1909.12.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 23 Δεκεμβρίου 1909

(Τετάρτη, ὥρα 11 π. μ.).

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ τῶν Βουλευτῶν καταλόγου, ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 97 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ οὔπω τυπωθέντα θ’ ἀναγνωσθῶσι μετὰ μεσημβρίαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ἔμποροι ναυπηγησίμου ξυλείας ἐν Πειραιεῖ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ παραλαβὴ τοιαύτης ξυλείας ἐκτὸς τῶν ναυπηγῶν, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὡς καὶ εἰς τοὺς καραβομαραγκούς· Ἡ Ἑλληνικὴ Γεωργικὴ ἑταιρεία παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ ἡ κλάσσις 1 τοῦ δασμολογίου, ὥστε αἱ μὲν φορβάδες ν’ ἀπαλλάσσωνται ἐντελῶς τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, οἱ δὲ ἐκτομίαι καὶ ἐπιβήτορες νὰ πληρώνωσι μεγαλείτερον τοῦ ἤδη πληρωνομένου· Ἐμποροκτηματίαι Ἀμαλιάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις· Οἱ σταφιδοκτήμονες τοῦ δήμου Ἤλιδος παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις. Οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ καταργηθῇ ὁ νόμος περὶ συντάξεων σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων· Οἱ ἐν Πύργῳ πρόεδροι τῶν Συλλόγων καὶ Σωματείων ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως· Ὁ πρόεδρος τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἰσραηλιτικῶν κοινοτήτων, ἀναγραφομένης καὶ τῆς σχετικῆς πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· Οἱ ἐν Ἑλλάδι φαρμακευτικοὶ ὑπάλληλοι ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων παρακαλοῦντες ὅπως ἐν τούτῳ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς· Κάτοικοι Πόρου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ μετατεθῇ ἐκεῖθεν ὁ ἀστυνομικὸς ὑποδιευθυντής· Ἐπιτροπὴ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν Χαλκίδος παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ φαρμακευτικὸν νομοσχέδιον μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν προστατεύουσαν αὐτούς· Οἱ κάτοικοι Δρούβας τῆς Ὀλυμπίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις· Ὁ δημοδιδάσκαλος Νικόλ. Γαλάνης παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ὁ κ. νομάρχης Ἀργολίδος καὶ ἐνεργήσῃ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ὕδρας περὶ διορισμοῦ του εἰς κενὴν θέσιν ἐν Ὕδρᾳ· Οἱ ἀπόστρατοι ἐνωμοτάρχαι Γ. Μητσάκος κ. Κ. Τσάμπερος παρακαλοῦσιν, ὅπως κανονισθῇ ἡ σύνταξις αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῆς εἰς τὴν Ἀστυφυλακὴν ὑπηρεσίας των· Ὁ δημοδιδάσκαλος Δημ. Λαυρᾶνος παρακαλεῖ, ὅπως προαχθῇ τὸ κοινὸν δημοτικὸν σχολεῖον Βασιλατίκων (Λευκιμμαίων) εἰς πλῆρες τοιοῦτον· Ἐπιτροπὴ τῆς πόλεως Γαργαλιάνων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις τροποποιουμένη ὑπὸ συμφερωτέρους ὅρους διὰ τοὺς παραγωγούς· Ὁ φαρμακοποιὸς καὶ ἰατρὸς κ. Παπακώστας ὑποβάλλει μεταρρυθμιστικὰς σχέσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων· Οἱ κ. Ἀρ. Πετμεζᾶς καὶ Γ. Φούφας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων. Οἱ κ. Ἄγγ. Ἀναστασίου, Ἰ. Μπούμπουλης καὶ Ἀ. Μιαούλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 748–749). Νομίζω καλὸν νὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ αὔριον.

§2Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Καὶ τὰ Χριστούγεννα.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§4Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων.

§5Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεδρίασιν τῆς παραμονῆς ὑποθέτω ὅτι πάντες εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων ἤκουσα μερικὰς ἀντιρρήσεις. Κατ’ αὐτὴν νὰ συνεδριάσωμεν τὸ ἀπόγευμα.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§7Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀντὶ νὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων, δυνάμεθα ν’ ἀναπληρώσωμεν τὴν ὥραν αὐτὴν αὔριον, ἐρχόμενοι ἀπὸ τῆς 3ης μ. μ.

§8Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπανερχώμεθα καὶ τὴν νύκτα μετὰ τὴν διακοπὴν κατὰ τὴν ὀγδόην ἑσπερινήν, διότι ἄλλως δὲν τελειώνομεν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· θέλει νὰ συνεδριάσωμεν τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Τὰ σύνολα τῶν δύο πρώτων νομοσχεδίων «συμπληρωτικοῦ τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου» καὶ «περὶ τροποποιήσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου» ἀναβάλλονται, διότι δὲν ἐξετυπώθησαν ἀκόμη. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν».

§10Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ν’ ἀναβληθῇ καὶ αὐτό, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προσήγαγε τὴν ἔκθεσίν της, νὰ συστήσητε δέ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα ἐπισπεύσῃ νὰ πράξῃ τοῦτο.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§12Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι πράγματι εἶναι καιρὸς ν’ ἀποσπασθῇ τὸ σχολεῖον τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπὸ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἀποτελέσῃ ἰδίαν Σχολήν. Δὲν συμφωνῶ ὅμως ὡς πρὸς τὴν διεύθυνσιν, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 2ον τοῦ νομοσχεδίου διευθυντὴς τῶν καλῶν τεχνῶν διορίζεται ὁ καλλιτέχνης ὅστις ἐξεπαιδεύθη ἐν Εὐρώπῃ καὶ φέρει δύο βραβεῖα. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι καθαρῶς προσωπικὴ καὶ εἶναι γνωστὸν τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ αὕτη. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ διεύθυνσις οἱασδήποτε ὑπηρεσίας δὲν χρειάζεται ν’ ἀνατίθηται εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διορισθῇ καθηγητὴς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, πρέπει ν’ ἀφεθῇ ὁ διορισμὸς εἰς τὸν Σύλλογον τῶν καθηγητῶν, ὅστις νὰ προτείνῃ τὸ διοριστέον πρόσωπον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, ἐλέχθησαν καὶ ἀνακρίβειαί τινες. Καὶ πρὸ ἡμερῶν συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου ἐλέχθη καὶ τοῦτο τὸ ἀνακριβές, ὅτι ἕνεκα τῆς διαφυλάξεως τῶν πινάκων τούτων εἰς τὰ ὑπόγεια τοῦ Πολυτεχνείου ὑπέστησαν αὗται τοιαύτην φθοράν, ὥστε νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον πολλὰς δαπάνας δι’ ἐπισκευὴν αὐτῶν. Οἱ πίνακες εἶχον ἀποθηκευθῆ εἰς τὰ ὑπόγεια ὄχι τοῦ Πολυτεχνείου, ἀλλὰ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὁ κ. Γ. Λαμπάκης περισυνέλεξε τούτους καὶ τοὺς ἐτοποθέτησε εἰς εὐήλιον αἴθουσαν τοῦ Πολυτεχνείου. Πρὸ δώδεκα δ’ ἐτῶν, ὅτε διῆλθεν ἐντεῦθεν ὁ μακαρίτης Γκίζης μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀκαδημίας τοῦ Μονάχου καὶ ἐπεσκέφθησαν τὴν Πινακοθήκην ταύτην, εὗρον ὑπὲρ τοὺς 200 πίνακας ἀρίστους καὶ τοιαύτης τέχνης, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν ἂν πρόκειται περὶ πρωτοτύπων ἔργων ἢ ἀντιγράφων. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ὁ νῦν Διευθυντὴς τῆς Πινακοθήκης μετέφερε τὸ ἐργαστήριόν του εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, μετετόπισε τοὺς πίνακας εἰς ἄλλην αἴθουσαν τοῦ Πολυτεχνείου, ἐκεῖ δ’ ἐκ τῆς ἀφορήτου ζέστης κατὰ τὸ θέρος ἐβλάβησαν οὗτοι. Ὁμολογητέον δ’ ὅτι πρὸ διετίας διακεκριμένος καλλιτέχνης, σπουδάσας εἰδικῶς ἐν Εὐρώπῃ, κατώρθωσε νὰ περισώσῃ τοὺς πίνακας τούτους. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν εἰς τὴν πρότασίν μου, καθ’ ἣν τὸ δεύτερον ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τοιουτοτρόπως, ὥστε διευθυντὴς τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν νὰ διορίζηται ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἤθελε προτείνει ὁ Σύλλογος τοῦ σχολείου τούτου, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναί τις ἄριστος καλλιτέχνης, ἀλλὰ καὶ κάκιστος διευθυντὴς τοῦ σχολείου. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἄνδρες μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν καλλιτεχνικὴν μόρφωσιν, κατώρθωσαν ἐν τούτοις νὰ ἐπιτηρῶσιν ἀρίστας πινακοθήκας. Καὶ ἀναφέρω προχείρως τὸν κ. Σκουλούδην, ὁ ὁποῖος ἔχει πινακοθήκην ἀξίαν θαυμασμοῦ. Ἡ πινακοθήκη περὶ ἧς πρόκειται προέρχεται ἀπὸ συλλογὴν τοῦ μακαρίτου Στεφάνου Ξένου. Ὁ μακαρίτης Ἀλέξανδρος Σοῦτσος ἐγκατέλιπε τὴν συλλογήν του καὶ τὴν οἰκίαν του διὰ σχολεῖον τοιοῦτον. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν καὶ ἁπλοῖ ἐρασιτέχναι νὰ εἶναι ἄριστοι ὡς διευθυνταὶ τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν μεταβολὴν ταύτην τοῦ δευτέρου ἄρθρου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν.

§14Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σάμης θέλει συμπληρώσει τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν θὰ ἐξαρτᾶται πλέον ἐκ τῆς γνώμης τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ὁ διορισμὸς τοῦ διευθυντοῦ τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν. Ἐγὼ δὲν ἐγκρίνω κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, διότι θεωρῶ ὅτι εἰς οὐδὲν θὰ συμβάλῃ ὁ χωρισμὸς τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ ὑπαγωγὴ αὐτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καθόσον μάλιστα ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι θὰ εἶναι καὶ αἱ δύο Σχολαί. Ἀφοῦ θὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Μετσόβιον Πολυτεχνεῖον ἡ Σχολή, εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ διπλῆ διεύθυνσις; Ἐννοῶ νὰ ὀργανωθῇ ἰδίᾳ ἡ Σχολὴ τῶν καλῶν τεχνῶν, ἀλλ’ ὄχι ἡ ἐν γένει διοίκησις, ἡ εἰδικὴ διοίκησις, ἡ πραγματικὴ διοίκησις ν’ ἀποσπασθῇ καὶ νὰ καταρτίσῃ ἕνα ἴδιον ὀργανισμόν, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, πρόκειται αὐτὴ ἡ Σχολή, αὐτὴ ἡ διοίκησις νὰ παραμένῃ ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι. Θὰ ἔχωμεν τὴν διεύθυνσιν τῆς Σχολῆς τῶν βιομηχάνων τεχνῶν, θὰ ἔχωμεν τὴν διεύθυνσιν τῆς καλλιτεχνικῆς Σχολῆς ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι, θὰ ἔχωμεν δύο κεφαλὰς αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ ὅλως διόλου διαφόρους ἐπιβλέψεις, θὰ ἔχωμεν τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν μίαν Σχολήν, θὰ ἔχωμεν τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἄλλην Σχολήν. Νομίζω ὅτι δὲν συμβάλλει εἰς τὴν εὐπρεπεστέραν διοίκησιν τοιούτων καταστημάτων ἡ διπλῆ αὐτὴ ἐποπτεία, ἡ ὁποία οὐδὲν τὸ κοινὸν θὰ ἔχῃ καὶ ἡ ὁποία εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντρέχῃ εἰμὴ νὰ καταστήσῃ δυσχερεστέραν τὴν συνεννόησιν μεταξὺ αὐτῶν. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω ταῦτα κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπαχθῇ ὁ διορισμὸς τοῦ καθηγητοῦ τῆς καλλιτεχνικῆς Σχολῆς εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ὑφίσταται, διότι οὕτω πως θὰ ἔχωμεν περισσοτέραν ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὴν καλὴν ἐκλογήν, θὰ ἔχωμεν δὲ σύμφωνον καὶ τὸν νόμον αὐτὸν μὲ τὰς ἰδέας τὰς ἀποκεντρωτικάς, τὰς ὁποίας καθ’ ἡμέραν πραγματοποιοῦμεν διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§15Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κύριε Πρόεδρε.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν μεταβάλλεται.

§17Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Περιμείνατε ν’ ἀκούσητε. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν νόμου ἀφορῶσαν εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ζωοκλοπῆς, ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὸν βυθὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν· εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τοπικὰ ἢ ἐκλογικὰ συμφέροντα ἢ εἶναι ζήτημα κοινοτάτου ἐνδιαφέροντος; Ἄν, κύριε Πρόεδρε, ἐνδιαφερόμεθα νὰ ψηφίσωμεν νομοθετήματα περὶ καλῶν τεχνῶν, ἔχομεν καὶ τέχνας κακάς, ἄνευ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι περιττὰ τὰ περὶ καλῶν τεχνῶν νομοθετήματα, διότι ἔχομεν ἐκτεθειμένην τὴν περιουσίαν τῶν ἀνθρώπων εἰς τὸν σφετερισμὸν καὶ δὲν βλέπω τίς λόγος εἶναι ἐν τῷ ἔργῳ τῆς ἀνορθώσεως νὰ μὴ θελήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ μιᾶς διατάξεως λαμβανούσης δρακόντεια μέτρα νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε δι’ αὐτῆς νὰ κατορθωθῇ ὅπως περιστείλωμεν τὴν ζωοκλοπήν. Ποῦ εἶναι τὸ παράδοξον τὸ ὁποῖον ζητῶ καὶ ἐξανίστανται οἱ κ. συνάδελφοι ὡς ἂν ἤθελον ζητήσει τὴν πρόταξιν νομοσχεδίου συνεπαγομένου ἐκλογικὴν ὠφέλειαν; Καὶ ὑπάρχει τι δικαιότερον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐγώ, νομοσχέδιον γενικωτάτης καὶ ὑψίστης σημασίας;

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὲ τὴν σειράν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐθνικῆς πινακοθήκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων»

§20Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προτίθεμαι διὰ μακρῶν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι μία τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἥτις ἀξίζει ἐπαίνου εἶναι βεβαίως καὶ ἡ ἐργασία ἡ ἀφορῶσα τὴν μεταρρύθμισιν ἐν γένει τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. Τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπιτροπή, ἥτις μετὰ πολλοῦ ζήλου ἐπελήφθη τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατέληξεν εἰς ἀποτελέσματα ὄντως εὐχάριστα. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ὅλας αὐτῆς τὰς προσπαθείας νὰ ἔχῃ καὶ ἐπιτυχίας. Τουλάχιστον κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν ἡ ἐπιτροπὴ ὑστέρησεν εἴς τινα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καὶ τὰ ὀλιγώτερον ἐπουσιώδη. Ἐπειδὴ οἱ καιροὶ δὲν εἶναι εὔκολοι, δὲν εἶναι καὶ εἰς ἐμὲ ἐπιτετραμμένον διὰ μακρῶν ν’ ἀρχίσω τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ καίρια σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἔφερον τὸν λόγον. Καὶ ἓν τῶν σημείων τούτων εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιθεωρήσεως· κατὰ τὰς σκέψεις τὰς ἐπικρατησάσας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀπεφασίσθη ἡ ἐπιθεώρησις νὰ μὴ εὑρίσκηται, ὡς συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ, ἐν τῷ κέντρῳ καὶ ἐκ τοῦ κέντρου νὰ ἐπεκτείνηται εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας πρὸς ἐπιθεώρησιν καὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, ἀλλ’ οἱ ἐπιθεωρηταὶ νὰ ἔχωσι μονίμους καὶ ὡρισμένας περιφερείας. Τοῦτο κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν καὶ κατὰ τὴν κρίσιν ἄλλων ἁρμοδίων δὲν εἶναι εὔστοχον καὶ ἐπιτυχὲς διὰ διπλοῦν λόγον καὶ διὰ λόγους ἠθικοὺς καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικούς, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ εὑρισκόμενος εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν καὶ ἐπὶ μακρὸν χρόνον μετὰ τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐλέγξῃ καὶ νὰ ἐπιθεωρήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ἐκτελέσῃ εὐσυνειδήτως καὶ ἐπαρκῶς τὰ καθήκοντα αὐτοῦ. Θὰ μειωνεκτήσῃ λοιπὸν ἡ ἐπιθεώρησις κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, ἐνῷ, ἐὰν κατὰ τὴν πρότασιν τὴν πρότασιν τὴν ἐμὴν ἡ ἐπιθεώρησις εὑρίσκετο ἐν Ἀθήναις, ἐν τῷ κέντρῳ, καὶ κατὰ τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας περιστάσεις ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ συμβουλίου ἀποστέλλῃ ἄλλοτε μὲν τὸν ἕνα ἐπιθεωρητήν, ἄλλοτε δὲ τὸν ἄλλον εἰς ἐπίβλεψιν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων καὶ ἰδίᾳ τοῦ προσωπικοῦ, ὡς ἀναγράφει καὶ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει ἐκτελεσθῆ ἐπαρκέστερον καὶ ἐπωφελέστερον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Τὸ ἕτερον, τὸ ἠθικὸν μέρος, εἶναι ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ κατὰ βαθμὸν ἀνώτεροι τῶν τμηματαρχῶν θὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ὑφισταμένων ἱεραρχικῶς. Νομομηχανικὸς δευτέρας τάξεως προϊστάμενος τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐλέγχῃ καὶ θὰ ἐπικρίνῃ τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς σκέψεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἵτινες εἶναι κατὰ 3 βαθμοὺς ἀνώτεροι τῶν προϊσταμένων τμηματαρχῶν. Ἐπίσης δὲ τὸ ἄτοπον τοῦτο θὰ ἔχῃ καταφανεστέραν τὴν ἐκδήλωσιν αὑτοῦ κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν Δημοσίων ἔργων, διότι τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων, ἔργων τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς κατασκευῆς καὶ περὶ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἔργων, θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ τμηματάρχας, δηλαδὴ ἀπὸ νομομηχανικοὺς πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, οἵτινες θὰ προΐστανται τῶν τμημάτων, μόνον δὲ εἷς ἐπιθεωρητὴς τῆς περιφερείας Ἀττικῆς καθὼς καὶ ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς θὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὸ συμβούλιον, ὡς οἱ ἄλλοι ἐπιθεωρηταὶ θ’ ἀναπληρῶνται καὶ θ’ ἀντικαθίστανται παρὰ τῶν τμηματαρχῶν πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως. Τοῦτο εἶναι τὸ μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶπον· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ ἀποδεχθῇ, διότι αἱ σκέψεις της συνεβιβάζοντο πλειότερον πρὸς τὸ σύστημα νὰ ἔχῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς τὴν ἕδραν αὑτοῦ εἰς τὸ διαμέρισμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπιθεωρήσῃ καὶ διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἔχομεν καὶ δεύτερον μειονέκτημα, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταχειρισθῶμεν καὶ προαγάγωμεν εἰδικότητας. Εἰδικός τις εἰς τὰ ὑδραυλικὰ θὰ περιορισθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀλλοτρίων τῆς εἰδικότητός του ἢ εἰδικός τις εἰς τὰ σιδηροδρομικὰ θὰ ἀπασχολῆται εἰς ἐπιθεώρησιν ἐργασίας ἐντελῶς διαφόρου ἐκείνης ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπὶ μακρὸν χρόνον κατέγινεν, ἐμελέτησεν, ἐπειραματίσθη καὶ ἀνέπτυξεν ἐν γένει ἑαυτόν. Δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐπιθεωρήσεως, δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἐπιβλαβής, ἀλλ’ εἶναι πλημμελὴς καὶ θὰ ὑπάρξῃ ἔτι πλημμελέστερος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἐγὼ δὲ ἔχω πικρὰν πεῖραν τῶν ἐπιθεωρήσεων τῶν ὁριζομένων εἰς μικρὰς περιφερείας ἐξ ἄλλης ἐργασίας εἰς τὴν ὁποίαν ἔτυχον νὰ ἔχω μέρος· ὅτε εἴχομεν ἐπιθεώρησιν καθ’ ὡρισμένας περιφερείας, τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν κακά, διότι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ὁ συγχρωτισμὸς καὶ ὁ ἐν γένει μετὰ τῶν μελλόντων νὰ ἐξελεγχθῶσι προσώπων σύνδεσμος τῶν ἐπιθεωρητῶν καθίστατο τοιοῦτος, ὥστε κατόπιν ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπιθεώρησις ἐξισοῦτο τῷ μηδενί, ὅτε δὲ κατόπιν τῆς πείρας μετεβάλομεν τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ ὡρίσαμεν νὰ εὑρίσκηται ἡ ἐπιθεώρησις ἐν τῷ κέντρῳ καὶ ἐκ τοῦ κέντρου ν’ ἀποστέλλωνται οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἰς τὰ διάφορα μέρη, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὁποίας ἐτύγχανον μέλη ἦσαν λαμπρὰ καὶ εὐχάριστα. Ὁ κ. εἰσηγητής, ὅστις δὲν ἀπέκρουσεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὴν γνώμην μου ταύτην μετὰ τῆς σφοδρότητος, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει αὐτὸν ὁσάκις εὑρίσκεται ἐν τῇ πληρότητι τοῦ δικαίου αὐτοῦ, ἀποδεικνύει ὅτι θὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸς τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι τῳόντι ἡ ἐπιθεώρησις πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐν τῷ κέντρῳ καὶ οὐχὶ εἰς ὡρισμένας περιφερείας. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὸν ἐν γένει ὀργανισμὸν τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ἐὰν δὲν γένηται μεταβολή, εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι, εὐθὺς ὡς τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νομοσχέδιον, μετὰ παρέλευσιν ἔτους θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία νὰ μεταβάλῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς λεπτομερείας εὑρίσκω καὶ ἕτερόν τι ἄτοπον, τὸ ὁποῖον φαίνεται διὰ λόγους οἰκονομικούς· ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθησαν, τὸ γραφεῖον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ νὰ εὑρίσκηται ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ νομομηχανικοῦ, δηλ. ἐν τῇ αὐτῇ οἰκίᾳ, ἐν τῷ αὐτῷ διαμερίσματι νὰ εὑρίσκηται καὶ ὁ ἐλεγχόμενος καὶ ὁ μέλλων νὰ ἐλέγξῃ αὐτόν. Ὁ συγχρωτισμός, ἡ φιλία, ἡ ὁποία θ’ ἀναπτυχθῇ μεταξὺ τῶν δύο συνοικούντων δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν παραμέλησιν τῆς ἐξελέγξεως καὶ ἐπιθεωρήσεως ἐκ μέρους τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Τοῦτο οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ συμβῇ καὶ ἕνεκα μικρᾶς οἰκονομίας δὲν πρέπει νὰ θελήσητε νὰ συναινέσητε εἰς τὴν ἐπαύξησιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐνυπάρχει ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ἐὰν αἱ περιστάσεις αἱ οἰκονομικαὶ τοῦ τόπου δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται, βεβαίως ἤθελον προτείνει οὐχὶ τὴν ἐλάττωσιν, ἀλλὰ τὴν ἐπαύξησιν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων τούτων λειτουργῶν, διότι μόνον διὰ τῆς πληρωμῆς τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς πλουσίας δύναμαι νὰ εἴπω, δύνασθε νὰ ἔχητε ἀποτελέσματα εὐχάριστα καὶ οἰκονομίαν εἰς τὸν τόπον, διότι ὁ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἀμείβεται πλουσίως δὲν εἶναι δυνατὸν εἴτε ὁ ἴδιος νὰ ἐνδίδῃ διὰ τὰς πλημμελῶς ἐντελεσθείσας ἐργασίας χάριν συμφέροντος εἴτε ὁ ἴδιος λαμβάνων δῶρα νὰ ἐκτελῇ κακῶς τὰ ἐντελλόμενα ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον καὶ μόνην παρατήρησιν θέλω ποιήσει ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποζημιώσεις, διότι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ παρὸν νομοθέτημα καὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς γενομένους, διὰ τῆς χωρομετρικῆς ἀποζημιώσεως θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν ἀποδιδομένην εἰς τοὺς διαφόρους μηχανικοὺς καὶ νομομηχανικούς· διότι ἴσως εἶναι μικροπρεπὲς τὸ νὰ εἴπῃ τις ὅτι μηχανικός τις ἀπολαμβάνων ἓξ ἢ ὀκτὼ δραχμὰς τὴν ἡμέραν, μεταβαίνων ἀπὸ τόπου εἰς τόπον δὲν πρέπει νὰ στερηθῇ αὐτῶν· διότι ἤκουσα παραστάσεις ἐντιμοτάτων μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον ὅτι θέλετε νὰ στερήσητε ἀπὸ ἡμᾶς τὴν ἑξάδραχμον ἡμερησίαν χορηγίαν διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ μικρὰν ἀνεξαρτησίαν, διότι μεταβαίνοντες ἔξω τῆς ἕδρας ἡμῶν, μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐὰν στερώμεθα τῆς ἡμερησίας ταύτης ἀποζημιώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὸν κίνδυνον καὶ τὴν συνείδησίν μας νὰ πιέσωμεν καὶ εἰς καταχρήσεις νὰ προβῶμεν. Διότι κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῶν τὰ ὁδοιπορικὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λαμβάνωσιν ἐλαττοῦνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἡμερησίας δαπάνας των. Διὰ τοῦτο προτείνω ἀντὶ τῆς χιλιομετρικῆς ἀποζημιώσεως νὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει κατὰ τὸ σήμερον ἰσχῦον καθεστώς. Ἀλλ’ ἐνῷ, Κύριοι, διὰ τοῦ χωρομετρικοῦ κανονισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως ἐλαττοῦμεν ὁπωσδήποτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δαπανήσῃ τὸ Δημόσιον καὶ προβαίνομεν εἰς οἰκονομίαν καὶ ἑπομένως εἰς ἐλάττωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων, προβαίνομεν δὲ καὶ εἰς ἐλάττωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προσωπικοῦ, ἐρχόμεθα δι’ ἄλλης διατάξεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ ἐπαυξάνομεν τὰ ἔξοδα τοῦ Δημοσίου ἐγκαθιστῶντες καὶ ἐγκαθιδρύοντες πολυτελῆ ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐνῷ μέχρι σήμερον εἴχομεν ἓν τμῆμα, τὸ τμῆμα τὸ σιδηροδρομικόν, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐγκαθιστῶμεν καὶ ἕτερον τμῆμα πολυτελέστερον τοῦ ὑπάρχοντος.

§21Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λειτουργοῦσι καὶ σήμερον ἀμφότερα.

§22Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἔχετε λάθος.

§23Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωκε τὰς πληροφορίας ταύτας ἐψεύσθη.

§24Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Περιμένετε ν’ ἀκούσητε· ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων, ἂν δὲ τὸ νομοσχέδιον, ὡς κατηρτίσθη, εἶχε τὰς προσωπικάς του διατάξεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἰδίᾳ ὁ εἰσηγητής, περιώρισε, καὶ περιώρισε θέσασα διαγωνισμοὺς καὶ προσόντα τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀποκλείωνται ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους τὸ νομοσχέδιον εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅπως ἐγκαθιδρύσῃ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτων. Πρόκειται περὶ τῆς πολυτελοῦς ἐγκαθιδρύσεως ὑπηρεσίας σιδηροδρομικῆς. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ σήμερον κρατοῦν εἴχομεν τὸ τμῆμα τὸ σιδηροδρομικὸν καί, ὅτε ἤρχισεν ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου τῶν συνόρων, ἐγκατεστάθη καὶ τὸ τμῆμα τοῦ ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λήξῃ εὐθὺς ὡς ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου συνόρων. Ἀλλὰ σήμερον ἠρχίσαμεν νὰ ἐγκαθιστῶμεν εἰδικὸν γραφεῖον μὲ ἀριθμὸν προσωπικοῦ 14 ὑπαλλήλων πλὴν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος.

§25Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀκριβές.

§26Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸ κεφάλαιον Γʹ, εἰδικὴ ὑπηρεσία ἐλέγχου ἐκμεταλλεύσεως κλπ., λέγει τὸ ἄρθρον 26· «Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία ἑδρεύει ἐν Ἀθήναις, ὑπάγονται δὲ εἰς ταύτην τὰ ἑξῆς γραφεῖα»· καὶ κατωτέρω· «Τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων ἀποτελοῦσιν οἱ ἑξῆς· εἷς νομομηχανικὸς αʹ ἢ βʹ τάξεως, διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας, εἷς ἰχνογράφος, εἷς γραφεύς, εἷς μηχανικός, εἷς ἠλεκτρολόγος, εἷς μηχανουργός, εἷς ὑπομηχανικός, εἷς μηχανουργός», ἐν ὅλῳ ὀκτὼ μέχρι τοῦδε, καὶ τέλος ἕξ ὑπομηχανικοί.

§27Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἕξ ὑπομηχανικοὶ εἶναι διὰ τὰς ἐπαρχίας, ὅπου θὰ μένωσιν.

§28Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ εἰς τὰς ἐπαρχίας διαμονή των. Δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅ,τι θέλομεν διὰ μεγάλων φρασεολογιῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο ἡ οὐσία. Καί, ἂν ὑπάρχῃ τρωτόν τι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, εἶναι ἡ πολυτελὴς φρασεολογία. Ἐνῷ ἔχομεν τμῆμα σιδηροδρομικόν, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐνισχύσωμεν μὲ δύο ἢ τρία πρόσωπα, ἵνα ἔχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον ἔλεγχον, διὰ τοῦ καταμερισμοῦ τῆς ἐργασίας δὲν πράττομεν τίποτε ἄλλο ἢ ν’ αὐξάνωμεν τὸ προσωπικὸν καὶ ἐπιβαρύνωμεν τὰ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. Ὡρισμένως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ ἐλέγχου ἔχομεν δέκα καὶ τέσσαρας ὑπαλλήλους, διότι, ὡς εἶπον, πλὴν τῶν ὀκτώ, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα προηγουμένως, ἔχομεν καὶ τοὺς ἓξ ὑπομηχανικούς, διότι εἰς τὴν κατωτέρω παράγραφον ἀναγινώσκομεν· «τοπικαὶ περιφέρειαι· ἓξ ὑπομηχανικοί, ὧν οἱ διεξάγοντες τὸν ἔλεγχον τῆς πρώτης καὶ τετάρτης περιφερείας ἐργάζονται ἐν τῷ γραφείῳ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου, οἱ δὲ τῶν λοιπῶν περιφερειῶν ἐν τοῖς γραφείοις τῶν οἰκείων νομομηχανικῶν». Ὅλα αὐτὰ εἶναι καλὰ καὶ ἅγια, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύωσιν ἀλλαχοῦ, ὅπου τὰ συμπλέγματα τὰ σιδηροδρομικὰ εἶναι ἐκτεταμένα καὶ μεγάλα. Ἔχομεν τὸ τμῆμα τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων. Θὰ ἐρωτήσω καὶ τὸν κ. εἰσηγητὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν· τίς εἶναι ἡ ἐργασία τοῦ τμήματος τῶν σιδηροδρόμων; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι τὸ διοικητικόν, εἶναι τὸ προσωπικὸν ἤ, ὅπως λειτουργεῖ σήμερον, εἶναι ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως, ὁ ἔλεγχος τόσῳ τοῦ ἐμπορικοῦ μέρους, ὅσῳ καὶ τοῦ τεχνικοῦ, διότι θὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. εἰσηγητὴς ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐπιβλέπῃ καθημερινῶς τὰς ἐργασίας.

§29Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἕνα χάρτην τῶν σιδηροδρόμων τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχομεν.

§30Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ ἔλλειψις αὕτη εὐχερέστατα ἠδύνατο ν’ ἀναπληρωθῇ διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑπαρχούσης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ συγγραφὴ ἑνὸς χάρτου δὲν εἶναι δὰ καὶ ἔργον τόσον δύσκολον, ὥστε ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐγκατάστασιν μεγάλου προσωπικοῦ. Σήμερον γίνεται εἰδικὸν προσωπικὸν ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων, καὶ παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη. Δὲν ὑπάρχει δὲ τοιαύτη ἀνάγκη, διότι ἔχομεν νὰ θεραπεύσωμεν ἄλλας ἀνάγκας καὶ οὐχὶ νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν πολυτελείας. Διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς διπλῆς, ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων καὶ τμήματος σιδηροδρόμων, δαπανῶμεν πολυτελῶς χρήματα ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὅταν ἀποκτήσωμεν δίκτυον μεγάλης ὠφελείας τῆς Ἐπικρατείας, τότε ἔχομεν καὶ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ ἐγκαταστήσωμεν καὶ τὰ γραφεῖα ταῦτα. Τὸ γραφεῖον τοῦ Ἐλέγχου, λέγει ὁ κ. εἰσηγητής, ὑπῆρχε· τί κραυγάζετε; Τί θέλετε; Μήπως ἡμεῖς ἐγκαθιστῶμεν σήμερον τὸ γραφεῖον τοῦτο; Βεβαίως ὑπῆρχεν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐλέγχου ὤφειλε νὰ λήξῃ εὐθὺς ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Ὅταν πρόκειται νὰ γίνωσιν αἱ ἄλλαι ἐργασίαι, θὰ ἐγκαταστήσωμεν τότε τὸ γραφεῖον τοῦ Ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον θὰ λήξῃ μετὰ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῶν σιδηροδρόμων ἐκείνων. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀφήσητε τὸ τμῆμα τοῦ σιδηροδρόμου ὡς ἔχει, ἐπαυξάνοντες αὐτὸ διὰ δύο ἢ τριῶν προσώπων καὶ νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ πρώην καθεστώς, ν’ ἀπαλείψητε δ’ ἐν γένει τὴν διάταξιν περὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων, διότι, ὡς εἶπον, εἶναι μία πολυτέλεια ἐντελῶς ἀνεξήγητος. Ἡ κυριωτέρα ἐργασία τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ τμῆμα εἶναι· «ἡ διηνεκὴς ἐποπτεία καὶ ὁ ἀδιάλειπτος ἔλεγχος τῆς λειτουργίας καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἐν τῷ Κράτει σιδηροδρόμων». Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω πάντας, ὅσοι ἐγνώρισαν τὰ πράγματα, ἂν εἶναι δυνατὴ ἐπιτήρησις σιδηροδρόμου. Ἡ ἑταιρεία ἔχουσα τὸ συμφέρον αὐτῆς νὰ ἔχῃ ἐν καλῇ καταστάσει τόσον τὰς γραμμάς, ὅσον καὶ τὰ μηχανήματα αὐτῆς, ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς τοὺς μηχανικοὺς καὶ ὑπομηχανικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβλέπωσι τὴν ἐργασίαν αὐτῆς; Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε· ἐλησμονήσατε τὰ συμβάντα ἐν Φαλήρῳ μὲ τὴν Ἑταιρείαν τῶν τροχιοδρόμων; Αὐτὴ εἶναι μία παράλειψις, ἡ ὁποία εἶναι ἔνοχος καὶ ἐγκληματική, ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας καὶ ὤφειλεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου τοῦ ἐλέγχου τῶν διαφόρων αὐτῆς μηχανημάτων. Δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ ἐπῆλθον τὰ ἀτυχήματα ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος. Ἡ ἑτέρα δὲ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὑπηρεσία αὕτη, εἶναι τὸ τμῆμα τὸ ἐμπορικόν, τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς τεχνικῆς, διὰ νὰ ἐξελέγχῃ τοὺς λογαριασμούς, διὰ νὰ ἐξελέγχῃ τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ἑταιρεία καὶ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ μερίδιον τὸ Δημόσιον· πρέπει νὰ καταστήσωμεν προσωπικὸν 14 ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους νὰ μισθοδοτῶμεν ἐπὶ τὸ διηνεκές, διὰ νὰ μὴ τύχῃ καὶ ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης ἢ ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου καὶ καταχρασθῇ τοῦ Δημοσίου μέρος ἐκ τῶν κερδῶν; Κύριοι, αὐτὰ δὲν εἶναι πρακτικά, δὲν εἶναι ἰσχυρά, ὥστε νὰ πείσωσιν ἐμὲ τουλάχιστον ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταστήσωμεν μίαν πολυτελῆ ὑπηρεσίαν μόνον καὶ μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Πρέπει νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ εἰσηγητής, ἀφορῶντες εἰς τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῆς ὑπηρεσίας, ἐθεώρησαν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται ὁ διχασμὸς οὗτος τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐν ἐπιγνώσει διατελοῦντες τῶν πραγμάτων θεωροῦσιν ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας εἶναι πολυτελής. Τώρα ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν συγχρόνως νὰ κρίνῃ ἂν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰ πράγματα ἢ ὄχι. Καλαὶ εἶναι αἱ πολυτελεῖς ὑπηρεσίαι καὶ καλλίτερον λειτουργοῦσιν αὗται, ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν καὶ τὰ μέσα νὰ τὰς πληρώνωμεν, χωρὶς ν’ ἀποστερῶμεν ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ κεφάλαιον 5 θέλω ἐπιφέρει τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, κατ’ ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ Πειραιῶς, καὶ ἀπορῶ πῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς δὲν ἔλαβον τοιαύτην ἐντολήν. Παρουσιάσθη πρὸς ἐμὲ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μοὶ παρέστησεν ὅτι δὲν ἀρκεῖ ὅτι ὁ Πειραιεὺς ἐτέθη εἰς τὴν τελευταίαν μοῖραν τῆς τελευταίας πόλεως τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις, ἀλλ’ ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἀποστερεῖ ταύτην τοῦ μηχανικοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τῶν Δημοσίων ἔργων εἶχεν ὁ Πειραιεύς (ἀναγινώσκει): «Γραφεῖον Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας: εἷς Νομομηχανικὸς αʹ ἢ βʹ τάξεως, δύο μηχανικοί, ὧν εἷς ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν οἰκοδομικῶν σχεδίων τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς».

§31Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. «Καὶ προαστείων».

§32Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. «Καὶ προαστείων». Δὲν γνωρίζω διατί θ’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ μίαν πόλιν, ἥτις ἔχει τοσαύτην ἔκτασιν καὶ ὑπὸ τοσούτου πληθυσμοῦ κατοικεῖται, τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ καὶ πρόχειρον καὶ εὔκολον. Δὲν πρόκειται περὶ προσώπων· ἴσως τὰ πρόσωπα τὰ ὑπάρξαντα κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἦσαν ἐντελῶς ἀκατάλληλα. Ἀλλά, ὡς διερρυθμίσθη τὸ νομοσχέδιον, δίδονται πᾶσαι αἱ ἐγγυήσεις ὅτι εἰς τὸ μέλλον θέλομεν ἔχει πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ὑπὸ ἔποψιν μορφώσεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἤθους καὶ ὑπὸ ἔποψιν χρηστότητος θὰ εἶναι ἄξια τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Πολιτείας. Ἑπομένως, ἐπειδὴ θὰ ἔχωμεν ἐντελῶς κατάλληλα, δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν μίαν θέσιν ἥτις ἐνδεικνύει κάποιαν ἔλλειψιν στοργῆς πρὸς τὴν γείτονα πόλιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ παρουσιασθεῖσα ἐνώπιόν μου μοὶ παρέστησε τὸ ἄδικον τὸ γενόμενον· ἐπείσθην ὅτι ὄντως πρόκειται περὶ δικαίας ἀνορθώσεως, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσωσι νὰ παρίδωσι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω, διότι δι’ αὐτῆς ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα εἷς μηχανικός, καὶ χωρὶς οὕτως ἡ ὑπηρεσία νὰ παραβλάπτηται. Ἡ ὑπηρεσία καλλίτερον θέλει ἐκτελεῖσθαι τότε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν Δημοσίων ἔργων δὲν θέλει βαρυνθῆ. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως, διότι ἴσως εἶναι ἀνάγκη ἐνδεδειγμένη καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ἀποτελοῦν τὰ Δημόσια ἔργα νὰ ὑποστῇ τὴν βάσανον αὐτήν, τὸ κόσμημα αὐτό, καὶ ν’ ἀπομείνωσιν ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὄντως εἶναι ἄξια, τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνεδείχθησαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅμως ὅτι τινὰ τῶν μέτρων τούτων δὲν εἶναι πρόσφορα καὶ δίκαια. Καὶ δὲν εἶναι δίκαια καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα ἀφ’ ἑνός, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν θέλει ὑποστῆ ὁ Προϋπολογισμός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔρευναν καὶ τὴν κρίσιν περὶ τῶν μελλόντων ν’ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας, φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν παρέχει ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις, διότι ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ν’ ἀποφανθῇ ἂν ὁ α ἢ ὁ β μηχανικὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἢ πρέπει ν’ ἀπολυθῇ τῆς ὑπηρεσίας. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, νὰ σχηματίσω καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Παναγιώτης Ζαΐμης εἶναι εἰς θέσιν....

§33ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπὲρ πάντα ἄλλον δύναται ὁ κ. Ζαΐμης νὰ γνωρίζῃ, διότι εἶναι ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ.

§34Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ μνημονεύσας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐλησμόνησα ἴσως ὅτι αὐτὸς εἶναι ἁρμόδιος, διότι ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ θὰ εἶναι εἰς θέσιν λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν δεδομένα ν’ ἀποφανθῇ· ἀλλὰ θὰ ἔχῃ δεδομένα ν’ ἀποφανθῇ, ἢ πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ φημῶν, ἐπὶ διαδόσεων, ὅτι ὁ α εἶναι ἀνίκανος, ὅτι ὁ β εἶναι καταχραστὴς καὶ ὁ γ εἶναι ἀνεπαρκής;

§35Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εὕρωμεν δεδομένα ἐπαρκῆ πρὸς διατήρησιν.

§36Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τόσῳ τὸ καλλίτερον. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅστις ἔχει κάποιαν εἰδικότητα, δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἴπω καὶ διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, δὲν δύναμαι ἀκόμη ὀλιγώτερον διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος στερεῖται πάντων τῶν στοιχείων, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἔγκυρον καὶ ἀκριβῆ. Τέλος πάντων αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον ἐμοῦ· ἐγὼ ὤφειλον νὰ ἐκφέρω τοὺς ἐνδοιασμούς μου, διότι δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον ἤθελε γίνει ἡ ἐκκαθάρισις. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ν’ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν τινὰ εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ζητήσωσι ν’ ἀπέλθωσι τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 81 λέγει· «Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων, οἱ ἀριθμοῦντες ὑπηρεσίαν 35 ἐτῶν, δικαιοῦνται τῇ αἰτήσει των νὰ τεθῶσιν ὑπὸ σύνταξιν». Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον, διότι ὑποθέσατε ὅτι ὑπάρχει πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θέλει ἀποχωρήσει ἅμα συμπληρώσῃ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ὅπως ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τοὺς συμπληροῦντας εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, καὶ οἵτινες λαμβάνουσι καὶ σύνταξιν.

§37Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς ποίαν ἡλικίαν;

§38Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐνταῦθα.

§39Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκεῖ εἶναι ἡ βάσις.

§40Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Νὰ μὴ θελήσητε νὰ ἔχητε τὸ μέγιστον ὅριον τῆς ἡλικίας, διότι, ὅταν εἷς ὑπάλληλος ἔχῃ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ὑποθέτω ὅτι ἔχει καὶ ἡλικίαν ἄνω τῶν 50 ἐτῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων ἐν μικροτέρᾳ τῶν 25 ἐτῶν ἡλικίᾳ.

§41Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ 25 γίνονται 50. Νὰ κάμωμεν 50 ἐτῶν ἡλικίας ἄνθρωπον συνταξιοῦχον, ἵνα πηγαίνῃ ὕστερον νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς διαφόρους ἑταιρείας!

§42Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐὰν τὸ πρόσωπον τοῦτο θεωρήσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅτι εἶναι ἀκατάλληλον καὶ ἀνίκανον, θὰ λάβῃ τοῦτο τὴν σύνταξίν του καὶ θὰ φύγῃ. Ἀλλὰ διατί ἐμέ, ὁ ὁποῖος κρίνω ἐμαυτὸν ἱκανόν, δὲν μὲ εὑρίσκει δὲ καὶ τὸ συμβούλιον ἀνίκανον νὰ ἐξακολουθήσω ὑπηρετῶν, θὰ στερήσητε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐνῷ ἔχω 35 ἔτη ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ μὲ ἀπομακρύνητε; Ἴσως τοῦτο θὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἐὰν τάξητε προθεσμίαν ἑνὸς μηνός, ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ ἔχοντες συμπεπληρωμένην ὑπηρεσίαν νὰ δύνανται ν’ ἀπέρχωνται. Τοῦτο εἶναι καὶ ἀξιοπρεπέστερον μέτρον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὑπάρχωσι πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὄντως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ εἰς αὐτὸ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, κρίνει ὅτι δέον ν’ ἀποπέμψῃ τῆς ὑπηρεσίας, δώσατε εἰς αὐτὰ τὸ μέσον ν’ ἀπέλθωσι χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἐπὶ τοῦ μετώπου αὐτῶν καὶ στίγμα τοιοῦτον, διότι ἡ ἀποπομπὴ ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θέλει ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὰ πρόσωπα ταῦτα εἴτε ἐπὶ καταχρήσει εἴτε ἐπ’ ἀνεπαρκείᾳ. Ἐγκολάπτοντες δὲ στίγμα τοιοῦτον εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα σφαγιάζομεν αὐτά, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ κερδήσωσιν οὐδὲ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Καλὸν λοιπὸν εἶναι νὰ δώσητε εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ὑποβάλωσι τὰ ἔγγραφα αὐτῶν καὶ ζητήσωσιν, ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὰς τάξεις τῶν συνταξιούχων. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω καὶ ἐλπίζω ὅτι αἱ ὀλίγαι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα, θέλουσι γίνει ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ θέλει διαρρυθμισθῆ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διότι ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προϊὸν μελέτης, προϊὸν ἐργασίας ὀφειλομένης τὸ μὲν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ πρωτίστως καὶ κυρίως εἰς τὴν φιλεργίαν καὶ φιλοπονίαν τοῦ εἰσηγητοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§44Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ὕδρας οὐδένα ἔπεισε βεβαίως δι’ ὅσων εἶπε περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν Δημοσίων ἔργων. Αἱ αἰτιάσεις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐν συνόλῳ, θέλω δ’ ἀνασκευάσει ταύτας δι’ ὀλιγίστων, ἵνα μὴ καταναλώσω χρόνον πολύτιμον τῆς Βουλῆς. Πρώτη αἰτίασις σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ δρῶσα τὴν νέαν διαρρύθμισιν τῆς τάξεως ἐν τῇ ἐπιθεωρήσει. Ὁ κ. συνάδελφος αἰτιᾶται τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἰδιαίτατα τὸν εἰσηγητὴν διότι μετέβαλε τὸ καθεστὼς ἐν τῇ ἐπιθεωρήσει τῶν Δημοσίων ἔργων. Νομίζω ὅτι, ἐάν τι εἶχεν ἀνάγκην μεταβολῆς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Δημοσίων ἔργων, εἶχε κυριώτατα ἀνάγκην μεταβολῆς ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ὡς εἶχεν ἡ ἐπιθεώρησις μέχρι τοῦδε, ὀκτὼ ἐπιθεωρηταὶ ἦσαν ἐγκατεστημένοι ἐν Ἀθήναις, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ μὲν τέσσαρες ἀπετέλουν μέλη διαρκῆ τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων, οἱ δὲ ἕτεροι τέσσαρες εἶχον ἔργον τὴν ἐπιθεώρησιν ἐπὶ τοπικῶν περιφερειῶν μακρὰν τῶν ὁποίων ἥδρευον. Ἡ δὲ ἐπιθεώρησις ἡ ἐνασκουμένη ὑπὸ τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι διττή. Δύο ἐπιθεωρήσεις κατ’ ἔτος ἦσαν ὑποχρεωτικαὶ ὑπὸ τοῦ νόμου, ἔκτακτοι δ’ ἐγίνοντο τῇ διαταγῇ τοῦ Ὑπουργοῦ. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὡς σχὼν τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπ’ ἐλαχίστας ἡμέρας, ὅτι ἀναζητήσας τὰς ἐπὶ διετίαν ἐκθέσεις τὰς μαρτυρούσας ὅτι ἐξετελέσθησαν αἱ ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεωτικαὶ ἐπιθεωρήσεις, ἐβεβαιώθην ὅτι οὐδεμία ὑπῆρχε, καὶ τούτου ἕνεκεν ἠναγκάσθην νὰ καλέσω εἰς ἀπολογίαν πάντας τοὺς ἐπιθεωρητὰς μὲ τὸν σκοπὸν νὰ τιμωρήσω τούτους μετ’ ἀγριότητος, διότι οἱ ἐπιθεωρηταὶ οὗτοι δὲν ὑπέβαλον ἐκθέσεις οὔτε περὶ τῶν ἐπιτελουμένων ἔργων οὔτε περὶ τῶν παραλαμβανομένων οὔτε περὶ τῶν προσωρινῶν. Συνήρχοντο μόνον ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ καὶ κατήρτιζον πίνακας προαγωγῶν τῶν εὐνοουμένων των. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐπιθεωρήσεως, μακρὰν τῆς τοπικῆς περιφερείας. Συγχρόνως ὅμως ἔπραττον καί τι ἕτερον, ὅτι ἑκάστοτε, ἕνεκα τῆς εὐκολίας ἥτις ὑπῆρχεν ἐκ τοῦ νόμου, ὁσάκις ἰσχυροὶ ἐργολάβοι ἐφρόνουν ὅτι εὑρίσκουσι δυσχερείας περὶ τὴν παραλαβὴν ἔργων σπουδαίων παρά τινος ἐπιθεωρητοῦ, ἐφρόντιζον ἵνα διορίζηται ἐπιθεωρητὴς παρὰ τοῦ ὁποίου ἠδύναντο εὐκολώτερον νὰ παραλάβωσι τὰ ἔργα. Διὰ τοῦτο πολλοὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων ἔργων, οἱ ὁποῖοι πλήττονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατηγοροῦσι τοῦτο προβάλλοντες μυρίους λόγους διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀνάγκη δῆθεν ν’ ἀφεθῇ τὸ καθεστὼς ὡς ἔχει. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρωτίστη αἰτία, ἥτις εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον ἐσχημάτισε τὴν ἔντονον πεποίθησιν ὅτι δέον ἵνα οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἀπομακρυνθῶσι τοῦ κέντρου καὶ ἵνα ἐννοήσωσι πλέον οἱ ὑπάλληλοι τῶν Δημοσίων ἔργων ὅτι εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου καὶ οὐχὶ ἀρχιτέκτονες καὶ ὡς ἐκ περισσοῦ ἔχοντες τὸ ἔργον των. Διότι ἐπιθεωρητὴς ἑδρεύων ἐν Ἀθήναις ἔχει καὶ τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι δύναται ν’ ἀσχολῆται καὶ εἰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας καὶ παρουσιάζεται τοῦτο τὸ ἀστεῖον, νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους φορολογουμένους καὶ ὡς ἐπιτηδευματίας διὰ τὰς ἰδιωτικὰς αὐτὰς ἐπιχειρήσεις. Τὰ ἀστεῖα ταῦτα κόπτονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀφοῦ κόπτονται τοιαῦτα ἀστεῖα, τὰ ὁποῖα κατέληγον εἰς τραγικότητας εἰς βάρος τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ πόνος εἶναι βαθὺς καὶ αἱ ἐκ τούτου φωναὶ εἶναι ὀξύταται. Πρὸς τοῦτο ἐθεωρήσαμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀναγκαῖον ἵνα καθορισθῶσιν αἱ τοπικαὶ περιφέρειαι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς, ἔχοντες ὡς ἔργον πλέον ἐκ τοῦ νόμου τὴν ἀδιάλειπτον ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθεωρήσεως. Τώρα ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τῶν γραφείων τῶν ἐπιθεωρητῶν παρὰ τοῖς γραφείοις τῶν νομομηχανικῶν θέλει βλάψει, διότι θέλουσιν ἀποκτήσει οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἰκειότητα μετὰ τοῦ νομομηχανικοῦ, ἥτις δὲν θέλει συμβάλει εἰς τὴν αὐστηρὰν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των. Τοῦτο εἶναι ἐπιχείρημα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐφευρίσκονται. Ἡ ἐπιτροπὴ χάριν οἰκονομίας, διὰ νὰ μὴ ἐγκαθιδρύσῃ ἴδια γραφεῖα ἐπιθεωρητῶν, ἐθεώρησεν ὀρθὸν ἵνα τὸν μὲν ἐπιθεωρητὴν τῆς περιφερείας Ἀττικῆς ἐγκαταστήσῃ ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργείου, τοὺς δὲ ἐπιθεωρητὰς τῶν ἄλλων τριῶν περιφερειῶν, ἵνα μὴ δημιουργήσῃ νέας δαπάνας δι’ ἐνοίκια, ἐγκαταστήσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ νομομηχανικοῦ τῆς ἕδρας τῆς περιφερείας. Ἐρωτῶ λοιπὸν πάντας· ὁ ἐπιθεωρητὴς ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ τὸ γραφεῖον του παρὰ τὸ γραφεῖον τοῦ νομομηχανικοῦ, ἵνα εὑρίσκηται ἐν ἐξοικειώσει μετ’ αὐτοῦ; Ὅταν ἑδρεύῃ ἐν μικρᾷ πόλει, καθημερινῶς δὲν θὰ συναντῶνται μετ’ αὐτοῦ; Δευτέρα αἰτίασις εἶναι ἡ δρῶσα τὸν ἔλεγχον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων. Ἡ αἰτίασις αὕτη διεσπάσθη εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς ὅτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη, διότι ὑφ’ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων ἔργων, οἵτινες ἐθεώρησαν ἑαυτοὺς ὡς ἀποδιοπομπαίους ἐκ τοῦ σώματος διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἀντικείμενον βολῆς ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Διατί; Διότι ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι εἷς ἐξ ἐκείνων οἵτινες ἐπανεστάτησαν κατὰ τῆς καταστάσεως καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ νομομηχανικὸς οὗτος εἶναι τὸ κόσμημα τῆς ὑπηρεσίας, ὁ κ. Διαμαντίδης, κατὰ τούτου δὲ βάλλουσιν ὅλοι ἐκεῖνοι οἵτινες δὲν δύνανται νὰ παραβληθῶσι μὲ τοῦτον οὔτε ἐπιστημονικῶς οὔτε ἠθικῶς καὶ προκαλῶ τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν χρηματισάντων Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ ὑπαλλήλου τούτου.

§45Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸς ἔσωσε τὴν γέφυραν τοῦ Γοργοποτάμου.

§46Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἔσωσεν ἑκατομμύρια τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ ἐλέγχῳ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας λέγει ὅτι, ἀφοῦ ἐπερατώθη ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ἔδει νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλὰ ποία ὑπηρεσία; Ὑπάρχουσι δύο ὑπηρεσίαι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς ἔδει βεβαίως νὰ καταργηθῇ εὐθὺς ὡς ἐπερατώθη ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ὁ δὲ ἀξιότιμος προκάτοχος τοῦ κ. Εὐταξίου θὰ εὗρεν ἐν τῷ συρταρίῳ τοῦ Διάταγμα περὶ καταργήσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου παρασκευασθὲν ὑπ’ ἐμοῦ. Ἀλλὰ τώρα πρόκειται πλέον περὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς ἐκμεταλλεύσεως, εἶναι δ’ αὕτη ὑπηρεσία μόνιμος καὶ εἶναι ὑπηρεσία ἥτις ἔχει ποικίλην μορφήν, διότι εἶναι ὑπηρεσία ἐλέγχου τῶν ἀτμαμαξῶν, ὑπηρεσία ἐλέγχου ἐμπορικοῦ, εἶναι ὑπηρεσία ἐξ ἧς ἐξαρτᾶται ἡ ἐξακρίβωσις τῶν λογαριασμῶν τῶν ἑταιρειῶν μετὰ τοῦ Κράτους, ἵνα μὴ χάνῃ τὸ Κράτος τὰ χρήματά του, διότι μέχρι σήμερον οὐδὲν στοιχεῖον εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα δύναται νὰ ἐξελέγχῃ ἑκάστοτε τὰς διαφόρους αἰτήσεις τῶν ἑταιρειῶν. Κατ’ Αὔγουστον δέ, ὅτε ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου αἴτησις περὶ αὐξήσεως τῶν τιμολογίων τῆς γραμμῆς Καλαμῶν, δὲν εἴχομεν τὰ στοιχεῖα νὰ κρίνωμεν ἐπ’ αὐτῆς, ἐπειδὴ ὅμως, χάρις εἰς τὴν πρόνοιαν τοῦ κ. Λεβίδου, εἶχεν ἱδρυθῆ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου τῆς ἐκμεταλλεύσεως διὰ Βασ. Διατάγματος ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, μόνος οὗτος, ἠδυνήθη νὰ φωτίσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα δυνηθῇ ν’ ἀπορρίψῃ τὴν αἴτησιν. Ἐὰν λοιπὸν εἶναί τι ἀπαραίτητον, εἶναι ἡ νομιμοποίησις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων, ὑπηρεσίας λειτουργούσης ἀπὸ τοῦ Μαρτίου. Τὸ νομοσχέδιον ἠλάττωσε καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἐπροίκισε δὲ τὴν ὑπηρεσίαν διὰ προσωπικοῦ εἰδικοῦ, οἷοι εἶναι οἱ μηχανουργοὶ καὶ ὁ ἠλεκτρολόγος. Διότι θὰ ἦτο ἀστεῖον ἂν ἠθέλομεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἔλεγχον σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων χωρὶς νὰ ἔχωμεν μηχανουργοὺς καὶ ἄνευ ἱδρύσεως θέσεως ἠλεκτρολόγου ἵνα ἐλέγχῃ τὰς ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις. Ἐκτὸς ἐὰν νομίζωμεν ὅτι πρέπει ν’ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καθ’ ἣν ἠδύναντο οἱ ἄνθρωποι νὰ τινάσσωνται εἰς τὸν ἀέρα ἕνεκεν ἐλλείψεως ἐπιθεωρήσεως. Ἡ πρόνοια αὕτη θεωρεῖται πολυτέλεια ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Ὕδρας, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τῷ παρέσχον τὰς πληροφορίας θεωροῦσιν ὅτι πᾶν ὅ,τι σχετίζεται πρὸς ὑπηρεσίας συνδεομένας μὲ τὸν κ. Διαμαντίδην δέον νὰ καταργηθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ζητήματι τῆς ἀποχωρήσεως τῶν μηχανικῶν τῶν Δημοσίων ἔργων ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχει ἄδικον. Κατεστήσαμεν διάταξιν καθ’ ἣν δύναται ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας ὁ ἔχων συμπληρώσει τριακονταπενταετῆ ὑπηρεσίαν. Ἡ μέχρι τοῦδε διάταξις ὥριζε δικαίωμα ἀποχωρήσεως μετ’ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, σήμερον δ’ ὁρίζομεν τριακονταπενταετῆ. Τοῦτο δὲ διότι οἱ ὑπάλληλοι τῶν Δημοσίων ἔργων εἰς ἡλικίαν πεντήκοντα ἐτῶν δύνανται εὐκόλως νὰ εὑρίσκωσιν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν, νῦν μάλιστα ὅτε αἱ ἰδιωτικαὶ τεχνικαὶ ἐργασίαι πληθύνονται καὶ ζητοῦνται μηχανικοί. Λοιπόν, ἐὰν παρεδεχόμεθα τὸ πεντηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας τοῦ μηχανικοῦ, ἐννοεῖται ὅτι θὰ διευκολύνωμεν οὕτω τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ σώματος τῶν μηχανικῶν τῶν εὐδοκιμωτέρων διὰ νὰ εὕρωσιν ἄλλην θέσιν, ἐνῷ οἱ μηχανικοὶ οἱ ἀνίκανοι ἀφ’ ἑτέρου δύνανται νὰ ἐξέλθωσι δι’ ἐκθέσεως τοῦ προϊσταμένου. Πρόκειται ὅμως νὰ μὴ διευκολύνωμεν τὴν ἔξοδον τῶν ἀρίστων τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην νὰ συγκρατήσῃ. Ἂν λοιπὸν ἐδεχόμεθα τὴν εἰκοσιπενταετίαν, ὡς εἶχεν ὁ παλαιὸς νόμος, ὁ διοριζόμενος εἰς ἡλικίαν 20 ἐτῶν, ὅτε ἔφθανε τὴν ἡλικίαν τῶν 45 ἐτῶν, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀπέλθῃ, ἐνῷ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους μόνον 25 ἐτῶν ὑπηρεσία καὶ συνδυασμὸς 60 ἐτῶν ἡλικίας δίδει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπέλθωσι. Μὲ τὰ 35 ἔτη ὑπηρεσίας ὅμως, τὰ ὁποῖα θέτομεν, ὅταν τις καταταχθῇ μὲ τὴν ἡλικίαν τῶν 20 ἐτῶν, τότε θὰ δύναται ν’ ἀπέλθῃ μὲ τὴν ἡλικίαν τῶν 55 ἐτῶν, ὅτε ἂς ἀπέλθῃ. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἔχουσαν οὕτως: Ἄρθρον 5. Οἱ διατελοῦντες νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ βοηθοὶ ἐπὶ βαθμῷ μηχανικοῦ παραμένουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τηρουμένης ὑπὲρ αὐτῶν ἐν ἰσχύϊ τῆς διατάξεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΑΥΛΘʹ τῆς 26ης Μαΐου 1887, εἰς δὲ τὰς κενουμένας θέσεις αὐτῶν ἐφεξῆς διορίζονται οἱ ὡς ἄνω προβλεπόμενοι Γραμματεῖς. Ἐπίσης οἱ διατελοῦντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ βοηθοὶ μὲ βαθμὸν ὑπομηχανικοῦ ἢ ἐργοδηγοῦ καταλαμβάνουσιν ἰσαρίθμους θέσεις τῶν ὡς ἀνωτέρω γραφέων, διατηροῦντες πλήρη τὸν μισθὸν ὃν λαμβάνουσι νῦν. Τὰς κενουμένας θέσεις αὐτῶν ἐν τῷ μέλλοντι καταλαμβάνουσιν οἱ γραφεῖς. Προσωρινῶς ἐπίσης καὶ μέχρι κενώσεώς της διατηρεῖται ἡ ὑπάρχουσα ἤδη θέσις ἀρχιτέκτονος, ἔχοντος τὰ διὰ ταύτην προσόντα τοῦ ἤδη ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντος ἀρχιτέκτονος».

§48ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ.

§49Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸ ἀπόγευμα καί, ἂν συναινῇ ἡ Βουλή, νὰ ψηφίσωμεν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυριακῆς ἀργίας».

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείου, διότι ὁ καιρὸς παρέρχεται. Πότε περιμένει;

§51ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐλπίζω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νὰ ὑποβάλω αὐτὸ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ γεωργικοῦ ταμείου.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιλτ. Καβαλλιερᾶτος ἀπευθύνει τὴν κάτωθι ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἵνα πρὸ τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν αʹ) πόσοι καθηγηταὶ διδάσκουσιν ἐν αὐτῷ καὶ βʹ) πόσοι μαθηταὶ φοιτῶσιν». Ὁ κ. Ἰ. Φίλιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συγχωνεύσεως τῶν δήμων. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς βοηθημάτων εἰς σχολεῖα. Ὁ κ. Μ. Καβαλλιερᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καλῶν τεχνῶν. Ὁ κ. Κ. Αἰγιαλείδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 750).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας».

§54Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλά, ἐπειδὴ πρὸ ὀλίγου, ὅτε ἐλήφθη ἀπροόπτως ἡ ἀπόφασις ὅπως συνεδριάσωμεν τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων, δὲν μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἕνεκα τῶν ἀλαλαγμῶν, ὅπως διατυπώσω τὴν γνώμην μου, ἐπιλαμβάνομαι τῆς περιστάσεως τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅπως διατυπώσω αὐτήν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι σκεπτόμεθα περὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ χριστιανικοῦ αἰσθήματος παρὰ τῷ λαῷ, σκεπτόμεθα ν’ ἀνυψώσωμεν τὸ γόητρον τῆς ἐκκλησίας καὶ τὴν εὐλάβειαν πρὸς αὐτήν. Ἡμεῖς δέ, ὡς ἐὰν ὁ ἐχθρὸς εὑρίσκηται ἐπὶ θύραις, ἐννοοῦμεν νὰ συνεδριάσωμεν καταργοῦντες τὴν μᾶλλον χριστιανικὴν τελετήν, ἡ ὁποία ἀπὸ αἰώνων παντοῦ κρατεῖ. Θὰ ἦτο βλασφημία πρὸς τὴν θρησκείαν ἡμῶν ἡ τοιαύτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδεὶς Βουλευτὴς θέλει ἐπιμείνει. Ἐὰν πρόκειται νὰ παρατείνωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας, τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν καὶ δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ Βουλευτὴς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ καταργηθῇ ἡ ἁγία αὐτὴ ἡμέρα μὴ παρατείνων ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας τὴν διαμονήν του ἐν Ἀθήναις. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν τόσον ἀπροόπτως καὶ τόσον ἀνευλαβῶς ληφθεῖσαν.

§55Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὰ Χριστούγεννα δὲν θὰ ἐργασθῶμεν καὶ ὅστις θέλει νὰ ἐργασθῇ ἂς ἔλθῃ.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ Χριστούγεννα δὲν ἔχει Βουλήν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἐργασθῇ. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν). Ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν πρώτην ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοριῶν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 12 καὶ ½ μ.μ.) Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρᾳ 5 καὶ 30 μ. μ.).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τῶν βουλευτῶν κ. Κ. Αἰγιαλείδου καὶ Μ. Καβαλλιεράτου).

§59Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοριῶν καὶ προσόντων τῶν ἐφημερίων». Ὡς γνωστόν, τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις δι’ ἐμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔθιξε τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐνόμισεν ὅμως ἀναγκαῖον νὰ προβῇ εἰς μεταρρυθμίσεις τινὰς ὡς πρὸς τὰ καθέκαστα, ὅπως τὸ νομοσχέδιον καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, διότι ὁμολογουμένως παρετηρήθησαν ἀντιδράσεις κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις. Ἐλπίζω ὅτι διὰ τῶν τροπολογιῶν τῶν τεθεισῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αἱ ἀντιδράσεις θέλουσιν ἐκλείψει καὶ θὰ ψηφισθῇ νομοθέτημα ἀναγκαῖον διὰ τὸν κλῆρον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁμολογουμένως ἡ Πολιτεία δὲν ἔδωκε προσοχήν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 752).

§60Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περιορίζον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀνωτάτων διπλωματικῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐν τῇ ξένῃ ὡς καὶ τῶν Γενικῶν προξένων ἢ τῶν προξένων. Τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ κανονιζόμενον ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ εἶναι δυνατὸν ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ φανῇ ὑπερβολικόν, πρὸ παντὸς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀνωτάτους διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους. Ἐν τούτοις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μετριάζει τὴν ὑπόθεσιν εἶναι ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου δὲν θέλει ὑπερβῆ τοὺς τρεῖς μῆνας. Ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ πράξωμεν ἐνταῦθα ὅ,τι ἐγένετο καὶ ἐν ἄλλαις χώραις, ὅπου ἐν διαφόροις κλάδοις τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἠλαττώθη ἀποτόμως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἴτε στρατιωτικῶν εἴτε πολιτικῶν, καὶ κατόπιν τὰ Κράτη ἐκεῖνα ἐπανῆλθον μετὰ τὸν καθαρισμὸν εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι τινὲς τῶν ἀνωτάτων τούτων διπλωματικῶν ὑπαλλήλων εἰς διαφόρους περιστάσεις καὶ εἰς δεδομένας στιγμὰς προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι σήμερον ἔχουσι τὸ ἑξῆς μειονέκτημα· ὅτι ἀπώλεσαν τὴν συνάφειαν μετὰ τῆς ἰδιαιτέρας αὑτῶν πατρίδος καὶ ὅτι ἀπολέσαντες τὴν συνάφειαν ταύτην κινδυνεύουσι νὰ μὴ γνωρίζωσι πλέον καλῶς τὸν τόπον των, νὰ μὴ δύνανται πάντοτε ἐπακριβῶς νὰ πληροφορῶσι τὰ ξένα Κράτη περὶ τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως τῆς ἡμετέρας χώρας, εἴτε τῆς πολιτικῆς εἴτε τῆς οἰκονομικῆς. Προσθέτω δ’ ὅτι ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ ὅσα συμβαίνουσιν ἀλλαχοῦ, οἱ ἀνώτατοι ἡμῶν διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι ἀληθῶς ἔλαβον τὴν ἕξιν νὰ μὴ ἐπικοινωνῶσι μετὰ τῆς ἰδιαιτέρας αὑτῶν πατρίδος, ἐνῷ παρατηροῦμεν καὶ γνωρίζομεν ὅτι πάντες οἱ ξένοι διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι ἐπανέρχονται ἀνὰ πᾶν ἔτος εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν, ἀναβαπτιζόμενοι, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν κολυμβήθραν τῆς ἰδίας αὑτῶν πατρίδος. Τοιοῦτοι περίπου εἶναι οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνομίσαμεν ὅτι ὠφείλομεν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μὲ ὅλους τοὺς δισταγμοὺς οὕς, ὡς εἰκός, εἴχομεν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου καὶ λεπτοῦ τούτου ζητήματος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Πετρίδου τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν καὶ πολυσέλιδος, πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§62ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Πετρίδης παραμένων ἐνταῦθα νὰ ἐπιφέρῃ τὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναγινώσκωνται βραδέως. Ἐπὶ τῶν τροποποιήσεών του δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§63Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη τῆς συζητήσεως καὶ προέκυψε κατ’ αὐτὴν ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντιρρήσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἐκρίθη καλὸν τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία χθὲς καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐργασθεῖσα κατήρτισεν αὐτὸ τελειότερον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Λαναρᾶς καὶ Ἀ. Ἀναστασίου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 782). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 νομοσχέδιον τώρα. Ἐξακολούθησις τῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συμπληρωτικοῦ τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§65Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τὸ 1 ἄρθρον παρελείφθη ἡ λέξις «ἐν Σερίφῳ».

§66ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη, καθὼς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ συζήτησιν).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως κλάσσεών τινων ἢ ἄλλων διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου».

§68Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Καὶ εἰς τὸ σύνολον βλέπω τὸ λάθος τὸ ὁποῖον ὑπέμνησα ἐν τῇ κλάσσει 103.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ προέτεινα νὰ γραφῶσι μηχαναὶ σιγαροποιίας καὶ βλέπω μηχανήματα ἐν τῇ κλάσσει 252.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ γραφῶσι μηχαναί.

§71Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ δεδεμένα βιβλία ἐγένετο συζήτησις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἦτο νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐγχωρίαν ἐργασίαν, ὅπως ἐγένετο καὶ δι’ ἄλλα εἴδη καὶ ἐπεβάλομεν φόρον τινὰ ἐπὶ τῶν δεδεμένων βιβλίων.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐδέχθη.

§73Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπρυτάνευσεν εἰς τὴν Βουλήν.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§75ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ εἶχον καὶ γνώμην ἐκπεφρασμένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίθετος.

§76Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβέστατον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν, περὶ προσόντων ἐφημερίων καὶ μισθοδοσίας αὐτῶν».

§78Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θ’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε αὔριον δὲν θὰ εἶναι ἕτοιμος ἡ ἔκθεσις, διότι εἶναι πολυσέλιδος.

§80Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ἀρχῆθεν.

§81Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρέπεμψεν εἰς ἐπιτροπήν.

§82Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τροποποιηθὲν νομοσχέδιον, τότε δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν, διότι τότε θὰ προταθῇ πρότασις ἀπαραδέκτου, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐξωδίκως μανθάνω, κατηρτίσθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀντίκειται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ.

§83Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτό, κύριε Πρόεδρε, προσβάλλει τὴν ἐπιτροπήν.

§84ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένομεν νὰ λάβῃ μίαν οἱανδήποτε ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι εὔκολον σήμερον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ προβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπ’ αὐτῶν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναβάλλωμεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν της.

§85Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Βουλευτὰς νὰ ἐκφράζωνται, ὅπως ἐξεφράσθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφος περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐστάλη εἰς ἐπιτροπήν, νὰ ζητῶμεν δὲ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τῶν γνωμῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ τοιαύτη ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ νομοσχέδιον προῆλθε, διότι δὲν ἠξεύρω τίς μετέβη καὶ ἔγραψεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καιροὺς» ἢ εἰς ἄλλην τινὰ ἐφημερίδα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κατεπάτησεν ἱεροὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐτροποποιήθη, διότι ἡ Μητρόπολις ἐδῶ θὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τοὺς Ἐπισκόπους τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Νομίζω ὅτι ταῦτα ἀποτελοῦσιν ὕβριν ἐναντίον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ταῦτα εἶναι ἀληθῆ ἢ ὄχι καὶ κατὰ πόσον ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη σεβασθεῖσα τὴν θρησκείαν, εἰς ἣν ἀνήκει, ἀλλὰ καὶ ἑαυτήν, διότι ἐνόμισε καλὸν νὰ φέρῃ κάτι τι τέλειον καὶ ὑπὲρ τοῦ Κλήρου καὶ ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ φορολογηθῶσι.

§86Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρουσιάσθη ἀληθῶς μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοριῶν τοῦτο τὸ ἀστεῖον, ὅτι τὸ κληρικὸν φῦλον ἀνεκάλυψεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς ἀναγραφὴν διατάξεων ἢ προέβαλε γνώμας ἀντικειμένας εἰς τοὺς ἱεροὺς κανόνας. Ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι γνωρίζει ἐπισταμένως καὶ ὅτι σέβεται ὑπὲρ πάντα ἄλλον τοὺς ἱεροὺς κανόνας· ὅτι γνωρίζει αὐτοὺς καὶ σέβεται ἐπὶ τοσοῦτον, ἐφ’ ὅσον δὲν νομίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς γνωρίζωσι καὶ νὰ τοὺς σέβωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ κατηγορήσωσι τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι προέβη εἰς γνώμας θιγούσας τὴν ὑπόστασιν καὶ τὴν ἔννοιαν τῶν ἱερῶν κανόνων. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τῶν ὑποπτευθέντων ὅτι ἡμεῖς ἐσκέφθημεν νὰ θίξωμεν τοὺς ἱεροὺς κανόνας ἐσχηματίσθη ἔκ τινος εἰδήσεως γραφείσης εἰς τινα ἐφημερίδα καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἐχούσης μὲ τὰς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συζητήσεις, διότι ὄχι γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς οὐδεμία ἐξηνέχθη, ἀλλ’ οὔτε γνώμη μέλους τινὸς τῆς ἐπιτροπῆς ὑπεβλήθη, διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ ἀπορριφθῇ, γνώμη θίγουσα ὁπωσδήποτε τοὺς ἱεροὺς κανόνας. Πάντα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκινήθησαν ὑπὸ μιᾶς ἰδέας, πῶς νὰ βελτιώσωσι τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ βελτίωσις τοῦ Κλήρου, ἂν δέ τις προσωπικῶς ἠθέλησε δι’ ἐμὲ νὰ τὸ εἴπῃ, αὐτὸς δὲν γνωρίζει τί ἐστὶν αἵρεσις. Θὰ τῷ ἀπαντήσω καὶ θὰ τὸν διδάξω περὶ αἱρέσεων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῆς ἀναβολῆς συζητοῦμεν.

§88Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁμιλῶ, κύριε Πρόεδρε, περὶ τῆς ἀναβολῆς, ὁμιλῶ περὶ τῆς προόδου τῆς συζητήσεως, ὁμιλῶ περὶ ὅλων, ἀλλ’ ὁμιλῶ καὶ περὶ τῆς τάξεως ἐν τῇ συζητήσει, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ τηρήσωμεν ἐπὶ τοιούτων θεμάτων, Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπέμψῃ εἰς ἐπεξεργασίαν ἐπιτροπῆς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοριῶν. Ἡ Βουλὴ ἀναμένει νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις, ἐρειδομένη ἐπὶ τοῦ τεκμηρίου ὅτι ἔχει τὴν ὑποστήριξιν τῆς πλειονοψηφίας, ἐπιμένει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν χωρὶς ν’ ἀφήνῃ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ θέλῃ ν’ ἀφήσῃ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο δύναται νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἀξίαν διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα· νομίζω ὅμως, ὅτι καθιεροῖ μίαν ἀρχὴν πολὺ αὐθαίρετον, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ὁδηγῇ πάντοτε τὴν συζήτησιν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς ἀσφαλῆ πορίσματα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ ἂν ἡ πλειονοψηφία, ἐπιμένῃ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ἡμεῖς εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συζητήσωμεν.

§89Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Βεβαίως, ὅλοι.

§90Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρῶ μετά τινος στενοχωρίας εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐν τῷ ἀγῶνι περὶ ἀνορθώσεως τῶν κοινῶν, ἐν τῷ ἀγῶνι ὃν ἡ Βουλὴ τόσον φιλοτίμως καὶ μετὰ τόσης αὐταπαρνήσεως — καὶ τονίζω τὴν λέξιν «αὐταπαρνήσεως», διὰ νὰ ἐννοηθῇ τοῦτο ὑπὸ τῶν δυναμένων νὰ κρίνωσι....

§91Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κάτι παραπάνω.

§92Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. .. τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ μετὰ τόσης αὐταπαρνήσεως ἀνέλαβε νὰ βοηθήσῃ, ἡ ἀνόρθωσις γίνεται διὰ τῶν διαφόρων σχεδίων, τὰ ὁποῖα τὰ διάφορα συνάφια ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ὁποῖα σχέδια ἡ Κυβέρνησις, φιλοτίμως ἐργαζομένη καὶ ἀγωνιζομένη διὰ νὰ φθάσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐνωρίτερον εἰς τὴν ἀνόρθωσιν, ὑποβάλλει ὅπως τῇ τὰ ὑποβάλλουσιν. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ὑποβοηθεῖ τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως, ἂν υἱοθετήσῃ τὰ ὑπὸ τῶν διαφόρων συντεχνιῶν ὑποβαλλόμενα νομοθετικὰ μέτρα ἢ τότε μόνον βοηθεῖ τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως, ὅταν συζητήσῃ καὶ βελτιώσῃ ταῦτα; Κατ’ ἐμὲ ἡ ὀρθοτέρα πορεία τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Βουλὴ εἶναι νὰ συζητήσῃ καὶ βελτιώσῃ τὰ νομοσχέδια, διότι, ἂν ἀφήσωμεν τοὺς διαφόρους ἁρμοδίους καὶ τοὺς διαφόρους ἐνδιαφερομένους νὰ ὑποβάλλωσι καὶ ἐπιβάλλωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν ψήφισιν τοιούτων νομοσχεδίων, θὰ ἔχωμεν νομοθεσίαν ἀλληλογρονθοκοπουμένην, καὶ φοβοῦμαι, μὴ χρειασθῇ μία ἄλλη ἐπανάστασις, διὰ νὰ καθαρίσῃ τὴν νομοθεσίαν ἀπὸ τὰ νομοθετήματα ταῦτα. Ἀλλά, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα πλέον εἰς κατάστασιν νὰ ὑφιστάμεθα ἐπαναστάσεις, εἶναι ἀνάγκη ταύτην τὴν μίαν ἐπανάστασιν νὰ μεταχειρισθῶμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ φέρωμεν ἀληθῆ βελτίωσιν εἰς τὰ κοινὰ καὶ ὄχι νὰ φέρωμεν ἀνισότητας. Ἐκ τοιούτων ἰδεῶν ὁρμώμενος ἐγὼ ἐπεχείρησα νὰ φέρω τροπολογίας εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὑπὸ τοιούτων ἰδεῶν ἐμπνεομένη ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεχείρησε νὰ τὸ διορθώσῃ. Ἀλλ’ ἐν τῇ προσπαθείᾳ αὐτῆς ταύτῃ εὑρέθη πρὸ σκοπέλου καὶ ὑπέβαλε σκέψεις αἱ ὁποῖαι διεμηνύθησαν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ ἐγέννησαν ὑποψίας εἰς αὐτούς. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶπε τοῦτο: ἔχομεν μίαν Ἐκκλησίαν ἐν Ἑλλάδι δημιουργηθεῖσαν ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἐπαναστάσεως, ἀπὸ τῆς ἐν Ἄργει Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ κατόπιν διὰ τῆς διακηρύξεως τοῦ 1833 περὶ ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ κατόπιν διὰ τῶν μεταγενεστέρων νόμων καὶ τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Ἐν τῇ ὀργανώσει τῆς Ἐκκλησίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠκολούθησεν ἓν ὡρισμένον σύστημα. Δὲν ἠκολούθησε τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ὑπόκειται εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, τὸ σύστημα τὸ Παπικόν, δὲν ἠκολούθησεν οὔτε τὸ ἀντίθετον σύστημα, καθ’ ὃ ἡ Ἐκκλησία ὑπόκειται εἰς τὸ Κράτος καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει λάβει εἰς ἄλλα Κράτη μεγάλην ἐπέκτασιν, καθ’ ὃ τὸ Κράτος νομοθετεῖ καὶ περὶ δογμάτων ἀκόμη, δὲν ἠκολούθησεν οὔτε τὸ σύστημα καθ’ ὃ ἡ Ἐκκλησία ἀδιαφορεῖ τελείως περὶ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν κατ’ αὐτήν, σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμῇ ἐν Ἀμερικῇ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ παρ’ ἡμῖν, διότι τοῦτο μόλις ἐνεφανίσθη κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους αἰῶνας τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ κατηργήθη ἔκτοτε, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἤρχισεν ἡ Πολιτεία ἀναμιγνυομένη εἰς τὰ τῆς Ἐκκλησίας. Ἠκολούθησεν ἴδιον σύστημα, ἓν σύστημα συναφείας καὶ συνοχῆς εἰς τὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο καθώρισε τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας τῆς Πολιτείας καὶ τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας τῆς Ἐκκλησίας. Παρέδωκεν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τὰ πνευματικά, ἐκράτησε δὲ διὰ τὴν Πολιτείαν τὰ ἐγκόσμια, τὰ ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας λεγόμενα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις ἣν ἠκολούθησεν ἡ διοργάνωσις τῆς Ἐκκλησίας καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθησαν ὅλα τὰ μέχρι τοῦδε νεοελληνικὰ νομοθετήματα. «Τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ καὶ τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι». Παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐθίγετο ἡ θεμελιώδης αὐτὴ βάσις καὶ ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ὅσον τῇ ἦτο δυνατὸν — σημειώσατε δέ, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ μεταβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀναμίξεως τῶν Ἐπισκόπων ἢ τῶν νομαρχῶν εἰς τὰ τῶν ναῶν, — ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκρίνῃ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου δυναμένας νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀφετηρίας περαιτέρω ἀναμίξεως τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, βάσεις αἱ ὁποῖαι εἰς ἄλλα Κράτη, τελευταῖον δ’ ἐν Γαλλίᾳ, ἔφθασαν νὰ παρουσιάσωσι τὸ περίεργον φαινόμενον, τὸ γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι ἀξιωματικὸν τολμήσαντα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν ναὸν καὶ νὰ ἐκτελέσῃ δὲν ἠξεύρω ποίαν χριστιανικὴν πρᾶξιν ἡ ὑπηρεσία ἀπέταξεν ἐπὶ διαγωγῇ ἀσυμβιβάστῳ. Ἔφθασε μέχρις ἐκεῖ ἡ ἔχθρα μεταξὺ Ἐκκλησίας καὶ Πολιτείας ἐκ τῆς ἀναμίξεως τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὰ τῆς Πολιτείας. Ἐνομίσαμεν ἡμεῖς ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ μὴ δώσωμεν τοιαύτην ἀφορμὴν καὶ δι’ ἐλαφροτάτων τροποποιήσεων εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὰς ὁποίας προετείναμεν, τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν, ν’ ἀφήσωμεν τὸν Ἐπίσκοπον ξένον ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τῆς Ἐκκλησίας. Νὰ μὴ ἀφήσωμεν βεβαίως τὸν δήμαρχον καὶ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ διαχειρίζηται τὰ χρήματα ταῦτα ὡς μέχρι τοῦδε ἐγένετο, διότι ἀνεγνωρίζομεν ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν ἐξησφάλιζε τὴν ἐκκλησιαστικὴν περιουσίαν, ἀλλὰ δὲν ἠθελήσαμεν, ὡς εἶπον, ν’ ἀφήσωμεν καὶ τὸν Ἐπίσκοπον ἀναμιγνυόμενον, καὶ διεσκευάσαμεν τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν περιουσίαν τῶν ναῶν. Τοῦτο ἐγέννησε τὴν ἀφορμὴν νὰ πιστευθῇ, ὅτι παρεβιάσαμεν τοὺς κανόνας, διότι φαίνεται ὅτι κατὰ τοὺς ἱεροὺς κανόνας ὁ Ἐπίσκοπος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τῶν ναῶν καὶ παρηγγέλθη εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἔχει ἀνακοινωθῆ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἂν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπομακρύνῃτε τὸν Ἐπίσκοπον ἀπὸ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν χρημάτων, ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα. Καὶ ὠθοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ προβῇ εἰς ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς ν’ ἀναμείνωσι νὰ ἴδωσι τὴν ἔκθεσιν τὴν αἱρετικήν! τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἴδωσι τί λέγει αὐτὴ ἡ ἔκθεσις. Λέγει αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἢ προϋπετέθησαν ὅτι λέγει ἢ λέγει ἄλλα βελτιοῦντα τὸ νομοσχέδιον καὶ ἔν τισι παραχωροῦντα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν δικαιώματα περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐζήτησεν; Ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἴδῃ αὐτὰ δι’ ἑαυτὸν καὶ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἴδῃ ἂν δύναται ἀπὸ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προσεκολλήθη εἰς τὰς ἰδέας τῆς Ἐκκλησίας καὶ κύπτων πρὸ τῶν εὐχῶν αὐτῆς, καμπτόμενος πρὸ τῶν μὴ ἐκδηλουμένων ἀπωλειῶν προχωρεῖ εἰς τὴν συζήτησιν ἀναμένων τὰς εὐλογίας, χωρὶς νὰ σκεφθῇ τοῦτο, ὅτι, ἂν ἐπιμείνῃ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπεβλήθη, ἀντὶ τῶν ἀναμενομένων εὐλογιῶν ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, δὲν ἠξεύρω μήπως δεχθῇ καὶ τῆς νομοθεσίας μας τὰς ἀράς.

§93ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καθὼς ἐνόησα ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δὲν πρόκειται κυρίως εἰπεῖν περὶ τροπολογιῶν σπουδαίων, αἱ ὁποῖαι δύνανται ν’ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ ζητήματος ἀρχῶν, ἂν δηλαδὴ ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ ν’ ἀναγνωρίσῃ εἰς τοὺς Ἐπισκόπους τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διαχειρίζωνται τὴν ἐκκλησιαστικὴν περιουσίαν ἢ ὄχι. Προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος δυνάμεθα κάλλιστα ν’ ἀκούσωμεν τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ ἀγορεύσοντας καὶ μετὰ τοῦτο ἂς ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχήν. Καὶ ἂν μὲν ἀποδεχθῇ αὐτὴ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, θὰ κηρυχθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· ἂν ὄχι, θὰ κηρυχθῇ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τότε περιττὴ εἶναι πᾶσα συζήτησις. Προκειμένου αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ λήξωσιν ὅσον οὔπω, καλὸν εἶναι ν’ ἀχθῇ εἰς ἓν πέρας αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἡ Ἐκκλησία καὶ ἐν τῷ παρελθόντι ἐπετέλεσε καὶ τώρα ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ μέγαν προορισμὸν ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἔθνει. Πρὸς τοῦτο ὅμως ἔχει ἀνάγκην καὶ ὑλικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ τώρα παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει, νομίζω, ν’ ἀρνηθῇ αὕτη.

§94Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐδέχθη εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὡς βάσιν τὸ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὸν Ἐπίσκοπον ὅλην τὴν ἐλευθερίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ εἶναι ν’ ἀφήσῃ τοὺς Ἐπισκόπους ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐκκλησιῶν, περιορισθεῖσα ν’ ἀφήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ὑψηλὴν ἐποπτείαν τῆς Ἐκκλησίας. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις τῶν σκέψεων τῆς ἐπιτροπῆς. — Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι καλῶς θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναμείνῃ νὰ ἴδῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τότε ἡ Βουλὴ θὰ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐλάχιστα παραλλάσσει.

§95Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἂς μείνῃ λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον.

§96Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἄτοπος καὶ ἀντικανονική. Ὅτε ἡ Βουλὴ πρὸ δύο ἡμερῶν ἠξίωσε νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, νομίζω ὅτι δικαιοῦται καὶ ἔχει καθῆκον ν’ ἀξιώσῃ ὅπως λάβῃ γνῶσιν τοῦ τί ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν. Ἐπιβάλλεται δὲ τοῦτο καὶ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον σαφῶς ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς τὰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, ὁρίζουσα καὶ τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν των. Παρελθούσης εἰς μάτην τῆς τεταγμένης προθεσμίας, ἡ Βουλὴ δύναται ἢ νὰ χορηγήσῃ νέαν ἢ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς». Ἄν ἡ Βουλὴ καθορίσῃ ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλει ν’ ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτὰς πρὸ τῆς συζητήσεως, ἀναγινώσκεται δὲ μόνον ἀποφάσει τῆς Βουλῆς». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀξιώσωμεν, ὅπως τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὅπως λάβωμεν γνῶσιν αὐτῆς; Κατὰ τί θὰ παρακωλυθῇ ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως, ἂν αὔριον τὴν ἑσπέραν συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ μακρῶν ἀγορεύσεων, διότι βεβαίως ἡ Βουλή, ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς μακρὰν συζήτησιν. Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κηδομένη τοῦ ὑπολειπομένου ὀλίγου χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ δεχθῇ ὅπως αὔριον τὴν ἑσπέραν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἵνα μὴ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ ἀκόμη ἡ ἄσκοπος αὕτη συζήτησις.

§97Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ συνάδελφος ἐκ Κυνουρίας κ. Βοζίκης ἐνόμισεν ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ συμμορφοῦται πρὸς τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς. Μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ῥυθμίζῃ κατὰ τὸ δοκοῦν τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Εἶναι δ’ ἀνακριβέστατον τὸ λεχθὲν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μᾶς ὑπεβλήθη παρ’ οἱουδήποτε, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι συνετάχθη τοῦτο ὑπ’ ἀνδρὸς εἰδικωτάτου καὶ πρὸ καιροῦ μάλιστα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Βουλευτὴν Κορινθίας καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐπεκαλεῖτο τὸν Κανονισμόν, διότι ὤφειλεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς ὡρῶν τινων, διότι οὕτω βραδύνουσα ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι ἐγένετο πρὸς παρακώλυσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὤ! Τί εἶναι αὐτά!

§99Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν ν’ ἀναβληθῇ, μολονότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἐκεῖνοι οἵτινες δὲν θέλουσι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον θὰ προσπαθήσωσι νὰ ματαιώσωσι τὴν ἐπιψήφισιν καὶ μετὰ τὴν ἀναβολήν.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά, κύριε Πρόεδρε; Ὑβριζόμεθα.

§101Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λοιπὸν ἂς ἀναβληθῇ, διὰ νὰ παύσῃ πλέον ἡ συζήτησις.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν κλπ. ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§103Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸν λόγον πρὸ τούτου, κ. Πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§105Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐν πρώτοις ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἐδήλωσεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει συντάξει ἡ Ἱερὰ Σύνοδος.

§106Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν εἶπον ἀκριβῶς τοῦτο· εἶπον ὅτι τὸ ὑπάρχον νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι γνωστὸν ὅτι κατήρτισεν ὁ κ. Μομφερρᾶτος καὶ ἐπεξειργάσθη μάλιστα τοῦτο τότε μία ἐπιτροπή.

§107Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀρκεῖ τοῦτο νὰ δικαιώσῃ ὅσα εἶπον ὡς ἀκριβῆ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, πρὶν ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Τοῦτο ὡς ἀπάντησις εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἕτερον μέρος τῆς ὁμιλίας του εἶναι ὅτι ὑπερέβημεν τὴν προθεσμίαν τῶν 24 ὡρῶν, ὅτι οἱ ἀγορεύοντες τὴν ἑσπέραν ταύτην εἶναι διατεθειμένοι ν’ ἀγορεύσωμεν καὶ πάλιν, ἵνα ἐμποδίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπευθύνομαι πρὸς πάντας τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν αὐτῶν νὰ μοὶ εἴπωσιν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἐργασία ἐντὸς 24 ὡρῶν, συνεδριαζούσης καὶ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμένειαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἵνα μελετήσωσι τὸ παραδοθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς σχέδιον καὶ ἴδωσιν ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία αὕτη καὶ ἀντιγραφῇ εἰς χρονικὸν διάστημα 24 ὡρῶν. Ἀλλ’ ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπάρχουσι τέσσαρες φίλοι τῆς Κυβερνήσεως καί, ὅτε λέγομεν τέσσαρες φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, κινδυνεύομεν νὰ εἴπωμεν τὸ ἥμισυ τοῦ κυβερνητικοῦ κόμματος. Καὶ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως κατηγοροῦνται ὅτι θέλουσι νὰ κωλυσιεργήσωσιν, ἵνα παρακωλύσωσι τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, κατηγοροῦμαι δὲ καὶ ἐγὼ καὶ ἐπικαλοῦμαι τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι ἀντελήφθησαν τὰς προσπαθείας μου καὶ ἐνεργείας μου ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ ὅτι ἐπερρίφθη καθ’ ἡμῶν ἡ ἰδέα κωλυσιεργίας καὶ δι’ ἐμέ, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν Σύνοδον σπανίως ἀνεμίχθην εἰς τὰς συζητήσεις, ἐνῷ γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι κατ’ ἄλλας Συνόδους πολὺν χρόνον κατηνάλισκον καὶ ὀλίγας συζητήσεις ἄφηνον, χωρὶς νὰ ἀγορεύσω· ἀπευθύνει τὴν μομφὴν κατ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ καυχῶμαι ὅτι, ὁσάκις ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου, αὗται ἢ ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἢ ἐξετιμήθησαν ὡς σοβαραί. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ παράπονα κατὰ τῶν φίλων της, ἂς λύσῃ τὰ οἰκογενειακά της μόνη, ἂς μὴ ἀπευθύνῃ δὲ μομφὴν κατ’ ἐμοῦ. Ἀνέμενον, Κύριοι, ὄχι διὰ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, ἡ ὁποία συνέταξε τὸ περὶ ἐνοριῶν, ἀλλὰ διὰ πάσας τὰς ἐπιτροπὰς εὐχαριστίας, καυχῶμαι δὲ ὅτι τὴν τιμήν, μὲ τὴν ὁποίαν πολλάκις μὲ περιέβαλεν ἡ Βουλή, νὰ μὲ διορίσῃ μέλος τῶν ἐπιτροπῶν, ἠσθάνθην ὡς ἔπρεπεν, εἰργάσθην δὲ εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπάς, καὶ ἀνέμενον, λέγω, καὶ ἐγὼ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι συνάδελφοι οἱ λαβόντες μέρος εἰς ταύτας, ἀνεμένομεν εὐχαριστίας διὰ τὴν ἐργασίαν ἡμῶν, διὰ τὴν ὑλικὴν ἐργασίαν, διὰ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία συνετέλεσεν ἵνα τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως λάβωσι τὴν ὀρθὴν νομοθετικὴν μορφήν· ἐὰν ἔλαβον δὲ τοιαύτην — καὶ τὴν ἔλαβον —, τοῦτο ὀφείλεται μόνον εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἀλλ’ ἀντὶ εὐχαριστιῶν κατηγορούμεθα ὅτι παρετείναμεν τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ εἰκοσιτετράωρον καὶ ὅτι θέλομεν τὴν ματαίωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς οἱ ἀπὸ πολλοῦ ἐργαζόμενοι ἵνα συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ Κλήρου, ἡμεῖς οἱ τολμήσαντες ν’ ἀντιταχθῶμεν κατὰ πάσης προλήψεως, οἱ μὴ φοβηθέντες μηδὲ τὰς διαβολὰς τὰς καλογηρικὰς μηδὲ τὰς ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι φυσικὸν νὰ γεννηθῶσι παρ’ ἐκείνων οἵτινες συμφέρον ἔχουσιν ὅπως μὴ θεσπισθῇ τοιοῦτο μέτρον! Καὶ ἡμεῖς ἐργαζόμενοι πρὸ παντὸς δὲ ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἀκολουθῶν πολιτικὴν κληρονομικὴν νὰ συνεχίζῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ πατρός του ἐθεώρησεν ὅτι προσφέρει τὰς μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρικήν του μνήμην, ἐὰν ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν νομοσχεδίων, διότι πρῶτος ὁ πατὴρ αὐτοῦ εἶχεν ὑποβάλει τοιαῦτα, — γνωρίζω δὲ ἐγὼ τοῦτο, ὁ ὁποῖος συνδέομαι μετ’ αὐτοῦ δι’ ἰδιαιτέρας φιλίας καὶ διατί ἠσχολήθη καὶ πόσον ἠσχολήθη καὶ πόσον ἔχει προσκολληθῆ εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ψηφισθῇ, εἰ δυνατόν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο — κατηγορούμεθα ἡμεῖς ὡς κωλυσιεργοί! Ἂς κρίνῃ ἡ Βουλή.

§108Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, καὶ ὡς φίλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὅπως ἔπρεπε νὰ ἐργασθῇ, μετὰ καθαροῦ χριστιανικοῦ πνεύματος, προσπαθήσασα ὅπως καταστήσῃ τὸ νομοσχέδιον τέλειον, τελειότερον βεβαίως ἐκείνου τὸ ὁποῖον οἱ συντάξαντες εἶχον, θὰ πεισθῇ δὲ ἡ Βουλὴ αὔριον.

§109ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁπωσδήποτε αὔριον θὰ εἶναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει πρῶτον.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον, διότι δὲν θὰ προφθάσῃ νὰ τυπωθῇ.

§111ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐλπίζω νὰ προφθάσῃ.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων»· εἶχεν ἀναγνωσθῆ τὸ ἄρθρον 5ον καὶ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§113Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἥτις εἶναι ἐξεταστέα, διότι ἀνατρέπεται τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5 κατὰ τρόπον ὅστις καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ὅλης ῥυθμίσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων διαταράσσει, ἀλλὰ συγχρόνως προκαλεῖ καὶ αὔξησιν δαπανῶν, ἐνῷ οἱ εἰσηγηθέντες εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν τροπολογίαν ἔπεισαν τοῦτον ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομιῶν.

§114ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν τῆς συζητήσεως, δηλῶ ἀπὸ τοῦδε ὅτι ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν, διότι ἐγένοντο παραστάσεις καὶ εἰς ἐμέ. Παρακαλῶ νὰ μείνῃ ἡ παράγραφος ὡς ἔχει. Μετὰ τὰς λέξεις: «ἐπὶ βαθμῷ μηχανικοῦ αʹ τάξεως» νὰ προστεθῇ: «Τηρουμένης ὑπὲρ αὐτῶν ἐν ἰσχύϊ τῆς διατάξεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ᾼΥΛΘʹ νόμου».

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προσθήκην αὐτὴν εἶμαι σύμφωνος, διότι οἱ τέσσαρες βοηθοὶ ἐπὶ βαθμῷ μηχανικοῦ αʹ τάξεως ἔχουσι κεκτημένα δικαιώματα δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ. Θεωρῶ ὅμως ὀρθότερον νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὸ ἄρθρον 53, ὅπου ἔχει ἁρμοδιότητα. Ἀφήσατέ το ἐκεῖ, διότι κανονίζεται καλλίτερον.

§116ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀντὶ τῶν 8 μηχανικῶν γʹ τάξεως νὰ μείνωσι 5, καὶ ἀντὶ τῶν 15 γραφέων νὰ μείνωσι 10.

§117Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αʹ τάξεως.

§118ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Ἀντὶ δὲ τῶν 5 ἰχνογράφων νὰ μείνωσι τρεῖς, ὅσοι εἶναι καὶ τώρα, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων μάλιστα ὁ εἷς σπανίως ἐργάζεται. Νὰ διαγραφῇ δὲ ὡς πάντη περιττὴ ἡ θέσις τοῦ τοπογράφου ἐπὶ βαθμῷ ὑπομηχανικοῦ αʹ ἢ βʹ τάξεως.

§119Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ὡς διαμαρτυρίαν πλέον ὑποβάλλω. Αἱ θέσεις τῶν γραφέων εἶναι ἀπαραίτητοι, καθώρισε δὲ ταύτας οὐχὶ ἡ ἐπιτροπή, ἀλλ’ ὁ προκάτοχος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ Ὑπουργὸς κ. Τριανταφυλλάκος. Εἶναι ἀπαραίτητοι, διότι τῆς ὁδοποιίας δυνάμει νόμου εἰδικοῦ κατηρτίσθη τὸ ταμεῖον. Τὸ ταμεῖον τοῦτο θέλει προκαλέσει τὴν τήρησιν τῶν ἁρμοδίων λογιστικῶν βιβλίων καθ’ ἕκαστον νομόν, διὰ τὴν εἴσπραξιν 4 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράττωνται καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἐκ τοῦ φόρου τῆς προσωπικῆς ἐργασίας. Ἤδη δὲ οἱ νομοὶ δὲν ἔχουσι γραφέα κατὰ γραφεῖον νομομηχανικοῦ, ὡς ἐκ τούτου δὲ θὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ συντέλεσις τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας, θὰ γίνῃ δὲ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου. Ὑπενθυμίζω λοιπὸν ὅτι σήμερον ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων ἐκτελεῖ τὴν γραφικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν δι’ ἡμερομισθίων, διότι δὲν ἔχει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν γραφέων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχουσιν ἐκ τοῦ νόμου θέσεις γραφέων, ἵνα δικαιολογῶνται τὰ ἔξοδα ταῦτα, μισθοδοτοῦνται οἱ γραφεῖς οὗτοι ὡς ἐργάται εἰς τὰς καταστάσεις τῶν μηχανικῶν γραφείων, ἐνῷ ἐκτελοῦσι γραφικὴν ὑπηρεσίαν. Θέλετε λοιπὸν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ μέλλον ἐν τῇ αὐτῇ πλάνῃ καὶ νὰ νομίζωμεν ὅτι κάμνομεν οἰκονομίας νέας, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου αὐξάνομεν τὸ ποσὸν τῶν καταστάσεων τῶν ἀποζημιώσεων τῶν γραφείων τῶν μηχανικῶν; Διὰ τοῦτο ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἀπηγορεύθη ἐν τῷ μέλλοντι πᾶσα πρόσληψις γραφέων ἡμερομίσθων. Καθωρίσαμεν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν γραφέων, ἵνα ἐγκατασταθῇ ἡ εἰλικρίνεια πλέον ἐν τῷ γραφείῳ τῶν Δημοσίων ἔργων, καὶ νὰ μὴ βλέπωμεν γραφεῖς ὑπηρετοῦντας καὶ μισθοδοτουμένους ὡς ἐργάτας. Ὥστε ἡ οἰκονομία τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργός, τῆς ἐλαττώσεως τουτέστι τῶν πέντε γραφέων, θὰ προκαλέσῃ αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῶν γραφείων τῶν μηχανικῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν καταστάσεων τῶν ἐργατῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τοπογράφον, δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη οἰκονομίας προσώπου τινός, διότι καθορίζομεν διαγωνισμόν· ἐνομίσαμεν, καὶ ὑπεδείχθη τοῦτο ὑπὸ προσώπων εἰδικῶν περὶ τὰ τοιαῦτα, ὅτι τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔχῃ καὶ τοπογράφον, διότι δυστυχῶς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Δημοσίων ἔργων δὲν ἔχομεν τοπογράφον, ἦτο ἀνάγκη δ’ ἀκριβῶς—καὶ τοῦτο ἦτο τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διεῖπε τὴν ἐπιτροπὴν—νὰ προικισθῇ τὸ σῶμα τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ δι’ εἰδικῶν τινων, οὐχὶ προσώπων ἀλλ’ ὑπηρεσιῶν. Διὰ τοῦτο ἐτέθη καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ μηχανουργοῦ, τοῦ ἠλεκτρολόγου καὶ τοῦ τοπογράφου. Ἐὰν θέλητε, δύνασθε νὰ θέσητε διάταξιν καθ’ ἣν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὴν τοπογραφικὴν νὰ ἐκτελῇ ἀξιωματικὸς ἀποσπώμενος ἐκ τῆς γεωδαιτικῆς ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§120ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τό γε νῦν ἔχον θὰ ὦσι περιττοὶ οἱ ἰδιῶται γραφεῖς, ἀφοῦ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν θ’ ἀναλάβωσι, καθ’ ἃ ἀναγράφει τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον, οἱ βοηθοί.

§121Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἕξ βοηθοί.

§122ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν ἡ ἐργασία θ’ ἀναπληρωθῇ οὕτω πως ἐκ τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων, κατόπιν δὲ θὰ διορισθῶσιν οἱ γραφεῖς, περὶ ὧν ὁ λόγος. Καθ’ ἃ ἐβεβαίωσεν ἡ ὑπηρεσία, οἱ δέκα γραφεῖς ἀρκοῦσι καὶ ὑπεραρκοῦσι, καθὼς ἐπίσης ἀρκοῦσι καὶ ὑπεραρκοῦσι καὶ οἱ 5 μηχανικοὶ Γʹ τάξεως, παντάπασι δὲ περιττεύει ὁ τοπογράφος. Προκειμένου δὲ περὶ ἰχνογράφων, ἐνῷ ἔχομεν τὴν σήμερον τρεῖς διωρισμένους, οἱ δύο κυρίως ἐργάζονται, ὁ εἷς ὄχι. Λοιπὸν δυνάμεθα ἐν τῷ μέλλοντι νὰ κρατήσωμεν καὶ τοὺς τρεῖς ἀντὶ τῶν πέντε, τοὺς ὁποίους προτείνει τὸ νομοσχέδιον. Ἐπιμένω εἰς τὴν σχετικὴν τροπολογίαν μου.

§123ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιμένει εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ τοπογράφου. Εἶναι ὑπηρεσία ἀναγκαιοτάτη εἰς τὰ Δημόσια ἔργα ἡ ὕπαρξις τοῦ τοπογράφου. Τὰ Δημόσια ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσι τοιαύτας καὶ τηλικαύτας ὑπηρεσίας οὐδένα ἔχουσιν εἰδικὸν διὰ τὴν τοπογραφίαν καὶ ἀναγκάζεται τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀποσπᾷ ἐργοδηγοὺς καὶ μηχανικοὺς διὰ τὴν τοπογραφίαν, μὴ εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουσι τοπογραφίας ἐντελῶς ἀτελεῖς. Ἡ ἐπιτροπή, ὅτε ἦλθεν ἡ συζήτησις περὶ τοῦ τοπογράφου, καθιέρωσε διαγωνισμὸν αὐστηρότατον, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοπογράφος ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ τοπογραφῇ τὰ σχέδια τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Ἡ θέσις λοιπὸν τοῦ τοπογράφου εἶναι πλέον ἢ ἀπαραίτητος. Δύνασθε νὰ διαγράφητε οἱονδήποτε θέλετε, οὐδέποτε ὅμως τὴν θέσιν τοῦ τοπογράφου. Ἡ οἰκονομία ἄλλως τε προσωρινὴ ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ τοπογράφου εἶναι τόσον ὀλίγη, ὥστε τὸ Κράτος θέλει δαπανήσει πολὺ περισσότερα, ἐὰν δὲν ἔχῃ εἰδικὸν τοπογράφον, ἀλλ’ ἀποσπᾷ ἄλλον ὑπάλληλον διὰ τὴν τοπογραφίαν. Γνωρίζουσι δὲ πάντες οἱ ἀσχολούμενοι ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ περὶ τὰ δημόσια ἔργα ὅτι οὐδὲν ἔργον τὸ ὁποῖον ἐσχεδιάσθη ὑπὸ τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου εἶναι τέλειον, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι τὰ ἔργα τὰ δημόσια κατασκευάζονται ἀτελέστατα. Ἡ ὕπαρξις λοιπὸν τοῦ τοπογράφου εἶναι πλέον ἢ ἀναγκαία. Τίς θὰ καταρτίσῃ τὰ σχέδια τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῶν ὁδῶν; Εἶναι λοιπὸν θέσις ἀπαραίτητος, οὐδεὶς ἄλλος δὲ δύναται νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀσχοληθῆ εἰδικῶς εἰς τὴν τοπογραφίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διαγραφήν.

§124ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τῶν κ. Βουλευτῶν Βάλτου καὶ Λακεδαίμονος, μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὴν γνώμην αὐτῶν. Ἐπιμένω εἰς τὰς οἰκονομίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 20,000.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὀρθὸν νὰ κρατῇ λογαριασμὸν ἀκριβῆ εἰς τὰς οἰκονομίας του. Καταργεῖ τὴν θέσιν τοῦ τοπογράφου, ἡ ὁποία εἶναι μὲ μισθὸν 200 δρ., ἤτοι 2.400 ἐτησίως, καταργεῖ πέντε θέσεις γραφέων πρὸς 120 δρχ. κατὰ μῆνα, ἤτοι 2.600, καταργεῖ καὶ τὰς θέσεις δύο ἰχνογράφων, οἵτινες λαμβάνουσι 300 δρ. κατὰ μῆνα, δηλ. ἐτησίως 3.600. Πέρα τούτου δὲν ὑπάρχει οἰκονομία, διότι καταργεῖ τοὺς μηχανικούς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι τοὺς μηχανικοὺς δὲν ἐδημιούργησεν ἡ ἐπιτροπή, διότι ἀναγράφεται ἐπίσης προσωρινῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν τρίτης τάξεως εἰς 5. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἐδημιούργησε δαπάνην ἡ ἐπιτροπή. Πότε δημιουργεῖται ἡ δαπάνη; Ὅταν ἐκλείπωσιν οἱ βοηθοί, αἱ θέσεις αὐτῶν καταλαμβάνονται διὰ τῶν θέσεων μηχανικῶν, ὥστε πρόκειται περὶ συμβησομένου μετὰ εἰκοσαετίαν. Τότε καὶ μόνον, ὅταν καταληφθῶσιν οἱ βοηθοὶ ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Λέγει ῥητῶς ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι οἱ μηχανικοὶ δὲν θὰ καταταχθῶσι παρὰ μόνον ἀφοῦ αἱ θέσεις τῶν βοηθῶν κενωθῶσι. Κατὰ συνέπειαν οὐδεμίαν ποιεῖται οἰκονομίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ φροντίζει περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων μετὰ εἰκοσαετίαν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας τῷ δίδω ἐπιμένῃ, εἶναι ἀνάγκη νὰ διασκευασθῶσιν ὅλα τὰ ἄρθρα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε, κύριε Ὑπουργέ· πρόκειται περὶ δημιουργίας τριῶν θέσεων μηχανικῶν μόνον εἰς ἀναπλήρωσιν κενωθησομένων θέσεων.

§126ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ γραφῇ ὡς ἑξῆς: «ὁ μὲν ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν γʹ τάξεως ὁρίζεται εἰς 5».

§127Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως συμπτύξῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπομηχανικῶν εἰς τρεῖς τάξεις. Δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον ἡ τετάρτη τάξις νὰ ὑφίσταται, ἀφοῦ ἡ μισθοδοσία τῶν ἀνθρώπων εἶναι τόσον ἀσήμαντος, κατερχομένη εἰς τὸν ἀριθμὸν 120 δρχ. Νομίζω ὅτι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται εἰς τοὺς αὐτοὺς κόπους εἰς οὓς καὶ οἱ τῶν ἄλλων τάξεων, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τίθενται ἐν ὑποδεεστέρᾳ μοίρᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως. Διὰ τοῦτο θεωρῶ δικαίαν καὶ εὔλογον τὴν σύστασίν μου ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ τὴν σύμπτυξιν τῶν τεσσάρων τάξεων εἰς τρεῖς, δηλαδὴ τῆς τετάρτης τάξεως εἰς τὴν τάξιν τῆς τρίτης. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θεωρῶν εὔλογον τὴν σύστασιν ταύτην θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 6–8).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§129ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διωρθώθη βεβαίως μία λέξις εἰς τὴν πρώτην σειρὰν «εἷς βοηθὸς ἐπὶ βαθμῷ μηχανικοῦ πρώτης τάξεως» καὶ ὄχι «ὑπομηχανικοῦ».

§130Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἐπίσης θεωρῶ ὀρθὸν νὰ συστήσω, ὅπως ἀφαιρεθῶσιν οἱ δύο γραφεῖς, διότι, ἀφοῦ ἐλαττοῦνται οἱ γραφεῖς, ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐλαττωθῶσιν εἰς τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας. Λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῶσιν οἱ δύο γραφεῖς.

§131ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου κυρίως τεχνικοῦ. Θὰ ἐδεχόμην τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι μὴ προσκρούσῃ αὕτη εἰς τὴν καθόλου οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὀρθή.

§132Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει πράγματα ἀντιφατικά. Ὁμολογεῖ ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς τεχνικὸν καὶ φοβεῖται νὰ δεχθῇ τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ἐγώ, διὰ νὰ μὴ προσκρούσῃ εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συνέταξα ἐγώ. Ἐγὼ ὑποδεικνύω ἀπὸ ποῦ θὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ γραφεῖς.

§133ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 10).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ὁ γραφεύς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 12).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§137ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ οἱ δύο ὑπομηχανικοὶ νὰ περιορισθῶσιν εἰς ἕνα, νὰ διαγραφῇ ὁ ἰχνογράφος καὶ οἱ δύο ἰχνογράφοι νὰ περιορισθῶσιν εἰς ἕνα.

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ, ἵνα μὴ βλαβῇ ἡ ὑπηρεσία. Ἀφήσατέ τους ὅπως εἶναι. Ἤδη τὰ τμήματα πάσχουσιν ἐκ τῆς ἐλλείψεως προσωπικοῦ. Ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν ὥστε ἐκ τῶν 129 ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρετούντων ἐν Ἀθήναις νὰ μείνωσι μόνον 69. Μὴ τοὺς ὑποβιβάζετε περισσότερον, διότι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐργασθῶσι. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπιμένετε.

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ὃν χρόνον προβαίνομεν εἰς τόσας ἄλλας οἰκονομίας, προκειμένου περὶ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ ἐργασίαν, ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ οὐχὶ ἐδῶ.

§140Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι λυπηρόν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐννοεῖ νὰ ἐπιμένῃ εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα ἐντὸς δύο ὡρῶν κατώρθωσε νὰ μάθῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐπιτροπὴ καθώρισε τὸν κατώτερον βαθμὸν προσωπικοῦ, ὅστις εἶναι ἀναγκαῖος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης καθώρισε διὰ τὸ γραφεῖον τοῦ ἐλέγχου τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων τὸ ἀπαραίτητον προσωπικὸν καὶ ἐν ἄρθρῳ 22 τὴν ἀπαραίτητον σύνθεσιν ἑκάστου γραφείου. Ὁρίζεται δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ 32 καὶ τὸ ἕτερον ὅτι «διὰ Β. Διατάγματος ἐκδοθησομένου τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων ὁρισθήσεται ἡ διανομὴ τοῦ ὑπολοίπου ἐξ ὑπομηχανικῶν προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον κατὰ τὰ γραφεῖα Νομομηχανικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας ἑκάστου τούτων». Ὥστε ὁρίζεται ὅτι πέρα τῶν ὡρισμένων θέσεων τὸ πλεονάζον προσωπικὸν θὰ κατανεμηθῇ εἰς τὰ γραφεῖα τὰ ἐπαρχιακά. Κατὰ συνέπειαν, ἂν τὸ γραφεῖον τῶν μελετῶν φρονῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρκέσῃ μὲ τὸν ὑπάρχοντα μηχανικόν, εἶναι ἀδύνατον νὰ προστεθῇ ἄλλος.

§141ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅτε αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία ἐν ἐπιγνώσει τῆς καταστάσεως ἔρχεται καὶ ζητεῖ οἰκονομίας, νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀποκρούσῃ αὐτάς.

§142Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ διανομῆς προσωπικοῦ νενομοθετημένου πλέον. Ὁ Ὑπουργὸς μᾶς λέγει «οἰκονομία». Ποῦ εἶναι ἡ οἰκονομία; Τί εἶναι αὐτά! Ἔκαμε κουρέλι τὸ νομοσχέδιον ὁ Ὑπουργός, κ. Πρόεδρε!

§143ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ κ. Στράτου εἶναι νὰ ἀποφεύγωμεν τὴν συγκέντρωσιν τοῦ προσωπικοῦ ἐν Ἀθήναις, μὴ ἐργαζομένου καλῶς. Καὶ τώρα, ἐνῷ ἡ ἰδία ὑπηρεσία ὁμολογεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον ἄλλο προσωπικὸν εἰς τὸ τμῆμα τῶν μελετῶν καὶ ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ κατὰ ἕνα ὑπομηχανικὸν καὶ ἕνα τοπογράφον, ἐναντιοῦται ὁ κ. Στράτος. Ἡ ὑπηρεσία φρονεῖ ὅτι, ἂν μένωσιν ἐδῶ, θὰ μένωσιν ἀργοὶ καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ κλείσητε ὅλα τὰ γραφεῖα καὶ θὰ τραβᾶτε τὰ μαλλιά σας! Οἰκονομία καὶ οἰκονομία! Ἐπὶ τέλους αὐτὴ ἡ ἀρρώστια τῶν οἰκονομιῶν θὰ χαλάσῃ τὸν νόμον! (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη· ἐπίσης τὰ ἄρθρα 14–17.)

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§146Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 18 λέγει· «Τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων συνεδριάζει ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων πέντε μελῶν του, ἐν οἷς συμπεριλαμβάνονται ἀπαραιτήτως οἱ δύο ἐπιθεωρηταί. Νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ ἄρθρου 5 ἐξάγεται ὅτι ἔχομεν 4 ἐν ὅλῳ ἐπιθεωρητάς.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητήν, πέντε.

§148Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ προσκόψῃ πολὺ ἡ ὑπηρεσία ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ εἷς τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀπουσιάζει διὰ λόγους ὑπηρεσίας, καὶ εἶναι πολὺ εὔκολον ν’ ἀπουσιάζῃ, διότι εἶναι μεγάλη ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς. Θὰ προσκόψῃ ἡ ὑπηρεσία διὰ τὸ νὰ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι δύο ἐπιθεωρηταὶ πρὸς συγκρότησιν Συμβουλίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀρκεῖ εἷς καὶ μόνος ἐπιθεωρητής.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ καθώρισεν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι δύο ἐπιθεωρηταὶ διὰ τὴν ἀπαραίτητον σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ ἔχῃ τοῦτο μεῖζον κῦρος. Τώρα πότε θὰ συνεδριάζωσι, διὰ νὰ εἶναι παρόντες καὶ οἱ δύο, τοῦτο εἶναι ζήτημα τῆς ὑπηρεσίας, διότι δύναται νὰ κανονίσῃ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου, ὥστε νὰ μὴ προσκόψῃ ἡ ὑπηρεσία. Καὶ ἂν συνεδριάζωσιν οὐχὶ τρὶς ἀλλὰ δὶς κατὰ χρονικὸν διάστημα δὲν θὰ πάθωσι τίποτε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18 ὡς ἔχει· ἐπίσης τὰ ἄρθρα 19–25).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐκ τῆς συνθέσεως τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων ὁ ἰχνογράφος καὶ ὁ εἷς γραφεὺς πρὸς ἐξίσωσιν, καὶ μᾶς ἀπομένει τότε νὰ διαγράψωμεν ἀκόμη ἕνα γραφέα τοῦ νομοῦ.

§152ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη· ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 28 καὶ 29).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30 (ἀναγινώσκεται).

§154Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Προτείνω ν’ αὐξήσωσι τὰ γραφεῖα εἴτε τῶν μηχανικῶν εἰς 11 εἴτε τῶν ὑπομηχανικῶν εἰς 23, διότι ὑποθέτω ὅτι ἐκ παραδρομῆς παρελείφθη τὸ γραφεῖον Θηβῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι γραφεῖον ἐκ τῶν πρωτίστων, καθόσον περιέχει 300 χιλιόμετρα ὁδῶν, ὁ μηχανικὸς δὲ ὁ διευθύνων τὸ γραφεῖον Θηβῶν εἶναι ἐπιπεφορτισμένος καὶ τὴν ῥυμοτομίαν τῆς πόλεως Θηβῶν καὶ τοῦ Κριεκουκίου τῆς Μεγαρίδος. Φαντασθῆτε δὲ τὴν δυστυχίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἀχυρῶνος ἀκόμη θὰ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ προσκαλέσωσι μηχανικὸν ἐξ Ἀθηνῶν. Εἶναι πολὺ ἄδικον νὰ καταργηθῇ τὸ γραφεῖον αὐτό.

§155Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐν Κεφαλληνίᾳ ἔχομεν πρὸς συντήρησιν ὁδοὺς 700 χιλιομέτρων, πάντοτε δὲ ἕως τώρα τὸ γραφεῖον τοῦ νομομηχανικοῦ ἀποτελεῖται ἐξ ἑνὸς νομομηχανικοῦ, ἑνὸς μηχανικοῦ καὶ τεσσάρων ἕως πέντε ἐργοδηγῶν, καὶ ἐν τούτοις πάντοτε ἐθεωρεῖτο τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ἀνεπαρκές. Σήμερον περιορίζεται εἰς ἕνα νομομηχανικὸν καὶ ἕνα ὑπομηχανικόν· παρακαλῶ χάριν τῆς ὑπηρεσίας ν’ ἀφεθῇ τὸ ὑπάρχον προσωπικόν.

§156Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον καθώριζε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν γραφείων τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ὑπομηχανικῶν, ἀφίετο δὲ εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καθορίζῃ τὰς ἕδρας τῶν γραφείων τούτων. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλως ἔκρινε καὶ εὗρε καλὸν ἵνα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθορίσῃ καὶ τὰς ἐπαρχίας ἔνθα νὰ ἱδρυθῶσι τὰ γραφεῖα καὶ τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ὑπομηχανικῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον διὰ μέσου τῶν γραμμῶν τοῦ νομοσχεδίου, κύριε Πρόεδρε, οὐδὲν ἄλλο διαβλέπω ἢ ὅτι οἱ συντάκται καὶ οἱ κατόπιν ἐπεξεργασθέντες τὰ ἄρθρα αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν αὐτῶν ἢ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τῶν φίλων αὐτῶν. Ἁπλῆ ἀνάγνωσις τῶν ἄρθρων αὐτοῦ μᾶς πείθει περὶ τοῦ πραξικοπήματος, διότι ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ μέγιστος τῶν νομῶν τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τὴν ἔποψιν μὲν τοῦ πληθυσμοῦ παρουσιάζει τὸ ἓν ἕβδομον τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τῆς ἐκτάσεως παρουσιάζει τὸ ἥμισυ τῆς ἐκτάσεως τῆς ἀνατολικῆς Ἑλλάδος, ἔχει δύο μόνον γραφεῖα, ἄλλοι δὲ νομοὶ δευτερευούσης σημασίας ὑπὸ ἔποψιν πληθυσμοῦ καὶ ἐκτάσεως ἔχουσιν ἓξ καὶ ὀκτὼ γραφεῖα μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν. Πρὸς τί αὐτὴ ἡ διαφορά; Οὕτω δὲ τὸ γραφεῖον τοῦ μηχανικοῦ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει συσταθῆ ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, τὸ γραφεῖον Θηβῶν, λέγω, τὸ ὁποῖον πάντοτε διηυθύνετο ὑπὸ μηχανικοῦ καὶ δύο ἐργοδηγῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὴν πολυδαίδαλον καὶ πολυδάπανον ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, καταργεῖται. Ἀδικεῖται οὕτω μία τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἀφετηρίαν ὅλων τῶν ὁδῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἀδικεῖται ἡ ἐπαρχία Θηβῶν, ἡ ὁποία ἔχει δίκτυον ὁδῶν διακοσίων χιλιάδων χιλιομέτρων. Πρὸς πίστωσιν τούτων ἔφερα καὶ πίνακα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμφαίνοντα τὰς ὁδοὺς τὰς ὑπαρχούσας ἐντὸς τῆς περιφερείας Θηβῶν, τὸν ὁποῖον θέτω εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς θέλοντος νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεγομένων.

§157Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ τὸ παραδεχθῇ ἐν τέλει ὁ κ. Ὑπουργός.

§158Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Θηβῶν ἀδίκως μέμφεται τὴν ἐπιτροπήν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τῷ ἔδωκεν ἀκριβῶς τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε σήμερον περὶ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν. Τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον οὐδεμίαν πρόνοιαν ἐλάμβανε περὶ τῶν γραφείων τῶν ὑπομηχανικῶν. Τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ὥριζε τὰ δεκαὲξ γραφεῖα, ἐπίσης δὲ μέχρι δέκα πέντε κατ’ ἀνώτατον ὅριον γραφεῖα μηχανικῶν ἱδρυθησόμενα διὰ Β. Διατάγματος. Ἡ ἐπιτροπὴ ηὔξησε ταῦτα ἀπὸ δεκαπέντε εἰς τριάκοντα, δηλαδὴ δέκα γραφεῖα μηχανικῶν καὶ εἴκοσιν ὑπομηχανικῶν. Τώρα τίς κανὼν ἐτηρήθη; Εἰς μὲν τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν τῶν καταργηθέντων, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὸ ἐκπεσὸν μεγαλεῖον, ἐγκατεστήσαμεν μηχανικούς, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη, εἰς δὲ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας ἐγκατεστήσαμεν γραφεῖα ἀναλόγως οὐχὶ τῶν συντηρήσεων, ἀλλὰ τῶν κατασκευῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦσι διηνεκῆ ὑπηρεσίαν τοῦ μηχανικοῦ προσωπικοῦ καὶ συγχρόνως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποστάσεως, διότι ὑπάρχουσι νομοί, οἵτινες ἔχουσι νήσους, ὑπάρχουσι δὲ καὶ νομοὶ οἵτινες ἔχουσι λιμενικὰ ἔργα καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν αὐτοῖς μηχανικός. Ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔχει συγκοινωνίαν, διότι ἡ πόλις τῶν Θηβῶν ἀπέχει σιδηροδρομικῶς τῆς Λεβαδείας μίαν ὥραν καὶ τρεῖς ὥρας τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δι’ αὐτὸ εἴπομεν, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ γραφεῖον Ἀθηνῶν ἔχει νομομηχανικὸν καὶ πολλοὺς μηχανικούς, δύνανται οὗτοι νὰ ἐξυπηρετήσωσι καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν. Δὲν ἔχει ἔργα κατασκευῶν ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπιτρέπει ὁ νόμος ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ νομομηχανικοῦ ν’ ἀποστέλλωνται μηχανικοί. Ἤθελον μόνον νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ τὸ σύστημα τῆς ἀποστολῆς μηχανικῶν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν Θηβῶν, Πάλης καὶ Σάμης, περὶ τῶν ὁποίων προεβλήθη πρὸ ὀλίγου ἡ ἀξίωσις, διότι αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι ἔχουσι τὰς ἀνάγκας αὐτῶν τεθεραπευμένας. Τότε λόγῳ τοῦ ἄρθρου 55 θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν νομομηχανικὸν νὰ μεταβαίνῃ ἐπὶ τόπου καὶ πλέον τοῦ μηνὸς μὲ μισθὸν ἑκατὸν δραχμῶν, ἐὰν δὲ ἱδρυθῇ γραφεῖον ἰδιαίτερον, τότε δι’ ἐνοίκιον θὰ δίδηται τὸ ποσὸν τῶν τεσσαράκοντα πέντε δραχμῶν κατὰ μῆνα. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἱδρυθῶσι δύο γραφεῖα, ἓν ἐν Θήβαις καὶ ἕτερον ἐν Πάλῃ καὶ Σάμῃ, ὁπότε δὲν ἔχομεν προσδοκίαν δαπάνης, ἀλλ’ οἰκονομίας, καὶ ἓν ἕτερον ἀκόμη γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ ἐν Πειραιεῖ, θεραπεύονται πᾶσαι αἱ ἀξιώσεις.

§159Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀληθῶς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Βάλτου συναδέλφου λεχθέντα ἐβασίσθησαν ἐπὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν γραφείων τῶν νομομηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν, ἠστόχησεν ὅμως κατὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, διότι δὲν συμπεριέλαβεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν γραφείων τῶν ὑπομηχανικῶν καὶ τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς.

§160Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἴπομεν ὅτι συμπεριελήφθη.

§161ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδέχθην αὐτό.

§162Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πολὺ καλά.

§163Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε, Κύριοι, συναινούσης τῆς Κυβερνήσεως τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· Συνιστῶνται δεκαὲξ γραφεῖα νομομηχανικῶν καὶ ὑποτεταγμένα εἰς ταῦτα δέκα γραφεῖα μηχανικῶν καὶ εἰκοσιτρία γραφεῖα ὑπομηχανικῶν».

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 30, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 31). Ἄρθρον 32. Ὑπάρχουσιν ἐπ’ αὐτοῦ δύο τροπολογίαι. Ἡ μία εἶναι τοῦ κ. Ἰ. Κουντουριώτου καὶ Ν. Χατζίσκου ἔχουσα οὕτω· «§ 2 Διαγράφεται ἡ λέξις «Πειραιῶς» καὶ προστίθεται εἰς τὸ τέλος τὸ ἑξῆς· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ Πειραιῶς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Φαλήρου, Αἰγίνης καὶ Σαλαμῖνος». Ἑτέρα εἶναι τῶν κυρίων Δ. καὶ Γ. Κατσίνα, ἡ ὁποία ἔχει οὕτως· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον μηχανικοῦ μετὰ τῆς ἤδη ὑφισταμένης περιφερείας του, εἷς μηχανικὸς ἢ ὑπομηχανικός».

§165Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν περιφέρειαν Θηβῶν καὶ ὁ δῆμος Ἐρυθρῶν καὶ Εἰδυλλίας, ὅστις εἶναι ἐγγὺς τῆς πόλεως Θηβῶν...

§166Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐψηφίσθη ἤδη τὸ ἄρθρον 31, τὸ ὁποῖον λέγει· «Ὑποτεταγμένα γραφεῖα μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν λειτουργοῦσιν ἐν ταῖς ἐν ἄρθρῳ 32 ὁριζομέναις πρωτευούσαις ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους περιλαμβάνοντα ἕκαστον ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ του τὴν περιφέρειαν τῆς οἰκείας ἐπαρχίας».

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα τώρα νὰ τὸ μεταβάλωμεν.

§168Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς περιφερείας τοῦ μηχανικοῦ Θηβῶν ὑπάρχει ἡ ὁδὸς Θηβῶν–Ἀθηνῶν, τῆς ὁποίας τὸ πλεῖστον τμῆμα ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαρίδος. Εἰς τοῦτο ὑπάγονται καὶ οἱ δῆμοι Ἐρυθρῶν καὶ Εἰδυλλίας, ἤτοι τὸ Κριεκοῦκι καὶ τὰ Βύλλια, οἱ ὁποῖοι δῆμοι ἔχουσι σχέδιον ῥυμοτομίας, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν ὁ νομομηχανικὸς Ἀθηνῶν. Φαντάζεσθε τί θὰ συμβῇ, ὅταν θὰ προσκαλῶσιν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας μηχανικόν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου ὅπως ἔχει.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θὰ γίνῃ, κ. Ὑπουργέ, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κατσίνα;

§170Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μεταβάλλομεν τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου. Αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὸ ψηφισθὲν πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Νὰ διατυπωθῇ οὕτως· «Ὑποτεταμένον γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ Θηβῶν· εἷς ὑπομηχανικός».

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤκουσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πῶς τὴν διετύπωσεν ὁ κ. Στράτος;

§172Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἀναγινώσκω πάλιν· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ Θηβῶν· εἷς ὑπομηχανικός».

§173Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Καταστρέφετε τὸ γραφεῖον καὶ φέρετε μίαν ἀνωμαλίαν.

§174ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἦτο εὐκολώτερον ὁ διευθύνων τὸ γραφεῖον ὑπομηχανικὸς νὰ ἐποπτεύῃ τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς ἐργασίας. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν, ὅπως τὴν ὑπέβαλεν ὁ κ. Δ. Κατσίνας.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§176Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον 14, τὸ ὁποῖον λέγει «Γραφεῖον Κεφαλληνίας: Εἷς νομομηχανικὸς αʹ ἢ βʹ τάξεως, εἷς ὑπομηχανικός», νὰ προστεθῇ· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ Πάλης καὶ Σάμης· εἷς ὑπομηχανικός».

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κατσίνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρεδέχθη καὶ τὰ δύο.

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ τεθῇ· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ Σάμης· εἷς ὑπομηχανικός». Ἐτελείωσε, κ. Πρόεδρε· κατεκυρώθη, διὰ νὰ ξεμπερδέψωμεν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§180Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τὸ ἄρθρον 32 ἀναγράφει· «Γραφεῖον Λαρίσης· εἷς νομομηχανικὸς αʹ ἢ βʹ τάξεως, εἷς μηχανικός». Ὀλίγον κατωτέρω λέγει· «Ὑποτεταγμένον γραφεῖον Βόλου· εἷς μηχανικός». Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐδοκήσῃ νὰ προστεθῇ ῥητῶς ἐν τῇ διατάξει καὶ εἷς τουλάχιστον ὑπομηχανικὸς κατωτέρας τάξεως εἰς τὸ μηχανικὸν γραφεῖον Βόλου, διότι ἐκτὸς τῆς εὐρυτάτης περιφερείας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐπαρχία Βόλου ἔχει καὶ σπουδαιότατα λιμενικὰ ἔργα. Ἐκτὸς τούτου ἔχομεν ἀκόμη καὶ ὑπὸ κατασκευὴν τὰς διαφόρους οἰκίας τῶν προσφύγων ἐν νέᾳ Αἰγχιάλῳ.

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι εἰδικὴ ὑπηρεσία.

§182Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι εἰδικὴ ὑπηρεσία. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἷς μηχανικός, ἐνῷ σήμερον ἐργάζονται εἷς μηχανικὸς καὶ τέσσαρες ἐργοδηγοὶ καὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν; Ἂς τεθῇ τοὐλάχιστον ὑποχρεωτικῶς νὰ ὑπάρχωσι δύο μηχανικοὶ καὶ κατόπιν νὰ συμπληρώσητε ἐκ τοῦ ἀποθέματος τὸ ὁποῖον ἔχετε καὶ τὸ γραφεῖον τοῦ Βόλου. Νομίζω ὅτι ἡ παράκλησίς μου εἶναι δικαιοτάτη καὶ εὔλογος καὶ θέλει γίνει δεκτή.

§183Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, διὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χωρὶς νὰ ὑποβάλω πρότασιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῆς Κυνουρίας εἶναι τόσον διάφορος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὥστε δικαστικῶς ὑπάγεται εἰς τρία διάφορα Πρωτοδικεῖα, τῆς Τριπόλεως, Σπάρτης, Ναυπλίου, στρατολογικῶς εἰς τὸ Ναύπλιον, διοικητικῶς εἰς τὴν Τρίπολιν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως δὲ τῆς λειτουργίας τοῦ μηχανικοῦ ἄλλοτε μὲν εἰς τὴν Τρίπολιν καὶ ἄλλοτε εἰς τὸ Ναύπλιον. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὑποβάλλεται εἰς τὸν νομομηχανικὸν Ἀρκαδίας ἐναντίον τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθει μέχρι τοῦδε ἡ ὑπηρεσία. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ μηχανικὸς Κυνουρίας ἵνα μεταβῇ πρὸς τὸν νομομηχανικὸν καὶ ἀντιθέτως, θὰ διέλθωσιν ἀμφότεροι διὰ τοῦ Ναυπλίου, διότι ἄλλο μέσον δὲν ὑπάρχει. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἡμίσεια ἐπαρχία εἰς τὸ Ναύπλιον καὶ ἡ ἄλλη ἡμίσεια εἰς τὴν Τρίπολιν, ν’ ἀναγραφῇ δὲ διάταξις δι’ ἧς διὰ Βασ. Διατάγματος δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τροποποιήσῃ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Κυνουρίας τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ μηχανικοῦ εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ γραφεῖον. Κάμνω ἁπλῶς τὴν παρατήρησιν ἄνευ προτάσεως.

§184ΑΓΓ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐπαρχία Ξηροχωρίου εἶχεν ἀνέκαθεν γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ καὶ τοῦτο μάλιστα ἀνεπαρκές, καὶ διὰ τοῦτο προσεκολλᾶτο εἷς ἐργοδηγὸς πάντοτε εἰς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ψηφιζομένου παρελείφθη ἡ ἐπαρχία τοῦ Ξηροχωρίου καὶ παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσθέσῃ τὸ γραφεῖον, ἀφοῦ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, αἵτινες εἶναι πολὺ μικρότεραι, ἔχει τοποθετήσει γραφεῖον.

§185Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φαρσάλων–Δομοκοῦ, ἡ ὁποία ἄλλοτε εἶχε γραφεῖον ὑπομηχανικοῦ, νὰ συστήσῃ γραφεῖα ὑπομηχανικοῦ, ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχηται τοῦτο.

§186Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ φέρω ταύτην τὴν ἀντίρρησιν. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἵδρυσιν γραφείου ὑπομηχανικοῦ ἐν Ξηροχωρίῳ καὶ Δομοκῷ, πολὺ βραδέως ὑπεστήριξαν τὰ αἰτήματά των, ὥστε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ δύναται νὰ τὰ ἀποδεχθῇ, διότι ἐν ἄρθρῳ 30 ψηφισθέντι ἤδη καθωρίσθη ἡ αὔξησις τῶν γραφείων τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κατὰ τρία, δὲν δύνανται δὲ νὰ γίνωσι περισσότερα γραφεῖα. Κατὰ συνέπειαν εὑρισκόμεθα πρὸ ἀπαραδέκτου. Διὰ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βόλου, καίτοι φρονῶ ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ γραφείου Βόλου εἶναι μεγάλαι, τὸν καθιστῶ ἐν τούτοις προσεκτικὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁρίζεται τὸ ἀπαραίτητον προσωπικὸν τῶν γραφείων τῶν μηχανικῶν καὶ τοῦ ὑποτεταγμένου εἰς αὐτὰ προσωπικοῦ. Κατὰ συνέπειαν οὐδὲν δύναται νὰ γίνῃ.

§187Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη εἰς τὸ Ξηροχώριον νὰ ὑπάρξῃ γραφεῖον μηχανικοῦ, καθόσον προσετέθη εἰς αὐτὸ ἡ ἐπαρχία Σκοπέλου, ἥτις ὑπήγετο εἰς τὴν Μαγνησίαν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 33–36 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 37). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Βαλαωρίτου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἑξῆς παράγραφος· «Ἐξαίρεσις γίνεται διὰ τοὺς ἐν τῷ σώματι τῶν ὑπομηχανικῶν ὑπηρετοῦντας πτυχιούχους μηχανικούς, δι’ οὓς τὸ δικαίωμα πρὸς διαγωνισμὸν παρέχεται μέχρις 40 ἐτῶν, ἐπὶ τῷ ῥητῷ ὅρῳ τῆς συμπληρώσεως 10 ἐτῶν ὑπηρεσίας ἐν τῷ κλάδῳ μέχρι τότε».

§189Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Τί θὰ γίνωσιν οἱ ὑπομηχανικοὶ οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν 4 ἢ 5 ἐτῶν καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν; Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε πρόνοιαν, διότι εἶναι ἀδίκημα.

§190ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§191Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδὲν ἀδίκημα γίνεται. Οἱ ὑπομηχανικοὶ κατὰ τὸν κείμενον νόμον δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ ἀνώτερον προσωπικόν. Τὸ προσωπικὸν τῶν Δημοσίων ἔργων διαιρεῖται εἰς ἀνώτερον καὶ κατώτερον. Τοῦ ἀνωτέρου ὁ κατώτερος βαθμὸς εἶναι τρίτης τάξεως μηχανικός, τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ ἀνώτερος βαθμὸς εἶναι ὁ ὑπομηχανικὸς πρώτης τάξεως. Ὁ ὑπομηχανικὸς πρώτης τάξεως δὲν ἔχει πλέον προαγωγήν. Σήμερον εἰσάγομεν εὐεργετικὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ὁ ὑπομηχανικὸς πρώτης τάξεως δύναται νὰ μετάσχῃ τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν κατάταξιν εἰς μηχανικὸν τρίτης τάξεως, ἐὰν ἔχῃ ἡλικίαν 35 ἐτῶν. Διότι εἶναι ἀδύνατον ἄνθρωποι 40 ἐτῶν ἡλικίας νὰ διαγωνίζωνται καὶ νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις. Πρόκειται λοιπὸν περὶ εὐεργετικῆς διατάξεως πρῶτον νῦν εἰσαγομένης.

§192Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ὑπομηχανικῶν τῶν μέχρι τοῦδε ἐργοδηγῶν τῶν μὴ πτυχιούχων μηχανικῶν· πρόκειται περὶ ὑπομηχανικῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι καθόλου ἴσοι πρὸς τοὺς μηχανικούς, δὲν ἔτυχε δὲ τὸ Κράτος νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμόν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχουσι τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ. Δὲν ἐννοῶ διατί θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἕνα εἰκοσαετῆ νέον ἐξερχόμενον μὲ ἓν δίπλωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοὺς μηχανικοὺς τῶν Δημοσίων ἔργων, ν’ ἀποκλείσωμεν δὲ μηχανικὸν ἔχοντα εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν καὶ τὸ αὐτὸ δίπλωμα ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον. Εἰς ὅλας τὰς νομοθεσίας τῶν Κρατῶν ὑπάρχει ὁ ὅρος ὅτι, ἐφ’ ὅσον οἱ ὑπομηχανικοὶ ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἀνάπτυξιν ἣν ἔχουσιν οἱ μηχανικοί, προάγονται μέχρι 50 ἐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λευκάδος.

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Πολιτεία συνέβη νὰ μὴ προκηρύξῃ διαγωνισμόν, διότι εἶχε δύο πλεονάζοντας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ τρίτης τάξεως. Κατὰ συνέπειαν ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι ὑπαίτιος, διότι οἱ ὑπομηχανικοὶ ὑπερέβησαν τὸ 40ὸν ἔτος μὴ εὑρόντες εὐκαιρίαν τοῦ διαγωνισμοῦ. Σήμερον κατὰ πρώτην φορὰν δίδεται τὸ δικαίωμα τοῦ μετασχεῖν εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Θεωρῶ λοιπὸν ὀρθὸν νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν μηχανικῶν ὅλα τὰ παλαιὰ σιδερικά.

§194Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι παληοσίδερα, ἀλλ’ εἶναι τῆς αὐτῆς προελεύσεως.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 37 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 37 καὶ 38 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 39).

§196Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν καὶ τὸν κ. εἰσηγητήν, ὅπως ἀποδεχθῶσιν, ἵνα εἰς τὸ ἄρθρον 39 εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον μετὰ τὰς λέξεις «Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου προσμετρεῖται εἰς τὴν προαγωγὴν ἡ συντελεσθεῖσα μέχρι τοῦδε ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ὑπηρεσία» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «Πρὸς ἣν ἐξομοιοῦται καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν μηχανικῶν τῶν φάρων καὶ φανῶν», διότι οὗτοι ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν των καταναλίσκουσιν εἰς ἀπόκεντρα μέρη καὶ εἰς νησῖδας κάμνοντες σχέδια ἐπὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ ἐπιστατοῦντες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικήσωμεν τοὺς μηχανικοὺς αὐτούς.

§197Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ καθ’ ἃ ἐνθυμοῦμαι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων εἶναι ὑπηρεσία ἡ ὁποία συντελεῖται ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, μεγαλειτέρα δὲ καὶ κοπιωδεστέρα πάσης ἄλλης ἐργασίας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἀποδεχθῇ, ἵνα προσμετρῆται εἰς τὸν χρόνον τῆς ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὑπηρεσίας ἡ ὑπηρεσία αὕτη καὶ τεθῇ ὡς βάσις πρὸς προαγωγήν.

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑποβληθέντι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀνεγράφετο ἡ διάταξις αὕτη, ἀφίετο δὲ ἐλευθέρα ἡ προαγωγὴ καὶ μὴ προσυπαρχούσης ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν. Κατηργεῖτο τοιουτοτρόπως ἡ διάταξις τοῦ κειμένου νόμου, καθ’ ἣν οὐδεὶς προήγετο ἀπὸ μηχανικοῦ πρώτης τάξεως εἰς νομομηχανικόν, ἂν μὴ ὑπηρέτησεν ἐπὶ πενταετίαν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ νὰ διορθώσωμεν τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, διότι σκοπὸς τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου εἶναι νὰ βελτιώσῃ τὸν κείμενον νόμον, οὐχὶ δὲ νὰ χειροτερεύσῃ αὐτόν. Συγχρόνως εὑρέθημεν πρὸ παραστάσεων δικαίων τῶν πλείστων μηχανικῶν παραπονουμένων ὅτι, ἐνῷ αὐτοὶ εἶχον ἐκτελέσει τὴν πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐν τοῖς νομοῖς, ἐξευρίσκετο τρόπος ὑπὸ τῆς ὁμάδος τῶν μηχανικῶν τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον, ἵνα κατορθῶσι τὴν προαγωγὴν ἄνευ ὑπηρεσίας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Πρὸς τοῦτο ἐθεωρήσαμεν ὀρθόν, ἵνα ἀναγράψωμεν ῥητὴν τὴν διάταξιν, ὅτι οὐδεμία προαγωγὴ γίνεται ἄνευ τριετοῦς ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τοῦτο δὲ ἦτο σύμφωνον οὐχὶ μόνον πρὸς τὴν ἀνάγκην νὰ γνωρίσωσι τὸν τόπον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀνάγκην ἵνα ἐπικρατήσῃ ὁμόνοια ἐν τῷ σώματι, μὴ δημιουργουμένων προνομιούχων, οἵτινες, ἐπιτυχόντες νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων καὶ φανῶν, κατορθοῦσι νὰ προαχθῶσι. Παρακαλῶ νὰ μείνῃ ὡς ἔχει ἡ διάταξις, ἵνα μὴ δημιουργήσωμεν προνομιακὰς τάξεις.

§199Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ ἀρχὴ ἣν ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς εἶναι ἀρχὴ ὀρθοτάτη. Ἀλλ’ ὡς ἔχει διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον, γεννῶνται κατ’ ἐμὲ δύο ἕτερα ζητήματα· ἂν ἡ ὑπηρεσία εἰς τοὺς φάρους καὶ τοὺς φανοὺς εἶναι ὑπηρεσία ἐν Ἀθήναις ἢ εἶναι ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δεύτερον ἂν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὰς διατάξεις αὐτὰς περὶ προαγωγῆς, τὰς ψηφιζομένας διὰ νὰ ἰσχύσωσιν ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ ὑπαγάγωμεν ὑπηρεσίας ἀσκηθείσας ἐν τῷ παρελθόντι. Καί, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα τοῦτο: πράγματι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ τῶν φανῶν εἶναι ὑπηρεσία ἐν Ἀθήναις ἢ εἶναι ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν; Εἶναι ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσι κέντρον καὶ ἕδραν ἐνεργείας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἢ εἶναι ὑπηρεσία ἐνασκουμένη μὲν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, μὴ δυναμένη ὅμως νὰ ἔχῃ τὸ κέντρον της ἐν ἐπαρχίᾳ, ἀλλὰ κατ’ ἀνάγκην ἔχουσα τὸ κέντρον ἐν Ἀθήναις; Ἂν ἐξετάσωμεν τὰ καθήκοντα τοῦ μηχανικοῦ τῶν φάρων καὶ φανῶν, θέλομεν ἴδει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν οὗτος διεξάγει εἶναι ὑπηρεσία ἐπιτόπιος, δηλαδὴ δὲν εἶναι ὑπηρεσία γραφείου, ἀλλ’ εἶναι ὑπηρεσία ἐπιθεωρήσεως καὶ διορθώσεως τῶν φάρων καὶ φανῶν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ μηχανικοῦ τῶν φάρων καὶ φανῶν δὲν εἶναι ὑπηρεσία ἐνασκουμένη ἐν Ἀθήναις· εἶναι ὑπηρεσία ἔχουσα ἀφετηρίαν ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐνασκουμένη ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ δύναμαι νὰ εἴπω οὐχὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς δύναται ν’ ἀνεύρῃ ὁ μηχανικὸς καί τινα ἀνάπαυσιν καὶ ἀπόλαυσιν, ἀλλ’ ἐνασκεῖται ἐν ταῖς ἐρήμοις, ἐν αἷς εὑρίσκονται οἱ φάροι καὶ φανοί, καὶ δύναται νὰ προσομοιωθῇ μὲ θαλασσίαν ὑπηρεσίαν καὶ περὶ τῆς ὁποίας δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ εὐλόγως, ὅτι εἶναι ὑπηρεσία ἐνέχουσα κινδύνους θαλασσίους, διότι μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ταξιδεύσῃ τις τὸν χειμῶνα εἰς τὰ διάφορα ἀκρωτήρια, διὰ ν’ ἀνεύρῃ τὸν φάρον....

§200Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐταξίδευσέ ποτε;

§201Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν δὲν ἐταξίδευσεν, εἶναι ζήτημα ἄλλο· θὰ διατάξωμεν μίαν ἐξέτασιν, ἀλλ’ ἂν οὗτοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των;

§202ΑΓΓ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι εἰδικὴ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἄλλος δύναται νὰ κάμῃ παρὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν φάρων· ἂν αὐτοὶ λείψωσι, τότε πρέπει νὰ φέρωμεν Εὐρωπαίους.

§203Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἰδοὺ ἓν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ξηροχωρίου διετύπωσε τόσον σαφῶς. Πρόκειται περὶ εἰδικότητος, πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀφετηρίαν ἔχει τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ τὴν ἐνάσκησιν ἔχει ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, καὶ δὴ ἐν ταῖς ἐρήμοις τῶν ἐπαρχιῶν. Τούτους δὲν θὰ ὁρίσωμεν ὡς ἔχοντας τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν προαγωγὴν προσόντα; Πέρα τούτου, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρόκειται περὶ διατάξεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, ἀφορώσης τὴν κατάστασιν τὴν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου. Καὶ ἐρωτῶ· μηχανικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ προσόντα νὰ προαχθῶσι κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσας διατάξεις, μηχανικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῶν ἠδύναντο νὰ συμπληρώσωσι τὸν χρόνον πρὸς προαγωγήν, εἶναι ὀρθὸν διὰ τοῦ νέου νόμου νὰ στερηθῶσι τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποκτήσει; Ἂν πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος, ἂς κανονισθῇ διὰ τοῦ νόμου καὶ θὰ λάβῃ κανεὶς τὰ μέτρα του, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ παρελθόντος, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσωμεν ἐκτὸς προσόντων τῆς προαγωγῆς μηχανικοὺς περὶ τῶν ὁποίων εἶπε τόσον σοβαρὰ καὶ ὀρθὰ ὁ κ. Βουλευτὴς Ξηροχωρίου.

§204Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὴν γνώμην τῶν δύο ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν προλαλησάντων καὶ ἀγνοῶ διατί ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις καὶ ἡ προσθήκη αὐτή, ἥτις εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Ἐγὼ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι οἱ μηχανικοὶ οὗτοι — καὶ πρόκειται περὶ δύο μηχανικῶν — κέντρον μόνον ἔχουσι τὰς Ἀθήνας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διότι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν διαρκῶς ἐνασκοῦσιν εἰς τὰ ἀκρωτήρια, εἰς τὰς νησῖδας καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη ὅπου ὑπάρχουσιν οἱ φάροι καὶ οἱ φανοί, διότι ἄνευ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν τῶν δύο ὑπαλλήλων δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς ἐγκαταστάσεις τῶν φάρων καὶ φανῶν τοσοῦτον τελείας, ὅσον ὑπάρχουσι σήμερον καὶ περιποιοῦσι πραγματικὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τιμήν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ δύο οὗτοι ὑπάλληλοι ἕνεκα τῆς διατάξεως ταύτης. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς θέλουσιν ἀποδεχθῆ τὴν προσθήκην ταύτην ὡς δικαιοτάτην καὶ εὐλογωτάτην.

§205Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὡμίλησαν μετὰ πολλῆς εὐγλωττίας, ἀλλὰ καὶ ἔξω τῶν πραγμάτων. Ἐν πρώτοις οὐδεμία διάταξις εἰσάγεται καταργοῦσα κεκτημένα δικαιώματα. Μέχρι τοῦδε ἡ διάταξις τῶν κειμένων νόμων ἦτο ὅτι οὐδεὶς προάγεται εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ἂν μὴ ἔχῃ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν· λοιπὸν τὴν πενταετῆ ὑπηρεσίαν μειοῦμεν εἰς τριετῆ.

§206ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὸ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ.

§207Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐεργετοῦμεν λοιπὸν διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου, διότι μειοῦμεν προσόντα, δὲν αὐξάνομεν· ἄρα δὲν προσβάλλομεν δικαιώματα, διότι ὅσοι δὲν ἠδύναντο νὰ προαχθῶσι κατὰ τὸν καταργούμενον νόμον δύνανται ἤδη, ἂν ἔχωσιν ὑπερτριετῆ ὑπηρεσίαν, νὰ προαχθῶσιν. Εἰδικῶς περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν φάρων καὶ φανῶν, οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, οἱ νῦν ὑπηρετοῦντες, δὲν δυσχεραίνονται ποσῶς ἐκ τοῦ νόμου. Εἶναι εἷς μηχανικὸς βʹ τάξεως, ὁ κ. Ῥώτας· ἀλλ’ ὁ κ. Ῥώτας, ἵνα προαχθῇ εἰς αʹ τάξεως, δὲν χρειάζεται νὰ ἔχῃ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ τριετὴς ὑπηρεσία ἀπαιτεῖται μεταβατικῶς διὰ τὴν προαγωγὴν ἀπὸ μηχανικοῦ γʹ τάξεως εἰς μηχανικὸν βʹ τάξεως, τοιοῦτος δὲ δὲν εἶναι ὁ κ. Ῥώτας. Ὑπάρχει καὶ εἷς ἐργοδηγός, ὁ κ. Μοσχονᾶς· οὗτος εἶναι ἐργοδηγὸς γʹ τάξεως, διὰ νὰ προαχθῇ δὲ εἰς ὑπομηχανικὸν γʹ τάξεως, δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία δὲν ἀπαιτεῖται ὑπὸ τοῦ νόμου· ἂν ὅμως πρόκειται περὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν προηγουμένως, αὐτοὶ οἱ Κύριοι εἶχον τὸν καιρὸν νὰ κάμωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν.

§208ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔλαβε τὴν πληροφορίαν ἐξ ἑνὸς βιβλίου, ὅτι σήμερον ὑπηρετοῦσιν εἰς τοὺς φάρους καὶ φανοὺς δύο μηχανικοί. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε χθὲς νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην καὶ σήμερον νὰ μὴ ὑφίστανται πρὸ 15 ἡμερῶν ἢ πρὸ ἑνὸς μηνός, οὗτοι, ἂν εἶχον ὑπηρεσίαν τριετῆ εἰς τοὺς φάρους, πρέπει νὰ μὴ προαχθῶσι, διότι δὲν ἔτυχε νὰ εὑρίσκωνται ἐντὸς τοῦ βιβλίου τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος;

§209Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ βιβλίον τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὸ Μητρῷον τοῦ Σώματος.

§210ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ μηχανικός, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶναι τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἰς τὸ Σῶμα, πρέπει νὰ προαχθῇ, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἐν τῷ Σώματι καὶ ὁ ὁποῖος κατέβαλε τὴν αὐτὴν δρᾶσιν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ εἴδους τούτου τῆς ὑπηρεσίας, αὐτὸς ν’ ἀποκλείηται; Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν διάκρισιν ταύτην. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἶναι τὸ ἑξῆς· ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν εἶναι ὑπηρεσία τῆς πρωτευούσης ἢ ὑπηρεσία ἐπαρχίας; Εἶναι ὑπηρεσία ὁμοία ἐκείνης ἣν ἐξετέλουν οἱ κατ’ ὄνομα μόνον ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀποστελλόμενοι, πράγματι δὲ διαρκῶς ἐν Ἀθήναις μένοντες, ἢ εἶναι ὑπηρεσία ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσι τακτικὰ εἰς τοὺς φάρους καὶ φανοὺς εἰς ἀπομεμακρυσμένας νησῖδας, ἵνα ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίαν ἐξυπηρετοῦσαν τὴν ναυτιλίαν; Καὶ θέλετε αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς τοιαύτην ὑπηρεσίαν παρασχόντας καὶ θέτοντας ἐν προφανεῖ κινδύνῳ τὴν ζωὴν αὐτῶν ν’ ἀποκλείσητε; Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν, κύριε Πρόεδρε, θέλωμεν νὰ λάβωμεν μίαν ἀρχήν, ἀρχὴν λογικὴν καὶ βάσιμον, ὅπως δικαιώσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πράγματι ὑπηρέτησαν τὸν τόπον, πρέπει μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐν ταῖς ἐπαρχίας νὰ συγκαταλέξωμεν τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς φάροις, διότι ἡ Πολιτεία ἠθέλησε νὰ ὦσιν οὗτοι ὀνομαστικῶς ἐν Ἀθήναις· ἄν ἔλεγεν ὅτι θὰ σᾶς ἔχω εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα νησῖδα, τότε θὰ τοὺς προεβιβάζετε· ἤδη, ὅτε λέγει ὅτι ὀνομαστικῶς εἶσθε ἐδῶ, ἐνῷ πράγματι εἶσθε εἰς τὰς ἐπαρχίας, τοὺς ἀποκλείετε. Εἶναι ὡραῖον αὐτό, Κύριοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ μηχανικῶν οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἡ πατρὶς αὐτῶν εἶναι δικαία καὶ δι’ αὐτὸ ὑπηρέτησαν εἰς τοὺς φάρους καὶ φανούς, διότι ἄλλως θὰ ἐλάμβανον τὰ μέτρα αὐτῶν νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ εἴπωσι πρὸς αὐτόν· πηγαίνετέ μας εἰς μίαν ἐπαρχίαν καὶ ὄχι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων, διότι εἰς τοὺς φάρους θὰ ἔλθητε καὶ θὰ μᾶς εἴπητε ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβιβασθῶμεν.

§211Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διὰ νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι εἶναι δικαία καὶ ἐπιβεβλημένη ἡ αἴτησις τῶν προαγορευσάντων, ἄς λάβῃ τὴν ἀντίθετον ὄψιν. Ἄς ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ στείλῃ μηχανικοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων, ἵνα ὑπηρετήσωσι· βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ κανεὶς νὰ ὑπάγῃ, διότι ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν θὰ τοῖς προσμετρηθῇ ὡς ἐπαρχιακὴ ὑπηρεσία. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀξίωσις τῶν ζητούντων νὰ θεωρηθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν ὡς ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, διότι εἶναι αὕτη μεγαλειτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν κάμνουσιν οἱ νομομηχανικοὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις παίζοντες χαρτιὰ ἀπὸ τὸ πρωὶ ἕως τὸ βράδυ, ἐνῷ ἐκεῖνοι τρέχουσιν εἰς τοὺς βράχους καὶ εἰς τὰς ἐρήμους.

§212Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τοσοῦτο μᾶλλον καθ’ ὅσον....

§213ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ δεχθῶ αὐτό.

§214Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ τὸ δέχεσθε ἐπὶ τέλους, κύριε Ὑπουργέ. Διατί νὰ τὸ δεχθῆτε; Λέγετε ὅτι ἀνορθοῦτε καὶ ἀποβλέπετε εἰς ἄτομα, ἀλλὰ τότε αἱ ἰδέαι περὶ ἀνορθώσεως εἶναι λόγια μεγάλα.

§215ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ ἀνόρθωσις, φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἀπεμπόλησιν τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ πατρὶς αὑτῶν εἶναι δικαία ὑπηρέτησαν αὐτήν.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Θὰ εἴπω τοὺς προσωπικοὺς λόγους.

§217ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Προσωπικοὶ λόγοι δὲν ὑπάρχουσι.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς τοὺς εἴπω.

§219ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλ’ ἔρχεσθε βεβαίως μὲ τὴν ἐπιθυμίαν ν’ ἀνορθώσητε καὶ ἀποδεικνύετε πράγματι τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην συντάσσοντες τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πράγματι εἶναι ἄρτιον. Μὴ θέλετε εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ θέσητε ἀδικίαν, ἡ ὁποία διὰ τὴν ἰδικήν σας συνείδησιν θὰ ἔχῃ θέσιν διαρκοῦς ἐπιτιμήσεως, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι διαρκῶς ὑπηρετοῦσι τὸν τόπον, οἱ ὁποῖοι ἐπείσθησαν νὰ ὑπηρετήσωσι δι’ ἐργασίαν ἐθνικὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ Πολιτεία θὰ φερθῇ ἐξ ἴσου δικαία ὅπως εἰς τοὺς ἄλλους καὶ δὲν ἐπεδίωξαν ἄλλην θέσιν ὅπως ἠδύναντο νὰ ἐπιτύχωσιν αὐτὴν κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐκράτει μέχρι τοῦδε. Καὶ ὅτε ἔχομεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὴν τόσον ἐπικίνδυνον καὶ κοπιώδη, ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν πρὸς αὐτούς· ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι πράγματι μᾶς ἐξυπηρετήσατε, ὑμεῖς θ’ ἀδικηθῆτε δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐρχόμεθα νὰ ἐπουλώσωμεν ἀδικίας ὑπ’ ἄλλων γενομένας. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βάλτου κ. συνάδελφον νὰ θέλῃ ν’ ἀδικηθῶσι δύο ὑπάλληλοι· διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι· ἐξ ὑπαρχῆς προσεπάθησα νὰ ἐπιδείξω πνεῦμα δικαιοσύνης εἰς πᾶσαν νομοθετικὴν ἐργασίαν τῆς ὁποίας μετέσχον ὡς μέλος ἐπιτροπῆς καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰσηγητής. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἶναι προϊὸν μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἥτις ἐπῆλθεν ἐν αὐτῷ τῷ Σώματι τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Μία ὁμὰς μηχανικῶν ἐξεγερθεῖσα ἐπεδίωξε τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Σώματος καὶ ἡ ὁμὰς αὕτη παρουσιασθεῖσα εἰς τὸν προϊστάμενον αὐτῆς παρεκάλεσε τοῦτον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς σκέψεις αἵτινες ἐπρυτάνευσαν ἐν τῷ Σώματι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὰς σκέψεις ταύτας καὶ εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον. Ἠγέρθησαν κραυγαὶ τῶν ἄλλων, ὑποστηριζόντων ὅτι ἡ ὁμὰς ἐκείνη ἐζήτει νὰ ἐξυπηρετήσῃ συμφέροντα τῶν ἀποτελεσάντων αὐτήν. Ὅτε εὑρέθη ἡ ἐπιτροπὴ ἐνώπιον διατάξεων ὀρθῶν, αἵτινες μετὰ μελέτην κατέστησαν ὀρθότεραι, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον παραπόνων δικαίων τῶν ἄλλων, ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ παράπονα, ἵνα μὴ μεταβάλῃ τούτους εἰς ἀδικουμένους. Καὶ ἐθεώρησεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι ὤφειλε νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτούς, ὅτι σεῖς πρέπει νὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προεκαλέσατε, καὶ μία διάταξις αὐτοῦ εἶναι ἡ ὑποχρεωτικὴ ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ὑπηρεσία καθισταμένη ἤδη τριετής, ἐνῷ πρότερον ἦτο πενταετής. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ εἰσηγητὴς εὑρίσκονται ἐν δικαιοσύνῃ. Σήμερον ἔρχονται αὐτοὶ οὗτοι οἱ κύριοι διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς διατάξεως ταύτης· ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι πρὸς ὅλους. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, τὸν ὁποῖον βλέπω ὅτι λυπῶ, λυπῶ ὁρμώμενος ἐκ πνεύματος δικαιοσύνης, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι προσῆλθον καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ παρέστησαν ταῦτα παραπονούμενοι· καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς: «δὲν δύναμαι νὰ θεραπεύσω τὰ παράπονά σας. Πρέπει νὰ ὑποστῆτε καὶ ὑμεῖς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου». Διὰ τοῦτο ἐπιμένω, καὶ ἐπιμένω μετὰ λύσσης, ὑπὲρ διατάξεως ἥτις εἰσάγει δικαιοσύνην.

§221Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι καὶ ἐγὼ ὅσα ἐν τῇ ἀγορεύσει αὐτοῦ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος προκειμένου περὶ τοῦ μηχανικοῦ Ζαφειρίου, τοῦ ὁποίου ἐξιστόρησε καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν εἰς τὸ Κράτος καὶ αὐτὸς καὶ οἱ ὀπαδοὶ αὐτοῦ. Ἀνομολογεῖται δὲ παρὰ πάντων, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὕτη τῶν φάρων καὶ φανῶν εἶναι ἡ μόνη ὑπηρεσία ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ καυχηθῇ ἡ Ἑλλάς, ὅτι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τι. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη ὀφείλεται μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας, καθόσον ὑπ’ αὐτὸν εἰργάσθησαν καὶ οἱ ἄλλοι καὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ ἐργάζωνται. Νομίζω λοιπόν, ὅτι, ἀφοῦ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν εἶναι ὑπηρεσία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, δὲν πρέπει ν’ ἀδικηθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Δὲν βλέπω τίς ἐργάζεται περισσότερον, ὁ μηχανικὸς ὁ ἐν Καλάμαις, ἐν Πάτραις, ἐν Ἠλείᾳ ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κάθηται ἐπὶ ἡμέρας εἰς τὸ νερὸ καὶ τὸν ἀέρα.

§222ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§223Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καί τι ἕτερον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν ἐχρησίμευσεν ἐπὶ ἔτη ὡς ὑπηρεσία ἀπεσπασμένων.

§224ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί ἐπιμένετε. Ἐφ’ ὅσον δὲν διατείνεσθε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν εἶναι ὑπηρεσία ἐπαρχιακή, μοὶ φαίνεται ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐὰν ἐτύγχανον οἱ ἐπαρχιακοὶ μηχανικοὶ ὅλοι νὰ ὀνομάζωνται ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ ν’ ἀποσπῶνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν των εἰς τὰς ἐπαρχίας, θὰ ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅτι οὗτοι εἶναι διωρισμένοι ἐν Ἀθήναις;

§225Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον, ἵνα δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι εἷς τῶν Κυρίων τούτων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουσι, νὰ τύχωσι τοιαύτης προστασίας καὶ τοιούτου προνομίου ἐξαιρετικοῦ, μὲ ἠνάγκασεν ἐντὸς τῶν 40 ἡμερῶν, καθ’ ἃς ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τὸν καλέσω δὶς εἰς ἀπολογίαν. Περὶ τοιούτου προσώπου πρόκειται.

§226ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καθ’ ὅσον γνωρίζω πρόκειται περὶ μηχανικῶν οἵτινες κατὰ τὸ πλεῖστον ἀσχολοῦνται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρὸς ἐπιτήρησιν καὶ ἐπισκευὴν τῶν φάρων καὶ φανῶν, ὡς ἐκ περισσοῦ δὲ διατρέχουσι πολλάκις καὶ κινδύνους ἐν ὥρᾳ χειμῶνος. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς ὑπηρεσία ἐπαρχιακὴ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ φοβοῦμαι ὅτι, ἂν ἀποκλείσωμεν αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος τούτου, δύσκολον θὰ εἶναι νὰ εὑρεθῶσιν οἱ θέλοντες ν’ ἀναλάβωσι τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία.

§227Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον, δικαιότατον καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἐμόρφωσα τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὑπηρετοῦντες ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη.

§229Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἐψηφίσθη.

§231Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τίποτε.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§233Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι ἐψηφίσθη.

§235Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὑποβάλλω νέαν τροπολογίαν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 39 ἐψηφίσθη.

§237Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§239Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ κάμῃ προσθήκην ἐκτὸς τοῦ ζητήματος.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 39 ἐψηφίσθη, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§241Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἦτο ὀρθὸν καὶ λογικὸν ὅπως μὴ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος αὐτοφημίζεται ὅτι εἶναι ἄκαμπτος, ὑποχωρῇ εἰς μίαν διαμαρτυρίαν δύο ἢ τριῶν συναδέλφων, καὶ ὑπὸ τὸν τύπον ὅτι θέλει νὰ δώσῃ τόπον εἰς τὴν ὀργὴν καὶ νὰ μὴ μακρηγορήσῃ ἡ συζήτησις ἐδέησε νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἐνῷ ἐκ τῶν προτέρων ἦτο βέβαιον ὅτι ἦτο προδιατεθειμένος νὰ δεχθῇ ταύτην ὑπείκων εἰς διαφόρους συστάσεις. Εἶναι γνωσταὶ πλέον εἰς τοὺς παροικοῦντας ἐν Ἰερουσαλὴμ αἱ διάφοραι ἐνέργειαι αἱ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐν τοῖς νομοθετήμασιν αὐτῆς, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐπικρατεῖ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης, εἰσχωρήσωσι καὶ τροπολογίαι προσωπικαί. Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐτέθη, νομίζω ὅτι εἶναι δικαία, δικαιοτάτη μάλιστα καὶ ἡ ἀξίωσις ὅπως περιληφθῶσι καὶ οἱ μηχανικοὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ ἐλέγχῳ τῶν σιδηροδρόμων. Καὶ αὐτοὶ ἐργάζονται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ συνθήκας, ὑφ’ οὓς ἐργάζονται καὶ οἱ μηχανικοὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν. Προσθέτει λοιπὸν τὴν τροπολογίαν ὅτι ὡς ἐργασία ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν μηχανικῶν τῶν ἀπασχολουμένων εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν σιδηροδρόμων. Αὐτοί, ὡς γνωστόν, καταναλίσκουσι τὸν καιρὸν περιφερόμενοι εἰς τὰς διαφόρους πόλεις καὶ γραμμάς, ζῶντες ἐν ὑπαίθρῳ πολλάκις καὶ ἐκτεθειμένοι εἰς τοὺς αὐτοὺς κινδύνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐκτίθενται καὶ οἱ μηχανικοὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν θέλῃ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι πνεῦμα ἰσότητος ἐπικρατεῖ παρ’ αὐτῷ, νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς μηχανικοὺς τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων.

§242ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γνωρίζω ὅτι δὲν εὑρίσκονται μηχανικοὶ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ ἐλέγχῳ τῶν σιδηροδρόμων, ὑφ’ οὓς ὅρους εὑρίσκονται οἱ μηχανικοὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν. Ἐπειδὴ δὲ οἱ μηχανικοὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν ἐκτίθενται ἑκάστοτε εἰς κινδύνους, καὶ ἐπειδὴ ἐψηφίσθη ἤδη τὸ οἰκεῖον ἄρθρον, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις.

§243Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διαμαρτύρομαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ποιεῖται προνομιακὰς ἐξαιρέσεις δι’ ἓν καὶ μόνον πρόσωπον.

§244ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν προνομιακὴν ἐξαίρεσιν ποιοῦμαι, ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι πρώτην ἤδη φορὰν τώρα μανθάνω, τίς εἶναι ὁ ὑπηρετῶν εἰς τοὺς φάρους καὶ φανούς. Ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν ταύτην, κατόπιν τῆς ὁμοθύμου γνώμης τῆς Βουλῆς, ἥτις ἠθέλησε τοῦτο.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 40 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 41 (ἀναγινώσκεται).

§246Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀποκλείονται τοῦ διαγωνισμοῦ οἱ πτυχιοῦχοι τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀορίστως γράφει ὅτι ἀρχιτέκτων διορίζεται ὁ ἔχων δίπλωμα ἀρχιτεκτονικῆς σχολῆς καὶ ἐπιτυχὼν ἐν διαγωνισμῷ ἐπὶ τούτῳ προκηρυσσομένῳ. Παρ’ ἡμῖν, ὡς γνωστόν, ἡ μόνη σχολὴ εἶναι ἡ τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου· ἑπομένως οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ ἡμετέρου Πολυτεχνείου ἀποκλείονται τοῦ διαγωνισμοῦ τούτου, ἐκτὸς ἂν καθορισθῇ, ὅτι ἀνωτέραν Ἀρχιτεκτονικὴν σχολὴν τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁρίζει τὴν τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου.

§247ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Σχολὴ τῶν βιομηχάνων τεχνῶν τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου εἶναι ἀνωτάτη σχολή. Ἑπομένως οἱ σπουδάζοντες ἐν αὐτῇ σπουδάζουσιν οὐχὶ εἰς ἀνωτέραν, ἀλλ’ εἰς ἀνωτάτην. Θὰ ἦτο ὕβρις διὰ τὸ Κράτος, ἐὰν ἀπέκλειε τοὺς ἐκ τῆς σχολῆς ταύτης ἐξερχομένους, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως καταρτίζονται πολὺ καλῶς.

§248Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὑπὸ τοιοῦτον τίτλον ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἀνώτεραι ἀρχιτεκτονικαὶ σχολαί. Ἵνα μὴ ἐπέλθῃ σύγχυσις, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ «τοῦ ἡμετέρου Πολυτεχνείου».

§249ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «ὁ ἔχων δίπλωμα ἀνωτέρας ἀρχιτεκτονικῆς σχολῆς ἡμεδαπῆς ἢ ἀλλοδαπῆς».

§250Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ· «ὁ ἔχων δίπλωμα πολιτικοῦ μηχανικοῦ τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου ἢ ἀνωτέρας ἀλλοδαπῆς Ἀρχιτεκτονικῆς σχολῆς», τοῦτο δὲ διότι ἐκ τοῦ Πολυτεχνείου δὲν δίδεται δίπλωμα εἰδικῶς ἀρχιτέκτονος.

§251ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει καὶ ν’ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν δήλωσίν μου, ὅτι οἱ πτυχιοῦχοι τοῦ ἡμετέρου Πολυτεχνείου δικαιοῦνται νὰ κατέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§252Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σχολὴ τοῦ Πολυτεχνείου δίδει δίπλωμα μόνον πολιτικοῦ μηχανικοῦ. Λοιπὸν πρέπει νὰ σαφηνισθῇ τὸ πρᾶγμα.

§253Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ δίδηται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῆς σχολῆς ταύτης νὰ κατέρχωνται εἰς τὸν διαγωνισμόν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐτέθη ἡ διάταξις αὕτη. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀρχιτέκτονος καὶ ὄχι πολιτικοῦ μηχανικοῦ.

§254Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ποῖος ἀρχιτέκτων σπουδαῖος θὰ ἔλθῃ μὲ 240 δρχ. τὸν μῆνα;

§255ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ὅτι ἐννοοῦμεν τοῦτο, καὶ οἱ ἔχοντες πτυχίον τοῦ ἡμετέρου Πολυτεχνείου νὰ δύνανται νὰ κατέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 41 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 42 καὶ 43). Τὸ ἄρθρον 44 διαγράφεται, διότι ὁ τοπογράφος διεγράφη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 45 λαβὸν ἀριθμὸν 44). Ἄρθρον 46 λαμβάνον ἀριθμὸν 45 (ἀναγινώσκεται).

§257ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ καθιερώθη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ὑπάρχῃ ἀναλογία, παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις: «Πανεπιστημίου τινὸς» αἱ λέξεις «ἢ ἀνωτέρας Σχολῆς τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν».

§258Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη δημοσία Σχολή.

§259ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν 4 Πανεπιστήμια ἐν Γερμανίᾳ, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ Σχολὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 46 λαβὸν ἀριθμὸν 45, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 47 καὶ 48 λαβόντα ἀριθμοὺς 46 καὶ 47). Ἄρθρον 49 λαμβάνον ἀριθμὸν 48 (ἀναγινώσκεται).

§261Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ λόγους τεχνικοὺς ὅλως διόλου ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 49 παρακαλῶ ν’ ἀποτελέσῃ τὸ ἄρθρον 48, διότι ἕνεκα τῆς καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 44 μεταβάλλονται οἱ ἀριθμοί· ἡ δὲ δευτέρα παράγραφος ν’ ἀποτελέσῃ τὸ ἄρθρον 49.

§262ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Τὸ ἄρθρον 48 θὰ τελειώσῃ μέχρι τῶν λέξεων «τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ», ἡ δὲ ἑτέρα παράγραφος θ’ ἀποτελέσῃ τὸ ἄρθρον 49.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 49 ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον ὑπ’ ἀριθμὸν 48 καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος τὸ ἄρθρον 49, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 50 καὶ 51). Ἄρθρον 52 (ἀναγινώσκεται).

§264ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Ἐνῷ εἰς πάντα τὰ γραφεῖα ὑπάρχει καὶ βοηθός, ἐκτὸς δὲ τούτου εἰς τὸν προϊστάμενον δίδεται καὶ ἀποζημίωσις διὰ φθορὰν ἱματισμοῦ κλπ., εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ ἀρχείου τοῦ γραφείου δὲν δίδεται τοιαύτη. Παρακαλῶ, ὅπως δοθῇ καὶ εἰς αὐτόν.

§265Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 52)

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 53 (ἀναγινώσκεται).

§267Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον 5. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ «ἐξαιρέσει τῶν βοηθῶν ἐπὶ βαθμῷ μηχανικοῦ αʹ τάξεως, εἰς οὓς ἡ κατὰ πενταετίαν αὔξησις ὁρίζεται εἰς δρχ. 50 μηνιαίως». (Γίνεται δεκτὸν οὕτω τροπολογηθέν).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 54 (ἀναγινώσκεται).

§269Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἶναι γνωσταί, κ. Πρόεδρε, εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ ἰδίως εἰς τοὺς ζήσαντας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αἱ καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν μηχανικῶν δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα αἱ ὁποῖαι ὑπερέβησαν πᾶν ὅριον ἀναιδείας. Πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάχρησιν αὐτήν, εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέβη εἰς 300,000 δραχμῶν. Ἤδη ἀναγράφεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν 155 χιλ. δραχμῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν δὲν καταφύγητε εἰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, καὶ προτείνω τὸ ἑξῆς· νὰ δοθῇ ἓν πάγιον ποσὸν ἀποζημιώσεως διὰ τοὺς μηχανικοὺς καὶ ὑπομηχανικοὺς ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκεται): «Εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Δημοσίων ἔργων χορηγεῖται μηνιαία ἀποζημίωσις δι’ ἔξοδα πορείας καὶ ἔκτακτα ἔξοδα διὰ τὴν ἐκτὸς τῆς ἕδρας αὐτῶν ὑπηρεσίαν·

Οὐδεμία ἑτέρα ἀποζημίωσις χορηγεῖται εἰς τούτους διὰ τὸν ἀνωτέρω λόγον. Δι’ ἔξοδα μεταθέσεως ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον χορηγεῖται ἐπιπρόσθετος μηνιαία ἀποζημίωσις». Κατὰ ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον κατήρτισα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποζημιώσεων τούτων θὰ διατίθηται ἐτησίως ποσὸν 144,280 δρχ. καὶ νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην.

§270Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ τὴν ἀποζημίωσιν κατὰ χιλιομετρικὴν ἀπόστασιν. Τώρα ἐγὼ ἔχω τὴν τόλμην νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεζητήσαμεν, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν καλὸν νὰ τὴν ἀφήσωμεν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦτο δὲν διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Νὰ ὁρίσωμεν ὅτι «αἱ δαπάναι τῆς μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου τῆς πρὸς παραλαβὴν Δημοσίων ἔργων ἐπιτροπῆς βαρύνουσι τοὺς ἐργολάβους».

§271Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Παραιτοῦμαι τῆς τροπολογίας μου ἐν περιπτώσει ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Στράτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 54, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Στράτου. Εἶτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 55 μέχρι τοῦ 80)

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 80 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 80 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου.

§273ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ ἐλάχιστον θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διότι προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 80 ὑπεστηρίχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀνεπτύχθησαν πάντες οἱ λόγοι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Ὁ προηγούμενος νόμος εἶχε θέσει ὅριον 60 ἔτη, καὶ βεβαίως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμος ἐκεῖνος ὅτι οἱ μηχανικοὶ δὲν ὑποβάλλονται εἰς τοσούτῳ καταπονητικὴν ἐργασίαν ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐργάζωνται μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ νομοθέτης ἀπέβλεψε κυρίως εἰς τὸ νὰ καθορίσῃ τὸν κλάδον τοῦτον. Ἀλλ’ ὁ νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τοὺς θέτῃ ἐκποδών. Ἀλλὰ διὰ τοὺς μηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τοσαῦτα ἔτη διατί νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ ὅριον, καὶ σήμερον ἔχομεν ὑπομηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανώτεροι ἀπὸ μηχανικούς; Σήμερον λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα ἀπὸ τοῦδε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων θὰ ἐπιβαρυνθῇ πολύ, διότι τοὺς περισσοτέρους ἐξ αὐτῶν περιλαμβάνει καὶ εἶναι ἄδικον. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν δὲν εἶχε λάβει τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ μελετήσῃ, θὰ ἐμόρφωσεν ἤδη τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον. Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἂν νομίζητε ὅτι δὲν πρέπει...

§274ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς ποῖον ὅριον ἐπιμένετε;

§275ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς ἡλικίας τῶν μηχανικῶν εἰς τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος, ὅπως καὶ ὁ προηγούμενος νόμος. Ἀλλὰ καὶ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει μέχρι τοῦ 58 ἔτους.

§276Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὄχι, ὄχι.

§277ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ ἐπιχειρήματά σας εἶναι πολὺ πειστικά.

§278ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἔλλειψις εἰς τὸ νομοσχέδιον. Θέτει ὡς βάσιν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἡλικίας τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων καὶ τὸ θεωρεῖ ὡς ἀποδεικτικὸν μέσον, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλη ἀπόδειξις διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως. Ἀλλὰ διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τις ἀντίγραφον, διότι εἰς ἐλάχιστα μέρη τῆς Ἑλλάδος τηροῦνται ληξιαρχικὰ βιβλία. Ὁ νόμος ὁ ἄλλος προβλέπει ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχουσι βιβλία νὰ πηγαίνωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Προσέχετε, κύριε Ὑπουργέ.

§279ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς παρακολουθήσω δυστυχῶς.

§280ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀποκλείσητε αὐτούς, θὰ ἔχωσιν οὗτοι δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Ἔχω λοιπὸν ὑποβάλει πρότασιν περὶ τούτου. Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι πολὺ δίκαιον.

§281ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Στρέψατε τὸ φύλλον· περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἄλλο φύλλον.

§282ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν περιλαμβάνεται. Κύριε Ὑπουργέ, ἀκούσατε τί λέγω. Εἶναι σπουδαῖον αὐτό, διότι θὰ γεννήσῃ ἀποζημιώσεις. Ἐγὼ ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν καὶ πιστεύω νὰ ληφθῇ αὕτη ὑπ’ ὄψιν.

§283Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκρίθη ἐπάναγκες ὅπως καθορισθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν θέλῃ, νὰ στέρξῃ, ὅπως εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 80 προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς: «Ὁ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου διατελῶν γενικὸς ἐπιθεωρητής, ἐὰν διατηρηθῇ καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, τίθεται ὑποχρεωτικῶς ὑπὸ σύνταξιν ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 78 τῆς ἡλικίας». Τὸ ἄρθρον δὲν λέγει τίποτε.

§284Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λύει τὸ ἄρθρον ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§285Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Δέον νὰ προστεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἅμα συμπληρωθῇ τὸ 75 ἔτος τῆς ἡλικίας του, νὰ τεθῇ ὑπὸ σύνταξιν.

§286Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλλίτερον τὸ 70, ἀφοῦ ὁρίζομεν διὰ τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν τὸ ἔτος 70.

§287Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τότε πολὺ καλά.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καὶ τροπολογίαι τῶν κ. Θ. Λέκα, Λ. Καλλιφρονᾶ καὶ Φ. Νέγρη.

§289Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἀπὸ 55 εἰς 60. Εἴπομεν ὅτι χάριν τοῦ δημοσίου ταμείου αὐτὸ πρέπει ἀφεύκτως νὰ γίνῃ. Ὅταν ἀφήνωμεν νὰ φεύγωσιν οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὸ 55 ἔτος, οἱ συνταξιοῦχοι αὐξάνουσι μοιραίως καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει ὑποστῆ βλάβην σπουδαιοτάτην. Τοῦτο σᾶς τὸ βεβαιῶ.

§290ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βόλου ὑπέδειξεν ὅτι ἐθεωρήθη καλὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ 55 ἔτους, διότι οὕτω πως θὰ ἐπήρχετο ἐκκαθάρισις. Ἀλλὰ διὰ τοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἱδρύεται καὶ δι’ ἄλλων μέτρων ἐλπίζομεν νὰ ἐπέλθῃ ἐκκαθάρισις ἄνευ τοῦ ὁρίου τούτου τῆς ἡλικίας.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀποδέχεσθε διὰ τοὺς ὑπομηχανικοὺς τὸ 60.

§292Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοὺς μηχανικοὺς ἔχω ταύτην τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι οἱ μηχανικοὶ διορίζονται ἀπὸ ἡλικίας 22 μέχρι 30 ἐτῶν, ἄρα 55 ἐτῶν μηχανικὸς θὰ ἔχῃ γίνει ἤδη νομομηχανικός. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ μηχανικὸς εἶναι ὁ κατώτερος βαθμὸς τοῦ ἀνωτέρου κλάδου, ν’ ἀφήσωμεν ὅριον ἡλικίας τὸ 55, διὰ δὲ τὸν ὑπομηχανικόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀνώτερος βαθμὸς τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ, τὸ 60. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὅπως οἱ βοηθητικοὶ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς γραμματεῖς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μένει σύμφωνος εἰς αὐτά; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 80, ὡς ἐτροποποιήθη).

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 81 (ἀναγινώσκεται).

§294ΙΩ. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὡς ἐκ τῆς ἐπιπόνου ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ προσωπικὸν τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ περιορισθῇ τὸ ὅριον εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέραν ἡλικίαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης δύναται τὸ προσωπικὸν αὐτό, καὶ ἰδίως τὸ ἀνώτερον, νὰ χρησιμοποιηθῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς ὑπηρεσίαν μὴ ἀπαιτοῦσαν τοὺς πόνους καὶ κόπους τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν καθηγητῶν τῆς σχολῆς τῶν βιομηχάνων τεχνῶν. Ἐὰν ἔχῃ τὴν ἱκανότητα τὸ ἀνώτερον προσωπικόν, νομίζω ὅτι δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐκεῖ, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω σχετικὴν τροπολογίαν.

§295ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὰ ἀναφέρονται εἰς τὸν περὶ Πολυτεχνείου νόμον.

§296Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νὰ ὁρίζηται ὅτι κάτωθεν τῶν τριάκοντα πέντε ἐτῶν ὑπηρεσίαν δὲν δικαιοῦται.

§297Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δικαιοῦται νὰ αἰτήσηται, ἐτέθη ὅμως ὑποχρεωτικῶς ἕνεκεν ἀνικανότητος, ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας καὶ ἕνεκεν ἄλλων διατάξεων τοῦ νόμου.

§298Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα· μὴ λησμονῶμεν ὅμως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι δρακόντειον. Δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω διατί εἶναι δρακόντειον. Αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουσι νὰ εἶναι δρακόντειον. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἡ φιλοτιμία αὐτῶν θὰ προσβληθῇ καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῶν θὰ προσβληθῶσιν. Ἀνθρώπους π. χ. οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν οἰκογενείας ἐν Ἀθήναις θὰ ἐξαναγκάσητε νὰ παραιτηθῶσι παρὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Νομίζω ὅτι, ὅταν διὰ νόμου ἀλλάσσωμεν τὰς συνθήκας τὰς ὑπὸ ὁποίας εὑρίσκετο εἷς πολίτης, δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα καὶ τόσον αὐστηροὶ καὶ νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν νὰ παραιτῆται τῆς ὑπηρεσίας, δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἄλλως τε εἶχε διὰ τοῦ νόμου, ὅτε διωρίσθη. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ὁ ὑπάλληλος μετὰ εἰκοσιπέντε ἐτῶν ὑπηρεσίαν δικαιοῦται νὰ παραιτηθῇ τῆς ὑπηρεσίας, ὅταν δὲ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὴν ἰσχὺν ἑνὸς νόμου καὶ ὅταν λέγωμεν εἰς αὐτόν, ὅτι θὰ ὑποβληθῇς εἰς τὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι προσβάλλουσι τὰ ἀτομικὰ σου συμφέροντα, νομίζω ὅτι δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ τῷ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ὑποστῇς ὅσα ἐπιβάλλει ὁ νέος νόμος καὶ ὅτι δὲν ἔχεις δικαίωμα ν’ ἀποσυρθῇς παρὰ μετὰ μίαν δεκαετίαν. Φαίνεται, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ αὐστηρὸν καὶ δὲν δικαιούμεθα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ παραιτηθῶσι νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ παραιτηθῆτε. Καὶ εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔκαμα τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ὅτι δικαιοῦνται μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου νὰ παραιτηθῶσιν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕν ἄλλο πρᾶγμα. Λαμβάνω τοὺς ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πέντε θὰ γίνωσι τέσσαρες.

§299Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἑπτὰ εἶναι.

§300Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ ἑπτὰ θὰ μείνωσι πέντε.

§301Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔστω. Ὁ νῦν ἐπιθεωρητὴς θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἢ ὄχι, θὰ γνωρίζῃ ἂν θὰ μείνῃ ἐδῶ ἢ ὄχι; Νομίζω ὅτι ὅλα ταῦτα εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ δὲν πρέπει ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει νὰ νομοθετῶμεν καὶ νὰ μεταβάλλωμεν τὴν θέσιν ἑνὸς ὑπαλλήλου. Ἤθελον ὅθεν προτείνει, ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦτο ἰσχύῃ μόνον διὰ τὸ μέλλον, μὴ ἰσχύῃ δὲ διὰ τοὺς ἤδη ἔχοντας δικαίωμα δυνάμει τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου. Ταύτην τὴν πρότασιν κάμνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ αὕτη δεκτή.

§302Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τίνα τροπολογίαν κάμνετε;

§303Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νὰ δύνανται μετὰ πάροδον εἰκοσιπέντε ἐτῶν νὰ παραιτηθῶσι.

§304Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐν ἡλικίᾳ ἑξήκοντα πέντε ἐτῶν.

§305Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οὕτω πως ἔχει ὁ ἰσχύων νόμος.

§306Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἰσχύων νόμος αὐτὸς ἐγέννησεν ὡς τέκνον του ἀπαραίτητον τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν τώρα. Διὰ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξομοιώσωμεν τοὺς πολιτικοὺς μηχανικοὺς πρὸς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Κατὰ τὸν νόμον τῶν συντάξεων δικαιοῦνται ν’ ἀποσυρθῶσι τῆς ὑπηρεσίας μετὰ εἰκοσιπέντε ἔτη καὶ εἰς ἡλικίαν ἑξήκοντα πέντε ἐτῶν. Ἄς μὴ δημιουργῶμεν προνόμια μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων.

§307Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω ὅτι, ὅτε εἷς ὑπάλληλος εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὴν ἰσχὺν ἑνὸς νόμου, εἶναι ὡς νὰ συνῆψε σύμβασιν πρὸς τὸ Δημόσιον.

§308Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδεμίαν σύμβασιν συνάπτει ὁ ὑπάλληλος.

§309Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κατὰ τὴν πρωινὴν ἀγόρευσίν μου ἐτόνισα ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη καὶ τώρα τονίζω ὅτι, ὅ,τι ἐγένετο διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸ ναυτικὸν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ζητοῦμεν νὰ ἐκκαθαρίσωμεν καὶ νὰ ἐκδιώξωμεν τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Εἶναι ἐπιβεβλημένον ν’ ἀποδεχθῶμεν ὅτι, ἐὰν τις ἔχῃ συμπληρώσει εἰκοσιπέντε ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ θεωρῇ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, πρέπει νὰ τῷ δώσητε τὸ δικαίωμα ν’ ἀπέλθῃ οὐχὶ στιγματίζοντες αὐτόν, ἐὰν μετὰ ταῦτα τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἢ ἡ ἐπιτροπὴ θελήσῃ νὰ τὸν ἐκδιώξῃ, διότι τοιαῦτα εἰσάγοντες νομοθετήματα δὲν θὰ σχηματίσητε εἰς τοὺς ἄλλους τὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ αἰσθήματος τῆς δικαιοσύνης. Ὅπως εἶπον καὶ τὴν πρωίαν, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος καὶ ὑπηρεσία εἰκοσιπέντε ἐτῶν, διότι τοῦτο εἶναι δῶρον ἄδωρον. Ἐὰν δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἁπλῶς καὶ μόνον, βεβαίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοὶ δὲν θὰ ἐκδιωχθῶσι δυνάμει τῆς ἐκκαθαριστικῆς διατάξεως, οὐδὲ θὰ σπεύσωσι ν’ ἀπέλθωσι τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο προτείνω καὶ ἐπιμένω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς αὐτούς, ἵνα ἐντὸς ἑνὸς μηνός, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, δύνανται νὰ ὑποβάλλωσι τὰ ἔγγραφά των καὶ λαμβάνωσι τὴν οἰκείαν σύνταξίν των.

§310Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ διάταξις ἣν διετύπωσε καὶ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος θέλει παράσχει τὴν εὐκολίαν εἰς ὅλους τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐπὶ εἰκοσιπέντε ἔτη, τοὺς καλοὺς καὶ ὄχι τοὺς κακούς, ἵνα, ἀφοῦ ὑπηρετήσωσιν, ἐν ἡλικίᾳ λίαν ὡρίμῳ λάβωσι τὴν σύνταξίν των καὶ εὕρωσιν ἐργασίαν εἰς διαφόρους ἑταιρείας. Ὡς ἐγὼ προσθέτω τὴν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, συμπληρῶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου καὶ νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ.

§311Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὡς προσωρινὴ διάταξις νὰ τεθῇ.

§312Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι, ἂν ὁρίσωμεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἀφυπηρετούντων ὑποχρεωτικῶς, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν εἰκοσιπέντε ἐτῶν ὑπηρεσίας ἀφυπηρετοῦσι τῇ αἰτήσει των ἐπίσης οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἡλικίαν ἑξηκονταπενταετῆ, εὑρισκόμεθα ἐν τῷ δικαίῳ. Ἐὰν ὅμως δώσωμεν ἐφαρμογὴν προσωρινὴν εἰς τὴν διάταξιν, ὡς λέγει ὁ ἐξ Ὕδρας συνάδελφος, θ’ ἀναγκασθῶσιν οἱ καλοὶ μηχανικοὶ ν’ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οὕτω θὰ μείνῃ ἡ ὑπηρεσία ἄνευ ἀρχηγῶν. Τοῦτο θὰ εἶναι ἐγκληματικόν. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἱκετεύω τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποκρούσῃ.

§313Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἄδικον αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε. Διατί διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν τὸ ἐκάμετε, καὶ ἐδῶ δὲν τὸ κάμνετε;

§314Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς ἄλλην τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχήν. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄδικον. Ἀπὸ τοῦ 1866 μέχρι τοῦ 1883...

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία σας αὐτὴ εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 94. Τώρα ἔχομεν τὸ ἄρθρον 81.

§316Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 81 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀγ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀτμολεβήτων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 754–756). Ἄρθρον 82 (ἀναγινώσκεται).

§318Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἰς τὴν γʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 82 ἀναγράφεται· «Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Δημοσίων ἔργων εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους ἀποσπῶνται πλὴν ἑνὸς ὑπομηχανικοῦ ἀποσπωμένου παρὰ τῷ ἐπιθεωρητῇ τῶν μεταλλείων». Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως καὶ ἕτερος ὑπάλληλος παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διορισθῇ, διὰ νὰ καταγίνηται εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἀρχαιολογικῶν κτιρίων. Ἑπομένως πλὴν ἑνὸς νὰ δεχθῇ δύο μηχανικούς, τοῦ μὲν ἑνὸς ἀποσπωμένου παρὰ τῷ ἐπιθεωρητῇ τῶν μεταλλείων, τοῦ δὲ ἑτέρου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§319Α. ΣΛΗΜΑΝ. Τοῦ κ. Μπαλάνου.

§320Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην, ὥστε ἀντὶ ἑνὸς νὰ δεχθῇ δύο, τοῦ μὲν ἑνὸς ἀποσπωμένου παρὰ τῷ ἐπιθεωρητῇ τῶν μεταλλείων, τοῦ δὲ ἑτέρου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, διὰ τὴν εἰδικότητα τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ διὰ τὴν ἐργασίαν τῶν ἀρχαιολογικῶν κτιρίων.

§321Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂν καὶ τὸ ἔθνος ἡμῶν ἔχει πολλὰ προτερήματα, οὐχ ἧττον ἔχει καί τινα ἐλαττώματα. Τὸ σπουδαιότερον τῶν ἐλαττωμάτων εἶναι ὅτι, ὅταν βλέπωμεν ἄνθρωπόν τινα ἀνυψούμενον ἕνεκα τῆς τύχης ἢ πλουτοῦντα ἢ λαμβάνοντα μίαν θέσιν ἀνωτέραν, ἀμέσως ἐννοοῦμεν νὰ τὸν καταβιβάσωμεν. Ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τοῦτο, διότι συμβαίνει πολλάκις διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ κάμωμεν ἀδικίας ὄχι μόνον εἰς ἄτομον, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἔθνος. Ἤδη ἔχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπεσπασμένον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναλάβει πρὸ δεκαπέντε ἐτῶν τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἀρχαίων μνημείων. Πάντες γνωρίζομεν ποῖος ἔχει ἐκτελέσει τὴν ἐργασίαν ταύτην. Περὶ τούτου ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε πρὸ ὀλίγου ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ξένων ἀρχαιολόγων, ὅτι δηλαδὴ (ἀναγινώσκει) «ἡ συντήρησις καὶ ἀναστήλωσις τῶν ἀρχαίων μνημείων (Παρθενῶνος, Ἐρεχθείου, Ἐπιδαύρου, Μυστρᾶ κτλ.) γενόμεναι μετὰ θαυμασίας μεθόδου...» Ὅτε τοιοῦτον τίτλον ἔχομεν δι’ αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον, μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρίσκεται; Τὴν στιγμὴν ταύτην ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐργάζεται πρὸς ἀναστήλωσιν τῶν προπυλαίων τῆς Ἀκροπόλεως. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ πράξωμεν ἄδικον οὐχὶ πρὸς τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, ἀλλὰ πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ εἶναι ἀπεσπασμένος εἷς ὑπάλληλος μηχανικός, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῆς ἐργασίας ταύτης, τῆς ἀναστηλώσεως τῶν προπυλαίων, θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπισκευῆς τῶν δημοτικῶν σχολείων. Εἶναι περιττὸν ἡ ἐργασία αὐτὴ νὰ εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς ἄλλον μηχανικόν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ὁποῖος φροντίζει διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν θὰ θελήσῃ ν’ ἀρνηθῇ τὴν παράκλησίν μου ταύτην.

§322Μ. Α. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει συσταθῆ ἀρχιτεκτονικὸν τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐργάζεται καὶ νομομηχανικός, ὅστις ἀπέκτησεν εἰδικότητα εἰς τὰς ἀρχαιολογικὰς ἐργασίας, διότι διὰ τῆς πολυετοῦς ἐργασίας εἰσῆλθεν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἀρχαίας τέχνης. Ἀλλὰ παρὰ τῷ νομομηχανικῷ αὐτῷ εἶναι προσκεκολλημένος μηχανικός, ὅστις καταγίνεται εἰς ἄλλας ἐργασίας, εἰς ἐξελέγξεις διαφόρων λογαριασμῶν κλπ. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητον ν’ ἀποσπασθῶσι δύο μηχανικοὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθῇ εἰδικὴ παράγραφος ὅπως ἀποσπῶνται οἱ μηχανικοὶ οὗτοι. Εἶναι τόσον ἐπαισθητὴ ἡ ἀνάγκη, ὥστε δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, διότι αὐτοὶ εἶναι εἰδικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὸ τμῆμα τὸ ἀρχαιολογικὸν καὶ κατέγιναν εἰς τὴν ἀναστήλωσιν διαφόρων μνημείων, ὡς τοῦ Παρθενῶνος, τοῦ ναοῦ τῆς Φιγαλείας, τῶν Προπυλαίων, τῆς Ἀπτέρου Νίκης καὶ τοῦ Ἐρεχθείου. Γνωρίζετε πάντες πῶς κατωρθώθη εἰς μικρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ διὰ δαπάνης μικρᾶς ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἀρχαίαν σχεδὸν μεγαλοπρέπειαν τὰ ἀρχαῖα ἐκεῖνα μνημεῖα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ πάθῃ ἡ ὑπηρεσία.

§323Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὰ αὐτὰ θὰ ἔλεγον καὶ ἐγώ.

§324Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ κ. συνάδελφοι ἐπιζητοῦσι πρόνοιαν προσωπικήν.

§325Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὄχι δὲν εἶναι προσωπικόν.

§326Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὡς βάσιν τὴν ἑξῆς· Καθώρισε τὸν ἀριθμὸν τοῦ προσωπικοῦ τῶν μηχανικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τῶν γραφείων, κατήργησε δὲ τὰς ἀποσπάσεις καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 3 τοῦ νόμου καθωρίσθη ὑπηρεσία τακτικὴ καὶ ἔκτακτος καὶ ἐδόθη ὁ ὁρισμὸς τῆς τακτικῆς καὶ ἐκτάκτου ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ εἰσχωρήσῃ τις κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε συνήθειαν. Ὁ νόμος ὁ πρὶν καθώριζεν ὑπηρεσίαν ἀπεσπασμένων, ὁ δὲ σημερινὸς κατὰ τὸ πλεῖστον καταργεῖ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Κατὰ συνέπειαν δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἵδρυσιν ἀπεσπασμένου γραφείου. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 31, θὰ ἴδητε ἐπακριβῶς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου. Μετὰ τὰς διατάξεις ταύτας, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὅτι ἐπιτρέπεται ἀπόσπασις μηχανικῶν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, διότι θὰ συγκρουσθῶμεν πρὸς διατάξεις ἐψηφισμένας. Κατὰ συνέπειαν θέλομεν δεχθῆ τὰς εὐχὰς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ δὲν θέλομεν καταλήξει εἰς ψήφισιν διατάξεων ἄρδην συγκρουομένων πρὸς τὰ ἐψηφισμένα, ἐὰν θέλομεν νὰ σεβώμεθα μάλιστα καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τὸν σχετικὸν διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Ἐκτὸς τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ καὶ τοῦτο. Ὑπάρχει ὁμολογουμένως νομομηχανικὸς πρώτης τάξεως, ὅστις ἐπέδειξεν εὐδοκίμησιν ὑπέροχον ἐν τῷ ἔργῳ τῆς ἀναστηλώσεως τῶν ἀρχαίων μνημείων, ὁ κ. Μπαλᾶνος. Περὶ τούτου οὐδεὶς λόγος οὔτε φθόνος. Ὁ κ. Μπαλᾶνος, ὅστις ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως εἰδικότητα περὶ τὰς τεχνικὰς πρὸς ἀναστήλωσιν τῶν ἀρχαίων μνημείων ἐργασίας, καὶ εἰς αὐτὸν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἀναστήλωσις τῶν μνημείων τούτων, εἶναι ἀναμφισβήτητον συγχρόνως, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον οἱ μηχανικοὶ ὅλοι τοῦ Κράτους ὑπαγόμενοι εἰς τοὺς νόμους αὐτοῦ καὶ ἐργαζόμενοι καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐλάμβανον τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν ἀπὸ τοῦ κατωτάτου μέχρι τοῦ ἀνωτάτου, ὁ κ. Μπαλᾶνος εὑρίσκετο διαρκῶς ἐν Ἀθήναις, οὐδέποτε μεταβὰς εἰς ἐπαρχίαν οὔτε ἐκτελέσας ἄλλην ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ πάντοτε καταγινόμενος εἰς ἐργασίας ἀρχιτεκτονικὰς σχετικὰς πρὸς τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἀρχαίων μνημείων. Μόνον δὲ ἐν Ἀθήναις κατὰ πᾶσαν ἐποχὴν ἐξετέλει καὶ πᾶσαν ἰδιωτικὴν αὐτοῦ ἐργασίαν, ἐνῷ συγχρόνως καταγινόμενος καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀρχαιολογικῶν ἐργασιῶν ἐγένετο εὐδοκιμώτατος περὶ αὐτάς. Ἀλλὰ, ἐνῷ ἐγένετο οὕτω χρησιμώτατος διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀπέβη ἄχρηστος διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ αὔριον νομοθέτημα περὶ κανονισμοῦ τοῦ ἀρχιτεκτονικοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοποθετήσεως τοῦ κ. Μπαλάνου ἐν αὐτῷ, θὰ προβῇ εἰς πρᾶξιν δικαίαν καὶ ὀρθήν. Δὲν θεωρῶ ἐγὼ ὅτι ὁ κ. Μπαλᾶνος πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τῆς ἐπιστασίας τῶν δημοσίων κτιρίων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κλείσῃ τὴν θέσιν τοῦ νομομηχανικοῦ διατηρούμενος ἐνταῦθα ἀπεσπασμένος, ἐξαιρούμενος δὲ τῶν ἄλλων ὅρων τοῦ νόμου περὶ Δημοσίων ἔργων, διότι τότε δὲν θὰ ἠδυνάμεθα εἰς τὸν εἰδικώτατον διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν δημοσίων μνημείων ν’ ἀναθέσωμεν ὑποχρεώσεις οἵας εἰς ἄλλους μηχανικούς, ὡς π.χ. ὑποχρεώσεις ὁδοποιΐας. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑποβάλῃ νομοθέτημα περὶ κανονισμοῦ τοῦ ἀρχιτεκτονικοῦ γραφείου, ἀνατιθεμένης τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ εἰς τὸν κ. Μπαλᾶνον, τότε θεραπεύονται καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Παρθενῶνος πρὸς τὰ ὅσα ἐψηφίσαμεν. Ἐὰν μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιτρέπῃ, εἶμαι πρόθυμος νὰ διατυπώσω ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην.

§327Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας.

§328ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσωμεν, διότι ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα μόνον διὰ τὰς ἀρχαιότητας.

§329ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως πρόκειται περὶ μιᾶς ἀνεγνωρισμένης εἰδικότητος. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει, νὰ ὑποβάλῃ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§330Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. συναδέλφου, ὅστις ὁμολογουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος εἶναι λίαν ὁρμητικός. Εἶμαι εὐτυχής, ὁσάκις οἱ συμπολῖταί μου ἀπευθύνονται πρὸς ἐμὲ ζητοῦντες τὴν ἀνόρθωσιν ἀδικήματος γενομένου πρὸς αὐτούς. Παρακαλῶ δὲ αὐτοὺς ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς ἐμέ, ὅταν πρόκειται νὰ διορθώσω ἄδικον, τόσον μᾶλλον καθόσον καὶ αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ὡνωμολόγησεν ὅτι πρέπει νὰ γίνηται τοῦτο.

§331Θ. ΛΕΚΑΣ. Νομίζω ὑπερβολικὴν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι πᾶς μηχανικὸς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ λαμβάνῃ ἀδείας δι’ ἰδιωτικὰ ἔργα. Ἐὰν μένῃ οὕτως, εἶναι ἀνεφάρμοστον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 82 ὡς ἔχει, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 83–90).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 91 (ἀναγινώσκεται).

§333Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀναγράφεται ὁ τρόπος τῆς ἀπονομῆς τῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐν πολυχρονίῳ ἀδείᾳ διατελοῦντας καὶ δυνάμει τοῦ νόμου ἀποστρατευομένους. Ὡρίσθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὅτι οὗτοι δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν καταβάλλοντες πρὸ τῆς ἀπονομῆς τὸ διπλάσιον τῶν κρατήσεων των κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀδείας των. Εἶναι διάταξις λίαν αὐστηρὰ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ ἁπλοῦν.

§334ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 91 οὕτω τροποποιημένον, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 92 καὶ 93).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 94 (ἀναγινώσκεται).

§336Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι πρόκειται ν’ ἀνορθώσωμεν μίαν ἀδικίαν γενομένην εἰς δύο ἄτομα, ἅτινα ὁμολογῶ ὅτι μοὶ ἔκαμον παραστάσεις. Πρόκειται περὶ δύο ἀτόμων τὰ ὁποῖα εἰργάζοντο εἰς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τοῦ 1866 μέχρι τοῦ 1893 καταβάλλοντες τὰς κρατήσεις των, διότι τοῦτο ἀπήτει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Τῷ 1883 ἡ θέσις των, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ὀργανική, ἐγένετο ὀργανικὴ καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς κατέβαλλον δικαίως· ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὴν σήμερον ἀναγνωρίζει μὲν τὰς κρατήσεις των ἀπὸ τοῦ 1883 καὶ ἐντεῦθεν, δὲν ἀναγνωρίζει ὅμως αὐτὰς ἀπὸ τοῦ 1866 μέχρι τοῦ 1883. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ τοῖς ἐπεβλήθη κράτησις καὶ οὗτοι κατέβαλλον αὐτήν, εἶναι ἄδικον νὰ μὴ τοῖς ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως ἐπὶ τῶν κρατήσεων τῶν καταβληθεισῶν διαταγῇ αὐτοῦ τοῦ Συνεδρίου. Διὰ τοῦτο ἔχω καταθέσει τροπολογίαν, καθ’ ἣν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς διατελέσαντας εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως τοὺς καταβαλόντας κρατήσεις λόγῳ συντάξεως ἀπὸ τοῦ ἔτους 1866 μέχρι τοῦ 1883, μὴ ἀναγνωριζομένας δὲ ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, προσμετρεῖται ὁ χρόνος οὗτος.

§337Θ. ΛΕΚΑΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία.

§338ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν ζητήματα διοικητικὰ νὰ λύωνται νομοθετικῶς. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν αὐτῶν στηριζόμενον εἰς λόγους νομίμους. Τώρα νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς, καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζομεν τοιοῦτον νομοσχέδιον ἀφορῶν ὁμολογουμένως εἰς τὴν ἀνόρθωσιν μιᾶς τῶν σπουδαιοτάτων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, νὰ εἰσάγωμεν προσωπικὰς διατάξεις, διὰ νὰ καταστρατηγῶμεν τοὺς μέχρι τοῦδε νόμους, τοῦτο εὑρίσκω ἄτοπον ὅλως καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§339Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ διορθωθῇ μία ἀδικία, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ Δημόσιον λαβὸν κρατήσεις χωρὶς νὰ θέλωσιν οἱ ὑπάλληλοι καὶ σήμερον λέγει ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ χάσωσι τὰ καταβληθέντα. Ὑποθέτω ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης θέλει ἐμποδίσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀφήσῃ νὰ γίνηται μία ἀδικία, τῆς ὁποίας ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἀνόρθωσιν. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ τινος.

§340ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ δικαιοσύνης οὔτε περὶ ἀδικίας, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου ψηφιζομένου πρὸς ἀνόρθωσιν ὑπηρεσίας καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν δυνάμεθα νὰ λύσωμεν ζητήματα περὶ ὧν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἂν νομίζωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅτι παρανόμως δὲν λαμβάνουσι σύνταξιν, ἂς προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ βεβαίως τοιαῦτα ζητήματα δὲν δύνανται νὰ λύωνται νομοθετικῶς.

§341Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι μέχρι τῆς σήμερον ἐνόμιζον ὅτι προστίθεται τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐκρατεῖτο εἰς τὴν σύνταξίν των καὶ ἠπόρησαν μαθόντες ὅτι παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν προσμετρεῖται. Βλέποντες τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὴν σύνταξιν εἰς μὴ δικαιουμένους κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε νόμον καὶ εἰς ἔχοντας μόνον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐνόμισαν ὅτι αὐτοὶ ἔχοντες νόμιμον δικαίωμα ἠδύναντο νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν μὴ νόμιμον.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 94 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 95 (ἀναγινώσκεται).

§343Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ κατὰ παραδρομὴν ἐτέθη ἡ λέξις «τριετίας» ἀντὶ «διετίας», διότι εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἄρθρα περὶ διετίας πρόκειται. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν διετίαν.

§344Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ μιᾶς ἐξαιρετικῆς διατάξεως, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται, ἵνα «διορίζωνται ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ τμηματάρχου τοῦ αʹ τμήματος κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου πλὴν τῶν ἐπιστατῶν τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ τῶν ἰχνογράφων καὶ ἄνευ ἄλλου προσόντος ὡς γραφεῖς αʹ ἢ βʹ τάξεως οἱ ὑπὲρ τριετίαν διατελοῦντες ἢ διατελέσαντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Δημοσίων ἔργων ἢ ἐν ταύτῃ καὶ τοῖς λοιποῖς τμήμασι τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου ὡς ἔκτακτοι ὑπάλληλοι ἐπὶ ἡμερομισθίῳ ἢ ἐπὶ ἀντιμισθίᾳ καταβαλλομένῃ ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων». Διότι εἶναι προσωπικὸν ἀρκετόν, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ ἐπὶ 20 καὶ 30 ἔτη ἐπὶ ἡμερομισθίῳ. Λοιπὸν ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ διετία.

§345ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂς μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει.

§346Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἂς γίνῃ διετία. Σᾶς τὸ ζητῶ ὡς χάριν προσωπικήν. Σᾶς γνωστοποιῶ ὅτι περὶ οὐδενὸς ἐνδιαφέρομαι.

§347ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ τὸ ζητεῖτε ὡς χάριν, τὸ δέχομαι.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸ «τριετίας» θὰ γίνῃ «διετίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 95, ὡς διωρθώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 96 (ἀναγινώσκεται).

§349Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 96 φαίνεται ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἐτέθη ὅτι καταργεῖται ὁ νόμος ͵ΒΣΠΔʹ τῆς 6 Ἰουλίου 1895 πλὴν τοῦ ἄρθρου 5. Αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι, καθὼς μοὶ παρεστάθη, πρόκειται νὰ συνυπολογισθῇ καὶ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία.

§350Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς ἠπάτησαν· ὁ νόμος ͵ΒΣΠΔʹ ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα· ἐπειδὴ ἀπαγορεύεται ἡ ἀπόσπασις, διὰ τοῦτο καταργεῖται ὁ νόμος, ἀλλὰ θεωρεῖται ὀρθὸν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον 5, διότι κανονίζει ὑπηρεσίαν τῶν λιμένων ἄσχετον πρὸς τὸν νόμον τὸν ψηφιζόμενον. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ προστεθῇ εἰς τοὺς καταργουμένους νόμους καὶ ὁ νόμος ᾼΤΛΓ’ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1885 ὁ ἀφορῶν τὴν πρόσκλησιν τῶν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν.

§351ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§353ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ σύνολον αὔριον.

§354ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§356ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπὸ πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐγένοντο παραστάσεις περὶ διαφόρων ἡμιτελῶν δικαστικῶν κτιρίων. Ὀλίγαι δεκάδες χιλιάδων δραχμῶν ἀπαιτοῦνται, ἵνα ἀποπερατωθῶσιν αὐτὰ καὶ οὕτως ἡ μὲν Δικαιοσύνη ν’ ἀποκτήσῃ τὰ ἐμπρέποντα αὐτῇ μέγαρα, τὸ δὲ Δημόσιον ν’ ἀπαλλαγῇ τῶν μεγάλων ἐνοικίων, τὰ ὁποῖα καταβάλλει τώρα. Πρὸς τοῦτο ὑπέβαλον νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωτικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν δικαστικῶν μεγάρων Λαμίας, Χαλκίδος καὶ Ναυπλίου, ὧν ἕκαστος μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπαιτεῖ δαπάνην ἀνωτέραν τῶν δραχμῶν 10,000, πάντες δ’ ὁμοῦ οἱ συμπληρωτικοὶ οὗτοι προϋπολογισμοὶ ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 86.100 Λαμβάνω τὴν τιμὴν ὡσαύτως νὰ ὑποβάλω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν συναδέλφου ἔκθεσιν περὶ ὑποβολῆς τριῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ἀπαιτουμένης ὁλικῆς δαπάνης πρὸς ἐκτέλεσιν στρατιωτικῶν ἔργων, ἤτοι ἀνέγερσιν μεθοριακοῦ σταθμοῦ καὶ μεθοριακοῦ φυλακείου, ὡς καὶ κατασκευὴν τοῦ τελωνειακοῦ τμήματος τῆς ὁδοῦ μεθοριακοῦ σταθμοῦ «Νεζεροῦ–Ῥαψάνης», ὧν ἕκαστος ἀπαιτεῖ δαπάνην ἀνωτέραν μὲν τῶν δραχμῶν 2,000, οὐχὶ ὅμως καὶ ὑπερβαίνουσαν τὰς δραχμὰς 10,000, πάντες δ’ ὁμοῦ ἀπαιτοῦσι δαπάνην δραχμῶν 12,050». Ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωματικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης ἐκ δραχμῶν 227,000 πρὸς ἀποπεράτωσιν κτιρίων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου»· Ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῶν περὶ μονιμότητος τῶν περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων νόμων»· Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ κρατήσεως ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης ὑπὲρ τῶν ταμείων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν στρατοῦ ἐξέφρασαν τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως εἰσφέρωσιν ἐκ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ των διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι τὴν σήμερον. Ἡμεῖς ἐν ἀρχῇ ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τοιαύτην εἰσφοράν, ὑπείκοντες ὅμως εἰς τὴν ἐπίμονον αὐτῶν ἀπαίτησιν λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου γίνονται αἱ κρατήσεις ἐπὶ τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τῶν ἀνθυπολοχαγῶν, ὑπολοχαγῶν, σημαιοφόρων, ἀνθυποπλοιάρχων καὶ τῶν τούτοις ὁμοιοβάθμων δύο τοῖς ἑκατόν. Τῶν λοχαγῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως, τῶν ὑποπλοιάρχων καὶ τῶν τούτοις ὁμοιοβάθμων τρία ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Τῶν ταγματαρχῶν, ἀντισυνταγματαρχῶν, πλωταρχῶν, ἀντιπλοιάρχων καὶ τῶν τούτοις ὁμοιοβάθμων τέσσαρα τοῖς ἑκατόν. Τῶν συνταγματαρχῶν, ὑποστρατήγων, ἀντιστρατήγων, πλοιάρχων, ὑποναυάρχων καὶ ἀντιναυάρχων πέντε τοῖς ἑκατόν». Τέλος ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ μεταφορᾶς τῶν βασιλικῶν στάβλων καὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἀνέγερσιν τῶν νέων, ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δρχ. 365,000, ἐκποιήσεως δὲ τοῦ οἰκοπέδου, ἐφ’ οὗ οἱ μετενεχθησόμενοι ὑπάρχουσι νῦν». Αὔριον, Κύριοι, ἐλπίζω νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου. Μία ἐκ τῶν κυρίων προσόδων δι’ αὐτὸ εἶναι καὶ ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅπερ καὶ θὰ εἶναι πρῶτον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς αὔριον. Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρμακείων· Ὁ κ. Ν. Χατζίσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 786–787)·

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν παραβάσεων τῶν κεκανονισμένων διατάξεων ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν τῶν ἀτμολεβήτων καὶ ἀτμοδεξαμενῶν, ἐξαιρουμένων τῶν ἐν ἀτμοπλοίοις ἐγκαταστάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§358Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ αὔριον τὸ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἀναγεγραμμένον νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων, θὰ παρακαλέσω νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 144 περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ προαστείου, τὸ ὁποῖον εἶναι σχετικόν, καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὡς βάσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§359Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἔχει συζήτησιν μεγίστην καὶ δὲν δύναται ἐντὸς ὀλίγου νὰ ψηφισθῇ.

§360ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤδη κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων περιελήφθη ἐν αὐτῷ διάταξις ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φόρος τῶν οἰκοπέδων περιορίζεται ἐντὸς τοῦ μέχρι τοῦδε ἐγκεκριμένου σχεδίου τῆς πόλεως.

§361Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συγκατατεθῇ νὰ συζητηθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 46 περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο ἄρθρα καὶ οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν.

§362ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα· δύναται νὰ ψηφισθῇ αὐτό, ὅταν πλησιάσωμεν εἰς τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσυμβιβάστου θέσεων ἢ ἀξιωμάτων τινῶν πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§364Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Μία ἐξήγησις παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Λέγεται ὅτι εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ ἡ θέσις ἢ τὸ ἀξίωμα διοικητοῦ, ὑποδιοικητοῦ, συμβούλου κλπ. τῶν παντὸς εἴδους ἀνωνύμων ἢ ἑτερορρύθμων κατὰ μετοχὰς ἑταιρειῶν· αἱ ἑταιρεῖαι τῶν ὁποίων ἡ ἕδρα εἶναι εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§365ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὑπάγονται καὶ αὗται καὶ ἐν παραδείγματι σᾶς φέρω τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, τῆς ὁποίας ἡ ἕδρα εἶναι ἐν Λονδίνῳ, ἀλλ’ αἱ θέσεις τῶν διοικούντων αὐτὴν θεωροῦνται ὡς ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα.

§366Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ἀσυμβίβαστον ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς συμβούλους τῆς Ἑνιαίας;

§367ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι, διότι αὐτοὶ διορίζονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντιπροσωπεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§368ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτούς.

§369ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἐξήγησα τὸ πρᾶγμα, διατί ἐν τῇ σχετικῇ συμβάσει καὶ τῷ σχετικῷ νόμῳ ἀνεγράφη αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει ν’ ἀποκλεισθῶσι, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§370ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§371ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχει καλῶς. Τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ἀντιπροσώπους, ἀλλ’ οὗτοι δὲν θὰ εἶναι Βουλευταί.

§372Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐτέθη εἰς τὸ αʹ ἄρθρον ἡ τροπολογία ὅτι καὶ τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὰς θέσεις διοικητοῦ ἢ συμβούλου Τραπεζῶν κλπ. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἔχομεν περιστάσεις καθ’ ἃς παρίσταται ἀνάγκη τὸ ἔθνος ν’ ἀποτείνηται εἰς οἱονδήποτε κρίνει ἄριστον καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔχομεν τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ σᾶς ἀναφέρω, διότι τοῦτο ἐνεθυμήθην. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον ἦλθεν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· δὲν ὑποθέτω ὅτι εὑρίσκεταί τις ὁ ὁποῖος νὰ νομίζῃ ὅτι κακῶς ἔπραξε τὸ ἔθνος νὰ καλέσῃ τότε ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εὔχομαι νὰ μὴ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀνάγκη, ἀλλ’ ἐάν ποτε παρουσιασθῇ, θέλετε νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ τοιαύτη πρόσκλησις;

§373ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀδύνατος δὲν θὰ εἶναι, ἀλλὰ τὰ μάλιστα δυνατή, διότι ἄνευ τοῦ νόμου τούτου ὁ κ. Στρέϊτ ἐδέησε κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν νὰ λάβῃ ἄδειαν ἀπεριόριστον παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Μετὰ τὸν νόμον τοῦτον θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ παραιτηθῇ καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς τυχὸν τοιαύτης ὑπηρεσίας του ἡ Συνέλευσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης βεβαίως θὰ σπεύσῃ νὰ τὸν ἐκλέξῃ πάλιν παμψηφεί. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους».

§375ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων διατάξεων».

§377Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς σκέπτεται νὰ φέρῃ βελτίωσίν τινα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπαντᾷ, ἀλλ’ εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι κατάδηλος ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δὲν πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν φαρμάκων ἀλλὰ περὶ ὡρισμένων ἀτόμων, ἀτόμων τὰ ὁποῖα ἔχουσι τεθῇ ὑπὸ τῆς κοινωνίας ἐκποδὼν ὡς ἄχρηστα καὶ ἀνίκανα νὰ εἰσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας αὑτῶν. Διότι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετηθῶσι πρόσωπα δυνάμενα διὰ τῆς βιομηχανικῆς αὑτῶν ἐργασίας καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς των ἀξίας νὰ καταλάβωσι θέσιν ἐν τῇ Πολιτείᾳ, θὰ κατέσχον βεβαίως τοιαύτην, ὡς κατέχουσι· πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν εὐάριθμα πρόσωπα κατοικοῦντα ἐν Ἀθήναις καὶ νὰ ἐξυπηρετηθῶσι κατὰ τρόπον καταθλιπτικώτατον εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Διότι δὲν ζητοῦσι τίποτε πλέον οἱ Κύριοι αὐτοὶ ἢ νὰ καταργήσωσι τὰ Διατάγματα τὰ νομοθετικά, τὰ ὁποῖα καθορίζουσι τὴν ἀξίαν τῶν φαρμάκων καὶ τὴν περιεκτικότητα αὐτῶν, καὶ τὰ διαβαθμίσωσιν ὡς βούλονται. Γνωστοῦ ὄντος, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ φαρμακοποιοὶ ἐκτελοῦντες συνταγὰς ἀπολαμβάνουσι 500% ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἡ ποσότης εἶναι ἐλαχίστη, ὁ νόμος σαφῶς ἐθέσπισεν ἕτερον ἐπάγγελμα, τὸ τῶν φαρμακεμπόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπέτρεψε νὰ πωλῶσι φάρμακα ἀθρόως καὶ ν’ ἀπολαμβάνωσιν ἐμπορικὸν κέρδος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν στέρξῃ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξις διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀξία τῶν φαρμάκων, ἡ γνησιότης αὐτῶν καὶ ἡ περιεκτικότης ἡ θεραπευτική, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει διαπράττει τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα κατὰ τῆς κοινωνίας, καθόσον τὰ πλεῖστα τῶν ἐν Ἀθήναις φαρμακείων οὐχὶ μόνον δὲν ἔχουσι τὰ κατάλληλα φάρμακα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρέχουσιν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε εἶναι ἀνίκανα νὰ θεραπεύσωσι. Δὲν βλέπω δὲ διὰ τίνα λόγον ἡ Βουλὴ μετὰ τόσης τρεμούλας σπεύδει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐπικαλοῦμαι μάρτυρας τοὺς μεταξὺ ἡμῶν ἰατρούς, ἐγὼ δ’ ὁμολογῶ, ὅτι ὀλίγου δεῖν ἔχανον τὸ τέκνον μου, διότι κατέφυγον εἰς τέσσαρα φαρμακεῖα καὶ δὲν εὕρισκον τὸ φάρμακον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁρίσει ὁ ἰατρός. Ἐὰν δὲ δὲν κατέφευγον εἰς τὸ φαρμακεῖον Κρίνου, ὅπου εὗρον αὐτό, τὸ τέκνον μου θ’ ἀπέθνησκεν. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχει νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων κατὰ πληθυσμὸν καὶ ἡ ἀπ’ ἀλλήλων ἀπόστασις, καταδολιεύοντες τὸν νόμον μετετρέψαμεν τὰ φαρμακεῖα εἰς φαρμακεμπορεῖα. Ἐπειδὴ δὲ οἱ πρῶτοι βλέπουσιν ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀνταπεξέλθωσι κατὰ τῶν δευτέρων, ἐσυνθηκολόγησαν καὶ ἀπεφάσισαν νὰ θέσωσι δῆθεν φραγμόν, ἐνῷ ὁ φραγμὸς οὗτος δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν κοινωνίαν ἀλλὰ τὰ ἄτομα. Καὶ ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ὅτι τὸ πωλεῖν φάρμακα δὲν εἶναι δικαίωμα παντὸς ἄνευ τῆς ἐποπτείας τῆς Πολιτείας, ἐν Ἑλλάδι οὐδεμία σχεδὸν ἐποπτεία ὑπάρχει. Ἐλπίζω διὰ τοῦτο ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν παρίσταται αὐτὴν τὴν στιγμὴν συνήγορος ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, θὰ πράξῃ τι ἀγαθόν, ἐὰν θελήσῃ νὰ βελτιώσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε τοὐλάχιστον νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ κοινωνία ὅτι θὰ παρέχωνται εἰς αὐτὴν φάρμακα γνήσια, ἂν μή τι ἄλλο.

§378ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ ὑποβληθῶσιν ἀπὸ τώρα αἱ τροπολογίαι καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§379Γ. ΦΟΥΦΑΣ. Ὑπάρχουσι φαρμακοποιοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀγοράσει φαρμακεμπορεῖα, κρατούντων τῶν πρώην κυρίων τὸν ὑψηλὸν τίτλον, ὡς προσέτι ὑπάρχουσι καὶ φαρμακοποιοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πολυετῆ μίσθωσιν ἐπὶ τοιούτων φαρμακεμπορείων. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ὅπως εἰς τούτους δοθῇ τὸ δικαίωμα καὶ ὁ τίτλος τῆς ἀναγνωρίσεως φαρμακείου, συμφώνως πρὸς τὰ προηγούμενα, ἅμα οὗτοι λάβωσιν ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου τὴν ἄδειαν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἔχομεν ὑποβάλει μετὰ πολλῶν ἄλλων συναδέλφων καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς· Ἡ βʹ § τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου τούτου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Τὰ ὑπὸ πτυχιούχων φαρμακοποιῶν διευθυνόμενα καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνήκοντα φαρμακεμπορεῖα, εἴτε ἐξ ἀγορᾶς εἴτε καὶ ἐξ οἱασδήποτε παραχωρήσεως ἢ καὶ πολυετοῦς μισθώσεως ὑπὸ προθεσμίαν γενομένης πρὸ τῆς 15 Μαρτίου 1909, ἀναγνωρίζονται καὶ ταῦτα καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνήκει τὸ δικαίωμα καὶ ὁ τίτλος τῆς ἀναγνωρίσεως φαρμακείου, κατὰ τὰ προηγούμενα, ἅμα οὗτοι λάβωσιν ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου τὴν ἄδειαν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου».

§380Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐδῶ συμβαίνει ἓν πρᾶγμα. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ὁ ἔχων προγενεστέραν ἄδειαν, ἐὰν δύο εἶναι μαζὶ εἰς τὸ αὐτὸ μέρος, δικαιοῦται νὰ διώξῃ τὸν ἄλλον. Εἷς λόγου χάριν ἔλαβε πρὸ 12ετίας τὸ δίπλωμά του καὶ τὴν ἄδειάν του καὶ ἵδρυσεν ἓν φαρμακεῖον εἰς τὴν θέσιν Α. Ἔρχεται εἷς ἄλλος ὁ ὁποῖος ἔχει πρὸ 15ετίας λάβει τὴν ἄδειάν του, καὶ ἱδρύει φαρμακεῖον παραπλεύρως τοῦ πρώτου πρὸ 6 μηνῶν ἢ 15 ἡμερῶν, καὶ λέγομεν ὅτι οὗτος ὁ δεύτερος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διώξῃ τὸν πρῶτον, διότι ἔχει λάβει τὴν ἄδειαν πρότερον, ἐνῷ ὁ ἄλλος ἔχει ἱδρύσει τὸ φαρμακεῖον πρὸ 10ετίας. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀρχαιότης τῆς ἐγκαταστάσεως.

§381Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ ἑτέραν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, διότι θὰ εὑρεθῇ τάχιστα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μᾶς φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον, ἐγκαταλείπων τοῦτο. Ἐὰν ψηφισθῇ τοῦτο καὶ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους — ὅπερ δὲν πιστεύω —, ὅλαι αἱ κλινικαὶ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσι φαρμακεῖα. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· τί θὰ κάμῃ ὁ πτωχὸς κόσμος; ἔχομεν τὴν Ἀστυκλινικήν, ἡ ὁποία διατηρεῖ φαρμακεῖον καὶ παρέχει δωρεὰν φάρμακα εἰς χιλιάδας πτωχῶν ἀνθρώπων. Ἔχομεν τὴν Πολικλινικήν, ἡ ὁποία δι’ ἑνὸς 10λέπτου παρέχει φάρμακα καὶ θεραπείαν εἰς τὸν πάσχοντα πτωχὸν κόσμον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, κηδόμενον ὑπὲρ τοῦ πάσχοντος πτωχοῦ λαοῦ· τί θὰ κάμῃ; Πόθεν θὰ προμηθεύωνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι φάρμακα; Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἐκεῖ ἔνθα λέγει «μέχρι τῆς 15 Μαρτίου», νὰ διαγραφῇ αὐτό.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί;

§383Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διατί; Διότι κάποιον προσωπικὸν ἔχει μέσα· δὲν ἐνοήσατε διατί;

§384Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ συντάξας τὸ προκείμενον νομοσχέδιον φαίνεται ὅτι μετεχειρίσθη δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, διότι, ἐνῷ γινώσκει ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ περὶ φαρμακείων νόμου ἰσχύουσιν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἐν τούτοις ἐφρόντισε νὰ παράσχῃ προστασίαν μόνον εἰς τοὺς φαρμακεμπόρους ἐκείνους ὅσοι κατώρθωσαν νὰ ἱδρύσωσι φαρμακεῖα, τοὺς δὲ ἄλλους ἀφήνει εἰς τὴν τύχην των. Τὸ νομοσχέδιον τοὐλάχιστον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶχε τὸν παλληκαρισμὸν ὅτι κατεδίκαζε τοὺς φαρμακεμπόρους· τὸ προκείμενον ὑπούλως τοὺς δολοφονεῖ, διότι τοὺς παραπέμπει εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον, ἵνα λαμβάνωσιν ἄδειαν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα περὶ τίνος πρόκειται. Νὰ καταργηθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς παροχῆς ἀδειῶν πρὸς σύστασιν φαρμακεμπορείων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου τούτου τίθεται τέρμα εἰς τοῦτο, καὶ τοῦ λοιποῦ οὐδεμία ἄδεια χορηγεῖται πρὸς ἵδρυσιν φαρμακεμπορείου, οὐδ’ εἰς ἐπιστήμονας φαρμακοποιούς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου τούτου τίθεται τέρμα εἰς αὐτὸ τὸ κακόν. Καὶ παραδεχόμεθα πάντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως τοῦ λοιποῦ μὴ χορηγῶνται ἄδειαι οὐδ’ εἰς ἐπιστήμονας φαρμακοποιοὺς ὡς πρὸς τὴν σύστασιν φαρμακεμπορείων. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ εἰκοσάδος μόνον ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι μετερχόμενοι τὸν φαρμακέμπορον, τουτέστι τὸν πρακτικὸν φαρμακοποιόν, ἐπὶ εἰκοσαετίαν περίπου, συνέδεσαν πλέον τὴν τύχην των μὲ τὸ ἐπάγγελμα αὐτὸ καὶ ἐθυσίασαν περιουσίας ὁλοκλήρους συστήσαντες φαρμακεμπορεῖα, παρέσχον δὲ συγχρόνως καὶ τοιαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὴν κοινωνίαν, ὥστε ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐξηνάγκασαν τοὺς φαρμακοποιοὺς οὐ μόνον νὰ φέρωσι φάρμακα καλλίστης ποιότητος, ἀλλὰ καὶ νὰ πωλῶσι ταῦτα εἰς εὐθηνοτέρας τιμάς. Τοῦτο δύναμαι νὰ πιστοποιήσω ὅτι συνέβη ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ἐγώ, Κύριοι, ὁμιλῶν σήμερον ὑπὲρ τῶν πρακτικῶν φαρμακοποιῶν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ ἐν Κεφαλληνίᾳ συμβαίνοντα. Ἐν Κεφαλληνίᾳ, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν αὐτῆς, ἡ ὁποία κατοικεῖται ἀπὸ πληθυσμὸν 12,000, ὑπάρχουσι δύο μόνον φαρμακεῖα διευθυνόμενα ἀπὸ ἐπιστήμονας φαρμακοποιούς, καὶ ἑπτὰ φαρμακεμπορεῖα, διότι καὶ τὰ ἐννέα ἐν ὅλῳ ταῦτα φαρμακεῖα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ ἵνα ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας ἐκείνης, τὴν ἀνάγκην δὲ ταύτην κατενόησε καὶ παρεδέχθη καὶ αὐτὴ ἡ Πολιτεία· διότι σᾶς προσάγω ἀστυνομικὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν διανυκτερεύουσι καὶ τὰ φαρμακεμπορεῖα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὡς τὰ φαρμακεῖα. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἠνέχθη ἡ Πολιτεία ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν ὁλοκλήρους νὰ μετέρχωνται τὸ ἐπάγγελμα τοῦ πρακτικοῦ φαρμακοποιοῦ, καὶ σήμερον ἔρχεσθε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ τοὺς ῥίψητε εἰς τοὺς δρόμους, ὥστε νὰ ἴδωσι τὰς περιουσίας αὐτῶν ὁλοκλήρους καταστρεφομένας, περιουσίας ἀνερχομένας εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσι διαθέσει πρὸς ἵδρυσιν τῶν τοιούτων φαρμακεμπορείων. Τὸ πρᾶγμα θεραπεύεται, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου συνάδελφος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ διατήρησις τοιούτων φαρμακεμπορείων, ὁσάκις τὴν εὐθύνην ἀναλαμβάνουσιν εἴτε ἐπιστήμονες φαρμακοποιοὶ εἴτε ἰατροί.

§385Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι ἰατροί.

§386Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὅπου σπανίζουσιν οἱ πτυχιοῦχοι φαρμακοποιοί. Θὰ μᾶς ῥίψητε, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην, εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐκμεταλλευτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι περιμένουσι τὴν τελευταίαν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλλοχεύει ὁ θάνατος τοῦ ἀσθενοῦς, ἵνα ἀποσπάσωσιν ἀπὸ τοὺς οἰκείους των 100 ἢ 500 δραχμάς. Αὐτὸ κάμνουσι, καὶ διὰ τοῦτο οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν ἔχουσι κολοσσιαίας περιουσίας.

§387ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ν’ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν, καὶ ἂν κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν ἴδωσιν ὅτι ἀποκρούω ταύτας, τότε νὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ νὰ συζητήσωσι. Διατί λοιπὸν αὐτὴ ἡ μακρὰ συζήτησις;

§388Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι καὶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ μόνον ν’ ἀναγνώσητε τὸ δεύτερον μέρος τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ δευτέρου ἄρθρου, ἐν τῷ ὁποίῳ γίνεται λόγος περὶ τῆς κανονικῆς ἀποστάσεως τῶν φαρμακείων. Προκειμένου περὶ τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, εἶναι ἄπορον πῶς ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἔγραψε τοὺς στίχους τούτους. Ἐὰν θέλητε νὰ τηρήσητε τὴν κανονικὴν ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς πλατείας Ὁμονοίας, πρέπει νὰ κλείσητε δεκαπέντε φαρμακεῖα καὶ φαρμακεμπορεῖα. Τοῦτο εἶναι ὄχι μόνον ἄδικον ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον ἐν τῇ ἐκτελέσει του, διότι πρόκειται περὶ καταστημάτων τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσιν ἀπὸ δεκαετίας ὁλοκλήρου, ἔχουσι δὲ συνομολογήσει συμβόλαια ἐνοικιάσεων ἐπὶ ὁλόκληρα ἔτη. Εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον φανερόν, ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἀνέγραψε τοὺς στίχους αὐτούς.

§389Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως εἶναι ἀδύνατον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔλαβε γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οὔτε καιρὸς τῷ ἐδόθη νὰ τὸ μελετήσῃ, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἶχεν ὄρεξιν νὰ τὸ μελετήσῃ, διότι ἔχει ἄλλας ἀσχολίας σοβαρωτέρας νὰ τὸν ἀπασχολῶσιν. Ὁ κ. Καβαλλιεράτος διετύπωσε γνώμην ὀρθοτάτην διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Μέχρι τοῦδε ἰσχύει νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ ἱδρύσωσι φαρμακεμπορεῖα, ἀρκεῖ νὰ λάβωσι τὴν ἄδειαν τὴν κεκανονισμένην. Ἔλαβον λοιπὸν ἄδειάν τινες καὶ ἔχουσιν ἤδη διευθυντὰς ἐπιστήμονας φαρμακοποιοὺς διευθύνοντας τὰ φαρμακεμπορεῖα ταῦτα. Τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν συμπεριληφθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Καβαλλιεράτου, θ’ ἀποβῇ τυραννικόν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀποκλείει τὴν φαρμακευτικὴν σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ καθιστᾷ πενεστάτους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουσιν ἐπάγγελμα δυνάμει τοῦ ὁποίου ζῶσι καὶ αὐτοί, ἀλλὰ καὶ ἐπιστήμονες διευθυνταὶ τῶν φαρμακεμπορείων αὐτῶν. Δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο τὸ Δημόσιον παρὰ δήμευσιν τῆς περιουσίας αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὸ 4ον ἄρθρον, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ καταργηθῶσι τὰ Διατάγματα τοῦ 1833, διότι ἐκεῖ ἔγκειται ἀκριβῶς ἡ ἔννοια τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκουσι ν’ ἁρπάσωσιν αὐτοί. Ἐὰν καταργηθῇ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰσχὺν νόμου σήμερον, τὸ καθορίζον τὴν ἀξίαν τῶν φαρμάκων ἐν γένει, τί θὰ κάμωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Αὔριον θὰ κάμωσιν ἓν Διάταγμα καὶ θὰ εὑρεθῇ εἷς Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἐκτελέσῃ καὶ θὰ καθορίσωσιν αὐτοὶ τὰς τιμὰς κατὰ τὸ γοῦστό των καὶ τὴν ἐπιθυμίαν των, ἀφοῦ ἐξασφαλισθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων, θὰ ὁρίσωσι δὲ τιμὰς τοιαύτας, τὰς ὁποίας, ὑποθέτω, οὔτε τὰ βαλλάντια τῶν κ. Σκουζὲ καὶ Καραπάνου θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀτενίσωσι. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 διαγράψῃ ὅλως διόλου.

§390Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλὸν εἶναι νὰ λέγηται ἐνίοτε καὶ ἡ ἀλήθεια ἐνταῦθα. Δυστυχῶς οἱ ἐπιστήμονες ἐν Ἑλλάδι ὑπερεπληθύνθησαν, τὸ δὲ Κράτος εἶναι μικρόν· εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη κατὰ καιροὺς νὰ εὑρίσκωμεν ὅτι ἡ λειτουργία τῶν νόμων τῶν μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρξε καλὴ καὶ πρέπει νὰ τοὺς τροποποιήσωμεν, ἵνα βελτιώσωμεν καὶ συμφέροντά τινα. Διότι τίποτε ἄλλο δὲν κάμνομεν ἡμεῖς παρὰ νὰ νομοθετῶμεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ὠφελήσῃ τινὰς τῶν φαρμακοποιῶν καὶ μερικοὺς ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνεννοημένοι μεταξύ τους διὰ τὰς ῥετσέτας, θὰ ζημιώσωσι δ’ ἄλλους καὶ μάλιστα εἰς στιγμὴν τοιαύτην καθ’ ἣν ἕκαστος τέλος πάντων ἐγκατέλειψε τὸ σπίτι του χάριν τῆς ἰδέας τῆς ἀνορθώσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐτησίας συνδρομῆς ταῖς ἐν Ἑλλάδι Ἰσραηλιτικαῖς κοινότησιν». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φιλίου ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 5, ἐδάφ. αʹ, διοριζόμενος Ἕλλην δημοδιδάσκαλος ἐκ τῶν νέων διδασκαλείων δύναται ν’ ἀνήκῃ καὶ εἰς τὸ ἰσραηλιτικὸν θρήσκευμα». (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλίου).

§392Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν, διότι ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ διορίζῃ.

§393Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος ὅτι δημοδιδάσκαλοι ἐκπαιδευθέντες εἰς τὰ διδασκαλεῖα τῆς Ἑλλάδος καὶ πρεσβεύοντες τὸ ἰσραηλιτικὸν θρήσκευμα δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι, κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ συμβουλίου.

§394Π. ΖΑΪΜΗΣ. Πραγματικῶς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβουλίου καὶ τὸ νομικὸν συμβούλιον ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι Ἰσραηλίτης διδάσκαλος.

§395Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ ἀντίρρησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει).

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 14.

§397Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως».

§399Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ συζητηθῇ αὔριον. Ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐν τούτοις παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο σήμερον.

§400ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὔριον βεβαίως ὄχι, διότι θὰ εἶναι πρῶτον τὸ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος.

§401Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ ἀξιοῦντες τὴν συζήτησιν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§402Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐτυπώθη μόλις σήμερον τὴν πρωίαν, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτω, δὲν ἔσχεν ἀκόμη τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. Εἶναι φρόνιμον νὰ ψηφισθῇ χωρὶς κἄν νὰ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἴσως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ; Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§403Λ. Ρ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει δίκαιον. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἀπόψε, δὲν θὰ ψηφισθῇ ποτέ· πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει 200 ἄρθρα. Θὰ τελειώσῃ ἡ Σύνοδος χωρὶς νὰ ψηφισθῇ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς ὑπ’ ἀριθ. 43 συμβάσεις. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως διαφόρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν τοῦ Κράτους».

§405Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ σταματήσωμεν, καὶ αὔριον διὰ τὰς συμβάσεις.

§406Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Νὰ ψηφισθῶσιν αἱ συμβάσεις ἀπόψε. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ μένωμεν ἐδῶ ἐν Ἀθήναις καὶ νὰ διανυκτερεύωμεν, διὰ νὰ ψηφίζωμεν. Οἱ Βουλευταὶ ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν τὴν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ πηγάζουσαν, νὰ κανονίσητε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διὰ νὰ τελειώνωμεν. Ἐγκατελείψαμεν τοὺς συμπολίτας μας, θὰ μείνωμεν ἐδῶ μέχρι πρωίας ψηφίζοντες καὶ οὐχὶ ἀναβάλλοντες κατὰ τὰς ὀρέξεις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§407Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ῥάλλης ἠρώτησε τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν θὰ προχωρήσωμεν πέρα τῆς ἐκτελέσεως καὶ ἀπήντησεν ὄχι. Ἀνεχώρησε λοιπὸν ὁ κ. Ῥάλλης, καλῇ τῇ πίστει, καὶ δὲν εἶναι παρών. Τούτου ἕνεκα παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀναβάλῃ.

§408Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐὰν ἐγνώριζον τοῦτο, δὲν θὰ ὡμίλουν, διότι ἐγὼ ὁμιλῶ πάντοτε περὶ ὅλων μετὰ σεβασμοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πληρωμῆς τῶν δημοδιδασκάλων τῆς νέας Ἀγχιάλου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας τῆς νήσου Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.).