴν θέσιν αὐτῆς τὴν διεθνῆ, καὶ κλείομεν ἀπ’ ἐδῶ τὰ ἑστιατόρια, ἐκεῖθεν τὰ ξενοδοχεῖα τοῦ ὕπνου, ἀπὸ τὴν ἄλλην τὰ φαρμακεῖα, καὶ Κύριος οἶδε καὶ τί ἄλλο θὰ κλείσωμεν αὔριον. Ἐγὼ πεποιθὼς ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ὅτι καὶ οὗτος ὁ νόμος δὲν εἶναι προωρισμένος νὰ ζήσῃ, ἀλλὰ διὰ βοῆς θὰ καταρρεύσῃ, δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω οὐδ’ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς οὐδ’ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ ἐν ἐκτάσει. Ἔλαβον τὸν λόγον μόνον ἵνα ζητήσω μίαν ἐξήγησιν ἐφ’ ἧς εἶναι πιθανὸν νὰ συζητήσω. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ δώσῃ τὸν ὁρισμὸν τοῦ μαγειρείου καὶ τοῦ ἑστιατορίου, καὶ κατὰ τί διαφέρουσι ταῦτα ἀπ’ ἀλλήλων, διότι σκοπῶ νὰ ὑποστηρίξω διάταξιν κανονίζουσαν ἐπὶ τὸ σκοπιμώτερον καὶ ἀμεροληπτότερον τὴν ἀργίαν διὰ τὰ ἑστιατόρια καὶ μαγειρεῖα. Ἀλλὰ πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἔχωμεν τὸν ὁρισμὸν τῶν ἑστιατορίων καὶ μαγειρείων, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§306Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὁρισμὸς εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ ἡ κοινὴ ἀντίληψις ἀποδίδει εἰς ταῦτα. Ὅταν λέγωμεν μαγειρεῖα, ἐννοοῦμεν ἓν μικρὸν κατάστημα ὅπου τὸ πλεονάζον στοιχεῖον εἶναι ὁ οἶνος καὶ ὄχι τὰ φαγητά, ὅταν δὲ λέγωμεν ἑστιατόρια ἐννοοῦμεν τὰ ξενοδοχεῖα τὰ μεγάλα.

§307Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ὅλως διόλου διάφορον ἀντίληψιν. Μαγειρεῖα δι’ ἐμὲ εἶναι τὸ ἑστιατόριον τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἐργάτου, οὐδὲ θὰ εὕρητε ἐν τῷ ἑστιατορίῳ τοῦ «Ἀβέρωφ» τοὺς ἐργάτας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου των κερδίζουσι τὸν ἄρτον των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσωμεν τὸ ἑστιατόριον διὰ τὸν ἀστόν, ἐπίσης τὸ μαγειρεῖον διὰ τὸν ἐργάτην.

§308Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δέχηται αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν τῶν λέξεων, νὰ δεχθῇ ν’ ἀναγραφῇ αὕτη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§309ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι.

§310Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διότι αὔριον ἡ Ἀστυνομία, καλουμένη νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν αὐτήν, δὲν ἠξεύρω ἂν δὲν θὰ τὴν ἐπεκτείνῃ ἐπὶ παντὸς ἑστιατορίου.

§311ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν πάσαις ταῖς γλώσσαις αὐτὴ εἶναι ἡ διάκρισις. Καὶ ἐν τῇ γαλλικῇ ὁμοίως.

§312Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸν ὁρισμὸν δὲν ἔχομεν δεδομένον οὐδὲ διὰ νόμου οὐδὲ διὰ Β. Διατάγματος.

§313ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τῆς κοινῆς ἀντιλήψεως.

§314Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Ἀστυνομία καλουμένη νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν θὰ εὑρεθῇ πρὸ δυσχερειῶν. Τοῦτο μᾶς διδάσκει ἡ μικρὰ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ν’ ἀναγραφῇ εἷς ὁρισμὸς, ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ἵνα γνωρίζῃ ἡ Ἀστυνομία τί πρέπει νὰ πράξῃ. Εἶναι λοιπὸν μαγειρεῖα τὰ χρησιμεύοντα διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις.

§315Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ.

§316Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὅταν λέγωμεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἄλλως, τοῦτο εἶναι ἀρνητικὸς ὁρισμός.

§317ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διάκρισις εἶναι ἐκ τούτου, ὅτι εἰς τὰ ἑστιατόρια τὸ μαγειρεῖον δὲν εἶναι ἐν τῇ αἰθούσῃ ἐν ᾗ εὑρίσκονται οἱ τρώγοντες, ἐνῷ εἰς τὰ μαγειρεῖα τὸ μαγειρεῖον, ἤτοι ὁ μάγειρας καὶ τὰ φαγητά, εὑρίσκονται ἐν τῇ αὐτῇ αἰθούσῃ ἐν ᾗ καὶ οἱ τρώγοντες.

§318Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐδόθησαν οἱ ὁρισμοὶ τοῦ μαγειρείου καὶ τοῦ ἑστιατορίου, καὶ σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις τῆς ἀστυνομικῆς ἐνεργείας. Συνεπῶς ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι ὅτι τὰ ἑστιατόρια δὲν κλείουσιν. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ μαγειρεῖα θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως δοθῶσιν ὧραι τοιαῦται, ὥστε νὰ δύνανται νὰ παρασκευάζωσι τὸ φαγητὸν τὸ χρησιμεῦον διὰ τὴν κατανάλωσιν· δὲν νομίζω δ’ ὅτι δίδεται ἐπαρκὴς χρόνος, ὅταν ἀφήνωνται ἀνοικτὰ μόνον ἀπὸ τῆς 9ης πρωινῆς μέχρι τῆς 1ης μ.μ.

§319Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνομεν νὰ μεταβληθῇ μέχρι τῆς 2ας μ.μ.

§320Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ προέτεινον νὰ ἔμενον μέχρι τῆς 1ης μ.μ. καὶ ν’ ἀνοίγωσιν ἀπὸ τῆς 8ης π.μ.

§321Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λειτουργοῦσιν αἱ ἐκκλησίαι κατὰ τὴν 8ην π.μ.

§322Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἰς τὸ διάστημα τῶν τριῶν ὡρῶν δύνανται νὰ παρασκευάζωσι τὰ φαγητά, τῶν ὁποίων ἡ κατανάλωσις θ’ ἀρχίσῃ οὐχὶ ἀπὸ τῆς μεσημβρίας, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 11ης π.μ. Μένει μόνον διάστημα δύο ὡρῶν, διὰ νὰ μαγειρεύσωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ὅταν ἀνοίγωσι κατὰ τὴν 9ην, τί δύνανται νὰ ἑτοιμάσωσι μέχρι τῆς 11ης;

§323ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ψητά.

§324Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀπαντᾷ κανείς. Ἐγώ, Κύριοι, δι’ ὅσων εἶπον ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ πέσῃ ὁ νόμος οὗτος καὶ εὔχομαι νὰ πέσῃ.

§325Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ πείσω τὸν κ. Βουλευτὴν Κυνουρίας ὅτι ἡ παρατήρησίς του δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν ὡρῶν κατὰ τὰς ὁποίας θὰ εἶναι ἀνοικτὰ αὐτὰ τὰ καταστήματα, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει τὴν παρασκευὴν τῶν ἐδεσμάτων. Ἐγὼ προτιμῶ νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ τὰ καταστήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν ὡς ἑστιατόρια τῶν λαϊκῶν τάξεων, ἀπὸ τῆς 9 π.μ. μέχρι τῆς 1 μ.μ., διότι ἡ παρασκευὴ τῶν ἐδεσμάτων θ’ ἄρχηται κεκλεισμένων τῶν θυρῶν. Καὶ ἀναμφισβητήτως ἀπὸ τῆς 9 π.μ. μέχρι τῆς 1 μ.μ. ἔχομεν πάντας τοὺς ἐργατικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἐσθίουσι μετὰ τὴν 1 μ.μ. ὥραν θὰ εὕρητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀρέσκονται εἰς τὴν εὐωχίαν, καὶ ἐκείνους ἐννοῶ ν’ ἀποκλείσωμεν· δὲν ἐννοῶ νὰ τοῖς δώσωμεν τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ παραδίδωνται εἰς κραιπάλην. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω εἶναι νὰ δώσωμεν εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις τὴν ἄνεσιν ἐκείνην ἡ ὁποία τοῖς εἶναι ἀναπόφευκτος, ἀναγκαία διὰ τὴν ἡμέραν τὴν μὴ ἐργάσιμον. Τὴν ἡμέραν αὐτὴν ὁ ἐργάτης ὁ χειρῶναξ ἀναμφισβητήτως θὰ μεταβῇ εἰς τὸ κέντρον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκει καὶ τὸν ὅμοιόν του καὶ τὸν συνάδελφόν του, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσῃ καὶ μὲ τὸν ὁποῖον θὰ συμφάγῃ. Αὐτὸ θέλω διὰ τῆς τροποποιήσεως τὴν ὁποίαν ἔφερα εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, τοῦτο δὲ νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς κυριακῆς ἀργίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἄνεσιν τὴν ὀφειλομένην εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις. Δὲν δυνάμεθα νὰ κλείσωμεν εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις τὰ καταστήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα διέρχονται τὰς ὥρας τῆς σχολῆς τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος.

§326Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας προηγουμένως, ὅτι πρέπει νὰ κλείωσι καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν τῆς κυριακῆς ἀργίας καὶ τὰ οἰνοπωλεῖα. Ὁ σκοπὸς δι’ ὃν ἐνομοθετήθη ἡ κυριακὴ ἀργία καὶ διὰ τὰ οἰνοπωλεῖα κ. λ. π. εἶναι διὰ νὰ παρέχηται ἀνακούφισις εἰς τὸ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν τῶν καταστημάτων τούτων. Σᾶς βεβαιῶ ἑπομένως ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ κλείωσι καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν τὰ καταστήματα αὐτά, θὰ ἐπέλθῃ τελεία καταστροφὴ εἰς τὸ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν αὐτῶν, διότι τὰ παιδιὰ καὶ οἱ νέοι οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα, γνωρίζω δὲ τοῦτο ἐκ πείρας, διότι πολλὰ Θηραϊκὰ οἰνοπωλεῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις, ἐὰν τὰ παιδιὰ αὐτὰ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ τὸ κύριον ἔργον των τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς, θὰ ἐκτραπῶσιν εἰς τὰ μικρὰ καφενεῖα τῶν συνοικιῶν καὶ θ’ ἀρχίσωσι νὰ χαρτοπαίζωσι καὶ θὰ συνηθίσωσιν εἰς τὰς διαφόρους αὐτὰς κακὰς ἕξεις, πρὸς τούτοις δὲ τὰς μικρὰς ἀποδοχὰς τῆς ἑβδομάδος θὰ καταναλίσκωσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν Κυριακήν. Καὶ ἐνῷ ἄλλοτε ἐκ τῶν ἀποθεμάτων αὐτῶν οἱ μικροὶ ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι τῶν καταστημάτων τούτων σὺν τῷ χρόνῳ κατώρθωνον νὰ καταρτίζωσιν ἓν μικρὸν κεφάλαιον καὶ ν’ ἀνοίγωσιν ἓν ἴδιον οἰνοπωλεῖον, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ κυριακὴ ἀργία, μενόντων κλειστῶν τῶν οἰνοπωλείων καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ καταστροφὴ εἶναι πρόδηλος καὶ καταφανής. Τελευτῶν λοιπὸν παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ὅπως ἐπέλθῃ διάκρισις τῶν ὡρῶν μετὰ μεσημβρίαν ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς, τὸν χειμῶνα ἀπὸ τῆς 5ης–10ης, τὸ δὲ θέρος ἀπὸ τῆς 6ης–11ης μ.μ.

§327Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§328ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι, ὅταν τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ σύνολον θὰ ψηφισθῇ αὔριον.

§329Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἢ μᾶλλον ὄχι ἡ ἐπιτροπὴ ἀλλ’ εἰδικῶς ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κατόπιν τῶν συστάσεων τῶν κουρέων τῆς ἀγορᾶς ἐθεώρησε καλὸν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κουρεῖα. Τὸ τοιοῦτον ἐγένετο εἰδικῶς διὰ τὰ κουρεῖα τῶν συνοικιῶν καὶ τὰ περὶ τὴν ἀγοράν.

§330Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Καὶ τῶν ἐπαρχιῶν.

§331Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, διότι αὐτὸ ἀνάγεται εἰς ἄλλο ἄρθρον, τὸ 9ον. Ἤθελεν ὅμως συμβῆ ἓν ἄτοπον, ἐὰν δὲν ἐτροποποιεῖτο τὸ μέρος αὐτὸ κατὰ τὸ ἑξῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλὰ κουρεῖα, ἐπιπλέον τοῦ ὅτι εἶναι κουρεῖα, πωλοῦσιν, ἐκτὸς τῶν ἀρωμάτων σαπώνων καὶ ἄλλων, εἴδη τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς εἰδικὰ καταστήματα, τοιουτοτρόπως δὲ θὰ ἐξευρίσκετο εἷς τρόπος καταδολιεύσεως τῆς κυριακῆς ἀργίας εἰς βάρος πάντων τῶν καταστημάτων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν κατὰ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Τὰ κουρεῖα μένουσιν ἀνοικτά...

§332ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς πρωίας μέχρι τῆς 9ης π. μ.

§333Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὰ ἀνοίξωμεν τόσον ἐνωρίς, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Λοιπὸν ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὰ κουρεῖα μένουσι κλειστὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Χριστουγέννων καὶ τὴν Κυριακὴν τοῦ Πάσχα. Κατὰ τὰς λοιπὰς Κυριακὰς μένουσιν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 ὥρας π. μ. μέχρι τῆς 1 μ. μ. Ἀπαγορεύεται, ἐπὶ τῇ ποινῇ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ ΓΥΝΕʹ νόμου, εἰς τοὺς κουρεῖς οἵτινες ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι ἐμπορεύονται ἀρώματα, σάπωνας καὶ οἱαδήποτε ἄλλα εἴδη νὰ ἐνεργῶσιν οἱανδήποτε πώλησιν κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐδαφίῳ ἐργασίμων ὡρῶν τῶν κουρείων».

§334Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ὀρθοτάτη καὶ ἀπεδέχθη ἤδη ἡ Βουλὴ ταύτην.

§335Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν νὰ προστεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 καὶ τὸ ἑξῆς· «Τὰ ζαχαροπλαστεῖα μένουσιν ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν ἀπὸ τῆς 9ης π.μ.–2ας μ.μ.». Μὴ λησμονεῖτε ὅτι σήμερον ἐλάβομεν περὶ πασῶν τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων πρόνοιαν, οὐδεμίαν δ’ ἐλάβομεν τοιαύτην περὶ τοῦ εἴδους τῶν ζαχαροπλαστῶν, εἶναι δὲ εἶδος τὸ ὁποῖον ἴσως ἔχει πλέον ἐπίπονον ἐργασίαν ἐκ πάντων τῶν ἄλλων εἰδῶν. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ εἶδος αὐτὸ ἄνευ προστασίας, δίδομεν δὲ εἰς αὐτὸ σχετικὴν προστασίαν, δίδομεν ὀλίγας ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶσι μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των ν’ ἀναπαυθῶσι. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§336Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπεν, ἡ κυριακὴ ἀργία ἔχει ἕνα μόνον σκοπόν, τὴν ἀνάπαυσιν τοῦ ἐργάτου. Ἄν ἔχῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον, καὶ πράγματι τοῦτον ἐπιδιώκει, δὲν ἐννοῶ διὰ τίνα λόγον νὰ ὑπάρχωσι μεταξὺ τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων προνομιοῦχοι καὶ παρίαι. Τὰ ζυθοπωλεῖα καὶ τὰ ζαχαροπλαστεῖα μένουσιν ἀνοικτά, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, τουτέστι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, τοῦ ἤδη συζητουμένου· ἐὰν λοιπὸν πρόκειται ν’ ἀναπαύσωμεν τὸν ἐργάτην, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς καταστηματάρχας νὰ δίδωσι μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἐλευθέραν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτοὺς ἐργαζομένους. Διότι δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι προνοεῖτε περὶ τοῦ ἐργάτου τοῦ ἐργαζομένου εἰς τὸ Α κατάστημα, καὶ δὲν προνοεῖτε περὶ τοῦ ἐργάτου τοῦ ἐργαζομένου εἰς τὸ Β κατάστημα. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, ἐὰν πράγματι ὁ σκοπὸς τῆς κυριακῆς ἀργίας εἶναι ἡ ἀνακούφισις τοῦ ἐργάτου ἀπὸ τὸν ἑβδομαδιαῖον κάματον εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται. Ἀφοῦ λοιπὸν οὗτος εἶναι ὁ σκοπὸς ἡμῶν, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡμῖν νὰ φροντίσωμεν περὶ τούτου, τουτέστιν ὅπου δὲν ἐφαρμόζεται ἡ κυριακὴ ἀργία, ἐπιβάλλεται εἰς τὸν καταστηματάρχην νὰ δίδῃ μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἐλευθέραν ἀλληλοδιαδόχως εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐργάτας αὐτοῦ. Τοῦτο γνωρίζει ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, διότι καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου δὲν ἰσχύει νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας, ἰσχύει ὁ νόμος τῆς ἑβδομαδιαίας ἀναπαύσεως, ὁ νόμος τοῦ repos hebdomadaire, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν καταστηματάρχην νὰ δίδῃ μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος κατ’ ἐκλογὴν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν ὑπαλλήλους ἐλευθέραν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ ἔλειπεν ἡ κυριακὴ ἀργία καὶ νὰ ὑπεχρεοῦντο πάντες οἱ καταστηματάρχαι νὰ ἔδιδον μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἐλευθέραν εἰς τοὺς ἐργάτας, διότι διὰ τῆς κυριακῆς ἀργίας ζημίαι ὑλικαὶ καὶ ἠθικαὶ μᾶς ἐπαπειλοῦσι. Θὰ παρατηρήσω δὲ πρὸς τὸν ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπε διὰ τὰ κρεοπωλεῖα ὅτι ὅλον τὸ σωματεῖον τῶν κρεοπωλῶν ζητεῖ τὴν κυριακὴν ἀργίαν, θὰ παρατηρήσω ὅτι καὶ οἱ φαρμακοποιοὶ ἐζήτουν τὴν κυριακὴν ἀργίαν, ἀλλ’ ὅτε εἶδον ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου πόσον ζημιοῦνται ὄχι μόνον τὰ συμφέροντα αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, ἐζήτησαν ν’ ἀφήσωμεν τὰ φαρμακεῖα ἐλεύθερα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κλείωμεν τὰ κρεοπωλεῖα καθ’ ὅλην τὴν Κυριακήν, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ τὰ ἀφήνωμεν ἐπὶ δύο ὥρας τῆς πρωίας ἀνοικτά, διὰ νὰ δίδωμεν τὸ μέσον τοὐλάχιστον εἰς τοὺς πάσχοντας ν’ ἀγοράζωσι κρέας οὐχὶ ἕωλον, ἀλλ’ ὑγιές.

§337Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔθιξε δύο θέματα ἐντελῶς διάφορα. Τὸ πρῶτον θέμα ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιβολὴν ἀργίας κατ’ ἄλλην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος εἰς ἐκεῖνα τὰ καταστήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνοικτὰ τὴν Κυριακήν. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ὑπάρχουσιν ἐντελῶς ἰδιαίτεροι νόμοι, ἀφορῶντες εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ἐργασίας ἑκάστου εἴδους ἐπαγγέλματος καὶ δι’ ἑκάστην τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν. Βεβαίως θὰ φθάσωμεν καὶ ἡμεῖς ἡμέραν τινὰ εἰς τὸν κανονισμὸν αὐτὸν τῆς ἐργασίας· βεβαίως τὸ ἔργον ἡμῶν τὸ ὁποῖον παρουσιάσαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι τέλειον καὶ ἄρτιον. Θὰ φθάσωμεν καὶ ἡμεῖς ἡμέραν τινὰ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας ἑκάστου ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ σήμερον δὲν δυνάμεθα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τῷ ἀποκλειστικῶς ἀφορῶντι εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν νὰ θεσπίσωμεν καὶ δι’ ἄλλας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, καθ’ ὃν τρόπον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὀλυμπίας. Βεβαίως εἶναι ὀρθὴ ἡ σκέψις ὅτι πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τοῦτο, ἀλλὰ σήμερον δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξωμεν, διότι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν πολλὰ ἄλλα πράγματα θίγοντα τοὺς ἐπαγγελματίας, καὶ νὰ μὴ νομοθετήσωμεν ἀνέτοιμοι οὑτωσίν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς κρεοπώλας παρετηρήθησαν ἐν Ἀθήναις ἐκ τῆς ἐπ’ ὀλίγας ἑβδομάδας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ὅτι οὐδαμόθεν προέκυψαν παράπονα, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ηὐχαριστημένοι πάντες οἱ ἐν τοῖς κρεοπωλείοις ἐργαζόμενοι καὶ κοπιῶντες. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰ κρεοπωλεῖα ὡς ἔχουσι καί, ἂν μεθαύριον κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου παρατηρηθῶσι παράπονα, νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ θέματος.

§338Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸν ἐξ Ὀλυμπίας, ὅστις πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ὅσα ἠκούσατε καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν ὀρθά, οὐδὲ ἠδυνήθη νὰ μὲ πείσῃ ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχωσι νομοθετικῆς κυρώσεως ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ψηφίζομεν νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας, διότι τότε κακῶς ἀπεκλήθη νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας. Δὲν δύναται νὰ δημιουργηθῇ τοιοῦτον ἐπιχείρημα κατὰ ἑνὸς ἐπιχειρήματος τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκαταμάχητον, ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας ἀπορρέει ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι εἶναι ἐπάναγκες, χάριν τῆς δημοσίας ὑγείας, ἐφάπαξ τῆς ἑβδομάδος ν’ ἀναπαύωνται οἱ ἐργαζόμενοι. Εἶναι ἀδιάφορον ἂν ὠνομάσθη νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας· πράγματι εἶναι νόμος περὶ ἑβδομαδιαίας ἀναπαύσεως, ὅπως ἁπανταχοῦ ἀποκαλεῖται, καὶ μόνον ἐν Ἑλλάδι ἀποκαλεῖται νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας. Ἐάν, ὡς κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐψηφίζετο ὁ νόμος παρετήρησα, ὑπάρχῃ ἡ κοινὴ συνείδησις ὅτι χάριν ὑγιεινῶν λόγων πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀνάπαυσις αὕτη, δὲν εἶναι νὰ διακρίνητε τοὺς πολίτας εἰς δύο τάξεις, τὴν τάξιν τῶν εἰς ἰσόβια δεσμὰ καταδεδικασμένων καὶ τὴν τάξιν τῶν προνομιούχων, τῶν δυναμένων ν’ ἀναπαύωνται. Οὕτω δὲν δύναμαι λόγου χάριν νὰ ἐννοήσω διατί δὲν περιελήφθησαν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ τὰ ζαχαροπλαστεῖα, καὶ διὰ τίνα λόγον δὲν περιελήφθησαν καὶ τὰ ζυθοπωλεῖα. Διὰ τίνα λόγον οἱ ζαχαροπλάσται οἱ νυχθημερὸν ἐργαζόμενοι ἐν τοῖς ὑπογείοις ὑπὸ ὅρους ἐντελῶς ἀνθυγιεινοὺς νὰ μὴ ἀναπαύωνται, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, ὡς οἱ κρεοπῶλαι ἐν παραδείγματι. Ἐνῷ δὲ περιελήφθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι τὴν Κυριακὴν κλειστὰ τὰ κρεοπωλεῖα, καὶ περιελήφθη διάταξις τοιαύτη μόνον τῇ συγκαταθέσει ἢ τῇ αἰτήσει τῶν κρεοπωλῶν, ἐνῷ κυρίως θίγονται ἐκ τούτου αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, καὶ τοῦτο διότι, ὡς γνωστόν, ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἀγοράζουσιν αὗται κρέας καὶ ἰδίᾳ τὴν Κυριακήν, ἐνῷ, λέγω, τοῦτο ἐγένετο διὰ τοὺς κρεοπώλας, οὐδὲ μίαν διάταξιν βλέπω περὶ ζαχαροπλαστῶν. Διότι ψηφίζομεν ἐγωιστικῶς, διότι θέλομεν νὰ ἔχωμεν τὰ μέσα, ὅπως μεταβαίνωμεν ἡμεῖς εἰς τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ ἀναπαυώμεθα εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων κατὰ τὰς Κυριακάς. Ἀλλὰ τοιοῦτοι νόμοι ἀποδεικνύονται τελείως ἀμελέτητοι, καὶ ὅταν ἀποδεικνύωνται ἀμελέτητοι βεβαίως εἶναι ἀδύνατον νὰ μᾶς πείσωσι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι σοβαρὰ καὶ τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἀνεπτύξατε.

§339Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν σκοπῶ νὰ μεμφθῶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναντίρρητον ὅτι διηνύσαμεν ἐποχὴν ψυχώσεως περὶ τὸ ψηφίζειν ἀβασανίστως νόμους, καὶ κατὰ τοῦτο περιελήφθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθελήσαμεν νὰ συμβιβάσωμεν τὰ ἀσυμβίβαστα, ἐντεῦθεν δ’ ὁ ἀγὼν ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν τῇ διπλῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ Βουλῇ, καί, ἂν ἐν διαστήματι τριῶν μηνῶν κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν τρεῖς νόμους, μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι μετὰ παρέλευσιν μηνῶν τινων ἀκόμη θὰ ἔχωμεν 13. Ὅτι δὲν εἶναι ὥριμον τὸ νομοσχέδιον συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Μεγαρίδος κ. Βουλευτοῦ, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιλαμβάνει πολλὰ συμφέροντα ἀλληλοσυγκρουόμενα, καὶ δὲν ἐμελετήθησαν προσηκόντως αἱ συνθῆκαι ὑφ’ ἃς δύνανται νὰ συμβιώσωσιν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, διότι δὲν ἔχω τοιαύτην δύναμιν, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, διότι οὐδένα λόγον τοὐλάχιστον ἔχει νὰ μὴ παραδεχθῇ μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἔνδειξιν τῆς θελήσεως, ἂν δὲν θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, βεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ ἔμποροι θὰ καταργήσωσι μόνοι των τὴν διάταξιν.

§340Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἐπετέλεσεν ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐλάμβανεν ἐντυπώσεις μόνον ἐκ τῶν συμπολιτῶν του, θέλει τὰ κρεοπωλεῖα νὰ μὴ ἀνοίγωσιν, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω παράκλησιν παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου ὅπως τὴν Κυριακὴν τὴν πρωίαν μένωσιν ἀνοικτά. Εἶπεν ὅτι δὲν ἐπῆλθε μέχρι τοῦδε παράπονον ἐκ μέρους τῶν κρεοπωλῶν· φυσικὸν διότι δὲν ἐπῆλθε τὸ θέρος, ὥστε νὰ ἐπέρχηται σῆψις. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, ἂν δὲν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ γενικὴν τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κρεοπωλεῖα, νὰ τεθῇ διάταξις ὥστε ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ν’ ἀνοίγωσι τὰ κρεοπωλεῖα μέχρι τῆς 9ης ὥρας π.μ.

§341Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀγαπητὸν καὶ ἔντιμον συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του προκειμένου περὶ τῶν κρεοπωλείων, διότι ὁ συνάδελφος εἶπεν ὅτι οἱ κρεοπῶλαι θὰ ἐργασθῶσι τὸ Σάββατον, τὴν ἑσπέραν θὰ πωλῶσι τὸ κρέας, καὶ τὴν Κυριακὴν θὰ εἶναι κλειστά. Ἑπομένως τὴν Δευτέραν οἱ καταναλωταὶ θ’ ἀγοράζωσι πρόσφατον τὸ κρέας. Ἀλλὰ διότι τὴν Κυριακὴν θὰ εἶναι κλειστὰ τὰ κρεοπωλεῖα, κ. συνάδελφε, εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν Κυριακὴν δὲν θὰ εὑρίσκῃ ἀνοικτὸν τὸ κρεοπωλεῖον ν’ ἀγοράσῃ τὸ κρέας οὐχὶ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Σαββάτου ἀλλ’ ἀπὸ τῆς μεσημβρίας, ὅταν δὲ ἀπὸ τῆς μεσημβρίας ἐν καιρῷ τοῦ θέρους εἶναι τὸ κρέας εἰς τὸ κρεοπωλεῖον πρὸς πώλησιν φανερὸν ὅτι ἐσφάγη ἀπὸ τῆς πρωίας τοὐλάχιστον τοῦ Σαββάτου, καὶ θὰ ἔχωσι παρέλθει ἕως ὅτου μαγειρευθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς Κυριακῆς ἄνω τῶν 34 ὡρῶν. Ἑπομένως κατὰ τὸ θέρος καὶ τὸ φθινόπωρον τὴν ἑσπέραν τῆς Κυριακῆς ὁ οἰκογενειάρχης θὰ μαγειρεύσῃ οὐχὶ κρέας πρόσφατον, ἀλλ’ ὄζον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, Προκειμένου περὶ τῆς ἀναγκαστικῆς παροχῆς ἀδείας εἰς τοὺς ἐργάτας τῶν καταστημάτων τὰ ὁποῖα δὲν περιέχονται ἐν τῷ νόμῳ τῆς κυριακῆς ἀργίας δὲν εἶναι τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ ζυθοπωλεῖα μόνον, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ πολλὰ καφενεῖα ἐν Ἀθήναις, τὰ ὁποῖα ἔχουσι πληθὺν ἐργατῶν, δὲν δύνασθε δὲ νὰ δημιουργήσητε ἐργάτας ἀναπαυομένους καὶ ἐργάτας εἵλωτας.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κατσάνου.

§343Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ν’ ἀφήσω μερικὰ σημεῖα νὰ διέλθωσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἄνευ ἀπαντήσεως ἐκ μέρους μου. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν φίλτατον κ. Μοσχούλαν ἤθελον ἀπαντήσει ὅτι, ἐὰν ἐζήτει ν’ ἀναγνώσῃ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη περὶ κυριακῆς ἀργίας, θὰ ἔβλεπεν ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 7 ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἐργάτας — εἴτε ἡμέραν εἴτε τὸ ἥμισυ τῆς ἡμέρας — ὑπάρχει καὶ σᾶς τὸ ἀναγινώσκω.

§344Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει. Βεβαίως.

§345Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού· «Ἄρθρον 7. Οἱ λόγῳ τῶν ἐν ἀριθμοῖς 1, 2 καὶ 3 τοῦ ἄρθρου 5 ἐργασιῶν κατὰ τὰς Κυριακὰς πέραν τῶν τριῶν ὡρῶν ἀπασχολούμενοι ἐργάται ἢ ὑπάλληλοι ἔχουσιν ἐλευθέραν τὴν ἑπομένην Κυριακήν, ἤ, ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἑτέραν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἢ ἓξ συνεχεῖς ἐργασίμους ὥρας κατὰ δύο διαφόρους ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος».

§346Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφηρμόσθη αὐτὴ ἡ διάταξις;

§347Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη καὶ ἐφηρμόσθη.

§348Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τίνες αἱ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς καταστηματάρχας τοὺς μὴ ἐκπληροῦντας τὴν διάταξιν αὐτήν;

§349Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ ἄρθρον 19.

§350Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἦσθε ἴσως παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζετο τὸ πρῶτον νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας, ἐπίσης δὲ ὅτι δὲν ἀνεγνώσατε αὐτό, διότι θὰ ἐβλέπετε καὶ τὰς ποινὰς αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι, καὶ τὰς ὁποίας, διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶ, δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀναγνώσω. Θὰ σᾶς τὰς δώσω νὰ τὰς ἀναγνώσητε. Ἤθελον ἀπαντήσει εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεγαρίδος πολιτευτὴν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας ὅτι μόνον ἐν Ἑλλάδι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὀνομάζεται περὶ κυριακῆς ἀργίας.

§351Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τί σημαίνει πῶς ὀνομάζεται; Τί εἶναι.

§352Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν νόμον περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βελγικῆς Βουλῆς. Νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ὀνομασίαν. Καλεῖται Loi sur le repos du dimanche. Ὥστε νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε καὶ τόσον πολὺ δίκαιον.

§353Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Repos de munical.

§354Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως καὶ τὸ repos dominical θὰ ἦτο καλύτερον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐσκέφθησαν τότε. Ἐπίσης ἤθελον ἀπαντήσει διὰ τῶν ἑξῆς ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν κρεοπωλείων. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ Τρανσβὰλ εἶναι τόπος ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ αὐτὰ μειονεκτήματα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν θερμοκρασίαν κατὰ τὸ θέρος τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἴσως καὶ ἡμεῖς, ἂν ὄχι καὶ περισσότερα. Βλέπομεν δ’ ὅτι διὰ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1908, ἐφηρμόσθη δὲ ἐφέτος εἰς τὸ Τράνσβαλ, τὰ κρεοπωλεῖα μένουσι κλειστὰ καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς. Ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι εἰς μερικὰς πόλεις τοῦ Τρανσβὰλ εἶναι τόσον ἀνεπτυγμένοι ὅσον εἴμεθα εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ ἑλληνικοῦ βασιλείου, ὥστε νὰ ἔχωμεν ψυγεῖα, αἱ ἄλλαι πόλεις δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι εἰς τὴν ἔξοχον αὐτὴν κατηγορίαν. Ὡς ἐκ τούτου δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ γίνεται τόση συζήτησις ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κρεοπωλεῖα περὶ τῆς σήψεως τῶν κρεάτων, ἐνῷ, μὴ δυνάμενος νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, σᾶς δίδω τὸν λόγον. Ἀλλὰ μοὶ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «ὄχι ἀπόψε», καὶ ἐπιφυλάσσομαι (μειδιάματα).

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι. Πρῶτον ἡ τοῦ κ. Κατσάνου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἐν ταῖς πόλεσι, κωμοπόλεσι καὶ κώμαις τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πάντα τὰ καταστήματα μένουσιν ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν ἀπὸ τῆς 9 ὥρας π. μ. μέχρι τῆς 2 μ. μ. καὶ ἀπὸ τῆς 6 μ. μ. μέχρι τῆς 10 μ.μ.». Δεύτερον ἡ τοῦ κ. Γκότση, ἔχουσα οὕτως· «Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὰ κρεοπωλεῖα δύνανται ν’ ἀνοίγωσι καὶ τὴν πρωίαν τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς 9 π.μ.».

§356Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι τῆς 10 π. μ. τὸν χειμῶνα καὶ 9 π. μ. τὸ θέρος.

§357ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Σιμοπούλου, καθ’ ἣν «τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ γαλακτοπωλεῖα μένουσιν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 π. μ. μέχρι τῆς 2 μ.μ.».

§359Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν κυρίως τὴν ἑσπέραν κατὰ τὰς θερινὰς ὥρας νὰ κλείσωμεν τὰ κέντρα αὐτὰ τῆς συγκεντρώσεως πάντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἔχωσι ποιάν τινα ἄνεσιν, ὀλίγον ἀέρα. Πῶς εἶναι δυνατόν; Ἐννοῶ νὰ εἶναι ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 π.μ. μέχρι τῆς 1 μ.μ., ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ἀπὸ τῆς 7 μ. μ. μέχρι τοῦ μεσονυκτίου.

§360Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δῶρον ἄδωρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοῖς κάμνετε.

§361Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι δῶρον δωρότατον, διότι ἔχουσιν ἀνάπαυσιν ἀπὸ τῆς 1 μ. μ. μέχρι τῆς 7 μ. μ.

§362Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι δῶρον ἀδωρότατον, καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι τὰ ζαχαροπλαστεῖα δὲν ἀποτελοῦνται ἐκ τῶν δύο ἢ τριῶν καταστηματαρχῶν καὶ ὑπηρετῶν οἱ ὁποῖοι περιφέρονται ἐν τῷ καταστήματι καὶ φαίνονται εἰς τὸν κόσμον· ἀποτελοῦνται κυρίως ἐκ τῶν ἐργαζομένων ὡς οἱ ἐργάται τῶν μεταλλείων ὑπὸ τὴν γῆν καὶ εἰς βάθος 10–20 μέτρων, εἰς ὃ δὲν καταβιβάζονται οὐδ’ οἱ νεκροί· καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἐργάται οὗτοι ἐργάζονται καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τῆς 5ης πρωινῆς μέχρι τῆς 2ας μετὰ τὸ μεσονύκτιον εἶναι φιλάνθρωπον, εἶναι ἐπιβεβλημένον κυρίως εἰς αὐτοὺς νὰ παραχωρήσωμεν τὰς ὥρας αὐτάς· ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτοὺς νὰ ἔχωσι τὰ καταστήματα αὐτῶν ἀνοικτὰ μόνον μετὰ μεσημβρίαν μέχρι τῆς νυκτός, οὐδὲν παραχωροῦμεν εἰς αὐτούς, διότι εἰσὶν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζωνται ἐν τοῖς ὑπογείοις καθ’ ὅλην τὴν πρωίαν, ἵνα ἑτοιμάζωσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ προσφερθῶσιν εἰς τοὺς ἀναπαυομένους τὴν Κυριακὴν τὸ ἀπόγευμα εἰς τὸ κατάστημά των, ἀναπαυομένους δὲ εἰς βάρος αὐτῶν τῶν δυστυχῶν εἱλώτων, τῶν δυστυχῶν δούλων τοῦ ἡμετέρου ἐγωισμοῦ.

§363Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι οὕτω πως πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία σχετικῶς πρὸς τὰ ζαχαροπλαστεῖα· «ἀπὸ τῆς 9ης π. μ. μέχρι τῆς 1ης μ. μ. καὶ ἀπὸ τῆς 5ης μ.μ. μέχρι τοῦ μεσονυκτίου». Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι τὰ γλυκίσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται μετὰ μεσημβρίαν παρασκευάζονται τὴν πρωίαν καὶ ἑπομένως θὰ ἔχωσιν οἱ ἐργάται τῶν ζαχαροπλαστείων ὅλην τὴν ἄνεσιν τὴν δυνατὴν χωρὶς ἐντεῦθεν νὰ στερήσωμεν τοὺς πληθυσμοὺς τῶν πόλεων ἑνὸς κέντρου ἀνέσεως, εἰς τὸ ὁποῖον πάντες καταφεύγομεν. Σᾶς παρακαλῶ — εἶναι δυνατὸν τὴν Κυριακὴν νὰ μὴ φάγῃ τις ἓν παγωτόν; — νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρὰ καὶ ’ξάστερα. — Δὲν θὰ μεταβῇ μετὰ τῆς οἰκογενείας του νὰ καθίσῃ; Ἂς λείψωσι τέλος πάντων αἱ θεωρίαι αἱ κοινωνικαὶ μὲ τὰς ὁποίας μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν θὰ βαδίσωμεν ἐμπρός.

§364Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μόνον τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον ἐρωτήσει. Ἐὰν εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ζῶμεν, νὰ τρώγωμεν παγωτὸν τὴν Κυριακὴν τὸ ἀπόγευμα, δὲν εἶναι ἀνάγκη δι’ αὐτούς, διὰ νὰ ζῶσι, νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν πυρὰν διαρκῶς, τοὐλάχιστον ν’ ἀναπαύωνται ἓν ἀπόγευμα τῆς ἑβδομάδος;

§365Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ συγχέωνται οἱ ἐργάται οἱ κατασκευάζοντες τὰ γλυκίσματα πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ζαχαροπλαστείων, οἱ ὁποῖοι δὲν πάσχουσιν. Ἀληθῶς διὰ τοὺς ἐργάτας δυνάμεθα νὰ λάβωμεν καὶ λαμβάνομεν πρόνοιαν.

§366Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς λαμβάνετε;

§367Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ τῆς ἐνασχολήσεως ὑποβάλλοντες εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν τοὺς κατασκευαστάς. Πάντες οἱ ἄλλοι τί ὑποφέρουσιν; Ἔπειτα πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ὑπάρχουσι καφενεῖα τὰ ὁποῖα δίδουσι τὰ παγωτά. Πῶς θὰ κλείσητε τὸ κατάστημα τὸ ἀπέναντι, ἐνῷ θὰ ἔχητε ἀνοικτὸν τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐκπληροῖ τὸν αὐτὸν προορισμόν; Διότι τὸ καφενεῖον ἔχει καὶ γλυκίσματα καὶ ποτὰ καὶ παγωτά. Πῶς θὰ κλείσητε τὸν ἄλλον; Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι προσβάλλονται μεγάλα συμφέροντα;

§368Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ κλείσωσι καὶ ἐκεῖνα.

§369Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κλείσητε καὶ τὸ καφενεῖον καὶ τὸ γαλακτοπωλεῖον; Διότι καὶ εἰς τὸ γαλακτοπωλεῖον πωλοῦνται γλυκίσματα. Μεγάλα συμφέροντα δύνασθε νὰ περιφρονῆτε μὲ τόσον τραγικὰς ἐπικλήσεις, ὅτι ἐργάζονται οἱ ἐργάται ὑπὸ τὰ ὑπόγεια καὶ δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας κατακόμβας;

§370Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω τὴν εὐτυχίαν, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὁ ὁποῖος λέγω ταῦτα καὶ ὑποστηρίζω ταῦτα ἐνταῦθα νὰ ἔχω ἀντιθέτους μόνον δύο καταστηματάρχας ζαχαροπλαστείων τῶν Ἀθηνῶν. Ἔχω ὄπισθέν μου αἰτοῦντας τοῦτο πάντας τοὺς ἐργάτας ζαχαροπλαστείων τῶν Ἀθηνῶν. Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα θὰ πείσῃ τὸν κ. Ἀγγελόπουλον.

§371Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ὄπισθέν μας ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι πρὸς στιγμὴν ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνέσεως.

§372Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συντηρεῖται ἐκ τῶν ἐργατῶν...

§373Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§374Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Σιμόπουλε...

§375Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς καὶ πολύτιμός μου φίλος ἐλησμόνησεν. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι, ὅταν κλείωσι τὰ ζαχαροπλαστεῖα τῇ 1ῃ ἢ 2ᾳ ὥρᾳ μ. μ. καὶ τὰ ἀνοίγωσι τῇ 5ῃ ἢ 7ῃ ἢ 8ῃ ὥρᾳ μ. μ., θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς· αἱ μὲν προθῆκαι τῶν ζαχαροπλαστείων θὰ εἶναι κλεισταί, οἱ δὲ ἐργάται θὰ ἐργάζωνται, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν αἱ προθῆκαι θὰ εἶναι κλεισταὶ οὐδεὶς ἀστυνομικὸς σκοπὸς δύναται νὰ εἰσέλθῃ διὰ νὰ ἐξελέγξῃ αὐτούς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω θὰ συμβῇ ἀνυπερθέτως καὶ θὰ εἶναι μία αἰτία νὰ καταστρατηγηθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐσκέφθημεν ὑπὲρ τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἤκουσα νὰ γίνηται συζήτησις περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ φάγωσι τὸ παγωτόν των κατὰ τὴν Κυριακήν. Ἔστω ἂς μὴ τὸ φάγωσιν, ἀφοῦ ὁ ἐργατικὸς κόσμος θέλει ν’ ἀναπαυθῇ. Αὐτὸς εἶναι ἀκριβῶς ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένω· δύνανται νὰ κλείσωσι δύο ὥρας περισσότερον τὰ καταστήματά των, δὲν πρέπει ὅμως ν’ ἀνοίξωσι μετὰ τὸ ἀπόγευμα, ἐὰν δὲ συμβῇ ὅπως λέγετε, τότε δὲν δίδομεν εἰς αὐτοὺς κυριακὴν ἀργίαν ἀλλὰ πρόσχημα κυριακῆς ἀργίας. Ἐκτὸς τούτου οὐδεὶς τῶν ἐργατῶν θὰ δυνηθῇ νὰ καταγγείλῃ τοὺς διευθυντὰς τῶν καταστημάτων, διότι θὰ φοβηθῶσιν ὅτι κατὰ τὴν ἑπομένην θὰ παυθῶσιν ἀνηλεῶς καὶ θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους ἄνευ ἐπιουσίου ἄρτου.

§376Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐδέχθημεν ἄνευ ἀντιρρήσεως καὶ ἀσυζητητί, ὅπως τὰ οἰνοπωλεῖα καὶ μαγειρεῖα μένωσιν ἀνοικτά, ἐνῷ οἱ ἐν αὐτοῖς ἄνθρωποι ἐργάζονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν τοῖς ὑπογείοις ἔχοντες μείζονα ἀνάγκην ἀναπαύσεως. Διατί παραβλέπομεν τοῦτο; Διότι ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι ὑπάρχει κοινωνικὴ ἀνάγκη διὰ νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ ταῦτα. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι κοινωνικὴ ἀνάγκη καὶ παγκοίνως ἐπιβεβλημένον, ὅπως εὑρίσκωσι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τῆς ἀναπαύσεως ἓν καταφύγιον καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι τὸ καταφύγιον εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα καὶ εἰς τὰ μαγειρεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μένωσιν ἀνοικτά. Ὅταν δὲ κλείσητε τὰ ζαχαροπλαστεῖα κατὰ τὰς μεταμεσημβρινὰς ὥρας, ποῦ θὰ εὕρωσι τὸ καταφύγιόν των οἱ ἄνθρωποι διὰ νὰ δροσισθῶσι τρώγοντες ἓν παγωτὸν ἢ γλύκισμα καὶ νὰ μὴ πίνωσι τὸ οἰνόπνευμα καὶ τὸ ἀλκόλ, ἀφοῦ δὲν κλείετε τὰ οἰνοπωλεῖα; Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀντιτίθενται εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ν. Σιμοπούλου καὶ οὐχὶ ἔλλειψις φιλανθρωπίας.

§377Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 2 ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ γαλακτοπωλεῖα μένουσιν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9ης πρωινῆς μέχρι τῆς 1ης μ.μ. καὶ ἀπὸ τῆς 5ης μ.μ. μέχρι τοῦ μεσονυκτίου».

§378ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§379Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δῶρον ἄδωρον. Διὰ τὰ οἰνοπωλεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ἐχάλασε τὸν κόσμον.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, τοῦ κ. Ν. Σιμοπούλου, ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 περὶ τῶν κουρείων.

§381Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ νόμῳ περὶ κυριακῆς ἀργίας ν’ ἀναφέρητε τὰ Χριστούγεννα.

§382Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λησμονεῖ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ὁ νόμος εἶναι περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν, εἰς πάντας δὲ τοὺς ὀρθοδόξους τὰ Χριστούγεννα εἶναι γνωστά.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει)· «Τὰ οἰνοπωλεῖα, παντοπωλεῖα, μαγειρεῖα, ἑστιατόρια καὶ ζυθοπωλεῖα τῶν προαστείων καὶ ἐξοχικῶν κέντρων μένουσιν ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν ἀπὸ τῆς 9ης π. μ. μέχρι τῆς 2ας ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον».

§384Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ προσδιορισμὸς τῆς 12ης ὥρας τοῦ μεσονυκτίου θὰ γεννήσῃ, νομίζω, ζητήματα καὶ θὰ παράσχῃ πράγματα εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, διότι, ἐὰν δέκα λεπτὰ μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἀνοίξῃ τις τὸ μαγαζεῖόν του, καὶ παρουσιασθῇ εἰς αὐτὸν ἡ Ἀστυνομία, ὁ καταστηματάρχης θὰ εἴπῃ ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν Δευτέραν καὶ ἑπομένως ἔχει δικαίωμα ν’ ἀνοίξῃ. Δεύτερον ὅλος ὁ κόσμος τῶν Ἀθηνῶν μένει πέρα τῆς 12ης ὥρας τοῦ μεσονυκτίου εἰς τὰ Φάληρα. Εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματα αὐτὰ κατὰ τὴν 12ην τῆς νυκτός;

§385Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς μέχρι τῆς 2ας ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§386Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καταγόμενος ἐκ τῶν ὀρεινῶν δειράδων τοῦ Καρπενισίου προφανῶς ἀγνοεῖ τοὺς κοινωνικοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἐνταῦθα οἰκοῦντες. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας φαντάζεται ὅτι ἡ πέρα τοῦ μεσονυκτίου παραμονὴ ἐν ὥρᾳ θέρους, τὸ ὁποῖον εἶναι καυστικώτατον ἐν Ἀθήναις, δὲν ὁμοιάζει δὲ πρὸς τὸ τοῦ Καρπενισίου, τὸ ὁποῖον εἶναι δροσερώτατον, διότι ἐκεῖ τότε διαλύονται αἱ χιόνες, φαντάζεται ὅτι, ἐὰν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν μένωσιν ἐν ὑπαίθρῳ μέχρι τῆς 2ας ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον, πράττουσι τοῦτο λόγῳ κραιπάλης. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Καρπενισίου ἀντελαμβάνετο καλύτερον τῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν καὶ τοῦ χαρακτῆρος τῶν ἐνταῦθα οἰκούντων, θὰ ἐνόει ἀμέσως ὅτι εἶναι ἀνάγκη κοινωνικὴ ἡ παραμονὴ τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ οἰκούντων εἰς τὸ ὕπαιθρον πέρα τοῦ μεσονυκτίου ἐν ὥρᾳ θέρους, θὰ ἔβλεπε δ’ ὅτι ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς πᾶν ἄλλο εἶναι παρὰ εἰθισμένος εἰς τὸ νὰ ῥέπῃ εἰς τὴν κραιπάλην, καταφεύγει δὲ εἰς τὰς ἐξοχάς, διότι δὲν δύναται νὰ ὑποφέρῃ ἐκ τῶν καυμάτων τῆς ἡμέρας ἐν καιρῷ θέρους. Δὲν εἶναι λοιπὸν λόγοι κραιπάλης ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ ζητῶμεν τὸ ἄνοιγμα τῶν ἐξοχικῶν κέντρων μέχρι τῆς 2ας μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἐὰν μεταβῆτε εἰς Φάληρον τὸ θέρος, θὰ εὕρητε εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον κατὰ τὴν 1½ μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἀκόμη ἀνθρώπους καὶ μάλιστα ὅταν λειτουργῇ καὶ τὸ θέατρον. Ἡ παραμονὴ κατὰ τὸ θέρος τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πέρα τοῦ μεσονυκτίου προέρχεται οὐχὶ ἐκ κραιπάλης, ἀλλ’ ἐκ λόγων ὑγείας. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§387Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδένα λόγον ἔχω νὰ προστατεύσω τοὺς ξενύχτιδες καὶ ἀναμφισβητήτως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ παραμένωσι πέρα τοῦ μεσονυκτίου εἶναι οἱ ξενύχτιδες. Διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ οὕτως ὥστε μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ τὸ μεσονύκτιον νὰ εἶναι ἀνοικτὰ τὰ καταστήματα, διότι, ἐὰν μένωσιν ἐπὶ πολὺ ἀνοικτά, πᾶς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος σκέπτεται τὴν ἐπιοῦσαν νὰ ἐργασθῇ ἀναμφισβητήτως κατὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν θὰ ἴδῃ ὅτι κατηνάλωσε πολύτιμον χρόνον εἰς εὐωχίαν.

§388Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ παντοπωλεῖα καὶ οἰνοπωλεῖα τὸ θέρος πρέπει νὰ μένωσιν ἀνοικτά, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὰ ἑστιατόρια δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τοῦ ἐργάτου, ὅπως μεταβῇ εἰς τὸ «Ἀκταῖον» ἢ εἰς τὸ θέατρον τοῦ Φαλήρου ἵνα ἀπολαύῃ τῶν ἀγαθῶν τῆς θαλασσίας αὔρας.

§389Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρατηρήσω καὶ ἄλλο τι, ὅτι, ὅταν προχωρήσωμεν πέρα τῆς δωδεκάτης τοῦ μεσονυκτίου τῆς Κυριακῆς, εὑρισκόμεθα πλέον εἰς τὴν Δευτέραν καὶ τότε νομοθετοῦμεν περὶ ἀργίας τῆς Δευτέρας, διότι τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ μεσονυκτίου εἰς μεσονύκτιον ἀποτελεῖ τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς. Τοῦτο δ’ ὑπεστήριξα καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἡ Ἀστυνομία δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κλείσῃ τὸ κατάστημα πέρα τοῦ μεσονυκτίου, διότι ἔχομεν τὴν Δευτέραν, καὶ ἔχει δικαίωμα ὁ καταστηματάρχης ν’ ἀνοίξῃ τὸ κατάστημά του τὴν Δευτέραν, διότι ἡ Δευτέρα ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ μεσονυκτίου.

§390Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ζήτημα ἀναπαύσεως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα εἶναι καταδεδικασμένα νὰ μένωσιν ἄγρυπνα διὰ τὴν ἀσφάλειαν. Δέν εἶναι δὲ δυνατὸν μὲ λογοπαίγνια νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν Δευτέραν. Οὐδεὶς, ἐὰν πρόκειται ν’ ἀνοίξῃ τὴν Δευτέραν, θὰ συλλογισθῇ τὴν 2αν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Καὶ ὅταν λέγωμεν τὴν 2αν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἀφήνομεν τοὺς θέλοντας νὰ κραιπαλῶσι καὶ μίαν ὥραν περισσοτέραν ἐκείνης ἣν θεωροῦμεν κατάλληλον δι’ ἀνάπαυσιν ἢ διασκέδασιν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Κατὰ μὲν τὸ θέρος μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ τὸ μεσονύκτιον, κατὰ δὲ τὸν χειμῶνα μέχρι τῆς ἑνδεκάτης μετὰ μεσημβρίαν». Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ πληθυσμὸς ὁ Ἀθηναϊκὸς καὶ τοῦ Πειραιῶς ὅτι κατὰ τὴν μίαν μεταμεσονύκτιον οἱ τίμιοι ἄνθρωποι κοιμῶνται.

§391Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄνοιγμα τῶν καταστημάτων παρετηρήθη πανταχοῦ ὅτι τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν ἀσφάλειαν καὶ ὄχι τὸ κλείσιμον καὶ λόγῳ τοῦ φωτισμοῦ καὶ λόγῳ τῆς συχνάσεως τῶν ἀνθρώπων.

§392Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ποία ἐποχὴ εἶναι θέρος καὶ ποία χειμών.

§393Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ θέρος εἶναι ἀνυπόφορον ἐν Ἑλλάδι καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὰς κλιματολογικὰς ἀνάγκας· εἶναι ἀνάγκη δι’ ἀνθρώπους νέους, ζῶντας εἰς τρώγλας, τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε ὅτι εἶναι ἄτιμοι, νὰ μένωσιν εἰς τὰ Φάληρα πέρα τῆς δωδεκάτης τοῦ μεσονυκτίου κατὰ τὸ θέρος, ὅπου τὸ θερμόμετρον ἀνέρχεται εἰς δυσθεώρητα ὕψη. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζηται τοιουτοτρόπως ἡ ἐντιμότης ἢ ἡ ἀτιμία, πῶς ὁ κατοικῶν ἐν τρώγλῃ, ὅπου κοιμᾶται μεταξὺ δεκαπέντε ἀτόμων, διαπράττει ἀτιμίαν, ἂν θελήσῃ νὰ μείνῃ πέρα τοῦ μεσονυκτίου παρὰ θῖν’ ἁλός.

§394Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χαρίσῃ τὴν δευτέραν μεταμεσονύκτιον, διότι εἶναι ἀνάγκη κοινωνική.

§395Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην ἀναπαύσεως· δὲν ὑπάρχει λόγος διὰ μερικοὺς ντελμπεντέρηδες νὰ κάθηται ὁλόκληρον τὴν νύκτα ἡ Ἀστυνομία ἐπὶ ποδός.

§396Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν κλείωσι τὰ καταστήματα, εἶναι ἀνάγκη νὰ κάθηται ἐπὶ ποδός.

§397Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐκ Κηφισίας κατήρχετο τὴν τρίτην μετὰ τὸ μεσονύκτιον συχνά· διατί δὲν παραδέχεται διὰ τοὺς ἄλλους ὅ,τι δι’ ἑαυτὸν παρεδέχετο;

§398Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ὑμεῖς πρὸ ὀλίγου ἐσχίσατε μετὰ τοῦ υἱοῦ μου τὰ ροῦχά σας, διότι ἠθέλετε νὰ μὴ μένωσι τὰ ζαχαροπλαστεῖα ἀνοικτά.

§399ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶν ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὕτη, δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, παρεμβαίνω ὡς συμβιβαστὴς καὶ σᾶς ὑπομιμνήσκω ὅτι αἱ ὧραι εἶναι ἑλληνικαὶ καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δευτέραν μεταμεσονύκτιον κατὰ λόγον τοῦ συμβαίνοντος εἰς τὴν Βουλήν.

§400Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τῶν διαφόρων χωροφυλάκων τῶν ἐπηρεαζομένων ἀναλόγως τῆς προσφορᾶς!

§401Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θέσατε τέλος πάντων τὴν δευτέραν μεταμεσονύκτιον, διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§402Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ὅμως ἡ ἐποχὴ τοῦ θέρους καὶ ἡ ἐποχὴ τοῦ χειμῶνος.

§403ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ χειμὼν ἄρχεται ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου καὶ λήγει κατὰ τὸ τέλος Μαρτίου, τὸ δὲ θέρος ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§405ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἀρχαιολογικὰ ὀνόματα· τὸ ὄνομα Ἀμπελόκηποι εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τοῦ 1450, ἐπίσης καὶ τὰ Πατήσια. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ καὶ ἡ Κυψέλη, ἡ ὁποία εἶναι ἐξοχικὸν κέντρον.

§406ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν ὁρίζομεν διὰ τὰ ἐξοχικὰ κέντρα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ἐὰν ἀφεθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, εἶναι δυνατὸν ταῦτα ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν καὶ τῶν κομματικῶν συμφερόντων αὐτῶν νὰ μὴ ὁρίσωσι τὰ κέντρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὁρίσωσι. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει νὰ ὁρισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος τῇ προτάσει τοῦ νομάρχου.

§407ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὂχι.

§408Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «Γουδὶ» «καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως», διότι ἐγένετο παράλειψις ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους.

§409Θ. ΛΕΚΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν Ἀμπελόκηποι «ἐκ τῆς γενικῆς ἀποθήκης τοῦ ὑλικοῦ πολέμου καὶ ἐκεῖθεν». Ἐπίσης καὶ μετὰ τὴν λέξιν Πατήσια «ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λεβίδου καὶ ἐκεῖθεν».

§410ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὰ ἐξοχικὰ κέντρα νὰ ὁρίζωνται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§411Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλησμονήσαμεν τὸ Δαφνί.

§412Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἤθελον μίαν ἐξήγησιν· τὰ κέντρα τὰ ὄντα ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως εἶναι κατὰ κανόνα ἐξοχικά, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως δύνανται διὰ πράξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου κέντρα τινὰ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐξοχικά. Αὐτὸ ἐννοεῖτε;

§413ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαιότατα.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἄρθρον 4, διότι πολλαὶ προεβλήθησαν τροπολογίαι. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ἐγένοντο αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις· μετὰ τὰς λέξεις «Ἁγίου Μελετίου» νὰ τεθῇ «Κυψέλη», μετὰ τὰς λέξεις «καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ» νὰ προστεθῇ «ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως»· ἐν τῷ τέλει τοῦ ἄρθρου 4 νὰ προστεθῇ «Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὰ ἐξοχικὰ κέντρα ὁρίζονται διὰ πράξεων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων». Ὑπάρχει ἄλλη τις τροπολογία;

§415Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Μετὰ τὴν λέξιν «Κυψέλη» νὰ προστεθῇ «Ἅγιος Σάββας καὶ Πυριτιδοποιεῖον».

§416Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ νὰ ὁρισθῇ ὡς σημεῖον ἀφ’ οὗ ἄρχονται οἱ Ἀμπελόκηποι ἡ Γενικὴ ἀποθήκη ὑλικοῦ πολέμου.

§417ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§418Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι σφαλερὸν ν’ ἀναγράφωνται ἐν τῇ διατάξει τοῦ νόμου τὰ ὀνόματα· σκοπιμώτερον θὰ ἦτο ν’ ἀναφέρηται ἁπλῶς ὅτι ὁ νομάρχης συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἢ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὁρίζει τὰ ἐξοχικὰ κέντρα τῶν δύο πόλεων, διότι τοῦτο τὸ κακὸν δύναται νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ῥητῆς μνείας τῶν ὀνομάτων τῶν ἐξοχικῶν κέντρων, ὅτι θ’ ἀποκλείωνται πάντα ἐκεῖνα τὰ κέντρα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἡμεῖς παραλείπομεν.

§419ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λέγομεν ὅτι τὰ ὁρίζει ὁ νομάρχης.

§420Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀναφέρεται τὸ Ψυχικὸν καὶ δὲν ἀναφέρεται ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ῥέντης δύναται ὁ νομάρχης καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας αὐθαιρέτως ν’ ἀποφανθῶσιν ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ κέντρου ὡς ἐξοχικοῦ κέντρου, ἐνῷ, ἂν ἐλέγομεν ὅτι τοῦτο ἀφίεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ νομάρχου καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας...

§421ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θ’ ἀποφαίνηται κατ’ ἔτος, διότι τίς ἐπίστευε πρὸ τριετίας ὅτι ἡ θέσις Ἁλυσίδα θὰ ἐγίνετο κέντρον ὁποῖον εἶναι τώρα;

§422Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ δηλωθῇ τοὐλάχιστον ὅτι ἡ μνεία ἡ γενομένη εἶναι ἐνδεικτική.

§423ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προφανῶς εἶναι ἐνδεικτικὴ καὶ τοῦτο δεικνύει ἡ φράσις «καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ ἔξω τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἤθελεν ὁρίσει ὁ νομάρχης». Ἄς προχωρήσωμεν.

§424Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὰ Σεπόλια, κύριε Πρόεδρε.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§426ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς λέξεως «ἐπαρχιῶν» καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἁπλῶς «Ἡ κυριακὴ ἀργία διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας καταργεῖται», διότι ὑπάρχει διαμαρτυρία τῆς Ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου δι’ ἧς ζητεῖται ἡ κατάργησις τῆς ἀπαγορεύσεως αὐτῆς.

§427Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαμαρτυρία εἶναι ὑπογεγραμμένη μόνον ὑπὸ τῶν διευθυντῶν τῶν Ἐφημερίδων. Μὴ λησμονεῖτε τοῦτο.

§428ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ καὶ διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν Ἀθηνῶν ἡ κυριακὴ ἀργία καὶ διὰ νὰ μὴ στερῶνται αἱ Ἀθῆναι τοῦ Τύπου τὴν Κυριακὴν καὶ διότι τὸ ζητεῖ ὁλόκληρος ἡ Ἑταιρεία τοῦ Τύπου.

§429Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, μόνον τοὺς ἐφημεριδοπώλας;

§430Μ. ΑΝ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τοῦτο ὅμως σημαίνει ὅτι θὰ ἐκδίδωνται ἐφημερίδες.

§431ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦτο περιορισθῇ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι «ἡ κυριακὴ ἀργία διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας καταργεῖται», ὅλον δὲ τὸ ἄλλο ἄρθρον ν’ ἀπαλειφθῇ.

§432ΣΤ. ΣΑΚΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς προτάσεως τῆς συζητουμένης ἀνεγνώρισε τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ προηγουμένου νόμου ἐγένετο διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας καὶ διὰ τοῦτο προέτεινε τὴν κατάργησιν τῆς κυριακῆς ἀργίας διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν ἐπαρχιῶν. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις αὕτη εἰς πάντας τοὺς ἐφημεριδοπώλας ἄνευ διακρίσεως, νὰ ἐπιτρέπηται τουτέστι καὶ εἰς τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἐργάζωνται, ἵνα μὴ τὰ πτωχὰ παιδιὰ τὰ ἐργαζόμενα ἵνα κερδίσωσι τὸν ἄρτον των στερῶνται τῆς ἐργασίας. Ταύτην τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§433ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται ῥητῶς ἡ πώλησις κλπ.».

§434Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§435ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐτέθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἐφημερίδες φθάνουσαι εἰς τὰς ἐπαρχίας ἅμα τῇ ἀφίξει τῶν ἁμαξοστοιχιῶν τῆς Κυριακῆς δὲν ἠδύναντο νὰ πωληθῶσιν ἐκεῖ. Ἑπομένως αἱ ἐφημερίδες ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐπωλοῦντο πεντάκις τῆς ἑβδομάδος ἀντὶ ἕξ, ὅπως ἔπρεπε νὰ πωλῶνται. Εἰς τοῦτο ἐμείναμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ πάντες σύμφωνοι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν εἶναι πλέον ἐπέκτασις ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐθέσαμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς ἀνατροπὴ τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§436ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§437ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἑπομένως νομίζω ὅτι αὐτὸ ἔπρεπε καθαρώτερον νὰ λεχθῇ, ὥστε ἐναντίον αὐτοῦ νὰ πολεμήσωμεν καὶ ὄχι ἐναντίον μιᾶς τροπολογίας ἡ ὁποία οὕτως ὑποβάλλεται. Διατί λοιπόν, ὅτε ἐψηφίσαμεν τὸν πρῶτον νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας, διατί ἐσκέφθημεν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία καὶ διὰ τὰς ἐφημερίδας; Βεβαίως ἡ ἔλλειψις τῶν ἐφημερίδων θὰ εἶναι ἐπαισθητὴ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ δυσάρεστος εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἀλλὰ ψηφίζοντες νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀνάπαυσις διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῶν καταπονοῦνται τὸ περισσότερον καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ ἐπιπόνου τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ εἴδους αὐτῆς καταπονοῦνται, κυρίως δὲ εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάγονται οἱ τυπογράφοι καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων. Δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὑποβαλόντας τὴν τροπολογίαν, ἂν θέλουσιν αἱ ἐφημερίδες νὰ ἐκδίδωνται καὶ τὴν Κυριακήν.

§438ΣΤ. ΣΑΚΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς κυριακῆς ἀργίας οἱ ἐφημεριδοπῶλαι.

§439ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἂν ἀφήσωμεν ἐλευθέρους τοὺς ἐφημεριδοπώλας νὰ πωλῶσι τὰς ἐφημερίδας τὴν Κυριακήν, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ πωλῶσι καὶ καθημερινὰς ἐφημερίδας καὶ ἑπομένως θὰ ὑπάρχῃ καταστρατήγησις τοῦ νόμου, ἐὰν μὴ ὁμολογήσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἐκδίδωνται ἐφημερίδες, καὶ δι’ αὐτὸ εἰσάγεται ἡ τροπολογία, διότι δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐγκατασταθῇ ἓν τυπογραφεῖον ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως καὶ νὰ εἰσάγωνται ἐκεῖθεν αἱ ἐφημερίδες. Ὁ μόνος τρόπος, ἵνα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκριβῶς συμπαθεῖς κατὰ ταύτην τὴν στιγμήν, ἀπολαύωσι τῆς κυριακῆς ἀργίας, εἶναι νὰ μὴ πωλῶνται αἱ ἐφημερίδες.

§440Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Νὰ ὁρίσωμεν ὅτι αἱ ἐφημερίδες ἐκδίδονται ἑξάκις τῆς ἑβδομάδος.

§441ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ ἐκδίδωνται ἐφημερίδες ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ἑπομένως, Κύριοι, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἂν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ἣν ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, αἱ ἐφημερίδες θὰ πωλῶνται τὴν Κυριακὴν καὶ οὔτε οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων θὰ ἔχωσιν ἀνάπαυσιν οὔτε οἱ τυπογράφοι, ἡ στατιστικὴ τῆς θνησιμότητος τῶν ὁποίων εἶναι γνωστή, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἀποθνήσκουσι φυματιῶντες, μὴ ἔχοντες μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ὅπως ἀναπαύωνται.

§442ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγώ, ὅτε ἀνέγνωσα τὸ ἄρθρον 5, δὲν εἶχον ἐννοήσει τὸν λόγον ὁ ὁποῖον ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ· διότι ἀληθῶς διὰ τοῦ πρώτου νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας ἐνομοθετεῖτο ὅτι οἱ ἐφημεριδοπῶλαι δὲν δύνανται νὰ ἐργάζωνται τὴν Δευτέραν, ὅτι μέχρι τῆς 4 μ. μ. τῆς Δευτέρας θέλουσιν εὑρίσκεσθαι εἰς ἐργασίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀκατανόητον. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἔπρεπε κἂν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἐφημεριδοπωλῶν, διότι οἱ ἐφημεριδοπῶλαι δὲν ἐργάζονται ἐν κλειστοῖς δωματίοις καὶ σκοτεινοῖς, ζῶσιν ἐν ὑπαίθρῳ καὶ ἀναπνέουσι πάντοτε τὸν καθαρὸν ἀέρα. Ἡ προστασία τῶν ἐφημεριδοπωλῶν δὲν ἦτο ἀναγκαία εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ὅτε ἀντελήφθησαν τοῦτο, ἐπείσθησαν νὰ μετριάσωσι τὸ κακόν, ἀλλὰ πάντοτε ἀναχωροῦντες ἐκ τῆς πεπλανημένης γνώμης ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατορθώσωσιν αἱ ἐφημερίδες νὰ ἐκδίδωνται τὴν πρωίαν τῆς Δευτέρας. Ζητοῦσι πάλιν νὰ νομοθετήσωσι κατὰ τρόπον προλαμβάνοντα τὸ ἀνοσιούργημα τοῦτο. Συνεχώρησαν λοιπὸν εἰς τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν ἐπαρχιῶν νὰ ἐργάζωνται καὶ τὴν Κυριακήν, εἰς τοὺς ἐφημεριδοπώλας δὲ τῶν Ἀθηνῶν τοιαύτη συγγνώμη ἐδόθη περιωρισμένη· ἐπετράπη νὰ πωλῶσι φύλλα τὴν Δευτέραν, ἀλλ’ ἀπαριθμοῦνται τὰ φύλλα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ πωλῶνται ὑπ’ αὐτῶν. (Ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τοὺς ἐφημεριδοπώλας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἡ πώλησις λαχείων, περιοδικῶν φύλλων καὶ ἐπαρχιακῶν καὶ ξένων ἐφημερίδων ἀπὸ τῆς πρωίας τῆς Δευτέρας. Ἀπαγορεύεται ὅμως ῥητῶς ἡ πώλησις ἡμερησίων ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων ἢ ἐφημερίδων τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ τῆς μεσημβρίας τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς 4 μ. μ. τῆς Δευτέρας». Δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ διὰ τίνα λόγον αἱ ἐφημερίδες τῆς Κυριακῆς αἱ ἀθηναϊκαὶ δὲν πρέπει νὰ πωλῶνται καὶ τὴν Δευτέραν. Ἀλλ’ ἂν ἐπιτρέψωμεν τὴν πώλησιν ἐφημερίδων τὴν Δευτέραν, θὰ ἐκδοθῶσιν ἡμερήσια φύλλα ἀθηναϊκὰ καὶ τὴν Κυριακὴν μ. μ. ἢ τὴν πρωίαν τῆς Δευτέρας, καὶ ἂν ἐκδοθῶσι, ποῖον τὸ κακόν; Ἂν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν τοὺς τυπογράφους καὶ τοὺς συντάκτας τῶν ἐφημερίδων, ἂς εὕρωμεν τρόπον νὰ προστατεύσωμεν αὐτούς. Ἔχω μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας νομίζω ὅτι προστατεύονται οἱ τυπογράφοι καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων (ἀναγινώσκει)· «Ἡ κυριακὴ ἀργία διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας καταργεῖται. Διὰ τοὺς ἐργάτας τῶν τυπογραφείων καὶ τοὺς συντάκτας τῶν ἐφημερίδων ἡ κυριακὴ ἀργία ἄρχεται διὰ μὲν τοὺς ἐργαζομένους εἰς πρωινὰς ἐφημερίδας ἀπὸ τῆς 10ης μ. μ. τοῦ Σαββάτου καὶ λήγει τῇ 10ῃ μ. μ. τῆς Κυριακῆς, διὰ δὲ τοὺς ἐργαζομένους εἰς μεταμεσημβρινὰς ἐφημερίδας ἀπὸ τῆς μεσημβρίας τῆς Κυριακῆς καὶ λήγει τῇ 10ῃ π. μ. τῆς Δευτέρας».

§443ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ πρέπῃ νὰ διορίσωμεν ἐλεγκτάς.

§444Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν δὲν δύνασθε νὰ ἐπιβλέπητε τὴν τήρησιν τοῦ νόμου, μὴ νομίζετε ὅτι νομοθετεῖτε σοβαρῶς. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης παρέχομεν μὲν ὥρας ἀναπαύσεως εἰς τοὺς συντάκτας τῶν ἐφημερίδων καὶ τοὺς τυπογράφους, ἔχομεν δὲ καὶ τὸ ἀγαθὸν τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐφημερίδων ἐν πάσῃ ἡμέρᾳ· διότι δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀγαθὸν τὸ ὅτι δὲν ἐκδίδονται ἐφημερίδες ἀπὸ τῆς πρωίας τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς 4ης μετὰ μεσημβρίαν τῆς Δευτέρας, δηλ. ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ἡμέραν. Ὑπάρχουσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἔκδοσις ἐφημερίδων εἶναι ἀναγκαιοτάτη· εἶναι περιστάσεις καθ’ ἃς στρεβλοῦται ἡ ἀλήθεια, διασπείρονται πεπλανημέναι πληροφορίαι, καὶ δὲν ἔχομεν τὸ μέσον νὰ ἐπικοινωνήσῃ τὸ κοινὸν μετὰ τῆς ἀληθείας. Ἔχων τὴν γνώμην ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἔκδοσιν ἐφημερίδων καὶ τὴν πρωίαν τῆς Δευτέρας καὶ τὴν ἑσπέραν τῆς Κυριακῆς ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν μου ταύτην.

§445Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διῆλθον, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὡραιότερα ἔτη τῆς ζωῆς μου ἐν τυπογραφείῳ, εἶμαι υἱὸς τυπογράφου καὶ ἐγὼ ἐπὶ ἔτη διετέλεσα διευθυντὴς καὶ ἰδιοκτήτης τυπογραφείου καὶ δημοσιογράφος, διευθύνας ἐφημερίδα ἐπὶ 20 συναπτὰ ἔτη. Εἶμαι λοιπὸν εἰς θέσιν κάλλιον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζω τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς περιστάσεως ταύτης. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἔκδοσιν ἑπτὰ φύλλων τὴν ἑβδομάδα, οὐδεμίαν παρέχομεν ἀνάπαυσιν οὔτε εἰς τοὺς συντάκτας οὔτε εἰς τοὺς τυπογράφους. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐργασία τῶν τυπογράφων, μάλιστα τῶν ἐργαζομένων κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας, εἶναι κοπιωδεστάτη· τελοῦσιν οὗτοι ἐν γένει ὑπὸ ὅρους δυσμενεστάτους, διότι καὶ τὰ καταστήματα ἐν οἷς ἐργάζονται δὲν παρέχουσιν αὐτοῖς τοὺς ἀπαιτουμένους ὑγιεινοὺς ὅρους, τὰ δὲ στοιχεῖα ὧν ποιοῦνται χρῆσιν, ὄντα ἐξ ἀντιμονίου, παράγουσι καὶ εἶδός τι πολὺ ἐπικίνδυνον δηλητηριάσεως. Ἐν στενῷ χώρῳ, κάκιστα, ἂν μὴ οὐδόλως, ἀεριζομένῳ, καπνίζοντες δυστυχῶς ἀενάως, μὲ φῶς ἀεριόφωτος, ἀπορροφῶντος τὸν ἀτμοσφαιρικὸν ἀέρα, εὑρίσκονται ἐπὶ ὥρας ἐν ἀποπνικτικῷ περιβάλλοντι, καὶ οὐδὲν ἄπορον ὅτι οἱ πλεῖστοι αὐτῶν ἀποθνήσκουσι φθισικοί. Ἔχω ἐν τῷ θυλακίῳ μου κατάλογον 150 ἐργατῶν στοιχειοθετῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐκ φθίσεως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἡ φθίσις λυμαίνεται τοὺς τυπογράφους, καθὼς καὶ τοὺς ἀρτοποιούς, τοὺς δευτέρους δι’ ἄλλους λόγους. Ἐγὼ ὡς τυπογράφος ἐπεθύμουν νὰ διευκολύνω τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐφημερίδων, καὶ περὶ τούτου δὲν πρέπει τις νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίαν, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσχερέστατον. Πρέπει νὰ ἐξαναγκάσωμεν τοὺς τυπογράφους καὶ πάλιν εἰς τὴν ἔκδοσιν ἑπτὰ φύλλων καθ’ ἑβδομάδα καὶ νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς μιᾶς ἡμέρας ἀναπαύσεως, τόσον ἀναγκαίας εἰς τὴν συντήρησιν τῆς ζωῆς αὐτῶν; Ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει, καὶ ἔστω βεβαία ἡ Βουλὴ ὅτι ἀληθῶς θὰ εὐεργετήσῃ καὶ τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς, ἀλλὰ καὶ τοὺς βοηθοὺς τῶν ἐφημεριδογράφων, τοὺς συντάκτας τῶν ἐφημερίδων, διότι δὲν εἶναι καθόλου ἀληθὲς τὸ λεχθὲν ὅτι οἱ τυπογράφοι καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων εἶναι σύμφωνοι ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης.

§446Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι ἡ τροπολογία θὰ γίνῃ ὑπὲρ αὐτῶν, διότι θὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς ὥρας ἀναπαύσεως.

§447Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρέχεται ὥρα ἀναπαύσεως, ὅταν οἱ ἐργάται εἰς τὸ αὐτὸ ποσὸν τῆς ἐργασίας ἐξαναγκάζωνται. Μήπως τὸν αὐτὸν ἀτμοσφαιρικὸν ἀέρα δὲν θ’ ἀναπνέωσι, τὴν αὐτὴν δυστυχίαν δὲν θὰ πάσχωσιν;

§448Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνεκινήθην ἐκ τῶν λόγων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος παρέστησε τὴν δυστυχίαν τῶν τυπογράφων, τὴν ὁποίαν βεβαίως πιστεύω, διότι ἓν τῶν ἀνθυγιεινοτέρων ἐπαγγελμάτων εἶναι τὸ τοῦ τυπογράφου, ἐκτελούμενον ἐντὸς κλειστοῦ χώρου καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐντὸς ἀνηλίων καὶ ὑπογείων καταστημάτων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν τυπογράφων δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἀνάπαυσιν μιᾶς ἡμέρας καθ’ ἑβδομάδα· νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκτὸς τῆς προνοίας τὴν ὁποίαν ἔλαβε διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυριακῆς ἀργίας ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ ἐπὶ τῶν τυπογραφείων γενικῶς τὰς διατάξεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται καὶ ἐκ τοῦ νόμου περὶ ὑγιεινῆς τῶν πόλεων καὶ χωρίων ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν νόμων τῶν ἀστυνομικῶν. Νὰ διατάξῃ τὰ ὑπ’ αὐτὸν ὄργανα νὰ ἐξακριβώσωσι ποῦ εὑρίσκονται τὰ τυπογραφεῖα αὐτά, εἰς ποίας στενωποὺς καὶ ποίας κατακόμβας (Εὖγε, εὖγε καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§449Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ἐμπνέομαι ὑπὸ τῶν αἰσθημάτων τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Φθιώτιδος, διότι ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου ζητεῖται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἐν ἄρθρῳ 6 τοῦ νομοσχεδίου. Ὅπως μὴ καταστρατηγῆται ὁ νόμος, ἀπαγορεύεται ἡ πώλησις τῶν ἐφημερίδων ἀπὸ τῆς μεσημβρίας τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς μεταμεσημβρίας τῆς Δευτέρας. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις τὸ ἐπιχείρημα τοῦ φίλου συναδέλφου κ. Τσιριμώκου, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι ἀποδεικνύεται διὰ ταύτης ὅτι εἶναι ἀνίκανος ἡ Πολιτεία νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου. Ἡ Πολιτεία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἀπόδειξις δ’ ὅτι εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου εἶναι ὅτι ὑψώθησαν φωναὶ διαμαρτυρίας ὑπ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θίγονται ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης· ἀλλὰ, ἂν θίγονται, δὲν θίγονται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ θίγονται ὅπως σωθῶσιν ἐκεῖνοι οἵτινες παρεδόθησαν εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν ὡς δοῦλοι, καθ’ ἣν στιγμὴν κατηργήθη παρ’ ἡμῖν ἡ δουλεία (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ταύτην τὴν στιγμὴν διενεμήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅπως ἀποδειχθῇ ὑπὸ τὸ κράτος ποίας τρομοκρατίας διατελοῦσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ἔκτακτον παράρτημα τῆς ἀδελφότητος τῶν τυπογράφων, διότι τὰ παράπονα αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ καταχωρισθῶσιν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ἔκτακτον παράρτημα ἐν ᾧ ἀναγράφονται ὅσα ὑφίστανται καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ διαψεύδονται ὅσα ἀναγράφονται ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς κυριακῆς ἀργίας. (Ἀναγινώσκει τὸ παράρτημα)· «Πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κοινοῦ κρίνεται ἀναγκαῖον, ὅπως ἀνακοινωθῶσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν κυριακὴν ἀργίαν τῶν τυπογράφων τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ τυπογραφεῖα τῶν καθημερινῶν ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων τὰ ἑξῆς· αʹ) Ὅτι ἑκατὸν περίπου τυπογράφοι ἐργάζονται εἰς αὐτὰ ἀπὸ τῆς 7 καὶ 30′ ἑσπερινῆς ὥρας μέχρι τῆς 4 καὶ 30′ πρωινῆς, μετὰ διακοπῆς ἡμισείας ὥρας ἐν τῷ μέσῳ». Ὅτε δὲ τοιαύτην ἀγρίαν ἔχομεν καταγγελίαν οὐδεμία φωνὴ διαμαρτυρίας προβαλλομένη παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι καταδυνάσται δύναται νὰ μᾶς συγκινήσῃ, ἀλλὰ τοὐναντίον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συγκινηθῶμεν καὶ νὰ ἐξεγερθῶμεν κατὰ τῆς τοιαύτης ἀπανθρώπου διαγωγῆς. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων)· «βʹ) Ὅτι ἀνακριβὲς εἶναι ὅτι παρέχεται μία ἡμέρα ἀναπαύσεως καθ’ ἑβδομάδα εἰς αὐτούς, ἀληθὲς δὲ ὅτι σχεδὸν ἅπαξ καθ’ ἑβδομάδα μέχρι τοῦδε ἀπεῖχε τῆς ἐργασίας κάθε ἐργάτης πρὸς ἀνάπαυσιν στερούμενος ἑκουσίως τοῦ ἡμερομισθίου του· γʹ) Ὅτι κατὰ τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν θνητότητος τυπογράφων νυκτερινῶν, τὴν τηρουμένην ὑπὸ τῆς ἀδελφότητος, ἐπὶ 100–120 τοιούτων ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ 1909, ἤτοι ἐπὶ 14ετίαν, ἀπέθανον 78 ἐργάται, ἐξ ὧν 70 ἐκ φθίσεως πνευμονικῆς, 4 ἐκ φθίσεως τοῦ λάρυγγος, 3 ἐξ ἄλλων νόσων καὶ 1 μόνον ἐκ γεροντικῆς ἐξαντλήσεως». Αὐτὸ εἶναι λοιπὸν τὸ πρᾶγμα. Ὅτε ἐπὶ 78 θανόντων ἔχομεν 74 προελθόντας ἐκ φθίσεως πνευμονικῆς καὶ λαρυγγικῆς, ἥτις εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀπανθρώπου διαγωγῆς τῶν διαμαρτυρομένων, ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν τοιαύτην διαγωγὴν ν’ ἀνεχθῇ ἐπὶ πλέον ἡ Βουλή; Καὶ τί ἀντιπροσωπεύει ἡ Βουλή, ὅταν συγκινηθῇ εἰς τοιαύτας διαμαρτυρίας; Ἀντιπροσωπεύει τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀπέστειλαν ἐνταῦθα, ἢ ἀντιπροσωπεύει συμφέροντα ποταπὰ ἀνάξια πάσης ὑποστηρίξεως;

§450Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ὁμιλήσας, ὡς ὡμίλησα, περὶ τοῦ ἄρθρου 5 δὲν εἶμαι ὀλιγώτερον συγκεκινημένος ἐκ τῶν παθημάτων τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ἐὰν θέλωσι νὰ προστατεύσωσι τοὺς ἐργαζομένους κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας ἂς μὴ νομίζωσιν ὅτι εὗρον τὸ φάρμακον διὰ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Πρέπει νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν τυπογραφείων ὅπως αἱ ἐργάσιμοι ὧραι τῆς νυκτὸς περιορισθῶσιν. Ἀντὶ νὰ κραυγάζωσι καὶ νὰ ζητῶσι νὰ μὴ ἐκδίδωνται κατὰ μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος αἱ ἐφημερίδες, πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὅπως οἱ τυπογράφοι ἐργάζωνται εἰς μέρη ὑγιεινότερα.

§451Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦτο δεῖ ποιῆσαι κἀκεῖνο μὴ ἀφιέναι.

§452Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐργασία πλέον τῶν ἓξ ὡρῶν κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας, ἂς διπλασιασθῇ δὲ τὸ προσωπικὸν τῶν τυπογραφείων καὶ ἂς ἐναλλάσσωνται κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας οἱ ἐργάται.

§453Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι καὶ ταῦτα θὰ κανονισθῶσιν ἐν καιρῷ.

§454Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οὕτω πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἐργαζομένων ἐν ὑπογείοις καὶ ἐν στοαῖς τῶν μεταλλείων· οὕτω πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ παντὸς ἐργάτου ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἰς κοπιώδεις ἐργασίας καὶ εἰς ἀτμοσφαίρας νοσηράς. Ἀλλὰ μὴ ἐγείρετε φωνὴν ἵνα προκαλῆτε χειροκροτήματα μόνον, λέγοντες ὅτι δῆθεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῶν πασχόντων ἐργατῶν, ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῶν διευθυντῶν τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν διευθυντῶν τῶν τυπογραφείων! Οὐδενὸς διηρμηνεύσαμεν τὴν γνώμην ἐνταῦθα· ἂν νομίζομεν τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐφημερίδων ἀναγκαίαν, νομίζομεν τοῦτο ὡς κοινωνικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιθυμοῦμεν νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον, ὥστε πρὸ παντὸς νὰ προστατευθῶσιν οἱ ἐργάται τυπογράφοι καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων, οἱ συμπαθέστατοι οὗτοι νέοι, πρὸς τοὺς ὁποίους συμπαθῶς ἔχω ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Ἐὰν ἡ τροπολογία μου θεωρῆται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν ἐξεῦρε τὸν κατάλληλον τρόπον ὅπως συμβιβασθῶσι τὰ διεστῶτα, ἂς ἀπορριφθῇ· ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα ν’ ἀφήσω νὰ πιστευθῇ ὅτι ὑμεῖς εἶσθε οἱ εἰλικρινεῖς ὑποστηρικταὶ τῶν ἐργατικῶν πληθυσμῶν.

§455Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ διατί ἠθέλησε νὰ παρεξηγήσῃ ὁ ἀγαπητὸς φίλος καὶ συνάδελφος ὅσα εἶπον. Ἐὰν ἐξήγει μόνον, χωρὶς νὰ παρεξηγήσῃ, ὅσα ἐλέχθησαν, βεβαίως δὲν θὰ ἐνόμιζεν ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐστράφησαν κατ’ αὐτοῦ, διότι οὐδεμίαν παρετήρησα οὐσιώδη διαφωνίαν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου καὶ ἐμοῦ, εἰμὴ μόνον μικράν τινα διαφωνίαν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς κυριακῆς ἀργίας. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο παρετήρουν πρὸ ὀλίγου ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πλανᾶται, ἐὰν νομίζῃ ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ τὸ ποθούμενον, τὸ ποθούμενον οὐ μόνον ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ κυρίως ὑπ’ αὐτοῦ, ἀφοῦ ἐκεῖνος εἶναι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τροπολογίαν τινὰ ἐν τῷ νόμῳ τῆς κυριακῆς ἀργίας διὰ τὴν ἄνεσιν τῶν τυπογράφων. Οὐδὲ ἀπέβλεψα εἰς τὰ χειροκροτήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶμαι τόσον μάταιος ὥστε ν’ ἀποδώσω εἰς ἐμὲ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποδίδω ἀκριβῶς εἰς τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καταδυναστεύονται. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ ἐνθουσιασθῶ οὐδὲ ν’ ἀποβλέψω εἰς χειροκροτήματα, ὅταν γνωρίζω ὅτι τὰ χειροκροτήματα ταῦτα εἶναι χειροκροτήματα ἀσθενῶν, χειροκροτήματα ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ βίου τὸν ὁποῖον κατεδικάσθησαν νὰ διάγωσι φέρονται πρὸς τὸν τάφον γοργῷ τῷ βήματι, ἐὰν ἡ Πολιτεία δὲν μεριμνήσῃ ὡς ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ καὶ ὡς θὰ μεριμνήσῃ.

§456Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡμεῖς οἱ ἀσχολούμενοι περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας δὲν ἐφαντάσθημεν ὅτι τὸ ἔργον ἡμῶν ἔληξε, τὸ ἔργον τῆς μερίμνης ὑπὲρ τῶν πασχουσῶν ἐργατικῶν τάξεων. Τὸ ἔργον ἡμῶν μόλις τώρα ἤρχισε, καὶ βεβαίως θὰ συνεχίσωμεν τὸ ἔργον τῆς προστασίας ὑπὲρ τοῦ πάσχοντος ἐργατικοῦ λαοῦ, καὶ βεβαίως θὰ φροντίσωμεν περὶ κανονισμοῦ ὡρῶν ἐργασίας ἀναλόγου δι’ ἕκαστον ἐπάγγελμα καὶ περὶ τῶν ἐν στοαῖς ἐργαζομένων καὶ περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐν καταστήμασιν ἔξω παντὸς ὅρου ὑγιεινοῦ. Βεβαίως θὰ φροντίσωμεν διὰ πάντα ταῦτα. Ἀλλὰ διότι δὲν δυνάμεθα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ φροντίσωμεν περὶ πάντων, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πρέπει νὰ πράξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ κ. Τσιριμῶκος.

§457Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τί συνιστῶ;

§458Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστᾶτε νὰ λάβωμεν μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐργασίας. Βεβαίως θὰ λάβωμεν μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος.

§459Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ ἡ Πολιτεία;

§460Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἔχει τὴν δύναμιν, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ κανονισθῶσι πάντα τὰ ζητήματα ταῦτα.

§461Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν εὑρίσκω ἀντίθεσιν μεταξὺ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ φίλου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ τῶν λαλησάντων κατόπιν. Ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀνάγκη κοινωνικὴ ἡ δημοσίευσις ὅσον τὸ δυνατὸν πυκνότερον τῶν ἡμερησίων φύλλων· οὐδεὶς παραγνωρίζει τοῦτο. Περὶ αὐτοῦ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος. Ἀλλὰ πρέπει τις νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἀντὶ τίνος ἀνταλλάγματος εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν εὐχαρίστησιν, ν’ ἀναγινώσκῃ καὶ τὴν Δευτέραν τὴν πρωίαν ἐφημερίδα. Τὸ ἀντάλλαγμα εἶναι ὁ βίος ὁ ἀβίωτος τὸν ὁποῖον διάγουσι δύο τάξεις, ἡ τάξις τῶν συντακτῶν καὶ ἡ τάξις τῶν τυπογράφων. Νομίζω ὅτι ἡ ὑγεία αὐτῶν καὶ ἡ διάθεσις αὐτῶν ὑπὸ ὅρους μᾶλλον ἀνεκτοὺς εἶναι ἀνταξία τῆς λύπης ἣν θέλομεν ὑποστῆ μὴ ἀναγινώσκοντες ἐφημερίδα τὴν Δευτέραν. Ἀναμφισβητήτως αἱ ἐφημερίδες, καθ’ ὅσον συντάσσονται ὑπὸ πνεῦμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τὴν κοινωνικήν, εἶναι ὄργανον προόδου καὶ ὄργανον ἀναπτύξεως διανοητικῆς. Ἀλλὰ πάλιν δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν μόνον εἰς τὴν ἄνεσιν καὶ εὐχαρίστησιν ἡμῶν. Πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συντελοῦσιν ἀκριβῶς εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ὄργανον τῆς ἀναπτύξεως τῆς κοινωνικῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς διανοητικῆς, καὶ δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ἡ ἐργασία αὕτη θὰ εἶναι πράγματι τελεία καὶ λυσιτελὴς διὰ τὴν κοινωνίαν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἠθέλομεν τοὺς φέρει εἰς τοιαύτην κόπωσιν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐργάζωνται. Ἀναμφισβητήτως ἡ ἐργασία αὕτη τῶν συντακτῶν εἶναι ἐργασία ἐξαντλητική, καὶ ἴσως ὑπάρχει καὶ συνηγορία τις ὑπὲρ αὐτῶν ὥστε νὰ ἔχωσι καὶ οὗτοι τὴν κυριακὴν ἀργίαν τὴν νύκτα τῆς Κυριακῆς, καὶ τοιαύτη εἶναι ὅπως καὶ οἱ πολιτευόμενοι μὴ ἀναγκάζωνται νὰ τοὺς ὑποδέχωνται κατὰ τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ὥραν τῆς νυκτός! (γέλωτες).

§462Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι τελείως σύμφωνος πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν. Ἔχω μόνον μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω, ὅτι ἕκαστος τῶν προαγορευσάντων ὡμίλησε περὶ συντακτῶν καὶ τυπογράφων τῶν ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων. Ἡμεῖς οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις στερούμεθα τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Διότι λέγει τὸ ἄρθρον· «Ἡ κυριακὴ ἀργία διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας τῶν ἐπαρχιῶν καταργεῖται». Διατί ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν ἑπτὰ φύλλα καθ’ ἑβδομάδα;

§463Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐφηρμόσθη ἐν Βόλῳ ἡ κυριακὴ ἀργία;

§464Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐφηρμόσθη, ἐν τούτοις ἑπτάκις ἐκδίδονται καθ’ ἑβδομάδα αἱ ἐφημερίδες. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τοὺς συντάκτας τῶν ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων.

§465Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ σαφέστερον τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι μετὰ τὴν λέξιν «περιοδικῶν» πρέπει νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «καθαρῶς φιλολογικῶν». Ἐπίσης μετὰ τὴν λέξιν «Πειραιῶς» νὰ τεθῇ «καὶ περιχώρων». Ἐπίσης δὲ νὰ τεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «ἐφημερίδων» ἡ φράσις «ὡς καὶ παραρτημάτων αὐτῶν παντὸς εἴδους». Ἄν δὲν τεθῶσι ταῦτα, ἀσφαλῶς τότε θὰ ἔχωμεν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου.

§466ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§467ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπορριφθείσης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Τσιριμώκου γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων). (Μεθὸ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§468Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ φαρμακεμπορείων διευθυνομένων ὑπὸ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν».

§469Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ φαρμακεῖα εἶναι παρὰ τὸν νόμον.

§470Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνοικτὰ κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας;

§471Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§472Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἰδίαν ἐργασίαν θὰ κάμνωσι καὶ κατὰ τὰς Κυριακὰς.

§473Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σιμοπούλου ὡς πρὸς τὰ φαρμακεῖα καὶ φαρμακεμπορεῖα.

§474Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως συνταγῶν· πρόκειται νὰ ἐνασκήσωσι τὸ αὐτὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἀσκοῦσι καὶ κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας.

§475Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε ζητήσει τὴν κυριακὴν ἀργίαν διὰ τοὺς φαρμακοποιοὺς ἤμην ἐγὼ καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐγκλημάτησα, ἀλλ’ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ὁμολογήσω. Κατὰ τὸ ἄρθρον 8, ὅπως τὸ ὥρισεν ἡ ἐπιτροπή, θὰ μένωσι τὰ ἡμίση ἀνοικτά, ἀλλ’ ὑποθέσατε ἕνα πάσχοντα ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει παρὰ ἀριθμὸν συνταγῆς εἰς ὡρισμένον φαρμακεῖον καὶ εἶναι κλειστὸν κατὰ τὴν Κυριακήν· ἐζητήθη ὀρὸς καὶ δὲν εὑρέθη καὶ ἀποθνήσκει ὁ ἀσθενὴς ἢ ἐζητήθη ὀξυγόνον καὶ δὲν εὑρέθη τὸ φαρμακεῖον διὰ νὰ δοθῇ ὀξυγόνον. Ἐρχόμεθα πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κυριακὴ ἀργία διὰ τὰ φαρμακεῖα καθὼς καὶ διὰ τὰ φαρμακεμπορεῖα.

§476Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μεταβολὴ τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐλαττώνει εἰς καταπληκτικὸν βαθμὸν τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Ἀληθῶς παρετηρήθησαν μερικὰ ἄτοπα, διότι ὡρισμένα μόνον φαρμακεῖα ἔμενον ἀνοικτά, ἀλλὰ τὰ ἄτοπα ταῦτα αἴρονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ἡμίση θὰ μένωσιν ἀνοικτά.

§477Θ. ΛΕΚΑΣ. Ὁ αὐτὸς ὑπολογισμὸς εἶναι· μὴ θέλετε νὰ διαστρέφητε κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν σας τὰ πράγματα. Ἐγὼ εἶχον ζητήσει τέσσαρα ἐν ἑκάστῃ συνοικίᾳ, καὶ τέσσαρα ἐν ἑκάστῃ συνοικίᾳ εἶναι ἐν ὅλῳ ἄνω τῶν ἑξήκοντα. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κλείσωμεν πάντα τὰ φαρμακεῖα καὶ φαρμακεμπορεῖα.

§478Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἀγγλικῶν ἀποικιῶν τὰ φαρμακεῖα εἶναι κλειστὰ πάντα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττομεν ἡμεῖς εἶναι ἵνα δώσωμεν ἄνεσιν εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἐν τοῖς φαρμακείοις, μεγάλα δὲ φαρμακεῖα, ὅπως τὸ τοῦ Κρίνου, συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἀργίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπετράπη εἰς τὰ ἡμίση νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως κίνδυνος ὑπάρχει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη).

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σιμοπούλου, περὶ τῶν καφῳδείων, κινηματογράφων κλπ.

§480Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν προτείνω ν’ ἀπορρίψῃ ἡ Βουλὴ ἄνευ συζητήσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας νὰ καθορίσητε ὅτι τὰ καφῳδεῖα καὶ οἱ κινηματογράφοι δὲν δύνανται νὰ παραμένωσιν ἀνοικτὰ πέρα τῆς 1ης μετὰ τὸ μεσονύκτιον, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑποβάλλονται ταῦτα εἰς βαρύτατον φόρον, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωμεν σκοπὸν ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὰ τοιαῦτα ἐπαγγέλματα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν διὰ μιᾶς διατάξεως καὶ μάλιστα λωποδυτικῶς κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν.

§481Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἰ. Δ. Ῥάλλη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δ. Κατσάνου, μεθὸ διαγραφέντος τοῦ ἄρθρου 10 ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ Ἰατροδικαστικῆς ὑπηρεσίας κλπ.» ὑποβάλλει ταύτην ὡς ἐτροποποιήθη. Οἱ βουλευταὶ κ. Δ. Βινιερᾶτος, Γ. Λαναρᾶς, Μ. Καβαλιερᾶτος καὶ Χρ. Ἀσιμῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ΓϚΑʹ νόμου τῆς 17 Ἰουλίου 1905 περὶ συστάσεως Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ διορισμοῦ Ἐπιθεωρητῶν». Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ νόμου ΒΣΙΓʹ τῆς 10 Ἰανουαρίου 1894 περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ ὡς καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΓΣΠʹ (3280) τῆς 11 Ἀπριλίου 1908». Οἱ βουλευταὶ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Σ. Κουμουνδοῦρος κ.λ.π. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συντάξεως τραυματιῶν τοῦ πολέμου τοῦ 1897 ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. Ἰ. Καλαμάρης, Δ. Βινιερᾶτος, Γ. Λαναρᾶς, Μ. Καβαλιερᾶτος, Γ. Παππαβασιλείου καὶ Χρ. Ἀσιμῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257–262). Ὁ κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων παλαιῶν χρεῶν κλπ.» ὡς καὶ τὸ ὑπ’ αὐτῆς τροποποιηθὲν νομοσχέδιον. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 263–264). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ ἱδρύσεως Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου» καὶ 2) «περὶ ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Σχολῆς ναυτικοῦ Πυροβολικοῦ». Ὁ κ. Θ. Μαυρομαρᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως μεγάλου ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας ἐν Τήνῳ». Οἱ κ. Ἰ. Τσιριμῶκος καὶ Μ. Φωτιάδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς διοικητικῶς τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 266–270). Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 273). Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Διδασκαλείου». Ὁ κ. Ἀλ. Πονηρόπουλος καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 275–276). Ἀνακοινῶ ὅτι κατήρτισα τὴν μὲν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φυλακῶν» ἐκ τῶν κ. Λ. Καλλιφρονᾶ, Π. Πετρίδου, Ἰ. Δ. Ράλλη, Δ. Βοκοτοπούλου, Ἰ. Στεφανοπούλου, Χ. Βοζίκη, Ν. Μαρκέτη, Ν. Μισυρλῆ καὶ Κ. Τοπάλη, τὴν δὲ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λιμένων καὶ προκυμαιῶν» ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. Κ. Αἰγιαλείδου, Σ. Κουμουνδούρου, Ἀ. Χατζηκυριάκου, Ἀ. Κανάρη, Γ. Λαναρᾶ καὶ Κ. Γκότση. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 10 καὶ 45′ μ. μ.)