1909.12.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63.

τῆς 16ης Δεκεμβρίου 1909.

(Τετάρτη)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10,30′ π. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 92 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ δὲν εἶναι ἕτοιμα. Θ’ ἀναγνωσθῶσι μετὰ μεσημβρίαν. Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ ἱερεῖς Ἡραίας, Βρασιῶν, Βερβαίνων καὶ Δολιανῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν»· Ὁ σύλλογος «Ἀναπλάσεως» ὑποβάλλει ψήφισμα ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοριῶν»· Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Πατρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῶν ἐπενεκτέων τροποποιήσεων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως»· Ἐπιτροπὴ τῶν τελειοφοίτων τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν παρακαλεῖ, ὅπως οἱ ἀπόφοιτοι τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν ἐξισωθῶσι πρὸς τοὺς ἔχοντας ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ κατατάσσονται διὰ τὴν στρατιωτικήν τῶν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν· Οἱ γαιοκτήμονες Μεσολογγίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν»· Οἱ ἱερεῖς τῶν δήμων Λιμναίων, Μαρίου, Σελινοῦντος καὶ Γλυππίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν»· Ὁ δήμαρχος Ἡρακλειωτῶν τῇ ἐντολῇ καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ τῶν ἐργατῶν τοῦ ἱδρυομένου ἐργοστασίου χημικῶν λιπασμάτων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ φορολογηθῇ τὸ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀνθρακασβέστιον· Οἱ οἰνοποιοὶ ἀδελφοὶ Παπανικολάου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ «περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως», προμηθείας καὶ κρυσταλλικῆς σακχάρεως ἐκ σακχαροκαλάμου ἀπαραιτήτου διὰ τὴν βιομηχανίαν αὐτῶν πρὸς κατασκευὴν ἀφρωδῶν οἴνων· Κάτοικοι Λίμνης παρακαλοῦσιν, ὅπως νομοθετικῶς καταργηθῇ ἡ εἴσπραξις φόρου πορθμοῦ ἐπὶ τῶν εἰς τὸν λιμένα Λίμνης εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῆς Σπάρτης ὑποβάλλει ψήφισμα ὑπὲρ τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, διαμαρτυρουμένη κατὰ παντὸς ἀντιδρῶντος εἰς τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου τούτου. Ὁ ἱερὸς Κλῆρος τῶν Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν». Ἐργοστασιάρχαι πυρηνελαιοποιίας καὶ σαπωνοποιίας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιβληθῇ δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου θειούχου ἄνθρακος. Ἐπιτροπὴ τῶν προσφύγων Εὐξεινοπόλεως παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐγκατάστασις αὐτῶν ἐν Εὐξεινοπόλει τελείως παραμεληθείσης τῆς πρὸς τοῦτο ἐργασίας. Ἐπιτροπὴ τῶν ἱερέων τῶν δήμων Κυμαίων, Κοτυλαίων καὶ Κονιστρίων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν». Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπὶ τῶν προσφύγων ἐπιτροπῆς παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων Ἀγχιάλου καθυστερουμένων ἀπὸ 6 μηνῶν. Ὁ κ. Εὐθ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως τῆς ἀσετυλίνης». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 677).

§2Μ. Α. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγκοινωνίας καὶ ἰδίως μεταξὺ Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν διεξετραγώδησα τὴν κατάστασιν· ἐνῷ ὑπαγόμεθα δικαστικῶς εἰς τὴν Κέρκυραν, δὲν ἔχομεν παρὰ μόνον μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα συγκοινωνίαν μετ’ αὐτῆς. Ὁ κ. Μπασιᾶς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποβάλῃ πρὸ ἡμερῶν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς σύναψιν συμβάσεως μεθ’ ἑνὸς τῶν ξένων ἀτμοπλοίων, ἵνα πυκνωθῇ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας. Παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ στέρξῃ ὥστε νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ ψηφισθῇ, ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν θὰ παραχωρηθῶσιν ἄλλαι εὐκολίαι καὶ πλεονεκτήματα, παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται καὶ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια. Τώρα πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Σολλίου. Διὰ πράξεως τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου Λευκάδος περιελήφθη μεταξὺ τῶν καταργητέων καὶ τὸ τοῦ Σολλίου ἐπὶ τῆς νήσου Καλάμου. Ὁ Κάλαμος οὐδεμίαν ἔχει ἀτμοπλοϊκῶς συγκοινωνίαν μὲ οὐδὲν μέρος τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τῆς καταργήσεως αὐτῆς θὰ στερηθῇ ὁ λαὸς τοῦ Καλάμου τῆς στοιχειώδους αὐτοῦ δικαιοσύνης καὶ δὲν εἶναι δίκαιον. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν πρὸς ἀναθεώρησιν. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ νὰ πράξῃ καὶ διὰ τὰ καταργητέα δύο Εἰρηνοδικεῖα τῆς ἐπαρχίας μου Πυλαρέων καὶ Ἐρίσσου. Πληθυσμὸς 24.000 κατοίκων, εἶναι ὑποχρεωμένος κατόπιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἑνὸς καὶ μόνου Εἰρηνοδικείου καὶ τούτου κειμένου εἰς τὴν ἐσχατιὰν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς. Τὰ τρία αὐτὰ Εἰρηνοδικεῖα τῆς ἐπαρχίας Σάμης ἐκδίδουσι κατ’ ἔτος πταισματικὰς ὑποθέσεις 1600, πολιτικὰς δὲ ὑπὲρ τὰς 400. Παρακαλῶ λοιπόν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, τουλάχιστον ἐκ τῶν τριῶν Εἰρηνοδικείων νὰ μείνωσι τὰ δύο εἴτε νὰ μοιρασθῇ ἡ ἐργασία.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γερουλάνος περὶ συγκοινωνίας τῆς Κεφαλληνίας.

§4Ν. ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ καὶ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ συγκοινωνίας τῆς Κεφαλληνίας», ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἐκ τῶν ὀλίγων συνεδριάσεων, αἵτινες ὑπολείπονται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ πρότασις νόμου περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὰς Πάτρας, τοὐλάχιστον νὰ κατασταθῇ συγκοινωνία μεταξὺ Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας. Νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς προτάσεως νόμου τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Μπασιᾶς νὰ προβῇ εἰς σύμβασιν μετὰ ξένης τινὸς ἑταιρείας, ὅπως γίνῃ τακτικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἓν ἄρθρον, δὲν θ’ ἀπασχολήσῃ δὲ καθόλου τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ τὸ φέρῃ εἰς συζήτησιν κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Γερουλᾶνος.

§6Ν. ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν μᾶς ἀνηγγείλατε τηλεγράφημα τῶν σταφιδεμπόρων καὶ σταφιδοκτημόνων Πάλης, παραπονουμένων κατὰ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως πρὸς προστασίαν τῆς σταφίδος. Ἐγένετο πολυπληθὲς συλλαλητήριον καὶ διεμαρτυρήθησαν οἱ σταφιδέμποροι καὶ σταφιδοκτήμονες κατὰ τῶν παραβάσεων τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20 τῆς συμβάσεως, ὁσάκις προσφέρεται σταφιδόκαρπος πρὸς ἐνεχυρίασιν καὶ ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, διορίζονται ἑκατέρωθεν διαιτηταὶ καὶ ἐν ἀσυμφωνίᾳ αὐτῶν διορίζεται ἐπιδιαιτητής, ἐπιτρέπεται δὲ καὶ ἔφεσις τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν. Ἡ Ἑνιαία ὅμως δι’ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ ἐπεθεώρησε τὸν σταφιδόκαρπον καὶ τὸν ἐθεώρησεν ἀκατάλληλον πρὸς ἐνεχυρίασιν. Ἐντεῦθεν ἐπέρχονται πολλαὶ ζημίαι καὶ καταστροφαὶ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τῆς Πάλης. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἀπουσιάζει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἔδει νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑνιαίαν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως καὶ δεχθῇ τοὺς διαιτητάς, ὅπως ἐξετάσωσι τὸν σταφιδόκαρπον. Ἀρκετὰς παραβάσεις τῆς συμβάσεως ἔχομεν καὶ ἀρκετὰς πιέσεις ἡ Ἑνιαία ἐξασκεῖ ἐπὶ τῶν παραγωγῶν, ἡ ὁποία δῆθεν ἐγένετο πρὸς προστασίαν τῶν σταφιδοκτημόνων. Καί, ἐνῷ καταπιέζει καθ’ ἑκάστην τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἔρχεται ἑκάστοτε καὶ ζητεῖ νέας συμβάσεις καὶ νέας παραχωρήσεις καὶ ἀπειλεῖ ἑκάστοτε νὰ διαλύσῃ τὴν σύμβασιν. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι καλλίτερον ἡμεῖς νὰ ζητήσωμεν τὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, παρακαλῶ ὅμως τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὰ κατάλληλα διαβήματα παρὰ τῇ ἑταιρείᾳ αὐτῇ.

§7Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Συμβαίνει κάτι τι χεῖρον ἰδίως εἰς τὴν Πάλην, ἡ ὁποία εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν σταφιδοπαραγωγὸς ἐπαρχία τῆς Κεφαλληνίας· οἱ σταφιδέμποροι εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἐκτὸς τοῦ ἑπταδράχμου, τὸ ὁποῖον πληρώνουσι δυνάμει τῆς συμβάσεως, νὰ πληρώνωσι καὶ τέσσαρας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, προσέτι δὲ νὰ προσάγωσι καὶ πιστοποιητικὸν τῆς Ἑνιαίας ὅτι δὲν εἶναι ὀφειλέται. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὴ εἶναι μία πίεσις, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεχθῇ ὁ λαὸς αὐτός, καὶ διὰ τοῦτο ἐξηγέρθη, καί, ἐνῷ ἠδύνατο ἡ Ἑνιαία νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακόν, δὲν προβαίνει εἰς τοῦτο, διὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσῃ πλὴν τῶν ἑπτὰ δραχμῶν καὶ εἰς πληρωμὴν τεσσάρων ἀκόμη. Τοὺς ὑποχρεώνει δηλ. νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν κεντρικὴν ἀποθήκην τῆς Ἑνιαίας ἐν Ἀργοστολίῳ, διὰ νὰ λαμβάνωσι τὴν ἀπόδειξιν, οἱ δὲ μὴ πράττοντες τοῦτο καταβάλλουσι τὰς 4 δραχμάς, ἐνῷ θὰ διωρθοῦτο τὸ κακόν, ἂν ὁ ἐν Ληξουρίῳ ἀποθηκάριος αὐτῆς ἐτήρει κατάλογον τῶν ὀφειλετῶν τῆς Ἑνιαίας καὶ ἐχορήγει εἰς αὐτοὺς τὰ πιστοποιητικά. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν γίνεται. Τοῦτο κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησαν καὶ ἡ Ἑνιαία δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ διατάξῃ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ θεραπευθῇ αὐτὸ τὸ κακόν. Καὶ ἀρκεῖ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Ἑταιρείας εἰς τοῦτο καὶ νὰ διαταχθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς ἐν Ἀργοστολίῳ νὰ διαβιβάσῃ κατάλογον τῶν ὀφειλετῶν τῆς ἐπαρχίας Πάλης εἰς τὸν ἐν Ληξουρίῳ ἀποθηκάριον. Αὐτὸς ἐν ἀνάγκῃ θὰ δίδῃ τότε τὴν ἀπόδειξιν, διὰ τὴν ὁποίαν εἰσπράττει σήμερον 4 δραχμάς. Συμβαίνει δὲ καὶ ἕν ἄλλο κακόν. Ἕνεκα τῶν καιρικῶν περιστάσεων ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου δὲν εἶναι ἐφέτος βεβαίως καλή. Οἱ ἔμποροι, ἵνα θεραπεύσωσι τὴν σημερινὴν οἰκονομικήν των στενοχωρίαν, καταφεύγουσιν εἰς τὴν Ἑνιαίαν, διὰ νὰ ἐνεχυριάσωσι μέρος σταφιδοκάρπου εἰς τὰς ἀποθήκας της· οἱ ἀντιπρόσωποί της δὲν τὸν δέχονται προφασιζόμενοι ὅτι εἶναι κακῆς ποιότητος· ζητοῦσιν οἱ ἔμποροι τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, ἵνα διορισθῇ πρὸς λύσιν τῆς διαφορᾶς ταύτης διαιτητής, καὶ τοιοῦτος δὲν διορίζεται ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρείας διορίζει ὡς διαιτητὴν τὸν ταμίαν τῆς ἑταιρείας. Τοιουτοτρόπως ὁ ταμίας τῆς ἑταιρείας ὡς διαιτητὴς ἔχει τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς. Εἶναι ταῦτα δύο ζητήματα σοβαρά, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ ἐξεγείρωσι τὸν τόπον καὶ τὸν ἐξωθήσωσιν εἰς πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας θὰ θρηνήσωμεν ἀργότερα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἁρμοδιότητα, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑνιαίαν νὰ θεραπεύσῃ αὐτὰ τὰ δύο κακά, καὶ ἰδίως τὸν παρακαλῶ διὰ μιᾶς ἀπαντήσεώς του νὰ μᾶς εἴπῃ ἐπὶ τέλους τί πρέπει νὰ κάμωμεν.

§8Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ φύσις τῆς συμβάσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε τοιαῦτα παράπονα ἔπρεπε νὰ προσδοκῶμεν. Ἐγὼ θὰ ἐξετάσω μετὰ πάσης αὐστηρότητος καὶ θὰ πράξω τὸ καθῆκόν μου, θὰ συστήσω δὲ εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλ. Πλατῆς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως τῆς ἀσετυλίνης καὶ ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 638–639). Ὁ κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς μὲ τὴν σμύριδα τῶν ὀρυχείων τοῦ δήμου Τραγέας.

§10Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε, Κύριοι, ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εὑρέθην ἀπέναντι διαμαρτυριῶν, προερχομένων ἐξ ὅλων τῶν προμηθευτῶν τῆς σμύριδος καὶ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Διὰ τῶν διαμαρτυριῶν τούτων ἠπείλουν αὐτοὶ ὅτι, ἐὰν ἐξηκολούθει τὸ Κράτος παραδίδον εἰς αὐτοὺς τὴν ποιότητα τῆς σμύριδος, περὶ ἧς τόσον λόγον ἔκαμεν ὁ προαγορεύσας, θὰ ἔπαυον πλέον προμηθευόμενοι αὐτὴν ἐξ Ἑλλάδος. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως εὑρεθεὶς ἐνόμισα ὅτι ἓν μόνον καθῆκον ἐπεβάλλετο εἰς ἐμέ, ν’ ἀναστείλω πάραυτα τὴν παράδοσιν τῆς τοιαύτης σμύριδος. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπῆρχον ἱκαναὶ χιλιάδες τόννων πρὸς παράδοσιν, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ποσόν. Τινὲς ἦσαν τῆς γνώμης ὅτι ἔπρεπεν ἡ σμύρις αὐτὴ νὰ παραδοθῇ ἀντὶ εὐθηνοτέρας τιμῆς εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Τὴν γνώμην ὅμως ταύτην ἐγὼ ἐδίστασα ν’ ἀσπασθῶ, διότι ἐφοβούμην μήπως ἡ διάδοσις τοιούτου ποσοῦ κακῆς ποιότητος Ναξίας σμύριδος ἤγειρε δυσπιστίαν πρὸς τὸ ἡμέτερον προϊὸν καὶ οὕτως ἠλαττοῦτο ἡ κατανάλωσίς της ἐν τῷ μέλλοντι. Διότι θὰ ἐγεννᾶτο ἡ πεποίθησις ὅτι, ἐξαντληθείσης τῆς καλῆς, θὰ ἔχωμεν πλέον κακὴν μόνον ποιότητα σμύριδος. Ὑπεβλήθη, Κύριοι, εἰς ἐμὲ καὶ ἄλλη τις γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει καὶ ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή. Κατ’ αὐτὴν θὰ ἦτο προτιμότερον χάριν τοῦ καλῶς ἐννοουμένου συμφέροντος τοῦ Κράτους νὰ ῥιφθῇ ὅλη ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ποσότης τῆς σμύριδος εἰς τὴν θάλασσαν, νὰ μείνῃ δὲ ἡ καλὴ ποιότης, ἡ ὁποία θὰ κρατήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος. Τώρα ἐγείρονται καὶ ἄλλα τινὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Νάξου, ἰδίως τὸ ἀφορῶν εἰς τοὺς σμυριδωρύκτας. Σᾶς ὁμολογῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔσχον ἀκόμη τὴν εὐκαιρίαν ἐν τῷ μέσῳ τῶν τόσων ἄλλων ἀσχολιῶν μου νὰ μελετήσω καὶ ἐξεύρω τὴν κατάλληλον λύσιν καὶ πάντων τῶν ζητημάτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν σμύριδα. Εὐθὺς ὡς τύχω εὐκαιρίας θὰ πράξω τοῦτο.

§12Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ἀπεφασίσθη, ὅπως ἅπασα αὕτη ἡ σμύρις ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν.

§13ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι γνώμη τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή.

§14Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λοιπόν, σᾶς παρακαλῶ, ἂν αὐτὴ ἡ γνώμη ἐπικρατῇ, νὰ δώσητε διαταγὴν εἰς τὸν ταμίαν Νάξου νὰ πληρωθῇ εἰς τοὺς ἐργάτας τὸ ἀνάλογον ἐργατικὸν δικαίωμα. Ἀπομένει κατόπιν ν’ ἀποζημιώσητε αὐτοὺς δι’ ὅσας ἄλλας παρομαρτούσας ζημίας ὑπέστησαν καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσητε καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ποσότητος τὴν ὁποίαν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ χρησιμοποιήσητε, εἴτε ῥίπτοντες αὐτὴν εἰς τὴν θάλασσαν εἴτε πωλοῦντες εἰς κατωτέραν τιμήν, παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ πληρωθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐργάτας ποσόν τι ἀπέναντι, διὰ νὰ ἔχωσιν αὐτὰς τὰς ἡμέρας ὀλίγα δεκάλεπτα καὶ μὴ ἀναγκασθῶσι νὰ διέλθωσι τὰς ἑορτὰς πεινῶντες.

§15ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἂν ἔχω καὶ τὸν ἀπαιτούμενον ὑλικὸν χρόνον, διὰ νὰ σκεφθῶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων. Εὐθὺς ὡς λάβω καιρὸν βεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον ὅτι ἐκ τῶν πρώτων θὰ ἐπιληφθῶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος περὶ τοῦ δημολογιστοῦ Μεσσήνης Λιγουροπούλου.

§17ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ εἴκοσιν ὁλόκληρα ἔτη δημολογιστὴς ἐν Καλάμαις ἦτο ὁ ἀποθανὼν Γκιτάκος. Σήμερον τὸν διεδέχθη ὁ Ζωγράφος ξένος πρὸς τὸν τόπον αὐτόν. Τὰ δύο ταῦτα γεγονότα ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἡ πολιτικὴ καὶ αἱ κομματικαὶ Κυβερνήσεις μέχρι τοῦδε ἐσεβάσθησαν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἀλλ’ ὁ νομάρχης ὁ νῦν παύει τὸν Ζωγράφον εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν καὶ διορίζει τὸν Νικολόπουλον. Εὐτυχῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μόλις ἔμαθε τοῦτο διέταξε τὸν νομάρχην ν’ ἀναστείλῃ τὴν παῦσιν καὶ συνεπῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης δὲν ἔχω νὰ μεμφθῶ τίποτε τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως ἐπωφελούμενος τῆς περιστάσεως ταύτης νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῆς πρώτης ἐπερωτήσεώς μου περὶ τῆς ὁδοῦ Κρεστένων–Ἀνεμοχωρίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ, διότι εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀναγκαιοτέρας ὁδοὺς τῆς περιφερείας, καὶ οὐδεμία ἄλλη ὁδὸς ὑπάρχει δι’ ἧς νὰ συγκοινωνῶσιν ὁλόκληροι δῆμοι μὲ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Κρεστένων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τάκης.

§19ΑΛ. Γ. ΤΑΚΗΣ. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ Βόλου–Ἀγχιάλου–Ἁλμυροῦ ἦλθεν εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης κ. Καραϊσκάκης παρεκαλέσαμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν προτοῦ προβῶμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τοῦ πόσα χρήματα θὰ δαπανηθῶσι δι’ αὐτὴν τὴν ὁδόν, πόσα χρήματα ἔχει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου, πόσα ἔργα ὑπολείπονται, διὰ ν’ ἀποπερατωθῇ τελείως ὁ λιμὴν Βόλου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη ὅτι θὰ φέρῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐνθυμοῦμαι δὲ καλῶς ὅτι τῇ παρακλήσει μου ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προτοῦ φέρῃ τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας, διότι θὰ ἔφερε τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης κτλ. Ἤδη εἶδον ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐψηφίσθη ἄρτιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐνεθυμήθη τὴν ὑπόσχεσίν του, διότι, ἂν ἐνεθυμεῖτο αὐτήν, βεβαίως δὲν θὰ τὸ ἔκαμνε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν θὰ κυρώσῃ τὸν νόμον αὐτόν, διότι ἐψηφίσθη ὡς ἐψηφίσθη. Ἐπὶ πλέον ὁ νόμος οὗτος δὲν εἶναι ἐν τάξει, διότι ἡ Ἀγχίαλος μέχρι τοῦδε ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Δομοκοῦ, καὶ μὲ τὸν νόμον αὐτὸν ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, ἐκάμαμεν ἴδιον δῆμον, δῆμον Ἀγχιάλου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης.

§21Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ μετ’ ἀπορίας εἶδον χθὲς ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ δὴ εἰς κατάλληλον στιγμήν, ἀντιστάσεως δηλ. μὴ οὔσης. Ἀλλ’ εἴθισται, νομίζω, ὅπως ἅμα ζητηθῶσιν εἴτε πίνακες εἴτε ἔγγραφα εἴτε προϋπολογισμοὶ ἀφορῶντες τὰ σχετικὰ νομοσχέδια ὑποβάλωνται ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν προτοῦ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια καὶ δὴ ὅταν ζητῶνται ὑπὸ πλειόνων Βουλευτῶν. Τοιαῦτα τοὐλάχιστον προσκόμματα δέον νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἵνα ἐπαληθεύῃ καὶ τὴν ὀνομασίαν, τὴν ὁποίαν τῇ ἔδωκεν ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ ὁ «Χρόνος» λέγων ὅτι «διατηρεῖ τὰ προσχήματα ἐν κοινοβουλευτισμῷ». Ταῦτα μὲν ἐν παρόδῳ. Ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· διατί δὲν κατέθηκεν ἀπὸ τόσων ἡμερῶν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης; Ἀπορῶ πῶς ἡ Βουλὴ δίδει τὴν ἄδειαν εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου νὰ προβῇ εἰς κατασκευὴν ὁδοῦ δι’ ἐξόδων της χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποβάλει τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης ταύτης. Πρὸς τούτοις δὲν ἐζητήθη μόνον ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης ταύτης, ἀλλ’ ἐζητήθησαν καὶ αἱ καταστάσεις τοῦ ταμείου τοῦ λιμενικοῦ ἐμφαίνουσαι τὰς εἰσπράξεις αὐτοῦ· ἐζητήθη ἀκόμη πίναξ ἐμφαίνων τὰ μέχρι τοῦδε δαπανηθέντα διὰ τὸν λιμένα Βόλου καὶ τὰ μέλλοντα εἰσέτι νὰ δαπανηθῶσι πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ λιμένος ἐκείνου. Ταῦτα δὲν κατετέθησαν ἀκόμη, παραδόξως δ’ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον χθὲς εἰς τὴν ἐπίκαιρον στιγμήν, ὅτε ἦσαν ἀπόντες οἱ προτιθέμενοι νὰ συζητήσωσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀντιφάσκει πρὸς νόμον ἤδη ἐψηφισμένον, ὁ ὁποῖος νόμος τῆς ἑβδόμης Ἀπριλίου 1907 περὶ διανομῆς τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ γαιῶν κατατάσσει τὴν Ἀγχίαλον εἰς τὴν τάξιν τῶν δήμων. Συνεπῶς πῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη χθές, ὁρίζει ἐν τῷ τρίτῳ ἄρθρῳ ὅτι ἐπιβάλλεται ἴδιος λιμενικὸς φόρος διὰ τὰ ἐκ τῆς Ἀγχιάλου εἰσαγόμενα ἐμπορεύματα μὲ τὸν αὐτὸν λιμενικὸν φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὸν λιμένα Βόλου ἐμπορεύματα. Ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὴν φορολογίαν ταύτην, θεωρῶν αὐτὴν ὡς δωρεὰν ἀπέναντι τῆς ὁδοῦ τὴν ὁποίαν θὰ κατασκευάσῃ διὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἀγχιάλου. Ἐρωτῶ· ποῦ βασιζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει ῥητῶς πρὸς νόμον ἤδη ἐψηφισμένον καὶ πρὸς τὸν νόμον περὶ λιμένων; Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Ἀγχιάλου δὲν κατηρτίσθη εἰσέτι, ἀναγνωρίζει δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑποτάσσει τὴν Ἀγχίαλον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Παγασῶν, ἀναγνωρίζει τὴν ὕπαρξιν δήμου καὶ διὰ νόμου μάλιστα ψηφισθέντος εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν προνοεῖ περὶ καταρτισμοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Λοιπὸν ὁ χθὲς ψηφισθεὶς νόμος ἀκυροῖ διατάξεις προηγουμένου νόμου. Πλὴν τούτου ἐγένετο ἄνευ δηλώσεων καὶ ἄνευ γνωμοδοτήσεως ἐπὶ τούτῳ τῶν κατοίκων τῆς Ἀγχιάλου. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι, ἐὰν ἐγνώριζον οἱ κάτοικοι τῆς Ἀγχιάλου τὴν ζημίαν ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς αὐτοὺς ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου βεβαίως θὰ διεμαρτύροντο ἐντονώτατα, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἴσως γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοθετήματος τούτου. Ἡ ζημία, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ, βεβαίως θὰ εἶναι μεγάλη καὶ δι’ αὐτὸ πρῶτον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῆς τῆς κωμοπόλεως, οἵα εἶναι ἡ Ἀγχίαλος, ἡ ὁποία πρέπει ἐν τῇ ἀρχῇ της νὰ λάβῃ ζωήν, ἐπ’ οὐδενὶ δὲ λόγῳ νὰ παραβλαφθῶσι τὰ συμφέροντα αὐτῆς, ἔδει δ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μὴ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὸν στραγγαλισμὸν μιᾶς ἀρτισυστάτου πόλεως, πρὸς τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ δείξωμεν μέγα ἐνδιαφέρον προνοοῦντες ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀναμένω δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπὶ τούτων ἀνταπαντήσω.

§22Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ ὅσων εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι μὲ καθιστῶσιν ἔνοχον τοῦ ψηφισθέντος νόμου· ἄλλως, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ ψηφίζῃ τὰ νομοσχέδια κατ’ ἀρέσκειαν. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου μοῦ ἐζητήθησαν οἱ προϋπολογισμοί, νομίζω, κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τότε ἐγὼ εἶπον ῥητῶς ὅτι θὰ φέρω τοὺς προϋπολογισμοὺς πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐζήτησα τοὺς προϋπολογισμοὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς δαπάνης, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἐπιστρέψει τοὺς προϋπολογισμοὺς εἰς τὸν νομομηχανικὸν Μαγνησίας, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Ἀγχιάλου, οἵτινες παρίσταντο ἐνταῦθα ὡς μὴ ἐπιθυμοῦντες τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, δι’ ἀναφορᾶς των, ὡς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τουλάχιστον μὲ ἐβεβαίωσαν, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐδήλωσαν ὅτι ὄχι μόνον ἐπιθυμοῦσι τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ ὅτι εἶναι καὶ πρόθυμοι νὰ ἐργασθῶσι προσωπικῶς πρὸς ἀδαπανωτέραν καὶ ταχυτέραν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ προϋπολογισμοὶ ἐπεστράφησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς τὸν νομομηχανικὸν Μαγνησίας, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τῶν Ἀγχιαλιτῶν περιορίσῃ τὴν δαπάνην καὶ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τοῦτο σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμόν. Ὅτε πρὸ ἡμερῶν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐζήτουν τὴν κατὰ πρόταξιν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐγὼ ἤλπιζον πάντοτε ὅτι θὰ εἴχομεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἀντετάχθην καὶ εἶπον ὅτι περιμένω τοὺς προϋπολογισμοὺς μὲ τὴν νέαν διαμόρφωσίν των, ὅπως τοὺς ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, δὲν τοὺς εἶχον ὅμως λάβει μέχρι τῆς προχθές. Οἱ ἀξιότιμοι ὅμως συνάδελφοι βλέποντες ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς πλησιάζουσιν εἰς τὸ τέρμα των ἀπῄτουν ἐντονώτερον τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπειδὴ δὲ οὐδεμία διαμαρτυρία ἐγένετο, τοὐναντίον δ’ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐπεθύμει νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ μέσον συγκοινωνίας εἰς τὴν νεοπαγῆ πόλιν, καί, ἐπειδὴ ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσεν ὁμόθυμον ἐπιθυμίαν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦτο δὲν ἀντετάχθην εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον χθές.

§23Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τίνι τρόπῳ οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Ἀγχιάλου ἐξεδήλωσαν τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, διότι καὶ εἰς ἐμὲ περιῆλθε τηλεγράφημα ἔκ τινος κυρίου Διαμαντοπούλου ἐκ Βόλου, ἐξ ὀνόματος τῶν κατοίκων Ἀγχιάλου, χωρὶς οὐδενὸς κατοίκου νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὑπογραφή. Πιθανὸν οἱ κάτοικοι τῆς νέας Ἀγχιάλου νὰ ἐπιθυμῶσι τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔλαβον γνῶσιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τίθεται λιμενικὸς φόρος τοιοῦτος πρὸς τὸν λιμενικὸν φόρον τοῦ Βόλου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐξαλειφθῇ πᾶσα μικρὰ ἐντελῶς κίνησις εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ κωμοπόλει ταύτῃ. Δηλαδὴ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κωμόπολιν ταύτην ν’ ἀναπτύξῃ οὔτε ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ ἐμπόριόν της καὶ διὰ τοῦτο ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ταύτης εἶναι μᾶλλον πρόξενος καταστροφῆς παρὰ ὠφελείας διὰ τὴν νέαν Ἀγχίαλον. Πρὸς τούτοις ὑπάρχει καὶ ἄλλος εὐρύτερος λόγος. Ἔχομεν πληθὺν τηλεγραφημάτων ἐκ Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων, διὰ τῶν ὁποίων διάφοροι σύλλογοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν διασπάθησιν δεκάδων χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης. Τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ κάμῃ, ἀφοῦ μάλιστα ἡ δαπάνη δὲν ὑπερβαίνει, ὡς λέγουσι, τὰς 130,000 δραχμῶν. Ἀλλά, ἐὰν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους κατασκευάσωμεν τὴν ὁδὸν ταύτην, ὑπαγάγωμεν δὲ τὴν Ἀγχίαλον εἰς τὸν αὐτὸν λιμενικὸν φόρον τοῦ λιμένος Βόλου, τοῦτο εἶναι αὐτόχρημα μία πρᾶξις ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἐπιζημία διὰ τὴν πολίχνην ταύτην.

§24Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ συζήτησις αὕτη εἶναι ἄτοπος, διότι εἶναι συζήτησις ἐπὶ ἐπιψηφισθέντος νομοσχεδίου. Σᾶς εἶπον ὅτι οἱ ἐπιβληθέντες λιμενικοὶ φόροι εἰς τὴν Νέαν Ἀγχίαλον ῥητῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ψηφισθέντος θὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων τῆς Νέας Ἀγχιάλου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποθέτω ὅτι ὁ νομοθέτης προυνόησε περὶ αὐτῆς.

§25Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι εἶναι ἡ φορολογία βαρεῖα καὶ θὰ σταματήσῃ πᾶσαν κίνησιν ἐν τῇ πόλει. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο πλὴν τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς ὡρισμένην πόλιν τῆς Θεσσαλίας, οὐδένα ἐξυπηρετεῖ· ἀπεναντίας ὁλόκληροι πληθυσμοὶ παραβλάπτονται. Μίαν καὶ μόνον ἀπάντησιν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν θὰ ὑποβάλῃ πρὸς κύρωσιν τὸν ψηφισθέντα νόμον προτοῦ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα καὶ προτοῦ λάβῃ τὰς γνώμας τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις αὕτη θὰ δοθῇ, ἵνα μὴ καταστρέψωμεν ἡμεῖς χειρότερα ἐκείνους τοὺς ὁποίους κατέστρεψαν αἱ Σλαυικαὶ ὀρδαί. Ζημία καὶ καταστροφὴ μεγάλη θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν πόλιν ταύτην διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον καὶ δὲν θὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον πρὸς κύρωσιν.

§26Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως δὲν ἔχω σκοπὸν ἐγὼ διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος νὰ καταστρέψω τήν νέαν Ἀγχίαλον· τοὐναντίον νομίζω ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐπέλθῃ μέγα ἀγαθὸν εἰς τὴν πόλιν αὐτήν. Ἑπομένως, ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς Καρδίτσης ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, καὶ ἐπειδὴ ἔχει ἀντιρρήσεις, ὥστε νὰ μὴ κυρωθῇ ὁ νόμος, ἂν καὶ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καί, ἂν ἴδω ὅτι καταστρέφεται ὄντως ἡ πόλις τῆς νέας Ἀγχιάλου, δὲν θὰ ὑποβάλω πρὸς κύρωσιν τὸν νόμον.

§27Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ αὐτὸ τὸ πολυθρύλητον ζήτημα τοῦ ἀναχώματος τοῦ ἐπὶ τοῦ Πορταϊκοῦ ποταμοῦ, ὅστις νέας, ὡς πρὸ ἡμερῶν εἶπον, ἐπήνεγκε καταστροφάς. Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω περὶ ἔργου, τοῦ ὁποίου τὴν χρησιμότητα ἀνεγνώρισε πρὸ πολλοῦ ἡ Πολιτεία καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ ἑξαετίας ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀναχώματος τούτου, ὅπερ δυστυχῶς, καίτοι ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, δὲν κατωρθώθη νὰ γίνῃ εἰσέτι νόμος τοῦ Κράτους. Οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων, κ. Πρόεδρε, οἱ ὁποῖοι τακτικῶς ἐπλήρωνον καὶ πληρώνουσι τοὺς φόρους των, οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ μικρὰν ἀντίληψιν τῶν παθημάτων αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, διότι καθ’ ἡμέραν βλέπουσι τὸν κίνδυνον ἐπικρεμάμενον ἐπ’ αὐτῶν καὶ τὰς περιουσίας των καταστρεφομένας. Εἶναι ὄχι ἔργον δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἔργον φιλανθρωπίας πλέον νὰ λάβῃ τὸ Κράτος μέριμναν περὶ τῶν ἀτυχῶν τούτων συμπολιτῶν μας. Καὶ διὰ τοῦτο παρεπονέθημεν καὶ παραπονούμεθα ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ διατεθῶσι χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου πρὸς κατασκευὴν ἔργου οὐχὶ ἀπολύτου ἀνάγκης, ἐνῷ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Θεσσαλίας πνίγεται ὑπὸ τῶν ποταμῶν καὶ καταστρέφεται κατ’ ἔτος. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσωσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ὅπως διασώσωσιν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν πλέον εἰς ἀπόγνωσιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Μανέττας περὶ τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Γλάδστωνος.

§29Ι. ΜΑΝΕΤΑΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι συμπληρωθείσης ἑκατονταετηρίδος ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ μεγάλου τῆς Ἀγγλίας πολίτου καὶ μεγάλου φιλέλληνος Γλάδστωνος ἡ Ἑλλὰς ἀποτίνουσα φόρον εὐγνωμοσύνης εἰς τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου ἀνδρὸς πανηγυρίζει τὴν ἑκατονταετηρίδα διὰ τῶν τελουμένων ἑορτῶν. Φρονῶ ὅμως ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν ἔχει συμμετοχῆς εἰς τὴν ἑορτὴν ταύτην, ὑποχρέωσιν διττὴν οὐ μόνον ὡς Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἀλλ’ ὡς ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Λέγω δ’ ὅτι ὡς Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν, διότι πᾶσα Βουλὴ ὄντως ὀφείλει χάριτας τῷ μεγάλῳ πολίτῃ τῆς Ἀγγλίας, ὁ ὁποῖος ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ φιλελευθέρου κόμματος, οὗτινος ἡγεῖτο, ἐνίσχυσε τὴν ἰδέαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τὰ δίκαια τῶν Βουλῶν τῶν ἀντιπροσώπων. Ἀναμφισβητήτως τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσαρμόζεται εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν κοινωνιῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέρχωνται ἀνωμαλίαι, νὰ διέρχηται κρίσεις τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἐν τούτοις οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τοῦτο καὶ μόνον τοῦτο εἶναι γνήσιον ἀπαύγασμα τοῦ σημερινοῦ πολιτεύματος. Τούτου τοῦ λόγου ἕνεκεν ἅπασαι αἱ Βουλαὶ δέον νὰ ὀφείλωσι χάριτας τῷ μεγάλῳ τῆς Ἀγγλίας πολίτῃ, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς τῷ μεγάλῳ Γλάδστωνι. Ἐν ἔτει 1859, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ Γλάδστων μετέβη εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἵνα λύσῃ διαφορὰς μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας καὶ τῆς Ἑπτανήσου. Ἐπανελθὼν εἰς Λονδῖνον πρῶτος αὐτὸς ὕψωσε φωνὴν ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν Ἰονίων νήσων, συνέπεια δὲ τούτου ὑπῆρξεν ἡ μετὰ διετίαν ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω ὅτι διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀποστείλῃ τηλεγράφημα πρὸς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τὴν συσταθεῖσαν ἐν Ἀγγλίᾳ πρὸς πανηγυρισμὸν τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Γλάδστωνος, τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου νὰ συμμετέχῃ εἰς τὰς ἑορτὰς ταύτας καὶ νὰ ἐκφράζῃ τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τὰς συμπαθείας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους πρὸς τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου ἀνδρός. Ἴσως δὲ δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον, ὅπως ἡ Βουλὴ διακόπτουσα ταύτην τὴν ὥραν τὴν συνεδρίασιν μετέβαινε σύσσωμος ἤ, καὶ ἐὰν μὴ μετέβαινε σύσσωμος, ἔδιδεν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὅπως παραστῶσιν εἰς τὴν κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν τελουμένην ἑορτὴν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεκάλεσα τὸν ἀντιπρόεδρον κ. Δ. Τσιτσάραν καὶ τὸν κοσμήτορα κ. Λουκ. Ῥοῦφον Κανακάρην ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν Βουλὴν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§31Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπόδειξις τοῦ ὅτι αἱ παρατηρήσεις ὑμῶν αἱ γενόμεναι εἶναι ὀρθαὶ εἶναι ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις προέλαβε τὰς συστάσεις ταύτας καὶ ἔσπευσε πρώτη νὰ παρακαλέσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀποτελῆται ἐκ τῶν κ. Δ. Τσιτσάρα καὶ Λ. Ῥούφου Κανακάρη, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀποστείλῃ τηλεγράφημα πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ, ὅπως μεταβιβάσῃ τὰ εἰκότα πρὸς τὴν ἐκεῖ Κυβέρνησιν. Βεβαίως καὶ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσταλῇ εἰς Λονδῖνον, καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται νὰ πράξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, διότι ὄντως ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ αἰσθήματα ὅλων ἡμῶν.

§32Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Νὰ πάρουν πρῶτα τὰ καράβια ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ.

§33Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ναυπλίῳ ἔχουσι δαπανηθῆ περὶ τὰς 200,000 δρ., ὑπολείπονται δὲ κατὰ τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν 25,000, ἵνα τὸ ἔργον συμπληρωθῇ καὶ παραδοθῇ εἰς χρῆσιν μετὰ ἕνα μῆνα. Καθὼς ὅμως παρετήρησα ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἀναγράφεται ἡ πίστωσις τῶν 25,000 δρ. τῶν ὑπολειπομένων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἀλλ’ ἀναγράφεται πίστωσις 15,000 δρ. δι’ ἐνοίκια τῶν οἰκιῶν αἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς δικαστικὰ γραφεῖα. Δύο γίνονται κακὰ διὰ τῆς μὴ ἀναγραφῆς τῆς πιστώσεως τῶν 25,000 δρ.· τὸ μὲν ἐπιβραδύνεται ἡ μεταφορὰ τοῦ δικαστικοῦ γραφείου εἰς μέρος ἐπίτηδες κτισθέν, πρὸς ζημίαν τῆς δικαιοσύνης, διατρέχει δὲ καὶ τὸ μέγαρον κίνδυνον νὰ ὑποστῇ καταστροφήν, ἐπειδὴ δὲν παραδίδεται πρὸς χρῆσιν καὶ μένει ἔρημον· τὸ δὲ γίνεται ζημία 15,000 δρ., τὰς ὁποίας θὰ κερδίσῃ τὸ Δημόσιον, ἐὰν θ’ ἀναγράψῃ τὴν πίστωσιν τῶν 25,000, διότι θὰ κερδίσῃ τὰς 15,000, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσῃ ὡς ἐνοίκια διὰ τὸ ἔτος 1910.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πετρίδης.

§35Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§36Μ. Α. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς καὶ χειροτέρους ὅρους εὑρίσκεται τὸ δικαστικὸν μέγαρον Κεφαλληνίας. Πρὸ πενταετίας κατεκρημνίσθη τοῦτο καὶ ἐνῷ τὸ Δημόσιον ἔπρεπε ν’ ἀναγράψῃ τὴν σχετικὴν δαπάνην, ἀφοῦ μάλιστα εὑρέθη καὶ παρεχωρήθη δωρεὰν καὶ τὸ κατάλληλον οἰκόπεδον καὶ ὅλα εἶναι ἐν τάξει, οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἔπραξεν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἐν τούτοις ἄσχετον. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου;

§38ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, μόνον περὶ τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Ναυπλίου, ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων πολλῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀχθῇ εἰς πέρας, ἀλλ’ ἐλλείψει μικρᾶς δαπάνης δὲν συμπληροῦνται καὶ δὴ πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Ἅμα λαβὼν γνῶσιν τοῦ πράγματος ἀμέσως ἀπηύθυνα τὰς σχετικὰς διαταγὰς πρὸς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ πᾶσα προθυμία εἰς τοῦτο· διότι πρόκειται περὶ δαπανῶν παραγωγικῶν κατ’ ἐξοχήν, αἱ ὁποῖαι θὰ φέρωσιν ἀληθῆ ἀνακούφισιν εἰς τὸ ταμεῖον, μᾶλλον ν’ ἀπαλλαγῇ οὕτω πῶς τῶν νῦν καταβαλλομένων ὑπ’ αὐτοῦ ἐνοικίων δι’ ἰδιωτικὰ κτίρια.

§39Π. ΣΑΚΚΗΣ. Κατὰ τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα νόμον περὶ μεταλλείων παρουσιάζονται ἀτέλειαί τινες, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς παραβλάπτουσι σπουδαίως τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὁ νόμος οὐδόλως προέβλεψε περὶ τῶν μεταλλείων τῆς Σερίφου, ὥστε νὰ διατεθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον δυνάμενον νὰ δώσῃ προσόδους πολὺ μεγάλας εἰς τὸ Δημόσιον. Καθ’ ἃ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ διαδηλοῦται, τὸ μεταλλεῖον τῆς Σερίφου κατήντησε, δύναταί τις εἰπεῖν, σκάνδαλον διὰ τὴν κοινωνίαν πᾶσαν καὶ ἐπιρρίπτεται καὶ μομφὴ καθ’ ὡρισμένων προσώπων καὶ κατὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι δῆθεν ἐνδιαφέρεται περὶ ὡρισμένων προσώπων συνδεομένων μετ’ αὐτῆς. Ὁ τοιοῦτος ὑπαινιγμὸς εἶναι ὅλως ἄδικος, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ Πανελλήνιον πόσον οἱ Ἕλληνες Βουλευταὶ εἶναι φειδωλοὶ προκειμένου περὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων καὶ πόσον κήδονται τῆς ὑπολήψεώς των προκειμένου περὶ ἀτομικῶν συμφερόντων. Ἀπόδειξις ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν πολιτευθέντες καὶ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐξέρχονται μετὰ πάροδον ἐτῶν ἀφήνοντες τὰς οἰκογενείας των εἰς οὐχὶ καλὴν κατάστασιν. Πρὸς ἄρσιν τῶν ὑπονοιῶν τούτων εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προκαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσωσιν ἂν ἐντὸς τῆς σήμερον θέλουσιν ὑποβάλει νομοσχέδιον πρὸς καθησύχασιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ πρὸς ἄρσιν τοῦ σκανδάλου.

§40Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐν τοῖς παρασκηνίοις καὶ ἐν τῷ τύπῳ ἀπὸ χθὲς πολὺς λόγος γίνεται διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ φέρῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι, ἐὰν δὲν παραχωρήσῃ τὸ μεταλλεῖον τῆς Σερίφου διὰ δημοπρασίας, θ’ ἀπολέσῃ πρόσοδον τὰ μάλα ἐπικερδῆ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Τὸ μεταλλεῖον τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδότων εἶναι ἀνεγνωρισμένης ἀξίας, δέον δὲ πάντοτε διὰ δημοπρασίας τὸ Κράτος νὰ παρέχῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου τούτου. Τοιαύτη εἶναι ἡ κρατοῦσα γενικῶς γνώμη καὶ ἐχόμενος τῆς δεδηλωμένης ταύτης γνώμης εἶπον τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, ἐλπίζων ὅτι ἡ διὰ δημοπρασίας παραχώρησις τοῦ εἰρημένου μεταλλείου θ’ ἀποβῇ λίαν ὠφέλιμος καὶ προσοδοφόρος διὰ τὸ Δημόσιον.

§41Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριοι, τῳόντι πολὺς θόρυβος γίνεται περὶ τὸ μεταλλεῖον τοῦτο ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ζητεῖται δ’ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, εὐθὺς μόλις ἐψηφίσαμεν νόμον περὶ μεταλλείων, εἰσαγάγῃ αὕτη σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ποιῆται ἐξαίρεσιν ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Κύριοι, γνωρίζετε πάντες τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν μεταλλείων. Πολλὰ τότε διεδίδοντο εἰς βάρος προσώπων εἴτε ἐντὸς τῆς Βουλῆς εἴτε καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς δρώντων καὶ εἶχε δημιουργηθῆ τοιαύτη ἀτμόσφαιρα, ὥστε αἱ μὴ τολμηραὶ Κυβερνήσεις δὲν ἐτόλμων νὰ πράξωσι τὸ καθῆκόν των ἀδιαφόρως πρὸς τὰ φημιζόμενα, δὲν ἐτόλμων νὰ παραχωρήσωσι μεταλλεῖα. Ὑπῆρξαν ὅμως ἐνίοτε καὶ Κυβερνήσεις αἵτινες ἐτόλμησαν καὶ ἔπραξαν τοῦτο. Εἶναι αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔθεσαν ὡς βάσιν εἰς τὰς παραχωρήσεις αὑτῶν τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐψήφισαν ὡς νόμον τοῦ Κράτους. Αἱ Κυβερνήσεις, λέγω, ἐκεῖναι ἔθεσαν ὡς ἀρχὴν ὅτι τὰ μεταλλεῖα θὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τοὺς πρώτους δηλωτὰς καὶ τότε αἱ Κυβερνήσεις προέβησαν μετὰ θάρρους, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ συναίσθησις ὅτι ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκον αὑτῶν πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν, καὶ παρεχώρησαν ἀθρόα μεταλλεῖα. Οὐδεμία ἠγέρθη τότε διαμαρτυρία, διότι οὐδεμία ἀντίρρησις ἐγείρεται, ὅταν οἱ διαχειριζόμενοι τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εὐθέως βαίνωσι πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν καὶ οὐδεμίαν ποιῶνται παραχώρησιν πρὸς τὰ κομματικὰ ἢ ἀτομικὰ αὑτῶν συμφέροντα. Τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἠθελήσαμεν νὰ καταστήσωμεν καὶ νόμον τοῦ Κράτους καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἐπὶ τριήμερον ἀσχοληθεῖσα κατέστησε μετὰ πάσης ἐπιμελείας πρὸ ὀλίγου νόμον τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ἐρείδεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ὅτι τὰ μεταλλεῖα καὶ τὰ τοῦ παρελθόντος καὶ τὰ τοῦ μέλλοντος παραχωροῦνται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρῶτοι ἐδήλωσαν καὶ οἱ ὁποῖοι σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ ὑπέδειξαν ὅτι ὑπάρχουσι τῳόντι μεταλλεῖα. Ἤδη τί ζητοῦσι διὰ τοῦ γινομένου θορύβου; Ζητοῦσι νὰ καταστρέψωμεν εὐθὺς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον μόλις χθὲς ἐπεψηφίσαμεν, διότι, λέγουσι, πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν ἓν μεταλλεῖον, διότι εἶναι πολύτιμον, ἓν μεταλλεῖον σιδήρου, διότι, ἂν ἐπρόκειτο, ἂν ἔλεγον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μεταλλείου ἀργύρου, αὐτὸ ἐξαιρεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καὶ ὅταν εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν ἓν μεταλλεῖον ὡς μεταλλεῖον σιδήρου δι’ εἰδικοῦ νόμου νομίζω ὅτι καταστρέφομεν τὸν νόμον, διότι θὰ ἐμβάλωμεν οὐχὶ τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμβάλῃ ὁ νόμος, ὅτι οἱ πρῶτοι δηλοῦντες γίνονται κύριοι τοῦ μεταλλείου, ἀλλὰ θὰ ἐμβάλωμεν τὴν ἀνησυχίαν εἰς τὸ μέλλον ὅτι ὁ πρῶτος δηλωτὴς βεβαίως δὲν εἶναι κύριος τοῦ μεταλλείου, διότι, ἂν ἀποδειχθῇ μετὰ τὰς γενησομένας ἐκμεταλλεύσεις, αἱ ὁποῖαι πάντως πρέπει νὰ προηγηθῶσι κατὰ τὸν νέον νόμον, ὅτι τὸ μεταλλεῖον εἶναι πολυτιμότερον ἀπὸ πᾶν ἄλλο σιδήρου, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Πολιτεία δι’ ἑνὸς νόμου νὰ ἐξαιρῇ τοῦτο καὶ νὰ τὸ διαθέτῃ εἴτε διὰ δημοπρασίας εἴτε κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, Κύριοι, δὲν ὑπάρχει πεποίθησις εἰς τὴν εὐθύτητα τῆς Πολιτείας, δὲν ὑπάρχει πεποίθησις ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργασθῶσι πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ὑπογείων θησαυρῶν τοῦ τόπου θ’ ἀμειφθῶσι καὶ ὁ ὅλος ὁ νόμος κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν κλονίζεται καὶ σαλεύεται. Ἐκ τοιούτων σκέψεων ὁρμώμενος ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος εἶχον τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου, ὅτε τὸ ζήτημα πολλάκις ἦλθεν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, εἶπον ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ πράξωμεν, διότι θὰ κλονίσωμεν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν πρὸς τὸν νόμον τὸν μόλις ψηφισθέντα. Μόλις διὰ τοῦ νόμου τούτου καθησύχασαν οἱ φόβοι τῶν ἀσχολουμένων περὶ τὰ μεταλλεῖα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ περιουσίαι αὐτῶν, διότι περιουσίαι εἶναι κατὰ τὸν νόμον διὰ τὸν πρῶτον δηλωτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κεῖνται ἐν ἀμφιβόλῳ, μόλις τοῦτο, λέγω, ἐγένετο καὶ ἀμέσως ἤρχισαν πάλιν οἱ φόβοι ὅτι τοιαύτη νομοθεσία δὲν θὰ ἦτο σταθερά. Τοιαῦται εἶναι αἱ σκέψεις ὑπὸ τῶν ὁποίων ὁρμῶμαι ἐγὼ τοὐλάχιστον καὶ τὰς ὁποίας συνεμερίσθη καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπου τὸ ζήτημα πολλάκις ἐφέρθη. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς διστάζομεν νὰ προβῶμεν εἰς καθιέρωσιν ἀρχῆς ἡ ὁποία θὰ καταστρέψῃ ἄρδην τὸν νόμον.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ὅμως πρόκειται περὶ τόσον σπουδαίας προσόδου τοῦ Δημοσίου;

§43Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δυνατόν, λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τόσον ἐξαιρετικῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου, νὰ συστήσωμεν μίαν ἐξαίρεσιν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ πρόσοδος καὶ ποία εἶναι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν σήμερον μόλις ἐλάβομεν; Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔλαβον τοιαύτην πρότασιν. Μᾶς προτείνεται ὑπὸ συνιδιοκτήτου ἔχοντος ἐκεῖ ἐγκατάστασιν νὰ γίνῃ δημοπρασία· νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς διαθέσεως τὸ μεταλλεῖον τοῦτο, νὰ γίνῃ δημοπρασία καὶ αὐτὸς προσφέρεται ν’ ἀναλάβῃ κατὰ τόννον τὴν ἐκμετάλλευσιν προσφέρων τρεῖς δραχμὰς κατὰ τόννον τὴν ἐκμετάλλευσιν. Οὔτε πόσους τόννους περιέχει τὸ μεταλλεῖον οὔτε πόσους ὑποχρεωτικῶς θὰ ἐξάγῃ οὔτε ἄλλη τις πρότασις συνοδεύουσα τὴν πρότασίν του ταύτην ὑπάρχει. Εἶναι, νομίζετε, τοσοῦτον σπουδαία ἡ πρόσοδος αὕτη, ὥστε νὰ διασαλεύσωμεν τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ κοινωνία πρὸς τοὺς ψηφιζομένους νόμους καὶ πᾶς ὅστις θὰ ἐργασθῇ ὅτι ὁ πρῶτος δηλωτὴς θὰ γίνῃ κύριος τοῦ μεταλλείου; Ἀξίζει τὸν κόπον ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀβεβαίας προσόδου νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δηλώσῃ μεταλλεῖον δὲν θὰ εἶναι βέβαιος ὅτι καὶ θὰ ἔχῃ τὸ τοιοῦτον, διότι θὰ ἔλθῃ μία στιγμή, καθ’ ἣν ὁ γείτων ἢ ἄλλος τις θὰ προσφέρῃ περισσότερα, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Πολιτεία πιεζομένη ὑπὸ οἰκονομικῶν ἀναγκῶν θὰ εἴπῃ· ἐξαιρῶ ἐκεῖνο τὸ μεταλλεῖον; Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀβεβαιότης ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ προσωπικῶς τοιαύτην ἔχω γνώμην.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Μιαούλης ἔχει τὸν λόγον.

§45ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ γνωρίζω ἂν αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας μετὰ τόσου στόμφου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέπτυξεν, εἶναι καὶ γνῶμαι ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως.

§46Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§47ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἤθελον νὰ γνωρίζω τί λέγει ἡ Κυβέρνησις· εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§48Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἀπαντήσω δύο λέξεις;

§49ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελον νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ἂν ἀσπάζεται τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§50Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν ὅτι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγένετο λόγος ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἕνεκα τῶν ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς εἶπε διστάζει νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Αὐτὰ σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, σᾶς τὰ εἶπε δὲ τόσον σαφῶς, ὥστε ἀπορῶ πῶς ἐπιμένετε νὰ λάβητε ἄλλην ἀπάντησιν.

§51ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Διότι ἤθελον νὰ ἔχω κατηγορηματικὴν δήλωσιν ἂν θὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Τελευταίως, κύριε Πρόεδρε, ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ μεταλλείων, δι’ οὗ τὰ μεταλλεῖα δίδονται εἰς τὸν πρῶτον δηλωτήν. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Στρατιωτικὸς σύνδεσμος εἶπεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πλουσιώτερον μεταλλεῖον τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν καὶ νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὸν δηλωτήν. Γνωρίζω ὅτι τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων δὲν εἶναι μεταλλεῖον σιδήρου, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ἀλλ’ ἕτερον μετάλλευμα, ὡς ἐγὼ ἔμαθον, παρ’ εἰδικοῦ ἀναγκασθεὶς ἕνεκα κακοκκιρίας νὰ προσορμισθῶ εἰς Σέριφον, καὶ εὑρίσκονται ἐξ αὐτοῦ ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν 800,000 τόννοι, δι’ ἕκαστον δὲ τόννον δύναται νὰ δώσῃ ὁ ἀναλαβὼν ἓξ ἕως ἑπτὰ φράγκα. Ἂν κάμωμεν λοιπὸν λογαριασμὸν μόνον διὰ τὸ ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν μετάλλευμα, ἔχομεν 4,800,000 δραχμῶν. Καὶ τί εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τόσον εὐκόλως δίδει 4,800,000 εἰς ἰδιώτας, ὅτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔρχεται καὶ θέτει φόρους καὶ ἀπαγορεύει νὰ δίδωνται εἰς ἰδιώτας ἡ βαρυτίνη καὶ ἡ γύψος καὶ ἄλλα; Πῶς, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέτει φόρους καθημερινῶς καὶ ὁ λαὸς ἀγγογύστως πληρώνει, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλει νὰ δώσῃ 5,000,000 εἰς ἰδιώτας; Ἀκούω, κύριε Πρόεδρε, πολλὰ νὰ διαδίδωνται εἰς βάρος τῆς Βουλῆς καί, ἐπειδὴ εἶμαι Βουλευτής, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαδίδωνται τοιαῦτα. Ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπωσιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παραίτησιν ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω καὶ μέχρις ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας θὰ φθάσω, ἂν δὲν ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§52ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ πράγματα νὰ ἐκτεθῶσι σαφέστερον καὶ καλλίτερον παρ’ ὅ,τι τὰ ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ὕδρας, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ ζητήματος τύπου, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐστηρίχθη μόνον εἰς ἕνα τύπον, διὰ ν’ ἀρνηθῇ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπε· πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν νόμον τοῦτον νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν; Πῶς εἶναι δυνατόν, ἐνῷ ὅλα τὰ μεταλλεύματα διατίθενται διὰ μιᾶς ὁδοῦ ὡρισμένης, πῶς εἶναι δυνατὸν ὡρισμένον μετάλλευμα νὰ διατεθῇ διὰ δημοπρασίας, δηλ. νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὴν αὐτὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ παραχώρησις διὰ τὰ ἄλλα μεταλλεύματα; Ἀλλὰ μήπως διὰ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐκυρώθη εἰσέτι, μήπως ὁ νόμος οὗτος δὲν καθιεροῖ τοιαύτας ἐξαιρέσεις ἐν τῇ παραγράφῳ 4 τοῦ ἄρθρου 1, ἔνθα λέγει «ἀλλὰ δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ὁ αὐτοφυὴς ἢ εἰς μεταλλικὴν κατάστασιν χρυσός, τὰ ἀργυρομεταλλεύματα (βαρυτίνη) τῆς Μήλου, Κιμώλου, Πολυαίγου, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ πολύτιμα μέταλλα τὰ μὴ ἀναφερόμενα ἐν τῷ ἐδαφίῳ αʹ τοῦ παρόντος ἄρθρου», δηλ. ἐξαιροῦνται μεταλλεύματά τινα τῆς τοιαύτης διαθέσεως διὰ δηλώσεως καὶ ἄλλη διαδικασία ὁρίζεται δι’ αὐτά; Τώρα εἰς τὰ ἀργυρομεταλλεύματα Μήλου, Κιμώλου κλπ. ὑπάρχει ἄργυρος. Ἄργυρος ὅμως ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν κοινὸν μόλυβδον. Ἰδοὺ δύο περιπτώσεις καθ’ ἃς ὑπάρχει εἰς μετάλλευμα ἄργυρος, διατίθεται δὲ δι’ ἄλλης ὁδοῦ. Τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος μετάλλευμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Σέριφον εἶναι μία σύνθεσις σιδήρου ἐντελῶς διαφορετική· εἶναι πολὺ εὐχερὲς λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ μεταλλείου μαγνητικοῦ σιδήρου, τοῦτο νὰ παραχωρῆται διὰ δημοπρασίας καὶ ὄχι διὰ τῶν κανονικῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ νόμος διὰ μίαν ἰδιαιτέραν περίπτωσιν· δύναται νὰ γίνῃ νόμος διὰ τὸν μαγνητικὸν σίδηρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ὅτι ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἄλλον νόμον πρὸ ὀλίγου, τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν, διότι, ὅτε ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸν νόμον, δὲν ἦτο γνωστὸν τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, διότι ἔχω πεποίθησιν ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἔδιδε ψῆφον εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν ἐγνώριζεν ὅτι ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ μεταλλεῖον τῆς Σερίφου. Ὁ νόμος δὲν ἐκυρώθη καὶ ἑπομένως πολὺ καλὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της.

§53Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἄλλο ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἡ γνώμη ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους ἐπιβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ καί, εἰ δυνατόν, σήμερον νὰ ὑποβάλῃ καὶ νομοσχέδιον καὶ ψηφίσῃ αὐτὸ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, παρὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον. Δὲν γνωρίζω ποίας γνώμας δύναται νὰ ἔχῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ σημερινὸν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γινώσκω εἶναι ὅτι αἱ ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι ὑφ’ ἃς διατελεῖ σήμερον τὸ ἔθνος εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐπιβάλλουσι τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ τάχιστα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες. Εἶναι τοιαύτη ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ὥστε δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, ἂν ἠθέλομεν ἀναχωρήσει ἄνευ τῆς ἐπιψηφίσεως τοιούτου νόμου. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, ἂς λάβῃ τὴν θέσιν ἡ ὁποία τῇ ἁρμόζει καὶ τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον ἐτήρησεν. Ὅτε δι’ εἴδη ἐλαχίστης ἀξίας ἡ Κυβέρνησις ἐμερίμνησεν, ὅτε ἐμερίμνησε περὶ νόμου καὶ τῆς βαρύτινης, ἔπρεπε πρωτίστως, γνωρίζουσα τὴν ἀξίαν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται μεταλλείου, νὰ ἐξαιρέσῃ καὶ τὸ μεταλλεῖον τοῦτο, διότι, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγίνωσκε προχθὲς τὴν ἀξίαν τοῦ μεταλλείου τούτου, βεβαίως δὲν θὰ ἐψήφιζε τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς δὲν ἐγένετο εἰσέτι νόμος τοῦ Κράτους. Οὐδεμία δυσκολία λοιπὸν ὑφίσταται διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον.

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, Κύριοι, τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι κατὰ τὴν γνώμην του μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ ὁρίζοντος ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἐὰν οἱ ὅροι οἱ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενοι πραγματοποιηθῶσιν, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις, ἵνα παραχωρήσῃ τὰ μεταλλεῖα εἰς τοὺς πρώτους δηλωτάς, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις ἑνὸς μεταλλείου ὑπὲρ ἑνὸς ὡρισμένου προσώπου ἢ καθ’ ὡρισμένου προσώπου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲ ἐδήλωσεν ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἠσχολήθη περὶ τοῦ ζητήματος καὶ διστάζει περὶ τῆς ληπτέας ἀποφάσεως. Ἀλλ’ ἤκουσα μετὰ προσοχῆς καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἁγυιᾶς, ὁ ὁποῖος ὑπέδειξεν ὅτι δὲν πρόκειται ἤδη νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις ἑνὸς μεταλλείου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἐν νομοσχεδίῳ ὑποβαλλομένῳ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα κατηγορία τις μεταλλείου ἐξαιρεθῇ τῶν διατάξεων τοῦ ψηφισθέντος νόμου; Καὶ νομίζω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ μελετηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι πράγματι ἀποδεικνυομένου ὅτι τὸ Δημόσιον πρόκειται νὰ ὑποστῇ βλάβην, καὶ βλάβην σπουδαίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐπειδὴ ἐψηφίσθη νομοσχέδιον, πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὅλοι ὑπέδειξαν καὶ ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀγυιᾶς, νὰ ἴδῃ ἂν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτήν, καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου ἐπιβάλλεται εἰς αὐτήν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν ὅπως τὸ Δημόσιον μὴ ὑποστῇ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὅλοι ὁμολογοῦμεν ὅτι θὰ ὑποστῇ, ἐὰν ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου καὶ εἰς τὰ μεταλλεῖα περὶ τῶν ὁποίων ἠσχολήθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀγυιᾶς.

§55Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς διατυπωθείσας ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ τοὺς ἐνδοιασμοὺς τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Φρονῶ ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις αὗται δὲν εἶναι βάσιμοι ὄχι μόνον διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἤδη ἀνέπτυξαν ἄλλοι συνάδελφοι καὶ καθώρισε μᾶλλον ἐπισταμένως ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλὰ καὶ διότι οὐδεὶς ἔτι ἀπέκτησε δικαίωμα ἐκ τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος καὶ μήπω δημοσιευθέντος νόμου, νομοσχέδιον δὲ ἀφορῶν εἰς πλούσιον ἀναμφισβητήτως μεταλλεῖον, ἐκ τοῦ ὁποίου δύναται τὸ Κράτος ν’ ἀντλήσῃ πόρον ἀσφαλῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς προσβάλλον κεκτημένα δικαιώματα, ἀφοῦ ὑφίσταται ἔτι ὁ νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ παραχώρησις οἱουδήποτε μεταλλείου ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κρίσεως τοῦ μεταλλευτικοῦ συμβουλίου εἰς τὸ ὁποῖον μετέχει ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾗ ὁ αἰτήσας τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου, δὲν ἀπέκτησε δικαίωμα οὐδὲ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκτήσῃ τοιοῦτον, ἀφοῦ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἰσχύει ὁ παλαιὸς νόμος καὶ δικαιοῦται καὶ ὀφείλει τὸ μεταλλευτικὸν συμβούλιον νὰ κρίνῃ ἀνεξαρτήτως προτεραιότητος εἰς τίνα ἁρμόζει νὰ παραχωρηθῇ τὸ μεταλλεῖον. Οὕτως οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει, ὅπως προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἄμεσον ὑποβολὴν νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, ὅπως οὕτως ἐκλείψῃ καὶ τὸ σκάνδαλον τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν. Καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν· «Ἡ Βουλή, πειθομένη ὅτι τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων εἶναι πολυτιμότατον, οὐδὲ ζημιοῦται τὸ κῦρος τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος καὶ οὔπω δημοσιευθέντος νόμου περὶ μεταλλείων ἐκ τῆς διὰ δημοπρασίας διαθέσεως μεταβαίνει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν». Παρακαλῶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§56Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι κεκτημένα δικαιώματα. Ὅσα ἑπομένως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὑπὸ ἔποψιν νομικήν, εἶναι τελείως ὀρθά, διότι, ἀφοῦ ὁ νόμος δὲν ἐκυρώθη καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ἀποκτηθῆ. Ἐγὼ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐξήτασα τὸ θέμα. Εἶπον ὅτι δὲν συμφέρει ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ κοινωνία πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, πρὸς τὰς ἐνταῦθα λαμβανομένας ἀποφάσεις, ὅτι δὲν συμφέρει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ κλονίσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ταύτην, ἐξαιροῦντες ἓν μεταλλεῖον ὡρισμένον, διότι θὰ ἐμβάλωμεν εἰς τοὺς πολίτας τὴν ἀνησυχίαν ἐν τῷ μέλλοντι ὅτι ὁ μέλλων νὰ δηλώσῃ, ὁ μέλλων νὰ εὕρῃ ἓν μεταλλεῖον, νὰ κάμῃ ἐργασίας μεταλλευτικὰς πρὸς ἀνακάλυψιν μεταλλεύματος, εἶναι πιθανὸν ὅτι, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν ἐργασιῶν τούτων ὅτι τὸ μετάλλευμα τὸ ὁποῖον αὐτὸς θὰ ἐξαγάγῃ διὰ τῶν ἐργασιῶν του εἶναι ὁπωσδήποτε πολύτιμον ἢ ὁπωσδήποτε τιμιώτερον, δύναται νὰ στερηθῇ τοῦ μεταλλείου του, δύναται νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ πιεζομένη ὑπὸ νέων ἀναγκῶν καὶ εἴπῃ· τὸ μεταλλεῖον τοῦτο ἐξαιρῶ δι’ ἑνὸς νόμου, τὸ διαθέτω διὰ δημοπρασίας. Οὕτω κλονίζομεν τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ κοινωνία πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἐξήτασα τὸ θέμα καὶ διὰ τὸ θέμα τοῦτο ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἐὰν ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὡρισμένη τάξις μεταλλείων ἐξαιρεῖται, τότε βεβαίως κατ’ οὐδὲν προσβάλλομεν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινωνίας πρὸς τοὺς νόμους. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, ὅπως ἐξηρέσαμεν τὸν ἄργυρον, τὸν χρυσόν, ἐξαιροῦμεν καὶ τὸν σίδηρον, βεβαίως δύναται τοῦτο νὰ γίνῃ. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσωμεν τὸν νόμον κατ’ ἄλλον τρόπον, νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ δηλωταὶ οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἀποκτῶσιν ἢ μόνον τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐκτιθεμένου τοῦ μεταλλείου εἰς δημοπρασίαν νὰ λαμβάνωσιν ἐκ τοῦ τιμήματος ποσοστά, ὅπως ἔχωσι συμφέρον νὰ ἐργάζωνται, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Κατὰ τὰ ἄλλα εἰς τὰς γενομένας παρατηρήσεις εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος καὶ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶναι βεβαίως τελείως ὀρθά.

§57Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κλονισθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς κοινωνίας πρὸς τοὺς νόμους διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ζητουμένου νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἡ μὴ ὑποβολὴ τοιούτου νομοσχεδίου πρόκειται νὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινωνίας πρὸς τοὺς διαχειριζομένους τὰ κοινά· διότι μετ’ ἐπιτάσεως διαδίδεται ὅτι πρόσωπα, ἰσχυρὰ μέσα διαθέτοντα, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πιέζουσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§58Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μάθωμεν τὰ πρόσωπα ταῦτα;

§59Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναφέρω πρόσωπα. Ὅτε ὑπάρχει πεποίθησις ὅτι τὸ μεταλλεῖον εἶναι πλουσιώτατον, καὶ περὶ τούτου ἔχει ἀποδείξεις εἰς χεῖράς του ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας Σερίφου Σπηλιαζέζης προέτεινε νὰ καταβάλῃ τρεῖς δραχμὰς κατὰ τόννον ἐν ᾗ περιπτώσει ἐν δημοπρασίᾳ κατακυρωθῇ εἰς αὐτὸν τὸ μεταλλεῖον τοῦτο, καὶ φθάνει μάλιστα μέχρις ἓξ καὶ ἑπτὰ δραχμῶν, ὅτε τοιαύτην ἔχομεν προσφοράν, προσφορὰν προερχομένην παρ’ ἑταιρείας παρεχούσης ἁπάσας τὰς ἐγγυήσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ διστάσωμεν καὶ ζητήσωμεν δι’ ὑπεκφυγῶν νὰ διαφύγωμεν μὴ τυχὸν προσβληθῶσι τὰ καθεστῶτα; Τὸ βέβαιον λοιπὸν εἶναι ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰδικὸν περὶ τοῦ μεταλλείου τούτου, διότι δὲν εἶναι πρέπον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ ληφθῇ μέριμνα γενικὴ περὶ τοῦ μεταλλείου τούτου, περὶ τοῦ ὁποίου βασίμους ἔχομεν πληροφορίας ὅτι εἶναι πλουσιώτατον καὶ ὅτι ἐκ τῆς διαθέσεως αὐτοῦ δύναται νὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον ἑκατομμύρια ὅλα. Ὀφείλει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ῥητὴν τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι αὔριον ἢ μετὰ μεσημβρίαν θὰ καταθέσῃ γενικὸν νομοσχέδιον καί, ἂν δώσῃ τοιαύτην ὑπόσχεσιν, ἐγὼ δὲν θὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θ’ ἀρνηθῶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§60ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, ἀπησχόλησε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπανειλημμένως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενομένων διαδόσεων. Προκειμένου δὲ τόσον περὶ αὐτοῦ, ὅσον καὶ περὶ ἄλλων συναφῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον συμπεριληφθῆ εἰς τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων, ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ ἓν πρόσθετον νομοσχέδιον. Τοῦτο δ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος πρωσσικοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, διότι, ὡς γνωρίζετε ἴσως πάντες, καὶ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον, τὸ ψηφισθὲν ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔχει συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοτέρου πρωσσικοῦ νόμου περὶ μεταλλείων. Ἀφοῦ καθιερώσαμεν ἅπαξ τὸ σύστημα τοῦτο, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακολουθήσωμεν αὐτὸ καὶ ὑπὸ τὰς γενομένας ἤδη μεταρρυθμίσεις του ἐν Πρωσσίᾳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξεδήλωσε τότε ἐνδοιασμοὺς ἂν ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην μεταρρύθμισιν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἐφηρμόσθη ὁ μόλις τόσον ταχέως ψηφισθεὶς ἤδη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ πρῶτοι δηλωταὶ θεωροῦνται ἰδιοκτῆται. Προκειμένου δὲ ἰδίως περὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, ὅπερ παρέσχεν ἀφορμὴν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ἔκαμεν αὐτὸς τὴν ἑξῆς ἐπιφύλαξιν· εἶπεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ὑποβολὴν ὡρισμένων προτάσεων δι’ αὐτό, ὁπότε θὰ ἤμεθα δεδικαιολογημένοι νὰ ὑποβάλωμεν πάραυτα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἤδη ἕτοιμον. Σήμερον ὑπεβλήθησαν εἰς ἡμᾶς αἱ τοιαῦται προτάσεις, κατ’ ἀκολουθίαν δ’ αὐτῶν σπεύδω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον συμπληρωτικὸν τῶν περὶ μεταλλείων νόμων.

§61Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τοιούτου νομοσχεδίου, ἀποσύρω, κ. Πρόεδρε, τὴν πρότασίν μου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τότε δὲν ὑπάρχει πλέον λόγος ψηφοφορίας. Ὁ κ. Σάκκης ἔχει τὸν λόγον περὶ τῆς καταστραφείσης γεφύρας Λογκᾶς τοῦ δήμου Αἰπείας.

§63Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀναβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων.

§65ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω, Κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ἐπεῖγον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τοὺς δυστυχεῖς πρόσφυγας. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως διὰ νέας δαπάνης τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ περὶ διευκολύνσεως τῶν προσφύγων, καθ’ ἣν θὰ ἐπεταχύνετο ἡ ἐγκατάστασις τῶν κυρίως γεωργῶν μεταξὺ αὐτῶν ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων κλήρων τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ταχθέντων πρὸς διανομὴν ἐθνικῶν χωρίων. Ὑποβάλλω τουτέστι νομοσχέδιον 1) «περὶ μεταρρυθμίσεως, συμπληρώσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἐν τοῖς περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἱδρύσεως Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ ταμείου νόμοις ͵ΓΣΞʹ τῆς 7 Ἀπριλίου 1907, ͵ΓΖΘʹ τῆς 14 Μαΐου 1908 καὶ ͵ΓΤΞΘʹ τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1909». Ἐπίσης ὑποβάλλω 2) νομοσχέδιον «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἐν Ἀταλάντῃ οἰκοπέδου τοῦ Χριστοφόρου Ἰ. Χριστοφόρου τοῦ χρησιμοποιηθέντος διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δημοσίου ἀντισεισμικοῦ καταστήματος τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Λοκρίδος καὶ τοῦ προαυλίου αὐτοῦ» καὶ 3) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ τριμελοῦς Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τῶν φορολογικῶν παραβάσεων τῶν μονοπωλίων καὶ τοῦ καπνοῦ».

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Ἡ ἀνατύπωσις τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομίας τῶν ἐμμέσων φόρων δὲν ἐγένετο εἰσέτι. Ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ ἀναβάλλεται.

§67Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 28.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 28: Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ΧΜΗʹ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΛΥΠΒʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ συστάσεως ταμείου Φάρων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§69Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις νόμου ὑπ’ ἀριθ. 74 «περὶ συγκοινωνίας ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς τῆς Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ».

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας τῆς νήσου Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§71Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐργασθέντων εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, διότι μένουσι πολλοὶ μηχανικοὶ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῶν χρημάτων των δι’ ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἤδη περατώσει.

§72Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ. Εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 127.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΨΜΖʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1900 καὶ ͵ΒΩΛΑʹ τῆς 14 Φεβρουαρίου 1901».

§74Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, κύριε Πρόεδρε.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχει συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἡ ὥρα ἔχει προχωρήσει, ἀναβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ.

§76ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπισημάνσεως πολυτίμων μετάλλων» παραπεμφθῇ καὶ τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἥτις ἐπεξεργάζεται τὸ νομοσχέδιον περὶ δασμολογίων. Παρακαλῶ προσέτι, ὅπως προταχθῶσι καὶ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ περιβολίων τῶν Καλαμῶν καὶ περὶ σιγαρέττων, ἅτινα οὐδεμίαν θὰ ἔχωσι συζήτησιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρωμῆς κατὰ δόσεις τοῦ φόρου περιβολίων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν τῶν χρήσεων 1905–1908». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Β. Λεωπούλου.

§78ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σιγαρέττων κατασκευασθέντων διὰ μηχανημάτων κατασκευῆς τελείων σιγαρέττων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου). Συναινέσει τῆς Βουλῆς διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην μ. μ. ἀκριβῶς. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.)

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἐξακολούθησις τῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας τῶν ἐμμέσων φόρων».

§81Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν διενεμήθη.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη ἀπὸ τῆς πρωΐας.

§83Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἐλήφθη καιρὸς νὰ μελετηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς; διενεμήθη μόλις πρὸ ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῆς ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένης πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων καὶ περὶ μονοπωλίου τοιούτων εἰδῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1ον.

§85ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: Ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους παραγομένων παντὸς εἴδους πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων). Ὁ φόρος αὐτὸς ἐπιβάλλεται ἐπὶ παντὸς εἴδους πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων. Ὁ φόρος οὗτος ὁρίζεται· αʹ) Διὰ μὲν τὴν πυρίτιδα ὑπονόμων εἰς λεπτὰ εἴκοσι πέντε κατ’ ὀκᾶν, διὰ δὲ τὴν ἄκαπνον πυρίτιδα εἰς δραχμὰς δέκα κατὰ χιλιόγραμμον καὶ διὰ τὴν μέλαιναν πυρίτιδα παντὸς εἴδους εἰς δραχμὰς τρεῖς κατ’ ὀκᾶν· βʹ) Διὰ τὴν δυναμίτιδα πρώτης κατηγορίας, ὡς καὶ πάσας τὰς λοιπὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας, τὰς μὴ ἐμπεριεχούσας νιτρογλυκερίνην, ἤτοι σεδδίτιδα, φαβιὲ καὶ τὰς ἀναλόγους, εἰς δραχμὴν μίαν κατὰ χιλιόγραμμον· γʹ) Διὰ τὴν δυναμίτιδα δευτέρας κατηγορίας (φορσίτιδα) λεπτὰ πεντήκοντα κατὰ χιλιόγραμμον· δʹ) Διὰ τὰ σφαιρίδια (σκάγια) εἰς λεπτὰ πεντήκοντα κατὰ χιλιόγραμμον. Διὰ Β. Διαταγμάτων ὁρίζονται τὰ εἰς ἑκάστην τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν ὑπαγόμενα εἴδη πυρίτιδος, δυναμίτιδος καὶ λοιπῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τούτου· αʹ) Ὁ βροντώδης ὑδράργυρος καὶ τὰ βροντώδη μίγματα, δι’ ὧν κατασκευάζονται τὰ καψύλια· καὶ βʹ) Ἡ πυρῖτις καὶ αἱ ἐκρηκτικαὶ ὗλαι, αἱ προμηθευόμεναι διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἢ χρησιμεύουσαι πρὸς κατασκευὴν πυρομαχικῶν διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἀπαλλαγὴ παρέχεται ἀδείᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ διὰ τῶν παραγγελιῶν τῶν εἰδῶν τούτων. Τὸ ἐν ἰσχύϊ τελωνιακὸν δασμολόγιον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Εἰς τὴν κλάσιν 103 μετὰ τὰς λέξεις «νιτρικὸν κάλιον (νίτρον)» προστίθενται αἱ λέξεις «χλωρικὸν κάλιον, χλωρικὸν νάτριον». Ἡ κλάσσις 340 βʹ ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς· Κάλυκες φυσιγγίων ἐν γένει περιέχοντες γόμωσιν οἱανδήποτε (μὴ ὑποβαλλόμενοι δὲ εἰς τὸν φόρον καταναλώσεως πυρίτιδος) μὲ γενικὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν δρ. 40 εἰς μεταλλικὸν ἡ χιλιάς.

§86ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἔχω ἐνίας ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑποβάλλει, νὰ δεχθῇ ὥστε αὗται νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσιν ἀπόψε, ἀλλὰ νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§87ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν εἶμαι πρόθυμος νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου πᾶσαν δικαίαν ἀντίρρησιν τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιφέρητε ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν μου. Ἀλλὰ, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ἑνιαῖον τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ συζητήσῃ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τώρα μετὰ τῶν τροπολογιῶν, ὅπως ἀνατυπωθῇ αὐτὸ μετὰ τούτων καὶ διευκολυνθῇ οὕτω κάλλιον ἡ συζήτησις.

§88Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ὑποβάλλονται αἱ τροπολογίαι, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἂν πρέπει νὰ γίνωσιν αὗται δεκταὶ ἢ ὄχι· δι’ αὐτὸ νὰ διανεμηθῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον καὶ μεθαύριον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§89ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ καὶ πάλιν ν’ ἀνασυνταχθῇ τὸ ἄρθρον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροπολογιῶν μου, αὔριον δὲ θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ καὶ ἀναβάλλομεν τὴν συζήτησιν διὰ μεθαύριον.

§90ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως δὲν θέλω ὁμιλήσει διὰ μακρῶν. Ἤθελον παρακαλέσει μόνον αὐτόν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συντεταγμένην ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν πυριτίδων, ἡ ὁποία φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ μεγάλου Βερτελώ, νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν του ὅσον ἀφορᾷ μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε σήμερον πρὸς τὴν Βουλήν. Θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ στείλω τὴν μελέτην ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ μὴ ἔχῃ ὁ χημικὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 2).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§92ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προστεθῇ ἐν τέλει· «Ἡ ἄδεια αὕτη χορηγεῖται, ἀφοῦ προηγουμένως κατατεθῇ εἰς δημόσιον ταμεῖον χρηματικὴ ἐγγύησις ἴση πρὸς 10% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐργοστασίου, κατὰ τὰ διὰ Β. Δ. κανονισθησόμενα. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ ἐγγύησις δύναται νὰ ᾖ κατωτέρα τῶν δραχ. 10,000. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§94ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω μετὰ τὰς λέξεις «ἐκ τῶν ἐχόντων δίπλωμα χημείας τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου» νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «ἢ πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰδικοῦ ἐπιτηρητοῦ κατασκευῆς τοιούτων εἰδῶν ἐν πυριτιδοποιείοις. Ἀντ’ αὐτοῦ ἐπιτρέπεται προσωρινῶς ν’ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα ἐπιτηρητῶν εἰς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀντιμισθίᾳ προσθέτῳ εἰς τὴν σύνταξιν ἄχρι δρ. 200».

§95ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Διατί μόνον ἀποστράτους καὶ ὄχι καὶ ἐν ἐνεργείᾳ;

§96ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι νομίζομεν ὅτι καὶ πάντοτε μέν, μάλιστα δὲ σήμερον, οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ πρέπει ν’ ἀσχολῶνται εἰς τὸ κύριον αὑτῶν ἔργον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§98Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι περιττόν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος.

§100Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐγκαίρως ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν θ’ ἀναγράψῃ τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§102ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον μετὰ τὰς λέξεις «νὰ θέτῃ» νὰ προστεθῇ «γραφεῖον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπιτηρητοῦ καὶ φυλακεῖον».

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§104ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ μετὰ τὰς λέξεις «ταινίαι ἢ ἄλλα σήματα» νὰ προστεθῇ «χορηγούμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ καταβολῇ τοῦ ἀντιστοίχου φόρου καταναλώσεως». Εἰς τὸ τέλος δὲ τῆς προτελευταίας παραγράφου νὰ προστεθῇ «δαπάναις τοῦ ἐργοστασίου κατασκευαζόμενα, συμφώνως πρὸς τὰ διὰ Β. Διατάγματος κανονισθησόμενα. Διὰ τὴν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴν τῶν εἰδῶν τούτων δίδεται ἐγγύησις ἴση πρὸς τὸν φόρον καταναλώσεως».

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7.

§106ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις· «Εἰσαγωγὴ τοιούτων εἰδῶν ἐπιτρέπεται μόνον διὰ τῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁριζομένων τελωνείων αʹ τάξεως».

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα 8–12). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Σάκκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13.

§108Π. ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὑπέδειξα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς χρήσεως τῆς δυναμίτιδος ἡ ὁποία γίνεται πρὸς ἁλιείαν. Ἡ χρῆσις αὕτη τῆς δυναμίτιδος κατέστη τόσον κοινή, ὥστε τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ἁλιείας ἔχει ἐκμηδενίσει, ἰδίως εἰς τὰ παράλια μέρη τὰ γειτνιάζοντα πρὸς πόλεις ἁλιευτικάς. Γνωρίζω ὅτι καὶ πλεῖστα ὅσα δυστυχήματα ἔχουσι γίνει εἰς τοὺς ποιησαμένους χρῆσιν τῆς τοιαύτης ἁλιείας. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι περὶ τοὺς δεκαπέντε, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀποκοπῆ αἱ χεῖρες· ἀνεξαρτήτως δὲ τῶν ἀκρωτηριασμῶν τοὺς ὁποίους ὑφίστανται ἡ ζημία εἶναι παμμεγίστη. Ἐνώπιόν μου εἶδον ἁλιευτικὸν πλοιάριον τὸ ὁποῖον κατώρθωσε ν’ ἁλιεύσῃ λακέρδαν, ἡ ὁποία εἶναι ψάρι πολὺ μέγα, 1500 ὀκάδων.

§109ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ λιμενάρχης τί πράττει;

§110Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ὁ λιμενάρχης δὲν δύναται νὰ ἐπιβλέψῃ εἰς τὸν Πειραιᾶ· φαντάσθητε λοιπὸν τί γίνεται εἰς τὰς ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ περιλάβῃ διάταξίν τινα, ἡ ὁποία θὰ διευκολύνῃ τὰ δικαστήρια εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς τιμωρίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωσι, καθόσον ἡ τιμωρία ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἤδη διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου θεωρεῖται αὐστηρά, τὰ δὲ Δικαστήρια, ὅταν δὲν ἔχωσι πληρεστάτην ἀπόδειξιν, οὐδέποτε τιμωροῦσι τὸν παραβάτην, διότι ἡ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τιμωρία ἐπὶ τρίμηνον θεωρεῖται αὐστηρά. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἐτίθετο μία διάταξις, ἡ ὁποία θὰ ἐτιμώρει αὐτοὺς μέχρι τριῶν μηνῶν καὶ μὲ χρηματικὴν ποινήν, θὰ ἦτο εὐκολωτέρα ἡ τιμωρία τοῦ παραβάτου ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων. Διὰ τοῦτο ὑποδεικνύω τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ προτείνω, ἵνα τεθῇ εἰδικὴ διάταξις πρὸ τοῦ ἄρθρου 13, δι’ ἧς θ’ ἀπαγορεύηται ἡ διὰ δυναμίτιδος ἢ πάσης ἄλλης ἐκρηκτικῆς ὕλης ἁλιεία, οἱ δὲ παραβάται τῆς τοιαύτης διατάξεως νὰ τιμωρῶνται συμφώνως πρὸς τὸν ποινικὸν νόμον μέχρι φυλακίσεως τριῶν μηνῶν καὶ μὲ πρόστιμον ἑκατὸν δραχμῶν, ὁ δὲ καταγγέλλων νὰ λαμβάνῃ τὸ ἥμισυ τῆς χρηματικῆς ποινῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ αἱ καταγγελίαι κατὰ τῶν τοιούτων παραβατῶν θὰ εἶναι εὐκολώτεραι. Τὴν σύστασιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἡ ὁποία δὲν προσκρούει εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§111Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχήν, κ. Πρόεδρε, ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι ὀρθή, διότι τὰ δικαστήρια δὲν ἐπιβάλλουσι ποινήν· φοβοῦμαι ὅμως μήπως γινομένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοιαύτης τροποποιήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιβαλλομένας ποινὰς εἰς τοὺς παραβαίνοντας τὸν καθεστῶτα νόμον περὶ ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος, καταργήσωμεν καὶ ἄλλας παρεμφερεῖς διατάξεις, διότι ὁ νόμος τιμωρεῖ οὐ μόνον τοὺς ἁλιεύοντας διὰ δυναμίτιδος ἀλλὰ καὶ τοὺς πωλοῦντας τὰ ἁλιευόμενα διὰ δυναμίτιδος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν κρατήσῃ ἡ γνώμη ὅτι δύναται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις, βεβαίως θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅπως μὴ διαφεύγωσι τῆς τιμωρίας καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐν γνώσει πωλοῦσι τὰ ἁλιευόμενα διὰ δυναμίτιδος. Ἀληθῶς ὅμως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἤδη ἐπιβαλλομένης ποινῆς, διότι ἐκ τῆς πείρας γνωρίζομεν ὅτι προκειμένου περὶ μεγάλης ποινῆς δὲν ἐπιβάλλεται αὕτη, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τριῶν μηνῶν φυλακίσεως εὐκόλως θὰ τιμωρῶνται οἱ παραβαίνοντες τὸν νόμον.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§113ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω ὅτι ὁ ἀποτελεσματικώτερος τρόπος πρὸς πρόληψιν τῆς τοιαύτης καταχρήσεως θὰ ἦτο ἡ καθιέρωσις τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐν Ἑλλάδι. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ὑπέβαλον σχετικὴν πρότασιν ἢ μᾶλλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς τοιαύτης τροπολογίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω δι’ ὀλίγων τὴν σχετικὴν γνώμην μου. Διὰ τῆς ἐπιβαλλομένης φορολογίας διατρέχουσι κίνδυνον πολλὰ μικρὰ ἐργοστάσια ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐν Ἑλλάδι νὰ παύσωσι πλέον λειτουργοῦντα· διὸ εἶναι δίκαιον, νομίζω, ν’ ἀποζημιωθῶσιν αὐτά. Ἀλλ’ ἡ ἀποζημίωσις εἶναι δυνατὴ μόνον ὑπὸ τὸ μονοπώλιον, ὅταν εὑρεθῇ ἑταιρεία, ἥτις ἀναλαμβάνουσα αὐτὸ θὰ ὑπεβάλλετο εἰς τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐργοστασίων. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ μονοπώλιον εἶναι καὶ ἀνάγκη τοῦ Κράτους αὐτοῦ. Ἐὰν τὸ Κράτος θέλῃ νὰ ἔχῃ ἀνὰ πᾶσαν περίστασιν τὴν ἀναγκαίαν προμήθειαν τῆς πυρίτιδος καὶ ὅλων τῶν συναφῶν πυρομαχικῶν, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ τὸ μονοπώλιον ἐν Ἑλλάδι καὶ νὰ ὑπαχθῇ αὐτὸ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐποπτείαν, οὕτως εἰπεῖν, τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν. Ὑπὸ τὸ κράτος τοιούτου μονοπωλίου, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προληφθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ τὴν σήμερον παρατηρουμένη κατάχρησις τῆς δυναμίτιδος. Ἀλλὰ πῶς πρέπει νὰ καθιδρυθῇ τὸ μονοπώλιον τοῦτο; Μόνον διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν γίνῃ ἀποδεκτὸν τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, πρέπει νὰ καθιερωθῇ τοῦτο. Ἐγώ, Κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἐπιχείρησις εἶναι τόσον ἐπικερδής, ὥστε θὰ εὑρεθῶσι πρόθυμα καὶ ἐγχώρια καὶ ξένα κεφάλαια, ἵνα διαγωνισθῶσι πρὸς τοῦτο. Ὄχι δὲ μόνον κέρδη πολλοῦ λόγου ἄξια θ’ ἀποδώσῃ αὐτὴ εἰς τὸ Δημόσιον, ἐὰν τοῦτο συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ὡς συνενδιαφερόμενον, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότατον πάντων εἶναι ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ πρόχειρον πάντοτε τὴν ἀναγκαίαν εἰς αὐτὸ πυρίτιδα καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐκρηκτικὴν ὕλην χρήσιμον ἰδίως διὰ τὰ δύο πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. Ἔχομεν ἤδη, Κύριοι, καθιερώσει τὸ μονοπώλιον ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν, ἐπὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, οἷον τὸ πετρέλαιον, τὰ πυρεῖα καὶ τὸ ἅλας. Ἐὰν τὸ μονοπώλιον ἐπιβάλληται ἀλλαχοῦ, ἐπιβάλλεται κατ’ ἐξοχὴν ἐπὶ ἀντικειμένων ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν ὑγείαν ἢ ἐπικινδύνων εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἐν δὲ τῶν πρωτίστων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται εἰς τὸ μονοπώλιον, εἶναι αἱ ἐκρηκτικαὶ ὗλαι.

§114Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀπαραίτητον.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχομεν καθιερωμένον τὸ μονοπώλιον ἐπὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, διατί νὰ μὴ καθιερώσωμεν αὐτὸ ἐπὶ ἀντικειμένου οὐχὶ ἐπιβλαβοῦς ἁπλῶς εἰς τὴν ὑγείαν, ἀλλ’ ἐπικινδύνου εἰς αὐτὴν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν; Μόνον ὑπὸ τὸ μονοπώλιον εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ τὸ Κράτος ἢ καὶ ἡ διοίκησις πᾶσαν τὴν κίνησιν τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ νὰ προλαμβάνηται πᾶσα αὐτῶν κατάχρησις. Ἐάν, Κύριοι, ἡ Βουλὴ εἶναι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος εἰς τοῦτο, θὰ ὑποβάλω σειρὰν ἄρθρων περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσίν του. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι εἶναι ὄχι μόνον πολιτικὴ ἀλλὰ καὶ ἐθνικὴ καὶ κοινωνικὴ ἀνάγκη ἡ καθιέρωσις τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἂς τὸ ψηφίσῃ, ἄλλως ἂς ἀναβάλῃ τὸ ζήτημα δι’ ἄλλην ἐποχήν. Μία δικαία ἀξίωσις ὑπάρχει ὡς πρὸς τὸ μονοπώλιον, νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸ αἱ ὗλαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι εἰς τὴν μεταλλουργίαν, ἡ σεδδῖτις καὶ φορσῖτις.

§116ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε, καίτοι εἶναι τὸ δεύτερον ἢ τὸ τρίτον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Συνηθίζει, φαίνεται, νὰ φέρῃ πολλὰ σχέδια ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς ἔμπορος ἴσως νεωτερισμῶν ὁ ὁποῖος προσφέρει εἰς τὴν κατανάλωσιν πολλά, διὰ νὰ ἐκλέξῃ αὕτη ὅ,τι εἶναι καλλίτερον καὶ ὡραιότερον. Ἀπορῶ, λέγω, πῶς ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου....

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἐπαναφέρω, διότι πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν ἐπήνεγκον πολλὰς τροπολογίας. Ἂν αὐτοὶ δὲν ἐπιμένωσιν, οὔτ’ ἐγὼ ἐπιμένω.

§118ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρεπέμφθη τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ παμψηφίαν ἀποκρούει διαρρήδην τὸ μονοπώλιον ὡς διετυποῦτο. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ τότε, τὸν ὁποῖον βεβαίως συνέδεεν, ὡς συνδέει πάντοτε, πρὸς τοὺς ἄλλους Ὑπουργοὺς ἡ ὑπουργικὴ ἀλληλεγγύη, ὁ ὁποῖος ἀνεμίχθη εἰς τὴν συζήτησιν, ἠγέρθη καὶ εἶπεν ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀποσύρει τὰς διατάξεις περὶ μονοπωλίου· ἀλλ’ ἐγὼ μὴ δυνάμενος νὰ βασισθῶ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἠρώτησα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ἂν εἶναι σύμφωνος. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι εἶναι σύμφωνος. Ὅτε προχθὲς ἦλθε τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἠρώτησα καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ ἀρχικὸν αὐτοῦ νομοσχέδιον ἢ ὡς ἐτροποποιήθη τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ προταθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον δὲν περιέχει τὰς διατάξεις περὶ μονοπωλίου. Σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα. Τοῦτο εἶναι ἀπορίας ἄξιον. Βεβαίως ἐγὼ δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ μονοπωλίου· ἡ παροῦσα ὅμως στιγμὴ δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος, οὔτε ἔχομεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ μελετήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, διότι νομίζω ὅτι τοιαύτη διάταξις ἡ ὁποία εἶναι λεπτεπίλεπτος, ἡ ὁποία ἀφορᾷ πλεῖστα ζητήματα, πρέπει ν’ ἀναλυθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συζητηθῇ. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς ἰδέας τοῦ μονοπωλίου. Μοὶ ἐπιτρέπεται ὅμως καὶ πάλιν νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου πῶς ὁ Ὑπουργὸς ἀκολουθῶν τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ καὶ πάλιν ἤλλαξε γνώμην ὡς ἀλλάσσει καθ’ ἡμέραν γνώμην διὰ πολλὰ ζητήματα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεώρ. Πετροπουλάκης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13.

§120Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παραδεχθῇ τὰς γνώμας τῶν ἐπιτροπῶν εἰς ἃς παραπέμπονται τὰ διάφορα νομοσχέδια. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἀπολύτως νὰ γίνῃ μονοπώλιον καὶ μάλιστα μὲ αὐστηροτάτας διατάξεις, διότι ἔχομεν παρελθὸν μαρτυροῦν ὅτι ἐντεῦθεν πρὸς ζημίαν τῆς ἑλληνικῆς ἰδέας εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν πλεῖσται ὅσαι ἐκρηκτικαὶ ὗλαι μεταφέρονται. Δεύτερον θὰ προλάβωμεν πολλὰς καταστροφὰς φοβερὰς καὶ τῶν ἁλιευόντων διὰ δυναμίτιδος καὶ τῶν ἰχθύων εἰς τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μικρὸν διὰ τὸ Κράτος. Τὴν ζημίαν ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἴς τινα μικροεργοστάσια, ἂς λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν προλάβῃ ἢ νὰ τὴν ἀποζημιώσῃ· ἄλλως δὲν βλέπω διατί θὰ ζημιωθῶσι τὰ μικροεργοστάσια, ἐνῷ τὸ Κράτος θὰ ὠφεληθῇ μεγάλως, σπουδαιότατα. Νομίζω δ’ ὅτι εἰς ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα ἐπιβάλλεται τὸ μονοπώλιον τοῦτο καὶ διὰ πολὺ μεγαλειτέραν ἰδέαν, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς ἰδανικοῦ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ταμείου ἐθνικῆς Ἀμύνης νόμου». Ὁ βουλευτὴς Τριχωνίας κ. Ἰ. Κατσᾶνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ ἐκ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας ἀνηκόντων εἰς τὸν δῆμον Θέρμων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ὑδραγωγείου Παραβόλας». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 649–650). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 4 νομοσχέδιον «περὶ ἐπισημάνσεως πολυτίμων μετάλλων» εἴπετε νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐστάλη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 ἤδη: Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετυλίνης». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§122Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§123ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν γενομένων παρατηρήσεων ὑποβάλλω τροπολογίας, διὰ τῶν ὁποίων λαμβάνεται πρόνοια, τόσον ὡς πρὸς τὰς πόλεις ἐκείνας, διὰ τὸν φωτισμὸν τῶν ὁδῶν τῶν ὁποίων καταναλίσκεται ἡ ἀσετυλίνη, ἵνα αὕτη μείνῃ ἀφορολόγητος, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὰ χημικὰ λιπάσματα, ἵνα καὶ ἡ δι’ αὐτὰ καταναλισκομένη ἀσετυλίνη μείνῃ ἀφορολόγητος. Νὰ προχωρήσωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς ἕκαστον ἄρθρον τροπολογούμενον νὰ προστίθηται ἡ τροπολογία.

§124Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου διετυπώθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς θετικαί, ὡρισμέναι, εὐκρινεῖς ἐπικρίσεις. Πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τετραπλασιάζει τὸν ὑπάρχοντα φόρον ἐπὶ τοῦ φωτισμοῦ πρώτης ἀνάγκης, τοῦ φωτισμοῦ τῶν πτωχοτέρων τάξεων τοῦ λαοῦ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβιβάζει εἰς 320% τὸν φόρον τοῦτον· ἑπομένως ἀντιτίθεται ἄρδην πρὸς ὅσα πομπωδῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀνέπτυξεν αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρισθεὶς ὅτι τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον διετυμπάνισεν ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος τοῦτον εἶχε τὸν σκοπόν, νὰ καταβιβάσῃ τὴν φορολογίαν τῶν ἀντικειμένων τῶν πρώτων ἀναγκῶν, διὰ νὰ ἐλαφρώσῃ τὰ βάρη τοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τοὐναντίον τετραπλασιάζει τὰ βάρη ταῦτα. Διετυπώθη καὶ ἄλλη ἐπίκρισις· ὅτι φορολογεῖ τὸν φωτισμὸν δευτερευουσῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος, αἵτινες πρὸς φωτισμὸν χρησιμοποιοῦσιν ἀσετυλίνην. Διὰ τῆς τροπολογίας ὅμως τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ὅτι δὲν θεραπεύει τὴν αἴτησιν ταύτην. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τρίτη κατηγορία ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον ὑπόσχεται μεγάλην ὠφέλειαν εἰς τὴν γεωργίαν τῆς Ἑλλάδος τὴν φθισιῶσαν, ἱδρυθὲν διὰ χρημάτων ξενικῆς ἑταιρείας ἐν Γοργοποτάμῳ, ἀπὸ τῆς πρώτης αὐτοῦ στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ παραγάγῃ ἀνθρακασβέστιον, ἐξ οὗ παράγεται ὁ φωτισμὸς τῆς ἀσετυλίνης, θὰ ὑποβληθῇ εἰς βαρυτάτην φορολογίαν, καὶ εἰς τοιαύτην ὥστε εἶναι πολὺ ἀμφίβολον ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη αἰτίασις προυβλήθη ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ φόρος αὐτὸς τῆς καταναλώσεως ἀντιβαίνει ῥητῶς εἰς ὑπάρχουσαν σύμβασιν, εἰς ὑπάρχουσαν συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἀνθρακασβεστίου δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ δέκα λεπτά. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ φόρος ἀναβιβάζεται εἰς τεσσαράκοντα λεπτά· ἑπομένως ἐνδέχεται νὰ ἔχωμεν ἐκεῖθεν παραστάσεις. Ἀλλὰ προυβλήθη καὶ ἄλλη ἀκόμη αἰτίασις. Ὁ φωτισμὸς τῆς ἀσετυλίνης εἶναι, ὡς εἶπον, φωτισμὸς τῶν ἀπορωτέρων τάξεων· εἶναι φωτισμὸς τοῦ πλανοδίου καστανᾶ, ὅστις ῥιγῶν καὶ τρέμων εἰς μίαν γωνίαν τοῦ δρόμου φωτίζεται μὲ τὸν λαμπτῆρα αὐτὸν εὐθηνότατα, εἶναι δὲ καὶ φωτισμός, ὁ ὁποῖος χρησιμεύει διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταλῶσι καὶ νὰ εὐδοκιμήσωσι λαμπτῆρες πετρελαίου ἢ λαμπτῆρες οἰνοπνεύματος, οἱ ὁποῖοι χρειάζονται ἀμίαντα καὶ ὑάλους· εἶναι φωτισμὸς πτωχότατος· μὲ ἓν δὲ δοχεῖον εἴκοσι λεπτῶν δύναται νὰ παράσχῃ τὸν φωτισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ὁ πτωχὸς ποιμὴν ἐν τῇ καλύβῃ του ἢ ὁ πανδοχεὺς ἐν τῷ πανδοχείῳ του. Ἐὰν τετραπλασιάσητε τὸν φόρον τοῦτον, δὲν ἕπεται ὅτι θὰ τετραπλασιάσητε καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου. Τοὐναντίον θ’ ἀπολέσωμεν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤδη εἰσπράττομεν διὰ τοῦ ὑπάρχοντος φόρου τῶν δέκα λεπτῶν. Πάντα ταῦτα πείθουσιν ὅτι προκειμένου, ὡς ὑπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ εἰσπράξωμεν 150,000 δραχμῶν, κατ’ ἐμὲ δὲ θ’ ἀπολέσωμεν καὶ ὅσα ἤδη εἰσπράττομεν, διὰ τετραπλασιασμοῦ τοῦ φόρου, δὲν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον ἐλεεινὸν καὶ ἄθλιον νομοσχέδιον φορολογοῦν μίαν πτωχοτάτην τάξιν εἰδεχθῶς, ἁπλῶς διὰ νὰ νομίζωμεν ὅτι πωλοῦμεν μεγάλην ἐπιστημονικὴν σοφίαν φορολογοῦντες πᾶν ἀντικείμενον πρώτης ἀνάγκης καὶ αὐξάνοντες ἀνεπιστημόνως, ὡς ἐμπειρικοὶ κομπογιανῖται τὴν φορολογίαν, διὰ νὰ φανῶμεν ὅτι πράττομεν κάτι τι καὶ ὅτι θὰ δώσωμεν χρήματα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τὰ χρήματα δὲν θὰ εἰσπραχθῶσι διὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς φορολογίας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποβλέψῃ μετὰ περισσοτέρας εὐμενείας εἰς τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀντίκειται εἰς ῥητὴν συμφωνίαν καὶ εἶναι κίνδυνος, ἐὰν ἡμεῖς ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι κίνδυνος αἱ παραστάσεις τῶν ξένων Δυνάμεων τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ καταστήσωσιν ἀδύνατον τὴν κύρωσιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νόμου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ δύσκολον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ λογικὸν αἱ Βουλαὶ νὰ ψηφίζωσι νόμους, τῶν ὁποίων ἡ κύρωσις νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἄλλους καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ Κράτος. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀπορριφθῇ.

§125Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὀφείλω νὰ κάμω παρατήρησίν τινα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι κατὰ τὴν προγενεστέραν συζήτησιν ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ἐποιήσατο πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐκφράσας τοὺς φόβους ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ ποιήσηται παραστάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὴν ἑπομένην εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι τοιοῦτον φόβον ἐξέφρασαν καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν πτέρυγα τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως). Τὴν ἑπομένην εἶδον συνέντευξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἐφημερίδα ἡ ὁποία διερμηνεύει τὰς γνώμας αὐτοῦ, καθ’ ἃ φαίνεται...

§126ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δυστυχῶς οὐδεμίαν ἔχω ἐφημερίδα.

§127Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ λέγει ἡ ἐφημερὶς αὐτὴ ὅτι εὑρέθη Βουλευτὴς Ἕλλην, ὁ κ. Κουντουριώτης, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ δεχθῶμεν τὰς παραστάσεις τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μὲ ἄλλους λόγους ὅτι κατήγγειλα πρὸς τὸν ἐνταῦθα πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἤνοιξα ἐγὼ τὰ μάτια ἢ ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ἢ ὁ κ. Χατζηκυριάκος τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας. Καὶ κατωτέρω ἀκόμη λέγει ἡ αὐτὴ ἐφημερὶς ὅτι ἰσχυρίσθην ἀκόμη ὅτι ἐπενέβη καὶ ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀμερικῆς διὰ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ἐπεβάλομεν ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ὀρυκτοῦ ἐλαίου. Καὶ ἐρωτᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν συντάκτην ἂν ἐπιτρέπεται τοιαύτη πολιτεία εἰς Ἕλληνα Βουλευτὴν καὶ πῶς πρέπει νὰ χαρακτηρίσωμεν αὐτόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μονονοὺ καταγινώσκει εἰς ἐμὲ προδοσίαν. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν εἶναι ἀληθῆ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὀφείλει νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ μήπως ἐκθέσῃ εἰς ἐξευτελισμὸν τὸ Κράτος τοῦτο, διότι πράγματι, ἂν ὑπῆρχέ τι τὸ τρωτὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἂν ὑπῆρχέ τι τὸ ὁποῖον ἤρχετο εἰς ἀντίκρουσιν πρὸς ῥητὰς συμβάσεις, βεβαίως δὲν ἤθελον διστάσει οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ὑποδείξω τοῦτο καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δημοσίᾳ. Διότι ἡ κακὴ πίστις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία βλάπτει τὰ Κράτη, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ καλὴ πίστις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξαίρει ταῦτα εἰς τὴν τιμὴν καὶ ὑπόληψιν τοῦ κόσμου. Οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ καταγγείλω, ἐὰν τοιαύτη τις παράβασις ὑπῆρχεν, ἔστω καὶ κεκρυμμένη, ἐν νομοσχεδίῳ φορολογικῷ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔπραξα τοιοῦτον· ἁπλῶς μόνον εἶπον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι, ἐὰν συμβαίνῃ πράγματι ἀντίθεσις τοῦ φορολογικοῦ νόμου πρὸς τὴν σύμβασιν, προσέξατε, κ. Ὑπουργέ, διότι ἔχετε ὑποχρέωσιν διπλῆν νὰ πράξητε τοῦτο, καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς Ὑπουργός. Εἰς ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ καταγγέλλει. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ καταγγελία του προέρχεται ἐκ τῆς πολλῆς του ἐργασίας καὶ τῆς μεγάλης ἐπιθέσεως ἡ ὁποία γίνεται ἐναντίον του τὰς ἡμέρας ταύτας, καὶ ἐλησμόνησε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταγγέλλουσιν ἢ ἤθελον νὰ καταγγείλωσι πρὸς τὴν Βουλὴν τοιαύτας παραβάσεις. Ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ποιήσηται ἐπανόρθωσιν τοῦ πράγματος τούτου καὶ εἰς τὸ ἑξῆς μετὰ προσοχῆς πλείονος νὰ δίδῃ συνεντεύξεις πρὸς τὰς ἐφημερίδας. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀναιρέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν εἰς τὴν συνέντευξίν του, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς χαρακτηρισμὸν ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν θὰ εἶναι πρὸς τιμήν του.

§128ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας δὲν ἀνήγγειλεν αὐτὰ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἰδίαν του πληροφορίαν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἤκουσε παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου.

§129Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἤκουσε παρ’ ἐμοῦ;

§130ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε ὑμεῖς, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐπεμβῇ, διότι ἀντίκειται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς σύμβασιν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Αὐτὸ ἐπανέλαβεν ἁπλῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος. Καὶ χθές, Κύριοι, διεβεβαίωσα τὴν Βουλὴν καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμία ἀπολύτως παράστασις ἐγένετο οὔτε ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν φόρου καταναλώσεως ἀνθρακασβεστίου ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας οὔτε ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ ὀρυκτοῦ ἐλαίου ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας. Ἐὰν αἱ Πρεσβεῖαι αὗται ἦσαν τῆς γνώμης ὅτι ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως τοῦ ἀνθρακασβεστίου καὶ ὁ δασμὸς τοῦ ὀρυκτοῦ ἐλαίου ἀντίκεινται τῳόντι πρὸς τὰς σχετικὰς συμβάσεις, βεβαίως θὰ προέβαινον εἰς παραστάσεις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Μόνον, Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν προέβη ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία εἰς φιλικὰς παραστάσεις, ὑποστηρίζουσα τὴν γνώμην καθ’ ἣν ὑπὸ ὑπηκόους τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως ἐννοοῦνται ὄχι μόνον φυσικὰ ἀλλὰ καὶ νομικὰ πρόσωπα. Τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλικῆς ἐμιμήθησαν εἶτα καὶ ἄλλαι Πρεσβεῖαι, ὧν ὑπήκοοι ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι λειτουργοῦσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἡμεῖς, καίπερ ἀντίθετον ἔχοντες γνώμην, ὑπὲρ ἧς ἔχουσι κηρυχθῆ ἐπιφανεῖς ἐπιστήμονες τῆς Ἑσπερίας, ὡς σᾶς ἀνέφερα εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, καὶ καθ’ οὓς ὑπὸ ὑπηκόους ἐννοοῦνται μόνον φυσικὰ καὶ ὄχι νομικὰ πρόσωπα, οὐχ ἧττον προκειμένου ἰδίως περὶ μεγάλης Δυνάμεως, εὐεργέτιδος τῆς Ἑλλάδος, ὁποία εἶναι ἡ Ἀγγλία, ἐδηλώσαμεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι ν’ ἀναθεωρήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἰσότης ὑπὸ ἔποψιν φορολογίας μεταξὺ ἐγχωρίων καὶ ξένων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν. Λέγω δὲ τοῦτο, ἵν’ ἀποδείξω ὅτι αἱ ξέναι Πρεσβεῖαι, προκειμένου περὶ προστασίας τῶν ὑπηκόων των, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ὑποδειχθῇ εἰς αὐτὰς τὸ καθῆκόν των ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γινώσκωσι μόναι πότε προσβάλλονται τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων των καὶ πῶς πρέπει νὰ προστατεύσωσιν αὐτά. Ἐγώ, Κύριοι, ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐδήλωσα, καὶ τώρα ἐπαναλαμβάνω ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ γίνηται λόγος περὶ τοιούτων ζητημάτων ἐν τῇ Βουλῇ· διότι ταῦτα φερόμενα ὡς φέρονται ἐνταῦθα δὲν συντελοῦσιν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι ξένων Δυνάμεων. Καὶ εἰς Κοινοβούλια μεγάλων Κρατῶν ἀνακινούμενα αὐτά, ὡς ἐνταῦθα, θὰ παρέβλαπτον τὰ συμφέροντά των, πολλῷ δὲ μᾶλλον δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο εἰς Κράτη μικρὰ καὶ ἀσθενῆ, ὡς ἡ Ἑλλάς. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν καὶ αὖθις, εἰ δυνατόν, νὰ μὴ γίνηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοιαύτη συζήτησις περὶ τῆς τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε παρεμβάσεως ξένων πρεσβευτῶν. Ἔστε δὲ βέβαιοι, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ προασπίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι καὶ γινώσκει πῶς πρέπει ν’ ἀποφεύγῃ πᾶσαν σύγκρουσιν πρὸς οἱανδήποτε ξένην Δύναμιν καὶ μάλιστα πρὸς τὰς Δυνάμεις ἐκείνας, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ εἶναι πάντοτε εὐγνώμων.

§131Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι Κυβερνήσεις, οἷαι αἱ σεβόμεναι τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν, οἷαι αἱ κηδόμεναι πραγματικῶς τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ἂν τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀντίκειται ἀπὸ τοῦ φανεροῦ εἰς ὕπαρξιν συμβάσεως, εἶναι ἀκριβές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε τοῦτο, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἔχει παραστάσεις τῆς ἐνδιαφερομένης Δυνάμεως. Καὶ ποία ὑπάρχει ἐγγύησις ὅτι θ’ ἀναμείνῃ ἡ ξένη Δύναμις τὴν ὁριστικὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ προβῇ εἰς παραστάσεις εἰς τὰς ὁποίας ἔχει δικαίωμα νὰ προβῇ, λόγῳ ὑπαρχουσῶν συμφωνιῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς ἐνταῦθα νὰ ψηφίζωμεν ὑπὸ τὸ κράτος ἀμφιβολίας ἂν θὰ γίνωσιν ἢ οὐ παραστάσεις; Ἡ σύμβασις ἡ Ἀγγλικὴ εἶναι ῥητή· δὲν ἐπιτρέπει αὔξησιν φορολογίας τοῦ ἀνθρακασβεστίου. Πῶς ἡμεῖς θὰ ψηφίσωμεν τετραπλασιασμὸν τοῦ ὁρίου τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν ἡ ὑπάρχουσα συμφωνία μεταξὺ τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἡμῶν; Εἶναι τοῦτο δυνατόν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ὅτι φορολογεῖται καὶ τὸ ἔσωθεν παραγόμενον ἀνθρακασβέστιον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ· ποῦ ὑπάρχει τὸ ἔσωθεν τοῦτο παραγόμενον ἀνθρακασβέστιον, τὸ ὁποῖον θὰ φορολογηθῇ; Ὑπάρχει εἰς κανὲν μέρος ἔσωθεν παραγόμενον ἀνθρακασβέστιον; Σήμερον βεβαίως δὲν ἔχομεν τοιοῦτον· ἴσως θὰ ἔχωμεν μετὰ ἑπτὰ μῆνας ἢ μετὰ δέκα ἢ μετὰ ἕνδεκα μῆνας. Τίς οἶδε, τίς γνωρίζει; Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν θὰ ἔχωμεν νὰ φορολογήσωμεν ἔσωθεν παραγόμενον ἀνθρακασβέστιον. Θὰ φορολογηθῇ τὸ ἔξωθεν εἰσκομιζόμενον καὶ τοῦτο προσκρούει εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς Ἀγγλικῆς συμβάσεως. Τοῦτο πρέπει νὰ διευκρινήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀληθὲς ἢ δὲν εἶναι ὅτι τὸ ἀνθρακασβέστιον περιλαμβάνεται ἐν τῇ Ἀγγλικῇ συμβάσει καὶ περὶ τούτου νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως ἐπί τε τοῦ ἐν τῇ χώρᾳ παραγομένου καὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου ἀνθρακασβεστίου, ὁριζόμενον εἰς λεπτὰ τριάκοντα κατ’ ὀκᾶν. Ὁ φόρος οὗτος εἰσπράττεται ἀσχέτως πρὸς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, κατὰ τὴν εἰς τὸ Κράτος εἰσαγωγὴν τοῦ ἀνθρακασβεστίου, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου τοιούτου. Διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθήσονται τὰ τελωνεῖα, δι’ ὧν ἐπιτρέπεται εἰσαγωγὴ ἀνθρακασβεστίου καὶ κανονισθήσονται τὰ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου». Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀνδρ. Χατζηκυριάκου.

§133ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τεθῇ ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου κατέχοντες ἀνθρακασβέστιον εἰς ποσότητα ἀνωτέραν τῶν δέκα ὀκάδων ὀφείλουσιν, ὅπως ἐντὸς δέκα πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ δηλώσωσι τὸ ποσὸν τοῦ ἀνθρακασβεστίου τούτου εἰς τὴν τελωνιακὴν Ἀρχὴν ἢ εἰς τὴν οἰκονομικὴν Ἐφορίαν καὶ καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸν κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἐπιβαλλόμενον φόρον καταναλώσεως συμφώνως πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κανονισθησόμενα. Ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου τὸ ἀνθρακασβέστιον τὸ εἰσαγόμενον ἢ κατεχόμενον κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου πρὸς παραγωγὴν ἀσετυλίνης χάριν φωτισμοῦ τῶν πόλεων καὶ λιμένων Ναυπλίου καὶ Λευκάδος καὶ τῆς πόλεως Ἀγρινίου, συμφώνως πρὸς τὰς συνωμολογημένας μετὰ τοῦ οἰκείου δήμου συμβάσεις· ἡ ἀπαλλαγὴ ὁρίζεται μόνον δι’ ὅσον χρόνον ἔχουσι συνομολογηθῆ αἱ συμβάσεις αὗται. Διὰ Β. Διατάγματος, ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου, ὁρισθήσονται μέτρα ἐποπτείας πρὸς ἔλεγχον τῆς τοιαύτης χρήσεως τοῦ οὕτως ἀπαλλασσομένου ἀνθρακασβεστίου καὶ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ διὰ τὴν ἀποκλειστικὴν ταύτην χρῆσιν εἰσαγομένου κατ’ ἔτος παρ’ ἑκάστου τῶν ἐργολάβων τῶν πόλεων καὶ τῶν λιμένων τούτων ἀνθρακασβεστίου ἄνευ πληρωμῆς φόρου καταναλώσεως. Τὸ οὕτως εἰσαγόμενον ποσὸν δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ ἀνώτερον τῶν 50,000 ὀκάδων κατ’ ἔτος καὶ δι’ ἕκαστον τῶν ἐργολάβων Ναυπλίου καὶ Λευκάδος καὶ τῶν 20,000 ὀκάδων κατ’ ἔτος διὰ τὸν ἐργολάβον Ἀγρινίου. Ἐπιτρέπεται, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου καθορισθῶσιν οἱ ὅροι, καθ’ οὓς ἀπαλλάσσεται, ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, τοῦ φόρου καταναλώσεως τὸ ἐν τῇ χώρᾳ παραγόμενον ἢ ἔξωθεν εἰσαγόμενον ἀνθρακασβέστιον, ἐφ’ ὅσον χρησιμοποιεῖται ἀποκλειστικῶς πρὸς κατασκευὴν χημικῶν λιπασμάτων».

§134Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἐγκαταστάσεων φωτίζονται ὄχι μόνον λιμένες, πλατεῖαι καὶ ὁδοί, ἀλλὰ καὶ ἰδιωτικαὶ οἰκίαι. Ὁ φωτισμὸς τῶν ἰδιωτικῶν τούτων οἰκιῶν θὰ ὑποστῇ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας; Διότι, ἐὰν δοθῇ ἀτέλεια εἰς τὸν ἐργολάβον, βεβαίως οὗτος θὰ διοχετεύῃ ἀφορολόγητον ἀνθρακασβέστιον εἰς τὰς πλατείας καὶ τὰς ὁδοὺς καὶ φορολογημένον ἀνθρακασβέστιον εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ἐξ ἀνάγκης, ἀφοῦ διὰ τῶν ἰδίων σωλήνων θὰ γίνηται ὁ φωτισμός, θὰ εἶναι ἀφορολόγητοι καὶ οἱ κάτοικοι, ἐνῷ δὲ θὰ εἶναι ἀφορολόγητοι οἱ κάτοικοι 6 ἢ 7 πόλεων τῆς Ἑλλάδος, θὰ φορολογηθῶσιν οἱ κάτοικοι τῶν ἄλλων πόλεων καὶ θὰ ὑπάρξῃ ἀνισότης. Δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐξήγησιν τοῦ πράγματος;

§135ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ὡρισμένοι δι’ ἑκάστην πόλιν καὶ δι’ ἕκαστον λιμένα οἱ λαμπτῆρες· κατ’ ἀκολουθίαν θὰ εἶναι γνωστὸν ὁπόσον ἀνθρακασβέστιον καταναλίσκουσιν αὐτοί. Τὸ περιπλέον τούτου, καθ’ ὃ καταναλισκόμενον ὑπὸ ἰδιωτῶν, θὰ ὑποβάλληται εἰς φορολογίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ ἐπέλθῃ ἀνισότης μεταξὺ τῶν διαφόρων κατοίκων τοῦ Κράτους.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Θὰ γίνῃ ἀνατύπωσις μὲ τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Βʹ Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων».

§137Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τί νομοσχέδιον θὰ συζητήσωμεν, τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς ἐπιτροπῆς;

§138ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ἡμετέρου περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων νομοσχεδίου, εἰς ἀντικατάστασιν τούτου, ἀνατρέπει ἄρδην τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐθέσαμεν. Ἐνῷ δηλαδὴ ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν ἓν φορολογικὸν βάρος εἰς τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις, ἡ ἐπιτροπὴ μεταθέτει αὐτὸ εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ζητοῦμεν δι’ ὅλης τῆς φορολογικῆς μας μεταρρυθμίσεως ν’ ἀνακουφίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε δυσβαστάκτων βαρῶν της.

§139ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡμεῖς μεταθέτομεν τὸν φόρον τῶν οἰκοπέδων ἀπὸ τοὺς πλουσίους εἰς τοὺς πτωχούς;

§140ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως· διότι, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν φόρον ἐπὶ μόνων τῶν οἰκοπέδων τῶν ἐχόντων ἀξίαν ἄνω τῶν 3 χιλ. δρχ., σεῖς ἐπεκτείνετε αὐτὸν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν ἐχόντων ἀξίαν κατωτέραν αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ.

§141ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὁ φόρος ὅμως τὸν ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν δὲν εἶναι ἐτήσιος, ὅπως ὁ ἰδικός σας, ἀλλὰ καταβάλλεται ἐφάπαξ ἐν καιρῷ ἀγοραπωλησίας μόνον τῶν οἰκοπέδων.

§142ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ ἐν πρώτοις νὰ βεβαιωθῇ τοῦτο, ὅτι ἡ ἰδική σας φορολογία ἐπεκτείνεται ἀδιακρίτως ἐπὶ παντὸς οἰκοπέδου οἱασδήποτε ἀξίας, καὶ 3000 καὶ 2000 καὶ 1000 καὶ 500 δρχ., ἐν ἄλλαις λέξεσι καὶ ἐπὶ οἰκοπέδων τὰ ὁποῖα εἶναι προσιτὰ εἰς τὰ βαλλάντια τῶν λαϊκῶν τάξεων. Περὶ τούτου ἐλπίζω νὰ μὴ ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτής. Καὶ νῦν ἐξεταστέον τίνα οἰκόπεδα συνήθως ὑπόκεινται εἰς συχνὰς μεταβιβάσεις, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ θὰ ὑφίστανται τὸ φορολογικὸν βάρος τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς; Τὰ οἰκόπεδα, Κύριοι, τῶν λεωφόρων Πανεπιστημίου καὶ Κηφισίας καὶ τῶν ὁδῶν Ἀκαδημίας καὶ Πατησίων, ὧν ἡ ἀξία ὑπολογίζεται κατὰ δεκάδας καὶ ἑκατοστύας χιλ. δρχ., σπανιώτατα μεταβιβαζόμενα, σπανιώτατα θὰ ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὸν τὸν φόρον, ὅστις θὰ πλήττῃ κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὰ ἀπόκεντρα οἰκόπεδα τὰ ἔχοντα ἀξίαν κάτω τῶν 3 χιλ. δρχ., διότι ἐπ’ αὐτῶν συνήθως διεξάγονται αἱ ἀγοραπωλησίαι, γίνονται δὲ καὶ συχναὶ μεταπωλήσεις. Ἐπειδὴ δὲ τὰ οἰκόπεδα ταῦτα εἶναι τὰ τῶν λαϊκῶν τάξεων, κατ’ ἀνάγκην ἡ φορολογία αὐτῶν, ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς λαϊκὰς καὶ οὐχὶ τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις, τὰς ὁποίας ἐπιβαρύνει ὁ ὑφ’ ἡμῶν προτεινόμενος φόρος. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, τὸ ἡμέτερον νομοσχέδιον διΐσταται ἐκ διαμέτρου πρὸς τὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ ὡς ἐκ τούτου εἴμεθα ἠναγκασμένοι ν’ ἀποκρούσωμεν ἐκ παντὸς τρόπου, ὡς ἀνατρεπτικὸν καθόλου αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς φορολογίας τῶν οἰκοπέδων, τὴν ὁποίαν ἄλλως ὁ συντάκτης τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ καταπολεμήσῃ δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν ἐπιχειρημάτων. Ἀλλά, ὡς φαίνεται, ἔχων ἀμφιβολίας περὶ τῆς πειστικότητος τούτων, ἐσκέφθη ἐν τέλει νὰ καταφύγῃ καὶ εἰς τὴν ὑπονόμευσιν τῆς ἀρχῆς τῆς φορολογίας τῶν οἰκοπέδων διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς, ἣν ἐπεδίωξε κυρίως συντάττων τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς υἱοθετηθὲν καὶ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον. Ἀρκεῖ μόνη ἡ ἐπιψήφισις καὶ ἐφαρμογὴ τούτου, ἵνα προκαλέσῃ ἀληθῆ ἐξέγερσιν τῶν λαϊκῶν τάξεων ἐναντίον του καὶ καταστήσῃ ἀντιδημοτικὴν καθόλου τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοπέδων. Δὲν νομίζω λοιπόν, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἔχει, δύναται ν’ ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἀποδίδω μείζονα σημασίαν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσίν του, ἧς ὁ συντάκτης ἐφρόντισεν, ὡς προεῖπον, νὰ συγκεντρώσῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὅλα τὰ δυνατὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τῆς φορολογίας τῶν οἰκοπέδων. Τὰ ἐπιχειρήματα δὲ ταῦτα δὲν θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ὑποβάλω νῦν ἐγὼ εἰς βραχεῖαν βάσανον, ἵν’ ἀποδείξω οὕτως ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον οἱ καταφερόμενοι κατὰ τῆς προτεινομένης ὑφ’ ἡμῶν φορολογίας. Ὁ συντάκτης, Κύριοι, τῆς ἐκθέσεως ἀποφαίνεται ὡς ἀπὸ τρίποδος ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοπέδων «εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀπαράδεκτος», διότι βαρύνει κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδίδει τακτικὴν πρόσοδον, οὐδ’ εἶναι γνωστὸν ἂν καὶ πότε θ’ ἀποδώσῃ τοιαύτην, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ φόρος αὐτὸς δύναται ν’ ἀπολήξῃ εἰς δήμευσιν, διότι θ’ ἀφαιρῇ ἐτησίως ἀπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου μέρος τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ μέχρις ἐντελοῦς ἀπορροφήσεως τούτου. Εἰς τοιοῦτον φόρον δύναται νὰ προσφύγῃ μόνον Πολιτεία ἀσύνετος, θέλουσα ν’ ἀπογυμνώσῃ τὰ ἄτομα καὶ ἀδιαφοροῦσα ἂν οὕτω πως ἐμπνέει τρόμον εἰς τὰ κεφάλαια. Μετὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐνεθυμήθη ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως ὅτι οὐδ’ ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι πρόκειται διὰ τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου νὰ φορολογήσωμεν πρόσοδον ἔστω καὶ ἀκαθάριστον. Ἡμεῖς τὸν φόρον τῶν οἰκοπέδων ἐστηρίξαμεν, ὡς ῥητῶς δηλοῦμεν τοῦτο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν, ἐπὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς ἀξίας αὐτῶν, τοῦ χαρακτηριζομένου ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης ὡς ἀκερδήτου αὐξήσεως (unearded increment), ἥτις δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν συνδρομὴν τοῦ κεφαλαίου καὶ τῆς ἐργασίας, ἀλλ’ εἰς ἄλλα αἴτια, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας, τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ κλπ. Ἡ αὔξησις αὕτη ἀποτελεῖ οὕτω μίαν πρόσοδον ἡσύχως μέν, ἀλλὰ πολλάκις γιγαντιαίως κεφαλαιοποιουμένην, ὡς τοιαύτην δ’ ὀφείλουσαν νὰ ὑπαχθῇ εἰς φόρον πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὸν δῆμον, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῶν ὁποίων ἐξήρτηται αὐτὴ κυρίως. Τί δὲ νομίζετε ὅτι ἀντιτάττει πρὸς ταῦτα ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς; Ἐν πρώτοις, Κύριοι, μετά τινος αὐταρεσκείας δηλοῖ ὅτι εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς αὐτὸν ἡ τοιαύτη θεωρία, εἰς ἐπίρρωσιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ του τούτου καὶ εἰς ἀπόδειξιν ὅτι εἶναι καὶ γερμανομαθὴς παραθέτει καὶ γερμανιστὶ τὸν ὅρον τῆς ἀκερδήτου αὐξήσεως, Conjecturengewinn. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ θεωρία δὲν εὑρίσκει χάριν ἐνώπιον του, ὡς ἀπόζουσα δῆθεν σοσιαλισμοῦ καὶ ὡς δυναμένη ν’ ἀγάγῃ εἰς ἄτοπα, ἐξ ὧν κατ’ αὐτὸν ἓν εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς: Προκειμένου τὸ Κράτος καὶ ὁ δῆμος νὰ μετέχωσιν ἐν ὑπερτιμήσει τοῦ κέρδους, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ μὴ μένωσιν ἀμέτοχοι καὶ τῆς ζημίας ἐκ τῶν οἰκοπέδων ἐν ὑποτιμήσει τούτων. Κατὰ τὸν συντάκτην τῆς ἐκθέσεως ἡ ὑποτίμησις ὀφείλεται καὶ εἰς ἄλλους λόγους καὶ εἰς τὸ ὅτι μετατίθεται τὸ κέντρον τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως ἐκ μιᾶς εἰς ἄλλην ὁδόν, ὡς συνέβη τοῦτο ἐν Ἀθήναις, ἔνθα ἀπὸ τῆς πάλαι «Ὡραίας Ἑλλάδος» μετετέθη τὸ κέντρον εἰς τὴν πρὸς ἀνατολὰς τῆς Καπνικαρέας ὁδὸν Ἑρμοῦ, τελευταῖον δὲ εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου καὶ τὴν λεωφόρον Πανεπιστημίου, ἐντεῦθεν δ’ ἐπῆλθε καὶ ἡ παραλλαγὴ τῶν τιμῶν τῶν σχετικῶν οἰκοπέδων. Νομίζων δ’ ὁ ἀγαθὸς ὅτι οὕτω πως μὲ ἀφήνει ἀναπολόγητον ἐρωτᾷ· «Μὴ ἄρα τὸ Δημόσιον θὰ εἶναι πρόθυμον νὰ ἐπιστρέψῃ τὸν ἐκ τούτων εἰσπραχθησόμενον φόρον;». Ἀλλὰ τὸ Δημόσιον, Κύριοι, δὲν θὰ εὑρεθῇ ποτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιστρέψῃ φόρον οἰκοπέδων ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ἅπαξ ἀπέβησαν κέντρα ἐμπορικῆς κινήσεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐν αὐταῖς δὲν ὑπάρχουσι πλέον τοιαῦτα. Ἀπόδειξις τούτου τρανὴ εἶναι ὅτι ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, ἣν ἀναφέρει ὀνομαστὶ ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὁδῶν Αἰόλου, Ἀθηνᾶς, Σταδίου καὶ τῶν ἐν τῷ μεταξὺ αὐτῶν κειμένων ὁδῶν οὐδὲν οἰκόπεδον ἀπαντᾷ πλέον, δυνάμενον νὰ φορολογηθῇ τώρα καὶ βραδύτερον νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ Δημόσιον εἰς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ὑποτίμησίν του. Οὐχ ἧττον ἀδόκιμα καὶ ἀσύστατα εἶναι καὶ τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματά του. Ἐπικαλεῖται ἡ ἐπιτροπή, τὸ γεγονός, καθ’ ὃ καὶ ἐν Παρισίοις παρετηρήθη πολλάκις διακύμανσις τῶν τιμῶν τῶν οἰκοπέδων. Ἀλλὰ τίς ἀγνοεῖ ὅτι, ὡς ἐπὶ πάσης ἄλλης ἀξίας, καὶ ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων ἐπέρχονται πολλάκις κρίσεις διὰ διαφόρους λόγους, ὑφ’ ἃς ὑποτιμῶνται αὐτὰ πρὸς καιρόν, ἵνα πάλιν, παρελθούσης τῆς κρίσεως, ἀνατιμηθῶσι; Μήπως τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει καὶ ἡ στατιστικὴ τῶν τιμῶν τῶν οἰκοπέδων τῶν Παρισίων, ἣν παραθέτει ἐκ τοῦ βιβλίου τοῦ Maurice Hotwachs, «Les expropriations et le prix des terrains à Paris»; Κατ’ αὐτὴν ἡ τιμὴ τῶν οἰκοπέδων ὡρισμένων διαμερισμάτων τῆς γαλλικῆς πρωτευούσης ἦτο κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον τῷ 1874 φρ.205, ἀνῆλθε δὲ αὐτὴ τῷ 1876 εἰς 450, ἵνα κατέλθῃ τῷ 1881 εἰς 300, ἀνέλθῃ δὲ τῷ 1897 εἰς 770 καὶ κατέλθῃ τῷ 1904 εἰς 460 φρ. Τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι ὅτι μεθ’ ὅλας τὰς τοιαύτας διακυμάνσεις ἐπέρχεται πάντοτε ὑπερτίμησις τῶν οἰκοπέδων, ὀφειλομένη οὐχὶ τόσον εἰς τὰς βελτιώσεις τῶν οἰκοπέδων, ἃς ἐπιφέρουσιν εἰς αὐτὰ οἱ ἰδιοκτῆταί των, οὐδ’ εἰς τὴν τύχην ἁπλῶς, ὡς ὑποστηρίζει ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Τὰ οἰκόπεδα, Κύριοι, καθίστανται τοιαῦτα ἐξ ἁπλῶν γηπέδων ἢ ἀγρῶν καὶ ἀποκτῶσιν ἀξίαν πολλαπλασίαν, εὐθὺς ὡς ὁ δῆμος συμπεριλάβῃ αὐτὰ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως καὶ τὰ ὑπαγάγῃ εἰς ῥυμοτομίαν, εἰς φωτισμὸν καὶ εἰς ὕδρευσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ δήμου ἐξήρτηται ὁ πολλαπλασιασμὸς τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, διατί νὰ μὴ συμμετέχῃ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ὑπερτίμησίν των;

§143ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συμμετέχει καὶ κατὰ τὸ ἰδικόν μας νομοσχέδιον τῶν κερδῶν, καθ’ ὅσον ταῦτα πραγματοποιοῦνται διὰ τῆς ἀγοραπωλησίας.

§144ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ὁ δῆμος διὰ τῆς ὑδρεύσεως καὶ τοῦ φωτισμοῦ ὑποβάλλεται κατ’ ἔτος εἰς δαπάνας. Δὲν εἶναι δίκαιον καὶ πρέπον διὰ τοῦτο νὰ εἰσφέρωσιν ἐτησίως ποσόν τι δι’ αὐτὰς τὰς δαπάνας καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκοπέδων, ἡ ὑπερτίμησις τῶν ὁποίων ὀφείλεται κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τοῦ δήμου;

§145Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τέλους νὰ ἐπιβάλητε φόρον οἰκοπέδων ὑπὲρ τῶν δήμων μόνον. Διατί ἀναμιγνύεται εἰς αὐτὸν τὸν φόρον τὸ Δημόσιον;

§146ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι ὁ φόρος αὐτὸς δὲν εἶναι γενικός, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται εἰς ὡρισμένας πόλεις, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10 χιλ. κατοίκων. Ποῖαι δ’ εἶναι αἱ πόλεις αὗται; Ἀκριβῶς ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔτυχον ἰδιαιτέρας μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ἥτις διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, διὰ τῆς συγκεντρώσεως εἰς αὐτὰς τῶν διαφόρων Ἀρχῶν συντελεῖ κατὰ πολὺ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν κατοίκων, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν οἰκοπέδων. Ὡς πρόχειρον παράδειγμα ἀναφέρω αὐτὰς τὰς Ἀθήνας. Εἰς τί ὀφείλεται κυρίως ἡ καταπληκτικὴ ὑπερτίμησις τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν; Εἰς τὸ ὅτι τὸ Κράτος ἀπεφάσισε ν’ ἀναδείξῃ αὐτὰς πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος καὶ κέντρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔκτοτε ἤρξαντο πλεῖστοι ὅσοι Ἕλληνες συρρέοντες καὶ ἐγκαθιστάμενοι ἐνταῦθα ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τῆς τε ἐλευθέρας καὶ τῆς ἀλυτρώτου Ἑλλάδος καὶ ἐξ ἄλλων χωρῶν καὶ διαθέτοντες ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης τὰ κεφάλαια καὶ τὰς οἰκονομίας των. Ἔκτοτε ἔλαβον αἱ Ἀθῆναι τεραστίας διαστάσεις, ὑφ’ ἃς καὶ τὰ οἰκόπεδα αὐτῶν ὑπερετιμήθησαν κατὰ τρόπον ὅστις πρὶν θὰ ἐθεωρεῖτο ἀπίστευτος. Ἠγοράσθησαν, Κύριοι, πάλαι πότε ἀγροὶ πέριξ τῆς ἀρχαίας πόλεως πρὸς 100–200 δρ. τὸ στρέμμα, οἱ ὁποῖοι σὺν τῷ χρόνῳ μετεβλήθησαν εἰς οἰκόπεδα, διότι συμπεριελήφθησαν ὑπὸ τοῦ δήμου εἰς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ἐρρυμοτομήθησαν δὲ ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἔτυχον φωτισμοῦ καὶ ὑδρεύσεως, χωρὶς οἱ ἰδιοκτῆταί των οὐδεμίαν πρόνοιαν νὰ λάβωσι περὶ βελτιώσεώς των. Ὑπερετιμήθησαν δὲ σὺν τῷ χρόνῳ, ἕως οὗ κατήντησαν νὰ πωλῶνται ἐνιαχοῦ πρὸς 100 καὶ 200 δρχ. τὸν τετραγωνικὸν πῆχυν, χωρὶς ποτε οὔτε τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀνέδειξε τὴν πόλιν ταύτην πρωτεύουσάν του καὶ κέντρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οὔτε ὁ δῆμος, ὅστις ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ὑφίστατο χάριν αὐτῶν καὶ ἄλλας δαπάνας, μάλιστα δὲ τὴν τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς ὑδρεύσεως, ν’ ἀπολαύσωσί τι. Ἡμεῖς, Κύριοι, τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοπέδων εὑρίσκομεν δικαίαν τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ καὶ ἡ ἐπιστήμη συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ἡ πεῖρα ἄλλων χωρῶν, ἐν αἷς ἔχει ἐφαρμοσθῆ αὐτή. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι πολλαχοῦ ἐπιβάλλεται αὐτὴ κατὰ τρόπον μὴ φαινόμενον ὅτι πλήττει τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ τὴν κεφαλαιοποιουμένην πρόσοδον. Ἀλλαχοῦ ὅμως ἐπιβάλλεται αὐτὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῆς προσόδου των. Τὸν τρόπον τοῦτον, ὡς ἁπλούστερον καὶ μᾶλλον ἐφαρμόσιμον ἐν Ἑλλάδι προυτιμήσαμεν καὶ ἡμεῖς λαβόντες ὡς βάσιν τὴν ἀξίαν τῶν φορολογητέων οἰκοπέδων, τῶν ἐξευρισκομένων ἐκ τῶν γενομένων ἀγοραπωλησιῶν ὁμοειδῶν οἰκοπέδων κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Ἐννοοῦμεν δέ, Κύριοι, νὰ φορολογήσωμεν μόνα τὰ ἀσκεπῆ οἰκόπεδα, τὰ μὴ ᾠκοδομημένα. Ἐπειδὴ δὲ ὅσῳ μείζων ἡ ἀξία αὐτῶν, τόσῳ ἀνωτέρα εἶναι καὶ ἡ ἀκέρδητος αὔξησις, ἔγνωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου προοδευτικὴν κλίμακα κατὰ πολὺ ἐλαφρὸν ποσοστὸν ἀπὸ δύο μέχρι τεσσάρων ἐπὶ τοῖς χιλίοις, ἀφήνοντες ἀφορολόγητα ὅλως τὰ κάτω τῶν 3000 δραχ. ἀξίας οἰκόπεδα. Ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου θὰ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων τῶν ἰδιοκτητῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπαληθεύωσιν εἰδικαὶ ἐπιτροπαί, θὰ γίνεται δὲ ἡ ὁριστικὴ ἐκτίμησις αὐτῶν ὑπ’ ἀνωτέρων εἰδικῶν ἐπιτροπῶν. Ἡ φορολογία τῶν οἰκοπέδων ἐπιβάλλεται εἰς μόνας τὰς πόλεις τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10 χιλ. ψυχῶν. Τοιαῦται δ’ εἶναι δώδεκα τὸν ἀριθμόν, ἤτοι αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεύς, αἱ Πάτραι, ὁ Βόλος, ἡ Λάρισα, τὰ Τρίκκαλα, ἡ Ἑρμούπολις, ὁ Πύργος, αἱ Καλάμαι, ἡ Χαλκίς, ἡ Τρίπολις καὶ τὸ Λαύρειον. Θὰ καταβάλληται δὲ φόρος διὰ τὰ οἰκόπεδα τὰ ἔχοντα ἀξίαν ἀπὸ 3–10 χιλ. δρ. ἓν ἐπὶ τοῖς χιλίοις, ἀπὸ 10,001–30,000 δύο ἐπὶ τοῖς χιλίοις, ἀπὸ 30,001–50,000 τρία ἐπὶ τοῖς χιλίοις καὶ ἀπὸ 50,001 δρ. καὶ ἄνω τέσσαρα ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Ἐν ἄλλαις λέξεσι δι’ οἰκόπεδον ἀξίας 10,000 θὰ καταβάλληται φόρος ἐτησίως 10 δρ., δι’ οἰκόπεδον ἀξίας 30 χιλ. δραχ. 60 δρ., δι’ οἰκόπεδον 50 χιλ. 150 δραχ. καὶ δι’ οἰκόπεδον ἀξίας 100 χιλ. 400 δραχμῶν. Καὶ νῦν, Κύριοι, ἐρωτῶ ὑμᾶς· εἶναι τόσον ἐπαχθὴς αὐτὴ ἡ φορολογία, ὥστε νὰ χαρακτηρίζηται ὑπὸ τοῦ συντάκτου τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὡς αὐτόχρημα δημευτική, ὡς ἱκανὴ νὰ φυγαδεύσῃ ἐξ Ἑλλάδος τὰ κεφάλαια; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι διάφοροι ὁμογενεῖς ἔχουσι διαθέσει πρὸ πολλοῦ κεφάλαια πρὸς ἀγορὰν γηπέδων ἐν Ἀθήναις, τὰ ὁποῖα μεταβληθέντα ἔκτοτε εἰς οἰκόπεδα ἔχουσι τὴν σήμερον ἑκατονταπλασίαν, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ χιλιοπλασίαν ἀξίαν τῆς ἀρχικῆς. Ἂν τώρα αὐτὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐτήσιον φόρον ἐκ 400 καὶ ἐξ 800 δραχ., ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι αὐτῶν ἡ ἀξία ἀνέρχεται τὴν σήμερον εἰς 100 ἢ 200 χιλ. δραχ., δύναταί ποτε αὐτὸς ὁ φόρος νὰ θεωρηθῇ δημευτικός; Εἶναι δὲ φόβος διὰ τοῦτο ν’ ἀναγκασθῶσιν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ὁμογενεῖς νὰ ἐκποιήσωσιν αὐτὰ ἀποσύροντες ἐντεῦθεν τὰ κεφάλαιά των, ὡς εὑρισκόμενα ἐν διωγμῷ διὰ τὴν φορολογίαν ἣν ἐπιβάλλομεν ἡμεῖς; Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω ὅτι ἀδικεῖ τις τὴν νοημοσύνην καὶ τὴν φιλοπατρίαν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ὁμογενῶν τοιαύτην ἐκφέρων περὶ αὐτῶν γνώμην. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε διὰ μίαν τοιαύτην φορολογίαν ν’ ἀποστραφῶσιν αὐτοὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ ν’ ἀποσύρωσιν ἐντεῦθεν τὰ κεφάλαιά των, ἀφοῦ εἶδον αὐτὰ μέχρι τοῦδε ἑκατονταπλασιαζόμενα καὶ χιλιοπλασιαζόμενα. Ἀλλά, καὶ ἐὰν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν συνέβαινε τοιοῦτόν τι, ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι τοῦ πράγματος; Αὐτοὶ μὲν θὰ ἐξεποίουν τὰ οἰκόπεδά των πάντοτε μὲ κέρδος μέγα ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀρχικὰς τιμάς των, οἱ δὲ ἀγορασταί των, ἐὰν καὶ οὗτοι ἤθελον ν’ ἀποφύγωσι τὴν νέαν φορολογίαν, θὰ ἐφρόντιζον νὰ οἰκοδομήσωσιν ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ τοιουτοτρόπως καὶ τὸ Κράτος καὶ ὁ δῆμος Ἀθηναίων θὰ εἰσέπραττον φόρον οἰκοδομῶν, τοῦ ὁποίου στεροῦνται τὴν σήμερον, ὁ δὲ πολλαπλασιασμὸς τῶν οἰκοδομῶν θὰ συνετέλει εἰς ἐλάττωσιν τῶν ἐνοικίων ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν ἐνοικιαστῶν. Συγχρόνως θὰ ἐπληροῦντο τὰ κενὰ τῶν ἀσκεπῶν οἰκοπέδων διαφόρων κεντρικῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἀσχημίαν ἐπιφέρουσι τώρα καὶ ἑστίαι ἀποβαίνουσι πολλάκις πάσης ἀκαθαρσίας καὶ ῥυπαρότητος. Εἶχε δέ, Κύριοι, σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτο τὸ κακὸν ἡ ἀπληστία πολλῶν πλουσίων ἰδιοκτητῶν οἰκοπέδων μέχρι τοῦδε. Ἕνεκα τῆς μεγάλης ὑπερτιμήσεως αὐτῶν ἠναγκάζοντο οἱ θέλοντες ν’ ἀγοράσωσιν οἰκόπεδα, ἵν’ ἀνοικοδομήσωσιν ἐπ’ αὐτῶν, νὰ τρέπωνται πρὸς τὰ ἄκρα τῆς πόλεως, πρὸς ἃ κατεβάλλετο τότε πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ σχέδιον αὐτῆς. Ἐνῷ δὲ τοῦτο ἐδημιούργει νέας δαπάνας διὰ τὸν δῆμον Ἀθηναίων, συγχρόνως ἐλάμβανε τὸ σχέδιον τῆς πόλεως τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε νὰ δύναται νὰ περιλάβῃ τὸν τριπλάσιον ἴσως πληθυσμὸν τοῦ ὑπάρχοντος νῦν.

§147Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Θὰ ὑποβάλλωνται τώρα εἰς φόρον ὅλα τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκταθῆ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως;

§148ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ ἐπέκτασις τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἵνα δημιουργήσῃ οἰκόπεδα φορολογήσιμα. Πρέπει εἰς τὸ σχέδιον νὰ ἐπακολουθήσωσιν ἡ ῥυμοτομία, ἡ ὁδοστρωσία καὶ ὁ φωτισμός, ἵνα ἔχωμεν οὕτω πως ἀληθῆ οἰκόπεδα, ἡ δὲ δαπάνη, εἰς ἣν θὰ ὑποβληθῇ πρὸς τοῦτο ὁ δῆμος, δημιουργήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ φόρου. Ἐὰν μὴ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τοῦ δήμου, τότε θὰ ἠδύνατο τὸ πρῶτον τυχὸν ἀσυνείδητον δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ψηφίσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἐπ’ ἄπειρον, ταύτην δὲ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ Ὑπουργεῖον ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, ὡς πολλάκις συνέβη τοῦτο, καὶ τότε νὰ μεταβληθῶσιν εἰς φορολογήσιμα οἰκόπεδα πάντες οἱ πέριξ ἀγροὶ καὶ λόφοι, ὅπερ ἀτοπώτατον. Ἠναγκάσθην, Κύριοι, νὰ μακρηγορήσω πως ὑπεραμυνόμενος τῆς ἀρχῆς τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου, ἀφοῦ τόσα ἐδημοσιεύθησαν κατ’ αὐτοῦ ἐν τῷ τύπῳ πρὸς ἀποπλάνησιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἐπέπρωτο δὲ νὰ εὕρωσι ταῦτα ἀπήχησιν καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ ἀντινομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐλπίζω μετὰ τὰ εἰρημένα νὰ μὴ ἔχῃ ὑπολειφθῆ εἰς ὑμᾶς ἀμφιβολία τις περὶ τοῦ ὀρθοῦ καὶ δικαίου τῆς προτεινομένης ὑφ’ ἡμῶν φορολογίας. Ἂν δέ, Κύριοι, ἐμμένομεν ἀνένδοτοι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου, ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προβῶμεν εἰς πᾶσαν δυνατὴν ὑποχώρησιν ἀποδεχόμενοι οἱανδήποτε εὔλογον τροπολογίαν ἤθελον προτείνει οἱ κύριοι Βουλευταί. Ἀπὸ τοῦδε δηλῶ ὅτι ἀποδεχόμεθα τὰς ἑξῆς μεταρρυθμίσεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡμῶν: 1) τὸν καθορισμὸν ὡς φορολογήσιμων οἰκοπέδων ἐκείνων καὶ μόνων, ἐφ’ ὧν ἐπεκτείνεται ὄχι μόνον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ῥυμοτομία, ἡ ὁδοστρωσία καὶ ὁ φωτισμός· 2) τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου τῶν ἀφορολογήτων οἰκοπέδων ἐκ 3 εἰς 5 χιλ. δρχ· 3) τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τοῦ ποσοστοῦ, τοῦ ἀνωτάτου φόρου, ἐκ 4 εἰς 3 ἐπὶ τοῖς χιλίοις καὶ 4) τὴν αὔξησιν τοῦ ἀφορολογήτου ποσοῦ τῶν ἐκτάσεων, τῶν παρακειμένων εἰς οἰκοδομὰς τοῦ αὐτοῦ ἰδιοκτήτου, εἰς τὸ διπλάσιον μὲν τοῦ χώρου τοῦ κατειλημμένου ὑπὸ τούτων ἐντὸς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, εἰς τὸ πενταπλάσιον δ’ ἐν τοῖς προαστείοις αὐτῆς Κηφισίᾳ, Παλαιῷ καὶ Νέῳ Φαλήρῳ. Ἐντεῦθεν, Κύριοι, ἐννοεῖ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ὁπόσον ὑποχωρητικοὶ εἴμεθα ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον τοῦ νομοσχεδίου, ὁπόσον δὲ προθύμως θ’ ἀποδεχθῶμεν καὶ πᾶσαν ἄλλην ὀρθὴν καὶ δικαίαν τροπολογίαν, ἥτις ἤθελε προταθῆ εἰς ἡμᾶς ἐν τῇ κατ’ ἄρθρον συζητήσει αὐτοῦ. Τὸ κύριον ζήτημα δι’ ἡμᾶς εἶναι νὰ μείνῃ ἄθικτος ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἔγκειται ἐν τῇ ἐτησίᾳ φορολογίᾳ τῶν οἰκοπέδων καὶ ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν δηλῶ ὅτι οὐδεμία ὑποχώρησις εἶναι δυνατὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡμῶν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σάκκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν». Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ὀνομασίας ὑποπλοιάρχων αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν κλ.». (Ὄρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ὑπ’ ἀριθ. 650–651). Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§150Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ἐπιμένει εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβαλλόμενον, τότε νὰ περιλάβῃ μίαν τροπολογίαν δι’ ἧς οἱ ἔχοντες οἰκοδομάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἐνοικιασθῆ, ὑποβάλλονται εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοπέδων, διότι θὰ εἶναι ἄδικον νὰ πληρώνωσι τὰ οἰκόπεδα καὶ νὰ μὴ πληρώνωσιν αἱ οἰκοδομαί, αἵτινες συγχρόνως ἀπαλλάσσονται ἐκ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν, διότι δὲν ἐνῳκιάσθησαν.

§151ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄλλη τις τροπολογία θὰ ἦτο δικαιοτέρα, ἡ ἑξῆς: Ἔχουσι πολλοὶ οἰκόπεδα ἐν Ἀθήναις, ἅτινα ἐνοικιάζονται χάριν ὑπαιθρίων θεάτρων ἢ ὑπὸ παροδίων, ἐχόντων καταστήματα καὶ τὰ ὁποῖα ἐν μέρει εἶναι κατειλημμένα ὑπὸ παραπηγμάτων. Ἐφ’ ὅσον ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἢ ἄλλος τις φόρος καταβαλλόμενος ὑπ’ αὐτοῦ καλύπτει τὸν φόρον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ὑπεβάλλοντο αὐτὰ ὡς ἁπλᾶ οἰκόπεδα, δίκαιον εἶναι ν’ ἀπαλλαγῶσιν αὐτὰ τῆς τοιαύτης φορολογίας. Ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει τὸ ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον ἀποδίδουσιν εἶναι μικρὸν καὶ ἑπομένως ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν εἶναι πολὺ κατώτερος ἐκείνου τὸν ὁποῖον θέλει ἀποδώσει αὐτὸ ὡς οἰκόπεδον, θὰ προτιμᾶται ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου.

§152Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν συνοδεύουσαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι ἐπέρχεται αὔξησις εἰς τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων, ὁ δεύτερος ὅτι πολλὰ τῶν οἰκοπέδων εἶναι ἀνοικοδόμητα καὶ ὁ τρίτος ὅτι ὑπεβλήθη σύναμα καὶ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν καὶ τὸ μὲν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εὑρίσκεται ἤδη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, τὸ δὲ περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου καταλαμβάνει ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸν ἀριθμὸν 141. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι προδιατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφίζεται πρωτίστως τὸ ὡς προανέφερον συσχετιζόμενον μὲ αὐτό, διότι, ἐὰν ἄλλως συμβῇ, τὸ τοιοῦτον θ’ ἀποτελέσῃ κακὴν πίστιν καὶ θὰ δώσωμεν δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐπαναλάβῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐτόνισε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἰπὼν ὅτι «εἶναι ἀνάγκη εἰλικρινείας». Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς οὗτος ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑποστηρίζει ὅτι εἷς τῶν σοβαρωτέρων τριῶν λόγων, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ προτείνῃ τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοπέδων, εἶναι καὶ αὐτός, τουτέστιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε καὶ προέτεινε νὰ μὴ ἐπεκταθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ὅτε τοιουτοτρόπως θ’ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων.

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ οἱ δῆμοι;

§154Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Οἱ δῆμοι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν πόρων τούτων. Ὁ δῆμος λ. χ. Ἀθηναίων, περὶ οὗ κυρίως πρόκειται, δύναται νὰ ἔχῃ πόρους ἐπαρκεῖς ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ σφαγείων. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν συσκέψει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θελήσωσι νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των ἐπὶ τῆς σχετικῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ εἰς αὐτοὺς ἐν προσεχεῖ μέλλοντι καὶ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπιζητήσῃ, ὅπως ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνῃ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ ὅρος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συμπεριελήφθη καὶ ἐν τῇ συμβάσει περὶ ἠλεκτρικῶν τροχιοδρόμων, καθ’ ὃν ἡ ἑταιρεία ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θ’ ἀναλάβῃ τὴν ἀνέγερσιν ὁμοῦ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν θὰ ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ εἰς τὸν δῆμον τὸ κέρδος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει ὑπερβῇ τὸ 6% ἢ 7% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων, ὡς συνωμολογήθη καὶ ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῶν τροχιοδρόμων. Ἐφ’ ὅσον, λέγω, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὁ νῦν εἴτε ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ διευθύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὸν ἡ περὶ οὗ ὁ λόγος σύμβασις, ἡ μελετωμένη, θὰ ἴδῃ ὅτι ὁ δῆμος δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἄλλων πόρων. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐκτὸς ἂν θελήσῃ ν’ ἀναγνωσθῇ προηγουμένως τὸ νομοσχέδιον τῆς μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§155Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχει ἄλλην δουλειὰ αὐτό.

§156Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Εἶναι συνδεδεμένον πολὺ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ἀλλ’ ἐπιζητοῦσί τινες νὰ μὴ ψηφισθῇ καὶ γνωρίζω τίνες.

§157Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οἱ περισσότεροι.

§158Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ποῖοι εἶναι;

§159Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καὶ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ τοὺς ἀναφέρω. Τὸ νομοσχέδιον ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τοῦτο χαρακτηρίζει ἁρπακτικόν, σοσιαλιστικὸν καὶ δημευτικόν.

§160Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐκάμετε μίαν πρότασιν περὶ προτάξεως ἑνὸς νομοσχεδίου πολὺ ὀρθήν· αὐτὴν τὴν πρότασιν δέχεται ἡ Κυβέρνησις;

§161Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Περιμένω ν’ ἀκούσω ἄλλως θὰ προβῶ εἰς τὸ θέμα.

§162Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον, διότι τούτου μὴ γενομένου, ἐὰν ψηφίσωμεν ἕνα φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων καὶ αὔριον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐπεκταθῇ μέχρι τοῦ Κηφισοῦ ἀφ’ ἑνὸς καὶ μέχρι τοῦ Δαφνίου ἀφ’ ἑτέρου, ὅπου ὑπάρχει πιθανότης ὅτι θὰ ἐπεκταθῇ καὶ μέχρι Φαλήρου κλπ., τότε θ’ ἀρχίσωσι τὰ χωράφια νὰ πληρώνωσι φόρον οἰκοπέδων καὶ δὲν θὰ τὸν ὁρίζῃ ὁ νόμος, ἀλλὰ τὰ ἑκάστοτε γενόμενα, διὰ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν μίαν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ οἰκοπέδων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠξεύρομεν ποῖα εἶναι τὰ οἰκόπεδα καὶ ἐφ’ ὅσον δύναται ἐν πάσῃ στιγμῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν μετὰ τοῦ Δημάρχου ὅπου θελήσωσιν;

§163Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὅλον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς εἶναι οἰκόπεδα.

§164Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Οἰκόπεδα, ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνονται ἐν τῷ σχεδίῳ.

§165Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Περιλαμβάνονται.

§166Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ περιορίσωμεν τὸ σχέδιον τότε.

§167Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Νάξου συνάδελφος τὴν αὐτὴν μὲ ἐμὲ γνώμην ἔχει. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐπὶ μίαν πενταετίαν. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ, θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν.

§168ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εὐθὺς μετ’ αὐτὸ θὰ ψηφισθῇ καὶ ἐκεῖνο.

§169Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ πρῶτον ἐκεῖνο.

§170Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου, ἵνα καὶ τοῦτο ψηφισθῇ.

§171Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εὐχαρίστως βλέπω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι συνεβιβάσθησαν τὰ διεστῶτα.

§172Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν συνεβιβάσθησαν.

§173Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τέλος πάντων γίνεται ἀπόπειρα πρὸς συμβιβασμὸν τῶν διεστώτων προκειμένου περὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν περιεχομένων ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀποπείρας αὐτῆς, ἡ ὁποία γίνεται ὅπως τέλος πάντων γίνῃ κάποιος συμβιβασμὸς εἰς τὰ οἰκόπεδα τοῦ δήμου Ἀθηναίων, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θίγει καὶ συμφέροντα ἄλλων πόλεων καὶ ἰδίως τῆς πόλεως Βόλου. Ἐν τῇ πόλει τοῦ Βόλου, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει τὸ ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει εἰς ἄλλας μεγαλοπόλεις, διότι ἐκεῖ ἔχομεν τὸ ἀξιοπερίεργον ὅτι τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα πρὸ 4, 5, 6 ἢ 10 ἐτῶν εἶχον μεγάλην τιμὴν σήμερον ἔφθασαν εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς τιμῆς, ἐὰν δ’ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐν τῇ πόλει τοῦ Βόλου, τότε ἀφεύκτως οἱ κάτοικοι τοῦ Βόλου μετὰ παρέλευσιν 3 ἢ 4 ἐτῶν θὰ πωλήσωσιν ὁλόκληρα τὰ οἰκόπεδα, διὰ νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους. Ἐκτὸς λοιπὸν τῆς ζημίας ἐκ τῆς ἐκπτώσεως διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ πωλήσωσι τὰ οἰκόπεδα καὶ νὰ μὴ τοὺς φθάσωσι μάλιστα νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς ἄλλας πόλεις· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Βόλον, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο καὶ μάλιστα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν ἐκθέσεων τὰς ὁποίας οἱ διάφοροι νομάρχαι ὑπέβαλον εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἐπῆλθε τοιοῦτος ἐξευτελισμὸς εἰς τὰς τιμὰς τῶν οἰκοπέδων καὶ ἐν γένει τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ Βόλου. Σημειωτέον δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι εἶναι πολλὰ οἰκόπεδα ἐνυπόθηκα, ὑποθηκευθέντα καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ ἀξία εἶχε ὑπερτιμηθῆ πολύ. Φαντάσθητε λοιπὸν ὅτι τὰς ζημίας αὐτὰς θὰ ὑποστῶσι καὶ οἱ δανεισταί. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρόκειται νὰ φορολογήσῃ τὰ οἰκόπεδα τῶν πλουσίων καὶ πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ τὸ Κράτος ἕνα μέγαν φόρον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ δικαιότατον, νὰ ἐξαιρέσῃ τὰς δευτερευούσας πόλεις. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ Βόλος. Ἐὰν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι θέλωσι νὰ ἐξαιρεθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι πόλεις, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμῇ τὸ δίκαιον καὶ τὸ λογικόν, ἂς φορολογήσῃ τὰ μεγάλα οἰκόπεδα ἐντὸς τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ὁπότε καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ μίαν ἄδικον φορολογίαν, ἡ ὁποία μέλλει νὰ καταστρέψῃ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Βόλου.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ προαστείων».

§175Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§177Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εὑρίσκω τόσον στενὸν σύνδεσμον μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ προαστείων» καὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων». Τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων ἀφορᾷ πάσας τὰς πόλεις, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν πλέον τῶν 10,000. Τὸ νομοσχέδιον περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου ἀφορᾷ μόνον τὰς Ἀθήνας ἢ καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἀλλ’ εὑρίσκω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σύγχρονος συζήτησις καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου φέρει ἀριθ. 141· ἡμεῖς δὲ οἱ θέλοντες νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ σήμερον εἰς συζήτησιν οὐδὲν τῶν ἐγγράφων τῶν χρησίμων εἰς τὴν συζήτησιν ἔχομεν μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀκόμη, ἵνα γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ σχετικὰ τεχνικὰ ἔργα, τὰ πείθοντα ὅτι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ὡς ἔχει σήμερον καλῶς ἔχει καὶ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐπεκτάσεως ἐπὶ δεκαπενταετίαν. Διὰ ταῦτα ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν σύγχρονον συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τούτων καὶ παρακαλῶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς φορολογίας τῶν οἰκοπέδων καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἕτερον εἰς τὴν σειράν του ἢ ἄλλως ν’ ἀναγραφῇ καὶ ἐκεῖνο εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν μεταξὺ τῶν πρώτων, ἀφοῦ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἤτοι τὰ σχέδια τῆς πόλεως, αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ μηχανικοῦ, αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ μηχανικοῦ συμβουλίου, ἵνα ἴδῃ ἡ Βουλὴ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται σήμερον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως καὶ δίδῃ τί ζητεῖται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως.

§178Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προφανής, Κύριοι, ὁ σύνδεσμος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων, μὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ τὴν παράδοξον ἀρχὴν ὅτι ὁπουδήποτε τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκεται γήπεδον διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου λαμβάνει αὔξησιν τῆς ἀξίας του καὶ εἰς τοῦτο στηρίζεται ἡ φορολογία περὶ ἧς πρόκειται. Δέχεται δηλαδὴ ὅτι ὑπάρχει μία αὐτόματος πρόσοδος, μία λανθάνουσα πρόσοδος, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ φορολογήσωμεν. Θὰ ἐξετάσωμεν ἂν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀρχὴ αὕτη. Ἀλλὰ, ἂν τὸ νομοσχέδιον παραδέχηται ὅτι διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου αὐξάνει ἡ ἀξία ἑκάστου γηπέδου, τοῦτο θὰ συμβῇ, διότι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως θὰ περιορισθῇ, διότι, ἂν ἀφήσωμεν τὸ σχέδιον νὰ ἐπεκταθῇ μέχρι τῶν ἄκρων τοῦ Ὑμηττοῦ καὶ μέχρι τῶν δύο Φαλήρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, ἀφοῦ καθ’ ἑκάστην θὰ προστίθενται εἰς τὴν πόλιν νέα οἰκόπεδα. Εἶναι μάλιστα ἐνδεχόμενον αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων νὰ καταπίπτωσι καὶ ἑπομένως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ Κράτος καὶ ὁ κ. Εὐταξίας νὰ φορολογῶσιν οὐχὶ πρόσοδον ἀλλ’ ἐλάττωσιν κεφαλαίου. Ἰδοὺ λοιπὸν ποία συσχέτισις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως. Πρέπει λοιπὸν νὰ συνδεθῶσι ταῦτα. Ἐγώ, καὶ ἂν συνδεθῶσιν, εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀρχὴ ἄτοπος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε ὅτι τὸ εἰς πᾶν μέρος τῆς πόλεως κείμενον γήπεδον αὐξάνει κατ’ ἔτος τὴν ἀξίαν του; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς πολλὰ μέρη τῆς πόλεως αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων αὐξάνουσιν· ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς πολλὰ ἕτερα μέρη δὲν αὐξάνουσιν, ἀλλὰ μένουσι στάσιμα τὴν ἀξίαν ἢ καταπίπτουσι. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν Λαυρείῳ, διότι τὸ Λαύρειον εἶναι πόλις μαρασμώδης, εἰς τὴν ὁποίαν ἀφ’ ὅτου περιωρίσθησαν αἱ ἐργασίαι κατέπεσαν αἱ τιμαὶ τῶν κτημάτων. Ἐὰν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρουσιάσῃ ἕτερον μέρος πεπολιτισμένον ἢ καὶ ἀπολίτιστον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ φορολογῶνται τὰ οἰκόπεδα, τότε νὰ ὑποκύψωμεν. Ὑπάρχει τις φορολογία ἐλαφρὰ ὑπὲρ τῶν πόλεων καὶ τοῦτο εἶναι ὀρθόν, διότι, ὡς ἔλεγον χθές, ὑπάρχουσιν ἄλλοι κανόνες διέποντες τὴν φορολογίαν ὑπὲρ τῶν πόλεων καὶ ἄλλοι οἱ διέποντες τὴν φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήγετο καθ’ ὃν χρόνον ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἐγίνετο πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος καὶ συνεισήγετο νόμος περιορίζων τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον τινὰ λογικὸν ὑπὲρ τοῦ δήμου, διότι ὁ δῆμος ὑποβάλλεται εἰς πολλὰς δαπάνας χάριν τῆς πόλεως. Ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ Κράτους φορολογία οἰκοπέδων ἀπροσόδων δὲν ἠκούσθη ποτέ· ἡμεῖς ἐνταῦθα ἔχομεν νέας μεθόδους φορολογίας καὶ φορολογοῦμεν τὰ γήπεδα, τὰ ὁποῖα οὐδὲν δίδουσι καὶ τῶν ὁποίων, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πολὺ πιθανὸν καὶ νὰ ἐλαττῶται ἡ ἀξία ἑκάστοτε. Ἀπὸ δὲ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου εὐθὺς ἀμέσως τὰ οἰκόπεδα θὰ πάθωσι μεγάλην κατάπτωσιν, διότι θ’ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν πωλητῶν καὶ θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀγοραστῶν, διότι ἕκαστος φανταζόμενος ὅτι διὰ τῆς φορολογίας θὰ ὑποκύψῃ ὁ δυστυχὴς κάτοχος τοῦ οἰκοπέδου θὰ περιμένῃ νὰ γονατίσῃ οὗτος, ἵν’ ἁρπάσῃ τὸ οἰκόπεδόν του εἰς ἐξευτελιστικὴν τιμήν. Αὐτοὶ οἱ λόγοι μὲ πείθουσιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐπιβάλωμεν ἐλαφρὰν φορολογίαν ὑπὲρ τῶν πόλεων, οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θ’ ἀναφέρω τί εἰς ὅλον τὸν κόσμον γίνεται περὶ τῶν κήπων καὶ τῶν αὐλῶν.

§179Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Βοζίκης καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βοζίκης ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πασῶν τῶν πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον προτιθέμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Δὲν εἶναι ἰδική μου ἰδέα αὐτή, τὴν ὁποίαν εἶπον πρὸ μικροῦ· ὁ νόμος αὐτὸς ἐτέθη τῷ 1904 καὶ ἐτελειοποιήθη τῷ 1907 ἐν τῇ Ῥώμῃ, ἐτέθη δὲ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ ὁ ὅρος ὅτι πᾶν δημοτικὸν συμβούλιον πόλεως ἐχούσης ἀριθμὸν κατοίκων ὡρισμένον δύναται νὰ ζητήσῃ ὑπὲρ τῆς πόλεώς του τὸν φόρον αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐτέθη διὰ τὴν Ῥώμην. Πότε δ’ ἔθεσεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τὸν φόρον αὐτόν; ὅτε ἠναγκάσθη νὰ ψηφίσῃ νόμον διὰ τοῦ ὁποίου παρεχώρησε τὸ Κράτος 32,000,000, ἵνα ἐκτελεσθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως. Ἀπερρίφθη δὲ τὸ ἄρθρον, διότι δὲν ἦτο καθωρισμένον τὸ σχέδιον καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις καὶ μεγάλη συζήτησις περὶ τοῦ πῶς δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐφ’ ἑνὸς εἴδους ἀπροσδιορίστου· διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι προσδιωρισμένον τὸ σχέδιον, δυνάμεθα αὔριον νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ σχέδιον Ἀθηνῶν–Πατρῶν, Τριπόλεως καὶ ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως ταύτης τοῦ σχεδίου νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους, τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίζει πλέον. Ἄλλως τε θ’ ἀποδειχθῇ ἐν τῇ συζητήσει — ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν — ὅτι τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον ἐγράφη ἐπὶ τοῦ γόνατος. Τί δὲ προσδοκᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Διακοσίας χιλ. δραχμῶν. Ἐὰν περὶ τούτου πρόκειται, θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κατὰ τὰς δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Νὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι πρωτοφανὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνομεν καὶ προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ ἂν γνωρίζει τόπον τινὰ ὁπουδήποτε εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐπιβάλλομεν φόρον, ἵνα λάβωμεν μέρος ἐπὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς ἀξίας τοῦ οἰκοπέδου, ἡ ὁποία ἄρχεται. Ἡ ἰδέα ὀρθή· ἀλλ’ ὑπὲρ τίνος θ’ ἀφαιρέσωμεν τὴν ὑπέρβασιν τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων; Ποῖοι δίδουσι τὴν αὔξησιν αὐτῶν τῶν οἰκοπέδων εἰς τὰς Ἀθήνας; Βεβαίως οἱ Ἀθηναῖοι δυνάμεθα νὰ εἰσπράξωμεν ἐξ αὐτῶν ἕνα φόρον καὶ νὰ τὸν δώσωμεν εἰς τοὺς Τριπολίτας, τοὺς Ναυπλιεῖς καὶ τοὺς Κορινθίους; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν νὰ οἰκειοποιηθῶσιν ἄλλοι τὰς ὠφελείας ἐκ τῶν βαρῶν τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ὑπέχομεν, ἐὰν ἐπεβάλλετο εἷς φόρος ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῆς ἐπερχομένης εἰς τὰ οἰκόπεδα; Ἐὰν ἠθέλετε νὰ λάβητε καὶ ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν αὔξησιν, θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀλλὰ νὰ τὴν διαθέσητε ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θυσιάζουσι καὶ ἐκ τῆς θυσίας τῶν ὁποίων ἐπέρχεται ἡ αὔξησις αὕτη ὑπὲρ τῆς πόλεως καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ δώσῃ καιρὸν ὥστε νὰ συγκεντρωθῶσι καὶ νὰ συγκεντρωθῶσι τὰ σχέδια ὄχι μόνον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων πόλεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τοῦ φόρου τούτου καὶ τότε νὰ ἔλθωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸν φόρον αὐτόν· ἀλλὰ καὶ τότε ὄχι ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι θυσιάζουσι διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων τούτων.

§180ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μεθ’ ὅσα, Κύριοι, εἶπον πρὶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, ἐὰν δὲν μὲ ἐξηνάγκαζεν εἰς τοῦτο μία ἀρκετὰ παράδοξος, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, οἰκονομολογικὴ θεωρία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ.

§181Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω θεωρίας.

§182ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Νάξου πῶς θέλετε νὰ εἰσπράττητε ἐκ τῶν δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς 200,000 δραχμῶν καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ διαθέτητε ἔπειτα δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους δήμους, δι’ ὅλους τοὺς λοιποὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος; Καὶ νομίζει αὐτὸς ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ δαπανᾷ ἐν ἑκάστῳ δήμῳ, ἐν ἑκάστῃ πόλει ὅ,τι ἰδιαιτέρως εἰσπράττει ἐξ αὐτῶν; Πρέπει λ. χ. καὶ τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ διαθέτῃ ὑπὲρ μόνων τῶν πόλεων τούτων; Ἀλλὰ δύναται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ γίνῃ λόγος περὶ Κράτους; Τί νὰ εἴπωσιν ὅμως τότε ὅλοι οἱ ὑπαίθριοι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις εἶναι φόρου ὑποτελεῖς εἰς τοὺς δήμους τῶν κέντρων καὶ μάλιστα εἰς τοὺς τῶν Ἀθηναίων καὶ τοῦ Πειραιῶς; Ὡς γνωστόν, Κύριοι, οἱ κάτοικοι τῶν ὑπαιθρίων δήμων προμηθεύονται τὰ ἐμπορεύματά των ἐκ τῶν ἐμπορικῶν κέντρων τῶν πόλεων καὶ ἰδίως ἐκ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, τῶν ὁποίων αἱ δημοτικαὶ Ἀρχαὶ εἰσπράττουσιν ἐκ τῶν ἐμπορευμάτων αὐτῶν οὐ μόνον λιμενικὰ τέλη, ἀλλὰ καὶ δημοτικοὺς φόρους, ἀνερχομένους εἰς ἑκατομμύρια ὅλα. Αὐτὰ δὲ τὰ ἑκατομμύρια καταβάλλουσιν ὄχι μόνον οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ καὶ οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου χώρας, οἵτινες προμηθεύονται ἐντεῦθεν τὰ ἐμπορεύματά των. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου χώρας εἰσφέρουσιν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν πόλεων ἑκατομμύρια ὅλα, δικαιοῦται τώρα νὰ ἐξανίσταται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Νάξου κατὰ τοῦ φόρου τῶν οἰκοπέδων, διότι φοβεῖται μήπως 200,000 δραχμαί, αἱ ὁποῖαι θὰ εἰσπραχθῶσιν ἴσως δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκ τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, δὲν θὰ δαπανηθῶσι πᾶσαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ μέρος ἐξ αὐτῶν μέλλει νὰ δαπανηθῇ καὶ ὑπὲρ τῆς ὑπαίθρου χώρας; Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης, ἔχων συνεπίκουρον καὶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἐνόμισεν ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἄνευ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, θὰ ἐπεκταθῇ αὕτη ἡ φορολογία εἰς ὅλον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς καὶ ἴσως καὶ εἰς τὰ πέριξ ὄρη, διότι πολλοὶ ἔχουσι τὴν ἰδέαν ὅτι δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν ὅλοι οἱ ἀγροὶ εἰς οἰκόπεδα πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅτε, Κύριοι, ἡμεῖς, καθ’ ἃς ἐξηγήσεις παρέσχον πρίν, ἐννοοῦμεν ὡς ὅρον ἀπαραίτητον, ἵνα θεραπευθῇ ἕν κτῆμα ὡς οἰκόπεδον καὶ ὑποβληθῇ εἰς φορολογίαν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπαχθῆ αὐτὸ εἰς ῥυμοτομίαν, ὁδοστρωσίαν καὶ φωτισμὸν ἐκ μέρους τοῦ δήμου, οὕτω πως τίθεται εἷς φραγμὸς δυσυπέρβλητος εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν, περὶ ἧς ἔκαμαν λόγον οἱ κ. Βουλευταὶ ἐξ Αἰγίνης καὶ ἐξ Ἀττικῆς. Θέλει τώρα ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο. Ἤδη ἔχει ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ τοῦτο ἀμέσως τώρα καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ αὔριον ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ αὐτό. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐὰν ψηφισθῇ αὐτὸ μετὰ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας θά ὑποβάλω ἐγὼ τὴν ἑσπέραν ταύτην, δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν αὔριον, ἀλλὰ μεθαύριον, ἵνα μελετηθῶσιν ἐν τῷ μεταξὺ αἱ τροπολογίαι ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὔριον ψηφίζομεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ μεθαύριον ἔρχονται καὶ τὰ δύο εἰς συζήτησιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν τώρα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ δὲ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκτυπούμενον μεθ’ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, ἅς, ὡς εἶπον, τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ ὑποβάλω, τότε μεθαύριον δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς εὐρυτέραν αὐτοῦ συζήτησιν.

§183Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέφερεν ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθμὸν 141 περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ὡς σχετιζόμενον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Δὲν τὸ ἔλαβε, κύριε Πρόεδρε, ὁ Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης ὑπ’ ὄψιν. Τὸ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὸς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἰδοὺ τί λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του τὴν συνοδεύουσαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων (ἀναγινώσκει). «Μετὰ δὲ τὸ ἕτερον μέτρον τὸ ἐπίσης διὰ πολλοὺς λόγους ἐπιβεβλημένον, τῆς διὰ τοῦ ὑπὸ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου προτεινομένης ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν, ἑτέρα αὔξησις ἐλπίζεται τῆς ἀξίας τῶν ἐν Ἀθήναις οἰκοπέδων ἔτι μᾶλλον δικαιολογοῦσα τὴν ἐπιβολὴν τῆς ἐπ’ αὐτῶν φορολογίας». Ὥστε ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐσχέτισε πρῶτος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρὸς τὸ περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Εἶπον δὲ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ κατάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὑπὸ τὸν ἀριθ. 141 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἢ ἡ ἀναβολὴ αὐτοῦ εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων ἀποτελεῖ ἐγκατάλειψιν τοῦ νομοσχεδίου· διότι ἐλάχιστοι εἶναι αἱ συνεδριάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται μέχρι πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀποτελεῖ δὲ συνεπῶς ἀνειλικρίνειαν ἡμῶν, οἵτινες θὰ ψηφίσωμεν τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοπέδων, χωρὶς νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὅτε αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου δικαιολογεῖ τὴν ἐπιβαλλομένην φορολογίαν ταύτην διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν. Ὅπως μὴ διακινδυνεύσῃ λοιπὸν ἡ καλὴ πίστις τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἑπομένως καὶ ἡμῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ μετὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ τὸ ἕτερον, ἤτοι τὸ περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§184Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ ὑποβάλω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι μέχρι 5,000 δρ. ἀξίας τὰ οἰκόπεδα μένουσιν ἀφορολόγητα. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω καὶ τὴν ἔκτασιν ἑκάστου οἰκοπέδου καὶ πῶς θὰ γίνηται ἡ ἐκτίμησις τούτου. Ὅταν τοῦτο καθορισθῇ, οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον, ὅπως καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν λοιπὸν τοῦτο καθορισθῇ, ὑποθέτω ὅτι θὰ παύσῃ πᾶσα ἀμφισβήτησις καὶ πᾶς κίνδυνος τὸν ὁποῖον διατρέχει ὁ κόσμος.

§185Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ κάμω μίαν ἄλλην ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐδῶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων. Τὰ ἐδῶ οἰκόπεδα χαρακτηρίζονται ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν μάλιστα ὅτι τὸ σχέδιον τοῦτο τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὅπως λέγεται, ἔχει μεγάλην ἔκτασιν, περιλαμβάνον καὶ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν ἑκατονταετηρίδος καὶ πλέον, θὰ συμβῇ ὥστε, ἐνῷ δὲν θὰ χρησιμοποιοῦνται τὰ οἰκόπεδα ταῦτα, ἐν τούτοις θὰ πληρώνωσιν οἱ κάτοχοι αὐτῶν φόρον πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἐγὼ δέ, ἐὰν ὑποτεθῇ —τὸ ὁποῖον οὐδέποτε βεβαίως θὰ συμβῇ— ὅτι γίνομαι κύριος τοιούτου οἰκοπέδου, θὰ πληρώνω διὰ τὸ τοιοῦτον οἰκόπεδον φόρον, ἐνῷ ἐκ τούτου δὲν θ’ ἀπολαμβάνω τίποτε. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ οἰκόπεδον τοῦτο θέλω νὰ τὸ πωλήσω, βεβαίως δὲν θὰ εὑρεθῇ ἀγοραστής, διότι καὶ αὐτὸς θὰ πάθῃ ὅ,τι ἀκριβῶς καὶ ἐγώ. Ἀλλά, καὶ ἂν θελήσω νὰ τὸ δωρήσω εἴς τινα, βεβαίως οὗτος δὲν θ’ ἀποδεχθῇ τὴν δωρεὰν ταύτην, διότι θὰ πρόκειται καὶ οὗτος νὰ πληρώνῃ δι’ αὐτὸ χωρὶς ν’ ἀπολαμβάνῃ τίποτε ἐκ τούτου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Δημόσιον νὰ τὰ παίρνῃ, διότι δὲν θὰ δύναται κανεὶς νὰ τὰ κρατῇ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θ’ ἀπαλλάσσηται καὶ τοῦ φόρου τούτου.

§186Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης δικαίως ἐμερίμνησε περὶ τῆς πόλεως ἐκείνης ἥτις θὰ ὑποστῇ μεῖζον τὸ βάρος τοῦ φόρου περὶ οἰκοπέδων. Ἀλλὰ καὶ ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν τὸ ζήτημα δὲν λύεται διὰ τὰς ἄλλας πόλεις τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10,000, διότι ἡ κατάχρησις ἡ δυναμένη νὰ γίνῃ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ἐὰν λείψῃ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν, δὲν εἶναι διόλου ἀπίθανον νὰ μὴ λείψῃ ἀπὸ τὰς ἄλλας πόλεις. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πρέπει νὰ τεθῇ μία διάταξις, ἥτις νὰ τεθῇ δι’ ὅλας τὰς ἐνδιαφερομένας πόλεις, καὶ νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ νόμος θέλει ἰσχύει δι’ ὅλας τὰς πόλεις τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10,000, κατὰ τὰ ἐγκεκριμένα σχέδια τὰ ὑφιστάμενα καθ’ ἣν ἡμέραν θὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος. Τοιουτοτρόπως ἐλπίζεται ὅτι θὰ ἐκλείψωσι τὰ παράπονα, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ δι’ ὅλας τὰς πόλεις μέτρον ὅμοιον πρὸς τὸ μέτρον τὸ λαμβανόμενον διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων δυνατὸν νὰ βλάψῃ ἄλλας πόλεις αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην τοιαύτης ἐπεκτάσεως. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ δεχθῇ τὴν λύσιν ταύτην, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἔχω μεγάλας ἐπιφυλάξεις.

§187ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δύναται νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Καθ’ οὓς περιορισμοὺς θέτομεν ἡμεῖς ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ προβαίνομεν ἔτι περαιτέρω ἀπὸ ὅ,τι θέλετε σεῖς. Ὅτε ἀναγράφομεν διάταξιν καθ’ ἣν ὡς οἰκόπεδα θεωροῦνται καὶ φορολογοῦνται ἐκεῖνα καὶ μόνα εἰς τὰ ὁποῖα ἐπεκτείνεται ἡ ῥυμοτομία, ἡ ὁδοστρωσία, καὶ ὁ φωτισμὸς τῆς πόλεως, νομίζω ὅτι ἐπιτυγχάνεται πως μὲ τὸ περιπλέον ὅ,τι ἐπιζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης. Εὑρίσκω, Κύριοι, ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Καλογεροπούλου, κατὰ τὴν ὁποίαν, προκειμένου περὶ ἄλλων πόλεων ἐν αἷς θέλομεν νὰ θέσωμεν φραγμόν, πρέπει νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὰ σχέδια αὐτῶν, τὰ ἐγκεκριμένα ἤδη κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου. Ἡ τροπολογία ὅμως αὕτη πρέπει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§188Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ἐδῶ ν’ ἀναγραφῇ.

§190ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θέλετε καὶ ἐνταῦθα; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§191Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, φρονῶ, ἐπειδὴ ἀναγράφεται ὅτι οἰκόπεδα θεωροῦνται τὰ εὑρισκόμενα εἰς θέσιν ἔνθα ὑπάρχει ῥυμοτομία, ὁδοστρωσία καὶ φωτισμός, ἵνα διατυπώσητε ὅσον ἔνεστι σαφῶς πότε θὰ θεωρῶνται ταῦτα τετελεσμένα.

§192ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἵνα θεωρηθῶσιν οἰκόπεδα, πρέπει νὰ συντρέχωσι καὶ τὰ τρία. Ἐὰν λόγου χάριν ἔχῃ γίνει μόνον ῥυμοτομία, ἐλλείπωσι δὲ τὰ δύο ἄλλα, ἤτοι ἡ ὁδοστρωσία καὶ ὁ φωτισμός, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν αὐτὰ ὡς οἰκόπεδα φορολογήσιμα.

§193Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τυπώσητε αὐτὰς τὰς τροπολογίας, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν.

§194ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ τὰς ἔχητε τετυπωμένας.

§195Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἁπλαῖ αἱ τροπολογίαι αὗται, διότι πρόκειται περὶ τοῦ τετάρτου ἢ τοῦ πέμπτου τοῦ φορολογουμένου ἀντικειμένου.

§196ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προκειμένου περὶ οἰκοπέδων ἀξίας 50,000, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ ἀνώτατος ὅρος εἶναι 3 δρ. ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Κατώτερον τούτου ὅριον δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν.

§197Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρακαλῶ μίαν ἐξήγησιν, κ. Ὑπουργέ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Γυθείου ἠρώτησε περὶ ἐκθέσεως τῶν οἰκοπέδων καὶ ἀπηντήσετε ὅτι δυνατὸν νὰ εἶναι 500 πήχεις καὶ ἂν θέλητε καὶ 1000 πήχεις· ἐὰν εἶναι περισσότεραι, δὲν εἶναι οἰκόπεδον;

§198ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει τόσην σημασίαν, ὅσην φαίνεται ἀποδίδων εἰς αὐτὸ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἂν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ δύο τελευταῖοι παράγραφοι τοῦ 3 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἔχουσαι ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἐὰν ἐν τῇ αὐτῇ πόλει ὁ αὐτὸς ἰδιοκτήτης κέκτηται πλείονα τοῦ ἑνὸς οἰκόπεδα, ἡ φορολογία κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνόλου τῆς ἀξίας πάντων τῶν οἰκοπέδων αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἀξία ἑκάστου αὐτῶν εἶναι κάτω τῶν 3,000 δραχ. Τῶν προκειμένων καὶ συνεχομένων οἰκοπέδων τοῦ αὐτοῦ ἰδιοκτήτου, ἀνεξαρτήτως οἱουδήποτε διαχωρίσματος (τοίχου, χάνδακος κλπ.) ἡ φορολογία κανονίζεται ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ἀξίας αὐτῶν».

§199Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Διά τινας πόλεις ἀπεδείχθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀσύμφορον, διότι τὴν καχεκτικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, θέλει καταστήσει χειροτέραν. Μεταξὺ τῶν πόλεων τούτων ὡς πρώτη τοιαύτη ὑφισταμένη τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν εἶναι τὸ Λαύρειον. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει, διότι τὸ Λαύρειον ἔχει σήμερον 7,000 ἐπὶ πλέον τῶν 10,000, νὰ ὑποταχθῇ εἰς τοὺς αὐτοὺς ὅρους εἰς τοὺς ὁποίους καὶ αἱ ἄλλαι πόλεις. Ἄλλως τε ἐβεβαιώθη πανταχόθεν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς πόλεως ταύτης εὑρίσκεται εἰς τὴν χειρίστην θέσιν καὶ διὰ τοῦτο ἐλπίζω ὅτι θ’ ἀπαλλαχθῇ. Ἀλλ’ ἐπίσης θέλω φέρει τὸν λόγον καὶ περὶ ἄλλης πόλεως, περὶ τῆς Κηφισίας καὶ τοῦ Ἀμαρουσίου. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ῥύμῃ αὐτοῦ ὅπως ἐπιφέρῃ τραῦμα καίριον κατὰ τῶν πλουτοκρατῶν ἠθέλησε νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν Κηφισίαν καὶ τὸ Ἀμαρούσιον.

§200ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι τὸ Ἀμαρούσιον.

§201Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὴν Κηφισίαν.

§202ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐξαιρεῖται καὶ ἡ παλαιὰ Κηφισία· πρόκειται περὶ τῶν ἐπαύλεων. Εἰς τὴν παλαιὰν Κηφισίαν οἰκόπεδα ἄνω τῶν 10,000 δρ. δὲν ὑπάρχουσι.

§203Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ παλαιᾶς Κηφισίας καὶ νέας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Κηφισιῶται ἔχουσιν ἐκτὸς τοῦ οἴκου αὐτῶν καὶ ἓν κηπάριον εἰς τὸ ὁποῖον καλλιεργοῦσι τὰ τρόφιμα, διότι οἱ παλαιοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀνέχειαν καὶ δὲν δύνανται νὰ προμηθεύωνται αὐτὰ διὰ χρημάτων. Ὥστε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου στεροῦμεν αὐτοὺς καὶ τῶν πρώτων ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἐν τῷ βίῳ αὐτῶν. Ἐλπίζω ὅτι περὶ Κηφισίας θὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε αὕτη νὰ ἐξαιρεθῇ.

§204Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ Κηφισία θὰ ἐξαιρεθῇ, ὅπου ἔχουσιν ὅλοι οἱ πλούσιοι οἰκόπεδα;

§205Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπίσης, παρατηρῶ ἀκόμη μίαν ἀτέλειαν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι παρ’ ἡμῖν ἤρξατο νὰ γίνεται μεγάλη ἀνάπτυξις τῶν νοσοκομείων καὶ κλινικῶν. Αἱ κλινικαὶ αὐταὶ ἔχουσιν ἀνάγκην μεγάλης ἐκτάσεως χάριν τῆς ὑγείας τῶν πασχόντων. Σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θέλομεν περιορίσει ἀναγκαίως τὴν τοιαύτην ἔκτασιν, ἐκ τοῦ ὁποίου θέλει ἐπηρεασθῆ αὕτη ἡ ὑγεία τῶν πασχόντων. Ἀλλὰ συγχρόνως δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ σχολείων, ἰδιωτικῶν κυρίως σχολείων. Εἰς τὰ σχολεῖα γνωρίζετε ὅτι ἀπαιτεῖται ἔκτασις μεγάλη διὰ τὰς παιδιὰς τῶν τέκνων, διὰ τὴν γύμνασιν τῶν μαθητῶν. Οὐδεμία παρατήρησις γίνεται τοιαύτη, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ τόσον θιασώτης τῆς γυμναστικῆς καὶ τῆς εὐρωστίας τῆς νεολαίας ἔρχεται σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ περιορίσῃ αὐτὸ τὸ στάδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναπνέουσι τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ περὶ τῶν οἰκιῶν, αἱ οἰκίαι πρέπει νὰ ἔχωσιν ἔκτασιν μεγαλειτέραν, διότι εἰς τὰς αὐλὰς τῶν οἰκιῶν γίνεται ὅλη ἐκείνη ἡ ἄσκησις ἡ ἀπαραίτητος διὰ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν. Εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα τῆς Εὐρώπης γίνεται μεγάλη ἐπέκτασις τοιούτων μέσων ἀναψυχῆς ἐν καιρῷ τῆς ἀναπαύσεως τῶν τέκνων. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ λάβῃ τὴν παρατήρησιν ταύτην ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ φέρῃ, καὶ ἀφήσῃ μεγαλείτερον μέρος οἰκοπέδου διὰ τὰς τοιαύτας ἀνάγκας πάσης κατοικίας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§207ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προστεθῇ ἐν τέλει ἡ ἑξῆς φράσις· «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ σχεδίου τῶν πόλεων νόμου καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπεκτείνονται μέχρις αὐτῶν τὰ ἔργα τῆς ῥυμοτομίας καὶ φωτισμοῦ ἐκ μέρους τῶν δήμων».

§208Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ οὐσιωδέστερον, ν’ ἀπαγορεύσητε τὴν προέκτασιν τῶν σχεδίων, δὲν τὸ λέγετε.

§209ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι τὸ ἄλλο νομοσχέδιον.

§210Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ. Δὲν εἶναι τὸ ἄλλο· εἶναι αὐτό. Ἐδῶ πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐπέκτασις τῶν σχεδίων ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν. Ἐὰν ἐπιβάλωμεν αὐτὸν τὸν φόρον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, μετὰ ἓν ἔτος τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἢ οἱασδήποτε ἄλλης πόλεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φόρος αὐτός, ἐπεκτείνει τὸ σχέδιον τῆς πόλεως καὶ τότε ἐπιβάλλομεν ἕνα φόρον εἰς τοὺς κατόχους τῶν οἰκοπέδων ἐκείνων τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκοντο ἐντὸς τοῦ σχεδίου τοῦ ἤδη ἐγκεκριμένου, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα θὰ περιληφθῶσιν ἐντὸς τοῦ σχεδίου τοῦ ἐγκριθησομένου τότε. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον αὐτόν; Ὄχι. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως διὰ τοῦ νόμου τούτου εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται ἤδη, ὅτε ἐπιβάλλομεν τὸν φόρον τοῦτον.

§211Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί ἐπιμένει ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε. Λέγει ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ προγενεστέρως τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν ἢ ἄλλης πόλεως νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου καὶ ἑπομένως τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελεσθῶσιν ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως θὰ φορολογηθῶσιν. Ἀλλὰ ποῖον συμφέρον θὰ ἔχῃ ὁ δῆμος Ἀθηναίων, ἵνα ἐπεκτείνῃ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως; Μήπως πρόκειται τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας ταύτης νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον;

§212Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ ἥμισυ.

§213Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας αὐτῆς θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου, ἔχει συμφέρον ὁ δῆμος νὰ προέλθῃ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὑποστῇ δαπάνας διὰ ῥυμοτομίαν, διὰ φωτισμόν, διὰ διανομὴν ὕδατος;

§214ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει σήμερον φωτισμὸς καὶ ὕδωρ ὅπου ἐκτείνεται τὸ σχέδιον τῆς πόλεως.

§215Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πανταχοῦ, διότι ὅλοι οἱ συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦνται ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως μεταβαίνουσι πρὸς τὸν δήμαρχον καὶ ζητοῦσι παρ’ αὐτοῦ τὴν ἐγκατάστασιν φωτισμοῦ καὶ ὑδρονομέων· ἑπομένως τὸ συμφέρον θὰ εἶναι ἔλασσον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι κατόπιν τῶν πλουσιωτάτων παραχωρήσεων εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιβάλλεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα ἐκτιμῶνται ἔλαττον τῶν 5,000 δρ. δὲν ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν· ἑπομένως τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ λαϊκὴ τάξις δὲν φορολογοῦνται, πρόκειται δὲ νὰ φορολογηθῶσι τὰ οἰκόπεδα τῶν πλουσίων.

§216Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ Νάξου εἶναι ὀρθοτάτη, τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, βεβαίως πλὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Ἀθηνῶν οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ἀλλ’ ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ ὅλας τὰς πόλεις· ἑπομένως δέον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ φορολογικῷ νὰ συμπεριληφθῇ ἡ διάταξις περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων ὅλων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ἐκ Νάξου συναδέλφου, καὶ νὰ συζητηθῇ αὕτη ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἐκ παραλλήλου νὰ ψηφισθῶσι τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, ἀντὶ νὰ μείνῃ ἡ φράσις «ἐν τῇ πόλει Ἀθηνῶν», νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς πόλεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Γ. Λαναρᾶ, Ἰ. Φιλίου καὶ Ἁγ. Σλῆμαν.

§218Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῆς φορολογίας τῶν οἰκοπέδων τῆς Κηφισίας, τοῦ νέου καὶ παλαιοῦ Φαλήρου. Ἤκουσα λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐν Κηφισίᾳ κατοικοῦσιν ἑκατομμυριοῦχοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι πνεῦμα ἐχθρότητος πρὸς τοὺς πλουσίους τούτους ὁδηγεῖ πολλάκις εἰς τοιαύτας φορολογίας. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἑκατομμυριοῦχοι οἱ ὁποῖοι ἐγκατεστάθησαν ἐν τῇ Κηφισίᾳ; Εἶναι Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι ἐπλούτησαν δι’ ἐντίμου ἐργασίας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ οἱ ὁποῖοι μὴ λησμονοῦντες τὴν πατρίδα των ἦλθον καὶ ἐγκατεστάθησαν ἐν Κηφισίᾳ μὲ πολυτελεῖς καὶ πλουσίας ἐπαύλεις. Ποῖος ὠφελήθη ἐντεῦθεν; Τὸ Κράτος, οἱ κάτοικοι, οἱ χωρικοὶ τῆς Κηφισίας, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὰ ἄνευ ἀξίας ἀκίνητα αὐτῶν εἰς μεγάλην τιμήν. Διατί τάχα νὰ ἔχωμεν τόσῳ ἄγριον πνεῦμα ἐχθρότητος κατὰ τῶν πλουσίων; Ἐγὼ οὔτε ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν πλουσίων οὔτε ἔχω σχέσιν μετὰ πλουσίων, ἀλλὰ μὲ ἐκπλήττει, μοὶ κάμνει κακίστην αἴσθησιν αὐτὸ τὸ μῖσος τὸ ἐκδηλούμενον ἐναντίον τῶν πλουσίων, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ ἐνσπείρωμεν εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις. Ἤκουσα κύριόν τινα Βουλευτὴν λέγοντα ὅτι, ἂν αὐτοὶ οἱ πλούσιοι δὲν θέλωσι νὰ φορολογηθῶσι, κατευόδιόν των! Ἀλλ’ ἀλλοίμονον! Ὅταν κλείητε τὸν οἶκον ἑνὸς πλουσίου, κλείετε ταυτοχρόνως καὶ τοὺς οἴκους δέκα πτωχῶν. Καὶ διατί νὰ μισῶμεν καὶ κατατρέχωμεν τοὺς πλουσίους; Μήπως ἔχομεν σκοπὸν νὰ καταστήσωμεν τὸν τόπον τοῦτον τόπον Καννιβάλων καὶ ψωραλέων; Δόξα καὶ τιμὴ εἰς τὸν τόπον μας νὰ ἔρχωνται τοιοῦτοι ὁμογενεῖς. Ἔχομεν συμφέρον ἐθνικὸν ν’ ἀγαπῶμεν καὶ περιποιώμεθα τοὺς ἔξωθεν ἐρχομένους ὁμογενεῖς, ἵνα ἐγκατασταθῶσιν ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ συμφέρον ὑλικὸν νὰ περιποιώμεθα πάντας τούτους. Βλέπομεν μίαν ἔπαυλιν εἰς τὴν Κηφισιὰν καὶ ἀμέσως κιτρινίζομεν ἀπὸ μῖσος πῶς αὐτὸν τὸν πλούσιον νὰ ἐξοντώσωμεν! Διὰ ποῖον λόγον; Καὶ ποῖον Κράτος θὰ συστήσωμεν τότε; Καὶ πῶς θὰ θρέψωμεν τὸν Προϋπολογισμόν; Διὰ τῶν ψωραλέων; Ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐδαπάνησαν χρήματα, ἵνα ἔρχωνται καὶ διέρχωνται τρεῖς μῆνας ἐν Κηφισίᾳ, καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φορολογήσῃ τὰ κηπάρια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπόλαυσις ὅλων ἡμῶν τῶν ἄλλων καὶ ὄχι μόνον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν ἐν Κηφισίᾳ! Ἂν λοιπὸν σωφρονῶμεν καὶ γνωρίζωμεν τὸν τρόπον τοῦ φέρεσθαι, δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν τοιαῦτα πράγματα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν τοιαύτην ἡ ὁποία εἶναι ἀνοσία καὶ ἀπεχθής. Εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι εἰς τὸ Συνέδριον τῶν ὑγιεινολόγων, μηχανικῶν, ἰατρῶν, πολιτευομένων συγκροτηθὲν ἐν Παρισίοις, Συνέδριον τοῦ ὁποίου αἱ ἀποφάσεις ἐδημοσιεύθησαν εἰς δύο ὀγκωδεστάτους τόμους, γενικὴ ἐκφράζεται εὐχὴ ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ κῆποι καὶ αἱ αὐλαὶ πάσης ἐπιβαρύνσεως φορολογικῆς. Καὶ ὁμιλοῦντες περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν κήπων ἀπὸ πάσης ἐπιβαρύνσεως φορολογικῆς ἐννοοῦσι πάντες τὴν ὑπὲρ τοῦ δήμου. Ἐδῶ ἐρχόμεθα τὸν στολισμὸν αὐτὸν νὰ φορολογήσωμεν, διότι ἀνήκει εἰς ἑκατομμυριούχους, νὰ τὸν φορολογήσωμεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Καὶ τί συνεισέφερε τὸ Κράτος ὑπὲρ τοῦ κήπου, ὥστε νὰ ἐπεμβῇ; Τὸ πολὺ πολὺ δύναται νὰ ἐπεμβῇ ὁ δῆμος, ὁ ὁποῖος ἐχάραξε μίαν ὁδὸν ἢ ἔθεσεν ἓν ἠλεκτρικὸν φῶς, ἀλλὰ τὸ Κράτος πῶς θὰ φορολογήσῃ τοὺς κήπους; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας τὰ προάστεια τῆς Κηφισίας καὶ τῶν δύο Φαλήρων.

§219Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰδικῶς προκειμένου περὶ τῶν ἐξοχῶν κρίνω ὀρθὸν καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τῆς φορολογίας τῆς Κηφισίας καὶ τοῦ νέου καὶ παλαιοῦ Φαλήρου. Προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐν γένει ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Τώρα λέγω ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ζητεῖται ἡ ἀναστήλωσις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἀναμφισβητήτως θὰ ἐδεχόμην τοῦτο, ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ εἰσόδημα τὸ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ν’ ἀνακουφίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους· ἀλλὰ κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ Κράτος ἀναμένει νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ φόρου τούτου μόνον 200,000 δραχμῶν, τὰς δὲ ἑτέρας 200,000 πρόκειται ν’ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς οἰκείους δήμους. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν· εἶναι ὥρα αὐτή, καθ’ ἣν ἐπιβάλλομεν 18 ἕως 20 ἑκατομμύρια φόρους ὑπὲρ τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, νὰ φορολογῶμεν καὶ ὑπὲρ τῶν δήμων; Καὶ ἐπὶ τέλους αὐτὸς ὁ λαὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ βαστάσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη; Νὰ ἐπιβάλωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν προκειμένου περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν δήμων δυνάμεθα νὰ μένωμεν ἐκεῖ ὅπου εἴμεθα. Εἰδικῶς περὶ τῶν ἐξοχῶν ἡ φορολογία τῶν οἰκοπέδων κατ’ εὐφημισμόν, πράγματι δὲ τῶν κήπων, τῶν ἰδιοκτησιῶν ἐν ταῖς ἐξοχαῖς, δὲν συμβαδίζει πρὸς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ τὸν φόρον, ὅτε ἐπέρχεται ἀνατίμησις τῶν οἰκοπέδων καὶ κερδοσκοποῦσιν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς οἱ ἰδιοκτῆται, χωρὶς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς κόπον τινά, ὡς οἱ ἄλλοι ἐπαγγελματίαι, πρὸς αὔξησιν τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν περιβολίων τῶν ἐξοχικῶν οἰκιῶν ὑπάρχει ὁ αὐτὸς δικαιολογικὸς λόγος; Οἱ κάτοχοι περιβολίων ἐν Κηφισίᾳ ἔρριψαν τὰ χρήματά των ἐκεῖ πρὸς κερδοσκοπίαν; Τοὐναντίον· νομίζω ὅτι ἔρριψαν τὸ χρῆμά των εἰς τὴν γῆν καὶ παρεσκεύασαν κήπους οἱ ὁποῖοι οὐδὲν εἰσόδημα ἀποφέρουσιν, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἔχουσι μεγάλην δαπάνην συντηρήσεως, εἰς τοὺς κήπους δὲ τούτους ἀναπνέει καθαρὸν ἀέρα ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὸ θέρος, ὅτε αἱ Ἀθῆναι μένουσιν ἀκατοίκητοι. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ πράξωμεν τί διὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐξοχῶν; Νὰ καταστήσωμεν εἰς μὲν τοὺς πλουσίους τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν μᾶλλον πολυέξοδον, διότι τοῦτο μόνον ζητοῦμεν νὰ κατορθώσωμεν ὡς πρὸς αὐτούς, εἰς δὲ τοὺς λοιποὺς οἱ ὁποῖοι ἐξοικονομοῦσι νὰ πληρώσωσιν ἐνοίκιόν τι διὰ θερινὴν οἰκίαν νὰ πληρώσωσι βαρύτερον τὸ ἐνοίκιόν των τοῦτο. Λοιπὸν οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ φορολογοῦμεν αὐτὸν τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πολυτελῆ μέγαρα ἐν ταῖς ἐξοχαῖς, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἐνοικιάζει ἐξοχικὰς οἰκίας μικροϊδιοκτητῶν, διὰ νὰ κατοικήσῃ ἐκεῖ μετὰ τῶν τέκνων του ἐπί τινα καιρὸν τοῦ θέρους μακρὰν τοῦ τύφου τῶν πόλεων. Τὸν λαὸν λοιπὸν τοῦτον θὰ ἐπιβαρύνωμεν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐνοικίων, διότι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ εἶναι μωροὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωσι τὰ ἐνοίκια διὰ τοῦ προσθέτου φόρου τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλωσι. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ βαρύ, ἀρκετὰ ἀντικοινωνικόν, καὶ ἀπορῶ πῶς εὑρέθη καθηγητὴς τῆς δημοσιονομίας νὰ ὑποστηρίξῃ τοιοῦτο τερατούργημα, ἀρκετὰ ἀντιλαϊκόν. Ἂς περιορίσωμεν τοὐλάχιστον τὴν φορολογίαν—ἐὰν ἡ Βουλὴ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ψηφίζει ὅλα τ’ ἄλλα—εἰς τὰς πόλεις, ἃς ἀφήσωμεν δὲ τὰς ἐξοχὰς ἡσύχους. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκ τῆς φορολογίας τῶν κήπων τῆς Κηφισίας μικρὸν εἰσόδημα θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον, ἂς ἀφήσῃ δὲ τὸν δῆμον Ἀθηναίων εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἂς μὴ θελήσῃ εἰς τοιαύτην στιγμὴν καχεξίας τοῦ λαοῦ ν’ αὐξήσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Εἶναι καλλίτερον νὰ φροντίσῃ ὁ δῆμος νὰ διοικῆται ὀλιγώτερον σπατάλως καὶ νὰ μὴ ἀπομυζᾷ τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ, ἵνα γίνωνται σπατάλαι.

§220Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μίαν μικρὰν ἀπορίαν ἔχω ἣν ὑποβάλλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, μολονότι δι’ εὐνοήτους λόγους δὲν ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω προκειμένου περὶ Κηφισίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ψηφιζομένου θὰ πληρώνω 400 δρ. φόρον κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσω εὐχαρίστως. Εἰκοσιπέντε χιλιάδας πήχεις ἔχω πέριξ τῆς οἰκίας μου καὶ δὲν θὰ ἐξαιρεθῶσιν.

§221ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἐξαιρεθῇ τὸ πενταπλάσιον τοῦ χώρου τοῦ καταλαμβάνοντος τὴν οἰκοδομήν.

§222Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ πενταπλάσιον εἶναι 5000.

§223ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφαιρέσατε ἀπὸ τὰς 25,000. Πόσης ἀξίας ὑπολογίζετε τὸ οἰκόπεδον;

§224Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§225ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δά! Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τοῦ οἰκοπέδου θὰ ὑπολογίσωμεν. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου σας ἀνέρχεται εἰς 60,000, θὰ πληρώσητε 180 δραχμάς. Νομίζω ὅτι δι’ ὑμᾶς, κύριε Πρωτοπαπαδάκη, δὲν εἶναι τίποτε τοῦτο.

§226Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ εἶσθε εἰλικρινής, ὅταν συζητῆτε. Μὴ ἐπιρρίπτετε εἰς ἄλλους ἐδῶ μέσα τοὐλάχιστον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνηθίζετε νὰ ἐπιρρίπτητε εἰς τὰς ἐφημερίδας καθ’ ἑκάστην. Λοιπὸν σᾶς εἶπον ὅτι δὲν συζητῶ περὶ τοῦ ἰδικοῦ μου, διότι τὰς 400 δραχμὰς εὐχαρίστως θὰ πληρώσω, ἀφοῦ πληρώνω ἐτησίως 5000 δραχ. φόρους, καὶ δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε ἂν καταβάλλω 5000 καὶ ἂν ὀφείλω ἕν λεπτὸν. Μὴ διαστρέφετε λοιπὸν τὰ πράγματα. Ἤθελον νὰ σᾶς παρατηρήσω ἄλλο. Ἐὰν θέλητε πράγματι νὰ φορολογήσητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους, περιορισθῆτε εἰς τὰ οἰκόπεδα τῆς νέας Κηφισίας, ὡς εἴπετε πρίν, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἰκοδομηθῆ, διότι ἐκεῖνα εἶναι οἰκόπεδα ἀνήκοντα εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον αὐτὸν τῶν κήπων. Μὴ λησμονεῖτε ὅμως ὅτι τὰ ⅘ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν νέαν Κηφισίαν —καὶ ὅταν λέγητε νέαν Κηφισίαν, ὑποθέτω, περιλαμβάνετε ἀπὸ τὸ πάρκον καὶ πέρα πρὸς τὸ Στροφίλι— κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἀνήκουσιν εἰς τοὺς χωρικοὺς τῆς Κηφισίας· καὶ σᾶς φέρω παραδείγματα καὶ σᾶς λέγω ὅτι ὁ ἱερεὺς τῆς Κηφισίας ἔχει 25,000 πήχεις παρακάτω ἀπὸ τοῦ Μάτσα καὶ ἀπέναντι τοῦ.....(Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι πλούσιος λέγετε. Τί ἐννοεῖτε, ὅταν λέγητε πλούσιος;

§227Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅταν ἔχῃ 25,000 πήχεις, εἶναι πλούσιος.

§228Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχει 25,000 πήχεις οἰκόπεδον. Λυποῦμαι ὅτι ἀνέφερα ὄνομα. Αὐτὸ τὸ οἰκόπεδον δὲν τῷ δίδει τίποτε καί, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλην περιουσίαν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ζῇ ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ. Αὐτὰ δὲ τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν τῇ Κηφισίᾳ ἄλλοτε ἐπωλήθησαν ἀντὶ 3–5 δραχμῶν, σήμερον δέ, ἐὰν ζητήσητε μίαν δραχμήν, δὲν εὑρίσκετε ἀγοραστήν. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι ἐκεῖ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι —καὶ ὅσοι μετέβητε εἰς Κηφισίαν περὶ τὴν Πύρναν ἀντελήφθητε τὸ πρᾶγμα— ἔχουσι καλυβίτσες, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι ἔχουσι θησαυρόν. Αὐτοὺς τοὐλάχιστον ἐξαιρέσατε καὶ περιορίσατε τὸν φόρον εἰς τὰ ᾠκοδομημένα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§230Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλοῦμεν. Θὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπάλειψιν τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§231ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς παραγράφου ταύτης δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ, δηλ. νὰ φορολογηθῶσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ᾠκοδομημένα, καθόσον ἔχουσιν ἔκτασιν ἀνωτέραν τοῦ ᾠκοδομημένου χώρου πενταπλασίαν.

§232Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Διατί τάχα νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ ἀνοικοδόμητα; Ὅλη ἡ Ἑλλὰς δουλεύει διὰ τὰς Ἀθήνας! Ἐγὼ λοιπὸν ὑποβάλλω μίαν πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν στιγμήν· ν’ ἀφαιρέσωμεν πάντα φόρον ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ μεταφέρωμεν τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου εἰς τὴν Κόρινθον, ἡ ὁποία κεῖται εἰς τὸ κέντρον τῆς Ἑλλάδος, διότι φρονῶ μετὰ πεποιθήσεως ὅτι, ἐνόσῳ ὑπάρχει ἡ πρωτεύουσα ἐνταῦθα, ἀνάπτυξιν δὲν ἔχει τὸ Κράτος.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§234Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω. Βάσις τῆς φορολογίας εἶναι ὁ πληθυσμὸς 10,000 κατοίκων. Ὅταν πόλις τις ἔχῃ ἐγκεκριμένον σχέδιον καὶ 10,000 κατοίκων κατὰ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ὁ φόρος. Δὲν ἠξεύρω διατί αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις. Εἶναι ἄπορον. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ στρέφηται πάντοτε εἰς τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅλαι αἱ ἐνέργειαί του ἑδράζονται. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινον ὄχι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη —δηλῶ δ’ ὅτι οὔτε οἰκόπεδα ἔχω οὔτε ἄλλο τι—, ἀλλὰ νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπολύτως ἡ Κηφισία, τῆς ὁποίας ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ νόμῳ ἀποτελεῖ ἀπολύτως ἔλλειψιν ἁρμονίας.

§235Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος ὑπέβαλε μοὶ φαίνονται ὀρθοί. Ἢ πρέπει ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ν’ ἀφήσωμεν ἄνευ ὁρίου πληθυσμοῦ, γενικῶς δηλαδή, ἢ διατί νὰ θέσωμεν 10,000 κατοίκους καὶ νὰ μὴ θέσωμεν 25,000; Πρὸς τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν πέντε συνάδελφοι, ὅτι, ἐὰν ἡ πόλις ἔχῃ ἄνω τῶν 25,000, δέον νὰ ἐπιβάλληται ἡ φορολογία αὕτη τῶν οἰκοπέδων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς δύο πράγματα νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλή, ἢ πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἐντελῶς ἀόριστον τὸ ἄρθρον καὶ νὰ θέσωμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι τὰ οἰκόπεδα φορολογοῦνται ἐπὶ πάσης πόλεως ἀδιακρίτως πληθυσμοῦ, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον θέτει ἡ τροπολογία μου, ἐπὶ πόλεως ἐχούσης πληθυσμὸν ἄνω τῶν 25,000 κατοίκων. Ἐπὶ τοῦ παραδεκτοῦ τῆς τροπολογίας μου ταύτης συντελεῖ ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸν Βόλον συμβαίνει ὅλως τὸ ἀντίστροφον ἐκείνου τὸ ὁποῖον εἰς τὰς ἄλλας πόλεις, ὅτι ἐκεῖ ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων ἐξικνεῖται εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ ἔσχατον ὅριον τοῦ ἐξευτελισμοῦ αἱ τιμαὶ καί, ἐὰν θελήσωμεν σήμερον νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ παραχωρήσωμεν τὰ οἰκόπεδα εἰς τὸν Ὑπουργόν!

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§237Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Νὰ διαιρεθῇ.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἐδῶ.

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§240Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι δά! Θὰ ζητήσωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντον.

§241Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Τετυπωμένας θὰ ἔχωμεν τὰς προτάσεις;

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ περιμένῃ τὸ Προεδρεῖον δέκα ὥρας; Νὰ τὴν γράψητε καὶ νὰ τὴν φέρητε.

§243Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ψυχραιμίαν, κύριε Πρόεδρε. Ψυχραιμίαν!

§244Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐπροτείναμεν καὶ ἐζητήσαμεν ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2, καίτοι κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου δι’ οὓς λόγους διὰ μακρῶν ἀνεπτύξαμεν, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐχαρακτηρίσθημεν καὶ ὑπὸ συναδέλφων καὶ ὑπὸ τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκομένων ὡς κωλυσιεργοί. Ἐκοπιάσαμεν, διὰ νὰ πείσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ φαίνεται πεισθεῖσα ἐκ τῶν λόγων ἐκείνων, δὲν φαίνεται ὅμως πεισθεῖσα ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ Κυβέρνησις θέτει ζητήματα φιλοτιμίας, ζητήματα ἐντελῶς ἀσήμαντα καὶ κατόπιν μέμφεται ἡμᾶς ὅτι πεισματικῶς συζητοῦμεν, καὶ κατόπιν κατηγορεῖ ἡμᾶς ὅτι θέλομεν σώνει καὶ καλὰ νὰ ματαιώσωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἀλλὰ πρόκειται πρὸς Θεοῦ περὶ ἔργου περιουσίας, ἥτις ἀφορᾷ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὴν ὑπόστασιν τῶν περισσευμάτων; Βεβαίως πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἱκανοποιήσεως τῆς φιλοτιμίας τοῦ καθηγητοῦ τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Διατί; Διότι εἰς αὐτὸν ἐγεννήθη ἡ ἰδέα ἐκ τῶν λόγων οἵτινες προυκάλεσαν τοιοῦτον νομοσχέδιον ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλ’ ἐκεῖ γνωρίζετε πάντες ὁποία ἡ κατάστασις ἕνεκα τοιούτων νομοσχεδίων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Προέδρου αὐτῆς, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφοῦ μάλιστα ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ὁμόθυμος. Βλέπετε ὅτι καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν μία καὶ ἡ αὐτὴ ὑπάρχει γνώμη. Δὲν εἶναι νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἀξίζει τὸν κόπον τὴν στιγμὴν ταύτην. Δὲν πράττετε ἔργον προνοίας κοινοβουλευτικῆς ἐπιμένοντες εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου. Φαίνεται ὅτι ματαιοπονεῖτε. Δὲν πρόκειται νὰ χάσῃ ὁ Προϋπολογισμός.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκαπέντε ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑπέβαλον πρότασιν ὅπως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἀποδέχεται τὴν ἀπάλειψιν τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2.

§246Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γίνῃ διαίρεσις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρώτη παράγραφος καὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ὅπως ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 ἀπαλειφθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος. Τοιουτοτρόπως, ἐὰν ἀπαλειφθῇ, θὰ ψηφίσωμεν κατόπιν τὸ ἄρθρον.

§248Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ διαιρεθῇ. Θ’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου ἡ Βουλή. Δεύτερον θὰ ἐρωτήσητε ἂν δέχεται τὴν δευτέραν παράγραφον.

§249Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὑποβάλλεται ἡ πρότασις ὡς τροπολογία τοῦ ἄρθρου.

§250ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ προτείνεται τὸ διαιρετόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ ἡ πρώτη παράγραφος.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου αἰτεῖται ἡ ἀπάλειψις δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἥτις ὑπεβλήθη ὑπὸ δεκαπέντε κυρίων Βουλευτῶν. Λοιπὸν ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου.

§252Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ δευτέρα παράγραφος; Νὰ γίνῃ γνωστή.

§253Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὡς ἑξῆς ἡ δευτέρα παράγραφος. «Ἐφαρμόζεται ἐπίσης ἡ κατὰ τὸν παρόντα νόμον φορολογία ἐν Κηφισίᾳ, νέῳ καὶ παλαιῷ Φαλήρῳ».

§255ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Θέσατε τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 λέγουσι ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Γ. Λαναρᾶς καὶ Ἰ. Λάππας. (Ἐνεργεῖται ἐνταῦθα ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 104. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 23, ἐναντίον αὐτῆς 73 καὶ 8 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 ἐγένετο δεκτή. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§258ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν μετὰ τὴν φράσιν «τὰ οἰκόπεδα ὧν ἡ ἀξία ἐκτιμᾶται κάτω τῶν» νὰ τεθῇ, ἀντὶ «3000», «5000 ἐξαιροῦνται».

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ὑποβληθεῖσα ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν κυρίων Γ. Καρπετοπούλου, Δ. Τερτίπη, Ν. Μπαλάφα, Θ. Παπαϊωάννου, Κ. Αἰγιαλείδου, Ἰ. Στεφανοπούλου, Κ. Βογιατζῆ, Φ. Μοσχούλα, Ἀ. Κανάρη, Ν. Παπαϊωάννου, Γρ. Φούφα, Ἀλ. Πλατῆ, Ἰ. Γιαννακίτσα, Π. Φίλιππα, Δ. Κατσάνου, Ἰ. Κρίσπη, Γ. Πετροπουλάκη, Π. Πρωτοπαπαδάκη κλπ. ἔχουσα οὕτω· «Τὸ ἄρθρον 3, ἐδάφιον δʹ, νὰ διορθωθῇ ὡς ἑξῆς· τὰ ἀξίας 10,000 ἕως 30,000 3 ἐπὶ τοῖς χιλίοις, τὰ ἀξίας 30,000–50,000 4 ἐπὶ τοῖς χιλίοις, τὰ ἀξίας 50,000 καὶ ἄνω 5 ἐπὶ τοῖς χιλίοις». Θὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 653).

§260ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, ἐδαφίου αʹ, παρακαλῶ ἀντὶ 3000 νὰ τεθῇ 5000· δηλ. ἐξαιροῦνται πάσης φορολογίας τὰ οἰκόπεδα τὰ ἀξίας 5000 δραχμῶν καὶ κάτω. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου θὰ διορθωθῇ «τὰ ἀξίας 5000 μέχρι 10.000».

§261Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μετὰ δειλίας, κύριε Πρόεδρε, ἀναλαμβάνω νὰ ὑποστηρίξω τροπολογίαν τινά, διαβλέπων τὸ ἄκαμπτον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὴν ἀποδοχὴν τροπολογιῶν.

§262ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τούτοις ἀπεδέχθη πλείστας.

§263Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἡ βάσις τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἧς βεβαίως ἐλάχιστα προσδοκᾷ ὀφέλη τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐγὼ καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπεστήριξα τὸ ἀσύμφορον τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων, φορολογίας ἡ ὁποία οὔτε ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ὡρίμασεν, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ ὑποβολὴ τοιούτου νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ συζήτησις πρόκειται νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ φορολογηθῇ ἡ ὕλη αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θεωρεῖ φορολογητέαν, τὸ οἰκόπεδον. Ἀλλ’ ὁ τρόπος καθ’ ὃν γίνεται ἡ φορολογία ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ κατὰ τὴν καθοριζομένην κλίμακα λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁλότητος τοῦ οἰκοπέδου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ νομίζω ὅτι εἶναι σφαλερὸς καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσω, ὅπως μεταβληθῇ καὶ ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κ. Πρόεδρε, ὅτι τῶν οἰκοπέδων ἐν Ἀθήναις ἄλλα μὲν ἔχουσιν ὀνομαστικὴν ἀξίαν ὑποθετικὴν καὶ ἄλλα ἔχουσιν ἀξίαν πραγματικήν. Οἰκόπεδα αἴφνης, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς ἀποστάσεις μακρυνὰς ἀπὸ τοῦ κέντρου, ἔχουσιν ἀξίαν ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἕνεκεν ἐλλείψεως ἀγοραστῶν καὶ ἐλλείψεως ἱκανοποιητικῶν διὰ τὸν πωλητὴν τιμῶν ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα δύνανται εὐχερῶς νὰ πωληθῶσιν, ὡς εἶναι τὰ ἐν ταῖς πλατείαις καὶ τοῖς κέντροις καὶ νὰ μεταβληθῶσιν εἰς κεφάλαιον ῥευστὸν ὑπὸ τοῦ κτήτορος. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατόν, πρέπει νὰ τροποποιήσῃ τὴν κλίμακα ταύτην τὴν φορολογικὴν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν κατὰ πῆχυν ἀξίαν τοῦ οἰκοπέδου καὶ οὐχὶ τὴν ὅλην ἀξίαν τοῦ οἰκοπέδου. Διότι, ἐπὶ παραδείγματι, οἰκόπεδον 500 πήχεων ἐν τῇ ὁδῷ Σταδίου πρὸς 150 δρχ. τὸν πῆχυν ἔχει ἀξίαν 60,000 δραχ., ἐνῷ ἐξ ἄλλου οἰκόπεδον 10,000 πήχεων εἰς τὰ Πετράλωνα ἢ εἰς τὰς μακρυνὰς τῶν κέντρων ἀποστάσεις πρὸς 3 δραχ. τὸν πῆχυν στοιχίζει 30,000 δραχμῶν. Ἡ φορολογικὴ λοιπὸν βάσις ἣν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐντελῶς ἄνισος, ἐνῷ ἡ ὑπ’ ἐμοῦ προτεινομένη θέλει συντελέσει εἰς δικαίαν τῶν πραγμάτων ἐκτίμησιν καὶ φορολογίαν. Ἐπὶ τούτῳ συνέταξα τροπολογίαν τινά, ἣν θὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου θέτω ὡς ἔναρξιν τῆς φορολογίας τὴν τιμὴν τῶν 12 δραχ. κατὰ πῆχυν, οὕτως ὥστε θέτοντες βάσιν μίαν δραχμὴν ἐπὶ τοῖς χιλίοις εἰς τὴν κατὰ πῆχυν φορολογίαν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ κατὰ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὸ πρέπον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει μελετήσει καὶ ἀποδεχθῇ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν τὴν τροπολογίαν μου.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§265Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον ἀναγράφεται μία ἐξαίρεσις ἀπὸ πάσης φορολογίας τῶν οἰκοπέδων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἰς τοὺς δήμους. Ἡ τροπολογία μου εἶναι νὰ περιληφθῶσι μεταξὺ τῶν ἐξαιρουμένων οἰκοπέδων καὶ τὰ οἰκόπεδα τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰς Μονάς. Ἄγομαι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην εἰδικῶς ἐξ ὅσων γνωρίζω περὶ τῆς Μονῆς Πετράκη τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ περιουσία τῆς Μονῆς Πετράκη πᾶσα ἀποτελεῖται ἀπὸ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα κεῖνται ἐν Ἀθήναις καὶ τὰ ὁποῖα οὐδὲν εἰσόδημα ἔχουσιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀφαιρεῖ ἑκάστοτε ὅ,τι τῷ χρειάζεται διὰ νὰ τὸ διαθέσῃ εἴτε διὰ φιλανθρωπικὸν εἴτε καθ’ ὅλου ὑπὲρ δημοσίου σκοποῦ. Ἐὰν φορολογηθῶσι τὰ οἰκόπεδα τῆς Μονῆς Πετράκη καθ’ ὃν τρόπον καθορίζει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι πιθανὸν ὅτι ὁ φόρος τὸν ὁποῖον θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ἡ Μονὴ θὰ ὑπερβῇ τὰς 20,000 δραχ. Εἰς ἐμὲ ἐγένοντο παραστάσεις ὅτι θὰ φθάσῃ μέχρι 30.000 δραχμῶν· τὸ ποσὸν αὐτὸ, κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῶν εἰσοδημάτων τῆς Μονῆς, θ’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου τοῦ ἄρτι συσταθέντος, θ’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων κατ’ ἐξέλιξιν τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ πρὸ παντός, ἐφ’ ὅσον σκοποῦμεν νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἱδρυόμενον ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ φορολογήσωμεν τὰ οἰκόπεδα τὰ ἐν Ἀθήναις τῆς Μονῆς Πετράκη. Εἶναι ἀκόμη ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἑξῆς ἐξαίρεσις· οἰκόπεδα πολλὰ τῆς Μονῆς Πετράκη κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ διετέθησαν εἰς σκοποὺς ἀγαθοεργοὺς ἢ διετέθησαν ὑπὲρ ἀνάγκης τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ διετέθη ἡ χρῆσις αὐτῶν, ἡ κυριότης ὅμως παραμένει εἰς τὴν Μονὴν καὶ δι’ αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα δὲν πρέπει νὰ πληρωθῇ φόρος ὑπὸ τῆς Μονῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ χρῆσις αὐτῶν ἔχει ἀφαιρεθῆ καὶ ἔχει τεθῇ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐκ τῶν προτέρων βέβαιον ὅτι καὶ ἡ κυριότης σὺν τῷ χρόνῳ θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ κατέχον τὰ οἰκόπεδα ταῦτα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου καὶ ἐξαιρέσωσι τῆς φορολογίας τὰ οἰκόπεδα ταῦτα.

§266Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κυνουρίας συμφωνῶ πληρέστατα, ὑπάρχει δὲ καὶ ὁ λόγος προσθέτως τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καθόσον εἰς τὴν Μονὴν εἶναι, ἂν ὄχι ἀδύνατον, τουλάχιστον δυσχερὲς νὰ ἐκποιήσῃ τὰ οἰκόπεδά της, διότι....

§267ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ ν’ ἀπαλλάξω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον τοῦ κόπου τῆς περαιτέρω ἀγορεύσεως, δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ οἰκοπέδων τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ πλεῖστον νέμεται τὸ Κράτος ὅτι δίκαιον εἶναι, νομίζω, νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ οἰκόπεδα τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος Μονῆς Πετράκη.

§268Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Εὐρυτανίας μοὶ δίδει τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον παρέλειψα ὑπὲρ τῶν ἄλλων Μονῶν τῶν ὁποίων φορολογοῦνται τὰ οἰκόπεδα, χωρὶς νὰ δύνανται καὶ νὰ τὰ πωλήσωσι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο θέτω εἰς τὴν κρίσιν σας.

§269Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί δὲν γενικεύετε τὴν ἐξαίρεσιν δι’ ὅλας τὰς Μονάς;

§270Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως.

§271Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἰδιωτικὰ σχολεῖα, διότι, ὡς γνωρίζετε, δημοτικὰ σχολεῖα δημόσια δὲν ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ ἰδιῶται ἐνοικιάζουσι τὰς οἰκίας των ὡς σχολεῖα καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα σχολεῖα νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται, χάριν τῆς ὑγείας τῆς σπουδαζούσης μικρᾶς παιδικῆς ἡλικίας, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξαιρεθῇ ἡ ἔκτασις τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ χάριν τῶν σωματικῶν ἀσκήσεων, χάριν τῆς παιδιᾶς τῶν παίδων καὶ χάριν τῆς ἀναπνοῆς αὐτῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ παρατήρησίς μου, ἣν ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ἡ Ῥιζάρειος Σχολή, ἡ ὁποία δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ὑπάγεται εἰς τὰς δημοσίας κτήσεις, οὐχ ἧττον ἐφ’ ὅσον εἶναι σχολὴ πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν εἶναι καὶ αἱ κλινικαὶ καὶ τὰ νοσοκομεῖα, ὡς καὶ τὰ γυμναστήρια.

§272ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄν εἴχετε ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε τὴν τροπολογίαν μου, θὰ τὸ ἐβλέπετε.

§273Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπὶ τῆς ἑβδόμης παραγράφου καταθέτω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβητε σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν σας, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον.

§274ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὑποβάλω τροποποιήσεις τινάς. Ἐν πρώτοις μεταξὺ τῶν ἐξαιρετέων τοῦ φόρου οἰκοπέδων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἰς τοὺς δήμους, καταλέγομεν καὶ τὰ ἐν Ἀθήναις οἰκόπεδα τῆς ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη. Πρόκειται περὶ ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν προκειμένην φορολογίαν. Πλὴν τούτου τὰ σπουδαιότατα τῶν οἰκοπέδων αὐτῆς ἐπὶ τῆς λεωφόρου Κηφισίας, ὧν ἡ ἀξία ὑπολογίζεται εἰς ἑκατομμύρια, νέμεται τὸ Δημόσιον· διὸ θὰ ἦτο ἄδικον τώρα νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ Μονὴ μὲ τὸν φόρον. Τὸ προκείμενον, Κύριοι, ἄρθρον ἔχω ἀνασυντάξει, σᾶς ἀναγινώσκω δὲ τὰ ἐδάφια 5 καὶ 6 αὐτοῦ, τροποποιημένα ὡς τὰ μᾶλλον ἐνδιαφέροντα. Κατ’ αὐτὰ ἐξαιροῦνται τοῦ φόρου τῶν οἰκοπέδων (ἀναγινώσκει): «5) Τὰ παρακείμενα εἰς οἰκοδομὰς τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ ἀποτελοῦντα αὐλάς, εἰσόδους, προαύλια ἢ ἄλλας περιοχάς, ὅταν ἡ ἔκτασις αὐτῶν δὲν εἶναι ἀνωτέρα τῆς ἐκτάσεως τοῦ οἰκοδομήματος ἢ ὅταν δὲν προβάλλωσι μέτωπον ἐπὶ τῶν ὁδῶν, ἢ ὅταν προβάλλοντα μέτωπον δὲν ἔχωσι τὰς κατὰ τὰς περὶ ἀρτίων οἰκοπέδων διατάξεις ἑκάστης πόλεως ὁριζομένας διαστάσεις καὶ ἐμβαδόν. 6) Τὰ παρακείμενα εἰς οἰκοδομὰς καὶ ἀποτελοῦντα κήπους ἢ ἀνθῶνα ἢ δεδρῶνα, ἐκτάσεως τὸ πολὺ διπλασίας τῆς τοῦ οἰκοδομήματος ἐντὸς τῶν πόλεων, πενταπλασίας δ’ ἐν τοῖς προαστείοις αὐτῶν ἢ ἐν Κηφισίᾳ ἢ Παλαιῷ καὶ Νέῳ Φαλήρῳ». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§275Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀντίκειται πρὸς τὸ ἑπόμενον, διότι λέγει ὅτι «ἡ ἐκτίμησις θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τρεχούσης ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, ἀποδεικνυομένης ἐκ συμβολαίων ἀγοραπωλησίας παρακειμένων ὁμοειδῶν οἰκοπέδων ἐντὸς τῆς τελευταίας τριετίας». Εἰς δὲ τὸ κατωτέρω ἄρθρον ὁρίζεται ὅτι «πρέπει νὰ γίνεται δήλωσις». Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ τὸ ἑξῆς. Ἐγὼ ἔχω γωνιαῖον οἰκόπεδον εἰς θέσιν κεντρικήν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία εἶναι 200 δραχ. τὸν πῆχυν, παραπλεύρως δὲ τοῦ ἰδικοῦ μου οἰκοπέδου ὑπάρχει ἕτερον οἰκόπεδον τὸ ὁποῖον ἔχει ἔκτασιν 10,000 πήχεων. Πῶς θὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τοῦ δευτέρου τούτου οἰκοπέδου;

§276ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὑποτίθεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θ’ ἀποτελεσθῇ ἐξ ἀνθρώπων εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ πολυτιμότερον οἰκόπεδον, ἀλλὰ καὶ ἄλλων οἰκοπέδων τὴν ἀξίαν θὰ λάβωσι τὸν μέσον ὅρον.

§277Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα ὅμως ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν λογικὴν τῶν ἀνθρώπων τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ταῦτα πρέπει νὰ καθορίζωνται ἐκ τῶν προτέρων σαφῶς καὶ ὡρισμένως.

§278ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ἔχητε πρότασίν τινα, νὰ φέρητε ταύτην, ἵνα τὴν ἀκούσωμεν.

§279Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς ὑποδείξω ἐγὼ ἕνα τρόπον· ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ὑπὸ τὸν ὅρον τὸ Δημόσιον, ἐὰν νομίσῃ ὅτι ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν εἶναι εἰλικρινής, ὅτι ἐδήλωσε μικρὰν ἀξίαν εἰς τὸ οἰκόπεδόν του, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον νὰ τὸ ἀγοράσῃ.

§280ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν τὸ Κράτος ἀνελάμβανε τοιαύτην ὑποχρέωσιν!

§281Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων, ἐπειδὴ δὲν ἔχω εἰδικότητα, δὲν ἔχω καὶ ἰδικάς μου ἰδέας, καί, ἂν λέγω τι ἐδῶ, εἶναι ἰδέαι ἐφαρμοσθεῖσαι ἀλλαχοῦ μετὰ πολλὴν μελέτην. Λέγω λοιπὸν ὅτι θὰ δηλώσω ὅτι ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου μου εἶναι 10,000 δραχμῶν· σεῖς εἶσθε ἐλεύθερος ἢ νὰ βασισθῆτε ἐπὶ τῆς δηλώσεώς μου ταύτης ἢ νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου καὶ τὸ ἀγοράζω. Φρονεῖτε ὅτι, ἐὰν ἔχω δηλώσει ἀξίαν πολὺ κατωτέραν, δὲν θὰ εὕρητε ἀμέσως νὰ τὸ πωλήσητε ἐντὸς 24 ὡρῶν; Αὐτὸ δ’ ἐφαρμόζεται ἐν Ῥώμῃ, ἐν Παρισίοις καὶ ἐν Γερμανίᾳ ἀκόμη εἰς 5 πόλεις εἰς τὰς ὁποίας ὁ φόρος αὐτὸς ἐτέθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 5–7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§282ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τεθῇ ἐν τῇ παραγράφῳ 1 «τὴν πρώτην τριμηνίαν».

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροπολογήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 9–12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13).

§284ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὰς λέξεις «καὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐνστάσεων» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὡς καὶ τὸν εἰσηγητὴν οἰκονομικὸν ἔφορον». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 14, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15).

§285ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου νὰ προστεθῇ «οἱ συντάσσοντες πρᾶξιν δι’ ἧς μεταβιβάζεται ἡ κυριότης φορολογησίμου οἰκοπέδου ὀφείλουσι ν’ ἀναφέρωσιν ἐν αὐτῇ τὴν δήλωσιν τοῦ οἰκοπέδου ἢ τὴν ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ ἐγγραφὴν αὐτοῦ κατ’ ἔγγραφον ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου εἰδοποίησιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου. Ὀφείλουσιν ὡσαύτως κατὰ τριμηνίαν νὰ πέμπωσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον περίληψιν τῶν τοιούτων μεταβιβάσεων». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης.

§287Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ τὰ ἐπερχόμενα νομοσχέδια ἀναμφιβόλως θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν καὶ θὰ καταναλώσωσιν ὥραν, παρακαλῶ ὅπως, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, προηγηθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13, τὸ ἀφορῶν «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν καὶ περὶ προσόντων τῶν ἐφημερίων καὶ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν».

§288ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§289Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· ἔχει συζήτησιν αὐτό.

§290Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπω ὅτι ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν καὶ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ προκαλέσῃ, δεχόμεθα νὰ ψηφισθῇ τοῦτο ἀμέσως, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσωμεν κατόπιν τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§291ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν καὶ περὶ προσόντων τῶν ἐφημερίων καὶ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§293Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Θὰ κάμω μίαν πρότασιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νομίζω ὅτι θὰ εὕρω ὁμόφωνον τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασίς μου ἀφορᾷ ζήτημα οἰκοπέδων. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν προηγουμένως καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐψήφισε τὴν σχετικὴν πρότασιν ὡς πρὸς τὴν Κηφισίαν μὲ ἐνθαρρύνουσι νὰ κάμω μίαν πρότασιν, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 125 νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων συμβάσεως περὶ δασώσεως καὶ ἐξωραϊσμοῦ τῶν λόφων τοῦ Λυκαβηττοῦ, τοῦ Ἀστεροσκοπείου, τοῦ Φιλοπάππου καὶ τμήματος τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως».

§294ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα, διότι θ’ ἀπαιτήσῃ συζήτησιν.

§295Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ Κηφισία πνευμόνων, ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέραν ἡ πρωτεύουσα.

§296ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Εἴχομεν ὑποβάλει, κύριε Πρόεδρε, πρότασιν νόμου ἀφορῶσαν σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ λιμένος Κατακώλου, ἀποτελεῖται δὲ ἀπὸ ἓν καὶ μόνον ἄρθρον. Παρακαλῶ, ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα ἀριθμὸν ἔχει;

§298ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. 128.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου τοῦ διὰ τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου καὶ οἴνου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου).

§300Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως παραρτημάτων τοῦ Χημείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν συνέβη κάτι τι τὸ ὁποῖον ἀδικεῖ τοὺς ἐπιστήμονας τοὺς ἐρχομένους ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ μετὰ διπλωμάτων καὶ σπουδάσαντας εἰς τὰς ἀνωτέρας πρακτικὰς σχολὰς τῆς Εὐρώπης. Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 134 νομοσχεδίου διορθοῦται αὐτὸ τὸ ἀδίκημα, νομίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοιούτου προσωπικοῦ, δὲν θὰ φέρῃ ἀντίρρησιν, ὥστε νὰ δικαιῶνται νὰ διορίζωνται ἐπιμεληταὶ καὶ οἱ κεκτημένοι διπλώματα ἐκ τῶν ἀνωτέρων πρακτικῶν σχολῶν τῆς Εὐρώπης. Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἓν μόνον ἄρθρον καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ, διὰ νὰ θεραπευθῇ ἓν ἀδίκημα τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπιστήμονας.

§301ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ τέλος θὰ τὸ ψηφίσωμεν. Τώρα θὰ προχωρήσωμεν μὲ τὴν σειράν.

§302Θ. ΛΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀπόφασιν, νὰ ψηφισθῇ τὸ φαρμακευτικὸν νομοσχέδιον.

§303ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§304ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ ἔχῃ μακρὰν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§305Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ συζήτησιν.

§306Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁμολογῶ ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνολον ὑποβληθὲν τὸ νομοσχέδιον τὸ φαρμακευτικὸν ἐγέννησε μακρὰς συζητήσεις. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο, διότι ἦταν ἀναγεγραμμένα πολλὰ ἄρθρα ἐν αὐτῷ καὶ συνεκρούοντο πολλὰ ὄντα συμφέροντα μεταξὺ φαρμακεμπόρων, φαρμακοποιῶν καὶ μὴ ἐπιστημόνων τοιούτων. Ἀλλὰ τὸ φαρμακευτικὸν νομοσχέδιον καθ’ ὃν τρόπον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κανονίζει τὰ κακῶς κείμενα, χωρὶς νὰ θίγῃ κανὲν συμφέρον.

§307Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι χειρότερον.

§308Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶναι διόλου χειρότερον. Ἐὰν τὸ ἀναγνώσητε, θὰ ἴδητε ὅτι οὐδὲν συμφέρον θίγει, ἀλλὰ νομιμοποιεῖ τὰ καλῶς κείμενα. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀφήσωμεν μίαν τοιαύτην κατάστασιν κρατοῦσαν ἀπὸ ἐτῶν καὶ ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν φραγμόν τινα ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπεισέρχονται εἰς τὰ δικαιώματα καὶ καθήκοντα καὶ εἰς τὰ συμφέροντα, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, μὴ κεκτημένοι διπλώματα.

§309ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν.

§310Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ αὕτη δὲν δύναται νὰ εἶναι μακρά, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τούτου.

§311Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἀλλ’ οὐχὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἀπὸ τῆς αὔριον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ κανονισθῶσι κατὰ τρόπον ὥστε πρὸ μεσημβρίας νὰ συζητῶνται τὰ τοιούτου εἴδους νομοσχέδια, μετὰ μεσημβρίαν δὲ τὰ φορολογικά.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀκτημόνων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§313Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ χθὲς μᾶς ἀνέθηκε νὰ κάμωμεν μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν καὶ κατεθέσαμεν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§314ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται)· Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Φίλιππα καὶ Πονηροπούλου.

§316Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Παραιτούμεθα.

§317Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀκτημοσύνη τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου βεβαιοῦται διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ δημάρχου, τοῦ εἰδικοῦ παρέδρου καὶ τοῦ ἐφημερίου τοῦ τόπου ἐν ᾧ κατοικεῖ ὁ ὀφειλέτης οὗτος».

§318Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ποῦ θὰ ἠξεύρῃ αὐτὸ ὁ δήμαρχος;

§319Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρόκειται νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀκτημοσύνην ἑνὸς ἀνθρώπου. Διότι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἠξεύρῃ εἴτε ὅτι οὐδέποτε εἶχε κτήματα εἴτε ὅτι εἶχε καὶ τὰ ἔχασε. Πρέπει ὅμως νὰ βεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἔχει περιουσίαν τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ χρέους, ἵνα αἴρηται πᾶσα ὑπόνοια καὶ πᾶν πρόσκομμα ἐκ μέρους τοῦ δημάρχου διατεινομένου ὅτι «δὲν ἠξεύρω ἐγὼ ὅτι δὲν εἶχε μεταβιβάσει τὴν περιουσίαν του, διότι ἐγὼ εἶμαι μόνον ὑποχρεωμένος νὰ βεβαιώσω ὅτι δὲν ἔχει περιουσίαν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 3).

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§321Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὑποθέτω ὅτι εὐχαρίστως θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἵνα προστεθῇ ἄλλο ἄρθρον 4 καὶ αὐτὸ γίνῃ 5. Νὰ προστεθῇ δὲ τὸ ἑξῆς. «Ἄρθρον 4. Τὰ παρὰ τοῦ Δημοσίου καταβαλλόμενα ἔξοδα διατροφῆς διὰ τοὺς ἐκ δικαστικῶν ἐξόδων ἢ χρηματικῶν ποινῶν ἢ τελωνιακῶν παραβάσεων προσωποκρατουμένους ὀφειλέτας ὁρίζονται εἰς δραχ. 10». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Γκότση).

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται)·

§323Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 5 νὰ γραφῇ ὅτι «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Γκότση).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον.

§325ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸ σύνολον ν’ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ γίνῃ ἀνατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν κάρρων, ἁμαξῶν καὶ αὐτοκινήτων».

§327ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ τίτλος αὐτὸς θὰ μεταρρυθμισθῇ νῦν ὡς μετερρυθμίσθη τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Νὰ γραφῇ: «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Θ. Παπαϊωάννου καὶ Δ. Τσιτσάρα ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ ἐδάφιον 1 τοῦ ἄρθρου 1 μετὰ τὸ «ὡς καὶ οἱ ἀγωγεῖς» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ οἱ ἰδιοκτῆται ἀγοραίων ἁμαξῶν δι’ ἀγώγια καὶ ἐπισκέψεις». Εἰς τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 1 ἀντὶ τῶν δραχμῶν 40 νὰ τεθῇ δραχ. 35. Εἰς τὸ ἐδάφιον 5 τοῦ ἄρθρου 1 μετὰ τὴν λέξιν «ἰδιοκτήτης» νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἰδιωτικοῦ», ὁπότε τὸ ἐδάφιον 5 γίνεται· «ἰδιοκτήτης ἰδιωτικοῦ διτρόχου ἢ τετρατρόχου ἁμαξίου πολυτελείας δραχ. 120 δι’ ἕκαστον». (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τῶν κ. Παπαϊωάννου καὶ Τσιτσάρα).

§329Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως δεχθῇ τὴν ἰσχύουσαν διάταξιν περὶ τῶν ἁμαξῶν τῶν ἰατρῶν, διότι ἐπιτροπὴ ἐξ ἰατρῶν μὲ παρεκάλεσεν, ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ αἱ ἅμαξαι τῶν ἰατρῶν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3 κατηγορίαν. Εἶναι γνωστόν, κ. Πρόεδρε, καθὼς καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι οἱ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἁμάξας εἶναι ὀλίγοι τινές, ἐκεῖνοι δ’ ἐξ αὐτῶν εἶναι οἱ μᾶλλον φιλάσθενοι. Παρεκάλεσαν λοιπόν, ὅπως μείνῃ ἡ διάταξις τῶν ἁμαξῶν τῶν ἰατρῶν εἰς ἣν κατηγορίαν ὑπῆρχε καὶ ἐν τῷ ἐν ἰσχύϊ νόμῳ. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι δύναμαι νὰ ὑποβληθῶ εἰς τὴν τάξιν τῆς πολυτελείας, μολονότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ἰατρικήν μου ἐξάσκησιν ὁποῖον χαρακτηρισμὸν ἔχει δώσει ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν κάμνω τοῦτο δι’ ἐμὲ τὸν ἴδιον, ἀλλ’ ἔχω ἐντολὴν παρ’ ἐπιτροπῆς ἐξ ἰατρῶν, ἵνα κάμω τοιαύτην σύστασιν καὶ χάριν τῶν συναδέλφων μου κάμνω τὴν σύστασιν ταύτην.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων».

§331ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ· τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σχετίζεται μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐπειδὴ δὲ δὲν διενεμήθη ἀκόμη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ τὰ δύο ἑπόμενα δι’ αὔριον.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἔρχεται τὸ «περὶ ἐμπορίας τῶν οἴνων».

§333Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐντελῶς κενὴ ἡ πτέρυξ ἐκείνη· πῶς θὰ συζητήσωμεν καὶ ἄλλα νομοσχέδια;

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε; Ὑποβάλλετε ἔνστασιν ἀπαρτίας;

§335Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Βεβαίως, καὶ μάλιστα ἔγγραφον.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θέλετε νὰ κάμω μόνον τὰς ἀνακοινώσεις καὶ νὰ τὴν ἀποσύρητε;

§337Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Μάλιστα.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «Περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἀνανεώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1881 μέχρι τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1905 ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ τῶν ὀφειλομένων τοῖς δήμοις ἐκ τῶν ἰδίων χρήσεων ἀπὸ συνεισπραττομένους τοῖς δημοσίοις δημοτικοὺς φόρους, διαγραφῆς δὲ τῶν ἀνανεουμένων καὶ ἀπαλειφομένων ἐκ τούτων»· 2) «περὶ ἀργυρῶν κερμάτων». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 655–656). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καταθέτει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους»· 2) «περὶ μορφώσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς»· 3) «περὶ καταστάσεως τοῦ βαθμοῦ τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἐν τῇ Χωροφυλακῇ». 4) «περὶ συντάξεως τῶν ὑπενωμοταρχῶν καὶ χωροφυλάκων». 5) «περὶ συνάψεως προσθέτου συμβάσεως μετὰ τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νηπιαγωγείου Μελᾶ». 6) «περὶ προσθήκης καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΡΚΘʹ περὶ λιμένων, προκυμαιῶν κλπ.». 7) «περὶ ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ καὶ διευθυντοῦ τοῦ ἐνταῦθα λυσσιατρείου κ. Π. Σ. Παμπούκη». Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 657–674). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.).