1909.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49.

τῆς 24ης Νοεμβρίου 1909.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ. γίνεται ἀπαρτία παρόντων 98 Βουλευτῶν.

(Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Τὰ σωματεῖα καὶ οἱ συντεχνίαι τῆς πόλεως Λαρίσης ἀπεκδέχονται τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ σύλλογος τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Σερίφου παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσοβηθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ καταργοῦντος τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ σύλλογος Καστανιᾶς (τῆς Λακεδαίμονος) παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων· Οἱ κομισταὶ τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν ἐν Ναυπάκτῳ, παραπονοῦνται κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐν Ναυπάκτῳ ταχυδρομικοῦ γραφείου, διὰ τὴν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀναβολὴν τῆς ἐξαργυρώσεως τῶν εἰς χεῖράς των ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Θεραπνῶν κηρύσσεται ὑπὲρ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Εὐρωστίνης διαμαρτύρονται κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ὁμωνύμου Εἰρηνοδικείου· Ὁ δήμαρχος Φαλάρων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὑπὲρ τοῦ ἐπιβληθέντος φόρου ἐπὶ τῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου μεταφερομένων ἐμπορευμάτων, καὶ ὑπὲρ τοῦ λιμένος Στυλίδος. Παρακαλεῖ ἐπίσης περὶ παραγωγῆς τοῦ τελωνείου Στυλίδος· Ὁ δήμαρχος Ναυπακτίας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ ὁμωνύμου δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Ναυπάκτου· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποβάλλει παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιριῶν· Ὁ λαὸς τῶν δήμων Γαυρίου καὶ Ἄρνης παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ψηφίσῃ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια· Οἱ δήμαρχοι τῶν οἰνοφόρων δήμων Λευκάδος ἀποδέχονται χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, οἵαν κρίνει ἡ Κυβέρνησις ἀναγκαίαν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ δήμαρχος Σκοπέλου ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δι’ οὗ ἀποδέχεται πᾶσαν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἐπὶ τῶν ἀμβύκων, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων στρεμματικοῦ φόρου· Ὁ λαὸς Αἰτωλικοῦ ἀποδοκιμάζει πᾶσαν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς ὑποκινουμένην ὑπὸ ἑταιρίας οἰνοπνευμάτων· Ὁ λαὸς τοῦ οἰνοφόρου δήμου Αἰδηψίων συνελθὼν εἰς συλλαλητήριον ἐψηφίσατο, νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκχωρήσῃ τὸ Κράτος τὸν στρεμματικὸν φόρον ἀμπέλων εἰς εἰδικὸν ταμεῖον πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Γαυρίου καὶ Ἄρνης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Γαυρίου. Οἱ διδάσκαλοι τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Καλλίστης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ταμυνέων παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιβάλῃ φόρον 2 δρχ. κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἀπαλλάξῃ τὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Οἱ κάτοικοι Νέας Ἀγχιάλου παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ ταχείας ἐγκαταστάσεώς των. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀμαρανθίων παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς λειτουργίας τῶν ἀμβύκων καὶ προστασίας πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς οἰνοπαραγωγῆς· Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Κορινθίας, παρακαλεῖ περὶ διατηρήσεως τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Χαλκίδος παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ πρὸς προστασίαν τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, εἴτε διὰ χρησιμοποιήσεως ὑπὲρ αὐτῶν μέρους τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος εἴτε δι’ ἐκχωρήσεως μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς ἑταιρίαν· Οἱ ἐν Κορίνθῳ διαμένοντες πρόσφυγες παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεώς των· Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Σιμίζα καὶ Μαυρομάτι τοῦ δήμου Ἰθώμης τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐγκαταλειφθῶσιν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς εἰς τὴν ἐκ τῆς θεομηνίας δυστυχίαν των. Οἱ σιδηροβιομήχανοι Πειραιῶς ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου καὶ ἀναφορὰν τοῦ Β. Γ. Βασιλειάδου ὡς διευθυντοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ μηχανοποιείου καὶ ναυπηγείων «Βασιλειάδης» περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀχαρνῶν παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Τρικκάλων ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν δικαστῶν καὶ εἰσαγγελέων. Οἱ καταστηματάρχαι καὶ ὑπάλληλοι Λεβαδείας παρακαλοῦσιν, ἵνα ἡ κυριακὴ ἀργία ἐπεκταθῇ εἰς ὅλον τὸ Κράτος· Ὁ δήμαρχος Ἀχαρνῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· Κάτοικοι Πατρῶν κηρύσσονται ὑπὲρ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καΐτσης τοῦ δήμου Ταμασίου παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ἵνα ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀπαλλάξῃ δὲ τὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Σπάρτης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς προτάσεως νόμου περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων, παρακαλεῖ δὲ περὶ ὑποβολῆς καὶ ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως· Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ συλλόγου τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας ἐπικαλεῖται τὴν εὐμενῆ προσοχὴν τῆς σεβαστῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως πρὸς βελτίωσιν τοῦ ἰσχύοντος περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως νόμου· Ὁ κ. Ἰ. Στεφανίδης, ἰδιοκτήτης οἰκοπέδου ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἐν τῇ θέσει «Κυψέλη», παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ σχεδιαγράμματος τοῦ 1886 καὶ παντὸς μεταγενεστέρου τούτου εἰς τὴν ἀνωτέρω θέσιν, καθόσον διὰ τούτων δημεύεται τὸ πλεῖστον μέρος τῆς περιουσίας του· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Κυμαίων διὰ ψηφίσματος παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβωσι σύντονα προστατευτικὰ μέτρα τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἐπιβάλλουσα φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἐπὶ τῶν ἀμβύκων ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ· Οἱ κάτοικοι τῶν δήμων Τραγαίας, Κορωνίδος καὶ Ἀπειράνθου παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως διατηρηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Τραγαίας· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Κοτυλαίων διὰ ψηφίσματος παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιμείνῃ εἰς ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, οἱονδήποτε ἤθελεν αὕτη ἐγκρίνει, προνοήσῃ δὲ συνάμα καὶ περὶ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Πατρῶν παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· Δημόται Πυλαρέων ἐν πανδήμῳ συλλαλητηρίῳ διαμαρτύρονται κατ’ ἀποφάσεως δικαστικοῦ συμβουλίου ὁρίσαντος ἕδραν Εἰρηνοδικείου Αἰγιαλοῦ Σάμης καὶ αἰτοῦσιν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐξόδων των πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἀπονομὴν δικαιοσύνης· Ἡ τῶν συντεχνιῶν Ἁλμυροῦ ἐπιτροπὴ παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας οἰνοπνεύματος φωτισμοῦ· Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Καρδίτσης, παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν ὅπως μὴ ἀπομακρύνῃ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου Μέσης ἐκπαιδεύσεως τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, καταστήσῃ δὲ ὑποχρεωτικὰς διὰ τὸν Ὑπουργὸν τὰς προτάσεις ἐκείνου· Οἱ κάτοικοι Ἀστακοῦ καὶ περιχώρων παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ ἡ φορολογία οἰνοπνευμάτων παντὸς εἴδους ὡς καὶ λοιπὰ οἰκονομικὰ μέτρα Κυβερνήσεως, ὅπως καταστῇ ἡ πολιτεία ἐπαρκὴς εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας, μὴ ἐπιδεχομένας ἀναβολήν· Ὁ ἐν Πειραιεῖ Ἑλληνικὸς Μηχανουργικὸς Σύνδεσμος καὶ τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα, ἐκφράζουσιν εὐχὴν περὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα μηχανήματα, τὰ δυνάμενα νὰ κατασκευασθῶσιν ἐν Ἑλλάδι, νὰ ἀφεθῶσιν ἐλεύθεραι αἱ πρῶται ὗλαι διὰ τὴν κατασκευὴν μηχανημάτων, νὰ ψηφισθῇ νόμος προστατευτικὸς τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἐκ τοῦ ἐγχωρίου προσωπικοῦ, καὶ νὰ ἐξαιρεθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ Κεντρικοῦ ἐργοστασίου τοῦ Σ.Π.Α. Πελοποννήσου ἀπὸ τῆς κρατουμένης συντάξεως· Τὸ ἐργατικὸν κέντρον Βόλου, συνηγορεῖ ὑπὲρ αἰτημάτων ἐργατῶν μηχανουργείων Πειραιῶς, καὶ τεχνιτῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Λαμιέων παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων καὶ τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου τῶν ἁμαξηλατῶν παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν· Ὁ δήμαρχος Φαρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ λαοῦ Φαρῶν διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ὁμωνύμου Εἰρηνοδικείου. Ὁ δήμαρχος Ὁμιλαίων παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ἐξ ὀνόματος τῆς γεωργικῆς τάξεως περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· Ἡ κοινότης Δελφῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης φορολογίας τοῦ ἅλατος· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ἀμαρανθίων ἀποδέχεται οἱανδήποτε φορολογίαν οἰνοπνεύματος πρὸς ἀποσόβησιν οἰνικῆς κρίσεως· Ὁ νομάρχης Εὐβοίας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δήμου Χαλκιδέων ἀποδεχομένου βαρυτάτην φορολογίαν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ παρακαλοῦντος περὶ λήψεως μέτρων ἀμέσων πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ποτιδανείας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ποτιδανείας· Ὁ εἰρηνοδίκης Θίσβης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ λαοῦ Θίσβης, δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ ὁμωνύμου Εἰρηνοδικείου· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Παραχελωϊτῶν, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Φαλαισίας, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Φαλαισίας· Ὁ λαὸς Μεγάρων, συνελθὼν εἰς συλλαλητήριον, ἐψηφίσατο ἐπιβολὴν βαρυτάτης φορολογίας οἰνοπνεύματος ἐξ ἧς ἀπεκδέχεται κατάργησιν φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων· Οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Σωφρονιείου Πτωχοκομείου, ἀναφέρουσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ συγχώνευσις τούτου μὲ τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα Κεφαλληνίας ἀντίκειται εἰς τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ διαθέτου, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον· Οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ αἱ συντεχνίαι Πειραιῶς, διὰ ψηφίσματος παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ ταχείας ψηφίσεως τοῦ μεταναστευτικοῦ νομοσχεδίου· Οἱ σουμοπαραγωγοὶ Χαλκίδος, τῶν περιχώρων καὶ Ξηροχωρίου παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν ὅπως λάβῃ προστασίαν ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν οἰνοπνεύματος δι’ ἄμβυκος· Οἱ ἐν Ἀθήναις Ἠλεῖοι, κηρύσσονται κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου Σπάρτης, παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν, ὅπως διατηρήσῃ ἐν ἰσχύϊ τὸν ὑπάρχοντα νόμον περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Πολῖται πολλοὶ ἐκ Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν ἱκετεύουσι τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ, φορολογίαν ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ζαγορᾶς παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ Ὁμωνύμου Εἰρηνοδικείου· Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Φιλιατρῶν διαμαρτύρονται κατὰ μελετωμένης φορολογίας οἰνοπνεύματος φωτισμοῦ, καθ’ ὅσον παραβλάπτονται συμφέροντα σταφιδοπαραγωγῆς· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λεχαινῶν ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν εὐχήν, ὅπως μὴ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον φορολογίας οἰνοπνεύματος φωτισμοῦ· Οἱ Μικρασιᾶται φοιτηταί, παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν ἀτελῆ αὐτῶν ἐγγραφὴν καὶ ἀνανέωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· Ὁ λαὸς τῶν δήμων Κυμαίων–Κοτυλαίων περιελθὼν εἰς οἰκτρὰν οἰκονομικὴν ἐξάντλησιν, ἀδυνατῶν δὲ νὰ καταβάλῃ φόρους δημοσίους, διαμαρτύρεται ἐξ ὀνόματος ὀλοφυρομένων γυναικοπαίδων οἰνοπαραγωγῶν ὅπως πρὸ τῆς λήξεως τῆς παρούσης Συνόδου τῆς Βουλῆς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τάχιστα νόμον λύοντα ῥιζικῶς ζήτημα οἰνικῆς κρίσεως· Ὁ σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων ἐμποροπλοιάρχων, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταναστεύσεως καὶ φροντίσῃ προσέτι περὶ προστασίας τῆς καθόλου ἐμπορικῆς ἡμῶν Ναυτιλίας· Οἱ οἰνοπαραγωγοὶ Βασιλικῆς τῆς Λευκάδος παρακαλοῦσιν ὅπως ἡ σεβαστὴ Βουλὴ ψηφίσῃ σύμβασιν πρὸς προστασίαν τῶν οἴνων· Πλοηγοὶ ἐκ Λαυρείου, παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν ὅπως ψηφίσῃ νόμον περὶ προσόντων τοῦ σώματος αὐτῶν· Ὁ δήμαρχος Πυλίων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Πυλίων περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν δήμων Μεθώνης καὶ Βουφράδος, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς πόλεως Πύλου· Ὁ δήμαρχος Αὐλῶνος, τῆς Τριφυλίας, ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Αὐλῶνος τῆς Τριφυλίας· Ὁ δήμαρχος Καλλίστης ὑποβάλλει ψήφισμα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ καταργοῦντος τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα· Ὁ λαὸς Γιαννίτσης τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ κ. Μιλτιάδης Πάλλης ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ καταργήσεως τῆς μονοετοῦς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζώων· Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας τῆς νήσου Κεφαλληνίας μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ»· Ὁ ἴδιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ὀγδόου Ὑπουργείου, Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου· Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τόκου ὑπερημερίας καὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων»· Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου τῆς 3 Σεπτεμβρίου 1895 περὶ στοιχειώδους δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ κ. Θ. Ι. Λέκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νόμων»· Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης»· Ὡσαύτως ὁ ἴδιος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συγκροτήσεως τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἀπαιτουμένου ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου»· Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ 1910· (Ὅρα Παράρτημα Ἐφ. Συζ. Ἀριθ. 519–526). Ἔχομεν, Κύριοι, σήμερον Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐπειδὴ ὅμως πρὸ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλῃ νομοσχέδιά τινα θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§2ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω, κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προαναγγελθέντα ἤδη νομοσχέδια εἰς συμπλήρωσιν τῆς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως ἣν ἡμεῖς ἀνελάβομεν νὰ πραγματοποιήσωμεν, κληθέντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἐπαγγελιῶν, τὰς ὁποίας προηγουμένως εἴχομεν ἀπευθύνει πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμισις εἶναι οὕτως εἰπεῖν τὸ ἐπιστέγασμα τῆς ὅλης δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, δι’ ἧς ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν τὴν βελτίωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ καλυφθῇ μὲν τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ καταστῇ δὲ τὸ Κράτος ἱκανὸν οὐ μόνον εἰς τὰς σημερινὰς τοῦ Ἔθνους ἡμῶν ἀνάγκας ν’ ἀνταποκριθῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀνακούφισιν τῆς μεσαίας κοινωνικῆς καὶ τῶν λαϊκῶν ἡμῶν τάξεων ἐκ τῶν ἀφορήτων φορολογικῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα φέρουσιν αὗται νῦν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω καὶ πάλιν ὀλίγα τινὰ περὶ φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως, πῶς δηλαδὴ ἐννοοῦμεν ἡμεῖς αὐτήν, ἀφοῦ δυστυχῶς ἡ κακοβουλία συνδυασθεῖσα πρὸς τὴν ἡμιμάθειαν καὶ ἐπιπολαιότητα ἐνίων πᾶσαν, προσπάθειαν καταβάλλει, ὅπως διασύρῃ καὶ ὑπονομεύσῃ τὸ ἡμέτερον ἔργον δηλητηριάζουσα τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν εἰλικρίνειαν τῶν προθέσεών μας. Ὡς πάντοτε δέ, Κύριοι, καὶ νῦν θ’ ἀποφύγω ἐγὼ πᾶσαν θεωρητικὴν συζήτησιν περὶ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, εἰς ἣν ἄλλοι ἐνασμενίζουσιν ἐπικαλούμενοι συνήθως κοινὰ καὶ τετριμμένα ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς γνώμης των, ἅτινα ἔχουσι μὲν ἴσως ἀλλαχοῦ τὴν θέσιν των, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ὡς γνωστόν, Κύριοι, ἀλλαχοῦ οἱ ἄμεσοι φόροι ἐπιπίπτουσι κυρίως εἰς τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις οἱ δ’ ἔμμεσοι ἐπιβαρύνοντες καὶ αὐτὰς καὶ τὰς λαϊκὰς τάξεις, καθίστανται πολλάκις εἰς τὰς τελευταίας ταύτας, προκειμένου ἰδίως περὶ εἰδῶν καταναλώσεως πρώτης ἀνάγκης, τόσον ἐπαχθεῖς, ὥστε ἐξανίστανται αὐταὶ ἐναντίον των, ἐπιζητοῦσαι τὴν ἐξ αὐτῶν ἀνακούφισιν διὰ τῆς προσθήκης νέων ἀμέσων φορολογικῶν βαρῶν εἰς τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ἡμεῖς ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀκριβῶς συνθήκας, ὡς φαντάζονταί τινες, ἵνα εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ὑποστηρίζωμεν καὶ μάλιστα διὰ τῶν αὐτῶν ἐπιχειρημάτων ὅτι πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς ἐμμέσους καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους; Τοῦτο, Κύριοι, μοὶ ὑπενθυμίζει τὸν δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα, ὃν πάλαι ποτὲ εἶχεν ἀναλάβει παρ’ ἡμῖν λόγιός τις νέος ὑπὲρ τοῦ πολιτικοῦ γάμου. Εἶχον τότε ἐξαναστῆ καὶ εἰς ἄλλας καθολικὰς χώρας, ἰδίως δ’ ἐν Βελγίῳ ὑπὲρ τοῦ πολιτικοῦ γάμου, διότι ἡ καθολικὴ ἐκκλησία ἀποκρούει κατ’ ἀρχὴν τὸ διαζύγιον ἐφαρμόζουσα φαρισαϊκῶς τὸ εὐαγγελικὸν λόγιον, «οὓς ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω». Τούτου ἕνεκεν εἶχον δίκαιον μέγα ἐκεῖ οἱ καταφερόμενοι κατὰ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ καὶ ἐπιζητοῦντες τὴν καθιέρωσιν τοῦ πολιτικοῦ γάμου, ὑφ’ ὃν θὰ ἐπετρέπετο τὸ διαζύγιον, ἄνευ τοῦ ὁποίου συνέβαινον πολλὰ κοινωνικὰ δυστυχήματα. Καὶ ἐν τῷ τύπῳ, καὶ ἐν ταῖς Βουλαῖς, καὶ ἐν συλλαλητηρίοις, προεβάλλοντο ἐπιχειρήματα ἀκαταγώνιστα ὑπὲρ τοῦ πολιτικοῦ γάμου, ταῦτα δὲ συναρμολογήσας ὁ ἡμέτερος λόγιος νέος εἰς σειρὰν φλογερῶν ἄρθρων, ἐδημοσίευσεν αὐτὰ ἔν τινι ἐφημερίδι ὑποστηρίζων ὅτι ἦτο καιρὸς νὰ καθιερωθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι ὁ πολιτικὸς γάμος, ἵνα ἀποφύγωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ μεγάλα ἄτοπα τῆς ἀρνήσεως τοῦ διαζυγίου ἐκ μέρους τῆς ἐκκλησίας. Κατανοεῖ δ’ ἕκαστος, ὁποίαν θυμηδίαν ἤγειρε τότε αὐτὸς εἰς πάντας, τοὺς γινώσκοντας ὅτι ἡ ἡμετέρα Ἐκκλησία οὐ μόνον δὲν ἀρνεῖται, ἀλλὰ καὶ ἀφειδῶς πάνυ χορηγεῖ τὰ διαζύγια. Παραπλήσιον εἶναι, κατ’ ἐμὴν τοὐλάχιστον γνώμην, καὶ τὸ πάθημα ἐκείνων, οἵτινες καταφέρονται κατὰ τῶν ἐμμέσων, ὄντες ὑπὲρ τῶν ἀμέσων φόρων, διότι τοῦτο συμβαίνει κατ’ αὐτοὺς καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλά, Κύριοι, ἐν Ἀγγλίᾳ ἔχουσιν ἀμέσους φόρους, ἐπιβαρύνοντας ἰδίως τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις· ἔχουσι τὸν δικαιότατον καὶ τελειότατον τῶν φόρων, τὸν τοῦ εἰσοδήματος, ὅστις ἐπιβαρύνει, ἐπὶ τῇ βάσει προοδευτικῆς κλίμακος, ὀλιγώτερον μὲν τοὺς ἔχοντας μικρά, περισσότερον δὲ τοὺς ἔχοντας μεγάλα εἰσοδήματα. Ἐκεῖ ἐπιβάλλουσι καὶ ἐπὶ ἀντικειμένων ἀπολαυστικῶν ἢ ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν ὑγείαν ἐμμέσους φόρους βαρυτάτους, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς ἐννοεῖ νὰ θίξῃ, ὁ δὲ ἀγὼν στρέφεται περὶ τὴν ἀνακούφισιν ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων κυρίως καὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης. Ἐὰν δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν οἱ τελευταῖοι οὗτοι φόροι ἔχουσιν ἀποβῆ ὄντως ἀφόρητοι, καὶ πάντες ἐπιζητοῦσι τὴν ἐξ αὐτῶν ἀνακούφισιν, δὲν ἔγκειται ὅμως ἐν τούτῳ καὶ μόνῳ ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμισις, τῆς ὁποίας πράγματι ἔχει χρείαν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Παρ’ ἡμῖν, Κύριοι, ἔχουσιν ἀναστραφῆ πάντες οἱ ὅροι τῆς δικαίας καὶ ἀναλογικῆς φορολογίας, ἥτις ἀπαντῶσα παρ’ ἅπασι τοῖς πεπολιτισμένοις λαοῖς ἔχει ἀναγραφῆ καὶ ἐν τῷ συνταγματικῷ ἡμῶν χάρτῃ ὡς εἷς τῶν ἀκρογωνιαίων λίθων τῆς ἡμετέρας ἰσοπολιτείας. Παρ’ ἡμῖν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄμεσοι φόροι πλήττουσιν οὐχὶ τόσον τοὺς πλουσίους, ὅσον τὴν μεσέαν κοινωνικὴν καὶ τὰς μεγάλας λαϊκὰς τάξεις τῶν μικροεπιτηδευματιῶν καὶ ἰδίως τῶν γεωργῶν ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ ἐννοίᾳ τῆς λέξεως. Παρ’ ἡμῖν ἔχουσιν ἐπιβληθῆ καὶ βαρύτατοι ἔμμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ἀντικειμένων πρωτίστης ἀνάγκης, ἀνήκουστοι ἀλλαχοῦ, ὡς οἱ τοῦ πετρελαίου, τῆς σακχάρεως, τοῦ ἅλατος καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου, χωρὶς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φόρον τινὰ ὁ φωτισμὸς τῶν πλουσίων διὰ τοῦ φωταερίου καὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, προσέτι δὲ τὸ οἰνόπνευμα καὶ αἱ ἐκρηκτικαὶ ὕλαι, τὰ τελευταῖα ταῦτα ἀντικείμενα αὐτόχρημα ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγίειαν τῶν πολιτῶν καὶ εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Διὰ ταῦτα, Κύριοι, ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμησις παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ἀνακούφισιν ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων ἐπὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, οὐδὲ ν’ ἀρχίσῃ κἂν αὐτὴ ἐκ τῆς τοιαύτης ἀνακουφίσεως. Θὰ ἦτο τῇ ἀληθείᾳ ἡ ἐσχάτη ἀπόνοια δι’ ἡμᾶς νὰ προβῶμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, εἰς ἀνακούφισιν ἐξ ἐμμέσων φόρων, ὧν ἡ ἐτησία πρόσοδος ἀνέρχεται εἰς δεκάδας ὅλας ἑκατομμυρίων δραχμῶν, πότε δὲ τοῦτο; Καθ’ ὃν χρόνον κύριον μέλημα ἡμῶν πρέπει νὰ εἶναι, πῶς νὰ καλύψωμεν τὸ χαῖνον ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Τοιοῦτόν τι, θὰ ἐπετρέπετο τότε καὶ μόνον εἰς ἡμᾶς, ἐὰν προηγουμένως κατωρθοῦμεν διὰ λελογισμένης οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἧς μέρος σπουδαιότατον εἶναι ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμισις, νὰ ἐξυγιάσωμεν μὲν καὶ ἐπιρρώσωμεν τὰ δημόσια οἰκονομικά, νὰ ἐνισχύσωμεν δὲ καὶ κρατύνωμεν καὶ τὴν ἐγχωρίαν ἡμῶν παραγωγὴν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε μήτε ἐκεῖνα μήτε αὕτη νὰ ὑποστῶσιν ἐκ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος φορολογικῆς ἀνακουφίσεως μεγάλην τινὰ καὶ κινδυνώδη διατάραξιν. Ἀφοῦ δὲ καὶ ἡ ἄμεσος καὶ ἡ ἔμμεσος ἡμῶν φορολογία εἶναι ἄδικος καὶ δυσανάλογος, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ριζικὴν μεταρρύθμισιν ἀμφοτέρων αὐτῶν. Πρέπει καὶ ἐπὶ τῆς μιᾶς καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης, ἐφ’ ὅσον εἶναι τοῦτο δυνατόν, νὰ μεταθέσωμεν ἐν μέτρῳ δικαίῳ τὰ βάρη ἐκ τῶν ἀσθενῶν καὶ καταπεπονημένων ὤμων τῆς μεσαίας κοινωνικῆς καὶ τῶν λαϊκῶν τάξεων, εἰς τοὺς μέχρι τοῦδε οὐδόλως ἢ ἀνεπαρκῶς ἐπιβεβαρημένους ὤμους τῶν πλουσίων, τοὺς δυναμένους νὰ βαστάσωσι μείζονα ἐκείνων βάρη. Ἀλλ’ ἐν τῇ τοιαύτῃ μεταστάσει τῶν φορολογικῶν βαρῶν ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἔχωμεν ἀδιαλείπτως πρὸ ὀφθαλμῶν, ὡς ἄμεσον καὶ κύριον σκοπόν, τὴν βελτίωσιν καὶ αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἧς ἄνευ οὐδεμία σκέψις δύναται νὰ γίνῃ οὐ μόνον περὶ ἐθνικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ περὶ ἀνακουφίσεως καὶ μάλιστα ἐξ ἐμμέσων φόρων. Ἰδού, κύριοι, ὁ λόγος δι’ ὃν ἡμεῖς ὁμοῦ μετὰ τῆς τακτοποιήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ πάσης δυνατῆς οἰκονομίας ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ προϋπολογισμοῦ του, προσεφύγομεν εἰς νέα φορολογικὰ βάρη ἄμεσα καὶ ἔμμεσα καὶ εἰς τὴν αὔξησιν οὐκ ὀλίγων ἐκ τῶν ἤδη ὑφισταμένων τοιούτων. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μιᾷ καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ περιπτώσει ἀπεβλέψαμεν, ὡς πρὸς μὲν τοὺς ἀμέσους φόρους, εἰς τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις, ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἐμμέσους φόρους, εἰς ἀντικείμενα οὐχὶ πρώτης ἀνάγκης, ἀλλ’ ἀπολαυστικὰ ἢ ἐπιβλαβῆ. Ἔχομεν, Κύριοι, ἐπιβάλει μέχρι τοῦδε νέους ἀμέσους φόρους ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ κληροδοσιῶν, κεῖνται δὲ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια ἡμῶν περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν πόλεων, τῶν ἐχόντων ἀξίαν ἄνω τῶν 5 χιλ. δραχμῶν, καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀμέσου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν. Οὐδεὶς δέ, νομίζω, δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ μετὰ λόγου ὅτι ἐπεβαρύναμεν οὕτω πως μόνας τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις. Καὶ διὰ τῆς καθιερώσεως εὐρείας προοδευτικῆς κλίμακος ἐπὶ τῶν προξενικῶν τελῶν τῶν διαμονητηρίων καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας, τῶν φόρων τῶν μεταλλείων καὶ τῶν μεταλλικῶν ἑταιριῶν, βεβαίως δὲν ἐπεβαρύνομεν τὰς λαϊκὰς τάξεις. Προκειμένου δὲ περὶ ἐμμέσων φόρων, θὰ συνομολογήσῃ ἕκαστος μετ’ ἐμοῦ ὅτι τόσον οἱ νέοι τοιοῦτοι ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὅσον καὶ οἱ πρόσθετοι ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν παιγνιοχάρτων ἐν οὐδεμιᾷ εὑρίσκονται σχέσει πρὸς ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης.

§3Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης εἶναι καὶ ὁ καπνὸς καὶ τὸ πόσιμον οἰνόπνευμα διὰ τοὺς ἐργατικούς, ὡς τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα διὰ τὴν πτωχὴν ῥάπτριαν.

§4ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὁ καπνὸς θεωρεῖται ἀντικείμενον ἀπολαυστικὸν καὶ ἐπιβλαβὲς μᾶλλον εἰς τὴν ὑγιείαν τοῦ ἀνθρώπου· διὸ ὑποβάλλεται αὐτὸς πανταχοῦ εἰς βαρύτατον φόρον καταναλώσεως, τοῦ ὁποίου βεβαίωσιν, καὶ εἴσπραξιν χῶραι κατ’ ἐξοχὴν φιλελεύθεροι, ὡς ἡ Ἰταλία καὶ ἡ δημοκρατικὴ Γαλλία, ἐφρόντισαν νὰ ἐξασφαλίσωσιν διὰ τοῦ μονοπωλίου τοῦ Κράτους. Βαρύτατον φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ εἰσπράττει καὶ αὐτὴ ἡ Ἀγγλία, τῆς ὁποίας τὸ παράδειγμα ἐπικαλοῦνταί τινες παρ’ ἡμῖν, ὡς εἴδομεν, κατὰ τῶν ἐμμέσων φόρων. Αὐτὴ μάλιστα, ἀφ’ ὅτου ἀπεφάσισε νὰ ἐπιβάλῃ τὸν τοιοῦτον φόρον, δὲν ἐδίστασε ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν καλλιεργίαν τοῦ καπνοῦ καθ’ ὅλην τὴν μεγάλην Βρεττανίαν ἐπιτρέψασα μόνην τὴν ἔξωθεν εἰσαγωγήν του, ὅπως βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττηται οὕτως εὐκολώτερον καὶ ἀσφαλέστερον ὁ φόρος του ἐν τοῖς τελωνείοις. Τὸ αὐτὸ σύστημα ἐφηρμόσθη καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ἀφ’ ἧς αὕτη περιέστη ὑπὸ τὴν ἀγγλικὴν κατοχήν. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ. Ὡς πρὸς δὲ τὸν φόρον, Κύριοι, τοῦ οἰνοπνεύματος, παρατηρῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει τὴν σήμερον χώρα πεπολιτισμένη, ἥτις δὲν ἔχει ἐπιβάλει αὐτὸν ἐπίσης βαρύτατον, διότι δὲν ὑπάρχει ἐπιστημονικὴ αὐθεντία ἐν τῇ ἰατρικῇ ἐπιστήμῃ, ἥτις δὲν χαρακτηρίζει τὸ πόσιμον οἰνόπνευμα οὐχὶ ἁπλῶς ἀπολαυστικόν, ἀλλ’ αὐτόχρημα ἐπιβλαβές, ὡς τοιοῦτο δὲ περικλεῖον μεγάλους κινδύνους διά τε τὰ ἄτομα καὶ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον. Καὶ θέλετε τώρα τοιοῦτον ἀντικείμενον καταναλώσεως νὰ μὴ ὑποβάλωμεν εἰς φόρον μόνοι ἡμεῖς; Θέλετε ἐν μόνῃ τῇ Ἑλλάδι νὰ μὴ τεθῇ φραγμός τις κατὰ τῆς διαδόσεως τοῦ ἀλκοολισμοῦ;

§5Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ τὸν περιορίσητε διὰ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος; Μόνον τὸ πτωχὸν βαλάντιον τοῦ ἐργάτου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐξοικειωθῆ μὲ τὴν χρῆσίν του, θὰ ἀφαιμάξητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§6ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι πλάνη, Κύριοι, νὰ νομίζωμεν ὅτι ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος θὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῶν καταναλισκόντων αὐτὸ ἐν τοῖς καπνοπωλείοις ἢ καφενείοις. Δι’ αὐτοῦ θὰ στερηθῶσι κυρίως οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ποτοποιοὶ μέρος τῶν μεγάλων κερδῶν των, ὡς ἐκ τούτου δὲ καὶ ἡ παρατηρουμένη ἐξέγερσις αὐτῶν ἐναντίον τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου.

§7Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ εἶσθε τόσον πολὺ βέβαιος περὶ τῶν μεγάλων κερδῶν των;

§8ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ὑπερβέβαιος. Ὅσοι, Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὁποία ἦτο ἡ κατάστασις τῆς μεγάλης ἡμῶν οἰνοπνευματοποιίας καὶ ποτοποιίας πρὸ δεκαεξαετίας, ὁποίας δὲ καταπληκτικὰς διαστάσεις ἔλαβον αὐταὶ ἔκτοτε, ἔχετε πάντες ἔννοιάν τινα τῶν μεγάλων κερδῶν των.

§9Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀνάπτυξίς των ὀφείλεται μᾶλλον εἰς τὴν παρακράτησιν τῆς σταφίδος.

§10ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδ’ ἐγὼ ἀρνοῦμαι τοῦτο, χωρὶς βεβαίως καὶ οὕτω νὰ τεθῶσιν ἐν ἀμφιβόλῳ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος μεγάλα κέρδη τῶν οἰνοπνευματοποιῶν καὶ ποτοποιῶν. Ὁ νέος λοιπὸν φόρος ἐν μέρει μὲν θὰ περιορίσῃ αὐτά, ἐν μέρει δὲ θὰ καλυφθῇ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ περιεχομένου ἐν τοῖς ποτοῖς βαθμοῦ τοῦ οἰνοπνεύματος. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς καταναλωτάς, καὶ ἰδίως τοὺς ἐργάτας, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, κατ’ ἐμὴν τουλάχιστον γνώμην, ὅτι δι’ αὐτοὺς θὰ στοιχίζῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς μέχρι τοῦδε, πέντε λεπτὰ ἕκαστον ποτήριον οὔζου ἢ μαστίχης ἐν τοῖς ποτοπωλείοις. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἐν τοῖς καφενείοις δὲν θὰ ὑπερτιμηθῶσι τὰ ποτά. Μόνος κίνδυνος ὑπάρχει μὴ περιορισθῇ ὡς προεῖπον, κατά τι ὁ βαθμὸς τοῦ περιεχομένου ἐν τοῖς ποτοῖς οἰνοπνεύματος· ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ εἶναι πρὸς βλάβην τῶν καταναλωτῶν. Τοὐναντίον μάλιστα ἐλπὶς ὑπάρχει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ περιορισθῇ κάπως τὸ κακὸν τοῦ ἀλκοολισμοῦ. Ὑφ’ οἱανδήποτε, κατ’ ἀκολουθίαν ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα, Κύριοι, θὰ ἴδωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιότερος ἔμμεσος φόρος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τώρα, ἡμεῖς ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ ποσίμου οἰνοπνεύματος. Καὶ ἔχουσι μὲν λόγον νὰ καταφέρωνται κατ’ αὐτοῦ οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἰνοπνευματοποιοὶ καὶ ποτοποιοί, διότι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνονται παραβλαπτόμενα τὰ συμφέροντά των ἐξ αὐτοῦ—βραδύτερον θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι καὶ αὐτοί, κυρίως εἰπεῖν, δὲν θὰ ζημιωθῶσιν ὅσον φαντάζονται τώρα —, εἶναι ὅμως ὅλως ἀδικαιολόγητοι οἱ κηρυττόμενοι κατ’ αὐτοῦ ἐκ λόγων δῆθεν θεωρητικῶν, διότι ἀνέγνωσάν που ἢ ἤκουσαν παρ’ ἄλλων ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ἢ δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ τὴν σήμερον εἶναι κατὰ τῶν ἐμμέσων καὶ ὑπὲρ τῶν ἀμέσων φόρων.

§11Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ τοῦ φόρου τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος δὲν μᾶς λέγετε τίποτε;

§12ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν εἰς τὰς πόλεις πολλοὶ ἐκ τῶν λαϊκῶν καὶ ἐργατικῶν τάξεων, μιμούμενοι τὸ παράδειγμα τῆς πτωχῆς ραπτρίας τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, ἔχουσι προμηθευθῆ εἰδικὰς λάμπας μετὰ τῶν ἀπαραιτήτων δι’ αὐτὰς ἀμιάντων, ἵνα καταναλίσκωσι φωτιστικὸν οἰνόπνευμα. Πολὺ φοβοῦμαι ὅμως μήπως καὶ εἰς τὰς πόλεις εὐάριθμοι πάνυ ἐκ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος τάξεων ποιοῦνται χρῆσιν φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος, δύναμαι δέ, Κύριοι, νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας τουλάχιστον εἶναι ἄγνωστον αὐτὸ ὅλως εἰς τὰς λαϊκὰς καὶ ἐργατικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξακολουθοῦσι νὰ καταναλίσκωσι διὰ τὸν πενιχρὸν φωτισμόν των πετρέλαιον μόνον, ὑποβαλλόμενον εἰς φόρον πρὸς μίαν δραχ. τὴν ὀκᾶν περίπου, ἐνῷ τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα τὸ θεωρούμενον ἐκεῖ ὡς πολυτέλεια, ἐπιτρεπομένη εἰς μόνους τοὺς εὐπόρους, μένει ὅλως ἀφορολόγητον. Διατὶ νὰ μὴ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τοῦτο ὁ νῦν προτεινόμενος φόρος πρὸς 30 λεπτὰ μόνον τὴν ὀκᾶν; Μὴ λησμονῆτε δέ, Κύριοι, ὅτι τὸ παρ’ ἡμῖν καταναλισκόμενον φωτιστικὸν οἰνόπνευμα ἔχει ὑπερβῆ ἤδη ἐτησίως τὸ 1,000,000 ὀκάδων, ζημιοῖ δὲ τὸ Δημόσιον ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης οὕτω πως μειώσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ πετρελαίου περὶ τὸ 1,000,000 δραχ. περίπου ἐτησίως, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἓν εἶδος ἐπιχορηγήσεως πρὸς τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρίαν τῆς σταφίδος ἢ μᾶλλον πρὸς τὴν καρπουμένην τὰ σπουδαιότερα τῶν κερδῶν ταύτης ἑταιρίαν τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων. Ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ, καθόσον θ’ αὐξάνῃ ἡ κατανάλωσις τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος, θ’ αὐξάνῃ καὶ ἡ ἐλάττωσις τῆς τοῦ πετρελαίου καταναλώσεως, ἑπομένως καὶ ἡ ἐντεῦθεν ζημία τοῦ Δημοσίου.

§13Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἂς ἐλαττώσῃ τότε τὸ Δημόσιον τὸν φόρον τοῦ πετρελαίου, διὰ ν’ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσίς του.

§14ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς οὐχὶ τόσον διὰ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τοῦ πετρελαίου, ὅσον διὰ τὴν φορολογικὴν ἀνακούφισιν τῶν λαϊκῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀδυνατοῦσι διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους νὰ κάμωσι χρῆσιν ἄλλου φωτιστικοῦ μέσου, πλὴν τοῦ πετρελαίου, τὸ ὁποῖον εἶναι οὕτως ἄδικον νὰ φορολογῶμεν πρὸς μίαν δραχ. περίπου τὴν ὀκᾶν, καθ’ ὃν χρόνον μένουσιν ὅλως ἀφορολόγητα τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς, τὸ φωταέριον, τὸ ἀνθρακασβέστιον καὶ τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα, ἤτοι ὁ φωτισμὸς ὁ καταναλισκόμενος κυρίως ὑπὸ τῶν εὐπόρων καὶ πλουσίων παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ φόρου τοῦ πετρελαίου, εἶναι ὑπέγγυος, ὡς γνωστόν, εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς ὁποίας οὐδεμίαν μεταβολὴν δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς αὐτόν. Ἡμεῖς προήλθομεν ἤδη εἰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῆς περὶ μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου ἐκ 30 εἰς 20 δραχ. κατὰ κιβώτιον. Ἀλλ’ ἡ Δ. Ο. Ἐπιτροπὴ ἔθεσεν ὡς ὅρον ἀπαραίτητον τῆς τοιαύτης συγκαταθέσεώς της τὴν ἐπιβολὴν φόρου καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων φωτιστικῶν εἰδῶν, μάλιστα δὲ τοῦ οἰνοπνεύματος, διότι εἶναι τῆς γνώμης ὅτι οὕτω πως μόνον δύναται τὸ πετρέλαιον ν’ ἀνταγωνισθῇ τελεσφόρως πρὸς τὰ ἄλλα φωτιστικὰ εἴδη καὶ ν’ αὐξήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ κατανάλωσίς του, ὥστε ν’ ἀναπληρωθῇ σὺν τῷ χρόνῳ ἡ ἐλάττωσις τῆς προσόδου του ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῆς παρούσης τιμῆς του κατὰ τὸ ἓν τρίτον. Ἡ Δ. Ο. Ἐπιτροπὴ ἐπέμεινε πρὸς τοῦτο εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος κατὰ 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ὡς εἶχε προταθῆ αὐτόθι πέρυσιν τῇ εἰσηγήσει τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ. Κατωρθώσαμεν δὲ ἡμεῖς μετὰ πολλὰς διαπραγματεύσεις ν’ ἀρκεσθῇ αὐτὴ εἰς τὸν φόρον τῶν 30 λ. μόνον κατ’ ὀκᾶν καὶ νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν μνημονευθεῖσαν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς προηγουμένης ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου. Καταθέτω, Κύριοι, σήμερον ἐκ νέου τὸ «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος» νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν τῇ 30 Σεπτεμβρίου εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς θὰ πεισθῆτε ἐξ ἁπλῆς ἀντιπαραβολῆς, ἔχει ὑποστῆ τοῦτο διαφόρους τροποποιήσεις, ἐξ ὧν σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐκ μιᾶς εἰς δύο δραχ. κατ’ ὀκᾶν μετρικήν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου μέχρι σήμερον ἔχουσι παρεμπέσει πολλά, τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὴν προκειμένην μεταρρύθμισίν του. Ἔκτοτε ἠρξάμεθα διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ προτεινομένου φόρου διὰ μονοπωλιακῆς διαχειρίσεως, ἀνατιθεμένης εἰς αὐτήν. Ἐνῷ δὲ διεξήγοντο αἱ τοιαῦται διαπραγματεύσεις, ἐπῆλθεν ἐξέγερσις τῶν οἰνοπνευματοποιῶν καὶ ποτοποιῶν κατὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, κατ’ ἀκολουθίαν δ’ αὐτῆς ἐπείδομεν συναγειρομένους ἐνταῦθα ἐκ πάσης γῆς ἑλληνικῆς τοὺς νομίζοντας ὅτι οὕτω πως θὰ παραβλαβῶσι τὰ συμφέροντά των, προβαίνοντας δὲ καὶ εἰς διαδηλώσεις ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ του. Ἔκτοτε εἴχομεν ἀγρίας ἐπιθέσεις ἐν τῷ τύπῳ καὶ προσωπικὰς ἀπειλάς, τέλος δὲ ἐπεμβάσεις ἐντόνους ἐναντίον τοῦ φόρου ἀκριβῶς ἐκ μέρους ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων πιστεύεται ὅτι ἐνεργῶς συντρέχουσιν εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν προγράμματος. Πάντα ταῦτα, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, παρέσχον ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ νομίσωσι πολλοὶ ὅτι ἡμεῖς πτοηθέντες ἐγκατελίπομεν αὐτό. Ἡ ἀνάγνωσις ὅμως, Κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν νέαν αὐτοῦ μορφὴν θὰ πείσῃ ἕκαστον ἐξ ὑμῶν ὁπόσον ἕωλοι ἦσαν αἱ διαδόσεις ἐκεῖναι, ὁπόσον δὲ καὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἡμῶν περὶ μονοπωλιακῆς διαχειρίσεως τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος συνετέλεσαν εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τὰ κρείττω, ἰδίως ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν. Ὁ φόρος τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος ὁρίζεται νῦν εἰς 30 λεπτά, ἀλλ’ ὁ τοῦ ποσίμου ἐκ μιᾶς δραχμῆς, ὅσον ὡρίζετο αὐτὸς ἐν τῷ ἀρχικῷ ἡμῶν νομοσχεδίῳ, ἀναβιβάζεται εἰς δραχ. δύο κατὰ μετρικὴν ὀκᾶν. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις ἡμῶν πρὸς τὸν θόρυβον, τὸν προκληθέντα ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ πρὸς τὰς γενομένας ἀπειλὰς καὶ ἐπεμβάσεις διὰ τὴν ἐπιβολὴν καθόλου τοῦ προκειμένου φόρου. Εἶπον, Κύριοι, πρὶν ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὅτι οὕτω πως θὰ στερηθῶσι μέρος τῶν κερδῶν των οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ καὶ ποτοποιοί. Ἀκριβεστέρα ὅμως ἐξέτασις τοῦ πράγματος πείθει ἡμᾶς ὅτι, ἂν ὄχι ἀμέσως, σὺν τῷ χρόνῳ ὅμως θ’ αὐξήσωσι τὰ κέρδη αὐτῶν καταπληκτικῶς, διότι θὰ παύσῃ ὁ ἀνταγωνισμὸς τῆς μικρᾶς ἀποστάξεως καὶ ποτοποιίας πρὸς αὐτούς. Ἵνα ἐξασφαλίσωμεν τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου παρ’ ἡμῖν οἰνοπνεύματος, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ προσφύγωμεν εἰς διατάξεις σχεδὸν ἀπαγορευτικὰς διὰ τὰς 13 χιλιάδας περίπου κοινῶν ἀμβύκων, δι’ ὧν πανταχοῦ σχεδὸν τῆς Ἑλλάδος ἀποστάζονται τὰ στέμφυλα καὶ παράγεται ἡ σοῦμα καὶ τὸ οὖζον. Ἡ πεῖρα, ἡ γενομένη ἤδη κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Χαρίλαον Τρικούπην, ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀσκηθῇ ὁ προσήκων ἔλεγχος καὶ νὰ βεβαιωθῇ καὶ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος ἐπ’ αὐτῶν. Ὡς τότε δέ, καὶ τώρα ἀνάξιον μὲν λόγου ποσὸν θὰ εἰσέπραττεν ἐκ τούτου τὸ Κράτος — τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς του εἶχεν ἀποδώσει ἔσοδον μόλις 250 χιλ. δραχμῶν — θὰ διέτρεχε δὲ τὸν ἔσχατον κίνδυνον ἡ μεγάλη οἰνοπνευματοποιία καὶ ποτοποιία ἡμῶν, τὸ δὲ χείριστον πάντων, θὰ κατεδικάζετο ὁ λαὸς νὰ καταναλίσκῃ τὸ διὰ τῶν κοινῶν ἀμβύκων παραγόμενον ἀκάθαρτον οἰνόπνευμα, ὅπερ τὸ Ἰατροσυνέδριον ἐχαρακτήρισεν ὡς δηλητηριάζον τοὺς καταναλωτάς του. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, ἀπὸ τῆς καταργήσεως τοῦ πρώτου ἐκείνου φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν ἔτει 1899, ἐλήφθησαν νομοθετικαὶ διατάξεις περιοριστικαί πως τῆς μικρᾶς ἀποστάξεως, ἀλλὰ καὶ οὕτω κατώρθωσεν αὕτη ν’ ἀνταγωνίζηται τελεσφόρως πρὸς τὴν μεγάλην ἀπόσταξιν, τὴν ὁποίαν ἠνάγκασε νὰ ὑποτιμήσῃ τὸ ὑπ’ αὐτῆς παραγόμενον ἄνυδρον οἰνόπνευμα ἐκ μιᾶς δραχμῆς καὶ τεσσαράκοντα λεπτῶν εἰς μίαν μόνην δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν. Καὶ οὕτως ὅμως ἡ μικρὰ ἀπόσταξις κατορθοῖ νὰ θέτῃ ἐτησίως εἰς κυκλοφορίαν ὡς δύο ἑκατομμύρια ὀκάδων σοῦμαν. Προκειμένου δέ, Κύριοι, τώρα ν’ ἀπαγορευθῇ σχεδὸν ἡ μικρὰ ἀπόσταξις, τὰ κέρδη ταύτης θὰ περιέλθωσι κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν μεγάλην οἰνοπνευματοποιίαν καὶ ποτοποιίαν ἡμῶν. Ἐπειδὴ δὲ μικροὶ ἀποστάκται εἶναι συνήθως οἱ ἀμπελουργοὶ καὶ μικροϊδιοκτῆται γεωργοὶ ἡμῶν, πρὸς οὓς ὀφείλει τὸ Κράτος διὰ τὴν ἀποστέρησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος δικαιώματος νὰ παράσχῃ ἓν ἀνάλογον ἀντάλλαγμα καταργοῦν τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, δίκαιον θὰ εὕρῃ πᾶς τις ν’ αὐξήσῃ ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος ἐκ μιᾶς εἰς δύο δραχμάς.

§15ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Μὲ ἄλλας λέξεις καθιστᾶτε τοιουτοτρόπως μονοπώλιον ὑπὲρ τῆς μεγάλης οἰνοπνευματοποιίας καὶ ποτοποιίας.

§16ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατ’ ἀνάγκην, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως πως νὰ βεβαιώσωμεν καὶ εἰσπράξωμεν τὸν προτεινόμενον φόρον. Δυστυχῶς ὅμως τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐναυάγησαν αἱ περὶ μονοπωλίου τοῦ Κράτους διαπραγματεύσεις μας μετὰ τῆς ἑταιρείας τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ἥτις μόνη ὑπέβαλεν εἰς ἡμᾶς σοβαρὰς περὶ τούτου προτάσεις.

§17Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπεβλήθησαν προτάσεις καὶ ὑπό τινος ὁμογενοῦς ἐξ Αἰγύπτου.

§18ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αἱ προτάσεις αὗται ἦσαν τόσον γενικαὶ καὶ ἀόριστοι, ὥστε δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὰς λάβωμεν ὑπὸ σκέψιν σοβαράν. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι μόνη ἡ Ἑταιρεία τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων προέβη εἰς προτάσεις ὡρισμένας, αὐτὴ δὲ μόνη τό γε νῦν ἔχον ἠδύνατο νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν πεποίθησιν καὶ νὰ παράσχῃ πᾶσαν δυνατὴν ἐγγύησιν περὶ ἀναλήψεως καὶ ἐπιτελέσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀφοῦ δὲ μετὰ μακρὰς διαπραγματεύσεις ἐθήκαμεν τὰς βάσεις τούτου μετὰ τῶν διευθυντῶν καὶ τοῦ προέδρου τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου της, ἀνέλαβεν ὁ τελευταῖος οὗτος νὰ ἐξεύρῃ τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια μεταβαίνων εἰς Παρισίους. Ἐξευρὼν ταῦτα καὶ ἐπανακάμψας εἰς τὰ ἴδια ἐπανέλαβε τὰς μεθ’ ἡμῶν διαπραγματεύσεις, αἵτινες μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἤχθησαν εἰς πέρας. Εἶχε μάλιστα διατυπωθῆ ἤδη καὶ τὸ σχέδιον τῆς σχετικῆς συμβάσεως ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, ὅτε τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὁ πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρείας μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν ἐν ᾗ μοὶ ἀνεκοίνου ὅτι, παρασυρθεὶς εἰς ἀποδοχὴν ὅρων, οὓς οἱ διευθύνοντες αὐτὴν ἐθεώρουν παρακεκινδυνευμένους, ἠναγκάζετο νὰ θεωρήσῃ τὴν συμφωνίαν μας ὡς μὴ γενομένην. Οἱ περὶ τὴν Ἑταιρείαν τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων ἐνόμισαν ὅτι δὲν θὰ ἦτο εὔκολον νὰ φορολογηθῇ οἰνόπνευμα 1½ ἑκατομμυρίου ὀκάδων, δι’ ὃ ποσὸν αὐτὴ ὤφειλεν ὑποχρεωτικῶς νὰ καταβάλῃ ἐτησίως τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπερ θὰ εἰσέπραττεν εἶτα παρ’ αὐτῆς ἀνὰ δύο δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν καὶ διὰ πᾶσαν περιπλέον κατανάλωσιν οἰνοπνεύματος. Αἱ μακραὶ ὅμως καὶ ἐξηκριβωμέναι διαπραγματεύσεις περὶ μονοπωλίου δὲν ἀπέβησαν ὅλως μάταιαι, διότι αὐταὶ παρέσχον ἀφορμὴν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, οὗτινος ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι, ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ τελειότερον ἐπὶ τῇ βάσει τεχνικῶν πληροφοριῶν, ἃς ἠρύσθη ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἐθεώρησα ἄσκοπον νὰ συμπεριλάβω ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον τὰς περὶ μονοπωλίου διατάξεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἐμφανισθῇ ἀνάδοχος δι’ αὐτό, νὰ προβῇ εἰς τὴν συνομολόγησιν τῆς σχετικῆς συμβάσεως. Ἐγὼ τουλάχιστον ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν ὄχι εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προτεινομένου φόρου, πάντως ὅμως ἀπὸ τοῦ δευτέρου θὰ ὑπερβῇ ἡ κατανάλωσις τὸ 1½ ἑκατομμύριον ὀκάδων κατὰ πολύ, τότε δὲ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἡμᾶς προτάσεις πλείονες διὰ τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅπερ καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος, μάλιστα δὲ ὡς ὑπέγγυος πρόσοδος διὰ τὴν συνομολόγησιν μεγάλου ἐξωτερικοῦ δανείου, οὗτινος τόσην ἀνάγκην ἔχομεν χάριν ἰδίως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν πολιτικῆς. Καθ’ ὃν χρόνον, Κύριοι, ἐπιβάλλομεν φόρον εἰς τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα, πρέπον καὶ δίκαιον εἶναι νὰ μὴ μείνῃ ἀφορολόγητον καὶ τὸ ἀνθρακασβέστιον, οὗτινος ἡ χρῆσις πρὸς φωτισμὸν πολὺ ἔχει διαδοθῆ τελευταῖον παρ’ ἡμῖν. Καὶ αὐτὸ ἀνταγωνίζεται πρὸς τὸ πετρέλαιον καὶ συντελεῖ εἰς ἐλάττωσιν τῆς ἐκ τούτου προσόδου τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετιλήνης», ὅπερ καταθέτω νῦν εἰς τὴν Βουλήν, πρατείνομεν τὴν ἐπιβολὴν φόρου καταναλώσεως τόσον ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἐν Ἑλλάδι ἀνθρακασβεστίου ἐκ 30 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος.

§19Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διατί δὲν φορολογεῖτε καὶ τὸ φωταέριον καὶ τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς;

§20ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προσεχῶς θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία συγκεντρώσῃ προηγουμένως τὰς ἀναγκαίας πρὸς τοῦτο πληροφορίας. Θὰ ἦτο δὲ ὄντως ἄτοπον καὶ θ’ ἀντέκειτο εἰς τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν τῆς ὑφ’ ἡμῶν ἐπιδιωκομένης φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως, ἐὰν ἀφήνομεν ἀφορολόγητον τὸν φωτισμόν, τὸν ὁποῖον καταναλίσκουσι κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν αἱ εὔποροι καὶ αἱ πλούσιαι τάξεις τῶν πόλεων. Καὶ νῦν, Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν δύο νομοσχέδια ἀνακουφιστικὰ τῶν μεγάλων λαϊκῶν τάξεων τῶν ἀμπελοκτημόνων καὶ τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ μικροϊδιοκτητῶν γεωργῶν, αἵτινες τυγχάνουσιν αἱ δυστυχέστεραι ἐν Ἑλλάδι. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ «περὶ καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων καὶ συστάσεως ταμείου ἀμύνης ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς», τὸ δεύτερον τὸ «περὶ καταργήσεως τοῦ δημοσίου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διαρρυθμίσεως τοῦ δημοτικοῦ ἐπ’ αὐτῶν φόρου καὶ περὶ ἐγγείου φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν τῶν μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων (τσιφλικίων) καὶ τῶν μεγάλων γαιοκτησιῶν». Δι’ ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων τούτων παρέχομεν εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ τοὺς μικροϊδιοκτήτας γεωργοὺς τὸ ἀντάλλαγμα, ὅπερ ὀφείλεται πρὸς αὐτοὺς παρὰ τοῦ Κράτους, ὡς προσῆκον, διότι χάριν τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος στεροῦνται αὐτοὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ν’ ἀποστάζωσι διὰ τῶν κοινῶν ἀμβύκων τὰ στέμφυλά των καὶ νὰ ἔχωσιν ἐφεξῆς τὸ μέχρι τοῦδε ἐτήσιον ἐντεῦθεν εἰσόδημα. Ἀλλά, Κύριοι, καὶ ἄνευ τοῦ λόγου τούτου ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ καταργηθῶσιν οἱ φόροι τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς πρὸς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς καὶ τοὺς μικροϊδιοκτήτας γεωργούς. Οἱ φόροι αὐτοὶ εἶναι ἄδικοι ὅλως, διότι δὲν ἐπιβάλλονται κυρίως εἰπεῖν εἰς εἰσόδημα καθαρὸν ἢ καὶ ἀκαθάριστον, ἀλλ’ εἰς τὸ γλισχρότατον τῶν ἡμερομισθίων, ὅπερ ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν οἱ γεωργικοὶ ἡμῶν ἐργάται. Ἂν, Κύριοι, ὑπολογίσωμεν ἀκριβῶς, θὰ ἴδωμεν ὅτι μία γεωργικὴ οἰκογένεια, ἀσχολουμένη οὕτω πως καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἀπολαμβάνει ἐκ τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς τόσον, ὅσον ἀναλογεῖ πρὸς 50–80 λεπτὰ ἡμερομίσθιον δι’ ἕκαστον τῶν μελῶν της. Καὶ δὲν εἶναι ἡ ἐσχάτη ἀστοργία ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας νὰ φορολογῇ ἀμειλίκτως αὐτὸ τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ γεωργικοῦ ἐργάτου, ὅπερ μόλις καὶ μετὰ βίας ἐπαρκεῖ διὰ τὸν ἐπιούσιον του ἄρτον, ἐνῷ ἀφήνει ὅλως ἀφορολόγητον τὸ ἐκ 2, 3, 5 δρχ. καὶ πλέον ἡμερομίσθιον τῶν ἐργατῶν τῶν πόλεων; Εἶπον, Κύριοι, πρὶν ὅτι οἱ γεωργικοὶ ἡμῶν ἐργάται εἶναι οἱ δυστυχέστεροι πάντων ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν σοβαρὰν πρόνοιαν ἔλαβέ ποτε περὶ βελτιώσεως τῆς τύχης των. Ἔχει ἐγκαταλίπει αὐτοὺς ἄνευ ἀποτελεσματικῆς ἀσφαλείας τῆς ζωῆς τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας των, ἄνευ ἀληθοῦς καὶ χρησίμου μορφώσεως, ἄνευ ἀγροτικῆς πίστεως, ὧν ἕνεκεν αὐτοὶ εἶναι ἕρμαιον τῶν κακοποιῶν στοιχείων καὶ τῆς τοκογλυφίας, ἥτις ἐπαπειλεῖ νὰ τοὺς μεταβάλῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς δουλοπαροίκους. Ἔχουσι περιστῆ αὐτοὶ ἤδη εἰς τοιαύτην ἀπόγνωσιν, ὥστε κατὰ χιλιάδας ἐκπατρίζονται ἐτησίως ἐγκαταλείποντες τὰς ἑστίας των, τοὺς γονεῖς, τοὺς ἀδελφούς, τὰς συζύγους καὶ τὰ τέκνα των καὶ μεταναστεύουσιν εἰς χώρας μεμακρυσμένας ἐν αἷς ἀναζητοῦσι βελτίωσιν τῆς τύχης των. Ποία ἄλλη τάξις ἡμῶν, ἔστω καὶ ἐργατική, μεταναστεύει τόσον εὐκόλως, ὅσον ἡ γεωργική; Ποίαν δὲ ἄλλην ἀπόδειξιν θέλετε ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δυστυχεστέρα; Κινδυνεύει οὕτω πως νὰ ἐρημωθῇ ἡ ὕπαιθρος ἡμῶν χώρα καὶ νὰ στερηθῇ ἡ Ἑλλὰς τὸν ἐργατικώτερον καὶ συντηρητικώτερον πληθυσμόν της. Ἐνώπιον, Κύριοι, τοιούτου κινδύνου ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ λάβωμεν πάραυτα σύντονα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης τῆς γεωργικῆς ἡμῶν τάξεως. Εἰς τοῦτο θὰ συντελέσωσι βεβαίως καὶ τὰ γενικὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἤδη ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῆς διοικήσεως καὶ δικαιοσύνης. Εἰδικώτερα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν γεωργίαν ἡμῶν καθόλου θὰ ὑποβάλωμεν προσεχῶς εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, οἷα τὰ ἀφορῶντα αʹ) εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, τὴν διαρρύθμισιν τῆς κοίτης τῶν ποταμῶν καὶ χειμάρρων καὶ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑδάτων αὐτῶν εἰς ἀρδεύσεις, βʹ) εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ κτηματολογίου, οὗ ἄνευ οὔτε τίτλους ἰδιοκτησίας ἀσφαλεῖς οὔτε κτηματικὴν καὶ ἀγροτικὴν πίστιν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν Ἑλλάδι, γʹ) εἰς τὴν ἵδρυσιν γεωργικοῦ ταμείου καὶ δʹ) εἰς τὸν θεσμὸν τῶν κοινοτήτων, ὅστις ὁμοῦ μετὰ τοῦ θεσμοῦ περὶ ἐνοριῶν θ’ ἀπαρτίσῃ τὴν πρώτην καὶ κυριωτάτην βάσιν τῆς τοπικῆς διοικήσεως παρ’ ἡμῖν, θὰ χρησιμεύσῃ δὲ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπίδοσιν οὐ μόνον τῶν ἀγροτικῶν κοινοτήτων, ἀλλὰ καὶ τῶν μελῶν τούτων διοργανουμένων ἐν πολλοῖς κατὰ τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν τοῦ Raiffeinen. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα τὰ νομοθετήματα θ’ ἀποδώσωσι τοὺς καρπούς των ἐν τῷ ἀπωτέρῳ μέλλοντι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπείγει νῦν, εἶναι ν’ ἀνακουφίσωμεν ἀμέσως τὸν μικρὸν γεωργὸν ἐκ τῆς ἀδίκου καὶ ἀσπλάγχνου φορολογίας εἰς ἣν ὑποβάλλεται αὐτὸς καὶ τὴν ὁποίαν ὡς ἐκ τῆς δυστυχίας του, ἀδυνατεῖ νὰ καταβάλῃ ἐμπροθέσμως, τούτου δ’ ἕνεκεν ὑφίσταται παντοίας ἐνοχλήσεις ἐκ μέρους τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων καὶ τῆς Ἀστυνομίας, πολλάκις δὲ ῥίπτεται εἰς τὰς φυλακὰς ἢ βλέπει καὶ αὐτὰ τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα οἰκιακά του σκεύη ὑπὸ κατάσχεσιν καὶ ἐκπλειστηριαζόμενα. Ὅσον, Κύριοι, καὶ ἂν φαίνηται εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν μικρὸς ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εἰς τὸν γεωργὸν ὅμως, ὅστις στερεῖται πολλάκις τῶν μέσων, ἵνα προμηθευθῇ ὀλίγον ἔλαιον, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ αὐτὸ τὸ ἅλας, εἶναι αὐτὸς πράγματι ἀφόρητος καὶ συντελεῖ συνήθως εἰς τὸ νὰ ὑπερεκχειλίσῃ τὸ ποτήριον τῆς δυστυχίας του καὶ νὰ τὸν ἐξωθήσῃ εἰς τὸν ἐκπατρισμόν. Διὰ τοῦτο ἀνάγκη πᾶσα ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτὸν ἐκ τοῦ ἐφιάλτου τῶν ἀμέσων φόρων, οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ πᾶσα σχέσις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ δημοσίου εἰσπράκτορος, μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν καταδιωκτικῶν ὀργάνων τῆς Ἀστυνομίας. Ἀνάγκη πᾶσα ν’ ἀφεθῇ αὐτὸς ἐλεύθερος καὶ ἀπηλλαγμένος πάσης φροντίδος περὶ καταβολῆς ἀμέσων φόρων, ἵν’ ἀφοσιωθῇ ἀνέτως εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς καὶ ἀγαπήσῃ ταύτην ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ ἑαυτοῦ καὶ τῆς χώρας. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὅστις ὑπὸ τὴν σημερινὴν μάλιστα κρίσιν τῆς ἐν Ἑλλάδι οἰνοπαραγωγῆς, ὑφ’ ἣν ἡ ἄμπελος οὐδὲν ἀπολύτως καθαρὸν εἰσόδημα ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ—φαντασθῆτε ὅτι διάφοροι ταμίαι προέβησαν εἰς πλειστηριασμοὺς ἀμπέλων χάριν τῶν καθυστερούντων φόρων αὐτῶν, ἐνιαχοῦ δὲ τὰ ἐκπλειστηριάσματα δὲν ἐπήρκεσαν κἂν εἰς πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον!—οὐδεμίαν ἀπολύτως δικαιολογικὴν βάσιν κέκτηται· προκειμένου, λέγω, περὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων ἐνομίσαμεν ἐπάναγκες οὐ μόνον τὸν δημόσιον καὶ ὁδικὸν φόρον νὰ καταργήσωμεν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν δημοτικόν. Τὸ κενόν, ὅπερ μένει οὕτω πως ἐν τοῖς ἐσόδοις τῶν δήμων ἔγνωμεν ν’ ἀναπληρώσωμεν δι’ ἐτησίας χορηγίας ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος ἴσου ποσοῦ πρὸς τὸν κατὰ μέσον ὅρον τοῦ κατὰ τὰ ἔτη 1906, 1907 καὶ 1908 εἰσπραχθέντα δημοτικὸν φόρον ἐκ τῶν ἀμπέλων. Ἡ διατήρησις τοῦ φόρου, ἤτοι τοῦ τε δημοσίου καὶ τοῦ δημοτικοῦ, ἐπιτρέπεται, ἐν αἷς οἰνοφόροις ἐπαρχίαις ἤθελον ψηφίσει τοῦτο τὰ οἰκεῖα δημοτικὰ συμβούλια, ὅτε θὰ εἰσπράττηται αὐτὸς ὑπὲρ ταμείου ἀμύνης τῆς οἰνοπαραγωγῆς, οὗ τὰ τῆς συστάσεως λειτουργίας καὶ διαχειρίσεως κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐξουσιοδοτῆται ἡ Κυβέρνησις, ἵνα συνομολογήσῃ σύμβασιν μετὰ ἑταιρείας, ἀναδεχομένης νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος τῶν οἴνων, εἰς ἐκρίζωσιν ἀμπελώνων καὶ εἰς τὴν σύστασιν οἰνολογικῶν σταθμῶν μετὰ προτύπων οἰνοποιείων. Οὕτω πως, Κύριοι, γίνεται ἡ πρώτη θετικὴ ἀπόπειρα πρὸς λύσιν τοῦ ἀπὸ ἔτους καὶ ἐπέκεινα ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς οἰνικοῦ ζητήματος διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξ ὅλων τῶν μέχρι τοῦδε συζητήσεων καὶ ἐν τῷ Τύπῳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἀπεδείχθησαν τὰ λυσιτελέστερα. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καταργεῖται ὡς πρὸς μόνον τὸ Δημόσιον, οὐχὶ δὲ καὶ ὡς πρὸς τοὺς δήμους, οἵτινες θὰ ἐστεροῦντο οὕτω πως τῆς κυριωτάτης προσόδου των, ἣν δυσκόλως δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἄλλης. Καὶ ὁ δημόσιος δὲ φόρος δὲν καταργεῖται δι’ ὅλους, ἀλλὰ μόνον διὰ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, τοὺς ἐπὶ ἐνοικίῳ εἰς χρήματα ἢ εἰς εἶδος καλλιεργοῦντας ξένους ἀγροὺς καὶ τοὺς γεωργούς, τοὺς ἔχοντας ἰδιοκτησίαν κάτω τῶν 400 στρεμμάτων γῆς. Οἱ κεκτημένοι ἀγροὺς ἄνω τοῦ ποσοῦ τούτου, ὡς καὶ πάντες οἱ τσιφλικιοῦχοι, θὰ ἐξακολουθήσωσι καταβάλλοντες, ὡς μέχρι τοῦδε, τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι οὗτος καθίσταται ἐφεξῆς πάγιος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τοῦ βεβαιωθέντος ποσοῦ κατὰ τὰς χρήσεις 1907 1908 καὶ 1909. Θέλομεν, Κύριοι, οὕτω πως ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθέρους τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας, ἵνα ἐπεκτείνωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των αὐξάνοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, χωρὶς νὰ ἔχωσι πλέον φόβον συναυξήσεως καὶ τοῦ ὑπ’ αὐτῶν καταβαλλομένου φόρου, οὐδὲ νὰ ὑποβάλλωνται ἕκαστον ἔτος εἰς νέας δηλώσεις διὰ τοῦτον. Ἂν οὕτω πολλαπλασιασθῇ ἡ καλλιέργεια τῶν δημητριακῶν, τοῦτο δὲν θὰ εἶναι μόνον ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν μεγάλων κτηματιῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς χώρας καθόλου, διότι ὑπάρχει ἐλπὶς οὕτω πως νὰ καταστῇ αὕτη σὺν τῷ χρόνῳ σιτάρκης καὶ νὰ παύσῃ ἐξάγουσα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐτησίως 30 –40 ἑκατομμύρια χρ. φρ. χάριν τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§21Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ δὲν μᾶς λέγετε, ἐὰν ἔχῃ ἀλλοῦ που καταργηθῆ ἡ ἔγγειος φορολογία;

§22ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ ποῦ ἀλλοῦ ἀπαντᾷ τὸ παρ’ ἡμῖν κρατοῦν σύστημα ἐγγείου φορολογίας; Εἰς πάντα, Κύριοι, τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ἐφρόντισαν νὰ ἠξεύρωσι κατὰ προσέγγισιν τὸ καθαρὸν εἰσόδημα τῆς γῆς, ὑφ’ οἱονδήποτε εἶδος καλλιεργείας καὶ ἂν παράγηται τοῦτο, καὶ δι’ ἑνὸς γενικοῦ νόμου νὰ φορολογήσωσιν αὐτὸ καὶ μόνον. Ἀλλὰ ποῦ ἴχνος τοιαύτης φορολογίας ἐν Ἑλλάδι, ἔνθα ἕκαστον εἶδος καλλιεργίας ὑποβάλλεται εἰς ἴδιον φόρον, ἔχομεν δὲ οὐχὶ ἕνα γενικόν, ἀλλὰ δωδεκάδα καὶ πλέον νόμους, κανονίζοντας τὰ τῆς ἐγγείου φορολογίας; Ποῦ ἴχνος τοιαύτης φορολογίας παρ’ ἡμῖν, ἔνθα οὐχὶ τὸ καθαρὸν εἰσόδημα, ἀλλ’ ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος τῆς γῆς ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν πάντοτε ἐπαχθῆ, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ αὐτόχρημα λῃστρικὸν ὡς λ.χ. ἐπὶ τῆς σταφίδος; Πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ὡς γινώσκετε πάντες ἴσως, τὴν ἔγγειον αὐτῶν φορολογίαν ἐπιβάλλουσιν ἐπὶ μόνου τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὁρμώμενα ἐκ τῆς ἀρχῆς, καθ’ ἣν αὐτὴ ἐπιβαλλομένη ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τῆς γῆς θ’ ἀφήρει καὶ μέγα μέρος τῆς διαφορᾶς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ἤτοι αὐτῶν τῶν παραγωγικῶν κεφαλαίων. Ἰδοὺ διατί ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὁπότε καὶ μόνον αὐτὸς ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν τῆς δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, καθ’ ἣν ἕκαστος ὀφείλει νὰ εἰσφέρῃ εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς του. Μόνον, Κύριοι, τὸ καθαρὸν εἰσόδημα ἀναπαριστᾷ τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ φορολογουμένου καὶ ἀποδεικνύει τὴν οἰκονομικήν του εὐρωστίαν. Ἀλλὰ πῶς ἐξευρίσκεται αὐτό; Δύο συστήματα εἶναι τὰ ἐπικρατοῦντα τὴν σήμερον ὡς πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς γῆς, τὸ τῶν δηλώσεων, γινομένων ὑπὸ τῶν φορολογουμένων καὶ ἐξελεγχομένων εἶτα ὑπὸ τῶν ἀρχῶν, ὡς συμβαίνει κυρίως ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ τὸ τοῦ κτηματολογίου, καθ’ ὃ καταμετρεῖται καὶ περιγράφεται ἐν ἰδιαιτέρῳ κτηματικῷ χάρτῃ ἅπασα ἡ ἔγγειος ἰδιοκτησία, ἐπὶ τῇ βάσει δ’ αὐτοῦ καθορίζεται ὁ μέσος ὅρος τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος καὶ ἐπὶ τούτου ἐπιβάλλεται ὁ φόρος. Τὸ τελευταῖον τοῦτο σύστημα εἶναι τὸ καθιερωμένον ἐν Γαλλίᾳ, Πρωσσίᾳ, Σαξωνίᾳ, Αὐστρίᾳ, Οὐγγαρίᾳ, Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ ἔγγειος φορολογία τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, τὴν ὁποίαν ὡς τὴν ἀρίστην καὶ δικαιοτάτην οὐδεὶς ποτε ἐσκέφθη ἐν αὐτοῖς νὰ καταργήσῃ. Παραβάλλετε τώρα πρὸς αὐτὴν τὸ ψηφιδωτὸν τῆς ἡμετέρας ἐγγείου φορολογίας, καθ’ ὃ ἕκαστον προϊόν τῆς γῆς ὑποβάλλεται καὶ εἰς ἴδιον φόρον, εἰς ἴδιον ποσοστὸν τούτου καὶ εἰς ἴδιον τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, — ταῦτα δὲ πάντα ποικίλλοντα ἔστιν ὅτε εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς Ἑλλάδος, ὡς τοῦτο συμβαίνει ἰδίᾳ ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ Λακωνικῇ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους — καὶ θὰ ἴδητε ὁποία ὑπάρχει διαφορά. Καὶ νῦν σᾶς ἐρωτῶ ὑπάρχει ὅρος συγκρίσεως μεταξὺ τῆς ἐγγείου φορολογίας τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν καὶ τῆς ἡμετέρας, δικαιολογῶν τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας; Ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἰδεώδης ἔγγειος φορολογία πρὸς ἣν πρέπει νὰ τείνωμεν καὶ ἡμεῖς, εἶναι ἡ τῶν προμνημονευθέντων Κρατῶν. Ἀλλ’ εἶναι εὔκολον νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτὴν ἀμέσως καὶ ἀποτόμως παρ’ ἡμῖν; Ἕκαστος ἐξ ὑμῶν κατανοεῖ, ὁποίαν διατάραξιν θὰ ἐπέφερεν ἡ τοιαύτη μεταβολὴ εἰς τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικά, γενομένη μάλιστα νῦν, καθ’ ὃν χρόνον αὐτὰ διατελοῦσιν εἰς τοὺς φορολογουμένους, εἰς τὰς προλήψεις καὶ συνηθείας τῶν ὁποίων θὰ προσέκρουεν αὐτὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Πλὴν δὲ τούτου, τὸ μόνον σύστημα τῆς ἑνιαίας ἐγγείου φορολογίας ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν νῦν ἀμέσως, θὰ ἦτο τὸ τῶν δηλώσεων τῶν φορολογουμένων, τὸ καθιερωμένον ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλά, κύριοι, ἂν αὐτὸ εὐδοκιμῇ ἐκεῖ ἔνθα καὶ τὰ κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ ἤθη εἶναι τὰ μάλιστα προηγμένα καὶ οἱ ὑπάλληλοι, οἱ τεταγμένοι ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος δηλώσεων, εἶνε τὸ πρότυπον τῆς πιστῆς καὶ εὐόρκου ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος· παρ’ ἡμῖν ὅμως οἵτινες καὶ ὑπὸ τὴν μίαν καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἔποψιν ὑστεροῦμεν πολὺ τῶν Ἄγγλων, θ’ ἀποτύχῃ αὐτὸ οἰκτρῶς. Ὑπολείπεται οὕτω μόνον τὸ σύστημα τοῦ κτηματολογίου. Τοῦτο ὅμως ἀπαιτεῖ μακρὰν καὶ σύντονον ἐργασίαν, ἥτις πρέπει νὰ προηγηθῇ πάσης σκέψεως περὶ ἐφαρμογῆς παρ’ ἡμῖν τῆς ἑνιαίας φορολογίας ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς γῆς. Μέχρι δὲ τῆς συντάξεως τοῦ κτηματολογίου, περὶ οὗ θὰ ὑποβάλω προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ ἄλλα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐβελτιοῦτο κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ κατάστασις τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, οὕτως ὥστε πᾶς μικροϊδιοκτήτης τοὐλάχιστον μεταξὺ αὐτῶν νὰ ἔχῃ πράγματι καθαρὸν εἰσόδημα ἐκ τῆς καλλιεργίας τῆς γῆς καὶ ἐπὶ τούτου καὶ μόνον νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον του. Ἀλλά, Κύριοι, ἕως οὗ πάντα ταῦτα πραγματοποιηθῶσιν, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ προσφύγωμεν, τό γε νῦν ἔχον, εἰς τὰ προτεινόμενα μέτρα τῆς ὁλικῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῆς μερικῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἡ ὁλικὴ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων ἐπιβάλλεται νῦν ἐπιτακτικῶς, διότι ὑπὸ τὴν σημερινὴν οἰνικὴν κρίσιν, ὡς σᾶς ἀπέδειξα πρίν, οὐ μόνον οὐδὲν ἀπολύτως καθαρὸν εἰσόδημα ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν αὗται, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργίας των καλύπτονται. Καὶ ἐξακολουθοῦμεν μὲν νὰ εἰσπράττωμεν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν παγιοῦντες τοῦτον ἐπὶ τῶν κεκτημένων γαίας ἄνω τῶν 400 στρεμμάτων καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν μεγάλων τσιφλικιούχων, διότι οὗτοι ἐκμισθοῦντες ὡς ἐπὶ πολὺ τὰς γαίας των ἢ καλλιεργοῦντες ταύτας δι’ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ὁπωσδήποτε καθαρὸν εἰσόδημα. Καταργοῦμεν ὅμως αὐτὸν ἐπὶ τῶν ἐπὶ μορτῇ ἢ γεωμόρῳ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα καλλιεργούντων ἀλλοτρίας γαίας, διότι ἐπὶ τούτων διὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δὲν φορολογεῖται ἡ γῆ, ἀλλ’ ἡ προσωπικὴ ἐργασία, τὸ ἡμερομίσθιον. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν γεωργῶν, διότι καὶ οὗτοι οὐδὲν ἀπολύτως καθαρὸν εἰσόδημα ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν. Ὑφ’ ἃς συνθήκας διατελοῦσι τὴν σήμερον αὐτοὶ καὶ αἱ γαῖαι των, κατ’ ἀκριβεῖς ὑπολογισμοὺς μόλις καὶ μετὰ βίας ἀναλογεῖ τὸ εἰσόδημα των, ὡς προεῖπον, πρὸς ἡμερομίσθιον 50–80 λεπτῶν δι’ ἓν ἕκαστον μέλος γεωργικῆς οἰκογενείας. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, δὲν πρόκειται, κυρίως εἰπεῖν, περὶ καταργήσεως ἐγγείου φορολογίας, ὡς ἐνόμισεν ὁ διακόψας με συνάδελφος, ἀλλὰ περὶ ἐπανορθώσεως ἑνὸς μεγάλου ἀδικήματος, προσγινομένου νῦν εἰς τοὺς γεωργικοὺς ἐργάτας, τῶν ὁποίων τὸ Κράτος τόσον ἀστόργως φορολογεῖ αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Δὲν εἶναι δὲ ἐπὶ τέλους ἡ ἐσχάτη ἀδικία ἐπὶ μὲν τῶν τραπεζῶν καὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν νὰ φορολογῆται μόνον τὸ καθαρὸν εἰσόδημα, ἐπ’ αὐτῶν δὲ ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος;

§23Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεκαλέσατε, κ. Ὑπουργέ, προηγουμένως τὸν φόρον τῆς σταφίδος λῃστρικόν. Διατὶ δὲν προβαίνετε εἰς τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ, ἂν ὄχι καὶ εἰς τὴν κατάργησιν;

§24ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ ὃν καθόλου λόγον ἀνέφερα πρὶν ἐξηγῶν, διατί δὲν δυνάμεθα ἀμέσως καὶ ἀποτόμως ν’ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς πολλοὺς καὶ διαφόρους ἐγγείους φόρους ἐν Ἑλλάδι δι’ ἑνὸς ἑνιαίου τοιούτου, ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν Προνομιοῦχον ἑταιρίαν, ἔχει ἐξασφαλίσει τὸ Κράτος μίαν ἐτησίαν πρόσοδον ἐκ 4, δυναμένων ν’ ἀνέλθωσιν ὑπὸ εὐνοϊκωτέρων περιστάσεις εἰς 4,500,000 δρ. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν σωφρονοῦντα, ἔστω καὶ ἂν οὗτος εἶναι καὶ σταφιδοκτήμων, ὡς ἐγώ, νὰ διακυβεύσῃ ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις μίαν τοιαύτην πρόσοδον τοῦ Δημοσίου; Ἀλλά, καίτοι τοιοῦτος ὁ φόρος τῆς σταφίδος, ἐν τούτοις δὲν καθίσταται εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν τόσον αἰσθητὸς καὶ ἐπαχθής· διότι καταβάλλεται αὐτὸς παρὰ τῶν ἐμπόρων ἐν τοῖς τελωνείοις κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, δὲν εἰσπράττεται δὲ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ παραγωγοῦ καὶ δὴ ἐπὶ ποινῇ προσθέτου φόρου 20% καὶ τόκων ὑπερημερίας καὶ ἐν ἀνάγκῃ δι’ ἐνταλμάτων καὶ προσωπικῆς κρατήσεως, ὡς συμβαίνει ἐπὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἡ κατάργησις δὲ τοῦ φόρου τούτου, ἂν δὲν θὰ ὠφελήσῃ τοὺς μεγάλους θ’ ἀποβῇ ὁπωσδήποτε ἐπὶ ἀγαθῷ τῶν μικρῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες θὰ προθυμοποιηθῶσιν οὕτω πως εἴτε μόνοι εἴτε ἐν συνεταιρισμῷ μετ’ ἄλλων νὰ προμηθευθῶσιν ἀνὰ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων κτηνῶν θὰ καλλιεργήσωσι καὶ δημητριακοὺς καρποὺς μὴ περιοριζόμενοι ἐφεξῆς εἰς μονομερῆ, ὡς μέχρι τοῦδε, καλλιεργίαν τῆς σταφίδος, ἥτις ἀστοχοῦσα ἢ ὑποτιμωμένη ἐμβάλλει αὐτοὺς εἰς μεγάλην δυστυχίαν, διότι στεροῦνται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐλπίζω νὰ μὴ ἔχῃ ὑπολειφθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἀμφιβολία τις περὶ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς ὁλικῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῆς μερικῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ψηφίζοντες, Κύριοι, τὰ νῦν ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια ἐστὲ βέβαιοι ὅτι δὲν εὐεργετεῖτε μόνον μυριάδας ὅλας γεωργικῶν ἐργατῶν, τῶν ὁποίων βελτιοῦτε οὕτω πως τὴν τύχην καὶ προσηλοῦτε αὐτοὺς εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος, ἀλλὰ καὶ συντελεῖτε εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ καθόλου τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν πλούτου ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Ἑλλάδος, ἥτις καὶ δι’ ἄλλων νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προσεχῶς θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τῶν προκειμένων θὰ κατασταθῇ μίαν ἡμέραν αὐτάρκης καὶ δὲν θὰ εἶναι ὡς νῦν ὑποτελὴς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν χάριν τῆς πρώτης τροφῆς τῶν κατοίκων της. Καὶ διὰ μὲν τῶν νομοσχεδίων, περὶ ὧν ὁ λόγος μέχρι τοῦδε, λαμβάνεται πρόνοια περὶ φορολογικῆς ἀνακουφίσεως τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, διὰ δύο δ’ ἑτέρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα καταθέτω νῦν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπιδιώκεται ἡ φορολογικὴ ἀνακούφισις τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν. Τὰ νομοσχέδια, Κύριοι, ταῦτα εἶναι τὸ «περὶ καθορισμοῦ τοῦ φόρου τῶν κάρρων, ἁμαξῶν καὶ αὐτοκινήτων καὶ ὑπαγωγῆς εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος τῶν ἐργοστασίων ἀεριόφωτος καὶ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς» καὶ τὸ «περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως». Διὰ τοῦ πρώτου ἐξ αὐτῶν ἐπιβάλλεται νέος φόρος ἐπιτηδεύματος ἐπὶ τῶν ἐργοστασίων τοῦ φωταερίου, μεταρρυθμίζεται δὲ ὁ διὰ τοῦ νόμου ΓΡΜΒʹ τοῦ 1906 ἐπιβληθεὶς φόρος ἐπιτηδεύματος ἐπὶ τῶν ἐργοστασίων τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ἔχουσιν ἐγκαθιδρυθῆ πολλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁσημέραι πληθύνονται. Ὁ φόρος, Κύριοι, αὐτὸς ἐπιβαρύνει ἀποκλειστικῶς τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐργοστάσια καὶ εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ φωταερίου καὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός, ὅστις θὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς καταναλωτὰς τούτων καὶ περὶ οὗ ἐπιφυλάττομαι, ὡς προεδήλωσα, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν προσεχῶς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῶν ἐργοστασίων φωταερίου ὁρίζεται φόρος αʹ) δρχ. 1000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων μέχρις 25,000, βʹ) δρχ. 10,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 25,001– 50,000, γʹ) δρχ. 25,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 50,001–100,000, δʹ) δρχ. 50,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 100,001–150,000 καὶ εʹ) δρχ. 75,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 150,001 καὶ ἄνω.

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 75,000 δρχ. κ. Ὑπουργέ, ὡς φόρος ἐπιτηδεύματος ἑνὸς ἐργοστασίου, δὲν εἶναι πολλαί;

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸν φόρον αὐτὸν πρόκειται νὰ ὑπαχθῇ ἓν καὶ μόνον ἐργοστάσιον φωταερίου, τὸ ἐν Ἀθήναις. Τὸ ἐργοστάσιον δὲ τοῦτο, ὡς μαρτυρεῖ ἡ καταπληκτικὴ ὕψωσις τῶν μετοχῶν τῆς οἰκείας ἑταιρείας, ἔχει τόσα κέρδη, ὥστε οὐδόλως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικὸς ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς αὐτὸ φόρος ἐπιτηδεύματος. Ἐπὶ τῶν ἐργοστασίων τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς ὁρίζεται φόρος αʹ) δρχ. 500 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων μέχρι 10,000, βʹ) δρχ. 1,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 10,001–25,000, γʹ) δρ. 3,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων ἀπὸ 25,001–50,000, δʹ) δρ. 10,00) ἐν πόλει μετὰ κατοίκων 50,001–100,000 καὶ εʹ) δρχ. 50,000 ἐν πόλει μετὰ κατοίκων 100,001 –150,000 καὶ ἄνω. Ὁρίζεται, Κύριοι, κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὁ φόρος ἐπιτηδεύματος ἐπὶ ἰδιοκτητῶν αʹ) ἰδιωτικοῦ διτρόχου ἢ τετρατρόχου ἁμαξίου οὐχὶ πολυτελείας, συρομένου ὑφ’ ἑνὸς ἵππου εἰς δρχ. 35 δι’ ἕκαστον βʹ) διτρόχου ἢ τετρατρόχου ἁμαξίου πολυτελείας δρχ. 120 δι’ ἕκαστον καὶ δρχ. 180, ἂν σύρηται αὐτὸ ὑπὸ δύο ἵππων, γʹ) αὐτοκινήτου ἁμάξης δι’ ἑκάστην δυνάμεως μέχρι 10 ἵππων δρχ. 100, ἀπὸ 11–20 ἵππων δρχ. 300, ἀπὸ 21–30 ἵππων δρχ. 400 καὶ ἀπὸ 31 καὶ ἄνω δρχ. 500, δʹ) ποδηλάτου αὐτοκινήτου (motocyclette) δρχ. 40 δι’ ἕκαστον. Ἐνῷ δέ, Κύριοι, οὕτως ἐπιβαρύνομεν τοὺς εὐπόρους καὶ πλουσίους, ἀνακουφίζομεν ἐν μέτρῳ τοὺς ἑξῆς ἐπιτηδευματίας, τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις. Ἰδιοκτήτης διτρόχου κάρρου, ὑποβαλλόμενος νῦν εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος δρχ. 27, ὁμοῦ δὲ μετὰ τοῦ τέλους ἀδείας δρχ. 28, θὰ καταβάλλῃ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δρχ. 18 καὶ μετὰ τοῦ τέλους τῆς ἀδείας δρχ. 19, αἵτινες θὰ κατέλθωσιν εἰς δρχ. 15.30 ἢ 16.30, ἂν προπληρώσῃ ὁλόκληρον τὸν φόρον ἐντὸς τῆς αʹ τριμηνίας. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἰδιοκτήτης τετρατρόχου κάρρου, ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε δρχ. 41.50 θὰ καταβάλλῃ ἐφεξῆς δρχ. 26.50, ἰδιοκτήτης δὲ ἀγοραίας ἁμάξης ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε δρχ. 51, ἐφεξῆς δρχ. 35. Τὸ ἥμισυ δὲ τοῦ φόρου τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν ὁρίζεται διὰ τὰς ἀγοραίας τοιαύτας. Τοιαύτην φορολογικὴν ἀνακούφισιν προτείνομεν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Καὶ νῦν μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἑτέρου ἀνακουφιστικοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι, Κύριοι, τοῦτο τὸ «περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως», δι’ οὗ ἐπιδιώκομεν δύο τινά, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ καταστήσωμεν εἰς τὸν καταναλωτὴν τὴν σάκχαριν ἀντικείμενον πρώτης ἀνάγκης διὰ τοὺς ἀστικοὺς ἰδίᾳ πληθυσμοὺς εὐωνότερον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ ν’ αὐξήσωμεν τὴν ἐξ αὐτῆς πρόσοδον τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς ἀποτελεσματικωτέρας τοῦ λαθρεμπορίου της καταδιώξεως καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεώς της, ἥτις θὰ ἐπακολουθήσῃ πάντως εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς της. Τὸ λαθρεμπόριον, Κύριοι, τῆς σακχάρεως ἔχει ὑπεράρει ἤδη τὴν κεφαλὴν οὐ μόνον εἰς τὰς παραμεθορίους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς νήσους καὶ εἰς πάντα σχεδὸν τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τρία τινά, αʹ) εἰς τὸ μέγα περιθώριον τοῦ δασμοῦ, ἀνερχομένου εἰς 107 λ. κατ’ ὀκᾶν, βʹ εἰς τὴν καθιερωθεῖσαν νομολογίαν τοῦ «ἐπ’ αὐτοφώρῳ», καθ’ ἣν τιμωρεῖται τὸ λαθρεμπόριον, μόνον ὅταν συλληφθῇ κατὰ τὴν διάπραξίν του, ὡς λ. χ. κατὰ τὴν ἀποβίβασιν τοῦ λαθραίου ἐμπορεύματος εἰς τὴν ξηράν, καὶ γʹ) εἰς τὸ δυσδιάκριτον τῆς λαθραίως εἰσαγομένης σακχάρεως ἀπὸ τῆς ἐκτελωνιζομένης. Διὰ τῶν ἄρθρων, Κύριοι, 9–12 τοῦ νόμου, ͵ΓΤϞΣʹ τῆς 29 Ὀκτωβρίου ἐνεστῶτος ἔτους ἐφροντίσαμεν νὰ περιστείλωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς ἐπιζημίους διὰ τὸ Δημόσιον συνεπείας, τῆς μέχρι τοῦδε καθιερωμένης ἑρμηνείας τοῦ «ἐπ’ αὐτοφώρῳ». Ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος ὅτι, ἂν αὐστηρῶς ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἑρμηνευτικαὶ διατάξεις τοῦ νεαροῦ νόμου τόσον ὑπὸ τῶν τεταγμένων ἐπὶ τούτῳ τελωνειακῶν καὶ ἀστυνομικῶν ἀρχῶν, ὅσον καὶ ὑπὸ νομικοῦ συμβουλίου καὶ τῶν δικαστηρίων, θὰ περισταλῇ κατὰ πολὺ τὸ λαθρεμπόριον καὶ ἄλλων εἰδῶν, μάλιστα δὲ τῆς σακχάρεως. Εἰς τοῦτο θὰ συντελέσῃ ἄλλως ὁπωσδήποτε καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ταύτης κατὰ 50 λ. τὴν ὀκᾶν, κατ’ ἀκολουθίαν τῆς ὁποίας ἐλαττοῦται καὶ τὸ ἐκ τῆς λαθρεμπορίας κέρδος. Τελευταῖον μέσον πρὸς καταπολέμησιν τοῦ κακοῦ προτείνομεν νῦν διὰ τοῦ μονοπωλίου τὸ εὐδιάκριτον τῆς σακχάρεως τούτου ἀπὸ τῆς τοῦ λαθρεμπορίου. Ἡ σάκχαρις τοῦ μονοπωλίου θὰ εἰσάγεται ὑπὸ ἰδιαίτερον σχῆμα καὶ χρῶμα, συνεσκευασμένη εἰς ἰδιαίτερα κιβώτια καὶ κυτία μετὰ ταινιῶν σεσημασμένα ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους διευκολύνεται πολὺ ἡ καταδίωξις τῆς λαθραίως εἰσαγομένης κοινῆς σακχάρεως, διότι ὁπουδήποτε καὶ ὁποτανδήποτε ἀνακαλυφθῇ αὐτὴ ὑπὸ τῶν ἀρχῶν εἰς σάκκους ἢ χύμα, ἀδύνατον νὰ συγκαλυφθῇ τὸ ἔγκλημα. Ὁ κάτοχος τοιαύτης σακχάρεως οὐδὲν θὰ ἔχῃ νὰ προβάλῃ πρὸς δικαιολογίαν, ἡ δὲ τιμωρία του θὰ εἶναι ἄφευκτος. Τοῦτο, Κύριοι, θὰ εἶναι τὸ ἀποτελεσματικώτατον μέσον καταπολεμήσεως τοῦ λαθρεμπορίου τῆς σακχάρεως. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχει ἐλπὶς ν’ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσις διὰ τὸ εὐωνότερον αὐτῆς, θὰ ὑπαχθῇ εἰς δασμὸν τὸ πλεῖστον, ἂν ὄχι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς ἐν Ἑλλάδι καταναλισκομένης σακχάρεως, κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει ν’ ἀπεκδεχώμεθα αὔξησιν τοῦ ποσοῦ αὐτῆς, τοῦ εἰσαγομένου νῦν διὰ τῶν τελωνείων τοῦ Κράτους, κατὰ 3 περίπου ἑκατομμύρια ὀκάδων, ἄρα ἀξίαν λόγου αὔξησιν τῆς ἐξ αὐτῆς δημοσίας προσόδου μεθ’ ὅλην τὴν προτεινομένην ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ κατὰ 30 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Τὴν σάκχαριν, Κύριοι, τοῦ μονοπωλίου θὰ παραλαμβάνωσιν συνεσκευασμένην εἰς κιβώτια καὶ κυτία μὲ ταινίας οἱ ἔμποροι, ὡς καὶ πᾶς πολίτης, ἐκ τῶν τελωνείων αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως πρὸς δρχ. 1.30 τὴν ὀκᾶν. Τὸ ἐμπόριον θὰ μονοπωλῇ αὐτὴν πρὸς 1.40–1.50 κατ’ ὀκᾶν.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν τόπον μας πωλεῖται τώρα πρὸς 1 δρχ. μόνον.

§28ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι εἰς τὸν τόπον σας εἰσάγεται ἡ σάκχαρις λαθραίως· Ὅπου ὅμως εἰσάγεται αὐτὴ διὰ τῶν τελωνείων ὑποβαλλομένη εἰς δασμὸν δρ. 1.07 λ. τὴν ὀκᾶν, ἐκεῖ τιμᾶται τώρα πρὸς 1.70 τὴν ὀκᾶν εἰς τὰς πόλεις, πρὸς 1.80 δὲ μέχρι 2 δρ. καὶ ἐπέκεινα εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη. Ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νῦν διεξαγομένου λαθρεμπορίου ἡ Ἑλλὰς διαιρεῖται εἰς προνομιούχους καὶ μὴ τοιαύτας ἐπαρχίας. Διὰ τοῦ μονοπωλίου θ’ ἀποκαταθῇ ἡ ἰσοπολιτεία, οὕτω δὲ θὰ ὑπερτιμηθῇ μὲν ἡ σάκχαρις διὰ τὰς μέχρι τοῦδε προνομιούχους ἐπαρχίας κατὰ 40–50 λ. τὴν ὀκᾶν, θὰ ὑποτιμηθῇ ὅμως αὐτὴ κατ’ ἴσον ποσὸν διὰ τὰς μὴ προνομιούχους ἐπαρχίας. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπὸ τὸ μονοπώλιον θὰ ἔχωσι τὴν σάκχαριν καὶ αὗται καὶ ἐκεῖναι εἰς καλλιτέραν ποιότητα καὶ ἀκριβοζυγισμένην, διότι τὸ Κράτος θὰ φροντίσῃ νὰ προμηθευθῇ, προκαλοῦν ἐπὶ τούτῳ διεθνῆ διαγωνισμόν, σάκχαριν πρώτης ποιότητος, δὲν θὰ θελήσῃ δὲ αὐτὸ νὰ αἰσχροκερδήσῃ δι’ ἐλλιπῶν σταθμῶν, ὡς πολλοὶ ἔμποροι. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἀπεφασίσαμεν νὰ καθιερώσωμεν τὸ μονοπώλιον τῆς σακχάρεως, ἀφοῦ μελετήσαντες καλῶς τὸ πρᾶγμα, εὕρομεν αὐτὸ συμφέρον εἰς τὸ Κράτος οὐχ ἧττον ἢ εἰς τοὺς καταναλωτάς.

§29Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ εὑρίσκετε συμφέρον καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον;

§30ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρωτεῦον ζήτημα εἶναι, καθ’ ἣν ἡμεῖς ἔχομεν γνώμην, τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ καταναλωτῶν. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τὸ μονοπώλιον θὰ ζημιώσῃ κατά τι τὸ μέγα εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς σακχάρεως καὶ τὰς τραπέζας, τὰς ἐπὶ ἐνεχύρῳ αὐτῆς δανειζούσας τὰ κεφάλαιά των. Ἐπειδὴ δὲ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐμπόριον ἔχει συγκεντρωθῆ τὴν σήμερον κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν Πειραιεῖ, εὐεξήγητον εὑρίσκω τὴν μέριμναν, ἣν ἐπιδεικνύει δι’ αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος. Τὸ ἐγχώριον ὅμως ἐμπόριον καὶ ἰδίως οἱ παντοπῶλαι οὐδὲν θὰ ζημιωθῶσιν οὕτω πως. Δι’ αὐτοὺς ἀφήνει τὸ μονοπώλιον ἓν περιθώριον 10–20 λ. τὴν ὀκᾶν ἐξασφαλίζον εἰς αὐτοὺς ἓν κέρδος, τὸ ὁποῖον τὴν σήμερον ὑπὸ τὸν μέγαν ἀνταγωνισμὸν καὶ τὰς συχνὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν δὲν εἶναι πάντοτε ἀσφαλὲς δι’ αὐτούς. Εἰς τὸ μονοπώλιον, Κύριοι, τῆς σακχάρεως συμπεριλαμβάνομεν καὶ τὴν σακχαρίνην, ἥτις καὶ ἄνευ ἐκείνης ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ καταστῇ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Ὡς εἰσάγεται αὕτη τὴν σήμερον, ἄνευ ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου τῆς Πολιτείας, χρησιμοποιεῖται ὡς ἐκ τῆς μεγάλης γλυκαντικῆς της δυνάμεως, ἥτις καθιστᾷ αὐτὴν πολὺ συμφερωτέραν τῆς σακχάρεως, εἰς διάφορα ἐδώδιμα καὶ ποτά· διότι ὑπάρχουσιν ἀσυνείδητοι ζαχαροπλάσται καὶ ποτοποιοί, οἵτινες χάριν αἰσχροκερδείας χρησιμοποιλοῦσιν αὐτὴν εἰς τοῦτο, ἀδιαφοροῦντες ἂν ἐπιδρᾷ ὀλεθρίως ἐπὶ τὸν ἀνθρώπινον ὀργανισμόν. Ἔχει καταστῇ ἤδη κοινωνικὴ ἀνάγκη νὰ θέσῃ ἓν τέρμα ἡ Πολιτεία εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν, τὸ μόνον δὲ ἀποτελεσματικὸν μέσον πρὸς τοῦτο εἶναι τὸ μονοπώλιον τῆς σακχαρίνης. Ἀλλά, Κύριοι, πρὶν ἢ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως, ἔπρεπε νὰ λύσῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ σακχαροποιείου, διὰ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποζημίωσις ἑκατομμυρίων ὅλων δρχ., διότι, ὡς ἀνέφερα πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, ἡ ὅλη ἐπιχείρησίς του στοιχίζει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας περὶ τὰ 8 ἑκατομμ. δρχ. Διὰ τοῦτο, πρὶν ἢ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν ψῆφον ὑμῶν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐφροντίσαμεν νὰ κλείσωμεν συμφωνίαν πρὸς αὐτούς, οὐχὶ περὶ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ δικαιώματος, ἵνα παράγωσι σάκχαριν, ἀλλὰ περὶ ἐξαγορᾶς αὐτοῦ μεθ’ ὅλων τῶν μηχανημάτων καὶ τῆς περιοχῆς του ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Τὸ Κράτος, Κύριοι, εἰς προηγουμένην ἐποχὴν ἐφάνη πρόθυμον νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος σακχαροποιείου 1,800,000 δρχ. διὰ μόνην τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ παράγῃ αὐτὸ σάκχαριν· ἡμεῖς ὅμως ἠδυνήθημεν νὰ ἐξαγοράσωμεν αὐτὸ ὁλοσχερῶς ἀντὶ 1,000,000 δρχ. μόνον, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ προσυμφώνου, τοῦ ὁποίου ἀντίγραφον καταθέτω νῦν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ συμφωνία εἶναι ὁριστικὴ μὲν διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ σακχαροποιείου, ὑπὸ αἵρεσιν δὲ διὰ τὸ Κράτος, καθ’ ὅσον ἐπεφυλάχθημεν μόνον ἐν περιπτώσει ἐφαρμογῆς τοῦ μονοπωλίου νὰ συνομολογήσωμεν μετ’ αὐτῶν τὴν ὁριστικὴν σύμβασιν.

§31ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς τίποτε τὸ Δημόσιον; Δὲν θὰ χρειασθῇ ἔξοδα δι’ αὐτό;

§32ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀναλαμβάνουσιν οἱ ἰδιοκτῆται τὴν ὑποχρέωσιν, κατὰ τὸ προσύμφωνον, νὰ συντηρῶσιν (ἀναγινώσκει) «εἰς καλὴν κατάστασιν τὸ εἰς τὸ Δημόσιον μεταβιβασθησόμενον σακχαροποιεῖον καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ μεταβιβασθησόμενα, κατὰ τὰ ἀνωτέρω συνομολογηθέντα, παραρτήματα καὶ παρακολουθήματα αὐτοῦ». Ἐν τῷ μεταξύ, Κύριοι, ἐφαρμοζομένου τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως, ἐλπίζω νὰ ἐξευρεθῶσι κεφαλαιοῦχοι πρόθυμοι νὰ ἐπαναλάβωσι τὴν παραγωγὴν αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι, ὅτε τὸ Κράτος θὰ ἠδύνατο νὰ συμβληθῇ μετ’ αὐτῶν, μετέχον τῆς ἐπιχειρήσεως ὡς συνενδιαφερόμενος. Δὲν πρέπει νὰ μείνῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἀνεκμετάλλευτος ἐπιχείρησις, ἥτις ἐστοίχισε τόσα ἑκατομμύρια. Πάντα τὰ Κράτη τὴν σήμερον ὑποβάλλονται εἰς παντοίας θυσίας πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ προαγωγὴν τῆς ἐγχωρίας σακχαροποιΐας, οὐ μόνον διότι πρόκειται περὶ ἀντικειμένου πρώτης ἀνάγκης, ὅπερ συμφέρει νὰ παράγεται ἐπιτοπίως, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ παραγωγή του συνδέεται ἀρρήκτως πρὸς τὴν γεωργίαν, ἥτις δύναται νὰ καλλιεργήσῃ ἐπικερδῶς τὴν πρώτην ὕλην ἐκείνης τὸ σακχαρότευτλον. Τὴν σήμερον, Κύριοι, ἡ γεωργία ἡμῶν ἔχει πρώτιστον καὶ κυριώτατον προϊὸν τοὺς δημητριακοὺς καρπούς, οἵτινες εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς πολλοὺς καὶ παντοίους κινδύνους. Γαῖαι ὅμως γόνιμοι, μέλλουσαι νὰ καταστῶσιν ἀρδεύσιμοι διὰ τῶν ἐκτελεσθησομένων ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος, δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι κάλλιστα εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος παραγωγήν, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐπ’ αὐτῶν ἐκ τῶν προτέρων ἡ κατανάλωσίς των. Τοῦτο δὲ θὰ κατορθωθῇ διὰ τῆς ἱδρύσεως μεγάλης σακχαροποιητικῆς ἑταιρίας, ἥτις θὰ φροντίσῃ καὶ τὰς ἀπαιτουμένας ὁδηγίας διὰ τὴν καλλιεργίαν τῶν σακχαροτεύτλων νὰ δώσῃ εἰς τοὺς γεωργούς μας καὶ προκαταβολὰς χρηματικὰς ἐν ἀνάγκῃ νὰ χορηγῇ πρὸς αὐτούς. Ἡ Ἑλλάς, Κύριοι, εἶναι χώρα κατ’ ἐξοχὴν οἰνοφόρος. Τόσον κατὰ τὴν ἀρχαιότητα, ὅσον καὶ κατὰ τὸν μέσον αἰῶνα οἱ οἶνοι αὐτῆς ἦσαν ὀνομαστοὶ καὶ περιζήτητοι πανταχοῦ. Ἔκτοτε ὅμως ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐξετοπίσθησαν ἐκ τῶν ξένων ἀγορῶν ὑπὸ τῶν οἴνων ἄλλων χωρῶν, προτιμωμένων αὐτῶν· διατί δὲ τοῦτο; Ὄχι βεβαίως διότι τὸ ἔδαφος ἡμῶν ἔπαυσε παράγον τὴν αὐτὴν ποιότητα τῆς πρώτης ὕλης, ἣν καὶ πάλαι ποτέ, ἀλλὰ διότι ἡ οἰνοπαραγωγή μας δὲν παρηκολούθησε τὰς ἀλλαχοῦ γενομένας προόδους, ὡς πρὸς τὴν παρασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν οἴνων. Ἀλλαχοῦ, Κύριοι, ἡ οἰνοποιία εἶναι ἐπιστήμη, εἶναι χημεία ἐφηρμοσμένη εἰς τὸν κλάδον τοῦτον τῆς παραγωγῆς καὶ βιομηχανίας, διὸ καὶ θεωρεῖται ἐκεῖ ἀναχρονισμὸς πλέον πᾶσα βλάβη καὶ ἀχρηστία τοῦ οἴνου, ὡς συμβαίνει συνήθως παρ’ ἡμῖν, κατορθοῦται δὲ πολλάκις καὶ μὲ πρώτην ὕλην κατωτέρας ποιότητος τῆς ἡμετέρας, νὰ παράγωνται οἶνοι εὔγεστοι, νὰ προσλαμβάνωσι δὲ οὗτοι ὡρισμένον τύπον, παραμένοντα ἀμετάβλητον καὶ καθιστῶντα αὐτοὺς ἀπαραιτήτους εἰς τοὺς ἅπαξ ἐξοικειωθέντας πρὸς τὴν χρῆσίν των. Παρ’ ἡμῖν ὅμως, Κύριοι, ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἔχει ἐγκαταλειφθῆ εἰς τὴν τύχην της. Ἡ πεῖρα εἶναι ὁ μόνος ὁδηγός, ὅστις τυφλῶς καὶ ἄνευ ἐπιγνώσεως ἀκολουθούμενος οὐχὶ σπανίως ἄγει εἰς τὴν φθορὰν καὶ καταστροφὴν τοῦ οἴνου, οὐδέποτε δὲ εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ ἐξευγένισίν του, ἥκιστα δὲ πάντων εἰς τὴν διαμόρφωσιν ὡρισμένων τύπων ἀναλλοιώτων, ὑφ’ οὓς θὰ ἐξηπλοῦτο καὶ θὰ ἐπεβάλλετο αὐτὸς παγίως εἰς τὴν κατανάλωσιν. Μεμονωμέναι ἀπόπειραι, γενόμεναι μέχρι τοῦδε παρ’ ἡμῖν πρὸς ἐπιστημονικωτέραν παρασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν οἴνων, δὲν ηὐδοκίμησαν περιορισθεῖσαι εἰς ἀπομιμήσεις ξένων τύπων, διότι οἱ καταναλωταὶ προτιμῶσι τούτους τῶν ἀπομιμήσεων τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ αὗται δὲν ἐπιτυγχάνουσι πάντοτε. Πρέπει ἐντεῦθεν, Κύριοι, νὰ μεριμνήσωμεν σπουδαίως περὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς μας, δι’ ἣν τόσον ἐπιτηδεία εἶναι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἥτις σὺν τῷ χρόνῳ δύναται ν’ ἀποδειχθῇ εἷς τῶν πρώτων παραγόντων τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν πλούτου. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ληφθῶσι παντοῖα μέτρα, περὶ ὧν ὡμίλησα διὰ μακρῶν κατὰ τὴν ἡγουμένην τῆς Βουλῆς Σύνοδον, ὅτε ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ τοῦ οἰνικοῦ ζητήματος. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἐν τῷ μέσῳ τοσούτων ἄλλων, μᾶλλον ἐπειγουσῶν ἀσχολιῶν της, νὰ ἐπιληφθῇ νῦν καὶ τῆς ἀμέσου ἐπιλύσεως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ζητήματος. Ἐν τούτοις δὲν ὠλιγώρησεν αὐτοῦ τελείως. Ἤδη ἐλάβομεν πᾶν πρόχειρον μέτρον πρὸς ἀνακούφισιν τῆς οἰνοπαραγωγῆς μας ἐκ τῆς ἀπὸ πολλοῦ κατατρυχούσης αὐτὴν κρίσεως. Προτείνομεν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τὴν σύστασιν ταμείου ἀμύνης ὑπὲρ αὐτῆς, ὅπερ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κυρία βάσις πάσης περαιτέρω ἐργασίας πρὸς βελτίωσιν καὶ ἐξευγένισιν τῶν οἴνων μας. Ἡ ἐπιβολὴ δὲ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ ζύθου καὶ τούτου καὶ ἐκείνου ἀνταγωνιζομένων πρὸς τὴν ἐγχωρίαν κατανάλωσιν τοῦ οἴνου, θὰ συντελέσωσι καὶ αὐταὶ ὁπωσδήποτε εἰς ἀνακούφισιν τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Τοὐλάχιστον ἐξ ὅλων τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος ὑπεδείχθη ἡ ἀνάγκη αὕτη, διὸ ἐζητήσαμεν νῦν ἡμεῖς νὰ πληρώσωμεν αὐτὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος», ἐν ᾧ ἀναγράφονται καὶ αἱ περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ ζύθου διατάξεις. Νῦν δέ, Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον ὑμῶν καὶ ἕτερον νομοθετικὸν μέτρον ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς μας. Εἶναι τοῦτο τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐμπορίας τῶν οἴνων». Πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ἔχουσι θεσπίσει νόμους καθορίζοντας τοὺς γνησίους οἴνους καὶ καταδιώκοντας πᾶσαν νοθείαν αὐτῶν. Ἡ ἀνάγκη τοιούτου νόμου ἔχει καταστῆ τελευταῖον καὶ παρ’ ἡμῖν αἰσθητή, ἀφ’ ὅτου ἀσυνείδητοί τινες οἰνέμποροι πρὸς πρόληψιν ἀσθενειῶν τοῦ οἴνου των, δὲν διστάζουσι νὰ προσθέτωσιν εἰς αὐτὸν οὐσίας ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ὑγιείαν ἐξ οὗ καὶ ἡ ἀπό τινος παρατηρουμένη δυσπιστία πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ οἴνου. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐμπορίαν τῶν οἴνων ἡμῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Οἱ οἶνοι ἡμῶν, Κύριοι, κατώρθωσαν ἀπό τινος νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Γερμανίαν μᾶλλον ὡς πρώτη ὕλη ἀκατέργαστος, ἀνταγωνιζόμενοι ἐκεῖ πρὸς ὁμοίους οἴνους ἄλλων χωρῶν κυρίως διὰ τὸ εὔωνον αὐτῶν. Ἀλλ’ οἱ Γερμανοὶ ἔχουσι λάβει ἤδη πάντα τὰ δυνατὰ νομοθετικὰ μέτρα κατὰ τῆς νοθείας τῶν οἴνων, ἐπιτρέπουσι δὲ τὴν ἄνευ πολλῶν διατυπώσεων εἰσαγωγὴν ξένων οἴνων μόνον ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων, ἐν αἷς ἔχουσι ληφθῆ ἐπίσης τοιαῦτα νομοθετικὰ μέτρα, λειτουργοῦσι δ’ ἐν τοῖς Τελωνείοις τῆς ἐξαγωγῆς των χημικὰ ἐργαστήρια, πιστοποιοῦντα δι’ ἀναλύσεων τὴν γνησιότητα τῶν ἐξαγομένων οἴνων. Πάντες οἱ οἶνοι, οἱ εἰσαγόμενοι ἐκ χωρῶν στερουμένων νόμων κατὰ τῆς νοθείας αὐτῶν καὶ χημικῶν ἐργαστηρίων, πιστοποιούντων τὴν γνησιότητά των, ὀφείλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς χημικὴν ἀνάλυσιν ἐν τοῖς γερμανικοῖς Τελωνείοις, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγή των εἰς Γερμανίαν. Ἡ τοιαύτη ὅμως ἀνάλυσις στοιχίζει τόσον πολύ, ὥστε ἀποβαίνει δύσκολος ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν ἡμετέρων πρὸς τοὺς ἐξ ἄλλων χωρῶν εἰσαγομένους οἴνους. Ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία καὶ Ἱσπανία κατώρθωσαν διὰ συμβάσεων νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων των εἰς Γερμανίαν, συνοδευομένων ὑπὸ πιστοποιητικῶν ἀνεγνωρισμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους χημείων, βεβαιούντων ὅτι αὐτοὶ πληροῦσι τοὺς ὅρους τῶν κρατούντων ἐν αὐτοῖς νόμων κατὰ τῆς νοθείας τῶν οἴνων. Καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ κατορθώσῃ νὰ συνομολογήσῃ τοιαύτην σύμβασιν, μόνον ἂν ψηφισθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ ἱδρυθῶσι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος Χημεῖα, ὡς προετείναμεν ἡμεῖς δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου. Ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ ἀναγράφομεν κατ’ ἀρχὰς τοὺς ὁρισμοὺς τῶν διαφόρων εἰδῶν τοῦ οἴνου ἀκολουθοῦντες ἐν τούτῳ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τὰ καθιερωθέντα ὑπὸ δύο διεθνῶν συνεδρίων κατὰ τῶν νοθειῶν τῶν τροφίμων κλ., τῶν ὁποίων συνελθόντων πέρυσιν ἐν Γενεύῃ καὶ ἐφέτος ἐν Παρισίοις μετέσχον καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς παρεκκλίνομεν κατὰ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ἐπιβάλλομεν εἰς ἐνίσχυσιν τῶν οἴνων τὴν χρῆσιν οἰνοπνεύματος κεκαθαρμένου καὶ προερχομένου ἀποκλειστικῶς ἐκ προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Ἀλλά, Κύριοι, τοῦτο θὰ εἶναι πλεονέκτημα τῶν ἑλληνικῶν οἴνων ἀπέναντι τῶν ξένων, εἰς οὓς ἐπιτρέπεται ἡ ἐνίσχυσις δι’ οἰνοπνεύματος, προερχομένου ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν καὶ θεωρουμένου ὁπωσδήποτε ἐπιβλαβεστέρου. Μετὰ ταῦτα καθορίζομεν τὰς οὐσίας, ὧν ἀπαγορεύεται ἡ προσθήκη εἰς τὸν οἶνον, προσέτι δὲ τὰς ἀρχάς, εἰς ἃς ἀνατίθεται ὁ ἔλεγχος τῆς γνησιότητος τῶν οἴνων καὶ ἡ χορηγία τῶν πιστοποιητικῶν, τῶν συνοδευόντων αὐτοὺς κατὰ τὴν ἐξαγωγήν των ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλύσεως αὐτῶν. Ἐν τέλει ἀναγράφομεν τὰς ποινάς, τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τοὺς παραβάτας τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Τοιοῦτο, Κύριοι, τὸ περὶ ἐμπορίας τῶν οἴνων νομοσχέδιον. Ἡ σύγχυσις, ἡ κρατοῦσα ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν καθόλου, ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ κλάδῳ τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου εἶναι τόσον μεγάλη ὅσον ἐν τῷ τελωνειακῷ. Ὁ ἔτι καὶ νῦν ἰσχύων ὀργανισμὸς τούτου εἶναι ὁ τοῦ ἔτους 1843, ὅτε τὸ δασμολόγιον ἡμῶν δὲν εἶχε λάβει τὰς σημερινὰς διαστάσεις, ἡ βιομηχανία ἐν τῇ κυρίᾳ αὐτῆς σημασίᾳ ἐτύγχανε σχεδὸν ἄγνωστος παρ’ ἡμῖν, τὸ δὲ ἐμπόριον καὶ ἡ ναυτιλία διετέλουν εἰς ἀρχέγονον κατάστασιν. Ἔκτοτε ὑπέστη ὁ τελωνειακὸς ἡμῶν ὀργανισμὸς πολλὰς καὶ παντοίας τροποποιήσεις καὶ συμπληρώσεις, ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε ἀναφαινομένων ἀναγκῶν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὅλως ἐμπειρικόν, ἤτοι ἄνευ ὡρισμένου συστήματος, ἄνευ θεμελιώδους τινὸς ἀρχῆς. Ὡς ἔχει, Κύριοι, αὐτὸς τὴν σήμερον, εἶναι ἀληθὴς κυκεών. Ὁμοιάζει πρὸς ἱμάτιον πεπαλαιωμένον, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ἔχει τελείως παραμορφωθῆ καὶ καταστῆ ἀγνώριστον ὡς ἐκ τοῦ πλήθους τῶν ἐπικολληθέντων εἰς αὐτὸ ἐμβαλλωμάτων, ἅτινα οὔτε πρὸς αὐτὸ οὔτε πρὸς ἄλληλα εὑρίσκονται πολλάκις ἐν ἁρμονίᾳ. Ἐν αὐτῷ σὺν ἄλλοις ἀπαντῶσι καὶ πολλαὶ ἀντινομίαι, εἰς ἃς ἀνὰ πᾶν βῆμα προσκρούουσιν οἱ ἐφαρμόζοντες αὐτόν. Οὐδὲν θαῦμα, ἐὰν ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἀνοίγηται εὐρὺ τὸ στάδιον τῶν καταχρήσεων ἐν τῇ τελωνειακῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ, τούτου δ’ ἕνεκα καὶ τὸ Δημόσιον δὲν εἰσπράττει πᾶν, ὅ,τι ἀνήκει εἰς αὐτό, καὶ τὸ ἔντιμον ἐμπόριον ὑφίσταται ζημίας μεγάλας, καθιστώσας πολλάκις ἀδύνατον τὸν ἀνταγωνισμόν του πρὸς τὸ λαθρεμπόριον, ὅπερ ὡς ἐκ τούτου ἀκμάζει παρ’ ἡμῖν. Ἡ κατάστασις, Κύριοι, αὕτη δὲν παραβλάπτει μόνα τὰ ὑλικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ τιμίου ἐμπορίου, ἀλλ’ ἐπιδρᾷ ὀλεθρίως καὶ ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὃν συνηθίζει οὕτω πρὸς τὴν παράβασιν τῶν νόμων καὶ πρὸς τὴν ὑπεκφυγὴν τῶν ὑποχρεώσεών του πρὸς τὸ Κράτος κατὰ τρόπον ἀθέμιτον. Ὡς ἐκ τούτου ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς σύντονος καὶ ἐνδελεχὴς ἐνέργεια, ἵνα θέσωμεν τέρμα εἰς αὐτήν. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ἀνάγκη πᾶσα νὰ γίνῃ ἀκριβὴς ἐπισκόπησις καὶ μελέτη τῆς κειμένης νομοθεσίας, καθ’ ἣν ν’ ἀποχωρισθῶσιν αἱ ἀπηρχαιωμέναι καὶ εἰς ἀχρηστίαν ἤδη περιελθοῦσαι διατάξεις, ν’ ἀρθῇ δ’ ἐκ τοῦ μέσου πᾶσα ἀντινομία καὶ αἱ ὑπολειφθησόμεναι διατάξεις νὰ συναρμολογηθῶσιν εἰς ἓν νομοθέτημα ἑνιαῖον. Ἀφοῦ δὲ τοιουτοτρόπως ἀναπλάσωμεν τὸν τελωνειακὸν ἡμῶν ὀργανισμόν, πρέπει τότε νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς αὐτὸν πᾶσαν δυνατὴν μεταρρύθμισιν συμβουλευόμενοι πρὸς τοῦτο οὐ μόνον τὰς νεωτάτας καὶ τελειοτάτας τῶν ξένων νομοθεσιῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ διδάγματα τῆς ἡμετέρας πείρας. Μόνον διὰ τοιαύτης συστηματικῆς ἐργασίας δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς τελωνειακὸν ὀργανισμὸν ὅσον οἷόν τε τέλειον καὶ πληροῦντα κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνίας καθόλου, ὀργανισμὸν ἁπλοποιοῦντα τὰς νῦν πολυπλόκους τελωνειακὰς διατυπώσεις καὶ διευκολύνοντα τὴν ἐν τοῖς Τελωνείοις ὑπηρεσίαν, πρὸ παντὸς δ’ ἐξασφαλίζοντα τὸν ἔλεγχον καὶ περιστέλλοντα κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς μέχρι τοῦδε καταχρήσεις. Ἀλλά, Κύριοι, παραλλήλως πρὸς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν τῆς ἀνασυντάξεως τοῦ τελωνειακοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ καὶ ἑτέρα τις ἐργασία ἀρρήκτως πρὸς αὐτὴν συνδεδεμένη καὶ ἀφορῶσα εἰς τὴν γενικὴν ἀναθεώρησιν τοῦ δασμολογίου. Ὅ,τι εἶπον πρὶν περὶ τοῦ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ, ἰσχύει εἰς μείζονα μάλιστα βαθμὸν καὶ ἐπὶ τοῦ δασμολογίου ἡμῶν. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθὴς τραγέλαφος, τὸν ὁποῖον οὐδὲν σύστημα, οὐδεμία θεμελιώδης ἀρχὴ διακρίνει. Οὔτε προστατευτικὸν εἶναι αὐτό, ὡς ἐνασμενίζουσί τινες νὰ τὸ χαρακτηρίζωσιν ἀδίκως ὅλως, οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Οἱ διάφοροι θεσμοὶ ἡμῶν ἔχουσιν ἐπιβληθῆ καὶ αὐξηθῆ κατὰ καιρούς, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, συνήθως πρὸς πλήρωσιν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁσάκις, Κύριοι, τὸ Κράτος περιήρχετο εἰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας καὶ ἤθελε νὰ καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ του, προσέφευγεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν καὶ αὔξησιν τῶν δασμῶν, ὡς εἰς τὸ προχειρότερον καὶ ἀσφαλέστερον μέσον, προκειμένου μάλιστα περὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, ὡς ὁ ἄρτος, τὸ πετρέλαιον ἡ σάκχαρις κλπ. ἀδιαφοροῦν τελείως, ἐὰν οὕτω πως ἔπληττε τὸ ἐμπόριον καὶ καθίστα τὸν βίον ἀβίωτον ἐν Ἑλλάδι κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν μεσαίαν κοινωνικὴν καὶ εἰς τὰς λαϊκὰς ἡμῶν τάξεις. Ἀπέδειξα, Κύριοι, ἤδη ἐπ’ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, πῶς ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἀλόγιστον ἐπιβολὴν καὶ αὔξησιν τῶν δασμῶν ἐγεννήθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν παρ’ ἡμῖν διάφοροι βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι κατώρθωσαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ καρπωθῶσιν αὐταὶ τοὺς σχετικοὺς δασμούς, νὰ μείνῃ δ’ ὡς πρὸς τούτους μὲ κενὰς τὰς χεῖρας τὸ Κράτος. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐδήλωσα ὅτι πέριξ αὐτῶν τῶν βιομηχανιῶν ἔχει σχηματισθῆ ἤδη κύκλος συμφερόντων, εἰς ὃν θὰ προσέκρουε κατ’ ἀνάγκην πᾶσα βεβιασμένη καὶ ἀπότομος μεταβολὴ τοῦ δασμολογίου ἡμῶν, ἥτις καὶ ἐπὶ ἀντικειμένων, μὴ παραγομένων ἐπιτοπίως, θὰ ἐπέφερεν ἀναστάτωσιν εἰς τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικά, τῶν ὁποίων κυριωτάτη πρόσοδος εἶναι τὴν σήμερον ἡ ἐκ τῶν δασμῶν. Διὰ τοῦτο ἡ αὐτή, ἂν ὄχι καὶ μείζων μελέτη καὶ περίσκεψις ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, προκειμένου περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου. Πρέπει κατ’ αὐτὴν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα οὐ μόνον τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις δικαίως ἀξιοῖ τὴν σήμερον δασμολογικὴν ἀνακούφισιν ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας ἐν τῇ εὐρυτάτῃ σημασίᾳ τοῦ ὅρου τούτου. Πρέπει νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ μεγάλη τις δικτάραξις εἰς τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικά, νὰ τύχῃ δὲ τῆς δυνατῆς προστασίας ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ καὶ μάλιστα ἡ βιομηχανία ἡμῶν, ἥτις ἔσχε κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετηρίδας καταπληκτικὴν ἐπίδοσιν, ὀφειλομένην κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὁποίας ἐπὶ μακρὰ ἔτη εἴχομεν ὑπερτίμησιν τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος κατὰ 50% καὶ ἐπέκεινα. Ἀκριβῶς δὲ εἰς τὸ ζήτημα τῆς βιομηχανίας ὀφείλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν μας, ἵνα ἴδωμεν, τίνα εἴδη αὐτῆς εἶναι θνησιγενῆ παρ’ ἡμῖν, ἐξαρτῶντα τὴν ὕπαρξίν των ἐκ μόνων τῶν ταμιευτικῶν δασμῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἀποβῆ σχεδὸν ἀπαγορευτικοὶ διὰ τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα τῆς ξένης βιομηχανίας, καὶ τίνα εἶναι βιώσιμα, καὶ ὡς τοιαῦτα χρήζοντα τῆς λελογισμένης προστασίας τῆς Πολιτείας. Ἐν ἄλλαις λέξεσι, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν νῦν τὸ πρῶτον τὰς βάσεις ὑγιοῦς τελωνειακῆς πολιτικῆς, ὅλως ἀγνώστου τέως παρ’ ἡμῖν, ἀφοῦ οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐσκέφθημεν ἡμεῖς σοβαρῶς καὶ περὶ δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὧν ἄνευ οὐδεὶς λόγος ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ περὶ ἐκείνης. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῇ τοιαύτῃ ἀναθεωρήσει θὰ προσκρούσωμεν εἰς τὰς ὑφισταμένας ἐμπορικὰς συμβάσεις μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν, διότι, ὡς ἔχουσιν αὐταὶ νῦν, θέτουσι φραγμοὺς δυσυπερβλήτους εἰς πᾶσαν ῥιζικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ἡμετέρου δασμολογίου, θὰ εὑρεθῶμεν ἑκόντες ἄκοντες εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταγγείλωμεν αὐτὰς καὶ νὰ συνομολογήσωμεν νέας τοιαύτας, διευκολυνούσας τὸ ἔργον ἡμῶν, ὡς ἔπραξαν ἤδη καὶ πάντα τὰ ἄλλα Κράτη, ὅσα ἠθέλησαν ν’ ἀκολουθήσωσι νέαν τελωνειακὴν πολιτικήν. Ἀλλά, Κύριοι, πάντα ταῦτα δὲν εἶναι ἔργον ἑνὸς καὶ μόνου Ὑπουργοῦ, οὐδὲ μιᾶς καὶ μόνης ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι αὐτὰ ἐκ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα λύονται ἐκ τοῦ παραχρῆμα. Χρήζουσι τῆς συνεργασίας πολλῶν, συνενούντων ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὰ ἐφόδια τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας καὶ δυναμένων ν’ ἀφοσιωθῶσιν ἐπὶ μακρὸν καὶ ἐνδελεχῶς εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπίλυσιν αὐτῶν. Ἔπρεπε πρὸς τοῦτο νὰ συσταθῇ πολυμελὴς ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ἐξ εἰδικῶν ἐπιστημόνων καὶ ἐξ ἀντιπροσώπων τοῦ ἐμπορίου, τῆς γεωργίας καὶ τῆς βιομηχανίας. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἔχει ἀνάγκην καὶ ἄλλων πληροφοριῶν, μάλιστα δὲ στατιστικῶν, χάριν τῶν ὁποίων θ’ ἀποταθῇ αὐτὴ καὶ πρὸς δημόσια γραφεῖα καὶ πρὸς ἰδιώτας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἄλλως παρὰ διὰ νόμου, ὅστις θὰ συνίστα καὶ θὰ περιέβαλλεν αὐτὴν διὰ τῆς ἀναγκαίας πρὸς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν ἐξουσίας. Οὕτω πως ἐπιχειροῦσι τὴν σήμερον πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη τὰς τοιαύτας μεταρρυθμίσεις, τὸ παράδειγμα δὲ αὐτῶν μιμούμενοι καὶ ἡμεῖς νῦν, ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον «περὶ μελέτης γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου καὶ ἐν γένει τῶν τελωνειακῶν νόμων». Ὑπάρχουσιν ὅμως, Κύριοι, καὶ ἐπείγοντά τινα δασμολογικὰ ζητήματα, ὧν ἡ ἐπίλυσις δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου ἄνευ ζημίας τῶν συμφερόντων τόσον τοῦ Δημοσίου, ὅσον καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς. Διὰ τοῦτο ἔγνωμεν νὰ ὑποβάλωμεν νῦν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνεται ἡ μεταρρύθμισις διαφόρων κλάσεων τοῦ δασμολογίου ἡμῶν, καθ’ ἣν ἀναγράφονται μὲν νῦν τὸ πρῶτον εἴδη μὴ ἀναφερόμενα πρὶν ἐν αὐτῷ, τοῦτο δὲ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἐμπορίου, λαμβάνονται δὲ μέτρα προστατευτικὰ χάριν ὡρισμένων εἰδῶν βιομηχανίας παρ’ ἡμῖν, ἀνεπίδεκτα ἀναβολῆς.

§33Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πάλιν προστατευτικοὺς δασμούς!

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί ὄχι, ἐὰν παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη πρὸς τοῦτο, ὡς θὰ σᾶς ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον; Ἔχετε, παρακαλῶ, τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε πρῶτον καὶ ἔπειτα ἐκφέρετε τὰς κρίσεις σας. Ἀλλά, Κύριοι, πρὶν ἢ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐπιβάλλονται ἐπιτακτικῶς τὰ προτεινόμενα νῦν προστατευτικὰ μέτρα, ὀφείλω νὰ αἰτιολογήσω δι’ ὀλίγων ἄλλας τινὰς δασμολογικὰς μεταρρυθμίσεις, εἰς ἃς προβαίνομεν νῦν. Ἔχομεν διάφορα νέα εἴδη μὴ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ κειμένῳ δασμολογίῳ ἢ μὴ ὑπαγόμενα εἰς τὰς προσηκούσας ἐν αὐτῷ κλάσεις. Ἐντεῦθεν ὅμως, Κύριοι, γεννῶνται ἀμφισβητήσεις κατὰ τὸν ἐκτελωνισμόν, καταλήγουσαι εἰς ζημίαν ἢ τοῦ Δημοσίου ἢ τοῦ ἐμπορίου. Ὡς παραδείγματα σᾶς ἀναφέρω τὰ γραμμόφωνα, τοὺς φωνογράφους καὶ κινηματογράφους, τὰς γραφομηχανὰς καὶ τὰ ἐξαρτήματα ἢ μέρη αὐτῶν, προσέτι δὲ τὸ νικέλιον, ἀμιγὲς ἢ ἡνωμένον μετ’ ἄλλων μετάλλων, τὸ ἀργίλιον (ἀλουμίνιον) καὶ τὰ ἐκ τούτου εἴδη, τὸν μεταλλικὸν ὑδράργυρον, τὸ θειοανθρακυλένιον (sulfocarbole) κλπ. Πάντα ταῦτα οὐδόλως ἀναφέρονται ἐν τῷ ἡμετέρῳ δασμολογίῳ, διὸ κατὰ τὴν εἰσαγωγήν των γεννῶνται ἀμφισβητήσεις καὶ προστριβαὶ μεταξὺ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλά, Κύριοι, συμφέρει νὰ παραταθῇ ἡ τοιαύτη κατάστασις μέχρι τῆς γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου; Πρέπει δὲ ἕως τότε νὰ μὴ αὐξήσωμεν ἐπί τινων εἰδῶν πολυτελείας τὸν δασμόν, ὡς ἐπὶ τῶν αὐτοκινήτων καὶ τῶν ἐξ ὁλομετάξης ὑφασμάτων, νὰ μὴ ἐλαττώσωμεν δὲ τὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν τηλεφώνων, ὧν τὴν διάδοσιν παρ’ ἡμῖν παρακωλύει ὁ νῦν βαρὺς δασμός των, προσέτι δὲ τῶν μικρῶν ὡρολογίων πρὸς καταπολέμησιν τοῦ λαθρεμπορίου αὐτῶν; Πρέπει ἕως τότε νὰ μὴ γίνωσι καὶ διάφοροι ἀναγκαῖαι διακρίσεις, ὡς λ. χ. μεταξὺ βουτύρου μαγειρικῆς χρήσεως καὶ ἐπιτραπεζίου, μεταξὺ σπάγγων καὶ σχοινίων, μεταξὺ λευκῶν καὶ ὑποπρασίνων φιαλῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ μελανῶν φιαλῶν ἀφ’ ἑτέρου, προκειμένου δὲ περὶ μηλωτῶν, νὰ μὴ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ διαφορὰ τοῦ ὑφάσματος, ἐφ’ οὗ αὐταὶ εἶναι ἐρραμμέναι; Πρέπει ἕως τότε νὰ μὴ καθορισθῇ ὁ προσήκων δασμὸς εἰς τὰ χνουδωτὰ ὑφάσματα καὶ εἰς τὰ ἐκ ζωϊκῆς μετάξης, τὰ σύμμικτα μετ’ ἄλλων κλωστικῶν ὑλῶν εὐτελεστέρας ἀξίας, προσέτι δὲ εἰς τὰς ταινίας καὶ τὰ ταινιοπλέγματα ἐκ τεχνητῆς μετάξης καὶ τέλος εἰς τὰ ἐξ ὠμομετάξης ὑφάσματα καὶ τὰ ἐκ γναφάλων μετάξης εἴδη; Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι, ὅτι αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος μεταρρυθμίσεις τοῦ δασμολογίου φέρουσιν ὁπωσδήποτε ταμιευτικὸν χαρακτῆρα. Θὰ συνομολογήσητε ὅμως καὶ ὑμεῖς ὅτι δι’ αὐτῶν θὰ διευκολυνθῇ ἡ τελωνιακὴ ὑπηρεσία οὐχ ἧττον ἢ τὸ ἐμπόριον. Καὶ νῦν μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προτεινομένων προστατευτικῶν μέτρων. Ταῦτα ἀφορῶσιν ἢ εἰς δασμολογικὰς ἐκπτώσεις ἐπὶ ἀντικειμένων, ἅτινα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πρώτη ὕλη ἢ ὡς ἀντικείμενα πρωτίστης ἀνάγκης δι’ ὡρισμένα εἴδη βιομηχανίας παρ’ ἡμῖν, ἢ εἰς δασμολογικὰς αὐξήσεις ἐπὶ βιομηχανικῶν προϊόντων, παραγομένων καὶ ἐν Ἑλλάδι. Καθιεροῦμεν, Κύριοι, κατ’ αὐτὸν πλέον τὸν τρόπον ἀτέλειαν αʹ) ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ ἀντιμονίου ὑπὸ παντοίας ἑνώσεις μετὰ κοινῶν μετάλλων ἢ εἰς ὄγκους ἢ χελώνας, ἐπὶ τοῦ κασσιτέρου ὑπὸ παντοίας ἑνώσεις μετὰ κοινῶν μετάλλων εἰς ὄγκους ἢ εἰς ῥάβδους, ἐπὶ τοῦ ψευδαργύρου εἰς πλάκας, ὄγκους, ῥάβδους ἢ φύλλα, ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ εἰς ὄγκους ἢ εἰς ἄχρηστα ἢ τεθραυσμένα τεμάχια ἢ σκεύη καὶ ἐπὶ τοῦ ὀρειχάλκου εἰς ὄγκους ἢ χελώνας κλπ. χάριν τῆς μεταλλουργικῆς ἡμῶν βιομηχανίας, ἧς αὐτὰ εἶναι πρώτη ὕλη· βʹ) ἐπὶ τῆς ἀκατεργάστου καννάβεως, ὡς πρώτης ὕλης τῆς σχοινοποιΐας, ἥτις παραδόξως πως ὑποβάλλεται εἰς δασμὸν κατὰ τὸ ἐν ἰσχύϊ δασμολόγιον, ἐνῷ μένει ἀτελὴς ἡ κατειργασμένη κάνναβις! καὶ γʹ) ἐπὶ τῆς ναυπηγικῆς ξυλείας καὶ καθόλου ἐπὶ ξυλείας χρησιμοποιουμένης ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ναυπήγησιν πλοίων καὶ ἐπὶ τῶν ἀζώνων ἀτμοπλοίων, στροφαλοφόρων ἢ μὴ τοιούτων χάριν τῆς ναυπηγίας, ἥτις ὅση μέραι ἀναπτύσσεται καὶ προοδεύει παρ’ ἡμῖν. Ἐλαττοῦμεν δὲ τὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς ναφθαλίνης, τοῦ μονοθειούχου νατρίου καὶ τοῦ θειικοῦ νατρίου, χρησιμοποιουμένων ἐν τῇ βυρσοδεψικῇ καὶ βαφικῇ. Συγχρόνως, Κύριοι, αὐξάνομεν τὸν δασμὸν ἢ ἐπιβάλλομεν τοιοῦτον νῦν τὸ πρῶτον ἐπὶ τῶν ἑξῆς εἰδῶν. Αὐξάνομεν αὐτὸν αʹ) ἐπὶ τῶν ἑτοίμων ἐνδυμάτων, διότι οἱ ἡμέτεροι ἐμπορορράπται καταβάλλουσι δασμὸν διὰ τὰς πολυτελεῖς διενδύσεις τῶν διὰ μεταξωτῶν ἢ μεταξοβαμβακερῶν ὑφασμάτων, ὑφίστανται δὲ ἀπώλειάν τινα καὶ ἐκ τῶν ἀποκομμάτων (ψαλιδισμάτων)· βʹ) ἐπὶ τῶν στιλβωμάτων καὶ τοῦ κερωτοῦ χάρτου χάριν τῆς ἐγχωρίας αὐτῶν παραγωγῆς, ἣν ἐπεβαρύναμεν ἤδη διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν πρώτων ὑλῶν της, τοῦ κηροῦ καὶ τῆς παραφίνης· γʹ) ἐπὶ τῶν λιθογραφημάτων καὶ ἐτικετῶν χάριν τῆς ἐν Ἑλλάδι λιθογραφικῆς, ἀφοῦ αἱ πρῶται ὗλαι, ἐξ ὧν παράγονται τὰ εἴδη ταῦτα παρ’ ἡμῖν, ὑποβάλλονται εἰς φόρον καὶ δʹ) ἐπὶ τοῦ ζύθου, ἀφοῦ αὐξάνομεν καὶ τὸν δασμὸν τῆς βύνης (πεφρυγμένης κριθῆς) διὰ τὴν ἡμετέραν ζυθοποιΐαν. Ἐπιβάλλομεν δέ, Κύριοι, νῦν τὸ πρῶτον δασμὸν αʹ) ἐπὶ τοῦ θειούχου ἄνθρακος καὶ τῆς ἐλαΐνης, καθόσον τὰ εἴδη ταῦτα παράγονται καὶ παρ’ ἡμῖν, ἡ δὲ βιομηχανία των δὲν ἔτυχε μέχρι τοῦδε προστασίας· βʹ) ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ παρ’ ἡμῖν νηολογουμένων ἀτμοπλοίων καὶ σκαφῶν καθόλου, χάριν τῆς ἐν Ἑλλάδι ναυπηγικῆς καὶ γʹ) ἐπὶ ἀτμομηχανῶν παγίων, ἄνευ ἀτμολεβήτων, διὰ βιομηχανίας, ἀτμόπλοια καὶ σκάφη, ἐπὶ κινητηρίων μηχανῶν δι’ ἀερίου, πετρελαίου, οἰνοπνεύματος, βενζίνης, θερμοῦ ἢ πεπιεσμένου ἀέρος κινουμένων, ἐπὶ ἀτμαμαξῶν σιδηροδρόμων, τροχιοδρόμων ἢ καὶ ὁδῶν (routières) καὶ ὁδοστρωτήρων, ἐπὶ ὑδραυλικῶν τροχῶν, στροβίλων (tourbines) καὶ καθόλου κινητηρίων μηχανῶν δι’ ὕδατος, καὶ τέλος ἐπὶ ἀτμολεβήτων παντὸς εἴδους.

§35Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι εἰς θέσιν ἡ σιδηροβιομηχανία μας νὰ κατασκευάσῃ ὅλα αὐτά; Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι θέλοντες νὰ προστατεύσητε αὐτὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον πλήττετε καιρίως ὅλην τὴν ἄλλην βιομηχανίαν μας; Αὐτὴ δὲ εἶναι καὶ ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν παρέχετε εἰς τὴν ναυτιλίαν μας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ κυριώτερος πλουτολογικὸς παράγων τῆς Ἑλλάδος;

§36ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν πρώτοις, Κύριοι, τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον τραγικά, ὅσον τὰ φαντάζεται ὁ ἔντιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος. Ὁ ἐπιβαλλόμενος ὑφ’ ἡμῶν δασμὸς εἶναι τόσον μικρός, ὥστε νὰ μὴ εἶναι πολὺ αἰσθητὸς οὔτε εἰς τὴν ἄλλην βιομηχανίαν, ἥτις τυγχάνει παρ’ ἡμῖν ὁπωσδήποτε προστασίας ὁποίας δὲν ἔτυχον μέχρι τοῦδε ἡ σιδηροβιομηχανία καὶ ἡ ναυπηγικὴ ἐν Ἑλλάδι, οὔτε ἡ ναυτιλία ἡμῶν. Ὑποβάλλονται εἰς δασμὸν μόνον ἀτμόπλοια καταμετρήσεως μικροτέρας τῶν 300 τόννων, καὶ δὴ τὰ μὲν μεταχειρισμένα πρὸς 25, τὰ δὲ καινουργῆ πρὸς 50 δρχ. τὸν τόννον. Πάντα ὅμως τὰ ἄλλα ἀτμόπλοια, τὰ μεγαλειτέρου μεγέθους εἴτε καινουργῆ εἴτε μεταχειρισμένα εἶναι αὐτά, μένουσιν ἀτελῆ, ὡς μέχρι τοῦδε. Ἡ μεγάλη ἡμῶν ναυτιλία, ἡ ἀνταγωνιζομένη κυρίως πρὸς τὴν ξένην ναυτιλίαν καὶ εἰσάγουσα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὰ ἑκατομμύρια εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, αὐτὴ οὐδόλως ἐπηρεάζεται ὑπὸ τοῦ νῦν ἐπιβαλλομένου δασμοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας, ὡς ἀντιπρόσωπος νήσου, τῆς ὁποίας ἡ ἱστορία τιμᾷ τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, εἶναι εἰς θέσιν κάλλιον παντὸς ἄλλου νὰ γινώσκῃ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἐφρόντισε νὰ προστατεύσῃ ταύτην. Ἡμεῖς, Κύριοι, οἱ ἐπιζητοῦντες τὴν ἐλάττωσιν τῶν ὑγειονομικῶν καὶ προξενικῶν τελῶν δι’ αὐτήν, ἡμεῖς οἱ προτείναντες εἰς τὴν Βουλὴν τὸν τελευταῖον νόμον περὶ ὑποθηκῶν, ὅστις θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία νέας ἀκμῆς τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ὡς θ’ ἀποδειχθῇ ταχέως διὰ τῶν πραγμάτων, ἡμεῖς, λέγω, δικαιούμεθα νὰ τύχωμεν ἀναγνωρίσεως παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας καὶ οὐχὶ κατακρίσεως. Ἀλλ’ ἐνῷ τοσαύτην στοργὴν ἐπιδεικνύομεν πρὸς τὴν ναυτιλίαν, ἔπρεπε νὰ μεριμνήσωμεν συγχρόνως καὶ περὶ τῆς ναυπηγίας καὶ τῆς σιδηροβιομηχανίας ἡμῶν, πρὸς ἃς ἡ ἡμετέρα Πολιτεία προσηνέχθη μέχρι τοῦδε, ὡς μητρυιά. Καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη ἐξ αὐτῶν, ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἀνεπτύχθησαν καὶ προήχθησαν μέχρι τοῦδε εἰς βαθμόν, κινοῦντα τὸν θαυμασμὸν παντὸς ἐπισκεπτομένου τὰ ἐργοστάσια αὐτῶν καὶ ἀλλαχοῦ, μάλιστα δ’ ἐν Πειραιεῖ, χωρὶς νὰ τύχωσί ποτε ἰδιαιτέρας προστασίας παρὰ τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι τοῦτο τρανὴ ἀπόδειξις ὅτι αἱ βιομηχανίαι αὐταὶ εἶναι βιώσιμοι παρ’ ἡμῖν; Ἀλλὰ νῦν, Κύριοι, εὑρίσκονται αὐταὶ ὑπὸ κρίσιν μεγάλην, ἥτις δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς καταστροφὴν οἰκονομικήν, ἴσως ἴσως δὲ καὶ κοινωνικήν, ἂν μὴ ἐπεμβῇ ὑπὲρ αὐτῶν τὸ Κράτος. Αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος βιομηχανίαι ἀνεπτύχθησαν μεγάλως ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τὴν σήμερον ἀντιπροσωπεύουσιν αἱ ἐγκαταστάσεις αὐτῶν δεκάδας ὅλας ἑκατομμ. δραχμῶν εὑρίσκουσι δ’ ἐνασχόλησιν ἐν αὐταῖς πολλαὶ χιλιάδες ἐργατῶν. Ἡ ἔκπτωσις, Κύριοι, τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος, ἡ ἐπελθοῦσα ῥαγδαίως ἀπό τινων ἐτῶν ἔσχε τὸν ἀντίκτυπόν της καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην παραγωγήν, μάλιστα δὲ εἰς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος νῦν βιομηχανίας, αἵτινες τὴν σήμερον, ὅτε προσηγγίσαμεν εἰς τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου πρὸς τὸν χρυσὸν καὶ τὸ συνάλλαγμα, ἀδυνατοῦσι πλέον ν’ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὰς ξένας ὁμοειδεῖς βιομηχανίας, ἐλλείψει παντὸς προστατευτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν. Τούτου ἕνεκεν ἠναγκάσθησαν αὐτοὶ νὰ περιορίσωσιν ἀπό τινος τὰς ἐργασίας των, ἕως οὗ τελευταῖον ἐπιτροπὴ τῶν ἐργοστασιαρχῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν ἐργατῶν αὐτῶν ἀφ’ ἑτέρου, ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἄμεσον ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους. Πρὸς τὴν τοιαύτην ἐπίκλησιν δὲν ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ κωφεύσωμεν, οὐδὲ νὰ προσφύγωμεν εἰς οἱανδήποτε ἀναβολήν. Εἴχομεν, Κύριοι, τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν τῶν ἐργοστασιαρχῶν ὅτι, ἐὰν δὲν ἐσπεύδομεν πάραυτα εἰς ἐπικουρίαν αὐτῶν, ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ διακόψωσι τὰς ἐργασίας των καὶ ν’ ἀπολύσωσιν ὅλους τοὺς ἐργάτας των. Τί θὰ ἐσήμαινε τοῦτο; Καταδίκην εἰς ἀργίαν καὶ ἀχρηστίαν ὅλου τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦσι τὰ ἐργοστάσιά των, ἐν ταὐτῷ δὲ στέρησιν τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου τόσων χιλιάδων ἐργατῶν μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των. Καὶ ἐὰν παρεβλέπομεν ἡμεῖς τὸν κίνδυνον, τὸν οὑτωσὶ ἐπαπειλοῦντα δύο σπουδαίους κλάδους τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οἰκονομίας, δὲν ἠδυνάμεθα ὅμως νὰ μείνωμεν ἀπαθεῖς καὶ πρὸ τοῦ κοινωνικοῦ κινδύνου, ὅστις θὰ ἐπηκολούθει ἀφεύκτως εἰς τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐργοστασίων τῆς σιδηροβιομηχανίας καὶ τῶν ναυπηγείων ἡμῶν. Ἡ πεῖνα, Κύριοι, ὑπῆρξε πάντοτε κακὸς σύμβουλος ἰδίως εἰς τοὺς ἐργατικοὺς πληθυσμοὺς τῶν πόλεων. Δὲν εἶναι αὐτοί, ὡς οἱ γεωργικοὶ ἡμῶν πληθυσμοί, οἵτινες ἐν τῇ συντηρητικότητι καὶ νομιμοφροσύνῃ, ἥτις διακρίνει αὐτοὺς προτιμῶσιν, ὁσάκις περιστῶσιν εἰς τὴν ἐσχάτην δυστυχίαν, νὰ ἐκπατρισθῶσι μᾶλλον ἀναζητοῦντες ἐν τῇ ξένῃ τὸν ἄρτον αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των ἢ νὰ ἐκτραπῶσιν εἰς ἔκνομα κινήματα. Οἱ ἐργάται τῶν πόλεων, οἱ φύσει φιλοτάραχοι, οἱ κατηχούμενοι ἀπό τινος εἰς ἰδέας νεωτεριστικάς, ὁποῖαι αἱ τοῦ σοσιαλισμοῦ καὶ τούτου ὑπὸ τὴν ῥιζικωτέραν μορφήν του, δύνανται ἐν τῇ ἀπογνώσει των ν’ ἀποτολμήσωσι τὰ πάντα, οὕτω δὲ νὰ εὑρεθῶμεν αἴφνης καὶ ἐν τῷ μέσῳ κοινωνικῆς κρίσεως, ὡσεὶ νὰ μὴ ἤρκουν ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, ὑφ’ ὧν κατατρυχόμεθα νῦν. Ἰδού, Κύριοι, ἡ ἀνάγκη ἡ ἐπιτακτικὴ τῆς προσφυγῆς ἡμῶν εἰς τὰ προτεινόμενα νῦν προστατευτικὰ μέτρα. Οἱ ἐργοστασιάρχαι προέβαλον εἰς ἡμᾶς ἐν ἀρχῇ πολλῷ μείζονας ἀξιώσεις, μετὰ πολλὰς δὲ καὶ μακρὰς διαπραγματεύσεις ἠδυνήθημεν νὰ περιορίσωμεν αὐτὰς εἰς τὸ minimum τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν νῦν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι αὕτη δὲν θ’ ἀρνηθῇ αὐτήν. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ φαντασθῶμεν ἡμεῖς ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους θὰ καταψηφίσωσι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὑπὲρ οὗ συνηγοροῦσι τόσοι λόγοι οὐχὶ μόνον σκοπιμότητος, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ φαντασθῶμεν ὅτι αὐτοὶ θὰ ἐπιδείξωσι τόσην ἀστοργίαν πρὸς δύο κλάδους τῆς βιομηχανίας ἡμῶν, τοὺς σπουδαιοτάτους ἴσως πάντων, καὶ πρὸς πολλὰς χιλιάδας ἐργατῶν, ἐξωθοῦντες οὕτω τούτους εἰς ἀπόγνωσιν! (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συναδέλφου μου ὑποβάλλομεν ἐπίσης εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἐπισημάνσεως πολυτίμων μετάλλων». Καὶ πρίν, Κύριοι, ἦτο αἰσθητὴ ἡ ἀνάγκη τοιούτου νομοθετήματος, κατέστη ὅμως ἡ πλήρωσις αὐτῆς ἀπαραίτητος, ἀφ’ ὅτου ἡ σχετικὴ βιομηχανία καὶ βιοτεχνία ἔσχον ἐπίδοσιν παρ’ ἡμῖν. Οἱ πολῖται δικαιοῦνται ν’ ἀξιώσωσι παρὰ τοῦ Κράτους, ἵνα ἐπισημαίνῃ αὐτὸ τὰ ἐκ πολυτίμων μετάλλων κοσμήματα καὶ σκεύη, διότι οὕτω πως δύνανται ν’ ἀποφύγωσι τὴν νοθείαν αὐτῶν καὶ τὴν ἀπάτην, ἧς γίνονται πολλάκις θύματα. Ἀλλ’ ἡ ἐπισήμανσις θ’ ἀπέβαινεν ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τῶν οἰκείων βιομηχάνων καὶ βιοτεχνῶν καὶ τῶν ἐντίμων ἐμπόρων τῶν πολυτίμων μετάλλων, τῶν μὴ δυναμένων νῦν ν’ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὴν νοθείαν καὶ ἀπάτην τῶν ἀσυνειδήτων ὁμοτέχνων των. Μετὰ τοῦ αὐτοῦ συναδέλφου μου καταθέτομεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως ποσοῦ 200,000 δρχ. διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς Νέας Ἀγχιάλου». Ὁ νέος οὗτος συνοικισμὸς κατατρύχεται ὑπὸ πυρετῶν ἑλωδῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἀποδεκατίσει ἤδη τοὺς ἐν αὐτῷ πρόσφυγας Ἀγχιαλίτας. Ἄν, Κύριοι, ἐξακολουθήσῃ αὕτη ἡ κατάστασις, καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ βεβαίως ἂν μὴ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἐκεῖ πλησίον κειμένων ἑλῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραμείνωσιν ἐν τῇ Νέᾳ Ἀγχιάλῳ οἱ συνοικισθέντες ἐν αὐτῇ, οὕτω δὲ θὰ ἀποβῶσι μάταιαι καὶ αἱ μεγάλαι θυσίαι, εἰς ἃς ὑπεβλήθη μέχρι τοῦδε τὸ Δημόσιον χάριν τῆς ἀνεγέρσεως αὐτῆς. Κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν τοῦ οἰκείου νομομηχανικοῦ ὃν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ ἀποξήρανσις τῶν παρὰ τὴν Νέαν Ἀγχίαλον ἑλῶν δαπάνην μέχρι 200,000 δρχ. Δυστυχῶς δὲν εἶχε καιρὸν αὐτὸς νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐξηκριβωμένον προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα ἐπιτρέψῃ τὴν διάθεσιν τοῦ προμνημονευθέντος ποσοῦ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἑλῶν ἐπὶ τῇ βάσει προϋπολογισμοῦ, ἐγκριθησομένου παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων. Τὸ κανονικόν, Κύριοι, θὰ ἦτο νὰ ζητήσωμεν τὴν παροῦσαν πίστωσιν ἐπὶ τῇ βάσει πλήρους μελέτης τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ὑπολειπόμενος χρόνος μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐνεστώσης συνόδου τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τοῦτο, διὸ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ζητήσωμεν τὴν ἄδειαν περὶ διαθέσεως ποσοῦ μέχρι 200,000 δρχ. συμφώνως πρὸς τὴν πρόχειρον ἐκτίμησιν τοῦ νομομηχανικοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξα ἤδη εἰς ὑμᾶς, ἀφοῦ τόσον ἐπείγει ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν. Πρὸς τούτοις, Κύριοι, ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον τοῦ ὑπ’ ἐμὲ Ὑπουργείου «περὶ πληρωμῆς κατὰ δόσεις τοῦ φόρου περιβολίων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν τῶν χρήσεων 1905–1908». Ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου ἐβράδυνεν ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὸν νόμον ΒΠʹ τοῦ 1892 ἐνηργήθη ἀνασύνταξις τοῦ κτηματολογίου τῶν περιβολίων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμῶν ἐν ἔτει 1905. Καὶ ἐγένοντο μὲν ἐμπροθέσμως αἱ δηλώσεις τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ καθυστέρησεν ἡ καταμέτρησις τῶν δηλωθέντων περιβολίων ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἐλλείψει τῶν ἀναγκαίων γεωμετρῶν, οἵτινες εἶχον συγκεντρωθῆ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τὴν καταμέτρησιν καὶ διανομὴν τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων καὶ διὰ τοὺς ἐκεῖ νέους συνοικισμοὺς τῶν ἐκ Βουλγαρίας καὶ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας προσφύγων. Ἐνῷ δέ, Κύριοι, ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν περιβολίων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν ἐβράδυνεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὡς προεῖπον, ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου, οἱ φορολογούμενοι ὀφείλουσι τώρα νὰ καταβάλωσιν ἀθρόους τοὺς φόρους πέντε χρήσεων, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐνεστώσης. Διὰ τὰς προηγουμένας μάλιστα χρήσεις 1905–1906 ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι καὶ πρόσθετα τέλη καὶ τόκους ὑπερημερίας, ὅπερ εἶναι ἄδικον ὅλως. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα ἐπάναγκες νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καθ’ ὃ ἐπιτρέπεται μὲν ἡ κατὰ δόσεις πληρωμὴ τῶν καθυστερούντων φόρων, ἀπαλλάττονται δὲ οἱ ὀφειλέται τόκων ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν. Οἱ σιγαροποιοί, Κύριοι, ἔχοντες τὴν γνώμην ὅτι τὰ χειροποίητα σιγαρέττα εἶναι τὰ προτιμότερα διὰ τοὺς καπνιστάς, ὅτι δὲ οἱ καπνέμποροι, οἱ ποιούμενοι χρῆσιν μηχανημάτων εἰδικῶν διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων, παραβλάπτουσι τὰ συμφέροντά των θέτοντες ταῦτα εἰς κυκλοφορίαν ἄνευ διακριτικοῦ τινὸς σημείου, ἠξίωσαν νὰ καθιερωθῇ τοῦτο διὰ νόμου. Ἡμεῖς εὑρόντες δικαίαν τὴν ἀξίωσίν των, καθόσον μάλιστα αὕτη ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸ συμφέρον τῶν καταναλωτῶν οἵτινες ἐν ἐπιγνώσει πλέον θ’ ἀγοράζωσι χειροποίητα ἢ διὰ μηχανημάτων κατεσκευασμένα σιγαρέττα, ἔγνωμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον «περὶ σιγαρέττων, κατασκευασθέντων διὰ μηχανημάτων κατασκευῆς τελείων σιγαρέττων». Ὁ ὑπάλληλος, Κύριοι, ἵν’ ἀφοσιωθῇ τελείως εἰς τὸ καθῆκον καὶ μὴ περισπᾶται ὑπὸ μεριμνῶν καὶ φροντίδων τόσον διὰ τὸ ἐνεστώς, ὅσον καὶ διὰ τὸ μέλλον τὸ οἰκονομικὸν ἑαυτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του, πρέπει νὰ ἔχῃ ὄχι μόνον ἐπαρκῆ μισθόν, ἀλλὰ καὶ ἀσφάλειάν τινα διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν αὐτὸς θὰ καθίστατο ἀνίκανος νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἴτε δι’ ἀσθένειαν εἴτε διὰ γῆρας. Ἡ Πολιτεία ἐμερίμνησε περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων της· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὕτη εἶναι ἀνεπαρκής, ἐλήφθη πρόνοια, ὡς ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων περὶ συστάσεως μετοχικοῦ ταμείου, ὅπερ διὰ χορηγίας μερισμάτων νὰ ἐπέρχηται ἐπίκουρον εἰς τοὺς συνταξιούχους καὶ τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας των. Ἡ Πολιτεία ὅμως, ἐνῷ ἐφρόντισε νὰ ἐνισχύσῃ νομοθετικῶς τὰ μετοχικὰ ταμεῖα τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὡς καὶ τὸ ἀπομαχικόν, προικοδοτήσασα αὐτὰ καὶ δι’ εἰδικῶν πόρων· ἐνῷ ἔλαβε νομοθετικὴν πρόνοιαν καὶ περὶ ἄλλων ταμείων, ἀφορώντων εἰς τὴν περίθαλψιν ὑπαλλήλων ἑταιριῶν, ὡς τῶν σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων καὶ τῶν ἐργατῶν ἔτι τῶν μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν κλπ. ἡ Πολιτεία, λέγω, ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἔδειξε παντελῆ σχεδὸν ἀδιαφορίαν πρὸς τὸ μετοχικὸν ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Μόλις, Κύριοι, λήγοντος τοῦ ἔτους 1907 ἀπεφάσισεν αὐτὴ διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΣΛʹ νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὴν τὴν συμμετοχὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς αὐτό, καὶ δὴ μόνων ἐκείνων, οἵτινες μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου θὰ διωρίζοντο τὸ πρῶτον εἰς νενομοθετημένην δημοσίαν θέσιν ἢ θ’ ἀναδιωρίζοντο εἰς αὐτὴν μετὰ προηγουμένην δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Καὶ οὕτω δὲ ἐξῄρεσε τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως τοὺς ἔχοντας μηνιαῖον μισθὸν ἔλαττον τῶν 120 δρχ. τοὺς ἰσοβίους ὑπαλλήλους, τοὺς ἐμμίσθους δικαστικοὺς παρέδρους, τὸ ἐργατικὸν προσωπικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου καὶ τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν ἄνω τῶν πεντήκοντα ἐτῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἐγένετο τὸ πρῶτον βῆμα ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας πρὸς ἀναγνώρισιν καὶ προστασίαν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ταμείου, εἶναι καιρός, νομίζω, τώρα νὰ συμπληρώσῃ αὐτὴ τὸ ἔργον τῆς νομοθετικῆς, ὡς ἔπραξε καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων προμνημονευθέντων ταμείων. Ἡ πρέπει, Κύριοι, νὰ θεωρηθῇ καὶ αὐτὸ ἐπίσης εὐεργετικὸν διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τὰς οἰκογενείας των καὶ νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς προστασίας καὶ ἐνισχύσεως, ὡς ἐκεῖνα, ἢ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, καθ’ ἣν μόνον αὐτὸ θὰ ἐθεωρεῖτο ἄσκοπον καὶ περιττόν, τότε προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ διαλυθῇ αὐτὸ ἢ νὰ ἐξακολουθήσῃ φυτοζωοῦν, ὡς μέχρι τοῦδε. Ἡμεῖς, ὅμως, Κύριοι, θεωροῦντες αὐτὸ ὡσαύτως σκόπιμον καὶ ἀπαραίτητον, ὡς καὶ τὰ ἄλλα μετοχικὰ ταμεῖα, ἔγνωμεν νὰ συμπληρώσωμεν νῦν, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, τὸ ἔργον τοῦ νόμου τοῦ 1907 διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῶν πόρων τοῦ μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων», ὅπερ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νῦν εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, Κύριοι, οὗτινος πάντες κατανοεῖτε τὴν σκοπιμότητα, προτείνομεν τὴν ὑποχρεωτικὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ ταμεῖον πάντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῶν διοριζομένων τὸ πρῶτον εἰς θέσιν νομοθετημένην καὶ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ κατωτέρῳ τῶν 120 καὶ ἀνωτέρῳ τῶν 70 δρ., ἀφοῦ καὶ αὐτοὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ μετάσχωσι μίαν ἡμέραν τῶν πλεονασμάτων τοῦ ταμείου. Ἡ ὑποχρεωτικὴ ὅμως συμμετοχὴ αὐτῶν περιορίζεται εἰς 1% μόνον ἀπέναντι τῶν τεσσάρων δραχ. ἃς καταβάλλουσιν εἰς αὐτὸ μηνιαίως οἱ αὐτοπροαιρέτως ἐγγεγραμμένοι μέτοχοί του. Τῆς τοιαύτης ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς ἐξαιροῦμεν καὶ νῦν τὸ ἐργατικὸν προσωπικὸν τῶν κλητήρων καθόλου καὶ τοὺς μετόχους τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Τοὺς πόρους, Κύριοι, τοῦ ταμείου τούτου, ἐνισχύομεν προσέτι αʹ) διὰ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ προστίμων, ἐπιβαλλομένων εἰς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους διὰ πειθαρχικῶν ἀποφάσεων, βʹ) διὰ τοῦ τιμήματος τοῦ ἐκποιουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀχρήστου ὑλικοῦ, πλὴν τοῦ προωρισμένου ἤδη δι’ εἰδικῶν νόμων εἰς ἐνίσχυσιν ἄλλου εἰδικοῦ ταμείου ἢ ταμιευτηρίου, γʹ) διὰ τῆς κρατήσεως 1% ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν δι’ ἐργολαβίας ἢ ἄλλως πως ὑπὸ ἰδιωτῶν προμηθευομένων ἢ χορηγουμένων εἰδῶν εἰς ὑπηρεσίας πολιτικῶν Ὑπουργείων, ἐκτὸς τοῦ καταβαλλομένου ἀντιτίμου διὰ προμήθειαν εἰδῶν τῶν μονοπωλίων, τοῦ χαρτοσήμου, ἐνσήμων καθόλου καὶ γραμματοσήμων καὶ κινίνης τοῦ Κράτους καὶ δʹ) διὰ κρατήσεως 1% ἐπὶ τῶν καταβαλλομένων ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ ὑπὸ τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων δι’ ἐνοίκια δημοσίων καταστημάτων. Μεθ’ ὅλους, Κύριοι, τοὺς νέους τούτους πόρους τοῦ μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, δὲν ἐξομοιοῦται τοῦτο πρὸς τὰ ἄλλα μετοχικὰ ἡμῶν ταμεῖα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἔχει προικοδοτήσει διὰ πόρων σπουδαιοτέρων. Καὶ οὕτως ὅμως θὰ βελτιωθῇ κατὰ πολὺ ἡ θέσις του, ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, περὶ τῆς τύχης τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ μεριμνήσωμεν νῦν μάλιστα, ὅτε καὶ προσόντα ἀνώτερα ζητοῦμεν παρ’ αὐτῶν καὶ μείζονα ἢ μέχρι τοῦδε ἀφοσίωσιν εἰς τὸ καθῆκον καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. (Ὅρα νομοσχέδια Παράρτ. Ἐφ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 527–540).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορίων διατάξεων». Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ καταρτισμοῦ ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ ἀρτισυστάτου δήμου Ἀγχιάλου». Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κατασκευῆς ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ ἀπὸ Βόλου εἰς Νέαν Ἀγχίαλλον, δαπάναις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου». Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἀστυνομίας τῶν ἐμμέσων φόρων». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 541–542). Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ἀλεξάκης καὶ Ἰ. Μπακόπουλος ἀπευθύνουσιν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἔχουσαν οὕτω· «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας ἔχῃ τὰ πρὸς τὴν θέσιν ταύτην νόμιμα προσόντα, καὶ ἐὰν τὸ νομικὸν συμβούλιον ἀπεφάνθη, ὅτι στερεῖται αὐτὸς τῶν νομίμων προσόντων. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς διατί δὲν ἀπολύεται; Νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ ἔγγραφα ταῦτα ὡς καὶ ἐκεῖνα ἐξ ὧν ἐμφαίνεται ὅτι αὐτὸς ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα κλπ. Παρακαλεῖται ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ εὑρισκόμενον φάκελον τὸν ἀφορῶντα τὸν διορισμὸν τοῦ εἰρημένου ἐπιθεωρητοῦ κλπ.». Ὁ κ. Ἰ. Μπακόπουλος «ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ λαοῦ Μανθυρέας–Βλαχοκερασιᾶς».

§38Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, ἃς τῷ ἐζήτησα ἤδη χθές. Ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ ἀκούσῃ μίαν στιγμήν, καὶ κατόπιν φεύγει. Ἡ γεωργικὴ τάξις τῶν χωρίων Μαντινείας, κύριε Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ διανομῆς ἐθνικῶν γαιῶν, ἐδήλωσε διαφόρους γαίας καὶ φυτείας. Δυνάμει τῶν δηλώσεων αὐτῶν μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ὀφείλουσιν οἱ κάτοικοι νὰ πληρώσωσι τὰς δόσεις αὐτῶν ἄλλως κηρύσσονται ὑπερήμεροι, ὀφείλουσι πρὸς δὲ νὰ πληρώσωσι καὶ πρόσθετον τέλος καὶ τόκον. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς χρήσεις τοῦ 1907, τοῦ 1908 καὶ τοῦ 1909, χρηματικοὺς καταλόγους δὲν ἔστειλεν εἰς τὸ ταμεῖον Μαντινείας· ἔστειλε μόνον τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους. Καὶ ἐνῷ δὲν ἔστειλε χρηματικοὺς καταλόγους διὰ τὰς τρεῖς αὐτὰς χρήσεις, ἐν τούτοις διὰ τὰς δύο παρωχημένας χρήσεις 1907 καὶ 1908 οἱ φορολογούμενοι ἐχρεώθησαν μὲ πρόσθετον τέλος καὶ μὲ τόκον. Ἤδη ζητοῦσι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον εἶναι ὑπαίτιον διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον εἴσπραξιν, καὶ ἐπειδὴ παρανόμως ἐκηρύχθησαν ὑπερήμεροι, νὰ μὴ πληρώσωσι φόρον πρόσθετον καὶ τόκον. Ἡ αἴτησίς των εἶναι δικαία· δικαιοτέρα αἴτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ἀφοῦ τὸ Δημόσιον εἶναι ὑπαίτιον, διότι δὲν εἰσέπραξε τοὺς φόρους αὐτούς. Ἐνῷ δὲ εἶχον ἀπευθύνει τὴν παράκλησιν ταύτην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ὁ συνάδελφος κ. Βάρβογλης προλαβών με ἀπηύθυνεν αὐτὸς τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε πρὸ ὀλίγου. Εἶναι κοινὴ παράκλησις. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου αὐτοῦ ἄνευ προσθέτου τέλους καὶ ἄνευ τόκου.

§39ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι κοινὴ εὐχὴ ὄχι μόνον τοῦ λαοῦ Μαντινείας, ἀλλὰ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὸ δυστύχημα νὰ δηλώσωσιν ἐθνικὰς γαίας. Αὐτὸς ὁ νόμος ὁ θεωρούμενος τόσον εὐεργετικὸς—καὶ πράγματι ὑπῆρξεν εὐεργετικὸς—ἀπέβη ἀληθῶς μάστιξ. Τὰ παράπονα αὐτῶν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὰ θεραπεύσωμεν δι’ ἑνὸς νόμου, τοῦ ὁποίου τὸ σχέδιον θὰ ὑποβάλω αὔριον ἢ μεθαύριον εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτοῦ τίθεται τέρμα πλέον. Ἐφεξῆς πᾶς, ὅστις θὰ δηλώσῃ ἐθνικὰς γαίας θὰ λαμβάνῃ ἀμέσως παραχωρητήριον, διὰ νὰ γίνηται ἡ ἐκκαθάρισις καὶ νὰ ὑποχρεῶται εἰς τὰς δόσεις, καὶ ὄχι ὅπως γίνεται ἐπὶ μίαν δεκαετίαν μέχρι τοῦδε, χωρὶς νὰ γίνηται ἐκκαθάρισις καὶ χωρὶς νὰ λαμβάνωσι τὰ παραχωρητήρια, τότε δὲ θ’ ἀρθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ περὶ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ἄτοπα. Ἐπειδὴ προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον, θὰ τηλεγραφήσω εἰς τὰς Ἀρχὰς ν’ ἀναστείλωσι τὴν καταδίωξιν.

§40Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν αἰτήσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἤθελον ἐπίσης τὸν παρακαλέσει, μετὰ τὴν τελευταίαν δήλωσιν τὴν σοβαράν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ διατάξῃ τοὺς διαφόρους ταμίας νὰ εἰσπράξωσι τὰ ὀφειλόμενα χωρὶς ὅμως πρόσθετον τέλος καὶ τόκον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐκδοθέντος Β. Διατάγματος πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀτελείας τοῦ μεταποιουμένου σίτου».

§42Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπῆλθε, κεκμηκὼς βεβαίως ἐκ τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεώς του, διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου καὶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἐγγράψητε εἰς τὴν μεθεπομένην συνεδρίασιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κουλούρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐκ Μήλου τηλεγραφήματος περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Μήλου.

§44Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Πρὸ δύο ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τηλεγραφικὴ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τῆς Μήλου. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀποτελεῖ μίαν ἀκόμη διαμαρτυρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως μελετήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς ἐπίρρωσιν τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ λάβῃ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βοκοτόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως ἐγγραφῶσιν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νομοσχέδιά τινα περὶ φυλακῶν κλπ. ὑποβληθέντα παρ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν προηγουμένῃ Συνόδῳ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. (Ὅρα ἀγόρευσιν κ. Δ. Βοκοτοπούλου ἐν Παραρτήματι). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΣΚʹ». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 545). Οἱ λοιποὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν παραιτοῦνται τοῦ λόγου ἀναβάλλοντες διὰ μεθαύριον· ἑπομένως εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φυλάξεως τῶν ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§48Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Προχθές, κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ λόγου τῆς ὑποβολῆς τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου. Μέχρι τοῦδε τὰ κτήματα, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀστυφυλακῆς, δι’ ἧς καταργήσεως ἔπαυσαν καὶ αἱ ἀποσπάσεις τῶν ἀστυφυλάκων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς φύλαξιν τῶν κτημάτων, χρόνος, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται περίπου εἰς τριετίαν, μέχρι τοῦδε ἐρωτῶ, πῶς, ἐφυλάσσοντο τὰ κτήματα ταῦτα; Ἀλλὰ πλὴν τούτου τοιαῦτα κτήματα ἐθνικὰ καὶ ἐκκλησιαστικὰ ὑπάρχουσι καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις· συνεπῶς διατί αὐτὴ ἡ διάκρισις τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς; Ἐπ’ αὐτῶν ἐπεθύμουν νὰ ἔχω μερικὰς πληροφορίας, διότι δὲν εὑρίσκω ἀρκούντως δεδικαιολογημένην τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου.

§49Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι κυρίως ἐν Ἀθήναις ὑπάρχει μεγάλη περιουσία τοῦ Δημοσίου εἰς οἰκόπεδα καθὼς καὶ ἐκκλησιαστικὴ περιουσία, καὶ διότι ἐνταῦθα παρίσταται ἀνάγκη τῆς φυλάξεως καθότι ἐδῶ κυρίως κινδυνεύουσιν αἱ ἰδιοκτησίαι τῶν οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν τοιούτων, ἕνεκα τῆς ὑπαρχούσης γνωστῆς τάσεως πρὸς κατάκτησιν τῶν ξένων οἰκοπέδων. Ἄλλως τε εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡ τοιαύτη περιουσία εἶναι πολὺ μικροτέρα καὶ ἀσφαλεστέρα.

§50Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Πρώτη ἀντίρρησις εἶναι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκῶσι πέντε φύλακες διὰ νὰ ἐξασκῶσι πραγματικὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων, καὶ δεύτερον ἐρωτῶ· τὰ κτήματα ταῦτα κατὰ τὸ πλεῖστον τίνα εἶναι, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην φυλάκων; Πρὸς τούτοις ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν ἐκτὸς τῆς συντάξεως, ἣν θὰ ἔχωσι, διότι εἶναι ἄνδρες προϋπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ, θὰ ἔχωσι καὶ ἐπιμίσθιον· ἀλλ’ ἠδύνατο τότε ἡ φύλαξις νὰ γίνῃ καὶ δι’ ἀνδρῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδικαιολόγησεν ἀρκούντως τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Καλάμαι». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή, τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικῶν ἀκολούθων». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§54Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ναυτικοὺς ἀκολούθους δὲν εἴχομεν παρὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐκεῖ πρὸ πολλῶν ἐτῶν διότι κατόπιν κατηργήθη ἡ θέσις καὶ περιωρίσθη μόνον εἰς τὰ τῆς Λιμενικῆς ἀρχῆς. Τελευταίως ὅμως ὑπῆρξε πραγματικὴ ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἡ θέσις τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου, καὶ ὑπάρχει πρὸς τοῦτο ἀξιωματικὸς ἐκεῖ ἐπιτελῶν τὰ καθήκοντα ταῦτα, συνδεδεμένα μὲ τὰ καθήκοντα τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐξεπλάγην ὅτε εἶδον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγκαθίστανται δύο θέσεις ἀκολούθων εἰς Πρεσβείας τῆς Ἑσπερίας Εὐρώπης. Δὲν νομίζω ὅτι οἱ πόροι τοῦ Κράτους ηὔξησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ δημιουργῶμεν θέσεις τοιαύτας, τὰς ὁποίας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θεωρῶ ὡς θέσεις πολυτελείας, καὶ εἰς στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἐπιβάλλωμεν φορολογίαν ἀπηνῆ καὶ καταθλιπτικὴν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐγὼ θὰ εἶχον τὴν γνώμην, μετὰ τὴν ἐπιβληθεῖσαν καταθλιπτικὴν φορολογίαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσι καὶ αἱ Πρεσβεῖαι. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν, πλὴν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει, διότι ἄλλοτε διὰ μακρῶν ἐξεθήκαμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ἑλλάς, καίτοι αἱ περιστάσεις σήμερον εἶναι ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν δυσχερεῖς, δὲν εἶναι εἰς θέσιν, λέγω, νὰ ἔχῃ πολυτέλειαν ἐξωτερικῆς παραστάσεως. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον εἰς μελλοντικὴν ἐποχὴν νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν δύναμιν νὰ ἔχωμεν καὶ παράστασιν ἐξωτερικὴν ἀξιοπρεπῆ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς ἐξοικονόμησιν περιττῶν δαπανῶν καὶ πρόκειται περὶ ποσοῦ 500,000 καὶ πλέον δραχμῶν· δυνάμεθα δὲ νὰ ἀποστείλωμεν εἰς τὰς Πρεσβείας ἐκείνας γραμματεῖς ἐκ τῶν νεωτέρων καὶ ἱκανωτέρων, οἵτινες νὰ διευθύνωσι καὶ νὰ διεκπεραιῶσιν ὡς ἐπιτετραμμένοι ἐπὶ τοῦ παρόντος, τὰ τῆς ὑπηρεσίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεγόμενα περὶ ἐθνικῶν ζητημάτων, λυομένων διὰ τῶν Πρεσβειῶν, εἶναι λόγοι κενοί, κύριε Πρόεδρε, ὡς τοῦτο ἐναργῶς ἐπιστοποιήθη ἐκ τῶν πραγμάτων. Καὶ ἔχω τὰ παραδείγματα τοῦ 1897, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ δυσχερεστάτων ζητημάτων ὡς καὶ περὶ τῶν ἀναφυεισῶν διαφορῶν μετὰ τῆς Τουρκίας. Τὰ πάντα ἐκανονίσθησαν καὶ ἐλύθησαν ἐν Ἀθήναις διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων Δυνάμεων ἐχρησίμευσαν δὲ αἱ ἡμέτεραι Πρεσβεῖαι εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὄχι ὡς διεκπεραιωταί, ἀλλὰ μόνον ὡς ἠχὼ τῶν γενομένων ἐνταῦθα καὶ ἀνεκοινοῦντο εἰς αὐτοὺς ἁπλῶς καὶ τυπικῶς τὰ λαμβάνοντα χώραν, διὰ νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ πληροφορῶνται ταῦτα εἴτε παρὰ τοῦ τύπου, εἴτε παρὰ τῶν ἐκεῖ ἀρχῶν. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ χρησιμότης τῶν Πρεσβειῶν κατὰ τὰς χρησιμωτάτας στιγμὰς τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν βίου. Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα διατεθειμένοι πάντες νὰ ὑποστηρίξωμεν πρότασιν περὶ καταργήσεως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχηται ἡ Κυβέρνησις τῶν οἰκονομιῶν καὶ τῆς Ἀνορθώσεως νὰ ἐπαυξάνῃ τὸ προσωπικὸν τῶν Πρεσβειῶν. Ἐκείνη ἡ θέσις, ἡ ὁποία πράγματι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, εἶναι ἡ θέσις τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀκολούθου, ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ὑποχρέωσιν βραδύτερον νὰ ἐγκαταστήσωμεν καὶ λιμενάρχην ἐκεῖ ἐπαυξάνοντες τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ τὸ νὰ θέλωμεν ναυτικὸν ἀκόλουθον ἐν Παρισίοις, ἢ ἐν Λονδίνῳ, ἢ ἐν Βιέννῃ, ἢ ἐν Βερολίνῳ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι οὔτε πρέπον οὔτε σύμφωνον μὲ τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερήσεως καὶ μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Διὰ τοῦτο ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ μεταρρυθμισθῇ καὶ θὰ περιορισθῇ εἰς τὸν διακανονισμὸν τῆς θέσεως τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀκολούθου, θὰ περικοπῇ δὲ ἡ ἑτέρα θέσις. Θὰ ἤμην πολὺ περίεργος νὰ ἀκούσω εἴτε ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἴτε ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὴν δικαιολογίαν τῆς δευτέρας θέσεως τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου, ἀφοῦ δὲ ἀκούσω τὴν δικαιολογίαν θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θὰ συζητήσω ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου.

§55Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ναυτικὸν ἀκόλουθον τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν βεβαίως θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαῖον τὸν διορισμὸν διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκθέσῃ τις εἰς τὴν Βουλήν, θεωρῶ, λέγω, λίαν ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν εἰς τὴν ἐκεῖ Πρεσβείαν τοῦ ἀκολούθου καὶ διὰ τοῦτο συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας, ὅτι ναυτικὸς ἀκόλουθος ἐν Κωνσταντινουπόλει εἶναι ἀναγκαιότατος· δὲν βλέπω ὅμως τὸν λόγον ναυτικοῦ ἀκολούθου ἐν τῇ ἐν Παρισίοις Πρεσβείᾳ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, προκειμένου περὶ ναυτικῶν ἀκολούθων, ὡμίλησε καὶ περὶ Πρεσβειῶν, νομίζω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς ὥραν καθ’ ἣν τὸ Κράτος ψηφίζει χιλιάδας δραχμῶν, πολὺ καλῶς, διὰ νὰ ἐπιπλώσῃ τὰ νέα μέγαρα τῶν Πρεσβειῶν, εἶναι καιρὸς νὰ καθαρισθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ μέγαρα αὐτά. Ἀρκετὰς ὑπηρεσίας προσέφερον οἱ κύριοι Πρεσβευταὶ ὁ ἐν Παρισίοις, ὁ ἐν Ῥώμῃ καὶ ὁ ἐν Βιέννῃ εἰς τὴν πατρίδα των. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τοὺς εὐχαριστήσῃ καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τέλος πάντων τὸ Κράτος ἀπὸ πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, ἐγὼ φθάνω μέχρι τοῦ σημείου νὰ τοὺς ἐκφράσωμεν καὶ τὴν ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην. Καὶ ὁ μὲν ἐν Βιέννῃ Πρεσβευτὴς εἶναι καλὸν νὰ ἡσυχάσῃ καὶ ἐξακολουθήσῃ καταγινόμενος πρὸς συμπλήρωσιν τῆς Ἰαπωνικῆς του συλλογῆς· ὁ ἐν Ῥώμῃ καλὸν εἶναι νὰ ἡσυχάσῃ, διότι πολὺ ἐκουράσθη ἐργαζόμενος ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος· ὁ δὲ ἐν Παρισίοις, ἐπειδὴ ἔχει πολλὰ ἔργα εἰς τὰ ὁποῖα καταγίνεται ἐκεῖ, θὰ τὸν εὐεργετήσωμεν ἐὰν τὸν ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὸ βάρος τῆς Πρεσβείας καὶ οὕτω θὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ ἔθνος ἀπὸ 200.000 φράγκων, τὰς ὁποίας πληρώνει εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι, εἰς τὰς δεινοτέρας περιστάσεις τοῦ τόπου οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρουσιν, οἱ ὁποῖοι εἶναι σχεδὸν γνωστοὶ μόνον εἰς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς Παρισίους ἐξέχοντας Ἕλληνας. Οἱ μικροὶ Ἕλληνες δὲν δύνανται οὔτε εἰς τὴν θύραν τῆς Πρεσβείας νὰ προσέλθωσι, διότι αὐτοὶ εἶναι μεγάλοι ἄνθρωποι καὶ δὲν καταδέχονται τοὺς μικροὺς Ἕλληνας· δέχονται μόνον καὶ περιποιοῦνται ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ὑπολογίζουσι, ὅτι δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ἐνοχλήσωσιν. Ὁ ἐν Βιέννῃ εἶναι ἄγνωστος· οὐδεὶς τὸν βλέπει, οὐδεὶς τὸν γνωρίζει, οὐδεὶς Ἕλλην πατεῖ ποτε εἰς τὴν Πρεσβείαν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι καιρὸς εἶναι τέλος πάντων τὸ ἔθνος νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, καὶ τοὺς εὐχαριστήσῃ διὰ τὰς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας των, διότι ἡ περαιτέρω διαμονή των εἶναι ἀδικαιολόγητος εἰς ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καλεῖται νὰ πληρώσῃ φόρους ἐκτάκτους.

§56Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὁμιλεῖ περὶ ναυτικῶν ἀκολούθων). (Ὅρα Παράρτημα).

§57Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πολλαὶ ἐγεννήθησαν ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀκολουθήσω τὴν σειρὰν τῶν γενομένων ἀντιρρήσεων κατὰ τὴν εἰς αὐτὰς ἀπάντησίν μου. Ἐν πρώτοις, προκειμένου περὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, ἥτις πάντως δὲν ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον εἷς ἀξιωματικὸς νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὰ καθήκοντα τοῦ λιμενάρχου καὶ τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου. Ὁ λιμενάρχης εἶναι ὑποχρεωμένος ὅλην τὴν ἡμέραν νὰ εἶναι εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον καὶ δὲν εἶναι εἰς αὐτὸν δυνατὸν οὔτε χρόνον ἔχει νὰ ἀπασχοληθῇ εἰς ἄλλας ἐργασίας. Προκειμένου περὶ τοῦ ἀκολούθου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου θὰ τοποθετηθῇ εἰς μίαν Πρεσβείαν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, ἐνόμισα ὅτι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις εἶναι ἀρκετὰ ἐπεξηγηματικὴ καίτοι εἶναι λίαν σύντομος.

§58Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς αὐτὴν ἀπήντων· δὲν τὴν ἐνοήσαμεν.

§59Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀρκετὰ εὐκρινὴς καὶ ἐπεξηγηματική. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅσους διῆλθον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὅτι ἡ παροχὴ διαφόρων πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς λεπτομερείας τῆς ὀργανώσεως τῶν ξένων ναυτικῶν, τὰς προόδους αὐτῶν καὶ ἐν γένει πᾶν ὅ,τι συνδέεται πρὸς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, θὰ εἶναι πολύτιμον βοήθημα εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Σήμερον τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἔχει ἀνάγκην, διὰ τὴν συλλογὴν ὅλων αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, νὰ ἀνατρέχῃ, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου, εἰς διάφορα συγγράμματα, Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ εὐκολώτερον θὰ ἦτο καὶ ἐπιτυχέστερον θὰ διεξήγετο ἡ ἐργασία τοῦ Ἐπιτελείου, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιοῦτος ἀξιωματικὸς ἐκεῖ, ὅστις ὅ,τι νεώτερον καὶ μεθοδικώτερον γίνεται εἰς τὰ ξένα ναυτικά, ταχύτερον καὶ ἀσφαλέστερον θέλει τὰ μεταβιβάζῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Ἀλλ’ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἐξ ἴσου σοβαρόν, ὅτι καθημερινῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀποτείνηται εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ διαφόρους πληροφορίας σχετικὰς μὲ τὰ ὑλικὰ ἐν γένει τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τὰ πυρομαχικά, ἐλλείψει δὲ ναυτικοῦ τινος προσώπου εὑρισκομένου εἰς τὴν κεντρικὴν Εὐρώπην ὅλη ἡ ὑπηρεσία καὶ ἐπιβραδύνεται καὶ δυσχεραίνεται. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι θὰ εἶναι προτιμότερον, ἀντὶ δι’ ἑκάστην παραγγελίαν ἢ δι’ ἑκάστην προμήθειαν, τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγκη παρουσιάζεται —καὶ ἐσχάτως μάλιστα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρουσιάσθη πολὺ περισσότερον—, ἀντί, λέγω, νὰ ἀποστέλλωνται ἐντεῦθεν ἀξιωματικοί, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ἐὰν ὑπάρχῃ εἷς ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος ἐν τῇ Εὐρώπῃ, θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ταχύτερον καὶ ἀσφαλέστερον, νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τῶν διαφόρων γραφείων, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται νὰ περιπλανᾶται ἀνὰ τὰ διάφορα Κράτη τῆς Εὐρώπης. Αἱ ἀποστάσεις δὲν εἶναι μεγάλαι, τὰ δὲ μέσα τῆς συγκοινωνίας εἶναι εὔκολα, ἀσφαλῶς δὲ θὰ στοιχίζῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὀλιγώτερον ἡ ἐτησία δαπάνη τοῦ ἀκολούθου αὐτοῦ ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐστοίχιζεν ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἀποστολὴν ἀξιωματικῶν καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων τοιούτων προμηθειῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον, ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἴσως περιέπεσεν εἰς κἄποιαν παρεξήγησιν ὁμιλῶν περὶ τῶν πλωταρχῶν, διότι δύνανται νὰ ἐκλεγῶσιν οὗτοι μεταξὺ τῶν πλωταρχῶν τῶν μὴ ὑπηρετησάντων εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Πιθανὸν νὰ ἔχωσιν ὑπηρετήσῃ ὡς ὑποπλοίαρχοι, δὲν χάνουν ὅμως τὸ προσὸν τοῦ διορισμοῦ.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς κατὰ τρεῖς.

§61Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Βεβαίως, ἐὰν δὲν ἦτο ὁ περιορισμὸς αὐτός, θὰ ἦτο ἴσως εὐρυτέρα ἡ ἐπιλογή· ἀλλὰ διὰ τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ ἴσως γίνῃ ἐπιτυχεστέρα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐτέθη οὗτος· πρὸ τῆς ἀδυναμίας δὲ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐτέθη ἡ διάταξις ἡ τελευταία τοῦ ἄρθρου 6, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἐπὶ μίαν τριετίαν νὰ μὴ τηρηθῇ ὁ περιορισμὸς τοῦ ἄρθρου 2. Κατὰ τὴν γνώμην μου, θεωρῶ ἐξ ἴσου σοβαράν, ἐξ ἴσου χρήσιμον τὴν θέσιν τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου εἰς τὴν δυτικὴν Εὐρώπην πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐν γένει, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν δύο ναυτικῶν ἀκολούθων, νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν γνώμην των καὶ νὰ συμφωνήσωσι μάλιστα μετ’ ἐμοῦ. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἐπωφελῆ ἀποτελέσματα θὰ δώσῃ τοῦτο.

§62Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα, Κύριοι, παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου συναδέλφου, ἐπίστευσα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καθὼς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἤθελον πεισθῆ περὶ ἀπαλείψεως τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἵδρυσιν δύο ναυτικῶν ἀκολούθων. Ἀρκετὰς δαπάνας πρόκειται νὰ ὑποστῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἕνεκα διαφόρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν· δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κατάλληλος στιγμὴ νὰ ἐπιβαρύνητε τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ διὰ ναυτικῶν ἀκολούθων ἐν ἄλλαις Πρεσβείαις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεδειγμένον ὡς ἀπόλυτος ἀνάγκη, εἶναι ἡ ἵδρυσις διὰ νόμου ναυτικοῦ ἀκολούθου ἐν Κωνσταντινουπόλει· τὸ νομοσχέδιον ἄλλως τε ἐπαναλαμβάνεται σήμερον, διότι εἶχεν ὑποβληθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ. Καὶ βεβαίως ἔχετε πλῆρες δίκαιον διὰ τὸν μὴ συνδυασμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου μετὰ τοῦ λιμενάρχου, διότι ἀναγνωρίζω ὅτι ἄλλη ὑπηρεσία εἶναι ἡ μία καὶ ἄλλη ἡ ἄλλη. Καὶ χάριν ἀξιοπρεπείας, καὶ χάριν καλλιτέρας ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου, πρέπει αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ νὰ εἶναι κεχωρισμέναι, καίτοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνδυασθῶσι, καὶ τοῦτο χάριν οἰκονομίας· ἐν τούτοις δὲν ἐπιμένω καὶ συμφωνῶ εἰς τὸν χωρισμόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς παρώτρυνεν ἡμᾶς νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἀντίδρασιν ἡμῶν περὶ καταργήσεως τῆς ἑτέρας θέσεως τοῦ ἑτέρου ἀκολούθου εἰς τὴν δυτικὴν Εὐρώπην, καὶ ὡς κύριον ἐπιχείρημα ἔφερε πρὸς ἡμᾶς ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἀνάγκην καὶ πληροφορίας νὰ λαμβάνῃ ἀμέσως καὶ νωπάς, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται κατὰ καιροὺς νὰ προμηθεύηται ἔχει ἀνάγκην εἰδικοῦ προσώπου παραμένοντος εἰς τὴν ξένην ἐκείνην Ἐπικράτειαν, ὅπως ἡ γνώμη αὐτοῦ βαρύνῃ ἐπὶ τῶν παραγγελιῶν. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ πείσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἱδρύσεως καὶ ἑτέρας θέσεως ἀκολούθου, ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν, καὶ ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀφαιμάξῃ τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι τοσοῦτον ἀκλόνητον, ἔπρεπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον σχετικόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἱδρύηται παρ’ ἑκάστῃ Πρεσβείᾳ θέσις στρατιωτικοῦ ἀκολούθου, ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην ταύτην δὲν τὴν διεῖδεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἴπετε ὅτι ὑπάρχουσι διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, κατὰ μείζονα λόγον ὑπάρχουσι διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἡ ἐπιστημονικὴ παρακολούθησις τῶν ἐν τοῖς Εὐρωπαϊκοῖς στρατοῖς γινομένων, πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἔρχωνται νωπότεραι καὶ πρὸς ἡμᾶς ἐπίσης αἱ προμήθειαι, αἵτινες ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ εἶναι μεγαλήτεραι καὶ ἀνώτεραι καὶ κατὰ ποσὸν καὶ κατὰ χρῆμα. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διατί τὸν ναυτικὸν ἀκόλουθον, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἔν τινι τῶν Πρεσβειῶν τῆς Ἑσπερίας, θέλομεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν καὶ προμηθευτήν, ἓν εἶδος comis-voyageur ἐν στολῇ ναυτικῇ! ὁ ὁποῖος θὰ στέλλῃ εἰς ἡμᾶς τὰς πληροφορίας, θὰ συζητῇ μετὰ τῶν ἐργοστασιαρχῶν, καὶ θὰ καταλήγῃ εἰς τὸ νὰ πείσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ὑπογραφῆς τῶν σχετικῶν συμβάσεων, προκειμένου περὶ προμηθείας ὑλικῶν! Διὰ τούτου ἀκριβῶς ἀναιρεῖται ἐκ βάθρων τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον, ἀντετάξατε εἰς τὰς ἡμετέρας παρατηρήσεις, εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἴπομεν περὶ μὴ ἀνάγκης ἀπολύτου ἱδρύσεως ναυτικοῦ ἀκολούθου καὶ εἰς ἄλλην Πρεσβείαν. Θὰ ἦτο ἄδικον τῷ ὄντι ἐὰν ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως ἤθελεν ἐξακολουθήσει καὶ μετὰ τὰ λεχθέντα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ἀφορῶν εἰς τὸν χαρακτῆρα τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δὲν νομίζω ὅτι θέλει λάβει χώραν. Διαβλέπω δ’ ἐκ τῆς φυσιογνωμίας αὐτοῦ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, θέλει πείσει τὸν συνάδελφόν του ν’ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν περὶ ἱδρύσεως καὶ νέου ναυτικοῦ ἀκολούθου, καὶ ὁ λόγος ὁ ἐνδιάθετος, τὸν ὁποῖον αἰσθάνεται, ὁ ἐνυπάρχων παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, εἶναι ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας. Εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπεται οὐδὲ λεπτὸν ἐπὶ ματαίῳ νὰ δαπανῶμεν, καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε πρὸ μικροῦ ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα, εἶπον πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ αἱ Πρεσβεῖαι ἔπρεπε νὰ σαρωθῶσιν. Τὸ χρῆμα τὸ δαπανώμενον, τῶν 500 χιλιάδων δραχμῶν, ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δι’ ἄλλας ἀνάγκας. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη ἡ γενικὴ τοῦ ἔθνους. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς προσωπικὰς παρατηρήσεις περὶ τῆς χρησιμότητος ἢ μὴ χρησιμότητος τῶν ἀτόμων. Ὅλοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, ὅλοι ἐξυπηρέτησαν μετὰ ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως τὰς ὑποθέσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὰς ἐθνικάς, τὰς μεγάλας ὑποθέσεις.

§63Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποῖοι ὅλοι;

§64Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν ἐπιφορτισμένοι μὲ ἐξωτερικὴν ἀποστολήν. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐξαιρέσω τοῦτον ἢ ἐκεῖνον, ὅτι ὁ μὲν ὑπηρέτησε περισσότερον, ὁ δὲ ὀλιγώτερον.

§65Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λέγετε ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ πιστεύετε.

§66Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ πιστεύω ἐντελῶς.

§67Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν τὸ πιστεύετε· δὲν ἔχετε δὲ τὸ θάρρος νὰ εἴπητε ὅ,τι πρέπει.

§68Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Χαλκίδος ὅτι ἐγὼ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας διετύπωσα τὴν ἑσπέραν ταύτην, τὰς εἶχον ἀνέκαθεν, ἐνῷ αὐτός, ὅτε δὶς ἦτο Ὑπουργός, καὶ ὅτε συμμετεῖχε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπὸ τὸν κ. Θεοτόκην καὶ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, ὤφειλε τότε αὐτός, ἐὰν εἶχε τὰς αὐτὰς καὶ τότε γνώμας, ἃς ἔχει νῦν, νὰ ζητήσῃ νὰ πείσῃ τοὺς συναδέλφους του ὅ,τι πράγματι ἐθεώρει αὐτὸς ὡς ὀρθὸν σχετικῶς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν ἀντιπροσωπείαν...

§69Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι μόνον τὰ μουλάρια δὲν ἀλλάζουν γνώμας!

§70Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει αὐτό;

§71Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχει σχέσιν ὅτι ἄλλας εἶχον τότε γνώμας καὶ ἄλλας ἐμόρφωσα τώρα.

§72Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἴσως ἡ ἡλικία, ἡ ὁποία μετέβαλε τὴν γνώμην; Δὲν τὸ πιστεύω, διότι ἡ ὑμετέρα ἡλικία, καίπερ προχωρήσασα κατὰ χρόνον, ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ ν’ ἀφήνῃ ἀκμαίας τὰς πνευματικάς, τοὐλάχιστον, ὑμῶν δυνάμεις (γέλωτες).

§73Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπηρετήσατέ ποτε διπλωματικὸς ὑπάλληλος;

§74Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Οὐδέποτε.

§75Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διότι ὁμιλεῖτε διπλωματικῶς, διότι λέγετε καὶ ὑποστηρίζετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύετε.

§76Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος νὰ ὁμιλῶ καὶ νὰ ὑποστηρίζω ὅ,τι φρονῶ καὶ πιστεύω. Περιορίζομαι ἐπὶ τῶν γεγονότων· δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω περὶ προσώπων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσπαστὸν καὶ γενικῶς παραδεδεγμένον σήμερον παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, καὶ τὸ ὁποῖον θεωρεῖ τὴν ὕπαρξιν τῶν Πρεσβειῶν ὡς μὴ συμφέρουσαν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως εἶπον.

§77Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς παρατηρήσω, διότι μοῦ εἴπετε ὅτι πρὸ δέκα ἐτῶν εἶχον ἄλλας γνώμας, ὅτι σεῖς πρὸ ἕξ μηνῶν εἴχετε ἄλλας γνώμας· σεῖς εἶσθε ἐδῶ καὶ ὑπεστηρίζετε τὸν κ. Βουλευτὴν Κερκύρας, καὶ τώρα ἦσθε ἐκεῖ.

§78Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Σεῖς ποῦ εὑρίσκεσθε τότε, ποῦ μετ’ ὀλίγον χρόνον, καὶ ποῦ τώρα; Λυποῦμαι διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ μετεφέρατε ἐπὶ ἐπιπέδου προσωπικοῦ. Ἐὰν ἐγὼ μετέστην τῶν τάξεων ἐκείνων, δὲν μετέστην διὰ λόγον προσωπικόν, ἐὰν μετέστην τῶν τάξεων ἐκείνων μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, τοὺς λόγους τοὺς ἀνέφερα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε καὶ σεῖς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους μετέστητε τῶν τάξεων ἐκείνων εἰς τὰς τάξεις ταύτας ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεσθε ἕτοιμος νὰ μεταστῆτε, καὶ μὲ κατηγορεῖτε διότι ἅπαξ μετέστην, σεῖς ὅστις μὲ εὐκινησίαν αἰλούρου μεταβάλλετε θέσεις σχεδὸν καθεκάστην;

§79Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σὺ τὰ λέγεις αὐτὰ δι’ ἐμέ; Ἐγὼ πολιτεύομαι τεσσαράκοντα ἔτη καὶ εἶμαι γνωστός. Ἀλλὰ σεῖς διατί ἐφύγετε ἀπ’ ἐδῶ; Διότι ὅταν ἔγινεν ὑπουργικὴ μεταρρύθμισις δὲν σὲ ἔκαμεν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. Θεοτόκης.

§80Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι μάρτυς ὁ κ. Θεοτόκης, ἐὰν ἐγὼ ἐζήτησα τοιοῦτό τι, καὶ ὁ κ. Θεοτόκης, ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές.

§81Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, ὄχι!

§82Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ ζήτημα μετετόπισεν ὁ κ. Βουλευτὴς Χαλκίδος, ἀγνοῶ διατί. Ἠθέλησε νὰ κατηγορήσῃ ἐμοῦ ὅτι μετέβαλον γνώμην.

§83Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σὺ κατηγόρησες ἐμέ.

§84Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ κατηγόρησα σοῦ ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν διηύθυνες τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ εἰς τὴν μίαν περίστασιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην, εἶχες καὶ δύο Ὑπουργεῖα, μάλιστα κατὰ τὴν πρώτην ἐποχὴν εἶχες καὶ ἀρκετὴν ἰσχὺν καὶ ἐπὶ τοῦ κόμματος ἐκείνου καὶ ἐπὶ τῶν κομμάτων τῶν ἄλλων, καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχες καὶ τὸ θάρρος, αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταγγέλλεις σήμερον, νὰ τὰ εἴπῃς ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καὶ νὰ ζητήσῃς τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν πρεσβευτῶν ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐξυπηρέτουν τὴν πατρίδα καὶ ἐλάμβανον χαράμι τὸν μισθὸν αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξες, θέλεις δὲ νὰ μοὶ ἀμφισβητήσῃς καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν εὑρισκόμην εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας. Καὶ εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἔχητε τὴν καλωσύνην νὰ ἐρευνήσητε, θέλετε ἴδει ὅτι ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν. Τὰ πρόσωπα μοὶ εἶναι ἀδιάφορα. Καταστρέφετε τὸ ζήτημα, κύριε Βουλευτὰ Χαλκίδος, ἀναμιγνύοντες πρόσωπα εἰς συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ διατηρήσωμεν ὑπεράνω τῶν προσώπων.

§85Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σὲ ἀναγνωρίζω τῷ ὄντι πολὺ ὑπέρτερόν μου διὰ νὰ φέρῃς τὰ ζητήματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἀπὸ αὔριον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔρχησθε μίαν ὥραν τὴν ἡμέραν νὰ μοὶ δίδητε μαθήματα.

§86Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχής, ἐὰν ἤμην εἰς θέσιν νὰ δίδω μαθήματα, καὶ μάλιστα εἰς ὑμᾶς, πεπειραμένον πολιτευτήν, ἀλλὰ θὰ κοπιάσω ματαίως διότι εἰς τὴν ἡλικίαν σας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς κάμω νὰ μάθητε πολλὰ πράγματα. Λέγει ὁ Βουλευτὴς Χαλκίδος ὅτι ἐρχόμεθα ἐδῶ, καὶ δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμίαν ἔχω διάθεσιν νὰ ἀναμίξω τὰ πρόσωπα. Εἰμπορεῖ οἱ προϊστάμενοι τῶν πρεσβειῶν νῦν νὰ εἶναι ἀξιότιμοι ἄνθρωποι, πατριῶται, ὑπηρετήσαντες κατὰ τὸ δυνατὸν αὐτοῖς τὴν πατρίδα· δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος, νὰ ψέξωμεν αὐτοὺς σήμερον. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως, ἔχω γνώμην ἐσχηματισμένην πρὸ καιροῦ, καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ὑπάρχει ὑποβεβλημένη πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγὼ καὶ ὁ κ. Εὐταξίας, ὡς Βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ἡ ὁποία πρότασις δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή, διότι ἡ πλειοψηφία δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο τότε, δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ σήμερον. Δύναται νὰ γείνῃ σήμερον λίαν ἐπιτυχῶς, διότι τὸ μὲν θὰ ἐξοικονομήσωμεν καὶ στρογγύλον ποσὸν χρημάτων, τὸ δὲ θὰ ἐξοικειώσωμεν πρὸς τὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης νέους ὑπαλλήλους, οἵτινες θὰ δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων παρὰ ταῖς ξέναις Κυβερνήσεσι. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μοὶ ἀντιταχθῇ ὅτι ἀποστέλλοντες γραμματεῖς ὅπως διευθύνουν τὰς πρεσβείας, ἡ δαπάνη, ἢ μᾶλλον ἡ ἐξοικονόμησις τῶν χρημάτων θέλει εἶσθαι, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποσταλησομένων, μικροτέρα. Θὰ στείλητε γραμματεῖς ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη, οἵτινες θὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν αὐτὸν ὡς γραμματεῖς, τῶν 800 ἢ 1000 φράγκων κατὰ μῆνα, ἄνευ ἐξόδων παραστάσεως, καὶ μετὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας ἢ διετίας, ὁπότε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους θέλουν ἀναμφισβητήτως βελτιωθῇ καὶ ἡ χώρα θὰ ἔχῃ δυνάμεις καὶ ἀντοχὴν ἀνωτέραν, δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν πρέσβεις ἢ νὰ προαγάγωμεν τοὺς διακριθησαμένους εἰς τὴν γραμματείαν. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἀπελπιζώμεθα· διερχόμεθα μίαν κρίσιν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ παρέλθῃ, μετὰ διετίαν ἢ τριετίαν καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ποῖα ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων, τῶν προσωρινῶς διαχειριζομένων τὴν πρεσβευτικὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι ἱκανά, καὶ τότε δύναται, βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, νὰ τὰ προαγάγῃ εἰς τὴν θέσιν τὴν ἀνωτάτην τῶν ἀπεσταλμένων, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχητε πραγματικῶς ἐξωτερικοὺς ἀντιπροσώπους ἀρίστους, μετὰ δοκιμασίαν τοιαύτην. Ἀλλ’ ἴσως ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος τοῦ συζητουμένου σήμερον, κυρίως εἰπεῖν ὅμως συνδέεται, μετὰ τοῦ ζητήματος τοῦ οἰκονομικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τοὺς πάντας, καὶ ὡς εἶπον προηγουμένως, καὶ ἐλάχισται χιλιάδες δραχμῶν τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι χρησιμώταται διὰ τὸ πενιχρὸν ἡμῶν ταμεῖον, διὰ τὸν κλονιζόμενον ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν. Ἠναγκάσθην νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ θέματος τῶν πρεσβειῶν, διὰ νὰ μεταπείσω τὸν ἀμετάπειστον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν τῆς ἱδρύσεως ἑτέρου ναυτικοῦ ἀκολούθου, διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνέφερε, καὶ τὰ ὁποῖα ἐν περιλήψει ἀναγράφονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσωσι κανένα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσωσι πρωτίστως καὶ κυρίως αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι τὰς πληροφορίας περὶ τῶν ὁποίων μᾶς ὡμίλησε, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ καὶ οἱ μᾶλλον μορφωμένοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, οἱ λαμβάνοντες περιοδικά, εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς ἔχωσι ἐπακριβῶς καὶ ἀσφαλῶς νὰ γνωρίζωσι δὲ τὰ συμβαίνοντα ἀλλαχοῦ, σχετικῶς πρὸς τὴν ναυτικὴν ἀνάπτυξιν καὶ περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῶν πλοίων, καὶ περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῶν θωράκων, καὶ περὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ περὶ ὅλων ἐν γένει ἐκείνων τῶν νέων ἀνακαλύψεων, εἶναι εἰς θέσιν διὰ τῶν συγγραμμάτων, τῶν περιοδικῶν καὶ τῶν ἐπισήμως δημοσιευομένων παρὰ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, καὶ στατιστικῶν πληροφοριῶν καὶ ἐπισήμων μελετῶν, εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι πάντα ταῦτα. Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀποχρῶσα δικαιολογία ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς συντρέχει εἰς τὸ νὰ δαπανήσῃ τὸ πτωχὸν Ἑλληνικὸν Κράτος 15,000 καὶ 20,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος διὰ λόγον τοιοῦτον. Τὸ δεύτερον δὲ ἐπιχείρημα εἶναι ἐντελῶς ἀσύστατον, ὅτι ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ποιώμεθα προμηθείας ὑλικῶν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς ἀξιωματικός, διὰ νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ποιῆται τὰς προμηθείας αὐτῆς. Καὶ διατί; Καὶ τί ἐγένετο μέχρι σήμερον; Εἴχομεν εἰδικὸν ἀξιωματικὸν ὅτε ἐπρόκειτο νὰ παραγγείλωμεν τὰ τρία θωρηκτά; ὅτε παρηγγέλθησαν τὰ ἀντιτορπιλλικά; ὅτε ἐγένοντο αἱ πολυώνυμοι παραγγελίαι αἱ σχετιζόμεναι μὲ τὸ ναυτικόν; Εἴχομεν εἰδικὸν ἀξιωματικὸν ἢ κατὰ τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας ἀνάγκας ἐστέλλομεν καὶ τοὺς εἰδικοὺς ἀξιωματικούς; Προκειμένου λ. χ. περὶ πυριτίδων, θὰ ἔχητε εἰδικοὺς ἀξιωματικούς; Περὶ πυροβόλων εἰδικοὺς ἀξιωματικούς; Περὶ τορπιλλῶν ἐπίσης καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς; Εἷς ἀξιωματικὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰς ποικίλας αὐτὰς εἰδικότητας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, καὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἵνα αἱ προμήθειαι αὐτοῦ ὦσιν ἐντελεῖς, πλήρεις, ἄρτιαι. Διὰ τοῦτο δὲν μᾶς ἐπείσατε καὶ διὰ τῶν δύο ὑμῶν ἐπιχειρημάτων. Ἐξ ἐναντίας, κύριε Ὑπουργέ, μᾶς ἐκάμετε, σκεφθέντες καὶ συζητήσαντες τὸ θέμα τοῦτο, νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ὁ λόγος τῶν προμηθειῶν καὶ ὁ λόγος τῶν πληροφοριῶν δὲ εἶναι οἱ μόνοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν ὑμᾶς νὰ ὑποβάλητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον φέρει καὶ τὴν σχετικὴν διάταξιν τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν ἀκολούθων. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι, μετὰ τὰ λεχθέντα, θέλετε ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν καὶ θέλομεν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, βελτιοῦντες αὐτὸ κατὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς γενομένας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βάλτου, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν βαθμῶν, καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου νὰ ἔχητε ἀξιωματικὸν ἐνδεδειγμένον διὰ τοιαύτην ἀποστολήν, καὶ νὰ μὴ ἔχητε εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ἀνώτερον καὶ θὰ εὑρεθῆτε ἠναγκασμένος νὰ μὴ ἀποστείλητε ναυτικὸν ἀκόλουθον ἐν Κων)πόλει. Ὥστε κατὰ τοῦτο, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχητε ἀντίρρησιν νὰ βελτιωθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸν ὑποδειχθέντα τρόπον: «Ναυτικὸς ἀκόλουθος διορίζεται ὁ ἔχων τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑποπλοιάρχου». Ὡσαύτως νομίζω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διαρκείας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου, θὰ ἦτο καλλίτερον ἐὰν ἐτάσσετο χρονικὸν διάστημα, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ὁ χρήσιμος, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθῇ μετὰ παρέλευσιν τῆς τριετίας. Πρέπει τοὐλάχιστον νὰ αὐξήσητε τὴν τριετίαν, εἰς πενταετίαν ἢ νὰ ἀφήσητε ἐλευθερίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ παρατείνῃ τὸν χρόνον κατὰ τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅσον ἀφορᾷ τὰς λεπτομερείας. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόρριψιν τῆς δευτέρας θέσεως ναυτικοῦ ἀκολούθου καὶ διὰ λόγους οἰκονομίας καὶ δ’ ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐκθέσω.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§88Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν παρέχει δύο σημεῖα καὶ θέτει δύο ζητήματα. Πρόκειται περὶ ναυτικοῦ ἀκολούθου διοριζομένου ἐν Κωνσταντινουπόλε, πρόκειται καὶ περὶ ἄλλου ναυτικοῦ ἀκολούθου διὰ τὴν λοιπὴν Εὐρώπην. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὸν πρῶτον ἀκόλουθον ὅλοι ὁμολογοῦσιν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ τοιοῦτος χωριστὸς ἀπὸ τὸν λιμενάρχην, διότι ὁ λιμενάρχης καὶ ἕνεκεν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἕνεκεν τῶν μεγάλων ἀποστάσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίσταται καὶ ἐν τῷ λιμεναρχείῳ καὶ ἐν τῇ Πρεσβείᾳ. Ὁ λιμενάρχης πρέπει νὰ εἶναι ἄλλος καὶ ἄλλος ὁ ἀκόλουθος. Μένει τὸ δεύτερον ζήτημα ὅπερ ἐθίχθη καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ δεύτερος ἀκόλουθος; Καὶ ποῖος ὁ σκοπὸς καὶ ὁ προορισμὸς τοῦ δευτέρου τούτου ἀκολούθου; Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου καὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἐξήγησεν εἰς τὴν Βουλὴν ποῖος ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ δευτέρου ἀκολούθου. Ἀλλὰ πρόκειται τάχα περὶ σπατάλης ὡς ἐλέχθη; Ἡμεῖς φρονοῦμεν τοὐναντίον, ὅτι δαπανῶνται πολὺ μεγαλείτερα ποσὰ πρὸς εἰδικὰς ἀποστολάς, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην γίνονται καὶ ὑπὸ τῶν δύο ὑπουργείων, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι γνωστὸν ὅτι κάμνει ἑκάστοτε πολλὰς ἀποστολὰς εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν θὰ εἶνε καὶ αὐτὸ ὑποχρεωμένον νὰ ἀποστέλλῃ ἀξιωματικοὺς καὶ αἱ δαπάναι τῶν ἀποστολῶν αὐτῶν θὰ εἶνε, βεβαιωθῆτε, πολὺ μεγαλείτεραι. Ταυτοχρόνως δὲ θὰ προσφέρῃ ὁ ναυτικὸς ἀκόλουθος καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας προώρισται νὰ προσφέρῃ καὶ τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς πρὸ μικροῦ. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸν ἕτερον ἀκόλουθον, ἐπειδὴ μάλιστα ἀκούω ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ καὶ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ματαιωθῇ καὶ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν καὶ θὰ ὑποχωρήσωμεν καὶ εἰς αὐτό. Ἀλλ’ ἐγένετο λόγος καὶ περὶ ἄλλου θέματος ἀλλοτρίου καὶ ξένου πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὕδρας συναδέλφου, καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Χαλκίδος ἐγένετο λόγος, περὶ τῶν πρεσβευτῶν καὶ οἱ ὁμιλήσαντες περὶ πρεσβευτῶν ἐλησμόνησαν νὰ ἀναφέρωσιν ὅτι ὑπεβάλομεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ νόμος τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ ὁποίου ἠλαττώσαμεν πολὺ τὰς δαπάνας, ἠλαττώσαμεν ἐπαισθητῶς τὰς ἐπιχορηγήσεις τῶν πρεσβευτῶν. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον βῆμα καὶ τὸ βῆμα αὐτὸ ἦτο ἀρκετὰ σημαντικόν. Ἀλλ’ ἤδη γίνεται λόγος καὶ περὶ τῶν προσώπων. Κύριοι, πρέπει νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ πολλαὶ μέριμναι καὶ αἱ πολλαὶ φροντίδες ὑπὸ τῶν ὁποίων πανταχόθεν κυκλούμεθα καθ’ ἑκάστην, δὲν μᾶς ἐπέτρεψαν ν’ ἀσχοληθῶμεν καὶ περὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, διότι ταῦτα εἶναι ζητήματα σοβαρὰ μὲν καὶ πολὺ σημαντικὰ ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον σημαντικὰ ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην ἐπαρουσιάζοντο ἐνώπιον ἡμῶν. Τὸ θέμα αὐτὸ βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ τὸ ἐξετάσωμεν ἐν καιρῷ, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὥρα τῶν τοιούτων συζητήσεων.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης ἔχει τὸν λόγον.

§90Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος.

§92ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς δευτέρας θέσεως τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου, διότι ὁ δεύτερος αὐτὸς ἀκόλουθος ἢ μᾶλλον ὁ στρατιωτικὸς ἀκόλουθος, ὁ ἐν Εὐρώπῃ διαμένων, εἶναι ἀναγκαιότατος νὰ χρησιμεύῃ διὰ τὴν ἐν γένει ναυτικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Μάλιστα ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἐν Εὐρώπη διαμένων ναυτικὸς ἀκόλουθος κατ’ ἐμὲ — ἴσως σφάλλομαι — εἶναι πολὺ χρησιμώτερος τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου. Ἐκεῖθεν θέλομεν ἀντλεῖ τὰ φῶτα ἡμῶν, ἐκεῖθεν θέλομεν ἴδει τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, καὶ περὶ τῶν βελτιώσεων τὰς ὁποίας πρέπει ν’ ἀποκτήσωμεν. Εἶναι δὲ καὶ πολὺ ἀναγκαιότερος, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι σήμερον διὰ τὴν παραμικρὰν ἀνάγκην ἀποστέλλομεν στρατιωτικὸν ἀκόλουθον εἰς Εὐρώπην. Ὁ ναυτικὸς ἀκόλουθος διαμένων διαρκῶς ἐν Εὐρώπῃ θὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν νὰ καθιστᾷ τὴν Κυβέρνησιν ἐν πληρεστάτη γνώσει τῶν γινομένων ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἐπὶ πλέον ὁ ναυτικὸς ἀκόλουθος θ’ ἀκολουθῇ καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν καὶ πρακτικὴν μόρφωσιν τὴν ἐν Εὐρώπῃ καὶ θὰ δύναται ἐπιστρέφων νὰ δίδῃ τὰ πρακτικὰ φῶτα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ παρακολουθῇ πάντα τὰ ἐν Εὐρώπῃ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νὰ διατηρηθῇ ἡ θέσις τοῦ δευτέρου ναυτικοῦ ἀκολούθου καὶ πιστεύω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν ἔχουσι λόγον νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως αὐτῆς.

§93Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα εἶπον περὶ πρεσβευτῶν ἐννοεῖται ὅτι πᾶν ἄλλο ἐννόουν καὶ νοῶ ἢ νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκριβῶς εἶπεν, ἔκαμεν ἓν βῆμα ἐλαττώσασα τὰς μισθοδοσίας καὶ ὅταν ἡσυχάσῃ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ σκεφθῇ σοβαρῶς περὶ τῶν πρεσβευτῶν. Ἐγὼ ἐννοεῖται ὅτι οὐδὲν ἔχω ἐνδιαφέρον οὔτε ἔχω τινὰ συγγενῆ διὰ νὰ διορισθῇ πρεσβευτής. Ὅ,τι εἶπον τὸ εἶπον ἐκ πεποιθήσεως, καὶ νομίζω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὅταν ὁμιλῇ ἐκ πεποιθήσεως καὶ λέγῃ κάτι τι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀσπαστόν, δὲν εἶναι ἀξιοκατάκριτος. Ἐγὼ εἶχον καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ πρεσβευταί, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, εἶναι καιρός, ἀφοῦ....

§94Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πρεσβευτῶν. Πρόκειται περὶ ναυτικῶν ἀκολούθων.

§95Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὴ ταράττεσθε σεῖς, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι πρὸς ὄφελός σας. Βεβαίως, ἐὰν ἀλλάξωσιν οἱ πρεσβευταὶ θὰ καταλάβητε μίαν πρεσβείαν ὡς κατάλληλος καὶ ἐνδεδειγμένος διὰ τὴν ἐν Παρισίοις πρεσβείαν...

§96Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτής. Καλὸν εἶναι ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι.

§98Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅ,τι εἶπον λοιπὸν τὸ εἶπον ἐκ πεποιθήσεως. Τώρα, ἐὰν ἄλλοι θέλωσι νὰ κρύπτωνται καὶ ὄπισθεν τῶν δακτύλων των, αὐτὸς εἶναι ἰδικός των λογαριασμός, ὄχι ἰδικός μου. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, —μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν— πολιτεύομαι ἐπὶ 41 ἔτη· ἡ πολιτική μου ἱστορία εἶναι γνωστὴ εἰς ἅπαν τὸ πανελλήνιον. Εἰσῆλθον ἐν τῇ Βουλῇ ὡς φίλος τοῦ μακαρίτου Βούλγαρη· ἀπεχωρίσθην ἐκείνου, ὅταν ὁ θάνατος τὸν ἀφήρπασεν....

§99Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἰκοσιοκτὼ ἐτῶν.

§100Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰκοσιοκτὼ ἐτῶν, ἀλλ’ αἱ πνευματικαί μου δυνάμεις εἶναι πολὺ μεγαλείτεραι ἀπὸ τὰς ἰδικάς σας τοῦ νέου.

§101Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι συζητήσιμον.

§102Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λοιπόν, ἀποθανόντος τοῦ μακαρίτου Βούλγαρη —ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν νὰ ζητήσω συγγνώμην, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁμιλῶ περὶ προσωπικῶν— ἐτάχθην εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη, τοῦ ὁποίου ἤμην καὶ στενώτατος συγγενής· ἀπεχωρίσθην τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη, ὅταν ὁ θάνατος ἀφήρπασεν αὐτόν, καὶ ἐτάχθην εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησα 18 ὁλόκληρα ἔτη, χωρὶς ποτε νὰ δώσω τὴν ἐλαχίστην ἀφορμὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἐγὼ διὰ προσωπικοὺς λόγους ἐγενόμην φίλος του. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ μακαρίτου Τρικούπη ἐγὼ ἐπρωτοστάτησα εἰς τὴν διαδοχὴν τοῦ κόμματος ἐκείνου. Τὸ κόμμα ἐκεῖνο ἀνεκήρυξε τὸν κ. Θεοτόκην ἀρχηγὸν καὶ παρέμεινα μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Τώρα εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπεμακρύνθην ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην· τοὺς γνωρίζει ὅλον τὸ πανελλήνιον· δὲν ἦσαν λόγοι ἰδιοτελεῖς, ἦσαν λόγοι φιλοτιμίας καὶ ἀξιοπρεπείας. Ἂν καὶ ἀπεσύρθην τῆς μερίδος ἐκείνης, μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι δὲν ἠκούσατέ ποτε ἐμὲ νὰ κατηγορῶ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη καὶ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Θεοτόκη, μὲ τὸ ὁποῖον συνέπραξα· ὁ δὲ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας μάλιστα ἐχρησίμευσεν ὡς μάρτυς εἰς τὴν Βουλὴν ἐδῶ μίαν ἑσπέραν, ὅτε εἶχον ἕνα λογαριασμὸν μικρὸν μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν Λεβαδείας, καὶ τοῦ ὑπενθυμίζω τί εἶπεν ὁ Κύριος ἐδῶ περὶ ἐμοῦ.

§103Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι προσωπικόν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀπαντήσω.

§104Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, βεβαίως. Λοιπὸν ἐγὼ ἐλθὼν εἰς διάστασιν πρὸς τὸν κ. Θεοτόκην ὤφειλον νὰ ταχθῶ εἰς μίαν πολιτικὴν μερίδα· διὰ πρώτην φορὰν ἐτάχθην εἰς τὴν πολικὴν μερίδα τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη ἀνεκηρύχθη ἀρχηγὸς ὁ κ. Δ. Ῥάλλης. Ὁ κ. Ῥάλλης εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μὲ ζητήσῃ νὰ λάβω μέρος εἰς τὸ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργεῖον καὶ ἔλαβον μέρος εἰς αὐτό. Ὁ κ. Ῥάλλης εἶναι ἀξιότιμος ἄνθρωπος καὶ ἀξιόπιστος καὶ δύναται νὰ ὁμολογογήσῃ, ἂν ἐγὼ προέβαλον καμμίαν ἀπαίτησιν διὰ νὰ γίνω ὑπουργός. Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ, ἵνα τὸ ὁμολογήσῃ. Ἐπελθούσης τῆς διαστάσεως τοῦ κ. Ῥάλλη μετὰ τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ παραμείνω μετὰ τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, καὶ παρέμεινα μετ’ αὐτοῦ, καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐσχημάτισε τὴν Κυβέρνησιν. Τὸν προκαλῶ, ὡς τίμιον ἄνθρωπον, νὰ ὁμολογήσῃ, ἂν ἐγὼ τοῦ ἐζήτησα νὰ μὲ προσλάβῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἂν ἐγὼ ἐχολώθην, διότι δὲν προσελήφθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐδῶ εἶναι ὁ κ. Μαυρομιχάλης. Κατὰ συνέπειαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας πολιτευτής, νομίζω ὅτι πολὺ ἔσφαλε θελήσας νὰ κατηγορήσῃ ἐμὲ ἐπὶ πολιτικῇ ἀσταθείᾳ. Ἐγὼ δυνατὸν νὰ ἔχω ὅλα τὰ ἐλαττώματα τοῦ κόσμου, τὸ ἐλάττωμα τῆς πολιτικῆς ἀσταθείας δὲν τὸ ἔχω βεβαίως. Ἐὰν ἅπαξ εἰς τὸν πολιτικόν μου βίον διεφώνησα πρὸς τὸν ἀρχηγόν μου, διὰ λόγους προσωπικῆς φιλοτιμίας, δὲν ἕπεται ὅτι εἶχε δικίωμα ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπεν. Ἀλλ’ ἀπὸ τὸν κύριον αὐτὸν τοιαῦτα δύναται ν’ ἀκούσῃ κανείς. Εἰς δὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀμφίσσης, τὸν νεαρόν, λέγω ὅτι συνηγορῶν περὶ ἀλλαγῆς τῶν πρεσβευτῶν τὸν ὑπηρετῶ, διότι βεβαίως ἐνδείκνυται νὰ καταλάβῃ μίαν Πρεσβείαν καὶ μάλιστα τῶν Παρισίων.

§105Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§106Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐγώ, δὲν ἠμφεσβήτησα τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τοῦ φίλου μου καὶ βουλευτοῦ ἐκ Χαλκίδος, δὲν ἠμφεσβήτησα τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ ὁσάκις διηύθυνε τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα διηύθυνε. Δὲν ἐνδιαφέρεται τὸ ἔθνος ἂν ἐγένετο μία προσωπικὴ συζήτησις, ἡ ὁποία πρέπει καὶ νὰ λήξῃ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος μὲ ἐμέμφθη διότι δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ὀνομάσω πρόσωπα προκειμένου περὶ Πρεσβειῶν· ἐδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ προσώπων, αἱ συζητήσεις δὲ ἐν τῇ Βουλῇ αἱ σχετιζόμεναι μὲ τὰ πρόσωπα, συνήθως καταπίπτουσιν εἰς ταπεινὸν ἔδαφος καὶ χάνουσιν ἐκ τοῦ γενικοῦ αὑτῶν ἐνδιαφέροντος· ἑπομένως καὶ ἡ ἐντύπωσις τῶν ἔξω εἶναι ἀλλοία παρὰ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν. Κατὰ τί ἔψεξα τὸν κ. Βουλευτὴν ὥστε νὰ ἐγερθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δυσφορήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ θεωρήσῃ τὴν γενικὴν ἐκείνην συζήτησιν, ὡς ἀφορῶσαν πρόσωπα, καὶ νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐπεισόδιον τὸ πρὸ μικροῦ λαβὸν χώραν; Λυποῦμαι δὲ διότι καίτοι ἠγόρευσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου τόσον σαφῶς ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς παρεξήγησε τοὺς λόγους μου, εὐχαριστοῦμαι ὅμως ἐξ ἄλλου ὅτι ἔγινα ἀφορμὴ νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ἔφθασεν ἤδη τὸ 75ον ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ διατηρεῖ τὰς δυνάμεις του εἰς τοσοῦτον ἀκμῆς, ὥστε βεβαίως ἐγὼ ὑποχωρῶ πρὸ τῆς συγκρίσεως ταύτης.

§107Ν. Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν ἴσως νὰ εὐχαριστήσω τὸν γηραιὸν πολιτευτὴν διὰ τὸ πατρικὸν ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχει δι’ ἐμὲ καὶ συνάμα νὰ τὸν διαβεβαιώσω ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιδεικνύῃ τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον καὶ κατορθώσῃ ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ ἀξίωμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ μὲ ἀναβιβάσῃ, θὰ κοσμήσω τὸ στῆθός του καὶ διὰ τοῦ Μεγαλοσταύρου, τὸν ὁποῖον ἴσως δὲν ἠδυνήθη μέχρι τοῦδε νὰ λάβῃ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). «Εἰς τὸ προσωπικὸν δύο τῶν ἐν Εὐρώπῃ Β. Πρεσβειῶν προστίθεται ἀνὰ εἷς πλωτάρχης φέρων τὸν τίτλον «ναυτικὸς ἀκόλουθος».

§109Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ εἴπωμεν «εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας προστίθεται εἷς πλωτάρχης».

§110Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ «εἰς τὸ προσωπικὸν μιᾶς τῶν ἐν Εὐρώπῃ Πρεσβειῶν».

§111Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅπως ἐπιθυμεῖτε κάμετε τὴν διατύπωσιν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ «εἰς τὸ προσωπικὸν μιᾶς τῶν ἐν Εὐρώπῃ Β. Πρεσβειῶν προστίθεται εἷς ἀξιωματικὸς φέρων τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑποπλοιάρχου».

§112Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ.

§113Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε νὰ τεθῇ «καὶ εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ».

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει). «Οἱ ναυτικοὶ ἀκόλουθοι ἐκλέγονται μεταξὺ τῶν πλωταρχῶν· 1) Τῶν ὁποτεδήποτε ὑπηρετησάντων ὡς μελῶν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ. 2) Τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ἑκάστοτε ἰσχύοντι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου πίνακι». Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τεθῇ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, τὸ «ὢν ναυτικός».

§115Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, δύνανται ν’ ἀσκήσωσι καθήκοντα ναυτικοῦ ἀκολούθου, μάχιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, μὴ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ παρόντος νόμου».

§117Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀντὶ «ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου» νὰ τεθῇ «ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§118Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως Σωφρονείου μετὰ τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων Κεφαλληνίας».

§120Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τί λέγει ἡ ἀναφορὰ ἡ ὑποβληθεῖσα περὶ αὐτοῦ;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§122ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 84 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοσχέδιον «περὶ ἐπόπτου τῆς σχολικῆς σκοποβολίας».

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπόπτου τῆς σχολικῆς σκοποβολίας».

§124Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Εἴπομεν ἐξ ἀρχῆς νὰ τηρηθῇ μία σειρὰ διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ συζητηθῇ καὶ ἑπομένως νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι.

§125ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις.

§126Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐγὼ ὁμιλῶ γενικῶς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 208 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταστημάτων ψηφοφορίας». Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§128Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅρα Παράρτημα).

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύναται ν’ ἀφεθῇ ἡ διάταξις, μεταβαλλομένης μόνον τῆς φράσεως «λυθείσης τῆς μισθώσεως» εἰς «ληξάσης τῆς μισθώσεως», ὥστε ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς λύσεως τῆς μισθώσεως, ἥτις δύναται νὰ γίνῃ καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κυνουρίας ἐκ συνεννοήσεως δημάρχου καὶ ἰδιοκτήτου. Ἂν ὅμως λήξῃ κανονικῶς ἡ μίσθωσις, δὲν δύνασθε βεβαίως νὰ χρησιμοποιήσητε ὡς δημοτικὸν τὸ οἴκημα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως.

§130Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ πρώτη παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κυνουρίας εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα, διότι πράγματι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη καταστρατήγησις καὶ κατάχρησις τῆς διατάξεως. Διὰ τοῦτο ἢ πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου καὶ νὰ εἴπωμεν «ληξάσης τῆς μισθώσεως», ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὸν κίνδυνον τῆς ἐκ συνεννοήσεως δημάρχου καὶ ἰδιοκτήτου λύσεως τῆς μισθώσεως, ἢ πρὸ τῆς ἐκλογῆς νὰ παραδεχθῶμεν τὸ τρίμηνον. Ἓν ἐξ αὐτῶν ἂς δεχθῇ ἡ Βουλή.

§131ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ τρίμηνον.

§132Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν παρατήρησιν παραδέχομαι ὅτι δύναται νὰ λείψῃ ἡ φράσις «καὶ τὰ λοιπά»· ἀλλὰ διὰ τὸν σεισμὸν καὶ τὴν πλήμμυραν τοῦ καταστήματος εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ μία τοιαύτη ἐξήγησις.

§133Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ διὰ τὴν πυρκαϊάν.

§134Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ προσθέσωμεν καὶ τὴν πυρκαϊάν. Νομίζω ὅτι ὑπὸ τοιούτους περιορισμοὺς δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§136Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου ἡ φράσις «πάντοτε τηρουμένης τῆς τριμήνου προθεσμίας πρὸ τῶν ἐκλογῶν».

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§138ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο μία λέξις, προκειμένου περὶ τῆς Θεσσαλίας εἰς πολλὰ μέρη τῆς ὁποίας ὑπάρχουσιν εὐρύχωρα κοινοτικὰ καταστήματα, ἡ λέξις «κοινοτικά»· νὰ τεθῇ δηλ. εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου «καὶ λοιπὰ δημοτικά, κοινοτικὰ καὶ δημόσια καταστήματα».

§139Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι πολὺ ὀρθὴ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη. Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§140Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ ἑξῆς· «Ἡ ἀπόφασις τοῦ νομάρχου ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς δέκα καὶ πέντε ἡμερῶν ἐπὶ ποινῇ ἀπαραδέκτου». Πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ φρασεολογία, διότι δὲν εἶναι ποινὴ τὸ ἀπαράδεκτον.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§142Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6, κύριε Ὑπουργέ, ἀναγράφεται «ἡ διαίρεσις τοῦ δήμου εἰς πλείονα ἐκλογικὰ τμήματα καὶ πᾶσα ἐφεξῆς μεταβολὴ τοῦ καταστήματος τῆς ψηφοφορίας ἐνεργεῖται κατὰ τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 4 καὶ 5 τοῦ νόμου τούτου ὁριζόμενα». Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὸ ἄρθρον 4 καλοῦμεν τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἵνα ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἀποφανθῶσιν, ὑπάρχει φόβος μήπως ἑρμηνευθῇ ὅτι μόνον ἐντὸς τοῦ μηνὸς τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου δύνανται νὰ γίνωσιν αἱ ἐφεξῆς μεταβολαί. Πρέπει νὰ γίνῃ ἐπεξήγησις, διότι διὰ τὰς ἐφεξῆς μεταβολὰς αὐτὰς ἡ περιοριστικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρον 4 δὲν ἔχει θέσιν.

§143Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὸ ἐννοοῦμεν. Ἡ προθεσμία τῶν 30 ἡμερῶν εἶναι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὰ ἐκλογικὰ καταταστήματα· ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ἰσχύουσιν αἱ γενικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου καὶ ἑπομένως δύναται τὸ συμβούλιον εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλῃ τὴν διαίρεσιν. Εἴπομεν πρὸς τούτοις ὅτι θὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις καὶ τὰ λοιπὰ» καὶ θὰ τεθῇ ἡ λέξις «πυρκαϊᾶς».

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ φύγῃ τὸ «καιρικῶν περιστάσεων» καὶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «πυρκαϊᾶς καὶ καταπτώσεων».

§145Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπανηλειμμένης χρήσεως γραμμοτοσήμου καὶ τηλεγραφηματοσήμου», (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν δήμων καὶ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων».

§147Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι ἐζητήθησαν μερικαὶ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἰσέτι δὲν ἔχομεν.

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ κατάθεσις τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὐτὰς μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης θὰ ἐπεθύμουν ἵνα, εἰ δυνατόν, ἔχω καὶ πίνακα τῶν δανειστῶν ἐν γένει τοῦ δήμου Ἀθηναίων τῶν σημερινῶν, μετὰ σημειώσεως ἀντιστοίχου ποῖοι εἶναι οἱ ἀρχικῶς δικαιοῦχοι καὶ τίνες δικαιοῦχοι δι’ ἐκχωρήσεως.

§149Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐζήτησα πάσας τὰς πληροφορίας, ἃς μοὶ ἐζητήσατε, μοὶ ἐδόθη δὲ ἡ ἀπάντησις ὅτι ἂν ἐπιμείνητε εἰς ὅλας τὰς πληροφορίας δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν συντόμως νὰ προσαχθῶσι. Εἶπον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ σᾶς ἴδωσι καὶ νὰ συζητήσωσι μαζύ σας ἵνα μάθωσι τίνας θεωρεῖτε ἀπαραιτήτους.

§150Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἦλθον συμφώνως πρὸς τὴν ἐντολήν σας καὶ μοὶ ἔφερον σημειώματα, ἅτινα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι διὰ νὰ ἔλθωσιν οἱ πίνακες χρειάζονται πολλαὶ ἡμέραι· τοὺς ἐζήτησα νὰ καταθέσωσιν αὐτουσίους τοὺς πίνακας εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς· ἐζήτησα τὸν πίνακα τῆς διανομῆς τῶν πεμπτημορίων τὸν ἐφετεινόν, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι κατακεχωρισμένα τὰ ὀνόματα τῶν πεμπτημοριούχων καὶ συνέστησα ὅπως σημειωθῇ κατ’ ὄνομα ἂν εἶναι ἀρχικὸς δικαιοῦχος ἢ ἐκδοχεύς, διότι τοῦτο ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν συζήτησιν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου ἢ σταφυλῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμου).

§152Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν ἔργων. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν ἔργων).

§153Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ 106, παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 2 ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΦϞΒʹ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1860 περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΥΞΕʹ τῆς 28 Μαΐου 1887». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§155Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 143, 425 καὶ 552 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 143, 325 καὶ 552 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§157Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, μετὰ τὰς λέξεις «τῆς ἀνηλικότητος» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ παρηλικότητος».

§158Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἐλαιοεκπυρηνωτικοῦ μηχανήματος εἰς τὸν ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχην Ἀχιλλέα Σπυρίδ. Κούπαν».

§159Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς καὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§161Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτέρων νομοσχεδίων ἐξ ὅσων ποτὲ ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πρόκειται ἐπὶ τέλους νὰ κανονισθῇ ἡ διαχείρισις τῶν λιμενικῶν ταμείων καὶ ἰδίως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς, περὶ τῆς ὁποίας τοσαῦτα ἠκούσαμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ τοσαῦτα ἀντελήφθημεν, ὥστε ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῇ μέτρον καὶ μέτρον ῥιζικόν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐξιστορῶν τὰ κατὰ τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Πειραιῶς· ἐκεῖνο ὅμως εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ὅτι ἐπὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς δὲν ἔχει τὸν λόγον ὁ Πειραιεὺς μόνον ἢ αἱ Ἀθῆναι, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, διότι εἰσφέρουσι πάντες καὶ τὰ χρήματα αὐτῶν εἶναι ἱερὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ διασπαθῶνται δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ δι’ ἕνα ἢ δι’ ἄλλον λόγον. Εὐτυχῶς παρατηροῦμεν, ὅτι τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προσείλκυσε καὶ τὸ θέμα τοῦτο, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπικρατήσῃ περὶ αὐτοῦ ἡ ἀρχὴ τῆς μεταφυτεύσεως τῶν ξένων νομοθεσιῶν καὶ παρ’ ἡμῖν χωρὶς νὰ συμβιβάσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ νομοθετήσωμεν καὶ μὲ τὰ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντα καὶ μὲ τὰ ἤθη ἡμῶν καὶ ἔθιμα ἢ καὶ τὰς τοπικὰς ἀνάγκας. Καθίσταται δεκαπενταμελὴς ἐπιτροπή, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς τύχης τῆς περιουσίας ταύτης, ἀνερχομένης εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχ., διότι, ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, τὰ εἰσοδήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς ὑπερβαίνουσι τὸ 1.200.000 δρ. καὶ ἂν ὑπῆρχε διαχείρισις μᾶλλον χρηστή, βεβαίως ἤθελον ἀνέλθῃ εἰς 1.500.000 δρ. Ἄν δὲ ἡ διαχείρισις ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπῃτεῖτο, πολλὰ ἔργα ἤθελον συντελεσθῆ ἐν Πειραιεῖ καὶ δὲν ἠθέλομεν εἶσθαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλέγχωμεν καὶ συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποστολὴν εἰσαγγελέως εἰς τὸ ταμεῖον τῶν λιμενικῶν ἔργων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐγκαθίσταται διοικητικὴ πολυτέλεια· ἐγκαθίσταται διοίκησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν χαρακτῆρα ἡμῶν. Ἰσχύει τοῦτο ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἐκεῖ ἄλλαι εἶναι αἱ περιστάσεις, ἄλλα τὰ πρόσωπα καὶ ἄλλαι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας διοικοῦνται αἱ τοιούτου εἴδους ὑπηρεσίαι. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον μετάφρασις τοῦ Ἰταλικοῦ νόμου, τοῦ σχετικοῦ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Γενούης. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐγκαταστήσητε, παρ’ ἡμῖν δεκαπενταμελὲς συμβούλιον, θέλετε ἔχει πολυαρχίαν, καὶ θέλομεν φθάσει εἰς ἀποτελέσματα ὄχι τόσον εὐχάριστα διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου· θέλομεν περιπέσει εἰς τὸ ἀντίθετον τοῦ ἐπιδιωκομένου ἀποτελέσματος, ἐνῷ σήμερον τὸ προσωπικὸν τὸ διευθῦνον τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς εἶναι ἐλάχιστον καὶ ὁ τρόπος τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ δὲν παρέχει ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου. Διὰ τῆς πολυτελοῦς ταύτης διοικήσεως δὲν θέλετε ἔχει τὰ ποθούμενα ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ δεκαπενταμελὲς συμβούλιον νὰ τὸ περιορίσῃ εἰς δεκαμελές τουλάχιστον διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους, τοὺς ὁποίους, ὡς εὐκόλως ἐννοουμένους, δὲν θέλω ἀναπτύξει, ἵνα μὴ ἀποσχολήσω ὑμᾶς. Εἰδικώτερον μόνον θὰ προσθέσω, ὅτι ὡς νομίζω, εἰς οὐδὲν θέλει συντελέσει ἡ ἀνάμιξις ἐν τῇ διοικήσει τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τῶν δύο δημοτικῶν συμβούλων τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 3. Ἀπ’ ἐναντίας θέλει ἐπέλθει σύγκρουσις ὡς ἐκ τῶν συμφερόντων τῶν δημοτικῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου δήμου. Προκειμένου δὲ περὶ δήμου αὐτοτελοῦς, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάμιξις εἰς τὰ ἔργα αὐτοῦ τοῦ συμβουλίου ἑτέρου δήμου, ἔχει λόγον τινά. Θὰ ἤμην τῆς γνώμης, πρὸς καλλιτέραν διασκευὴν καὶ οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀπαλειφθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ δήμου Ἀθηναίων, διότι καὶ δίκαιον εἶναι τοῦτο καὶ πρέπον, ἵνα ἀποκλειστικῶς οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες τοῦ Πειραιῶς ὑποδεικνύωσι καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ μεριμνήσωσι περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ ταμείου τούτου, νὰ αὐξήσητε δὲ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκετε ἐν τῷ ἐμπορικῷ κύκλῳ, διότι ὁμολογουμένως οἱ ἔμποροι τῶν Ἀθηνῶν αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν καὶ ἔχουσι καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ μεγαλείτερον νὰ προστατεύσωσι τὴν διαχείρισιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διότι καὶ αὐτοὶ συνεισφέρουσι κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου. Θὰ ἀφήσητε λοιπὸν τοὺς τρεῖς ἀντιπροσώπους τοῦ δήμου Πειραιῶς, τοὺς τρεῖς ἐκλεγομένους ὑπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου, τοὺς δύο ἐκλεγομένους ὑπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, τοὺς ὁποίους δύνασθε νὰ αὐξήσητε κατὰ ἕνα,—διότι αὐτοί, κύριε Ὑπουργέ, ἔχουσι τὸ μεγαλείτερον ἐνδιαφέρον—, ἕνα ἐφοπλιστήν, ἕνα πράκτορα, τὸν νομομηχανικὸν Ἀττικῆς καὶ τὸν λιμενάρχην Πειραιῶς. Περὶ τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς ἠγέρθησαν χθὲς ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ, τὰς ὁποίας δὲν εὑρίσκω βασίμους καὶ δεδικαιολογημένας, διότι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἄλλους λειτουργοὺς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, νὰ μὴ τοὺς ἀναμιγνύωμεν εἰς διαχειρίσεις ταμιακάς.

§162Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν θὰ ἔχῃ διαχείρισιν.

§163Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ κεντῶμεν τὸν ζῆλον εἰς τὸ νὰ θέλωσι νὰ διορίσωσι καὶ αὐτοὶ ἕνα ὑπάλληλον. Λοιπὸν νὰ ἀφήσητε τὸν λιμενάρχην, ἐπειδὴ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν παρατήρησιν τὴν γενομένην, ὅτι ὁ λιμὴν Πειραιῶς δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς πολλὰς περιστάσεις καὶ ὡς λιμὴν χρησιμοποιηθησόμενος διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, ἐν ᾗ περιπτώσει πρόκειται νὰ γίνῃ διασκευὴ τοιαύτη, τότε ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν θὰ δύναται, ἀνακοινῶν τὰς σκέψεις αὐτοῦ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ φέρῃ τοιαύτην βελτίωσιν χωρὶς νὰ παρεισαγάγητε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον δὲν θεωρῶ συντελεστικὸν οὔτε διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οὔτε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου. Δὲν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ πόσον χρόνον θέλει παραμείνῃ ὁ ἐκλεχθησόμενος πρόεδρος, καὶ τοῦτο εἶναι ἀτέλεια, καὶ ἀτέλεια οὐσιώδης, διότι, ἂν θέλητε τὸν Πρόεδρον νὰ ἐκλέγητε κατ’ ἔτος, δὲν ἐπιτυγχάνετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ διανοίᾳ ὑμῶν ὑπάρχει, τῆς καλῆς δηλαδὴ λειτουργίας καὶ τῆς σταθερᾶς ἐφαρμογῆς γνωμῶν καὶ ἰδεῶν παρ’ ἑνὸς προέδρου, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐκλεγόμενος παρὰ προσώπων ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τοῦ ταμείου θὰ εἶναι ἀντάξιος τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ καταλάβῃ. Ὅταν δὲν ὁρίζηται τοῦτο, τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι κατ’ ἔτος πρέπει νὰ γίνηται ἐκλογή, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσδιορισθῇ καὶ νὰ λεχθῇ ἢ κατὰ διετίαν, ἢ κατὰ τριετίαν ἀναλόγως τῶν σκέψεων ὑμῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅσῳ μακρότερον εἶναι τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου, τόσῳ τὸ καλλίτερον διὰ τὸ ταμεῖον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§165Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν παραδέχομαι τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι, ἀφοῦ καὶ ὁ ἴδιος παρεδέχθη ὅτι διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς ἐνδιαφέρονται οὐ μόνον οἱ Πειραιεῖς, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, πολὺ δικαιότερον εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν καὶ διὰ τοὺς Ἀθηναίους, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ διὰ τοῦ μεγάλου ἐμπορίου των συνεισφέρουσι κατὰ μέγα μέρος. Τώρα, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ ἀντὶ τοῦ ἀνωτέρου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, τοῦ διοριζομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ θέσωμεν τὸν Τελώνην, ἔχει καλῶς· ἐὰν ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἂς μείνῃ ὡς ἔχει. Εἰς τὰς παρατηρήσεις σας δὲ ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσω τὸν ἀριθμὸν ἀπαντῶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς δὲν εἶναι τόσον μέγας, διότι οἱ μὲν τρεῖς ὑπάλληλοι, ὁ νομομηχανικός, ὁ λιμενάρχης καὶ ὁ ἀνώτερος οἰκονομικὸς ὑπάλληλος δὲν εἶναι αἱρετοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῶσιν· ὥστε οἱ καθ’ αὑτὸ διοικοῦντες θὰ εἶναι οἱ 12· ἐκ τούτων δέον νὰ ἐκλεγῇ ἡ τριμελὴς ἐπιτροπή, ὁ πρόεδρος καὶ δύο ἕτεροι, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι θὰ ἐκλέγωνται ὑπὸ προσώπων ἐνδιαφερομένων, καὶ δὲν θὰ διορίζηται ὁ πρόεδρος ὑπὸ τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπείκει πολλάκις εἰς πιέσεις κομματικάς. Καὶ συνήθως ὁ πρόεδρος δυστυχῶς ὑπῆρξε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὸ βραβεῖον τῶν κομματικῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ ἔργα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πειραιῶς, παρὰ τοὺς μεγάλους αὐτῆς πόρους, δὲν ὑπῆρξαν ἀνάλογα πρὸς τὰς προσδοκίας, οὔτε πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πρὸς τὸν πρῶτον λιμένα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καὶ πρὸς ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων λιμένων τῆς Μεσογείου. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν, εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον, διότι πραγματικῶς δὲν ἠξεύρω πῶς εἴτε ἐν τῇ ἀντιγραφῇ, εἴτε ἄλλως δὲν ὑπάρχει προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἐκλέγηται ὁ πρόεδρος. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἀρκετὸν νὰ προσδιρίοσωμεν οὐχὶ ἐτησίαν ἐκλογήν, ἀλλὰ τριετῆ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρο 3, ὡς ἐτροποποιήθη, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 ἄνευ ἀντιρρήσεως καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§167Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν εἶχον ὑποβάλει παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀντικαταστήσῃ, εἰ δυνατόν, τὸν λιμενάρχην Πειραιῶς δι’ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐπιτελείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπέκρουσεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας, ὅτι πᾶσα ἐπέκτασις ἢ κατασκευὴ τοῦ λιμένος Πειραιῶς δέον νὰ τυγχάνῃ τῆς γνωμοδοτήσεως καὶ τοῦ ἐπιτελείου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἵνα ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς λαμβάνῃ οἱανδήποτε ἐπέκτασιν χωρὶς αἱ πολεμικαὶ ἀρχαὶ τοῦ ναυτικοῦ νὰ ἔχωσι γνῶσιν τῆς τοιαύτης ἐπεκτάσεως. Λοιπὸν προτείνω νὰ τεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν» ἡ φράσις «μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου τοῦ ναυτικοῦ».

§168Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7–11 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§170Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον προστεθῇ ἡ ἑπομένη παράγραφος: «Ταμίας τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται ὁ ἔχων προσόντα δημοσίου ταμίου, τοὐλάχιστον γʹ τάξεως».

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§172Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐζήτησα κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ ἀφαιρεθῇ, εἰ δυνατόν, τὸ ἄρθρον 13, ἢ τοὐλάχιστον νὰ διατυπωθῇ ὑπὸ τύπον δυνητικόν, διότι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον περὶ δημοσίων ἔργων, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου δυνατὸν νὰ ἀχθῶμεν εἰς συμπέρασμα νὰ μὴ ἐπιτρέπωνται τοιαῦται ἀποσπάσεις, αἵτινες γινόμεναι ἔχουσι δημιουργήσῃ τὴν κατάργησιν παντὸς ἐλέγχου.

§173Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἂς ἀπαλειφθῇ καλλίτερον τὸ ἄρθρον 13.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 13 ἀπαλείφεται. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14 καὶ 16 τοῦ νομοσχεδίου, λαμβάνοντα θέσιν 13, 14 καὶ 15 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§175Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυλακῶν, ἵνα ἀναγραφῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τῆς ὑπὸ ὅρον ἐκτελέσεως, διότι αὐτὸ θὰ ἀπαλλάξῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους γινόμενον νόμος ἀπὸ χιλιάδας μικροκαταδίκων. Ἡ λέξις εἶναι ἀκριβής, δὲν εἶναι ὑπερβολική, διατί οἱ κατάδικοι μέχρι πρὸ μηνῶν ἀνήρχοντο κατ’ ἔτος εἰς χιλιάδας, ψηφιζομένου δὲ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ γινομένου νόμου θὰ ἐλαττωθοῦν βεβαίως κατὰ τὸ ἥμισυ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα Μπερανζέ, εἶχε δὲ κατ’ ἀνάλογον τρόπον διατυπωθῇ καὶ ὑποβληθῇ ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον, εἶναι δὲ πρέπον καὶ συμφέρον νὰ συνδυασθῇ μαζὺ μὲ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὀργανισμοῦ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους».

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων, κλινικῶν, ἐργαστηρίων καὶ μουσείων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.).