1910.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

τῆς 19 Φεβρουαρίου 1910.

(Παρασκευή)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 5 καὶ 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 105 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ θὰ διανεμηθῶσι μετ’ ὀλίγον. Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ λαὸς Λευκασίας ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας του διὰ τὴν ἀνασύστασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου των καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ὁρισθῇ ὡς θερινὴ ἕδρα ἐπὶ ἕξ μῆνας ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Φίλια· Ὁ πρόεδρος τοῦ νομικοῦ τμήματος τοῦ συλλόγου τῶν ἑλλήνων ἐπιστημόνων Ἀλεξανδρείας «Πτολεμαῖος ὁ Αʹ» ὑποβάλλει παράκλησιν περὶ διορισμοῦ καὶ τρίτου ἐμμίσθου παρέδρου δικαστοῦ παρὰ τῷ ἑλληνικῷ προξενικῷ δικαστηρίῳ Ἀλεξανδρείας· Οἱ φαρμακοποιοὶ Κεφαλληνίας διαμαρτύρονται διὰ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντα περὶ μὴ ὑπάρξεως ἐν Κεφαλληνίᾳ ἐπιστημόνων τοιούτων· Ὁ Τριφυλιακὸς σύνδεσμος ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ παροχῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν Τασόπουλον· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαρίσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιβολὴν ὑδραυλικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–συνόρων ἐμπορευμάτων· Ὁ ἐξ Ἀμαλιάδος Ἀναγνώστης Κουτσούμπας ὑποβάλλει μελέτην περὶ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος· Ἡ ἐνταῦθα πανελλήνιος ὀδοντιατρικὴ ἑταιρεία ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῶν προσόντων τῶν ὀδοντιάτρων. Ὁ σύνδεσμος τῶν παντοπωλῶν Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἐν τῷ μεταρρυθμιζομένῳ νόμῳ περὶ κυριακῆς ἀργίας προστεθῇ ἵνα τὰ παντοπωλεῖα ἀνοίγωσι μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου· Ὁ σύλλογος τῶν δικαστικῶν κλητήρων τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Βόλου ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρτι δημοσιευθέντος περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως νόμου· Οἱ σταφιδέμποροι καὶ κιβωτοποιοὶ Αἰγίου ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ καταργήσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΡΠΗʹ τῆς 20 Φεβρουαρίου 1907 ἐπιβεβλημένου δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐξ ἐλάτης σανίδων. Ὁ κ. Ἀλέξ. Πονηρόπουλος κατέθηκεν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐπιδικασθεῖσαν ἀποζημίωσιν εἰς τὸν πατέρα τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ φονευθέντος Χρίστου Νάκου Χρόνη· Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἐκ δραχμῶν 895,263,52»· Ὁ κ. Σωτ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 891 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ͵ΓΦΝΔʹ νόμου· Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ζητεῖ δι’ ἐπερωτήσεως τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων τινῶν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ ἐκτελέσεως ὀχυρωματικῶν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥʹ περὶ ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Στεφανόπουλος καὶ Ν. Μουζάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου

͵ΒΥΞΗʹ»·

Ὁ κ. Θ. Φαρμακόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους ͵ΓΡΞΕʹ νόμου τῆς 11 Ἰουλίου 1906»· Ὁ κ. Δ. Βινιεράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3542) τῆς 20 Ἰανουαρίου 1910 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Σ. Ῥάγκος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν τῶν καλουμένων πρὸς ἐκγύμνασιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ»· Ὁ κ. Ν. Χατζίσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων». Ὁ κ. Ἰ. Σπέντζας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ δημοτικοῦ φόρου διὰ τὴν ἀγροφυλακήν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 130–139). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν.

§2ΙΩ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὑπ’ ἀριθ. 26 ἀναγράφεται πρότασις νόμου «περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως τῶν ἀγυμνάστων ἐφέδρων», οἱ ὁποῖοι διανύουσι τὸ τέταρτον ἔτος ἐν τοῖς Γυμνασίοις καὶ ἴσως ἀναγκασθῶσι νὰ προσέλθωσι καὶ ἐκεῖνοι τῶν φοιτητῶν οἵτινες εἶναι ὑποψήφιοι διὰ διδακτορικὰς ἐξετάσεις. Ἐπειδὴ δ’ ἐπείγει ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καθόσον τῇ 20ῇ τρέχοντος μηνὸς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταταχθῶσιν, ἔχουσιν ὅμως προθεσμίαν τριῶν ἡμερῶν, δύναται ἡ Βουλή, ἐὰν συναινέσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὰς τρεῖς προσεχεῖς συνεδριάσεις καὶ θέλομεν παράσχει εἰς τοὺς νέους αὐτοὺς μεγάλην εὐκολίαν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν καλοῦνται πρὸς ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ πρὸς ἐκγύμνασιν· αὕτη δὲ δύναται νὰ γίνῃ οὐχὶ κατὰ Φεβρουάριον ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ τέλος τοῦ Ἰουλίου, ὁπότε θὰ ἔχωσι περατωθῆ αἱ ἐξετάσεις. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτάξῃ τὴν πρότασιν αὐτήν, οὕτως ὥστε ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ κατασταθῇ νόμος τοῦ Κράτους.

§3Γ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, εἰ δυνατόν, νὰ προτιμήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου.

§4ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κίνδυνοι ἀπωλείας πολλοῦ χρόνου δι’ ἐκείνους οἵτινες θέλουσι προσέλθει πρὸς ὑπηρεσίαν, διότι πιθανὸν τὰ πράγματα νὰ κανονισθῶσιν οὕτως, ὥστε καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, ἥτις εἶναι τεταγμένη νὰ κριθῇ ἐπαρκὴς ἡ ἄσκησις μάλιστα ἐκείνων οἵτινες ἔχουσιν, ὡς ἐκ τῆς ἀγωγῆς αὐτῶν, διάφορα προσόντα, ὥστε νὰ μὴ ἀπαιτῆται πολὺς χρόνος διὰ τὴν ἄσκησιν. Λοιπὸν θὰ ἦτο ἴσως καλὸν νὰ μὴ προβῶμεν εἰς ψήφισιν προτάσεως νόμου ἥτις ἠδύνατο νὰ κριθῇ ἄσκοπος.

§5Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου οἱ ὁποῖοι θὰ χάσωσιν ὁλόκληρον ἔτος.

§6ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως τὸ πρᾶγμα ἔχει τινὰ λόγον διὰ μαθητὰς τοῦ Γυμνασίου, ἀλλὰ διὰ τοὺς φοιτητὰς δὲν βλέπω τίνα λόγον ἔχει.

§7Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νομίζω ὅτι οὐδόλως θέλει βλαβῆ ἡ ὑπηρεσία, ἐὰν δώσωμεν ἀναβολήν τινα εἰς τοὺς μαθητάς.

§8ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολὺ καλά· δέχομαι διὰ τοὺς μαθητὰς τοῦ Γυμνασίου, ἂν καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ διακόψωσι τὰς μελέτας των διὰ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀναβολῆς ἐκγυμνάσεως ἐφέδρων ἀγυμνάστων καὶ φοιτώντων εἰς τὴν δʹ τάξιν τοῦ Γυμνασίου». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§10ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ἡ ψηφισθεῖσα πρότασις νόμου νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε, ἐὰν ἔχῃ νὰ παρατηρήσῃ τι ἡ ὑπηρεσία ἐκεῖ, νὰ τὸ παρατηρήσῃ.

§11Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ συναινέσῃ, ὅπως προταχθῇ τὸ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων.

§12ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριε συνάδελφε, θέλει βεβαίως ἔλθει εἰς γʹ ἀνάγνωσιν ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος. Θέλω παρακαλέσει λοιπόν, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ἡ συζήτησις, τότε νὰ ἐξετασθῇ.

§13Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ πολὺ νὰ λάβητε γνῶσιν τοῦ ζητήματος, διότι εἰμὶ βέβαιος ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀκούσῃ τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ φρικιάσῃ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ δημοτικοῦ περιπτέρου τοῦ ἔναντι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εὑρισκομένου κήπου πωλουμένου χαρτοσήμου». (Γίνεται δεκτόν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ποινικῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου». (Ὡσαύτως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου». (Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη μεθ’ ὃ ἐστάλη πρὸς ἀνατύπωσιν. Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 140). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπισκευῆς καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀγυιᾶς ἐθνικοῦ χωρίου Τσούξανι». (Γίνεται δεκτόν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων σχετικῶν μὲ ἀποβάθρας σιδηροδρόμων καὶ συναφῶν παρελκομένων ἐπιβιβάσεως, ἀποβιβάσεως καὶ διὰ σιδηροδρόμων μεταφορᾶς στρατευμάτων καὶ ὑλικοῦ ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Ὡσαύτως). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς αὐξήσεως τῆς εἰς ἵππους στρατοῦ ὀργανικῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τῶν πεδινῶν πυροβολαρχιῶν καὶ τῶν ἰλῶν». (Ὡσαύτως). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συνταξίμου ὑπηρεσίας φαρμακευτικῶν ἀξιωματικῶν». (Ὡσαύτως). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων προσώπων».

§15Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλω ἐπιστήσει οὐ μόνον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Πρόκειται νὰ μεταρρυθμισθῇ νόμος ὡς πρὸς τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων ἀρτίως ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τούτου ἡ Βουλὴ εἶχε καταδικασθῆ εἰς σιγήν. Ὅτε ἐψηφίζετο τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τρίτην συζήτησιν, καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐπέκριναν τὸ τότε νομοσχέδιον καὶ ἤδη νόμον. Ἤδη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταργῆται ὁ νόμος ἐκεῖνος. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου κανονίζεται ἡ ἐπίδοσις τῶν ποινικῶν δικογράφων, διατάσσεται δὲ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ἐπιδίδωνται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας εἰς τε τοὺς κατηγορουμένους καὶ τοὺς μάρτυρας. Ἐὰν δὲν προσέλθωσιν οἱ κατηγορούμενοι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, δικάζονται ἐρήμην· διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως, πρέπει ν’ ἀποδείξωσιν αὐτοὶ ὅτι ἦσαν ἐν παντελεῖ ἀδυναμίᾳ ὅπως προσέλθωσι, νὰ πληρώσωσι δὲ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ τέλη τὰ δικαστικὰ ὁλοκλήρου τῆς δίκης, ὄχι τὰ τῆς ἐρήμην, ὡς μέχρι σήμερον, τὸ δὲ δικαστήριον, ἐὰν νομίσῃ ὅτι ἐξ ἀδυναμίας δὲν προσῆλθεν ἐκεῖνος κατὰ τὴν πρώτην δίκην, δέχεται μὲν τὴν ἀνακοπὴν καὶ ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατ’ ἀντιμολίαν συζήτησιν, ὡς μέχρι σήμερον, δυνάμει τῆς διατάξεως τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τῶν νεωτέρων νόμων, ὁρίζει ἄλλην δικάσιμον πρὸς ἐκδίκασιν τῆς κατ’ ἀντιμολίαν. Οὕτω πως δὲ ἀντὶ ν’ ἁπλοποιηθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης τοὐναντίον περιπλέκεται, καὶ οὐ μόνον περιπλέκεται, ἀλλὰ δίδει καὶ τὸ δικαίωμα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ταξειδεύωσι νὰ μὴ προσέρχωνται ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα δίδωσι λόγον δι’ οἱονδήποτε πλημμέλημα. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ὑποθέσατέ τινα ταξιδεύοντα· κατὰ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δικασθῇ ταξιδεύει, καὶ ἀποδεικνύει ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ὅτι ἐταξίδευε, καὶ τὸ Πλημμελειοδικεῖον δέχεται μὲν τὴν ἀνακοπήν, ἀφοῦ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα — καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοιούτων ἐξόδων ὁ πλούσιος δὲν ἐνδιαφέρεται —, ἀλλ’ ὁρίζει δικάσιμον μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας, καὶ οὕτω πως παρέρχεται αἰωνίως ἡ δίκη. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἄλλην τινὰ παρατήρησιν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης. Κατὰ τὴν ὥραν τοῦ ἔτους, καθ’ ἣν εὑρισκόμεθα κλητεύσατε τὸν Ἀρκάδα, σᾶς παρακαλῶ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅπως προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἵνα δικασθῇ. Εἶναι ἀγνώστου διαμονῆς ἤδη ὁ Ἀρκάς, κύριε Πρόεδρε, διότι διαχειμάζει εἰς ἄλλα μέρη. Τί θὰ συμβαίνῃ; Ὁ κλητὴρ ἢ ὁ χωροφύλαξ εἰς τὸν ὁποῖον ἀνατίθετε τὴν ἐπίδοσιν θὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ χωρίον ἐν τῇ Γορτυνίᾳ, δὲν θὰ εὑρίσκῃ τὸν κατηγορούμενον ἐκεῖ, θὰ τοιχοκολλᾷ τὸ κλητήριον θέσπισμα εἰς τὴν θύραν τῆς οἰκίας του καὶ τὸ δικαστήριον θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐκδίκασιν ἐρήμην τῆς δίκης· ὕστερον θὰ ἔρχηται ὁ πτωχὸς ἐκεῖνος, θὰ εὑρίσκῃ ὅτι ἔχει δικασθῆ ἐρήμην, Θ’ ἀνακόπτῃ τὴν ἀπόφασιν, ἀλλ’ ὅπως ἐπιληφθῇ τὸ δικαστήριον πρέπει ὁ πτωχὸς ἐκεῖνος νὰ πληρώσῃ ὅλα τὰ ἔξοδα καὶ τέλη τῆς ποινικῆς δίκης, καὶ κατόπιν ἀθωοῦται. Δείξατέ μοι, παρακαλῶ, τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον Θ’ ἀναλάβῃ εὐκόλως τὰ πληρωθέντα ἔξοδα καὶ τέλη. Διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὰ πληρωθέντα ἔξοδα καὶ τέλη, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ δέκα Βουλευτὰς ὑποψηφίους Ὑπουργούς, ἵνα κατορθωθῇ νὰ φθάσῃ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε ν’ ἀναλάβῃ ὁ πτωχὸς ἐκεῖνος τὰ χρήματα. Ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη καλῶς ἔχει. Δὲν χωλαίνει ἕνεκα νόμων· χωλαίνει ἕνεκα τῆς θελήσεως τῶν προσώπων. Μέχρι τοῦδε τὰ πρόσωπα τ’ ἀπονέμοντα τὴν ποινικὴν Δικαιοσύνην ἠτιῶντο τοὺς πολιτευομένους καὶ τὴν Πολιτείαν ὅτι δὲν τοῖς δίδει πλήρη ἀνεξαρτησίαν, διότι ἡ Πολιτεία εἶχε μίαν καὶ μόνην ξηρὰν μετάθεσιν καὶ ἡ μετάθεσις αὕτη τέλος πάντων ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν καὶ ἀνετέθη εἰς αὐτὴν τὴν Δικαιοσύνην! Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ πάσχῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁλόκληρος, ἰδίως ὁ ὀρεινὸς λαός, ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ ἀφορμῆς. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ φέρητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου δίδετε τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς βασιλικοὺς χωροφύλακας νὰ ἐπιδίδωσι τὰ δικόγραφα, τὸ ὁποῖον δικαίωμα ἔχουσι καὶ τώρα οἱ βασιλικοὶ χωροφύλακες, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος, διότι καὶ διὰ τῶν χωροφυλάκων εἰς τοὺς ὁποίους ἀνατίθετε τὴν ἐπίδοσιν μὴ νομίζετε ὅτι θὰ βελτιωθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐπιδόσεως. Εἰς τὴν ἀνάκρισιν τῆς Τριπόλεως ἦλθον ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ δήμου Κορυθίου, οἱ ὁποῖοι ἐκλήτευσαν καὶ ἐπέδωκαν αὐτοπροσώπως κλητήριον θέσπισμα εἰς ἑκατοντάδα ἀποβιωσάντων πρὸ εἰκοσαετίας. Καὶ ἐνῷ ἀπεδείχθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὅτι αὐτοὶ εἶχον ἀποβιώσει πρὸ εἰκοσαετίας οἱ βασιλικοὶ χωροφύλακες ἐπέδωκαν εἰς τοὺς ἀποβιώσαντας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ μελετήσητε τὸν νόμον ἐμβριθέστερον καὶ νὰ σπεύσητε εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, καθόσον ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη θὰ σταματήσῃ ἐντελῶς, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἀδύνατον οἱ κατηγορούμενοι νὰ κλητευθῶσι κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν τοῦ ἔτους — ὁμιλῶ δὲ πάντοτε περὶ τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος —, ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ κανονίζεται καὶ ἄλλη διαδικασία. Ὅταν τὸ δικόγραφον τοιχοκολλᾶται εἰς τὴν οἰκίαν, εἰδοποιεῖται ὁ εἰσαγγελεὺς διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὸ τοιοῦτον ἔγγραφον καὶ οὕτως αὐξάνει ἡ ὑπηρεσία καὶ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς Εἰσαγγελίας καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περιέκοψε τὴν πίστωσιν διὰ τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον Τριπόλεως, ὥστε νὰ μὴ πληρωθῇ τὸ ὑφιστάμενον ἤδη προσωπικόν, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία αὐξάνει. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου τούτου, ὅπως κατηργήθησαν καὶ ἄλλοι νόμοι ψηφισθέντες μὲ τὸ κουδοῦνι καὶ μὲ τὰ καθίσματα τῆς Βουλῆς.

§16Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἡ ὑπηρεσία τῆς Εἰσαγγελίας εἰς τὰς ἀνακρίσεις ἔχει σταματήσει καθ’ ὁλοκληρίαν. Νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ὑπόσχομαι νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ νὰ ὑποβάλω τὰς ἀπαιτουμένας τροποποιήσεις πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως.

§17Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δίδεται ἀφορμή, Κύριοι, ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη νομοσχεδίου νὰ γίνωσι παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ ἔχει ἰσχὺν νόμου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸ ὀλίγων μηνῶν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἰλημμένην ἐκ μακρᾶς πείρας εἶναι ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον καὶ διὰ τοῦτο σήμερον καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν τέλειον δικαιοστάσιον. Δὲν πιστεύω ν’ ἀρνῆται τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἀδύνατον σήμερον νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία. Φρονῶ δ’ ὅτι καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀντικαθίστανται οἱ κλητῆρες διὰ τῶν χωροφυλάκων ἢ διὰ τῶν σταθμαρχῶν εἶναι ἀδύνατον ἐπίσης νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἶναι ὑποχρεωμένος κατὰ τὸν νόμον τὸν ἄρτι ψηφισθέντα ὁ δικαστικὸς κλητὴρ νὰ παραδώσῃ τὸ ἔγγραφον εἰς χεῖρας τοῦ καλουμένου ἢ τοῦ κατηγορουμένου, ἐὰν δ’ εἰς τὴν κατοικίαν εὕρῃ σύνοικον καὶ ὄχι τὸν ἴδιον ὀφείλει νὰ κοινοποιήσῃ τὸ δικόγραφον εἰς τὸν σύνοικον, ἐὰν δ’ εὕρῃ τὰς θύρας κεκλεισμένας ὀφείλει νὰ τοιχοκολλήσῃ αὐτό.

§18ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Διακόψατε, παρακαλῶ, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μεταρρύθμισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην συζητήσεων. Δὲν θὰ ψηφισθῇ σήμερον.

§19Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ, τότε βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ συζήτησις.

§20ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ψηφισθῇ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§22ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΔʹ τῆς 29 Ἰανουαρίου 1910». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§24Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἔχω διαφόρους τροπολογίας. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 856 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὑποβάλλω τροπολογίαν, ὅπως προστεθῇ ἡ φράσις «προσωρινῶς ἐκτελεστέοι ἢ ἀνεκκλήτως». Ἐπίσης ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 863 νὰ προστεθῇ «ἢ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου τῆς κατοικίας τοῦ ὀφειλέτου». Πρόκειται περὶ νόμου ὁ ὁποῖος ἔχει ἀτυχῶς πολλὰς ἀτελείας. Ἀναγκάζομαι δ’ ἐκ συστάσεων διαφόρων δικηγορικῶν συλλόγων καὶ ἄλλων δυναμένων νὰ ἐκφέρωσι γνώμην μετὰ κύρους ἐπὶ τοιούτων ὑποθέσεων νὰ φέρω τροποποιήσεις, ὅπως βελτιώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὸν νόμον τοῦτον καὶ μὴ ἐπέρχηται ζημία. Εἰς τὸ ἄρθρον 870 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, κατὰ τὸ ὁποῖον «Πᾶσα ἐκτέλεσις γίνεται ἐπιμελείᾳ τῶν ἐνδιαφερομένων», νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ ὁ διορισμὸς ἀντικλήτου ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ἐκτελέσεως, ἐὰν ὁ ἐπισπεύδων ἔχῃ διάφορον κατοικίαν».

§25Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ καὶ ἡ φράσις «καὶ τὸν διορισμὸν ὑπαλλήλου ἐν τῷ πλειστηριασμῷ».

§26Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§27Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι καλύτερον νὰ ὑποβάλητε τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσι, ν’ ἀναβληθῇ δ’ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ μὴ πάθωμεν ὅ,τι ἐπάθομεν εἰς ἄλλα νομοσχέδια;

§28Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα ν’ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ γίνῃ πληρέστερον καὶ ἀκριβέστερον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις.

§30Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Θὰ ἐπιστήσω καὶ ἐγὼ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἄλλης διατάξεως...

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιφυλάχθητε εἰς τὴν προσεχῆ συζήτησιν. (Ὅρα ἀνατυπωθὲν νομοσχέδιον ἐν Παραρτήματι, ἀριθ. 141).

§32ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἐκ δραχ. 895,263 καὶ 52)00». Παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§33Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας προέτειναν τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως, διότι ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς ἐν πολλοῖς ἐβελτίωσε τὰ πράγματα καὶ ἐν πολλοῖς τὰ ἐχειροτέρευσε. Θέλω ὑποβάλει καὶ ἐγὼ τροποποίησιν, καὶ τὴν Δευτέραν παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ εἴμεθα πάντες ἕτοιμοι. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΓΚʹ τῆς 25 Νοεμβρίου 1845 περὶ ὑγειονομικῶν Ἀρχῶν ἐν γένει». Ἐπίσης εἰς αʹ συζήτησιν τὸ «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΦΑʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3501) περὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς καὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ»).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων».

§35Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§37Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ διὰ μὲν τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἐκκαθαρίσῃ αὐτούς, διὰ δὲ τοὺς κατωτέρους σχηματίζονται ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ πολυποίκιλα συμβούλια διὰ ν’ ἀποφαίνωνται, καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν ἐκτελεῖ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν ἦτο σκοπιμώτερον, σκοπιμώτερον ὅμως, ἐὰν ἐφηρμόζετο ὡς νόμος οὐχὶ ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς παρούσης. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐψηφίζετο ὡς εἶχε καὶ νὰ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, οὐχὶ συνεπείᾳ ἀποφάσεων τῶν πολυποικίλων συμβουλίων, ἀλλὰ συνεπείᾳ ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐκκαθαρίσῃ πάντας τοὺς κλάδους εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα, ὅπως καθαρισθῇ ἡ κόπρος τοῦ Αὐγείου, διότι ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ νὰ περιμένωσι τὸ τέλος τοῦ μηνὸς διὰ νὰ λάβωσι τὸν μισθόν των καὶ τρέξωσι νὰ τὸν τοκίσωσι. Τοιαῦται δ’ ἐκθέσεις ὑπάρχουσι καὶ ἐν τῷ Ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἐκ μέρους τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀλλ’ εἶναι τόσον πολλαὶ αὗται, ὥστε ἀποδειλιᾷ τις νὰ τὰς ἐξετάσῃ, καὶ τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄνδρας πολυασχόλους. Διὰ νὰ ἐξετάσωσι δὲ πάσας ἐκείνας τὰς ἐκθέσεις χρειάζεται χρόνος, καὶ χρόνος δὲν περισσεύει εἰς αὐτούς, διότι ἡ τοιούτου εἴδους ἐργασία εἶναι πάρεργος διὰ τοὺς συμβούλους. Λοιπὸν νὰ παρεκτείνητε τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων κλάδων καὶ ἄνευ ἀποφάσεων τῶν πολυποικίλων συμβουλίων καὶ ἔστε βέβαιοι ὅτι θὰ παράσχητε ὑπηρεσίας μεγάλας εἰς τὴν διοίκησιν ἐν γένει.

§38ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου. Εὐθὺς ὡς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζεται ἐνταῦθα φθάσῃ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν ἔχομεν τὸ τεκμήριον ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις θέλει τοσοῦτον ἐξαγνίσει τὰ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, τῶν κεφαλῶν τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ δύναταί τις νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν καλουμένων ὅπως κρίνωσι τὰ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Ἤθελεν εἶναι ὑπερβολικὸν προκειμένου περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς ὃ μόνον μεγάλης σημασίας ὑποθέσεις πρέπει ν’ ἀνατεθῶσιν. Ἡ ἐκκαθάρισις, ἂν γίνῃ μετὰ προσοχῆς,—καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ γίνῃ, διότι ἔχομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ παραλίπωμεν τίποτε ὅπως, ὅσῳ τὸ δυνατὸν κατ’ ἄνθρωπον, ἐξέλθωμεν ἐκ τοῦ ἔργου τούτου οὐχὶ τραυματισμένοι—, ἂν γίνῃ μετὰ προσοχῆς, θέλομεν ἔχει ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοὺς ἀρίστους καὶ πεπειραμένους, καὶ εἰς τούτους θέλομεν ἀναθέσει τὰ τῆς κρίσεως, τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἠθικῆς τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑποδεεστέρων. Ὁ Ὑπουργὸς μετὰ τὴν τοιαύτην γνωμοδότησιν τῶν τμηματαρχῶν, τῶν ἤδη ἐξαγνισθέντων, θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Οὐδεμία μέθοδος εἶναι δυνατὴ ν’ ἀσφαλίσῃ ἡμᾶς κατὰ τοῦ μὴ ἀναμαρτήτου τῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἂν ἐπιτύχωμεν τὸ δυνατὸν ἐργαζόμενοι εἰλικρινῶς καὶ μετ’ αὐστηρότητος καὶ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος, πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλομεν ἐπιτύχει κρείττονα ἀποτελέσματα ἢ δι’ ἄλλου τινὸς τρόπου. Θὰ ἔχωμεν προσεχῶς ὅμοιον νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἰδίως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως θέλει ἐκκαθάρισιν, ἡ ἐργασία δὲ τοῦ συναδέλφου, ὅστις δυστυχῶς ἀσθενεῖ ἀφ’ ἡμερῶν, θὰ γίνῃ αὐστηροτάτη, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἶναι τὸ πλέον ἀνοργάνωτον Ὑπουργεῖον τοῦ Κράτους.

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀμφέβαλλον ὅτι ἡ ἐργασία ἡ ἀνατιθεμένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἤθελε διεξαχθῆ μετὰ μεγάλης ἐπιμελείας καὶ προσοχῆς, βεβαίως δὲν ἤθελον ζητήσει νὰ ἐπεκταθῇ ὁ κύκλος τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ ὁ διαγραφόμενος ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προτείνω ν’ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὸ ἡ ἐκκαθάρισις παντὸς κλάδου τῶν ὑπαλλήλων, καθόσον διὰ τῆς δημιουργίας τῶν διαφόρων συμβουλίων οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ μεταθέτωμεν τὴν συναλλαγὴν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συκοφαντοῦνται εἰς τοὺς ἀνευθύνους. Τὰ τοιούτου δὲ εἴδους συμβούλια ἀκολασταίνουσιν ὅλως ἀνευθύνως καλύπτοντα τὴν εὐθύνην τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Διὰ τοῦτο ἤμην πάντοτε κατὰ τῶν τοιούτων συμβουλίων. Ἤδη δέ, ὡς εἶναι συγκεκροτημένον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀπὸ ἄνδρας ἐντιμοτάτους, διότι ἐγὼ—δὲν γνωρίζω τί φρονεῖ ἡ Βουλὴ—ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ὅτι θέλουσιν ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν των εὐσυνειδήτως φέροντες τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινωνίας. Ὅταν καλύπτηται ἡ ἐνέργεια τῶν Ὑπουργῶν ὑπὸ τοιούτων συμβουλίων, τίνα λόγον ἔχει ἡ εὐθύνη καὶ ἡ συνταγματικότης τῆς Κυβερνήσεως; Οὐδένα ἄλλον ἢ ν’ ἀκολασταίνωσιν οἱ ὑπαλληλίσκοι, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ νὰ μεταβάλλωνται εἰς πρωτοκολλητὰς τῶν ἀποφάσεων τῶν ὑφισταμένων των.

§40ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐργαζόμεθα ἐν στενῷ χρονικῷ διαστήματι καὶ ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγου κατελάβομεν τὴν Ἀρχήν, εἶναι δὲ τόσα τὰ σπουδαῖα ζητήματα, ὥστε ἀποροῦμεν καὶ ἀμφιβάλλομεν ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς ὅσα ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφισθῶσι μέχρι τέλους τῆς Συνόδου ταύτης.

§41Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ὑποβάλω δύο παρατηρήσεις. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ἤθελον συμπληρώσει τοῦτο διὰ τῆς ἑξῆς παρατηρήσεως. Βεβαίως ὀρθότερον εἶναι τὴν εὐθύνην τῆς ἐκκαθαρίσεως ν’ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, συμμερίζομαι δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας ὅτι εἰς τὸ παρὸν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐμπιστευθῇ μετὰ θάρρους τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πάντων τῶν κλάδων. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐκτεθειμένον εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν ἕκαστος τμηματάρχης κατ’ ἰδίαν ἀνευθύνως νὰ δίδῃ εἰς τὸν Ὑπουργόν. Θὰ ἐθεώρουν ὀρθὸν νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον προκειμένου περὶ τῶν κατωτέρων τοῦ τμηματάρχου ὑπαλλήλων. Τὰ συμβούλια τὰ ἐκ τῶν τμηματαρχῶν ἀποτελούμενα νὰ ὑποβάλλωσι προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ προβαίνῃ εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις. Δηλαδὴ αἱ προτάσεις τῶν συμβουλίων, ἃς ὁρίζει ὁ νόμος, νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικαί, ἀλλὰ γνωμοδοτικαί, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν συμβουλίων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἐκδίδῃ τὰς ἀποφάσεις του. Τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν ὑπευθύνους γνώμας τῶν τμηματαρχῶν συλλογικῶς καὶ διὰ δεδικαιολογημένης προτάσεως ὑποβαλλομένας ἐφ’ ὧν θὰ στηριχθῶσιν οἱ Ὑπουργοί, ἐνῷ ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἀνευθύνους εἰσηγήσεις, αἵτινες δύνανται πολλάκις νὰ δίδωνται καὶ πρὸς παραπλάνησιν. Ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως ταύτης θεωρῶ ὀρθὸν νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Ἐν ἄρθρῳ 1 ἀναγράφεται ὁ ὁρισμὸς τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἑπομένως εἰς τὴν ὑπόσχεσιν ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ἡμερῶν συζητουμένου τοῦ ταχυδρομικοῦ νομοσχεδίου μοὶ ἔδωκε προτείνω τὴν συμπλήρωσιν, ἵνα ὡς διοικητικοὶ ὑπάλληλοι θεωρηθῶσι καὶ οἱ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἢ ὁπωσδήποτε νὰ προστεθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ὁ κλάδος αὐτῶν ἔχει ἀνάγκην ἐκκαθαρίσεως, ὡς πάντες οἱ ἄλλοι. Ἐπίσης δὲ θεωρῶ ὀρθὸν νὰ προστεθῶσιν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ τοῦ Πολυτεχνείου, διότι οὗτοι ὑπάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων. Γίνεται ῥητὴ ἐξαίρεσις τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων ὑπαγομένων ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων ὑπάγεται ὁ κλάδος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν· ὀρθὸν λοιπὸν εἶναι καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν.

§42ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ σχολὴ τῶν βιομηχάνων τεχνῶν.

§43Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἐπίσης τελευταῖον παρατηρῶ τὸ ἑξῆς. Τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ὁμιλοῦσι περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως. Προκειμένου περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν κατωτέρων τοῦ βαθμοῦ τμηματάρχου, οὗτοι ὑπάγονται εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ συμβουλίου. Ἐὰν τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δεχθῇ τὰ συμβούλια νὰ ἔχωσι γνωμοδοτικὴν πρότασιν, ἔχει καλῶς, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπομιμνήσκω εἰς αὐτὸν ὅτι συμβούλιον τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ὑπάρχει, ἀλλὰ τῆς διοικητικῆς δὲν ὑπάρχει. Τοιοῦτο δὲ συμβούλιον καθορίζεται μόνον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, περὶ προσόντων, μονιμότητος καὶ πειθαρχίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἔλθωσιν εἰς παράλληλον ψήφισιν ταῦτα.

§44ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως.

§45Μ. Α. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ ἄλλης διατάξεως, τῆς τοῦ ἄρθρου 5, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὰς παρεχομένας συντάξεις εἰς τοὺς ἀπολυομένους λόγῳ ἀνικανότητος καὶ ἀνεπαρκείας ὑπαλλήλους, ὅταν ἔχωσι συμπληρώσει δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι ἡ σύνταξις πρέπει νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά.

§46ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, ὅπως ὁ ὑπάλληλος ὁ ἀποθνήσκων μετὰ δεκαοκταετῆ ὑπηρεσίαν δὲν μεταβιβάζει τίποτε εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Διατί θέλομεν προτιμήσει τὸν ἀπολυόμενον οὕτως ὑπάλληλον τοῦ ἀποθνήσκοντος;

§47Μ. Α. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τουλάχιστον νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων οἵτινες εὑρέθησαν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ἕνεκα καταργήσεως θέσεων.

§48ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπει εἰς τούτους νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἰς κατωτέρους βαθμοὺς καὶ ἐξακολουθήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν μέχρις ὅτου συμπληρώσωσι τὴν σύνταξιν.

§49Μ. Α. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσι. Τοὺς ἀποκλείει ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι οὗτος ἐπιτρέπει τὴν ἐπάνοδον ἐντὸς τῆς πρώτης ἑπταετίας εἰς ἐκείνους οἵτινες ἔχουσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, δηλαδὴ ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Λοιπὸν εἶναι ὑπάλληλοι ἀπολυθέντες λόγῳ καταργήσεως θέσεων, ἀφοῦ ὑπηρέτησαν δεκαπενταετίαν, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄδικον, καθόσον μάλιστα προκειμένου περὶ ἀνεπαρκείας καὶ ἀνικανότητος προβλέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀπονέμει σύνταξιν, ἐνῷ προκειμένου περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἀπολυθέντων λόγῳ καταργήσεως θέσεων, ἐνῷ ἦσαν μάλιστα καὶ μόνιμοι, δὲν προβλέπει. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ληφθῇ δι’ αὐτοὺς πρόνοια.

§50Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἤκουσα δὲ καὶ τὴν γνώμην τῶν κ. συναδέλφων ἐκ Μαντινείας καὶ Βάλτου, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀξιώσωμεν παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἔχῃ πλήρη τὴν ἐπίγνωσιν τῶν ἰδιοτήτων, τῶν καλῶν ἢ τῶν κακῶν, τῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει τῶν δύο Ὑπουργείων καὶ κατὰ μείζονα λόγον τῶν κατωτέρων. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀναποφεύκτως θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγῃ εἰς τὰς ὑποδείξεις τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ὑπουργείου ὅπου πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου νὰ προσφύγῃ εἰς ὑποδείξεις καὶ γνώμας ἢ καὶ συμβουλὰς τῶν ἁρμοδίων τμηματαρχῶν ἢ τῶν ὁπωσδήποτε προϊσταμένων, καὶ ὁ τμηματάρχης τότε ἢ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τοῦ ἀσφαλοῦς κεκαλυμμένος, ἀνεύθυνος θὰ δίδῃ γνώμην τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τὸν ἁρμόδιον καὶ ὁ ὑπάλληλος θ’ ἀφήνηται ἴσως εἰς τὴν προστασίαν τῆς ὑπηρεσίας, ἴσως εἰς τὴν διαβολὴν αὐτῆς. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ γνωματεύωσι περὶ τῶν ὑφισταμένων των ὑπαλλήλων, ἡ δὲ ἀπόφασις αὐτῶν νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν, νομίζω ἀντιθέτως ὅτι πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφαίνωνται ἐπισήμως καὶ ὑπευθύνως, ἵνα γνωρίζῃ καὶ ἡ κοινωνία καὶ ὁ ὑπάλληλος τὴν γνώμην τῆς προϊσταμένης ὑπηρεσίας περὶ τοῦ ἀτόμου του. Ἡ γνώμη τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τοῦτο δ’ ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὐτοῦ δικαιώματι θ’ ἀποφασίζῃ λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις καὶ τὰς ὑποδείξεις τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκει ὅτι συμβιβάζονται αὗται καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τὰ κοινωνικὰ καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸ παντὸς πρὸς τὸ δίκαιον. Ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω εἶναι ὁ μέσος τρόπος, ὁ παρέχων ὅμως τὴν περισσοτέραν ἀσφάλειαν περὶ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ πραγματικῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν προσοχήν του καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 πολὺ δικαίως ἡ Πολιτεία ἔλαβε τὴν πρόνοιαν νὰ παράσχῃ ὑποστήριξίν τινα ὑλικὴν εἰς τοὺς ἀπομακρυνομένους μετὰ δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους εἴτε λόγῳ ἀνεπαρκείας εἴτε λόγῳ ἀνικανότητος. Ἡ Πολιτεία ἐσκέφθη νὰ μὴ ῥίψῃ εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐπὶ 15 συναπτὰ ἔτη ὑπηρετήσαντας τὸ Κράτος. Ἡ Πολιτεία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της νὰ περιφρουρήσῃ τοὺς ὁπωσδήποτε παρασχόντας ὑπηρεσίας εἰς αὐτὴν καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς ῥίψῃ εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ τὴν ἀθλιότητα. Ἀλλὰ τὸ εὐεργετικόν της ἔργον ἐφιλοδώρησεν ἴσως ἐκεῖ ὅπου εἶναι μὲν εὐεργετικόν, δὲν εἶναι ὅμως ἀποτελεσματικῶς εὐεργετικόν, διότι τὴν σύνταξιν παρέχει μόνον ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάλληλος ὁ δικαιούμενος εὑρίσκεται ἐν τῇ ζωῇ, μετὰ θάνατον δὲ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ στερεῖται οἱασδήποτε συντάξεως. Νομίζω ὅτι τότε ἀκριβῶς ἡ Πολιτεία πρέπει περισσότερον νὰ ἔλθῃ ἀρωγός.

§51ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ ὀλίγου ἀπήντησα. Εἶπον ὅτι, ἂν ἀπέθνησκεν ὁ ὑπάλληλος ὁ συμπληρώσας δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ δὲν ἤθελεν ἔχει τίποτε. Ἀλλ’ ἀντὶ ν’ ἀποθάνῃ τὸν ἀπὸ Θεοῦ θάνατον ἀπέθανε τὸν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐν τούτοις ἀπονέμομεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀνάλογον σύνταξιν. Διὰ τίνα λόγον θὰ ἔχῃ καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ σύνταξιν;

§52Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι θὰ εἶχε τὴν πιθανότητα, ἐὰν δὲν ἀπέθνησκεν, ὅτι θὰ συνεπλήρου τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του καὶ οὕτω θ’ ἀπελάμβανε καὶ ἡ οἰκογένειά του τῆς συντάξεως. Δὲν πρέπει νὰ λάβητε τὸ μέτρον αὐτό, ἵνα τὸ θέσητε ὡς κανόνα, διότι, ἐὰν ἔμενεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἠδύνατο ν’ ἀποθάνῃ, ἀλλὰ καὶ ἠδύνατο νὰ μὴ ἀποθάνῃ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐξησφάλιζεν εἰς τὴν οἰκογένειάν του τὴν σύνταξιν. Ἀλλὰ τώρα τὸν θανατώνετε ὑμεῖς κατὰ τὸν σκληρότερον τρόπον.

§53ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐκτεθειμένος εἰς πάσας τὰς τύχας. Κατέβαλλεν εἰσφορὰν ἵνα ἀποκτήσῃ σύνταξιν· προσεδόκα ὅτι θὰ συμπληρώσῃ τὴν εἰκοσαετίαν ἢ εἰκοσιπενταετίαν· ἐν τούτοις τὸ γεγονὸς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸν ἀπεμάκρυνεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πρὶν ἢ φθάσῃ εἰς τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἤθελεν ἔχει κεκτημένον δικαίωμα. Διὰ τίνα λόγον θὰ γίνῃ ἡ διάκρισις; Εἴτε ἀπέθανεν, εἴτε ἠναγκάσθη ν’ ἀπομακρυνθῇ καὶ ἐγκατέλιπε τὴν ὑπηρεσίαν διὰ ν’ ἀπέλθῃ ἀλλαχοῦ καὶ βιώσῃ ἐκεῖ μετὰ τῆς οἰκογενείας του, εἴτε ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν εἴτε δι’ ἀνικανότητα ἢ δι’ ἄλλους λόγους ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀπολύσῃ, ἡ προσδοκία αὐτοῦ δὲν ἐξετελέσθη. Ἐνταῦθα ἔρχεται ἡ Πολιτεία καὶ λέγει: τὰ τῶν ὑπηρεσιῶν ἔχουσι κακῶς, παραμεληθέντα ἐπὶ τόσα ἔτη· εἶναι ἀνάγκη ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Πολιτείας ν’ ἀνακαθαρθῶσι καὶ ὅπως ἔλθωσι τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ἡ Πολιτεία ἀποβλέπει. Λοιπὸν ἡ Πολιτεία ἐν τῷ καθαρισμῷ πᾶν ἄχρηστον τὸ ἀπομακρύνει, τὸ ἀποπέμπει τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι φιλάνθρωπον νὰ μείνωσιν οὗτοι οἱ καταβαλόντες ἐπὶ τόσα ἔτη ἔξω τῆς ὑπηρεσίας οὐδένα ἔχοντες πόρον ζωῆς, ὅπως βοηθήσῃ αὐτοὺς νὰ ζήσωσιν, εὑρίσκοντες καὶ ἄλλην ἐργασίαν, ἔρχεται ἡ Πολιτεία καὶ δίδει εἰς αὐτοὺς τὸ 1/50 ἐξ ὅσων κατέβαλον. Νομίζω ὅτι οὕτω πράττουσα ἡ Πολιτεία ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον αὐτῆς, καὶ αἱ οἰκογένειαι τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἔπαθον ἴσως τὸ ὀλιγώτερον τοῦ ὅ,τι εἶχον νὰ πάθωσιν.

§54Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ ὑπάλληλος εὑρίσκετο ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἀπέθνησκεν, ἡ οἰκογένειά του ἐδικαιοῦτο συντάξεως;

§55Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ λόγους ὑπηρεσίας μόνον.

§56ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ ἐδῶ διὰ λόγους ὑπηρεσίας κόπτεται.

§57Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐσκέπτετο ἡ Πολιτεία νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τῆς ὑπηρεσίας διὰ λόγους οἱουσδήποτε, θὰ εἶχε τὴν βεβαιότητα ἢ τὴν πιθανότητα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀποθάνῃ καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του καὶ οὕτω ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν οἰκογένειάν του σύνταξιν, ἐνῷ σήμερον ἔρχεσθε ὑμεῖς ἀποτόμως καὶ τοῦ ἁρπάζετε ὅ,τι χρειάζεται εἰς τὴν ἀπορφανωθεῖσαν οἰκογένειάν του. Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ Πολιτεία, ἥτις εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τόσον καλοκάγαθος καὶ τόσον εὐχάριστος θέλει νὰ φαίνηται διὰ τῆς παρεχομένης ἔστω καὶ μικρᾶς προστασίας εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε ἀπομακρυνομένους τῆς ὑπηρεσίας της ὑπαλλήλους, δὲν νομίζετε ὅτι μέτρον ἀνισότητος μεταχειρίζεται προκειμένου περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἐν ἀντιδιαστολῇ πρὸς τοὺς στρατιωτικούς; Χθὲς ἀκόμη ἐψηφίζετο νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου παρέσχομεν σύνταξιν μετὰ πάροδον ὀκταετίας καὶ εἴπομεν ὅτι ἐκτείνεται καὶ ἐπὶ τὴν οἰκογένειάν των. Διατί, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων θέλετε νὰ μεταβάλληται ἡ Πολιτεία εἰς σκληράν, προκειμένου δὲ περὶ τῶν στρατιωτικῶν οὐχί; Σᾶς παρακαλῶ νὰ μελετήσητε τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας νὰ μὴ ἀφήσητε οὕτως ἔρμαιον τῆς τύχης των τὰς οἰκογενείας αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ στεναγμοὶ τούτων ἴσως συντελέσωσιν εἰς τὰ ὄχι εὐάρεστα ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκετε νὰ ἐξασφαλίσετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας. Ὅταν νομοθετῶμεν, μὴ λησμονῶμεν ὅτι πρέπει νὰ νομοθετῶμεν ἐν μέτρῳ ἄκρας ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης.

§58ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπόσχομαι νὰ ἐξετάσω ἐκ νέου τὸ ζήτημα, καίτοι ἐπανειλημμένως ἐξήτασα αὐτό. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι, ἂν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, αὕτη εἶναι ἀπὸ τῆς ῥίζης διάκρισις. Διότι ὑμεῖς οἱ στρατιωτικοὶ οὐδὲν κατεβάλετε διὰ ν’ ἀποκτήσητε σύνταξιν καὶ οὐδὲν καταβάλλετε, ἐνῷ οἱ πολιτικοὶ καταβάλλουσιν εἰσφοράν. Τοῦτο διὰ τίνα λόγον; Οἱ νομοθετήσαντες τὰ τῶν συντάξεων καλῶς ἐγνώριζον, καὶ ἴσως δὲν ὑπῆρξαν μεροληπτικοί· διότι τὰ τῶν μισθῶν τῶν στρατιωτικῶν ἦσαν τοιαῦτα καὶ τὰ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν ἦσαν καὶ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἴσως ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὕτη ἡ διάκρισις. Σημεῖον εἶναι ὅτι ἐγένοντο νόμοι καθαριστικοί, οἵτινες ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα τὸ λίαν δυσμενὲς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐμνημονεύσατε. Ἀλλ’ ἆρά γε εἶναι τοῦτο λόγος ὅπως ὅμοιον ἀποτέλεσμα ζητήσωμεν νὰ παραγάγωμεν ἐκ τῆς περιπτώσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους; Δὲν νομίζω· δὲν νομίζω τοσοῦτο περισσότερον καθόσον αἱ δυνάμεις τοῦ δημοσίου ταμείου εἶναι ἀπολύτως ἀνίκανοι νὰ φέρωσι τοιαῦτα βάρη. Τὰ βάρη ἤδη τῶν συντάξεων τῶν κανονικῶν εἶναι τοσαῦτα, ὥστε νομίζω ὅτι ἀπὸ τῶν συντάξεων ἐγεννήθη ἤδη κίνδυνος ἀνάλογος ἐκείνου ὅστις ἐγεννήθη καὶ ταλαιπωρεῖ ἡμᾶς ἐπὶ ἔτη σήμερον ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ προσκρούσωμεν εἰς κολοσσιαῖα ἐλλείμματα, ὅπως προσεκρούσαμεν, εἰς ἐκεῖνο οὗτινος ἡ ἐλάττωσις δι’ οὐδενὸς τρόπου θέλει καταστῇ δυνατή, καὶ θὰ φθάσωμεν ἡμέραν τινὰ ἐνώπιον τῆς ἀνάγκης νὰ περικόψωμεν τὰς συντάξεις, ὅπως σώσωμεν τὸ ταμεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον, καίτοι εἶναι ταμεῖον συντάξεων, ἐν τούτοις εἶναι ταμεῖον τοῦ Δημοσίου.

§59Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρεξηγήθην. Ἐγὼ δὲν βλέπω ῥόδινα τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς χώρας, οὐδὲ εἶπον ὅτι κακῶς ἔκαμεν ἡ Πολιτεία μεριμνήσασα νὰ προστατεύσῃ τοὺς στρατιωτικοὺς μὲ δικαιώματα περισσότερα. Ἄλλο εἶπον. Ἡμεῖς λαμβάνομεν μέτρον ἄνισον, ὅταν πρόκειται νὰ παράσχωμεν βοήθειαν εἰς τὰ ἄτομα εἰς τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἔλθῃ ἡ Πολιτεία ἀρωγός. Προχθὲς ἐψηφίσαμεν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ νομομηχανικῶν, καὶ ἐκεῖ ἀνεγνωρίσαμεν τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς δεκαετίας. Ἀπενείμαμεν τοιαύτην σύνταξιν καὶ δὲν ἐσκέφθημεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστῇ τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅπως σκεπτώμεθα τώρα προκειμένου περὶ κατωτέρων μάλιστα ὑπαλλήλων. Τοῦτο μόνον ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἦτο συμφερώτερον, καὶ διὰ τὴν ἐντύπωσιν ἀκόμη, ἡ Πολιτεία μεριμνῶσα νὰ μεριμνᾷ ἐν ἰσότητι καὶ νομοθετοῦσα νὰ νομοθετῇ ἐν ἰσότητι. Τοῦτο μόνον ἤθελον νὰ εἴπω.

§60Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μὲν πνεῦμα θέλει, ἀλλὰ τὸ σῶμα δὲν δύναται.

§61Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸν φόβον τὸν ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς βλέπομεν πάντες, ὅτι βαίνομεν πρὸς τὴν περικοπὴν ὄχι μόνον τῶν συντάξεων, ἀλλὰ πρὸς τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων· δυστυχῶς ἀμφιβολία δὲν ὑπάρχει καὶ μεθαύριον, ὅταν συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, τὰ πράγματα θὰ φανῶσι καθαρά, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἕτερον ζήτημα· ἂν πρόκειται νὰ γίνωσι θυσίαι, ὀφείλουσι νὰ γίνωσι θυσίαι παρ’ ὅλου τοῦ Κράτους· τὴν ἰσότητα τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα ὀφείλομεν νὰ τηρήσωμεν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔσχε τὰς καλυτέρας διαθέσεις καὶ δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ εὐγνωμονῶμεν αὐτόν, ὅτι ἐσκέφθη ἤδη νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ προκάτοχος αὐτοῦ εἶχεν ἐντελῶς παραλείψει, παρὰ πάσας τὰς παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι τῷ ἐγίνοντο τότε διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὴν σήμερον βλέποντες τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ παρακαλοῦμεν αὐτὸν νὰ τὴν συμπληρώσῃ, ὅπως τὸ ἔργον αὐτοῦ ᾖ τέλειον.

§62Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον ἔργον;

§63Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ συνάδελφος κ. Καρπετόπουλος, ὅτι δημιουργοῦμεν δύο διατάξεις εἰς δύο διαφόρους κλάδους περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος, εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἐνῷ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχομεν διάταξιν καθ’ ἣν δίδομεν τὴν σύνταξιν μετὰ 10 ἔτη, πάντοτε ἀνάλογον, ἐννοεῖται, καὶ τὴν σύνταξιν μεταβαίνουσαν εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ, διὰ νόμου ἤδη νομοθετοῦμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἡ σύνταξις δίδεται μετὰ 15 ἔτη καὶ δὲν μεταβαίνει εἰς τὴν οἰκογένειαν.

§64Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γενικῶς;

§65Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω ὅτι, ὡς εἶπον, ἡ ἰσότης τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει τὸ Σύνταγμα μᾶς ἀναγκάζει ἐνταῦθα νὰ ἔχωμεν τὸ αὐτὸ μέτρον. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς συντάξεις. Ἀλλ’ ἔρχομαι καὶ εἰς ἄλλο τι ζήτημα ἀφορῶν ἐπίσης εἰς τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποστηρίξει, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ προκατόχου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑπουργίαν. Εἶχον ὑποδείξει τότε ὅτι διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ προκατόχου ὑμῶν, ἐδημιουργήθησαν προσόντα νέα καὶ ἰδίως ἀπῃτήθη τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τὴν ὑπαλληλίαν, ἀλλ’ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐζητεῖτο παρὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἤδη ὑπαρχόντων λόγῳ τοῦ ὅτι κατεῖχον ἤδη τὰς θέσεις. Ἔκαμον τότε τὴν παρατήρησιν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι κατεῖχον τὰς θέσεις μόνον ἕνεκεν εὐνοίας τοῦ κόμματος, διότι ἄλλοι ὑπάλληλοι κατεῖχον πρὸ αὐτῶν τὰς θέσεις καὶ εἶχον ἀπέλθει ἕνεκα δυσμενείας τοῦ κόμματος. Ἦτο λοιπὸν ὅλως ἄδικον νὰ θέσωμεν τοὺς μὲν εἰς ἄλλην μοῖραν ἀπὸ τοὺς δέ, καὶ εἶχον παρακαλέσει τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ διάταξιν τὴν ὁποίαν καὶ ἔθηκεν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὴν ἔθηκεν ἐντελῶς μὴ κατάλληλον, ὥστε νὰ καταστῇ σχεδὸν ματαία, διότι ἔθηκε τὴν ἑξῆς διάταξιν: «Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου διατελοῦντες ἐκτὸς ὑπηρεσίας δύνανται κατὰ τὴν πρώτην ἑπταετίαν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν εἰς ἃς προϋπηρέτησαν ἄνευ διαγωνισμοῦ, ἐὰν ἔχωσι τὰ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον προσόντα». Ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι οἱ μένοντες δὲν τὰ ἔχουσιν, οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, ἵνα ἀναδιορισθῶσι, πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα. Ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχεν εἴπει ὅτι δὲν πρέπει νὰ μνημονεύηται τὸ δίπλωμα τοῦ διδάκτορος ἀλλ’ ἁπλῶς δίπλωμα νομικῆς, ὥστε νὰ περιλαμβάνηται καὶ τὸ δίπλωμα τοῦ προλύτου. Ἐὰν τοῦτο τροποποιήσητε, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ διορθώσητε τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα.

§66ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ εἰσαγόμενον σήμερον νομοσχέδιον ἀνάγεται εἰς ἕτερον θέμα· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἐκεῖ πρόκειται περὶ προσόντων.

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ληφθῇ μέτρον τι περὶ αὐτοῦ;

§68ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ. Αἱ πράξεις δι’ ἃς δὲν εὐθύνομαι πρέπει βεβαίως νὰ ἐπανορθωθῶσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπανορθωθῶσι κατὰ τὴν κατάλληλον ὥραν καὶ κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον. Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις ὑμῶν καὶ ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ, ἡ ὁποία θὰ μοὶ δοθῇ ἐντὸς τῶν ὀλίγων ἑβδομάδων καθ’ ἃς θέλομεν ἐργασθῆ, θέλω φροντίσει νὰ φέρω τὴν ἐπανόρθωσιν.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μοὶ ἀρκεῖ ἡ βεβαίωσίς σας αὕτη.

§70Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐργασία τῶν ποικίλων συμβουλίων εἰς τὰ ὁποῖα ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἀνέθηκε τὰς ἐκκαθαρίσεις δὲν ἐγένετο εὐχαρίστως δεκτὴ ὑπὸ τῆς κοινωνίας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπό τινος χρόνου καὶ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὴν Βουλὴν κατέλαβε πνεῦμα ἐκκαθαρίσεως διὰ τρόπου ἐνδεικνύοντος τὴν ἀδυναμίαν αὐτῶν καὶ τὴν ἔλλειψιν σθένους ἐκ μέρους τῶν ἰθυνόντων τὰ κοινὰ τῆς χώρας. Καὶ αἱ Κυβερνήσεις καὶ ἡ Βουλὴ ἀναθέτουσι τὴν ἐκκαθάρισιν εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα γεννῶνται καὶ ἀνατρέφονται μὲ πάσας τὰς συνηθείας ἐκείνας τῶν ὁποίων τακτικῶς ἀκούομεν τὴν κατάχρησιν, τὰς συνηθείας τοῦ παρελθόντος. Τίνες εἶναι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ τοσοῦτο μεγάλοι καὶ τοσοῦτον ἀνεπίληπτοι, οἵτινες δύνανται νὰ θέσωσι χεῖρα ἐπὶ ὑπαλλήλων ἄλλου σώματος, ἑτέρου κλάδου; Δι’ αὐτὸ προσεχώρησα εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας καὶ ἀποτείνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν, ἵνα τὴν ἐκκαθάρισιν ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄνδρας περιωπῆς μεγάλης. Ἂν θελήσητε ν’ ἀναθέσητε τὴν ἐκκαθάρισιν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, πλεῖστα παράπονα θὰ γεννηθῶσι, διότι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἐκκαθάρισιν δὲν θὰ ἐπιτελέσωσι τὴν ἐνέργειαν ἐκείνην ἡ ὁποία πρέπει νὰ γένηται πρὸς δικαίαν ἐκκαθάρισιν, ἀλλὰ θὰ προβῶσι στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν διαφόρων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας θὰ λάβωσι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ἵνα θέσητε ἐν τῷ ἄρθρῳ ὅτι οἱ κρινόμενοι ἀνυπερθέτως πρέπει νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῶν συμβουλίων καὶ ἐκεῖ ν’ ἀπολογῶνται περὶ τῶν καταγγελλομένων πράξεων αὐτῶν. Προσέτι ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν πῶς, ἀφοῦ τὸ συμβούλιον ἤθελε κρίνει ὑπάλληλόν τινα ὡς μὴ καλὸν καὶ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, ὅταν ἐξετάσῃ καὶ κρίνῃ περὶ τῶν κακῶν καὶ τῶν μὴ κακῶν, πῶς τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν θεωρεῖτε ἀμέσως κατόπιν ὡς ἱκανὸν νὰ καταλάβῃ τὴν ἀμέσως κατωτέραν θέσιν καὶ ἀναθέτετε εἰς αὐτὸν ἐκ νέου τὴν διεξαγωγὴν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἐνῷ τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν κρίνει τὸν ὑπάλληλον ἀνίκανον νὰ κατέχῃ θέσιν ὡρισμένην, τὸ αὐτὸ Συμβούλιον ἔρχεται καὶ θεωρεῖ τοῦτον ἱκανὸν νὰ καταλάβῃ θέσιν κατωτέραν.

§71ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἀπολέσῃ τὴν θέσιν διὰ τὴν ὁποίαν ἐκρίθη ἀκατάλληλος, δὲν τῷ ἀποκλείεται τὸ δικαίωμα νὰ καταλάβῃ θέσιν κατωτέραν, ἐὰν τὸ συμβούλιον κρίνῃ ὅτι εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν κατωτέραν ταύτην θέσιν· διότι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκατάλληλος ὡς τμηματάρχης καὶ νὰ εἶναι ἄριστος ὡς γραμματεύς, ἢ νὰ εἶναι ἀκατάλληλος ὡς γραμματεὺς καὶ καταλληλότατος ὡς γραφεύς.

§72ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορμὴν ἵνα λάβω τὸν λόγον μοὶ ἔδωκεν ἡ πρὸ μικροῦ γενομένη παρατήρησις τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Νέγρη ἐνδείξαντος ἓν τῶν πολλῶν ἐλαττωμάτων τὰ ὁποῖα περιέχει ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος περὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ πρό τινων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κυρίου Ἀγγελοπούλου περὶ προτάξεως προτάσεως ἀφορώσης ἀκριβῶς εἰς τὸν περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων νόμον ἀπήντησεν ὅτι παρασκευάζει νομοσχέδιον διαρρυθμίζον τὸν νόμον τοῦτον, ἵνα θεραπευθῶσι πολλὰ ἄτοπα αὐτοῦ, καὶ ἤδη τὴν αὐτὴν ἀπάντησιν ἔδωκεν. Εὐλόγως ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι θέμα ἄλλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρασκευάζει. Δραττόμενος τῆς εὐκαιρίας τῆς συζητήσεως νομοσχεδίου σχετιζομένου πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μὴ παραλίπῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην, διότι παρὰ πάντων ἀναγνωρίζεται ὅτι ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς νόμος περὶ οἰκονομοκῶν ὑπαλλήλων ἔχει κάκιστα, καὶ ὄχι μόνον ἀδικίας θὰ παραγάγῃ, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν θὰ περιπλέξῃ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ νὰ συζητήσωμεν τὴν περίληψιν διατάξεων τοιούτων ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ μὴ φεισθῇ κόπου ἵνα φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἄρτιον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ φέρῃ τὴν σφραγῖδα τῆς ἀρτιότητος, προερχόμενον ἐκ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἀξίου πάσης ἐκτιμήσεως. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§73ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, ὅπως μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι θὰ κριθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περιληφθῶσι καὶ οἱ γραμματεῖς αʹ τάξεως.

§74ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλέχθη τοῦτο πρὸ ὀλίγου διὰ μακρῶν, καὶ ἐκράτησα σημείωσιν, ἵνα σκεφθῶ περὶ αὐτοῦ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ χορηγίας ἐπιμισθίου εἰς τοὺς διαχειριστὰς τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν»).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν λατομείων».

§76ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἐνταῦθα τροπολογία τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, τὴν ὁποίαν ἐξετάσας ἐκ νέου, διότι χθὲς ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ προσχωρήσω εἰς αὐτήν, ἐπείσθην ὅτι ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἡ τροπολογία αὕτη θὰ εἶχε καλῶς, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν μεταλλείων τὰ αὐτὰ ἐκανονίζοντο. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουσι περιπτώσεις, πολλαὶ μάλιστα, μεταλλείων μὴ ἀποδιδόντων κέρδη καὶ ἕνεκα τούτου μὴ εἰσφερόντων εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν ὑπὲρ ἐκείνων τῶν ἐργατῶν, οἵτινες ἐν τούτοις λαμβάνουσι σύνταξιν ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ μεταλλευτικοῦ, ἐκεῖθεν δ’ αἱ ζημίαι ὅλου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων τῶν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εὑρισκομένων. Αἱ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐργατῶν τῶν ἐκεῖ ἐργαζομένων εἶναι βεβαίως μείζονες ἢ αἱ ζημίαι αἱ ἐκ τῶν λατομείων, αἵτινες εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ μικραί. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἐνταῦθα διπλῆν βάσιν, ἀκαθαρίστου προσόδου καὶ καθαρᾶς προσόδου. Ἐὰν νομισθῇ ἀναγκαῖον ν’ ἀναθεωρηθῇ ἡ ὅλη διάταξις, εἰς ἣν παραπέμπει ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου, τότε βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ τις τὸ δικαίωμα ν’ ἀρνηθῇ τὸν τοιοῦτον κανονισμὸν τῶν λατομείων· θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§77Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἐπιμείνω, ὅτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοιαύτην ἐκφράζει γνώμην. Μόνον παράκλησίν τινα θέλω ὑποβάλει. Θὰ ἔλθωμεν ἐντὸς ὀλίγου εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ, ἐπειδὴ τὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας μεταχειρίζονται καὶ ἐν τοῖς λατομείοις καὶ ἐν τοῖς μεταλλείοις, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως ποσοστόν τι ἐλάχιστον ἐκ τῆς προσόδου ταύτης ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν.

§78ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀδύνατον· ἀλλά, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ σημεῖον εἰς ὃ εὑρίσκεται τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἂν δὲν ἐκλείσθη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§79Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ βλέπομεν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΤϞΑʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3391) τῆς 24 Ὀκτωβρίου 1909 περὶ φορολογίας κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ αἰτίᾳ θανάτου δωρεῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§81ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας εὑρίσκω δικαίαν καὶ υἱοθετῶ, νομίζω δ’ ὅτι θὰ εἶναι ἔτι δικαιότερον λόγῳ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν τὰ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου ἐγένοντο νὰ ἐπεκταθῇ ἡ προθεσμία ἀντὶ μέχρι τέλους Νοεμβρίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1909.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§83ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιφυλάττομαι νὰ φέρω παρατηρήσεις τινάς, ἴσως αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐλέγχου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§85Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρατήρησίν τινα ἐκ τοῦ προχείρου ἔχω νὰ κάμω. Ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν θὰ εἶναι πάντοτε οἱ αὐτοὶ μοὶ φαίνεται ἐπικίνδυνος, διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν θὰ εἶναι ἔντιμα, ἀλλ’ ὁ συγχρωτισμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τούτων πρὸς τοὺς διευθυντὰς τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὁ διαρκὴς συγχρωτισμός, βεβαίως θέλει γεννήσει σχέσεις τοιαύτας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ καταστήσωσιν οὐχὶ πλήρη τὸν ἔλεγχον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ὅπως καὶ ἀλλαχοῦ, οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ποιῶνται τὸν ἔλεγχον τοῦτον πρέπει ν’ ἀλλάσσωνται μεταξὺ πάντων τῶν ἐπιθεωρητῶν· νὰ μὴ εἶναι πάγιοι, ἀλλ’ ἐφ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα νὰ ἐπιθεωρῶσιν εἰς δύο καὶ ἔπειτα ν’ ἀντικαθίστανται δι’ ἄλλων ἐπιθεωρητῶν, διότι βεβαίως εἶναι ἐπικίνδυνος ὁ θεσμὸς τοῦ διαρκοῦς ἐπιθεωρητοῦ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§87ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως ἐν τῷ βʹ στίχῳ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου διαγραφῇ ἡ λέξις «οἰκονομικῶν», διότι παρεισέφρησε κακῶς. Ὀνομάζονται ἐπιθεωρηταὶ καὶ ὄχι οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταί.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§89ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἐκεῖ ἔνθα λέγεται «κέκτηται ἀπεριόριστον ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου δικαίωμα ἐφ’ ὅλων τῶν ἐργασιῶν», νὰ τεθῇ «κέκτηνται δικαίωμα ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου ἐφ’ ὅλων τῶν ἐργασιῶν», διότι ἡ λέξις «ἀπεριόριστον» δυνατὸν νὰ νομισθῇ ὅτι παρέχει δικαιώματα ἀναμίξεως.

§90Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ κατωτέρω λέγει· «ἐπιβλέπουσι τὰς ἑταιρικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ἐργασίας» κτλ. Αὐτὸ παρέχει περισσοτέραν ἐπέμβασιν.

§91ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν θ’ ἀναμιγνύωνται εἰς αὐτάς.

§92Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς θὰ ἐπιβλέπωσιν, ἂν δὲν ἀναμιγνύωνται;

§93ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλας τροπολογίας νὰ ὑποβάλω κατὰ τὴν ἑπομένην συζήτησιν καὶ θὰ ἐξετάσω καὶ τοῦτο.

§94Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον. Ἐκεῖ λέγει· «Τὰ καθήκοντα Β. Ἐπιτρόπου παρὰ Τραπέζαις καὶ ἀνωνύμοις ἑταιρείαις ἀνατίθενται διὰ Β. Διατάγματος εἰς τοὺς κατὰ τὸν νόμον τοῦτον διοριζομένους ἐπιθεωρητάς». Νομίζω ὅτι τοῦτο παρουσιάζει τὸν ἴδιον κίνδυνον.

§95ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἀποφύγωμεν. Κατὰ τὴν νομοθεσίαν ταύτην θὰ ἔχωμεν τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Κράτους εἰς ὡρισμένον τμηματάρχην, ὅστις θὰ ἔχῃ καὶ τὰ προσόντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, θὰ ἔχῃ καὶ εἰδικότητά τινα περὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλ’ ὅτε εἴχομεν Β. Ἐπιτρόπους ἆρά γε εἴχομεν καὶ πλήρη ἀντιπροσωπείαν τοῦ Δημοσίου; Ὄχι, καὶ ἴσως τοῦτο ὑπῆρξεν εἷς τῶν λόγων δι’ οὓς κατηργήθη ἡ θέσις αὕτη. Δὲν ἦτο ὁ μόνος, ἀλλ’ ὁ κυριώτερος λόγος ἦτο ὅτι οἱ Β. Ἐπίτροποι, πρόσωπα ἔντιμα, πάσης ἀξίας καὶ ἀνωτέρας μάλιστα κοινωνικῆς ἀνατροφῆς, ἦσαν τελείως ἀπαράσκευα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διορίζωνται, ὡς ἐκ τούτου δὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶχον μείνει ἐντελῶς εἰς ἀχρηστίαν. Τοιοῦτον κίνδυνον τρέχομεν καὶ ἐνταῦθα· ἀλλ’ ἐνταῦθα θέλομεν ἔχει ὁπωσδήποτε εἰδικούς ἐπιθεωρητάς, οἵτινες ἐλπίζομεν ὅτι θὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἄχρηστοι διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἢ ὅσον οἱ Β. Ἐπίτροποι τοῦ παλαιοῦ καιροῦ.

§96Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν οἱ Β. Ἐπίτροποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον καθήκοντα ὡρισμένα, παρουσίασαν τὰς πλημμελείας καὶ τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου, πολὺ περισσότερα ἄτοπα θὰ παρουσιάσωσιν οἱ ἐπιθεωρηταί, ἐὰν ἔχωσι καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Β. Ἐπιτρόπου, διότι ὄντες Β. Ἐπίτροποι εἰς τὰς Τραπέζας δυσκόλως θὰ δύνανται νὰ ἐκτελῶσι καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι, νομίζω, παρουσιάζει ἀναμφισβήτητον κίνδυνον διὰ τὴν τελείαν καὶ πληρεστέραν ἐπίβλεψιν καὶ ἐπιθεώρησιν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§98Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου· «δι’ ἑταιρικῶν χρημάτων παρέχουσι προκαταβολὰς ἢ δάνεια ἐκ τῶν μετοχῶν τῆς ἰδίας ἑταιρείας». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπαγορεύονται πολλαχοῦ, ἂν ὄχι πανταχοῦ, τὰ δάνεια τῶν Τραπεζῶν ἐπὶ ἐνεχυριάσει τῶν ἰδίων αὐτῶν μετοχῶν. Ἀλλὰ πότε; Ὅτε δὲν κατεβλήθη ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον. Ὅτε ὅμως κατεβλήθη ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον τῶν μετοχῶν, τότε σπανιωτάτη εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη. Ἐνταῦθα γνωρίζομεν ὅτι ἐλάχισται εἶναι αἱ ἑταιρεῖαι τῶν ὁποίων τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον δὲν κατεβλήθη ὁλόκληρον. Ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἐπικρατεῖ ἀλλαχοῦ, ὅτε δὲν κατεβλήθη ὁλόκληρον τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον, θὰ φέρωμεν σπουδαίας δυσκολίας καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀνωνύμους ἑταιρείας.

§99ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει ἐπὶ τούτου νὰ διαστείλωμεν τὰ πράγματα. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶναι ὀρθή· ἀλλ’ ἐνταῦθα παρετηρήθησαν κίνδυνοι, ὄχι βεβαίως εἰς ἱδρύματα ὡς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, κίνδυνοι διὰ τῆς παροχῆς προκαταβολῶν καὶ δανείων ἐπὶ μετοχῶν ἑταιρειῶν ὧν τὸ κεφάλαιον δὲν ἦτο καταβεβλημένον. Καὶ ἔχετε τὸ παράδειγμα τῆς μακαρίᾳ τῇ λήξει Πιστωτικῆς, ἧς ἐνθυμεῖσθε πόσαι ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν ἀπερροφήθησαν διὰ τῆς παραμονῆς εἰς τὰ ταμεῖα αὐτῆς τῶν ἰδίων αὐτῆς μετοχῶν, αἵτινες εἶχον ἀποτελέσει τὴν βάσιν τῶν προκαταβολῶν καὶ δανείων. Ἡ δύναμις τῶν τοιούτων ἑταιρειῶν παρ’ ἡμῖν καὶ οἱ ὅροι καθ’ οὓς αὗται συνιστῶνται ἐπιβάλλει, ὅπως τεθῶσι τοιοῦτοι περιορισμοί. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὰς τοιαύτας Τραπέζας νὰ παρέχωσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον δάνεια, διότι οὐ μόνον μειοῦσι τὴν πίστιν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀσφαλίζουσι πολλάκις τὴν δύναμιν τῶν κεφαλαίων αὐτῶν.

§100Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ὑπάρχουσιν οὗτοι οἱ κίνδυνοι, ἀλλ’ οὗτοι δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσωσι δι’ ὁλόκληρον τὴν ἀπαγόρευσιν.

§101ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§102ΑΛ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῶν ἄρθρων 4, 5 καὶ 8, διότι, καίτοι νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γένηται ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, φοβοῦμαι μήπως, ὅπως εἶναι συντεταγμένα τὰ ἄρθρα ταῦτα δίδωσιν ἀφορμὴν οὐχὶ πρὸς ἔλεγχον, ἀλλὰ πρὸς βλάβην τῶν ἑταιρειῶν.

§103ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὀφείλω νὰ ὑποβάλω δηλώσεις ἀπὸ ταύτης τῆς ἑσπέρας· ὅτι ἐργάζομαι ὅπως συγκεντρώσω τὰς ἰδέας τῶν καταστημάτων ἐκείνων τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐργαζομένων καὶ ἀξίων ἐκτιμήσεως, ὧν ἡ προσοχὴ προυκλήθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ θέλω ἔχει μέχρι τῆς αὔριον ἢ μεθαύριον πάσας τὰς παρατηρήσεις αἵτινες θέλουσιν ἐπιτρέψει νὰ ἐξετάσωμεν μήπως κατά τινα τὸ νομοσχέδιον ἢ εἶναι ὑπερβολικῶς αὐστηρὸν ἢ εἶναι ἀνεπαρκῶς προβλεπτικόν, θέλω δὲ βεβαίως τότε φροντίσει νὰ μὴ ψηφισθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν πρὶν ἢ καὶ ἐγὼ εἶμαι βέβαιος περὶ τοῦ πράγματος. Ἤδη ἐν τῇ ἐπεξεργασίᾳ, ἣν ἐγὼ αὐτὸς ἐξετέλεσα, τοῦ νομοσχεδίου διέγραψα διατάξεις ἀληθῶς δρακοντείους, αἵτινες ἔφερον εἰς κίνδυνον ἀναμίξεως τῶν ἐπιθεωρητῶν εἰς αὐτὰς τὰς ἐργασίας τῶν ἑταιρειῶν. Πάντως ὅμως δὲν θέλω ἐπιμείνει εἰς τὴν ψήφισιν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, ἐὰν δὲν ἔχω πάσας τὰς μελέτας συγκεντρωμένας, αἵτινες θέλουσιν ἐμποδίσει τὴν Βουλὴν νὰ ὀλισθήσῃ ἐπὶ τοιούτου νομοθετήματος, ὅλως νέου διὰ τὴν Ἑλλάδα.

§104Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶναι τὸ ὑπερβολικὸν τῆς αὐστηρότητος τὸ ὁποῖον μ’ ἐκίνησε νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλει βλάψει εἶναι ὅτι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις τοιαύτας αἱ ὁποῖαι θὰ βλάψωσι τήν οὐσίαν τοῦ ζητήματος.

§105Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὅτι δὲν πρέπει οἱ οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ νὰ ὑποκαταστήσωσι τοὺς τοιούτους τῆς ἑταιρείας.

§106ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῷ προσχεδίῳ ὑπῆρχε διάταξις ἥτις εἰσῆγε τοὺς ἐπιθεωρητὰς συσσώμους ἐντὸς τῆς διαχειρίσεως, καὶ διέγραψα αὐτὴν ἀμέσως, ἀνεγνώρισε δ’ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ὅτι εἶχε πηδήσει ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα. Καὶ κατὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν περιώρισα τὴν ἀσφάλειαν ἐν ἄρθρῳ 4, διαγράψας τὸ «ἐφ’ ὅλων τῶν ἐργασιῶν». Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω, μέχρι της γʹ ἀναγνώσεως θὰ εἶναι οὕτω συντεταγμένον, ὥστε νὰ μὴ προκαλέσῃ ἄλλας παρατηρήσεις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν».

§108Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, εἶχε συνταχθῆ ἀμελετήτως καὶ ἀπροσέκτως, παρεισῆγε δὲ διάταξιν ἐντελῶς καινοφανῆ, διάταξιν παράχορδον πρὸς τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ δικαίου. Τὸ ἄρθρον 3 παρεισάγει διάταξιν ἡ ὁποία παραβιάζει τὸν θεμελιώδη θεσμὸν τῶν μεταγραφῶν, διότι καὶ μετὰ τὴν μεταγραφήν, ὁπότε πλέον ἀποξενοῦται τὸ Δημόσιον τῆς κυριότητος ἐπὶ τῆς δηλωθείσης γῆς, ἡ ὁποία μεταβιβάζεται πλέον εἰς τὸν δηλωτήν, δύναται ἡ ἐπιτροπή, ἀναθεωροῦσα τὰς πράξεις αὐτῆς, νὰ θεωρήσῃ ὡς ἀπαράδεκτον τὴν δήλωσιν καὶ οὕτω ν’ ἀφαιρέσῃ τὰς δηλωθείσας γαίας.

§109ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θέλετε δηλαδὴ νὰ προστατεύσητε ἐκείνους οἵτινες κατώρθωσαν νὰ παραπλανήσωσι τὰς Ἀρχάς, ὅπως καταλάβωσι τὰς γαίας. Τί λέγει τὸ ἄρθρον; (Ἀναγινώσκει) «Ἄρθρον 3. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ΨΜΔʹ νόμου τοῦ ἔτους 1878 ἐπιτροπὴ δύναται ν’ ἀναθεωρήσῃ τὰς συμφώνως τοῖς ἄρθροις 5 καὶ 6 τοῦ αὐτοῦ νόμου γενομένας πράξεις αὐτῆς, ὀψέποτε ἤθελε καταδειχθῇ ὁπωσδήποτε ὅτι διὰ τούτων κατετάχθησαν πρὸς παραχώρησιν γαῖαι ἢ φυτεῖαι μὴ ὑπαγόμεναι εἰς διανομὴν ἢ ὑπαγόμεναι ἐξῃρέθησαν τῆς διανομῆς, τὰ δ’ ἐκδοθέντα παραχωρητήρια ἐπὶ τῇ βάσει πράξεων κατατάξεως, ὧν ἐγένετο ἀναθεώρησις, καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς αὐτάς, ἀκυροῦνται διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μεταγραφομένης ἐν τῷ περιθωρίῳ τῆς μεταγραφῆς αὐτῶν ἐν τοῖς σχετικοῖς βιβλίοις». Κανονικωτέρα ταύτης διάταξις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§110Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν νόμον ΨΜΔʹ, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐπιτροπὴ συνέρχεται καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ μεταγράφει τὰς δηλώσεις.

§111ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· εἶναι νομοσχέδιον ἔχον βαρύτητα καὶ ἀνεβλήθη πολλάκις. Ἐγένοντο τροποποιήσεις καὶ ἐδέχθην τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας, ἰδίως δ’ ἐν ἄρθρῳ 2 παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ἐκεῖ ἔνθα γίνεται λόγος περὶ βεβαιώσεως τοῦ δημάρχου, «ἄνευ εὐθύνης». Συμφωνῶ νὰ μείνωμεν, ἀλλὰ μετὰ τῆς παρακλήσεως ὅπως τὴν Δευτέραν εἴμεθα ἕτοιμοι.

§112Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι τὸ ἑξῆς περιστατικόν, τὸ ὁποῖον μοὶ συνέβη, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τότε ἡ ἐπιτροπὴ ἐλθοῦσα μετὰ 20ετίαν ὁλόκληρον εἶχεν ἀποφανθῆ ὅτι ἐκτάσεις κατεχόμεναι ἐπὶ 20ετίαν δὲν ἔπρεπε νὰ παραχωρηθῶσι καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑπέγραψα, διότι ἐθεώρησα ὅτι δὲν εἶχον δικαίωμα ν’ ἀφαιρέσω μετὰ εἰκοσαετίαν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τὴν ἰδιοκτησίαν, τὴν ὁποίαν κατεῖχον. Ὅτε βλέπετε ὅτι τοῦτο ᾐσθάνθην ὡς Ὑπουργός, νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ τὸ ψηφίσω τὸ αἰσθάνομαι ἔτι πλέον. Τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω.

§113Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἄξιον πάσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πολλὰ μέρη τὰ ὁποῖα χρήζουσι διορθώσεως. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἀναγκάζεται ὁ δηλωτὴς νὰ προκαταβάλῃ τὰ ἔξοδα τῆς μεταγραφῆς, τὸ χαρτόσημον καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ φύλακος τῶν μεταγραφῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ γίνει ἡ παραχώρησις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ αὐτὸς νὰ καταβάλῃ τόσα ἔξοδα, χωρὶς νὰ τῷ ἔχωσι παραχωρηθῆ αἱ γαῖαι;

§114ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας τὴν Δευτέραν.

§115Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλὸν νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ πενταμελής, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καλύτερον τὸ νομοσχέδιον;

§116ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον συνεζητήθη καὶ ἐξητάσθη ἐπισταμένως· ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας καὶ θὰ φροντίσω νὰ τὰς μελετήσω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν».

§118Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν» θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπήνεγκε τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος καὶ ψηφισθέντος, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι, καίτοι ἐπήνεγκε τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι αὗται. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων, ἐπειδὴ εἶναι ἡ τρίτη ἀνάγνωσις, νομίζω καλὸν νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου ἀπὸ τοῦδε ἐπί τινων ἄρθρων. Τὸ ἄρθρον 3 π. χ. λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους ὀφείλει πᾶς ἰδιοκτήτης, κάτοχος, καρπωτής, διαχειριστὴς ἢ ἐνοικιαστὴς ἰδιωτικῶν ἢ κοινοτικῶν βοσκησίμων γαιῶν, χειμερινῶν ἢ θερινῶν, νὰ παραδίδῃ εἰς τὸν δήμαρχον τῆς περιφερείας ἐν ᾗ κεῖνται αἱ γαῖαι δήλωσιν εἰς διπλοῦν, ἐμφαίνουσαν τὸ ὄνομα καὶ τὴν κατοικίαν αὐτοῦ, τὴν περιφέρειαν τοῦ χωρίου καὶ τὴν θέσιν ἐν ᾗ κεῖνται αἱ βοσκαί, τὴν ἔκτασιν εἰς στρέμματα κατὰ προσέγγισιν, τὰ ὅρια καὶ τὸ εἶδος αὐτῶν (χειμερινῶν ἢ θερινῶν), τὰ ὀνόματα τῶν κτηνοτρόφων εἰς οὓς ἐξεμίσθωσεν αὐτάς, τὸ ἐνοίκιον τῆς μισθώσεως καὶ τὴν διάρκειαν αὐτῆς, τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν χρονολογίαν τοῦ συμβολαίου ἐνοικιάσεως καὶ τὸ ὄνομα τοῦ συμβολαιογράφου». Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει)· «Ἐν ἄρθρῳ 12 ἀπαλείφεται ἡ διάταξις καθ’ ἣν μόνον αἱ ἐνώπιον συμβολαιογράφου συμβάσεις θὰ εἶχον ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν ἐνώπιον παντὸς δικαστηρίου».

§119ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπηλείφθη αὐτό.

§120Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 δὲν ἀπηλείφθη. Λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ τὸ ἀναγνώσητε.

§121ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διάταξις ὑπῆρχεν εἰς ἄλλο μέρος τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἤδη ἀπὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως εἶδον ὅτι ἦτο τερατώδης καὶ τὴν διέγραψα.

§122Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν διαγράψητε καὶ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 3.

§123ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ διαγραφῇ τὸ λεγόμενον. Ἐὰν δὲν ἔχωσι συμβόλαια, δὲν θὰ τὰ προσαγάγωσι. Ζητοῦνται τὰ ὑπάρχοντα συμβόλαια, διότι ἐπὶ τῶν ἐνοικιάσεων τῶν βοσκῶν τούτων γίνονται αἱ μεγαλύτεραι ἀποκρύψεις, καὶ ἀκριβῶς εἷς τῶν λόγων τῶν κυρίων ἵνα μείνῃ ἡ διάταξις εἶναι ὅπως δυνηθῇ τὸ Δημόσιον τὰς ἐνοικιαζομένας βοσκὰς νὰ φορολογῇ δικαιότερον, δηλαδὴ νὰ φθάνῃ ἡ χεὶρ αὐτοῦ μέχρις αὐτῶν, μὴ ἀποκρυπτομένων. Ἡ προσαγωγὴ τῶν συμβολαίων θὰ γίνηται ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν· ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, δὲν θὰ προσαχθῶσι, καὶ τοῦτο εἶναι κέρδος διὰ τὸν οὕτω κατορθοῦντα ν’ ἀποκρύπτῃ τὰ πράγματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις, διὰ νὰ σκέπτηται πᾶς τις ὅτι ὀφείλει νὰ τὰ προσάγῃ.

§124Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσιν.

§125Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Μάλιστα· ἐννοῶ νὰ τεθῇ «ἐὰν ὑπάρχωσιν». Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 3 ζητεῖται ὁ δηλῶν νὰ δηλοῖ τὴν ἔκτασιν εἰς στρέμματα κατὰ προσέγγισιν. Ἐννοεῖτε ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Πᾶς ὅστις ἔχει γνῶσιν τῶν παρ’ ἡμῖν γνωρίζει ὅτι χωρικός τις σᾶς λέγει ὅτι ἔχει 100 στρέμματα, ἐνῷ ἔχει 25. Δὲν ἔχουσιν ἀκριβῆ ἰδέαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ τί ἐστὶν ἡ λέξις στρέμμα.

§126ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν θέλητε, δυνάμεθα νὰ διαγράψωμεν τὴν λέξιν «κατὰ προσέγγισιν» καὶ νὰ εἴπωμεν «περίπου».

§127Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἢ «περίπου» ἢ «κατὰ προσέγγισιν», δὲν θὰ σᾶς προσφέρῃ τίποτε, ἐὰν δηλωθῇ ἡ ἔκτασις.

§128ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολὺ καλά· διαγράφεται.

§129Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξητε (ἀναγινώσκει)· «Μετὰ ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αἱ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἀγωγαὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ἡ ἐνοικίασις δὲν στηρίζηται ἐπὶ συμβολαιογραφικῆς πράξεως».

§130ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τούτου ἔδωκα ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Ἐνταῦθα ἔκειτο ἡ διάταξις ἡ τερατώδης, ἡ σχετιζομένη πρὸς τὰ συμβόλαια, καὶ τὴν διέγραψα. Δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μένει μόνον ἐνταῦθα. Τοῦτο ἐκτελεῖ τὸ κοινὸν δίκαιον. Ὁ μὴ ἔχων συμβόλαιον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν διὰ βραχείας διαδικασίας ἔξωσιν παρὰ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Εἶναι ὁ ἰσχύων νόμος. Ἔχετε οἰκίαν τὴν ὁποίαν ἐνοικιάζετε ἄνευ συμβολαίου· δὲν δύνασθε νὰ προσφεύγητε εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ἵνα ζητήσητε δι’ αὐτοῦ ἔξωσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ.

§131Κ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχει οὕτως ὁ νόμος, τότε περιττεύει ὅλως διόλου τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§132Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Νομίζω ὅτι ἀπατᾶσθε, κύριε Πρόεδρε, διότι, ἂν ἐπικρατήσῃ ἡ ἰδέα τοῦ περιορισμοῦ, ὃν περιέχει τὸ ἄρθρον 12, δὲν πρόκειται νὰ προφυλαχθῇ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μόνον νὰ ἐνθαρρυνθῇ ἡ στρεψοδικία κακοπίστων ἐνοικιαστῶν, οἵτινες, ἐνῷ καθυστεροῦσι τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου, ἀρνοῦνται καὶ νὰ ἐξέλθωσι τοῦ λιβαδίου ἢ βιαίως κατακρατοῦσιν.

§133ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς δύο εἴδη βοσκῶν, εἰς τὰς καθ’ αὑτὸ βοσκὰς καὶ τὰς βοσκὰς ἐπὶ γαιῶν καλλιεργουμένων. Ἐὰν ἴδητε τὸ ἄρθρον 1, θὰ εὕρητε τὴν διάκρισιν (ἀναγινώσκει)· «Ἐὰν ὅμως αἱ ἰδιωτικαὶ γαῖαι, καλλιεργούμεναι συνήθως, δὲν εἶναι προωρισμέναι πρὸς βοσκήν, ἀλλὰ γίνεται τοιαύτη χρῆσις αὐτῶν, ὁσάκις μένουσιν ἀκαλλιέργητοι, ὑπόκεινται εἰς φόρον, ἐὰν ἐνοικιαζόμεναι ἀποφέρωσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μίσθωμα βοσκῆς εἴτε εἰς χρήματα εἴτε εἰς προϊόντα». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχετε τὴν δευτέραν χρῆσιν, τὴν χρῆσιν τῆς βοσκῆς, καὶ τότε πρέπει νὰ δηλωθῶσιν.

§134Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 14, καθ’ ὃ πᾶς ἰδιώτης δύναται νὰ κάμῃ μήνυσιν διὰ τὴν ἀνακριβῶς δοθεῖσαν δήλωσιν, πολὺ ὀρθῶς ἐγεννήθη ἡ ἀπορία παρά τινι συναδέλφῳ ὅστις ἔκαμε τὴν παρατήρησιν μήπως ὁ καταγγέλλων ἰδιώτης....

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας.

§136Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 14 λέγετε ὅτι «ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐφαρμόζοντε αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10 τοῦ παρόντος νόμου»· ἐννοεῖτε ὅτι ἡ μήνυσις θὰ τρέξῃ τὸν δρόμον τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10, ἢ θὰ εἶναι αὐτοτελὴς μήνυσις ἐνώπιον δικαστικῆς Ἀρχῆς;

§137ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἰς τὸν ἔφορον. Αὐτὸ εἶναι φανερόν.

§138ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως.

§139Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι, καθὼς συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διακρίνεται καὶ ἐπὶ τῇ γνώσει καὶ ἀντιλήψει τῆς καταστάσεως τῆς ὑπαίθρου χώρας, θὰ δεχθῇ νὰ συνταχθῇ ὡριμώτερον ἀναβάλλων τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, διότι θὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος τούτου δὲν εἶναι βεβαίως ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον προσποιοῦνται ὅτι ἐπιδιώκουσι. Διότι ἐν Θεσσαλίᾳ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν στατιστικήν τινα, θὰ ἴδῃ ὅτι οὐ μόνον δὲν ἤξιζε τὸν κόπον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ λάβῃ αὐτὰς τὰς διαστάσεις, ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἀκριβῶς πρόκειται περὶ 90 ἢ 100 χιλ. δραχμῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει τὴν ἱστορίαν του πολὺ μακράν, εἰσαχθὲν τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1898 ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ μακαρίτου Σιμοπούλου, καὶ εὐτυχῶς πᾶσαι αἱ Βουλαὶ διὰ βοῆς τὸ ἀπέρριψαν. Ἐσχάτως εἰσήχθη καὶ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸ κατήρτισε σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ παραδόξως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ δημιουργὸς τοῦ νόμου τούτου, οὐ μόνον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς δυνάμει τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς—ἀλλὰ θὰ κάμω παρέκβασίν τινα· ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας, ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, μετ’ ἀγανακτήσεως εἶπεν εἰς τὸν μακαρίτην Σιμόπουλον «μὰ ἐπὶ τέλους αὐτὰ τὰ βρωμερὰ ἔργα δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλήν», ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία, λέγω, ἐν τῇ ἐπιμονῇ αὐτῆς νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον αὐτὴ θέλει νὰ καθιερώσῃ παρ’ ἡμῖν, τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου εἶναι γνωστόν, ἡ ἐπιμονή, λέγω, καὶ τὸ πεῖσμα αὐτῆς τὸ ἐπαναφέρει. Ἂν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν στατιστικήν, θὰ ἴδῃ ὅτι ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἠρημώθη τελείως, καὶ τί θὰ γίνῃ μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Θὰ μεταβληθῇ ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος εἰς ποινικὸν δικαστήριον, δὲν θὰ γίνεται τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ ἐργάζωνται οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι νὰ βεβαιῶσι φόρους ἀνυπάρκτους, διότι κατὰ τὴν στατιστικὴν ὁ φόρος αὐτὸς ἀπὸ εἰκοσαετίας κυμαίνεται μεταξὺ 90 καὶ 250,000 δραχμῶν. Παρατηρῶ δὲ μετὰ προσοχῆς ὅτι, ὁσάκις πιστῶς ἐβεβαιώθη ὁ φόρος, εἰσπράττεται, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν πῶς βεαιοῦνται οἱ φόροι ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ὑπερθεματίζουσι τίς νὰ βεβαιώσῃ περισσότερα ἔσοδα ἀνύπαρκτα, τῶν ὁποίων δὲν πραγματοποιεῖται ἡ εἴσπραξις. Τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ἓν καὶ μόνον· ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι τὸ φορολογικὸν ὅριον εἶναι δεκτικὸν αὐξήσεως, βεβαίως νὰ τὸ αὐξήσῃ, ἂν καὶ περὶ τούτου ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι καλῶς φορολογοῦνται. Ἀλλ’ ἐδῶ προβαίνει εἰς διατάξεις νέας αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὸν μὲν πολίτην ἐχθρὸν τῆς Πολιτείας, τὴν δὲ Πολιτείαν χωροφύλακα καταδιώκοντα νυχθημερὸν αὐτόν. Καὶ τί θὰ γίνῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Θὰ ὠθήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς ἐπανάστασιν, διότι δὲν εἶναι μέτρον νομοθετικὸν αὐτό, νὰ καταστήσωμεν τὸ Κράτος τιμαριοῦχον διὰ μίαν τάξιν καὶ εἵλωτας τοὺς λοιπούς. Καὶ ἐρωτᾶται· πόθεν θὰ εἰσπράξητε τὰ 145 ἑκατομμύρια δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων; Ὅταν καταστήσητε τὸν πολίτην ἀδύνατον νὰ συντηρήσῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του, πῶς θὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸ Κράτος; Διότι διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰσάγετε ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ, ἀλλ’ οὔτε ν’ ἀπαλλαχθῇ ἀπὸ τὰς ἐνώπιον τῶν ἀνακριτῶν, εἰσαγγελέων καὶ ἀστυνόμων παρουσιάσεις του, διότι μὲ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον προτείνετε, πᾶς τις νὰ καταγγέλλῃ τὸν τρίτον, νὰ εἶσθε βεβαιότατοι ὅτι ἐκεῖ θὰ καταλήξητε, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ ὁ χρόνος ἀπὸ τὰς παρουσιάσεις ἐνώπιον τῶν ἀνωτέρω Ἀρχῶν. Ἐπαναλέγω ὅτι σήμερον ὅλαι αἱ πεδιάδες τῆς Θεσσαλίας, τῆς Φθιώτιδος, τῆς Λεβαδείας, τῆς Λοκρίδος, ὅπου δηλαδὴ ὑπάρχουσι γαῖαι δυνάμεναι νὰ καλλιεργηθῶσιν, ἠρημώθησαν καὶ περιωρίσθησαν αἱ καλλιεργούμεναι εἰς τὸ ἓν τέταρτον ἐλλείψει χειρῶν. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ἐν τοιαύτη περιπτώσει τί θὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ Βασίλειον; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, αὐτὸ τὸ ῥάκος, καὶ νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ μόνος του μετὰ προσοχῆς καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ καταλήξῃ θεὶς συμπέρασμα λογικόν.

§140ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ῥάκος τοῦτο ἔλαβον ἀνὰ χεῖρας καὶ ἐπεξειργάσθην ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεξεργασθῇ αὐτὸ ἄνθρωπος ἔχων πλῆθος ἐργασιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὴ ἔχων γνῶσιν εἰδικωτέραν τῶν ἀναγομένων εἰς τὰς καλλιεργησίμους καὶ βοσκησίμους γαίας, διότι δὲν συνέπεσε νὰ εἶμαι κύριος οὔτε καλλιεργησίμων οὔτε βοσκησίμων γαιῶν. Ἀλλ’ ἔχω ποιάν τινα γνῶσιν τῶν συμβαινόντων. Καί, ὅτε ἀκούω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας λέγοντα ὅτι ἠρημώθη ἡ χώρα καὶ διὰ τοῦτο αἱ γαῖαι ἀπὸ καλλιεργησίμων ἐγένοντο λιβάδια, ἔχω ν’ ἀντιτάξω εἰς αὐτὸν πρᾶγμα ὅπερ ἐβεβαιώθην ἐγὼ αὐτὸς ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπισκεφθεὶς ἄλλοτε τὰ Ζάππεια κτήματα καὶ διοικήσας τὰ κτήματα αὐτὰ τὰ πολλὰ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ πλούσια, ὅτι οἱ μὴ ἔχοντες ὄρεξιν νὰ ἐργασθῶσιν, οἱ ἀποφεύγοντες τὸν κόπον καὶ ἀμελεῖς ἐγκαταλείπουσι τὴν καλλιέργειαν ἵνα μεταβάλωσι τὰς γαίας αὐτῶν εἰς βοσκησίμους. Τοῦτο γίνεται ἐν Θεσσαλίᾳ βοηθούμενον καὶ ὑπὸ τῆς θέσεως εἰς ἣν εὑρίσκονται ἐν τῇ καλλιεργείᾳ ὄντες ἐπίμορτοι καὶ μὴ ἔχοντες τὸ ἐνδιαφέρον ἐκεῖνο ὅπως ἔχει ὁ ἰδιοκτήτης καλλιεργητὴς τοῦ ἰδίου κτήματος. Εἰς σπουδαῖα κτήματα τῆς Θεσσαλίας ὁ καλλιεργητὴς ἐγκαταλείπει τὴν καλλιέργειαν καὶ γίνεται ποιμνιοτρόφος ἐπὶ γαιῶν αἵτινες εἶναι ἄριστοι πρὸς καλλιέργειαν.

§141Κ. ΖΩΤΟΣ. Διότι ἀπολαμβάνουσι περισσότερα.

§142ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι δὲν ὑπάρχει κτῆμα πλουσιώτερον τῶν βοσκησίμων γαιῶν, διότι αἱ βοσκήσιμοι γαῖαι ἀπαλλάττουσιν ἀπὸ πάσης σχεδὸν δαπάνης καὶ ἀπὸ παντὸς κόπου διὰ τὴν κάρπωσιν αὐτῶν, καὶ διότι αἱ ἐνοικιάσεις τῶν λιβαδίων τῶν εὐτυχούντων νὰ ἔχωσι τοιαῦτα κτήματα ἰδιοκτητῶν ἀποδίδουσι τὴν ἀσφαλεστάτην καὶ πλουσιωτάτην πρόσοδον ἐν Ἑλλάδι. Πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει πλουσιώτερος ἰδιοκτήτης ἐκείνου ὅστις κατέχει λιβάδια. Ἐν Λεβαδείᾳ π. χ. ἔχω φίλους καὶ συγγενεῖς, οἵτινες ἔχοντες ἐκεῖ κτήματα ἀπολαύουσιν ἀκόπως, διὰ μόνου τοῦ κόπου ὅπως ἐνοικιάσωσι τὰς γαίας αὐτῶν, μεγάλας προσόδους. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Νέγρης γνωρίζει τὰ τῆς Λεβαδείας καὶ δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς ὑμᾶς, ὡς καὶ ὁ κ. Καλογερόπουλος δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς ὑμᾶς, ποῖαι εἶναι αἱ πρόσοδοι τῶν βοσκησίμων γαιῶν. Πρέπει δὲ βεβαίως νὰ εἶναι σπουδαία ἡ ἰδιοκτησία αὕτη, ἵνα δύναται μετὰ νομοθεσίας τοσοῦτον ἀτελοῦς καὶ μετὰ τοσοῦτον ἀτελοῦς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος τῶν πολιτῶν νὰ προσφέρωσι τοὺς φόρους τοὺς δικαίους εἰς τὴν χώραν, ν’ ἀποδίδῃ ὅ,τι ἀποδίδει. Ἔχομεν ἤδη ἔσοδον βεβαιούμενον μὲν κατ’ ἔτος μέχρι 270, 261, 304 χιλιάδων, ἔχομεν δ’ εἰσπράξεις 166, 175, 192, 200 χιλιάδας, ἐπὶ βάσει φορολογίας ἐλλιποῦς, διότι αὐτὸς ὁ κύριος Βουλευτὴς Εὐρυτανίας ὁ τοσοῦτον ἐξαγριωθεὶς ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ τῆς ψηφίσεως τοιούτου νομοσχεδίου, παρὰ τὸν γλυκύτατον καὶ εἰρηνικώτατον αὐτοῦ χαρακτῆρα, πρὸ ὀλίγου ὡμολόγησε τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ, ὅτι ἀντὶ τοῦ 6% δέχεται τὸ 9%, δι’ ὃ ἐγὼ ὑπέπεσον εἰς λάθος προχθὲς νὰ δεχθῶ πρότασιν ἐλαττώσεως. Καὶ διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ χαρίσῃ ἐξ ἐπιεικείας πρὸς τὴν ἀπειρίαν μου τὸ ½%, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πλέον ἐθεώρησα παραχωρητέον, ὄχι καὶ ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ 9%. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ κατέλθω εἰς τὸ 7½, ἀλλὰ νὰ σταθῶ εἰς τὸ 8%, καὶ δι’ ἄλλους λόγους εἰδικοὺς ἀλλὰ καὶ διότι τὸ κλάσμα παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ἐργασίαν.

§143Χ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 8% πλὴν τοῦ δημοτικοῦ;

§144ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πλήν.

§145Χ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ 3% ὁ δημοτικός;

§146ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ 3%. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγνοῆτε ὑμεῖς ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ δῆμοι οἵτινες πληρώνουσι 4%. Σημείωσις τῆς ὑπηρεσίας λέγει· «παρακαλεῖ ν’ ἀφεθῇ ἡ δημοτικὴ εἰσφορὰ ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς 3%, διότι σήμερον πολλοὶ δῆμοι ἔχουσι 4%». Ἐὰν δύνανται οἱ δῆμοι αὐτοπροαιρέτως νὰ δίδωσι 4%, διατί διαμαρτύρονται οἱ δῆμοι, ὅταν τὸ Δημόσιον ζητῇ μόνον 3%;

§147Ν. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κανεὶς δῆμος δὲν δίδει.

§148ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δίδουσι πάντες ἐκεῖνοι οἵτινες ἀκριβῶς πρέπει νὰ φορολογηθῶσι περισσότερον, διότι εἶναι ἐξ ἐκείνων οἵτινες πρὸς τὸ Δημόσιον καθυστεροῦσιν ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ πρέπει νὰ θεωρῶνται ἐκ τούτου ἐν τῷ μέλλοντι ἱκανώτεροι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις αἵτινες σκοποῦσιν εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τέκνων αὐτῶν. Λοιπὸν δὲν εἶναι ὁ φόρος τοιοῦτος, ὥστε νὰ προκαλέσῃ διαμαρτυρίας, καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ πράγματος ἔδωκεν αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς εἰπὼν ὅτι δέχεται καὶ τὸ 9%.

§149Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§150ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ εἴπετε. Ἀλλὰ μὴ ταράττεσθε. Ἐγὼ δὲν ζητῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ 9%. Ἐγὼ ἐσταμάτησα· ἐγὼ ἐζήτησα τὴν συγγνώμην τῆς Βουλῆς, διότι ὠλίσθησα μέχρι τοῦ 7½ καὶ παρεκάλεσα νὰ δεχθῆτε τὸ 8%. Ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καθαρῶς φορολογικός, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ προσαγάγωμεν φορολογικὸν νομοσχέδιον μὴ ἔχον τὸν χαρακτῆρα τὸν ταμιευτικόν. Εἶναι δ’ ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι τὸ βάρος τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς αὔξησιν τοῦ 6% δὲν εἶναι ὑπερβολικόν· εἶναι δίκαιος φόρος· εἶναι φόρος ἐπὶ προσόδου ἥτις ἀκόπως προσκτᾶται. Βεβαίως ἐν ἄλλαις χώραις πεπολιτισμέναις δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φόρος, ἀλλά, διότι τὰ τῆς φορολογίας ἐκεῖ εἶναι κατὰ τρόπον ἑνιαῖον κεκανονισμένα, καὶ ἡ φορολογία ἡ ἔγγειος εἶναι μία, εἴτε περὶ κτημάτων ἀγροτικῶν πρόκειται εἴτε καὶ περὶ ἀστικῆς κτήσεως. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὡς ἐκ τῶν τῆς χώρας πραγμάτων σὺν τῷ χρόνῳ ν’ ἀναμένωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τελειότητα ἐκείνην, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ κατὰ τὰ κτήματα νὰ ἐπιβάλλωμεν καὶ τὴν φορολογίαν καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν τοιαύτην ποικιλίαν. Ὁ φόρος λοιπὸν δὲν εἶναι βαρὺς καὶ ἐπιβάλλεται μόνον εἰς ἐκείνους οἵτινες καρποῦνται ἐκ τοῦ κτήματος αὐτῶν ὀφέλη εἴτε εἰς χρῆμα εἴτε εἰς προϊόντα. Ἐκεῖ ὅπου πρόκειται περὶ γαιῶν καλλιεργησίμων αἵτινες χρησιμεύουσι πρὸς βόσκησιν τῶν ἰδίων τοῦ κυρίου τῆς γῆς ποιμνίων ὁ φόρος δὲν ἐπεβλήθη. Παρετηρήθη τὸ πρᾶγμα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἀμέσως ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλαβόντος ἐν τῷ μεταξὺ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁ προκάτοχός μου δὲν πρόλαβε νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§151Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συνεζήτησεν.

§152ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§153ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§154Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς δευτέραν.

§155ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ· νὰ σᾶς εἴπω τίς εἶναι ὁ σκοπός. Ἠλπίσαμεν μετὰ τοῦ 9% — οὐχὶ ὡς ἐκ τῆς κατὰ 50% αὐξήσεως, ἀλλ’ ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς αὐξήσεως καὶ ἐκ τῆς διευθετήσεως τῶν πραγμάτων εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἰσπράττηται ὁ φόρος ἀσφαλέστερον καὶ νὰ ἔχωμεν ὀλιγώτερα καθυστεροῦντα —, ἠλπίσαμεν νὰ διπλασιάσωμεν τὴν πρόσοδον, τὰς 200 χιλιάδας νὰ καταστήσωμεν 400 χιλιάδας. Ταύτην τὴν πρόσοδον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἐὰν ἐλαττώσωμεν εἰς 8%, ἀλλὰ βεβαίως τότε ἔχομεν τὸν ὑπολογισμὸν ὅτι ὡς ἐκ τοῦ ἐντελεστέρου κανονισμοῦ τῆς διαδικασίας, ὡς ἐκ τῆς προκαταβολῆς τῆς μικρᾶς ἥτις ζητεῖται κατὰ τὴν δήλωσιν καὶ ὡς ἐκ τῶν ἄλλων βελτιώσεων αἵτινες ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θὰ ἔχωμεν περίπου εἴσπραξιν 300 χιλιάδων τόσων δραχμῶν, ὄχι βεβαίως τετρακοσίων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς ἐξαιρετικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἀνάγκας αἵτινες πρέπει νὰ πείσωσιν αὐτὴν ὅτι δέονται τῆς μεγίστης προνοίας, διότι τὰ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως εἶναι πολὺ χείρονα ἢ ὅ,τι παρεστάθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ὀλίγου χρόνου, νὰ μὴ θελήσῃ ν’ ἀρνηθῇ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῆς γῆς τῆς πολλὰ παραγούσης διὰ τῶν βοσκῶν νὰ λάβωμεν τὴν διαφορὰν ταύτην, ἥτις θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ κλεισθῇ μία τῶν πολλῶν ὀπῶν ἃς ἔχει τὸ ταμεῖον τοῦ Δημοσίου.

§156Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λίαν ἐντέχνως προσεπάθησε νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ὁμολογίας τῆς ἐμῆς, ἡ ὁποία ἦτο καὶ καθαρά. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα ν’ ἀμφισβητήσω τὸ ὅριον τὸ φορολογικόν, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου ὅτι, ἀφοῦ ἐδέχθη νὰ ὑποβιβάσῃ εἰς 7½ τὸν δημόσιον καὶ 2½ τὸν δημοτικόν, ἐν ὅλῳ 10, εἶναι φόρος λογικός, δίκαιος καὶ ὀρθότατος· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰμὶ ὑποχρεωμένος νὰ πιστοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι κακῶς παρεστάθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας ὅτι εἶναι πρόσοδος ἐντελῶς ἀκίνδυνος ἢ ἐντελῶς ἀβλαβὴς μὴ ὑποβάλλουσα τὸν ἰδιοκτήτην εἰς δαπάνην.

§157ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ γνωρίζω ἐγώ· δὲν μοὶ τὸ παρέστησεν ἡ ὑπηρεσία.

§158Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς — καὶ τοῦτο δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐγὼ προσωπικῶς καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ — δὲν γνωρίζετε τὸν τρόπον τῆς μισθώσεως τῶν λιβαδίων, ἀλλὰ καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐνοικιάζουσιν αὐτά. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ βλαχοποιμένες, οἵτινες συνήθως ἐνοικιάζουσι τοὺς λειμῶνας, ἐξαρτῶσι τὴν μίσθωσιν τῶν διαφόρων λειμώνων ἐκ τῆς καιρικῆς εὐκαιρίας· παρατηροῦσι πότε μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου νὰ βρέξῃ καὶ εἰς ποῖον διαμέρισμα νὰ βρέξῃ, ἵνα φροντίσωσι νὰ ἐνοικιάσωσι λειμῶνας πρὸς διατροφὴν τῶν ποιμνίων των, καὶ τοῦτο ἄριστα πράττοντες, διότι οὐδεὶς τῶν ἰδιοκτητῶν μέχρι τοῦδε οὔτε ἡ Πολιτεία ἐμερίμνησε περὶ πραγματικῆς καὶ συστηματικῆς κτηνοτροφίας ἐν Ἑλλάδι· λοιπὸν καταντᾷ ὥστε ὁ ἰδιοκτήτης μετὰ τοῦ ποιμένος, κατὰ μῆνα Νοέμβριον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, νὰ ἔρχηται εἰς συμφωνίαν ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ὑποσχέσει τοῦ ποιμένος ὅτι κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον θὰ πληρώσῃ τὸ μίσθωμα, ἐὰν ὁ χειμὼν ἀποβῇ ἐπωφελὴς εἰς τὰ ποίμνιά του. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· ἐγὼ ὁ ὁποῖος μισθῶ τὸ λιβάδιόν μου διὰ χιλίας δραχμὰς καὶ δὲν λαμβάνω τίποτε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσω τὸν φόρον τῶν ἑκατὸν δραχμῶν; Βεβαίως. Ἀλλ’ ὁ ποιμὴν δὲν ἔχει τίποτε, διὰ νὰ λάβω ἐγὼ ὁ ἰδιοκτήτης, διότι καὶ τὰ ποίμνια ἔχουσι μεταβιβασθῆ εἰκονικῶς εἰς ἄλλον, δὲν προλαμβάνω δὲ νὰ κατάσχω αὐτὰ ἐν τῷ μισθίῳ λειμῶνι. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ δεχθῇ ἀπόψε τοὐλάχιστον αἱ διάφοροι διατάξεις αἱ μετέπειτα τεθεῖσαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἱκαναὶ ν’ ἀναστατώσωσι τὸν κόσμον, ν’ ἀνακεφαλαιωθῶσι, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, καὶ αὔριον νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ θερμῶς νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, διότι δὲν γνωρίζει τοὺς πληθυσμούς· δὲν γνωρίζει ὅτι, ὅταν δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς καταγγελίας εἰς τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον, ὅταν δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐνδεχομένης ἀμοιβῆς, οἱ δήμαρχοι θὰ μεταβληθῶσιν εἰς τυραννίσκους. Δὲν γνωρίζει, ὅτι, ὅταν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταρτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων, ὅτι ἔχει πλειονοψηφίαν ἐξασφαλισμένην κατόπιν τῶν εἰσηγήσεων τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ βεβαιώσας τὴν πρόσοδον καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ συνεννόησιν μὲ τὸν ἀστυνόμον κλπ. Αὐτὰ βεβαίως δὲν γνωρίζει, διότι δὲν τὰ παρέστησεν εἰς αὐτὸν ἡ ὑπηρεσία. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δεχθῇ ν’ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ τὸ διασκευάσῃ, καὶ αὔριον νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἔχω καὶ πρότασιν, κύριε Πρόεδρε, περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§159ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἔχητε πρότασιν, νὰ τὴν ὑποβάλητε.

§160Χ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι θέλομεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§161ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὅπερ εἶχεν ὑποβάλει ὁ ὑμέτερος ἀδελφὸς ἔφερε τὸν φόρον εἰς 24%.

§162Χ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν γνωρίζω τί ἔκαμεν ὁ ἀδελφός μου. Ἡμεῖς σᾶς ὑποβάλλομεν τὴν παράκλησιν ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑποβάλωμεν τὰς τροπολογίας.

§163ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶχε παραπεμφθῆ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως προκύπτει ὅτι οἱ ἐξετάσαντες αὐτὸ ἐζήτησαν ν’ ἀπαλλαγῶσι πάσης φορολογίας.

§164Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ζητοῦμεν αὐτό, ν’ ἀπαλλαγῶμεν πάσης φορολογίας.

§165ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μήπως θέλετε νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου;

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§167ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θέλετε ἀναβολὴν μέχρι τῆς Δευτέρας;

§168ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§169ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ὑποβάλητε γραπτὰς τὰς τροπολογίας.

§170Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὔριον.

§171ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὔριον, διὰ νὰ τὰς ἔχωμεν τὴν Δευτέραν, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐξετάσητε τὸ νομοσχέδιον μετὰ πνεύματος προκαταλήψεως.

§172Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὄχι.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒϠΞΑʹ περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια πρὸς γεωργοκτηματίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§174ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 3 ὑποβάλλω ἐγγράφους τροπολογίας καὶ παρακαλῶ νὰ γίνωσιν αὗται δεκταί.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς ἐτροποποιήθησαν, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 20 ἔχει παραπεμφθῆ εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις συνέρχεται αὔριον, καὶ ἑπομένως ἀναβάλλεται. Ἐξακολούθησις τῆς κατ’ ἄρθρον γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας».

§176ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ λόγῳ ἀσθενείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ ταύτην τὴν ὥραν μοὶ ἔστειλε τὴν ἐργασίαν.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῶν πόρων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΨΜΖʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1900 καὶ ͵ΒΩΛΑʹ τῆς 14 Φεβρουαρίου 1901».

§178ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐφ’ οὗ κατέθηκα τοὺς πίνακας.

§179Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§180ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν κλπ».

§182ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ συμβατικοῦ τόκου».

§184Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσιν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, διὰ ν’ ἀκούσητε, διότι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος.

§186Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§187Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ Ἰόνιοι νῆσοι ἐξαιροῦνται.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει): «Ὁ συμβατικὸς τόκος ὁρίζεται κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς δραχμὰς 12% ἐτησίως, πᾶσα δ’ ἐπὶ πλέον συμφωνία εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος. Οἱ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου πέρα τῶν 12% ἐτησίως καταβληθέντες καὶ οἱ ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς καταβληθησόμενοι καὶ διὰ προηγούμενα χρέη μήπω ἐξοφληθέντα δυνάμει οἱουδήποτε τίτλου τόκοι συμψηφίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον καὶ μέχρις ἐντελοῦς ἐξοφλήσεως αὐτοῦ, μὴ ἀναζητούμενοι καθ’ ὅσον πλεονάζουσιν, ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν καταβληθέντων τόκων τούτων εἶναι ἀκριβῶς καθωρισμένον καὶ ἀποδεδειγμένον δι’ ἐγγράφων ἢ δι’ ὅρκου. Ἐὰν ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων κατεβλήθησαν τόκοι ἐπὶ ἐξοφληθεισῶν ἀπαιτήσεων πλείονες τῶν 12%, οὗτοι δὲν ἀναζητοῦνται, αἱ δὲ σχετικαὶ ἐκκρεμεῖς δίκαι διέπονται ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου. Ὁ παρὼν νόμος δὲν ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ οὐδ’ εἰς τὰ ναυτοδάνεια».

§189Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί νὰ στηρίζητε τὴν βεβαίωσιν τῆς καταβολῆς τῶν τόκων εἰς ἔγγραφον καὶ εἰς ὅρκον, τουτέστι νὰ καταργήσητε τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὡς καὶ τὴν νομολογίαν· ἢ ἔγγραφον ἢ ὅρκον.

§190Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ τῶν τόκων τῶν καταβαλλομένων δι’ ἀορίστων ἀποδείξεων.

§191Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Διὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποδείξεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ διαφόρους τροπολογίας. Ὁ κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῆς πυρίτιδος κλπ». Ὁ κ. Ἰ. Σπέντζας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου διὰ τὴν ἀγροφυλακήν». Ὁ κ. Ν. Χατζίσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων». Ὁ κ. Σ. Ῥάγκος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν τῶν καλουμένων πρὸς ἐκγύμνασιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ». Ὁ κ. Δ. Βινιεράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ΓΦΜΒʹ, ὑπ’ ἀριθ. 3542, τῆς 20 Ἰανουαρίου 1910 «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Θ. Φαρμακόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους ͵ΓΡΣΕʹ νόμου τῆς 11 Ἰουλίου 1906». Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΓΥΝΕʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας». Ἐπειδὴ ἔχει παραπεμφθῆ εἰς ἐπιτροπήν, ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους».

§193Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποβάλλω τροπολογίας ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–10). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὁπλῖται πυροσβέσται καὶ οἱ βοηθοὶ ἀρχιτεχνίτου τῶν πυροσβεστῶν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων, μέχρις οὗ δι’ εἰδικοῦ νόμου ληφθῇ πρόνοια περὶ συντάξεως αὐτῶν. Οἱ ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἀρχιτεχνῖται τῶν πυροσβεστῶν λαμβάνουσι τὴν αὐτὴν σύνταξιν ἣν καὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ τῶν λοιπῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ». Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ἣν ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ἀρχιτεχνῖται» μετὰ τὴν λέξιν «ἀνθυπασπισταί». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκει): «Οἱ δῆμοι παρ’ οἷς ἑδρεύει τμῆμα πυροσβεστικοῦ λόχου καταβάλλουσιν ἐτησίως εἰς τὸ Δημόσιον δι’ ἑκάστην μὲν διμοιρίαν δυνάμεως 35–40 ἀνδρῶν 12 χιλιάδας δραχμῶν, δι’ ἑκάστην δὲ ἡμιδιμοιρίαν δυνάμεως 15–20 ἀνδρῶν 6 χιλιάδας δραχμῶν, δι’ ἑκάστην δ’ ἐνωμοτίαν δυνάμεως 8–10 ἀνδρῶν τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν». Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ἣν μετὰ τὰς λέξεις «οἱ δῆμοι παρ’ οἷς ἑδρεύει» προστίθενται αἱ λέξεις «λόχος πυροσβεστικός». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15.) Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον τοῦτον καταργεῖται». Τὸ ἄρθρον 16 ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν οὕτω· «Τὰ ὡς ἄνω παρὰ τῶν δήμων καὶ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν εἰσπραττόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου φόρος τε καὶ δικαιώματα ἀποδίδονται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ χρησιμοποιοῦνται ἀποκλειστικῶς πρὸς αὔξησιν καὶ βελτίωσιν τῆς πυροσβεστικῆς σκευῆς καὶ τῶν πυροσβεστικῶν ἐγκαταστάσεων ἐν γένει, κατὰ τὰς περὶ τοῦ ταμείου τούτου ἰσχυούσας διατάξεις». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, πρώην 16, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§195ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ ἀπὸ τοῦ 29ου μέχρι τοῦ 37ου παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσιν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγείου φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν».

§197Α. ΤΑΚΗΣ. Ὅτε ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ οἰνοπνευμάτων, ὅτε ἐπεβάλομεν φορολογίαν καταστρεπτικὴν διὰ τὰς ἀμπέλους, μᾶς ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις ὅτι θὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Ἤδη ὅμως ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων.

§198Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἦτο ἄλλος Ὑπουργός.

§199Α. ΤΑΚΗΣ. Ἦτο ἡ ἰδία Βουλή. Φρονῶ δ’ ὅτι δὲν διευθύνεται ἡ Βουλὴ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διευθύνεται μόνη. Ἐὰν πρόκειται νὰ προσθέσωμεν φόρον εἰς τὰ ἀροτριῶντα, νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον τῶν οἰνοπνευμάτων.

§200Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Σᾶς ἐγέλασεν ὁ Ὑπουργός.

§201Α. ΤΑΚΗΣ. Ἐὰν φρονῆτε ὅτι ἡ Βουλὴ παίζει.... (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ μαιευτικοῦ σχολείου Ἀθηνῶν» εἰς πρώτην συζήτησιν) Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 8 30′ μ. μ).