1909.11.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48.

τῆς 21ης Νοεμβρίου 1909.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5, 40′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 91 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ὁ σύλλογος τῶν δημοδιδασκάλων Βοιωτίας παρακαλεῖ, ὅπως τὰ αἱρετὰ μέλη τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀντικαθιστῶσι δικαστικὰ πρόσωπα καὶ τὸν πρόεδρον ἀναπληροῖ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου· Ὁ γεωπονικὸς σύνδεσμος Ζευγολατειοῦ τῆς Κορινθίας παρακαλῶν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ νομοσχέδιον φορολογίας οἰνοπνεύματος, διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑνιαίας ἐνεργούντων πρὸς ὑφαρπαγὴν ὑπογραφῶν ἁπλοϊκῶν ἀνθρώπων κατὰ τῆς ἀνωτέρω φορολογίας καὶ εὔχεται ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ φόρου ἀμπέλων· Ἡ ἀλληλοβοηθητικὴ ἀδελφότης τῶν μαγειροϋπαλλήλων ὁ «Σωτὴρ» παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία δι’ αὐτοὺς καθ’ ὅλον τὸ ἀπόγευμα τῆς Κυριακῆς καὶ μέχρι τῆς πρωίας τῆς Δευτέρας· Ὁ Ἀρκαδικὸς σύλλογος κηρύσσεται κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ σύλλογος τῶν δημοδιδασκάλων Ἰθάκης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ Κυβέρνησιν, ἵνα ἡ σχολικὴ περιφέρεια Λευκάδος–Ἰθάκης συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ σχολικῶν περιφερειῶν δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἀχλαδοκάμπου εὐγνωμονοῦσι διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικῶν περιφερειῶν καὶ αἰτοῦνται τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Μανθυρέας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Καλτεζοῦντος· Ἡ γεωργικὴ τάξις τῶν χωρίων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἀπὸ προσθέτου φόρου καὶ τόκων καθυστερουμένων παγίων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν τῶν χρήσεων 1906–1908 καὶ περὶ χορηγήσεως προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν μέχρι τέλους 1910· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἑρμουπόλεως παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς δημοτικοῦ δασμοῦ σίτου Ἐσωτερικοῦ καὶ Ἐξωτερικοῦ μεταποιουμένου εἰς ἄλευρα καὶ ἀποστελλομένου εἰς τὸ Ἐσωτερικόν· Ὁ σύλλογος τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Καλαμῶν ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ ψηφίσῃ φόρον ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ σύλλογος τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Ὑρίας τῆς Πάρου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ πρόεδρος τῶν δημοδιδασκάλων Καλαμῶν παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως διὰ τὰς θέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προτιμηθῶσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ ἀποκλεισθῶσιν οἱ διδάκτορες, ὡς ξένοι πρὸς τὸν κλάδον τοῦτον· Ὁ κ. Κ. Δράμαλης, ἐπὶ μακρὰ ἔτη ὑπηρετήσας ὡς ὑποθηκοφύλαξ Βορείου Πλευρᾶς Ἀθηνῶν, προσφέρεται ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐν Ἀθήναις ὑποθηκοφυλακείου ἀντὶ τοῦ ⅓ μόνον τῶν ἐτησίων νομίμων δικαιωμάτων, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποσύρει τὸ ὑποβληθὲν σχετικὸν νομοσχέδιον ἢ ἤθελε διαιρέσει τὴν ἐκ τῆς ὑποθήκης μεταγραφήν· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Χατζήμισυ παραπονοῦνται κατὰ τῆς μεροληπτικῆς διανομῆς τῶν ἀγρῶν τοῦ ἀνωτέρω χωρίου. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Τσατμᾶ τοῦ δήμου Θαυμακοῦ παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ χωρίου των εἰς τὸν δῆμον Φαρσάλων· Οἱ ὑπάλληλοι τῶν καπνεμπορείων καὶ καπνοπωλείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς παρακαλοῦσιν, ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν νόμον τῆς κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν· Οἱ ἐν Ἀθήναις δικηγόροι δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσιν, ὅπως προταχθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἡ πρότασις νόμου περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων. Ἔχομεν, Κύριοι, σήμερον Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς «περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν».

§2Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θερμοτάτην σύστασιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ δίκαιον τῆς ὁποίας εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει. Πρόκειται περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀντείπῃ ὅτι οἱ ἐπαγγελματίαι οὗτοι τελευταίως ὑπέστησαν καὶ ὑφίστανται πολλὰς ζημίας λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας καὶ ἐν γένει τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κράτος. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει αὐτοὺς νὰ ζητῶσι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἀλλὰ καὶ ἰδιαίτερος φόρος, τὸν ὁποῖον πληρώνουσιν. Ἐνῷ οἱ ἐπαγγελματίαι οὗτοι καταβάλλουσι καθ’ ἡμέραν πλείστας ὅσας δαπάνας, ἵνα ἐπὶ τὸ ὡραιότερον καὶ εὐπρεπέστερον παρουσιάσωσι τὰς ἁμάξας καὶ τοὺς ἵππους αὐτῶν, ἵνα προοδευτικώτερον ἐργάζωνται ἐν τῇ Πολιτείᾳ, δυστυχῶς δὲν ἀπολαμβάνουσιν ὅσα ἔδει ν’ ἀπολαμβάνωσιν, ὑφίστανται δὲ καὶ ζημίας ἀρκετάς. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλον πλειστάκις ἀναφορὰν καὶ ἦλθον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν σώματι, ἵνα παρακαλέσωσιν αὐτόν, ὅπως ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Ὡς ἤκουσα καὶ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν του τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν ἁμαξηλατῶν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θέλει παρίδει τὰ δίκαια αἰτήματά των καὶ θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτον νομοθετικὸν μέτρον.

§3Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, θεωρῶ δικαίαν τὴν αἴτησιν τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος αὐτῶν. Καὶ ναὶ μὲν μέχρι τοῦδε ἡ φορολογία αὕτη δὲν ἐφαίνετο μεγάλη, δι’ ἧς πληρώνουσι 56 δραχμὰς ἕκαστος, οὐχ ἧττον μετὰ τὸ τελευταῖον γεγονὸς τῆς διακλαδώσεως καὶ τῆς λειτουργίας τοῦ συμπλέγματος τῆς ἠλεκτροκινήσεως, ἕνεκα τοῦ ὁποίου βέβαιον εἶναι καὶ πανθομολογούμενον ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων ἠλαττώθησαν εἰς βαθμὸν μέγιστον, ἐπιβάλλεται ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προβάλλεται σήμερον, μέτρου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν ἁμαξῶν καὶ κάρρων. Δὲν εἶναι οὗτος ὁ μόνος λόγος, ὅστις συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν ἁμαξηλατῶν, ὅστις λόγος ἐμείωσε τὰς ἐργασίας, ἑπομένως καὶ τὰς εἰσπράξεις τῶν ἁμαξηλατῶν, ἀλλὰ καὶ ἕτερος τοιοῦτος δύναται νὰ θεωρηθῇ σπουδαῖος, ὁ ἑξῆς: αἱ ἀπαιτήσεις τῆς κοινωνίας ἀξιούσης βελτίωσιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, πολυτέλειαν τῶν ἁμαξῶν, ἵππους καλοὺς καὶ ἐν γένει πᾶσαν βελτίωσιν, ἣν ἡ πρόοδος ἐπιβάλλει ἐν τῇ ἐργασίᾳ αὐτῶν· πᾶσα δὲ τοιαύτη πρόοδος ἀπαιτεῖ δαπάνας. Ἀλλὰ καὶ ἕτερα στοιχεῖα συντελοῦσιν εἰς ζημίας μεγάλας αὐτῶν. Αὐτὴ ἡ ἀσφαλτόστρωσις, ἡ ὁποία τόσον ποθητὴ κατέστη παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἐπιζημία εἰς αὐτούς, τὸ μὲν διότι κακῶς κατασκευασθεῖσα αὕτη κατέστησε τὸ ἔδαφος ὀλισθηρόν, ὁπόθεν πλεῖστα μὲν ὑποζύγια ὡς ἐκ τούτου ὀλισθήσαντα ἐθανατώθησαν, πολλαὶ δ’ ἅμαξαι κατεστράφησαν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἰδιοκτητῶν ἁμαξῶν τῶν ἁμαξηλατῶν, μειουμένης οὕτω σπουδαίως τῆς περιουσίας αὐτῶν. Ἔπρεπε δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε αἱ ὁδοὶ αὐταὶ νὰ μὴ ὦσι τόσον ἐπιζήμιοι διὰ τὴν συντεχνίαν τῶν ἁμαξηλατῶν, καὶ ἔπρεπεν ἡ Πολιτεία νὰ φροντίσῃ, ὥστε ὅπου εἶναι ὀλισθηρὰ τὰ μέρη ἢ ὅπου εἶναι ἐπικλινῆ, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπικίνδυνα τὰ μέρη αὐτὰ τῶν ὁδῶν, οἱαιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν αὗται, δημόσιαι ἢ δημοτικαί. Ἐπίσης ἐν καιρῷ, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ κονιορτὸς μεταβάλλεται εἰς πηλὸν καθιστῶντα ὀλισθηρὸν τὸ ἔδαφος, νὰ πλύνωνται αἱ ὁδοὶ αὐταί, ἵνα μὴ εἶναι πρὸς ζημίαν τῶν ἁμαξηλατῶν. Καὶ τίς ἐξ ὑμῶν δὲν ἀντελήφθη τοιαῦτα δυστυχήματα, συμβαίνοντα καθ’ ἑκάστην εἰς βάρος αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἁμαξηλατῶν ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως διορθώσεων καὶ πλύσεων τῶν ἠσφαλτωμένων ὁδῶν; Καὶ εἰς ἄλλα μέρη ὑπάρχει ἠσφαλτόστρωσις, ἀλλὰ πλύνεται καθ’ ἑκάστην πρωίαν καὶ τότε ἡ ἀσφαλτόστρωσις δὲν εἶναι ὀλισθηρὰ καὶ ἐπικίνδυνος. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων καὶ διότι αἱ λοιπαὶ ὁδοὶ τῆς πόλεως εἶναι εἰς ἐλεεινοτάτην κατάστασιν, — καὶ τοῦτο δύνανται νὰ βεβαιώσωσι πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κυκλοφοροῦσιν ἐφ’ ἁμαξῶν εἰς τὰς διαφόρους συνοικίας τῆς πόλεως καὶ οἱ ὁποῖοι βλέπουσιν ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε τοιαύτη ἐλεεινότης ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι μετεβλήθησαν εἰς ῥυάκια, εἰς λάκκους, εἰς ὁδοφράγματα, εἴτε ἀμελείᾳ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς εἴτε τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς, προκύπτει προφανῶς ζημία εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἐπαγγελματίας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν ὑπὲρ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου αὐτῶν, ἵνα οὕτω πως δυνηθῶσιν ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ζημίας, αἵτινες προέρχονται ἐκ τῆς ἀμελείας τῆς διοικητικῆς ἢ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λέκας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§5Θ. ΛΕΚΑΣ. Θὰ συστήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἐπαγγελματιῶν αὐτῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῆς ἠλεκτροκινήσεως τῶν τροχιοδρόμων καθὼς καὶ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν —Πειραιῶς μέχρι τοῦ τελωνείου θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐργασίας καὶ τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ τῶν καρραγωγέων. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου ὑπογεγραμμένην καὶ ὑπ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἐπιβεβλημένη φορολογία εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ.

§7Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύρι Πρόεδρε, εἰς ὅσα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες εἶπον περὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν τούτων δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πολλὰ πράγματα, νομίζω ὅμως ἐπιβαλλόμενον νὰ τονίσω ὅτι οἱ βιοπαλαισταὶ οὗτοι, ἐνῷ καθ’ ἑκάστην ὑπόκεινται εἰς κινδύνους, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἕνεκα ψύξεως, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἕνεκα ἡλιάσεως, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐνῷ ἡ μικρὰ αὐτῶν περιουσία διατρέχει κινδύνους ἐκ τῆς ἀπωλείας τῶν ἵππων λόγῳ κοπώσεων ἢ νοσημάτων, ἐν τούτοις οὐδένα τῶν ἐπαγγελματιῶν τούτων, ἤτοι τῶν ἁμαξηλατῶν ἢ καρραγωγέων, εἴδομεν ν’ ἀποκτήσῃ περιουσίαν τινά, ἀπεναντίας δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπαγγελματιῶν διακρίνομεν καὶ πλείστους εὐποροῦντας. Τοὺς δυστυχεῖς δὲ τούτους βιοπαλαιστὰς ἔρχεται ἡ Πολιτεία καὶ φορολογεῖ ἀπηνῶς καὶ ἐνῷ μέχρι τινὸς ἠδύνατό τις εἰπεῖν ὅτι κάπως εἰργάζοντο, μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν ὅμως τῆς ἠλεκτροκινήσεως τῶν τροχιοδρόμων, ἐμειώθη κατὰ πολὺ ἡ ἐργασία αὐτῶν. Ὁ λόγος δ’ οὗτος νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκής, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ μειώσῃ τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τῶν ἐπαγγελματιῶν τούτων. Θὰ τὸν παρακαλέσω δέ, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ συνεπῶς τὴν αἴτησιν καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης περὶ ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ φόρου εἰς εἴδη τινὰ τῆς σιδηροβιομηχανίας.

§9Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου;

§10ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἀνομολογεῖ καὶ αὐτὴ ὅτι ὑφ’ ἃς συνθήκας εὑρίσκονται σήμερον οἱ ἁμαξηλάται καὶ οἱ καρραγωγεῖς, βεβαίως ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι κάπως ἐπαχθής, ἀλλὰ φροντίζει νὰ συνδυάσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ μὲ ἄλλα οἰκονομικὰ μέτρα, ἐλπίζει δὲ νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ αὐτῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης.

§12Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία βιομηχανία, ἡ λεγομένη σιδηροβιομηχανία, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ Κράτη ἀποδίδουσι μεγίστην σημασίαν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινωνικῆς οἰκονομικῆς, διότι ὁ κλάδος οὗτος, ἤτοι ἡ σιδηροβιομηχανία, παρέχει τὴν συνδρομήν της οὐ μόνον εἰς τὸ Κράτος ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν ὡς δίδουσα ἐργασίαν εἰς πλείστας οἰκογενείας. Διὰ τοῦτο, ὑφ’ ἃς συνθήκας ἤδη εὑρίσκεται ἡ Εὐρώπη, βλέπομεν ὅτι ἡ σιδηροβιομηχανία ἀπορροφᾷ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν Ὑπουργείων Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν ὅλων τῶν Κρατῶν. Ἡ βιομηχανία αὕτη ἐν Ἑλλάδι πρό τινων ἐτῶν, ὡς ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς τοῦ συναλλάγματος, εὑρίσκετο εἰς κάποιαν θέσιν ἀνθηράν, ἤδη ὅμως, ὡς ἔχει τὸ συνάλλαγμα, ἤρχισε νὰ καταπίπτῃ, τοῦτο δὲ τυγχάνει γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκ καθήκοντος ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὴν πρόοδον τῆς βιομηχανίας αὐτῆς. Τὰ μηχανουργεῖα τὰ ἐν Πειραιεῖ φρονοῦσιν, ὅτι, ἐὰν ἤθελεν ἐπέλθει μεταρρύθμισις εἰς τὰς δασμολογικὰς κλάσσεις ἐνίων ὑλικῶν καί τινων σιδηρουργικῶν εἰδῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ...

§13Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδείγματος χάριν ποίων;

§14Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς ν’ ἀπαριθμήσω τώρα τὰ εἴδη, διότι θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, οὐχ ἧττον οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπέβαλον καὶ αἴτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἀπαριθμεῖ τὰ εἴδη ταῦτα τῆς σιδηροβιομηχανίας καὶ ἥτις τυγχάνει γνωστὴ καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Σύρου, ὁ ὁποῖος, ὑποθέτω, θὰ ἔχῃ ἀνὰ χεῖρας ἀντίτυπόν τι. Φρονοῦσι λοιπὸν οἱ ἐν Πειραιεῖ σιδηροβιομήχανοι ὅτι μὲ μίαν τοιαύτην μεταρρύθμισιν τῶν σχετικῶν δασμολογικῶν κλάσσεων θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνακύψῃ ἡ βιομηχανία αὕτη πρὸς τὸ καλὸν τοῦ τόπου καὶ τῆς χώρας, διότι πλεῖσται ὅσαι οἰκογένειαι ἀποζῶσιν ἐκ τῆς βιομηχανίας αὐτῆς. Διὰ τοῦτο δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κρεστένων περὶ τῆς ὁδοῦ Ἀνεμοχωρίου–Κρεστένων ὁ κ. Φ. Μοσχούλας.

§16Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων εἶχον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Ἀνεμοχωρίου–Κρεστένων, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἴσως ἐλησμόνησε νὰ καταθέσῃ τοῦτον, ἢ πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία παρενέβαλε δυσκολίας εἰς τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων καὶ κατάθεσιν αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἤδη, κατόπιν τηλεγραφήματος ἀποσταλέντος ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Κρεστένων, πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Ὀλυμπίας νὰ ὑπενθυμίσω καὶ πάλιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι διὰ τῆς καταθέσεως τοῦ σχετικοῦ φακέλου θέλει καταδειχθῆ διὰ τῆς συζητήσεως ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ἀμελῶς ἐνήργησε τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ σπεύσῃ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον.

§17Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λυποῦμαι πολύ, διότι ὁ φάκελος δὲν κατετέθη ἀκόμη. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχει διορισθῆ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παραλαμβάνῃ τὰς ἐπερωτήσεις· θὰ ἐξετάσω αὔριον καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γάτσος ἀναβάλλει τὴν ἐπερώτησίν του περὶ Πανεπιστημίου διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην. Ὁ κ. Σεραφεὶμ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἐλευσῖνος τῆς Γόρτυνος.

§19Β. ΣΕΡΑΦΕΙΜ. (Ὄρα Παράρτημα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος.

§21Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι σκοπὸς τοῦ νόμου ὑπῆρξεν ἡ οἰκονομία, διότι σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου ἄλλον, ἤτοι βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν Εἰρηνοδικείων, δὲν βλέπω ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδαμοῦ, καὶ ἠναγκάσθημεν μίαν νύκτα νὰ καταργήσωμεν 120 Εἰρηνοδικεῖα ἵνα προσπορισθῶμεν ἐντεῦθεν ὀφέλη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου δίδοντες οὕτω δικαιοδοσίαν εὐρυτάτην πλέον κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας, χωρὶς κἂν νὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὸ ποιὸν αὐτῶν. Καὶ ἀφοῦ δὲν βελτιοῦμεν τὸ ποιὸν αὐτῶν, ἡ δὲ κατάστασις τῆς κατωτέρας δικαιοσύνης εἶναι τοιαύτη ὁποίαν πάντες γινώσκομεν, ἐν τούτοις ἐπιφορτίζομεν ἕνα ἕκαστον ἐξ αὐτῶν μὲ ὁλόκληρον πληθυσμὸν ἀπὸ διάφορα μέρη, καὶ συνδέομεν ἀνθρώπους; οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν σχέσιν μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς εἶχον, οὔτε συναλλαγματικὴν οὔτε ἄλλην τινά, ἀποσπῶμεν ἀπὸ ἐπαρχίας ὁλοκλήρους δήμους καὶ δικαστικῶς τοὺς ὑπάγομεν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, χωρὶς οὐδεμία συνάφεια νὰ ὑπάρχῃ μεταξύ των. Δὲν ἐμεριμνήσαμεν πρὸ τούτου νὰ ἐξετάσωμεν τοπογραφικῶς τὴν κατάστασιν τῶν τόπων, δὲν ἐμεριμνήσαμεν νὰ μάθωμεν ἂν αἱ ἀποστάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, εἶναι ἀποστάσεις τὰς ὁποίας δύνανται νὰ διανύσωσιν οἱ πολῖται, ἵνα προστρέξωσι καὶ εὑρίσκωσι τὸ δίκαιόν των, μὴ λησμονεῖτε δέ, Κύριοι, ὅτι ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη εἶναι ὁ ἄρτος τοῦ λαοῦ, καὶ ὅταν ὁ λαὸς ὁ ἀδικούμενος ἀπέχῃ ὀκτὼ ἕως δέκα ὥρας τοῦ κέντρου, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἕδρα τοῦ Εἰρηνοδικείου, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ τὸν ἄρτον τῆς δικαιοσύνης· Θὰ μείνῃ ἐσαεὶ ἀδικούμενος. Ἀλλ’ ἐξητάσαμεν ἂν ὑπάρχει συγκοινωνία εἰς τὰ διάφορα μέρη σιδηροδρομικὴ ἢ διὰ ἁμαξιτοῦ ἢ βατῆς κἂν ὁδοῦ; Καὶ πληροφοροῦμαι ἐν Τριπόλει διαμένων ὅτι συνῆλθε τὸ συμβούλιον τοῦ Πρωτοδικείου ἐν ὁλομελείᾳ καὶ ἐδέχθη πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐκεῖ Πρωτοδικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκ τῶν ὀκτὼ λειτουργούντων ἐκεῖ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου Εἰρηνοδικείων θὰ καταργηθῶσι τὰ πέντε. Καί, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ πολὺ τὴν Βουλήν, ἔλαβον τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καρυταίνης, τῆς Καρυταίνης ναί, ἡ ὁποία ἔχει τόσον ἔνδοξον θέσιν ἐν τῇ Ἱστορίᾳ, τὸ Εἰρηνοδικεῖον αὐτὸ καταργεῖται καὶ ὑπάγεται ὄχι εἰς πλησιέστερον Εἰρηνοδικεῖον ἀλλ’ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, τὴν Μεγαλόπολιν, πρὸς ἣν ἀπὸ τοῦ χωρίου οὔτε βατὴ ὁδὸς ὑπάρχει ἵνα μεταβῇ τις. Ἐλησμόνησαν λοιπὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγνωμάτευσαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος των καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, σπεύσαντες ν’ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ μιᾶς προτάσεως εἰσαγγελικῆς. Ἔπρεπεν ἐν τούτοις νὰ ἔχωσι γνῶσιν τῶν ἀποστάσεων καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου ἐκείνου οἱ Κύριοι ἐκεῖνοι καὶ ἔπειτα νὰ συνέλθωσιν ἐν συνόλῳ, διὰ ν’ ἀποφασίσωσι.

§22Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας ἀποφάσεις πολιτικὰς εἶχε τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο;

§23Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ἐκ τῶν δρώντων Εἰρηνοδικείων. Ἀλλὰ τί θέλετε τὰς ἀποφάσεις; Εἶναι δυνατὸν ὁ πολίτης διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του καὶ ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν ἀγροζημίαν του, νὰ διατρέξῃ δεκάωρον ἀπόστασιν; Διὰ ν’ ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ἔπαθε, τί θὰ πάθῃ; Θὰ χάσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς μετάβασιν, ἄλλην μίαν ἡμέραν πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὸ χωρίον του, θὰ πληρώσῃ ἔξοδα διαμονῆς κτλ., ἀντὶ δηλαδὴ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ δίκαιόν του καταστρέφεται χειρότερα. Ἀλλὰ τοὺς εἰρηνοδίκας τοὺς μένοντας, τοὺς ὁποίους φορτώνομεν μὲ τόσην μεγάλην δικαιοδοσίαν, ἔχομεν ἐπιβαρύνει καὶ μὲ πλεῖστα ὅσα ἄλλα καθήκοντα. Τοὺς μῆνας Ἰανουάριον π. χ. καὶ Φεβρουάριον δὲν δύνανται νὰ κάμωσιν οὗτοι καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν ἀπὸ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τί θὰ γίνωσιν αὐτοί, ὅταν ἐπίκειται κίνδυνος συγκρούσεων εἰς τόπον ἀπέχοντα ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου ὀκτὼ καὶ δέκα ὥρας; Πῶς θὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, διὰ νὰ προλάβωσι τὰ ἀδικήματα ἢ τὰ ἐγκλήματα, πῶς θὰ μεταβῶσι καὶ ποῦ πρῶτον θὰ μεταβῶσιν; Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε μόνον ὑπ’ ὄψιν ὅτι προσπορίζεται ἐντεῦθεν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἂν καταργηθῶσι τὰ 120 Εἰρηνοδικεῖα, καὶ τίποτε πλέον τούτου. Νομίζω ὅτι ἀπατᾶται, ὅτι πλανᾶται οἰκτρῶς! Ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου τόσα, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ ἔλλειμμα, διότι εἶναι γνωστὸν καὶ πασίδηλον ὅτι αἱ πταισματικαὶ δίκαι θὰ ἐλαττωθῶσι, διότι, ὡς εἶπον πρότερον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος λογικὰς καὶ σῴας ἔχων τὰς φρένας νὰ θελήσῃ νὰ μεταβῇ εἰς δεκάωρον ἀπόστασιν ἀπὸ τοῦ τόπου του, διὰ νὰ ζητήσῃ ὀλίγας δραχμὰς πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ καταπατηθέντος δικαίου του, ἀφοῦ θὰ ζημιωθῇ περισσοτέρας, ἂν πράξῃ τοῦτο. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν ὅτι θὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον αἱ πταισματικαὶ δίκαι καὶ ἀποφάσεις. Ἐλαττουμένων κατὰ τὸ ἥμισυ τῶν πταισματικῶν ἀποφάσεων ἐλαττοῦται καὶ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ἐκ τούτων. Τί δαπανᾷ τὸ Δημόσιον διὰ τὰς πταισματικὰς ἀποφάσεις; Μηδέν! Τί λαμβάνει; Τί εἰσπράττει; Ἔχετε συλλογισθῆ; Διὰ πᾶν ἐπιδοτήριον ἐπὶ χάρτου ὄχι μόνον ὀγδόου ἢ δεκάτου ἕκτου πληρώνει δύο δραχμὰς ὁ καταδικαζόμενος, πᾶσα μήνυσις πληρώνει μίαν δραχμήν, πᾶσα αἴτησις πληρώνει μίαν δραχμήν, ἡ ἔκθεσις πληρώνει τρεῖς δρ. Ἡ στέρησις ὅλων αὐτῶν δὲν εἶναι ζημία προφανὴς τοῦ Δημοσίου; Δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως τοῦ χαρτοσήμου; Καὶ δὲν γνωρίζετε πάντες ὅτι ἡ μεγαλειτέρα κατανάλωσις χαρτοσήμου γίνεται μεταξὺ τῶν δικολάβων εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα; Ἀλλὰ δὲν ἔχετε καὶ μίαν πρόσθετον δαπάνην, τὴν ὁποίαν δὲν εἴχετε μέχρι τοῦδε, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε διὰ τοῦ νόμου καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶναι καὶ ἡ σημαντικωτέρα; Ἄχρι τοῦδε ὁδοιπορικὰ ἔξοδα δὲν ἐπλήρωνε τὸ Δημόσιον, διότι ἐντὸς τῆς περιφερείας ἑκάστου Πταισματοδικείου αἱ ἀποστάσεις ἦσαν τοιαῦται, ὥστε δὲν ἐδικαιοῦτο ὁ μάρτυς νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τί συμβήσεται λοιπὸν μὲ τὰς ἀποστάσεις, τὰς ὁποίας δημιουργεῖτε; Καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ 120 Εἰρηνοδικεῖα ἐξέδιδον κατὰ μέσον ὅρον τοὐλάχιστον 500 ἀποφάσεις πταισματικὰς ἐτησίως εἶναι πόσαι χιλιάδες; Εἶναι 60,000 ἀποφάσεις. Πόσοι μάρτυρες ἀπαιτοῦνται δι’ ἑκάστην ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου; Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δύο. Εἶναι 120,000 μάρτυρες. Ἔχετε μίαν δραχμὴν δι’ ἕκαστον, δι’ ἑκάστην ἡμεραργίαν; Ἔχετε 120,000 δραχμὰς δι’ ἡμεραργίας, καὶ πόσας διὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα; Θέλετε τρεῖς δραχμὰς ἕκαστος; Θὰ εἶναι ἐπὶ πλέον τῶν τριῶν δραχμῶν. Καί, ὅταν ἔχητε 120,000 μάρτυρας πρὸς τρεῖς δραχμάς, πόσα γίνονται; 360,000. 360,000 καὶ 120,000 συμποσοῦνται εἰς 480,000. Τόσα θὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον διὰ μαρτυρικὰ καὶ μόνον. Πόσα θὰ εἰσπράξῃ ἐξ αὐτῶν; Θὰ εἰσπράξῃ μόνον ἐκ τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἀλλὰ πόσαι εἶναι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀθῳωτικάς; Κατὰ τὰς στατιστικὰς τὰς ὁποίας ἔχομεν εἶναι τὸ ⅓. Τὸ ἓν τρίτον λοιπὸν τῶν 480.000 δραχμῶν θὰ εἰσπράξῃ, τὰ δὲ δύο τρία θὰ εἶναι καθαρὰ ζημία τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἔχετε τὴν ζημίαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ὡς εἶπον, τῆς ἐλαττώσεως τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων, ἡ ὁποία θὰ εἶναι μεγίστη. Διὰ τοῦ μέτρου λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, οὐ μόνον δὲν ἐπέρχεται καλλιτέρευσις τοῦ κλάδου τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ,—διότι οὐδεμία μέριμνα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοιαύτη ὑπάρχει,—οὐ μόνον δὲν ἐπέρχεται καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξαν—ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου—ἀλλ’ ἐπέρχεται βλάβη αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὴν βλάβην τῶν πολιτῶν διὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μεριμνῶμεν ποῦ τὴν ἀφήνετε; Ἐὰν εἶναι βλάβη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, εἶναι βλάβη ἀνεπανόρθωτος οἰκονομική, κοινωνικὴ ὑπὲρ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τρέχωσιν ἀπὸ ἀπόστασιν μακρυνήν, ἵνα τρέχωσι νὰ ζητῶσι τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ δικαίου των. Δὲν ἤμην κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων· εἶχον τὴν γνώμην καὶ τὴν ἔχω, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσιν Εἰρηνοδικεῖά τινα, ἀλλὰ πρὸ τούτου ἔπρεπε νὰ γίνῃ μελέτη σοβαρά, ποῖα ἦσαν τὰ καταργητέα ἵνα μὴ ἐπέλθωσι ζημίαι, ὡς εἶπον, τόσον μεγάλαι. Ἀλλ’ εἴδομεν ὅτι τὰ συμβούλια τῶν πρωτοδικῶν ἐν ὁλομελείᾳ —καὶ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοιαύτας ἐξέδοντο ἀποφάσεις—σκέπτονται, ἀποφασίζουσι καὶ καταργοῦσι. Καὶ ἐρωτῶνται τὴν ἑπομένην οἱ κύριοι πρωτοδίκαι: — Διατί προέβητε εἰς αὐτὸ τὸ ἀδίκημα; Πῶς δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς καὶ ἐκείνας τὰς περιστάσεις ἀποφαινόμενοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; — Ναί, ἔλεγον μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀφέλειαν: — Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν οὔτε τὰ μέρη οὔτε τὸν τόπον, οὔτε μετέβημέν ποτε, ἀλλὰ μᾶς εἰσήγαγε μίαν πρότασιν ὁ εἰσαγγελεύς, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν! — Αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὴν λεγομένην καὶ διαφημιζομένην ἀνόρθωσιν; Ἀνόρθωσις εἶναι αὐτὴ ἢ κατάπτωσις; Ἀνορθοῦτε ἢ ῥίπτετε εἰς τὸ βάραθρον τὸν τόπον; Συλλογισθῆτε, Κύριοι, ν’ ἀποφαίνωνται περὶ γεγονότων θιγόντων τοσοῦτον τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, θιγόντων τοσοῦτον τοὺς πολίτας καὶ τοὺς τόπους, καὶ μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν, ὅταν ἐρωτῶνται «Διατί ἀπεφάνθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, νὰ λέγωσιν ὅτι «Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν οὔτε τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶσιν οἱ ἄνθρωποι, οὔτε τὴν συγκοινωνίαν οὔτε τοὺς πληθυσμοὺς οὔτε τίποτε!». Ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρό τινος παρηγοροῦντος τὸν συνάδελφόν μου καὶ προλαλήσαντα, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀποφασίζουσι τελεσιδίκως καὶ ὅτι, ἄλλοι εἶναι οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποφασίσωσι τελεσιδίκως. Καὶ ἤθελον νὰ λάβω τὴν πληροφορίαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης—διότι μέχρι τοῦδε δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι οἱ ἁρμόδιοι, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει ποῖοι εἶναι—ποῖοι θὰ ἀποφανθῶσι τελεσιδίκως.

§24Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον.

§25Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον.

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§27Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Ποῖον εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον; Δὲν τὸ ἀναφέρει ὁ νόμος. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ψηφισθὲν λέγει ὅτι ἀποφαίνεται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον. Κύριοι συνάδελφοι, μέχρι τῆς στιγμῆς εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον. Εἴμεθα σύμφωνοι; Ἢ μήπως ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ἔχον δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων;

§28Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι γνωστόν.

§29Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πόθεν;

§30Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι τὸ αὐτὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐμπεριέχεται εἰς τὸν ἄλλον νόμον.

§31Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος.

§32Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ αὐτό.

§33Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν τὸ λέγει, κύριε, Ὑπουργέ, καὶ ὡς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἁρμόδιον συμβούλιον διὰ πᾶσαν πρᾶξιν καὶ διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν, πρέπει νὰ τὸ λέγῃ ὁ νόμος. Τὸ ἄλλο δικαστικὸν συμβούλιον ἐπὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἔχει ἄλλας φροντίδας, κύριε Ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα καθορίζονται ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ· ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων δὲν ἔχετε τὸ ἀπαιτούμενον συμβούλιον. Ὀνομάζεται μόνον ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, χωρὶς νὰ γνωρίζητε ποῖον εἶναι αὐτὸ καὶ ἀπὸ τίνας ἀποτελεῖται. Λοιπόν, ὅταν ἐν τοιαύτῃ σπουδῇ ἀποφαίνωνται τὰ συμβούλια τῶν πρωτοδικῶν περὶ τοσούτων συμφερόντων τῶν πολιτῶν, ποίαν πεποίθησιν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄγνωστον μέχρι τοῦδε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω τίνα μέτρα θὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἵνα τὸ καθορίσῃ καὶ τὸ ὀνομάσῃ; Τί θέλετε νὰ γνωρίζῃ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, ἀφοῦ οἱ κατοικοῦντες ἐκεῖ εἰς τοὺς τόπους ἀγνοοῦσι τὰς ἀποστάσεις; Θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ἀριθμὸν ἀποφάσεων; Δὲν συντελεῖ εἰς τίποτε, διότι δυνατὸν Εἰρηνοδικεῖόν τι νὰ μὴ ἐκδίδῃ πολλὰς ἀποφάσεις εἴτε πολιτικὰς εἴτε ποινικὰς καὶ ἐν τούτοις νὰ εἶναι τοσοῦτον χρήσιμος καὶ ἐπιβεβλημένη ἡ διατήρησις αὐτοῦ, ὥστε νὰ μὴ δικαιοῦταί τίς ποτε νὰ διανοηθῇ νὰ καταργήσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον αὐτό. Θὰ εἰσαχθῶσι λοιπὸν αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τῶν πρωτοδικῶν ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου καὶ θὰ ἐξυπνήσωμεν μίαν καλὴν πρωίαν, ὅπως ἐγὼ ἐξύπνησα προχθὲς ἐν Τριπόλει καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι πέντε ἐκ τῶν Εἰρηνοδικείων τῆς ἐπαρχίας μου καταργοῦνται. Ὅλα τὰ Εἰρηνοδικεῖα Μαντινείας συγκεντροῦνται ἐν Τριπόλει, ὅλα ἕν, τῇ πρωτευούσῃ. Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει πάντα καὶ ἤθελον πάντες μετ’ ἐμοῦ συμφωνήσει πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ πρὸς μεσημβρίαν ἀπόστασιν ὀκτάωρον τοῦ Εἰρηνοδικείου Καλτεζοῦντος, τὸ ὁποῖον καταργεῖται, πρὸς βορρᾶν ἀπόστασιν ἐννέα ὡρῶν, διότι καταργεῖται τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ὀρχομενοῦ; Καὶ ἐκλαμβάνετε αὐτὸν ὡς ἄνθρωπον, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσχωρήσῃ νόσος, ὡσὰν νὰ εἶναι ἀντοχῆς σιδηρᾶς; Πάντοτε εἶναι ἄνθρωπος. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ τι ὑπεράνθρωπον. Πῶς θέλετε ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος νὰ κληθῇ διὰ προσωρινὰ μέτρα εἰς τὰς Καλτεζάς, ὀκτὼ ὥρας μακρὰν τῆς Τριπόλεως, καὶ ἐνῷ θὰ εὑρίσκηται ἐκεῖ θὰ τρέχῃ εἷς ἀπὸ τὴν Κανδήλαν, ἐννέα ὥρας ἀπέχουσαν ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, 19 μέχρι Καλτεζοῦντος, καὶ θὰ τοῦ λέγῃ: Κύριε εἰρηνοδίκη, θὰ σκοτωθῶμεν ἐκεῖ, ἐρίζομεν διὰ τὰ ὅρια;

§34ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἀναπληρωτήν. Ἔχει δύο παρέδρους.

§35Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὁ ἐκ Λακεδαίμονος καὶ ἀγαπητός μου φίλος μοὶ εἶπεν ὅτι ἔχει δύο παρέδρους, διότι φαίνεται ὅτι εἶναι ἔνθερμος θιασώτης τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§36ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ αὐτὸ δὲν ἐξάγεται ποία εἶναι ἡ γνώμη μου.

§37Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τέλος πάντων, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου ἐκ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάμετε. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι οἱ πάρεδροι ἐκεῖνοι εἶναι δικηγόροι, ὅτι ἐκεῖνοι ἔχουσιν ἐργασίαν, ὅτι ἐκεῖνοι θέλουσι νὰ ζήσωσιν ἐργαζόμενοι, καὶ οἱ πάρεδροι ἐκεῖνοι θὰ προτιμήσωσι τὴν ἰδίαν ἐργασίαν καὶ οὐχὶ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, ἐν ὥρᾳ χιόνων δι’ ἡμιόνων νὰ τρέχωσιν ἀποστάσεις τοιαύτας καὶ τηλικαύτας.

§38ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ συμβῇ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, διότι μέχρι τοῦδε δὲν συνέβαινεν.

§39Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διότι μέχρι τοῦδε ἦταν αἱ ἀποστάσεις ἐλάχισται· ἦσαν ἀποστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔδιδον καιρὸν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν πάρεδρόν του νὰ ἐπαρκέσωσι. Λοιπόν, ἐπειδὴ ἠγέρθη ἀμφισβήτησις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι προβλέπει ὁ νόμος συμβούλιον καὶ καθορίζει αὐτὸ ποῖον εἶναι, ἐζήτησα τὸν νόμον καὶ σᾶς ἀναγινώσκω, Κύριοι. Ἄρθρον 2. «Τὰ καταργούμενα Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα, ὡς καὶ ὁ κανονισμὸς τῆς περιφερείας τῶν ὑπολειπομένων τοιούτων, ἡ ἕδρα αὐτῶν καὶ ἡ μεταβίβασις τῶν ἐνώπιον τῶν καταργουμένων ὑπαρχουσῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων, ὁρισθήσονται ἐφάπαξ διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου». Ποῖον εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον;

§40Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ψηφισθέν.

§41Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῦ ἐψηφίσθη; Εἰς τὸν νόμον περὶ προσόντων;

§42Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί.

§43Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Βοκοτόπουλος ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισεν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἦτο δὲ καὶ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, νὰ μοὶ λέγῃ ὅτι καθορίζεται, ἐνῷ, ἐὰν ἐμελέτα, θὰ ἔβλεπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καθορίζει ἀκριβῶς τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἔχει δικαίωμα τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο νὰ ὁρίσῃ, οὐδόλως δὲ ἀναφέρει περὶ ὑπηρεσίας τοιαύτης, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος αὐτός.

§44Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ὅτι ἀνατίθεται εἰς ἐκεῖνο διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§45Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἀνατίθεται εἰς κανέν· διότι ῥητῶς ἔπρεπε νὰ λέγηται καὶ νὰ καθορίζηται. Ἤδη δὲν ἔχετε νόμον. Ἀλλ’ ὁ κ. Βοκοτόπουλος, ζηλωτὴς τοῦ νομοσχεδίου του, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ὠνειρεύετο καὶ τὸ ὁποῖον κατωρθώθη ἐπὶ τέλους νὰ συζητηθῇ, λέγει ὅτι καθορίζεται.

§46Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ἰδικόν μου.

§47Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐκεῖ καθορίζωνται ὑπηρεσίαι, ὑποχρεώσεις, δικαιώματα, πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω ἀπὸ τὸν κ. Βοκοτόπουλον, ἐνῷ καὶ αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου καὶ πάντες οἱ νόμοι ῥητῶς καθορίζουσιν ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ δικαιώματά τις ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς πρέπει νὰ καθορίζωνται καὶ ταῦτα καὶ ἡ δικαιοδοσία τὴν ὁποίαν ἔχει. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἔχομεν ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, χωρὶς νὰ δίδηται εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει οὔτε ἔχω ἀνάγκην νὰ πολυπραγμονήσω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ οὐδεμία ἐπέρχεται βελτίωσις εἰς τὸν κλάδον τὸν εἰρηνοδικειακόν, οὐδεμία ἐπέρχεται οἰκονομία ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου· τοὐναντίον ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ζημία φρικώδης, ζημία μεγίστη, ζημία ἀνεπανόρθωτος εἰς τοὺς πολίτας. Εἶναι καιρός, νομίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεριμνήσῃ νὰ γίνῃ ἡ μελέτη αὐτή, νὰ μεριμνήσῃ νὰ γίνῃ πραγματικὴ μελέτη, οὐσιαστικὴ μελέτη περὶ ἁρμοδίων, οἱ ὁποῖοι μάλιστα νὰ ὑποδεικνύωσι καὶ τὰς ἀποστάσεις αὐτῶν, καὶ τὴν συγκοινωνίαν τὴν ὑπάρχουσαν. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσι σιδηροδρόμους, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσιν ἁμαξιτοὺς ὁδοὺς δι’ αὐτούς; δὲν ἀντιτείνει κανεὶς νὰ ἔχωσι καὶ μακροτέρας ἀποστάσεις, διότι ἡ μετάβασις αὐτῶν εἰς τὰ μέρη αὐτὰ εἶναι εὔκολος. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν εἰς μέρη ὀρεινά, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἂν ὄχι τοὺς ἑπτὰ μῆνας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τοὺς πέντε μῆνας κατ’ ἔτος μεταβαίνουσιν ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εἰς τὸ ἄλλο, αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι στεροῦνται ἐντελῶς συγκοινωνίας καὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ ἔχωσι τὴν ἀρχέγονον συγκοινωνίαν νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιοι προσοχῆς. Καὶ εἶναι ἄξιοι προσοχῆς, διότι συνεισφέρουσιν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐὰν δέ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἀμελετήτως προέβησαν τὰ συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν εἰς τὰς γνωματεύσεις, προβῇ καὶ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ, ἀλλὰ θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ζημία εἰς τοὺς πολίτας· Θ’ ἀναπτυχθῇ ἡ χειροδικία εἰς βαθμὸν ὕψιστον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι θὰ τιμωρηθῶσι τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ πᾶν ἄλλο μέρος ἔχουσιν ἱστορίαν καὶ δικαιώματα ἐπὶ τῆς πατρίδος. Καὶ πῶς θὰ φανῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, μανθάνοντα ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς ὁλομελείας τῶν Πρωτοδικῶν ἀπεφήνατο τὴν κατάργησιν τοῦ Εἰρηνοδικείου Λαγκαδίων; Τὰ Λαγκάδια εἶναι πόλις μὲ πληθυσμὸν 6000 κατοίκων· ἔχει ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν ὀλίγα μέρη ἔχουσι, καὶ ἐν τούτοις ἀπεφήνατο τὸ συμβούλιον τοσοῦτον ἀμελετήτως νὰ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον αὐτῶν. Ἐὰν τὸ συμβούλιον τὸ ἀνώτατον ἐγκρίνῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου τῶν πρωτοδικῶν, δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν κατόπιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Δημιουργοῦμεν πρόχωμα καθ’ ἑκάστην καὶ καθιστῶμεν τοὺς Ὑπουργοὺς ἐντελῶς ἀνευθύνους. Δημιουργοῦντες τοιοῦτον πρόχωμα ἐνώπιον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, θὰ ἀκούσητε, ὅταν θελήσητε νὰ τὸν ἐλέγξητε,: τί σᾶς πταίω ἐγώ; Πταίουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἁρμόδιοι καὶ ἀπεφάσισαν, ὡς μᾶς ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ φίλος μου πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ν. Καλογερόπουλος, προκειμένου περὶ ἀστυνομικῶν παραβάσεων. Λοιπὸν τὰ γινόμενα μέχρι τοῦδε νὰ ῥίψητε εἰς τὸν κάλαθον καὶ νὰ καλέσητε ἀνθρώπους τῆς ὑπηρεσίας ἁρμοδίους νὰ ἐξετάσωσι τοπογραφικῶς καὶ ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καταργηθῶσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Νὰ ἐξετάσωσι πῶς δύνανται νὰ συμβιβασθῶσιν οἱ διάφοροι πληθυσμοί, πῶς δύνανται νὰ πάθωσιν ὀλιγώτερον καὶ τότε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης αὐτῆς νὰ προβῆτε εἰς τὸν διακανονισμὸν καὶ νὰ προκαλέσητε τὴν γνωμάτευσιν τῶν συμβουλίων, διότι, ὡς λέγουσιν, εἷς δικαστὴς μόλις μετετέθη εἰς τὴν Τρίπολιν ἔλαβε μέρος εἰς τὸ συμβούλιον ἀμέσως καὶ ἐγνωμάτευσε περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου. Ὁ εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως δὲν εἶχε δύο μῆνας ἀκόμη ἐν Τριπόλει.

§48Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἦτο ἐν γνώσει ὁ κ. εἰσαγγελεύς.

§49Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἦτο ἐν γνώσει ἢ δὲν ἦτο ἐν γνώσει, οὔτε ἠξεύρω ἂν ἐγνώριζε τὰ Εἰρηνοδικεῖα ἢ δὲν τὰ ἐγνώριζεν. Ἐγὼ γνωρίζω τοῦτο μόνον, ὅτι οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι χωρὶς νὰ ἔχωσι γνῶσιν ἀμελετήτως ὑπέβαλον τὴν πρότασιν τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων. Καταλήγων τὸν λόγον, σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρανυχίδος· πρόκειται περὶ σοβαροῦ, σοβαρωτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 5 «περὶ ἐπιμελητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 515). Ὁ κ. Ἰ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§51Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκετά, κ. Πρόεδρε, ἐρρήθησαν, καὶ δὲν ἔχω νὰ μακρηγορήσω οὐδὲ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν Εἰρηνοδικείων, εἶναι ὁ ἄρτος τῆς λαϊκῆς Δικαιοσύνης, διότι παραδέχονται ὅλοι τοῦτο. Ἔχω ὅμως ἓν παράπονον ν’ ἀπευθύνω κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δὲν ἀφῆκεν εἰς τὴν ἐλευθερίαν των οὔτε τοὺς εἰσαγγελεῖς οὔτε τὰ δικαστικὰ συμβούλια νὰ προτείνωσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσιν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς διαταγῆς, ὅπως καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ τὰ δικαστικὰ συμβούλια προβῶσιν εἰς γνωμάτευσιν καὶ πρότασιν τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων, τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεος ἀριθμοῦ τῶν ὑπαρχόντων, συνεπείᾳ τῆς ὑπουργικῆς ταύτης διαταγῆς καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ τὰ δικαστικὰ συμβούλια ἀπρομελετήτως καὶ εἰς βρασμὸν ψυχικῆς ὁρμῆς εὑρεθέντα ἀπεφάσισαν καὶ ἐξετέλεσαν μίαν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων ὅλως ἀμελετήτως. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Ἀλεξάκης ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ μίαν παρατήρησιν θέλω μόνον νὰ κάμω μὲ τὴν παράκλησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀπὸ τοῦ 1836, ἤτοι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας, κατοικουμένῃ ὑπὸ 60,000 πληθυσμοῦ, ἦσαν τέσσαρα Εἰρηνοδικεῖα, δύο ἐν Τριπόλει, ἓν ἐν τῷ δήμῳ Καλτεζοῦντος καὶ Μανθυρέας, εἰς τὴν περιφέρειαν, τοῦ ὁποίου ὑπήγοντο δύο δῆμοι, καὶ ἓν εἰς τὸν δῆμον Ὀρχομενίων, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπήγοντο τρεῖς δῆμοι. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα ταῦτα βρίθουσι διαρκῶς ἐργασίας δικαστικῆς. Ἤδη τὸ δικαστήριον Τριπόλεως μανθάνω, ὅτι προτείνει τὴν κατάργησιν τῶν δύο τούτων Εἰρηνοδικείων καὶ συγκεντρώνει ὅλην τὴν δικαστικὴν ἐργασίαν εἰς τὰ δύο Εἰρηνοδικεῖα τῆς Τριπόλεως. Ὁμολογουμένως τὸ ἓν τῶν Εἰρηνοδικείων ἐν Τριπόλει ἔχει ἐλαχίστας ἐργασίας, τὸ ἕτερον ὅμως ἔχει τοσαύτην ἐργασίαν, ὥστε εὐκολώτερον εἶναι νὰ ἐπιτύχητε ἀπόφασιν ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον παρὰ ἀπὸ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς βορείου πλευρᾶς Τριπόλεως. Ὁ λαὸς τῆς Καλτεζοῦντος, Μανθυρέας καὶ Ὀρχομενοῦ ἐξανέστη κατὰ τῆς τοιαύτης εἰδήσεως, καὶ πολὺ δικαίως, διότι εἶναι ἀδύνατον, κ. Πρόεδρε, Εἰρηνοδικεῖον ἔχον ἀκτῖνα δικαιοδοσίας 8 ὡρῶν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀξιώσεις ὅλου αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ ἤδη μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὔχομαι νὰ μὴ ὑποβληθῇ πρὸς κύρωσιν καὶ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, λέγω, ἐὰν συμβῶσιν ἐγκλήματα, ὅσον τερατώδη καὶ ἂν εἶναι ταῦτα, ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ σπεύσῃ ἀμέσως πρὸς βεβαίωσιν τοῦ ἐγκλήματος, ἐὰν δὲν λάβῃ προηγουμένως ἀπόφασιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Ἡ μόνη ἀνακριτικὴ Ἀρχή, ἡ ὁποία ἐπελαμβάνετο ἀμέσως ἀνακρίσεων πρὸς ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἐγκλήματος, εἶναι ἡ εἰρηνοδικειακή, καὶ ἐν τούτοις αὐτὴν τὴν καταργεῖτε. Ὅπως πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι πάντα ὅσα λέγω εἶναι ἀκριβέστατα, λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν πρὸς αὐτόν, τὴν ἑξῆς: «Νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσας ἀποφάσεις πολιτικὰς καὶ πόσας ποινικὰς ἐξέδωκεν ἕκαστον Εἰρηνοδικεῖον τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας κατ’ ἔτος καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, πόσας ἐπίσης ἐνήργησεν ἕκαστον τούτων, πόσας προεισαγωγικὰς ἀνακρίσεις ἐνήργησε καὶ πόσαι ὑποθέσεις ἐκκρεμεῖς εἶναι ἐγγεγραμμέναι ἤδη εἰς ἕκαστον Εἰρηνοδικεῖον τῆς Μαντινείας. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἀπόφασις καὶ ἂν εἶναι πολλαὶ ὅλαι αἱ ἀποφάσεις ἢ γνωμοδοτήσεις τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως περὶ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου». Ὅταν προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὐταί, θέλετε πεισθῆ, ὅτι πάντα ὅσα λέγω εἶναι ἀκριβέστατα. Ἐγὼ ἔχω ἀκούσει δὲν γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἐν πολλαῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους πλεονάζει ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη καὶ ὅτι ἐκεῖ δύνανται νὰ συμπτυχθῶσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ἀπὸ τοῦ 1836 συνεστάθησαν τὰ Εἰρηνοδικεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀρκετὴν ἐργασίαν, καὶ αἱ ἀποστάσεις εἶναι πολὺ μεμακρυσμέναι. Ἐάν, κ. Ὑπουργέ, μελετήσητε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγγράφως ζητῶ, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη εἶναι ἀνεπαρκής, διότι περὶ τὰς 800 ὑποθέσεις ἐκκρεμεῖς κρέμανται εἰς τὸ πινάκιον τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς Βορείου πλευρᾶς Τριπόλεως. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ ληφθῶσιν αἱ πληροφορίαι καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν του καὶ τὴν Καλτεζοῦντα καὶ τὸν Ὀρχομενὸν καὶ τὴν Μανθυρέαν, διότι οὐκ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§53Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὁμιλῶν ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου «περὶ ἐπιμελητῶν τῶν κλινικῶν, ἐργαστηρίων, μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου). (Ὅρα ἀγόρευσιν ἐν Παραρτήματι).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας.

§55Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπίστευον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ συγχωνεύσεως τῶν Εἰρηνοδικείων θὰ ἔσπευδε νὰ ὑπεδείξῃ εἰς τὰ δικαστικὰ συμβούλια τοὺς λόγους, οὓς ταῦτα κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐνεργείας των ἔδει νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, τουτέστι τρία τινά, τὴν ἀπόστασιν τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων πρὸς ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ὑπαχθῶσιν, τὴν συγκοινωνίαν αὐτῶν καὶ τὸν πληθυσμὸν ἑκάστου δήμου. Δυστυχῶς ὅμως οὐδὲν τούτων τὰ δικαστικὰ συμβούλια ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν συνέβη ὥστε νὰ προταθῇ ἡ κατάργησις Εἰρηνοδικείων, ὧν ἡ διατήρησις εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Δὲν ἐξετάζω, κ. Πρόεδρε, τὰς ζημίας τὰς ὁποίας δύναται νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἕνεκα τῆς μὴ λειτουργίας τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης, ὥσπερ καὶ οἱ δῆμοι, τῶν ὁποίων τὰ Εἰρηνοδικεῖα καταργοῦνται ἕνεκα τῆς μὴ κατανομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἥτις βεβαίως θὰ ὑφίσταται στάσιν, προτιμώντων τῶν πολιτῶν τὴν ἀποχὴν τῆς ζητήσεως τῆς ἀνορθώσεως τῶν δικαίων των ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου καὶ μεγάλης ἀποστάσεως τῶν χωρίων αὐτῶν. Σὺν τούτοις, κ. Πρόεδρε, προυτάθη καὶ ἡ κατάργησις τοῦ Εἰρηνοδικείου Λεονταρίου. Τὸ Λεοντάριον, κ. Πρόεδρε, ὑπῆρξε πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας καὶ τόπος καταγωγῆς τῶν ἐνδοξοτέρων ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ δῆμος αὐτοῦ κατοικεῖται ὑπὸ δέκα χιλιάδων ψυχῶν καὶ αἱ κωμοπόλεις αὐτοῦ Ἄκοβος, Δυρράχιον καὶ τέσσαρα ἄλλα χωρία ἀπέχουσι τοῦ Εἰρηνοδικείου Μεγαλοπόλεως, πρὸς ὃ θὰ ὑπαχθῶσι, πλέον τῶν δέκα ὡρῶν. Φαντασθῆτε, κ. Πρόεδρε, τί θὰ συμβαίνῃ ἐν τῷ δήμῳ αὐτῷ ἐν καιρῷ χειμῶνος καὶ θέρους, ὅταν ἡ συγκοινωνία εἶναι ἀνωμαλωτάτη καὶ ὁ λαὸς θὰ διέρχηται χειμάρρους καὶ φάραγγας καὶ θ’ ἀνέρχηται τὰς ὑψηλὰς ἀνωφερείας τῶν μερῶν αὐτῶν, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς Μεγαλόπολιν καὶ ζητήσῃ τὰ δίκαιά του, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπερβαίνωσι τὰς δέκα καὶ εἴκοσι δραχμάς, ἐνῷ ἐξ ἄλλου θὰ δαπανᾷ πλείονα τούτων. Ἵνα μεταβῇ τις, κ. Πρόεδρε, ἐκ τῶν ἄνω χωρίων εἰς τὴν Μεγαλόπολιν θὰ δαπανήσῃ μίαν ἡμέραν, μίαν νὰ μένῃ πρὸς ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεώς του, καὶ μίαν διὰ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ χωρίον του· θὰ δαπανήσῃ τρεῖς ἡμέρας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι πολὺ τολμηρὸς ὁ πολίτης ἐκεῖνος ἵνα προβῇ εἰς τοιοῦτον ἐπιζήμιον ἀγῶνα. Ἡ κατάστασις αὕτη, κ. Πρόεδρε, ἔπρεπε νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως προΐδῃ τὰς συνεπείας αὐτάς, ἵνα μὴ συμβῶσι τὰ δυσάρεστα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσι σήμερον· ὁ δῆμος Λεονταρίου ἐξεγερθεὶς κατὰ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τουτέστι κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Λεονταρίου, ὑπέβαλεν ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πιστεύων, ὅτι ἦτο ἁρμόδιον τὸ συμβούλιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὑπέβαλε καὶ πρὸς αὐτὸ τοιαύτην. Ἐφρόνουν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐγνώριζεν ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν δικαστῶν ὄχι μόνον δὲν γνωρίζουσι τὰ χωρία τῶν δήμων, ἀλλ’ οὔτε τὴν πρωτεύουσαν αὐτῶν, γνωρίζοντες μόνον τὴν ἕδραν τοῦ δικαστηρίου, διότι ἐκ τῆς κατοικίας των μεταβαίνουσιν εἰς τὸ δικαστήριον ἐπανέρχονται εἰς αὐτὴν καὶ πλέον οὔ, καὶ ἄν ποτε διαταχθῶσι νὰ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις τινὰς πορεύονται εἰς τὰ χωρία ὅθεν διέρχεται, ἁμαξιτὸς ἢ σιδηροδρομικὴ ὁδός, καὶ ἐκεῖθεν καλοῦσι τοὺς μάρτυρας τοὺς ἐν τοῖς ἀπωτέροις χωρίοις τοῦ δήμου κατοικοῦντας, οἱ δὲ κ. εἰσαγγελεῖς ὑπείκοντες εἰς εἰσηγήσεις τῆς πολιτικῆς οὐδόλως λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν, τὸ ἀνώμαλον τῆς συγκοινωνίας καὶ τὰς μεγάλας ἀποστάσεις ταῦτα τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ λαμβάνωσι ὑπ’ ὄψιν, καὶ δὲν δυσκολεύονται νὰ εἰσηγῶνται εἰς τὰ δικαστικὰ συμβούλια ἀντιθέτους ἰδέας τῶν πραγματικῶν. Ὡς πληροφοροῦμαι, κ. Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τῶν δήμων Ἀμφείας, Ἀλαγονίας καὶ Θουρίας, εἶναι ἀνάστατοι ἐπιζητοῦντες τὴν διατήρησιν τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἑκάστου αὐτῶν δήμου, οἱ δὲ ἰσχύοντες πολιτικοὶ ὑπέδειξαν πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν δήμων αὐτῶν, ὡς μετὰ λύπης μου ἔμαθον, ὅτι ἐκείνου τοῦ δήμου τὸ Εἰρηνοδικεῖον θὰ καταργηθῇ, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι δὲν θὰ δηλώσωσι φιλίαν πρὸς τὴν ἰσχύουσαν πολιτικήν. Αὕτη ἡ πληροφορία, κ. Πρόεδρε, μὲ ἐτάραξε, μολονότι δὲν ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν εἰς τὴν ἀξιοπιστίαν αὐτῆς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κ. Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ καταστήσῃ τὰ συμβούλια προσεκτικά, ἵνα ἐξετάζωσι τὴν ἀπόστασιν τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων πρὸς ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ὑπαχθῶσι, τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸν πληθυσμόν. Λυποῦμαι πολύ, διότι ἀναγκάζομαι καὶ αὖθις νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν ἔλαβε τὴν δέουσαν πρόνοιαν, ὅπως προλάβῃ τὰ ἄτοπα ταῦτα.

§56Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ἐξ Ὕδρας καὶ Σπετσῶν ἔχομεν, τὸ συμβούλιον τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πλημμελειοδικῶν προέτεινε τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων Ὕδρας καὶ Σπετσῶν. Προχθὲς ἐλάβομεν ἔγγραφον τοῦ δημάρχου Ὕδρας, διὰ τοῦ ὁποίου εἰδοποιούμεθα ὅτι τεκταίνεται τοιοῦτόν τι. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἰδιαιτέρων ἡμῶν πατρίδων, ἀλλὰ θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἐνθυμεῖται βεβαίως καὶ ἡ Βουλή, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ῥητῶς ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι προκειμένου περὶ νήσων βεβαίως τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ λόγους εὐνοήτους καὶ διὰ λόγους συγκοινωνίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι ἐν Ὕδρᾳ κατοικουμένῃ ὑπὸ 8000 ψυχῶν καὶ ἐν Σπέτσαις ἐπίσης, πῶς εἶναι δυνατὸν πληθυσμὸς τοσούτῳ μέγας νὰ μὴ ἔχῃ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τῆς δικαιοσύνης, τῶν Εἰρηνοδικείων; Πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ δικαιοπραξίαι αἱ γινόμεναι ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων νὰ σταματήσωσι; Πῶς εἶναι δυνατὸν πᾶσα κίνησις ἐμπορική, καὶ ὑπάρχει μεγάλη τοιαύτη ἐν τῇ ἐμῇ πατρίδι, νὰ σταματήσῃ διὰ λόγους οἰκονομικούς; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαιτήσητε, ὅπως ὁ ἐμπορευόμενος Ὕδρας μεταβῇ εἰς Τροιζηνίαν ἢ ἀλλοῦ ὅπου θὰ παραπέμψητε αὐτόν. Εἶναι ἐπιβεβλημένον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς καλῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ περὶ τῆς προόδου τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως· νὰ μὴ λάβῃ δὲ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τοῦ περιφήμου αὐτοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ νὰ ἐνεργήσῃ συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον καὶ συμφώνως πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς κοινωνικάς, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐπὶ τέλους δύναται διὰ τῶν ὀργάνων αὐτῆς νὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας ἐκείνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηρίξῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, διότι οὐδεμία μεγαλειτέρα ἀδικία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ παρὰ νὰ στερήσωμεν ὡρισμένους πληθυσμοὺς τοῦ ἄρχοντος ἐκείνου τοῦ δικαστικοῦ, ὁ ὁποῖος εἰς πᾶσαν στιγμὴν εἶναι ὁ ἄγγελος τῆς σωτηρίας, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἐπιφέρῃ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν γαλήνην εἰς τὰς διενέξεις καὶ τὰ ἔριδας αὐτῶν, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ δώσῃ τὸ σύνθημα τῆς καλῆς καὶ ἐννόμου τάξεως ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ. Ἀλλὰ ἐλέχθη τότε ὅτι θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἕτεροι λόγοι πρὸς διατήρησιν τοῦ δικαστηρίου, λόγοι ἱστορικοί, δὲν νομίζω δ’ ὅτι ἡ Ὕδρα οὔτε αἱ Σπέτσαι στεροῦνται περγαμηνῶν ἱστορικῶν· οὐδὲ νομίζω, ὅτι ὁ προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὁ φέρων τοιοῦτον ὄνομα, θὰ θελήσῃ νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του κάτωθεν ἐγγράφου, καταδικάζοντος τὰς νήσους ταύτας εἰς τὸ ν’ ἀπολέσωσι τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τῆς δικαιοσύνης. Πέπεισμαι, ὅτι λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν πάντα ταῦτα ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, θ’ ἀποκρούσῃ πρότασιν τοιαύτην προερχομένην ἐκ μέρους συμβουλίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐστάθμισε, ὡς ἔδει τὰ πραγματικὰ γεγονότα.

§57ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πολλὰ τοιαῦτα παράπονα θέλουσιν ἐγερθῆ καὶ ἀπὸ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Δι’ αὐτὸ ἤθελον συστήσει εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ γίνωσι κινητὰ τὰ πταισματικὰ τμήματα τῶν Εἰρηνοδικείων. Τοιουτοτρόπως νομίζω ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν ἀτόπων θὰ ἀποφύγωμεν.

§58Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι ἆρά γε ἀληθές, ὅτι ἐκλήθησαν τὰ διάφορα συμβούλια, ἵνα γνωμοδοτήσωσι περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων;

§59Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπεφάνθησαν μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ὁ κ. Φλέσσας ἐπὶ ἑτέρου ζητήματος.

§61Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπίστευον νὰ λάβω τὸν λόγον περὶ ὑποθέσεων ἀναιρουσῶν κατὰ τὴν παροῦσαν κρίσιμον κατάστασιν τοῦ Κράτους τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑπενόει ὅτι πᾶσα ἀντίθετος ὁμιλία σκοπὸν εἶχε νὰ μεμφθῇ ἀδικαιολογήτως καὶ διὰ προσωπικοὺς λόγους αὐτῆς. Ἔλαβον τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, στηριχθεὶς ἐπὶ πληροφορίαις θετικαῖς, ὅτι δηλονότι ὁ Νομαρχεύων, ὡς ἐξηγήθη, προτραπεὶς ὑπὸ τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκάλεσε παρ’ αὐτῷ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Νομαρχίας καὶ προέτρεψεν αὐτοὺς νὰ μεταβάλωσι πολιτικὸν φρόνημα ἄλλως θὰ προτείνῃ τὴν παῦσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ δὲν ὑπήκουσαν εἰς τὰ κελεύσματά του οὗτοι, ἀμέσως προέτεινε τὴν παῦσιν, δικαιολογήσας αὐτὴν κατὰ τὸ παλαιὸν ἔθιμον, διὰ τῆς δῆθεν ἀμελοῦς ἐκπληρώσεως τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν φυλακῶν καὶ ἡ Ἐφορία προτείνασα τὴν παῦσιν ἁπάντων. Τὴν τακτικὴν δ’ αὐτὴν καὶ τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν προτρέψαν τὸν γραμματέα τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν παρ’ αὐτῷ ὑπαλλήλων· καὶ οὐ μόνον ταῦτα ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ μεταφορὰς ἐκπαιδευτηρίων ἀπὸ καταλλήλων τοιούτων εἰς καλύβας ἐπέτρεψεν, ἐν αἷς ἀπειλεῖται ἡ ὑγεία τῶν μαθητῶν. Τὰ διαβήματα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, προδίδουσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν μετέβαλε τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον. Δὲν παραπονοῦμαι κ. Πρόεδρε, διότι ἐπαύθησαν ἱκανώτατοι ὑπάλληλοι τελειόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου ὄντες καὶ ἐν ἄλλαις ὑπηρεσίαις διακριθέντες, ἀλλὰ παραπονοῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις μετεχειρίσθη τὴν ἐκβίασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λαβὼν τὰς τοιαύτας προτάσεις ἀμέσως προέβη εἰς τὴν παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν· τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέδειξε θάρρος πρὸς τὸ παρανομεῖν καὶ τὸ θάρρος τοῦτο ἐνισχύει καὶ ἡ παράνομος σύστασις δευτέρου Φαρμακείου ἐν Λεονταρίῳ, ὅπερ ὑπεσχέθη ταχέως νὰ καταργήσῃ, ὁμολογήσας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι παρανόμως τοῦτο συνεστήθη. Ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς Κυβερνήσεως ἀντιφάσκει καὶ πρὸς τὸ πρόγραμμα, ὅπερ κατήρτισε μετὰ τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου, ὅστις ἀνεβίβασεν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεγράφησαν ἡ περικοπὴ τῶν περιττῶν θέσεων, ἡ κατάργησις τῶν ἀργομίσθων, ἡ ἀνάπτυξις τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, ἡ ἀνόρθωσις τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν λοιπῶν ἐθνικῶν δυνάμεων καὶ καταπολέμησις τῆς συναλλαγῆς, καθ’ ἧς ἅπαν τὸ Κράτος βοᾷ. Καὶ ὅμως μετὰ λύπης παρατηρῶ ὅτι ἡ συναλλαγὴ ἤδη ὕψωσε θρασυτάτην κεφαλήν. Ἐλπίζομεν ὅτι εἰς τὰς παρούσας ἀνωμάλους περιστάσεις ἤθελε μεταβάλει ἡ Κυβέρνησις πολιτικὸν φρόνημα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ προέβαινεν εὐχαρίστως εἰς παύσεις ἐντίμων καὶ ἱκανῶν ὑπαλλήλων, μὴ ἐξετάζων πραγματικῶς τὴν ποιότητα αὐτῶν. Ἡ τοιαύτη πορεία τῆς Κυβερνήσεως ἀριδήλως ἀποδεικνύει ὅτι δὲν κρίνει κρίσιμον τὴν παροῦσαν κατάστασιν τοῦ Κράτους καὶ προβαίνει οὐχὶ πρὸς ἀνόρθωσιν, ἀλλὰ πρὸς χειροτέρευσιν τῆς διοικήσεως, διότι τοιαύτην πρόθεσιν ἀπέδειξε κατὰ τὸν διορισμὸν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, οἵτινες εἶναι ἀνίκανοι νὰ διευθύνωσι γραφεῖα Εἰρηνοδικείου. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἵνα παύσηται προκαλῶν τὰς ἐκβιάσεις ἐντιμοτάτων καὶ ἱκανωτάτων ὑπαλλήλων, ἐπὶ μόνῳ τῷ λόγῳ ὅτι οὗτοι δὲν διωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς του. Ἐξεπλάγην, κ. Πρόεδρε, μαθὼν τὴν αὖθις εἰς Καλάμας μετάθεσιν τοῦ πρὸ ἔτους μετατεθέντος ἐκεῖθεν εἰσαγγελέως Μανουσοπούλου, ἐνθυμηθεὶς τὸν δικαιολογητικὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μεταθέσαντος ἐξ Ἀθηνῶν δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πλέον τῶν δύο ἐτῶν διέμειναν ἐν Ἀθήναις, ἐνῷ ὁ κ. Μανουσόπουλος ὡς δικαστὴς καὶ εἰσαγγελεὺς ἐπὶ πέντε καὶ πλέον ἔτη διέμεινεν ἐν Καλάμαις. Ἡ ἀντίφασις αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναιρεῖ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ διαφημιζομένην νομιμοφροσύνην.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Βόλου κ. Κ. Τοπάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσφαλειῶν». (Ἰδὲ Παράρτ. Ἐφημ. Συζητ. Βουλῆς, ἀριθ. 516) Ὁ βουλευτὴς ἐκ Βόλου κ. Ἀντ. Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον περὶ τῆς φορολογίας τῆς ἐν τῷ Κράτει παραγομένης σακχάρεως.

§63ΑΝ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τὴν Τρίτην, κ. Πρόεδρε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§65Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Στρίγκου καὶ Διμηρίου τοῦ δήμου Τεγέας, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας προτείνει τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ σχολείου των, τὸ ὁποῖον συνεστάθη ἀπὸ τοῦ 1850, εἰς γραμματεῖον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ σωφρονίσῃ τὸν κ. ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος δυσηρεστήθη, διότι οἱ κάτοικοι δὲν τοῦ ἕψησαν κοτόπουλο!

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐμπορορραπτῶν. Εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Θ. Λέκας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§67Θ. ΛΕΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἠγέρθησαν παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἐμπορορραπτῶν διὰ τὴν κακὴν κατάταξιν τοῦ δασμολογίου, ἀλλ’ οἱ ἁρμόδιοι οὐδέποτε ἔλαβον περὶ αὐτοῦ μέριμναν καὶ εὑρέθησαν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωσι καὶ πάλιν τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μελετήσῃ τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ αὐτοῦ ὑπόμνημα, ἐν τῷ ὁποίῳ σαφῶς καταδείκνυται τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν τάξιν αὐτήν, ἤθελε πεισθῇ ὅτι ἕνεκα τῆς κακῆς κατατάξεως τοῦ δασμολογίου, μεγάλως αὐτοὶ ζημιοῦνται, διότι οἱ περισσότεροι τῶν ἐν Ἀθήναις προμηθεύονται ἐνδύματα ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, πολυτελέστερα καὶ εὐθηνότερα. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ μεριμνήσῃ, ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ μὴ καταστραφῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαναρᾶς ἐπὶ καταγγελιῶν κατὰ τοῦ μηχανικοῦ Μαγνησίας Δημητροπούλου.

§69Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ χαρίσῃ ὀλίγον τὴν προσοχήν του ἐπὶ ζητήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ κάμω λόγον ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω ὅτι περιῆλθον εἰς γνῶσιν ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ, ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν αἱ καταγγελίαι κατὰ τοῦ νομομηχανικοῦ Μαγνησίας Δημητροπούλου ἐπὶ διαφόροις καταχρήσεσι καὶ διαφόροις νοθείαις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθε ζημία εἰς τὸ Δημόσιον. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε συνηθίζουσι νὰ ψέγωσι τὴν ὑπόληψιν πολιτῶν καὶ δὴ ὑπαλλήλων πρὶν ἢ βεβαιωθῶσι δικαστικῶς τὰ κατ’ αὐτῶν καταγγελλόμενα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ ἡ καταγγελία ὑποβάλλεται ὑπὸ εὐυπολήπτου συμπολίτου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδὲν συμφέρον νὰ προκαλέσῃ ζήτημα, ἐπειδὴ τὰ καταγγελλόμενα, ὡς ἔμαθον, ἀναγράφονται καὶ εἰς μίαν ἐπίσημον ἔκθεσιν ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι ἔχετε καθῆκον νὰ λάβητε ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ καταγγελλόμενα. Τόσον πρὸς ἀπονομὴν τοῦ δικαίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κατηγορούμενον νομομηχανικὸν καὶ χάριν τοῦ δικαίου καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ διατάξητε μίαν δικαστικὴν ἀνάκρισιν, ὅπως εὑρεθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ ἀποδοθῇ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον. Ταῦτα εἶχον καθῆκον νὰ συστήσω πρὸς ὑμᾶς εὐελπιστῶν ὅτι δὲν θέλετε ὀλιγωρήσει πρὸς ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου καθήκοντος. Ἐν σχέσει πρὸς ταῦτα ἐπεθύμουν νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἐπανειλημμένως, κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον, ὑπέβαλον ἐπερωτήσεις ἐγγράφους, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εὐδοκήσῃ νὰ καταθέσῃ πίνακα λεπτομερῆ ἀναγράφοντα τὸ ποσὸν τῆς εἰσελθούσης ξυλείας ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ χάριν τῶν Ἀγχιαλιτῶν καὶ τῶν ἄλλων προσφύγων, καὶ τί ποσὸν κατηναλώθη ἐκ τῆς τοιαύτης ξυλείας καὶ ἄλλας διαφόρους πληροφορίας. Ταῦτα πάντα ἐὰν κατετίθεντο, εἶχον σκοπὸν νὰ μελετήσω καὶ ἐγώ, καὶ νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸ πόρισμά μου, διότι ἐξ ὅλων αὐτῶν θέλουσιν ἀποδειχθῆ πολλά, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον κυοφοροῦνται ἐν τῇ ἀτμοσφαίρᾳ χωρὶς νὰ βεβαιῶνται. Ἀλλὰ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑμεῖς ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γίνῃ, ἐὰν κατετίθεντο τὰ ἔγγραφα ταῦτα, νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀπηνῆ — καταδίωξιν παντὸς ἐνόχου, προκειμένου περὶ μιᾶς τοιαύτης ὑποθέσεως ἐθνικῆς. Βεβαίως ἐν παντὶ καὶ πάντοτε ὁ κλέπτης πρέπει νὰ τιμωρῆται, ἀλλ’ ὅταν τὰ χρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα προσδιωρίσθησαν διὰ τοιοῦτον ἐθνικὸν σκοπόν, κατεσπαταλήθησαν καὶ διηρπάγησαν ὑπὸ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται μία ἀπηνὴς καταδίωξις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω εἰς ἑτέραν ἐπερώτησιν ἀπευθυνθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσης κ. Φιλίου, διότι σχετίζεται πρὸς αὐτήν. Εὐθὺς ὡς ἐγένετό μοι γνωστὴ ἡ καταγγελία ἐναντίον τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐν Λαρίσῃ, εἰς ὃν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ διανομὴ τῶν βοηθημάτων πρὸς τοὺς πρόσφυγας, ἔσπευσα νὰ συστήσω εἰς τὸν ἐν Λαρίσῃ εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ καταδιώξῃ τὸ ἔγκλημα, ἂν ὑπάρχῃ, ἀμειλίκτως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἠθέλησε νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, δηλῶ ὅτι πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν αὐτῆς. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ εἶχε σπεύσει νὰ ὁρίσῃ νέαν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς περιθάλψεως, ἀπαρτιζομένην ἐξ ἀνδρῶν ἐντίμων καὶ χρηστῶν, ἡ ὁποία μετὰ ἐπιτόπιον ἐξέτασιν ὑπέβαλε μακρὰν καὶ λεπτομερῆ ἔκθεσιν, ἀναφερομένην εἰς τὰ γενόμενα ἐν Θεσσαλίᾳ. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἂν θέλῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ὡς καὶ ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησε σήμερον. Διαβεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν ὅτι ἡμεῖς ὄχι μόνον δὲν ἀποκρούομεν, ἀλλὰ καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ γίνῃ εὐρεῖα συζήτησις, ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἤθελεν ὁρίσῃ αὐτὴ καὶ ἐπιχυθῇ οὕτω πλῆρες φῶς εἰς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λέκας περὶ τῆς Χωροφυλακῆς.

§72Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἡ ἀναδιοργάνωσις, κύριοι Βουλευταί, τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς κατ’ ἐμὴν γνώμην ὤφειλε νὰ εἶναι ἓν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς· εἰς ἐποχὴν δὲ μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν τὴν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων, εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν καὶ πάλιν θυσίας ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἴχομεν, λέγω, ἐπιβεβλημένην τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως προστατεύσωμεν κατὰ πρῶτον λόγον τὴν ζωήν, τὴν τιμήν, τὴν περιουσίαν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἦτο ἐπιβεβλημένη ὑποχρέωσις, κύριοι Βουλευταί, νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ ἀναδιοργανώσεως, τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῶν ζημιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκειται λόγῳ τῆς κακῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία βεβαίως ἓν καὶ μόνον δικαιολογητικὸν ἔχει, τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀπαιτουμένων μέσων. Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ τελευταῖος περὶ ἀστυνομίας νόμος, ὁ τότε εἰσηγητὴς ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς διαβλέπων ὅτι τὰ μέσα τὰ χορηγούμενα δὲν ἦσαν ἀνάλογα πρὸς τὴν πολυποίκιλον ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ εἰλικρινείᾳ ἔλεγεν ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἀστυνομικοῦ νόμου ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς φιλοτίμου ἐργασίας τῶν κ. ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Καὶ βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς δὲν διεψεύσθη, διότι οἱ κ. ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὰ πάντα ἔπραξαν, ὅπως ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ κ. εἰσηγητοῦ· εἰργάσθησαν καὶ ἐργάζονται, ἠγωνίσθησαν καὶ ἀγωνίζονται νυχθημερὸν ἐργαζόμενοι καὶ ἀψηφοῦντες πάντα κίνδυνον. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι οὔτε δυνατὸν οὔτε δίκαιον νὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ ἤλπιζον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας ἠθέλησε νὰ φέρῃ διόρθωσιν, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων ἤθελεν ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς.

§73Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ καταργήσεως τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς.

§74Θ. ΛΕΚΑΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ περιοριζόμενος εἰς τὰ ἐλάχιστα αὐτὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰ δυνατόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκέπτεται πράγματι νὰ ὑποβάλῃ νομοθέτημα περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς.

§75Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς δεῖται πολλῶν χρημάτων, ἡ δὲ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους βεβαίως δὲν εἶναι τόσον ἀνθηρά, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς ἡμᾶς ἐπέκτασιν δαπανῶν. Ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δυνατοῦ ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ ἴσως ἐν μιᾷ τῶν προσεχῶν ἡμερῶν φέρῃ τινὰ νομοθετήματα θεραπεύοντα ἐν μέρει τὰς ἀνάγκας τοῦ σώματος τούτου. Ἀλλὰ βεβαίως θεραπεία τῶν μεγάλων αὐτοῦ ἀναγκῶν καὶ ἀναδιοργάνωσις τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι δαπάνας μεγίστας, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν εἶναι βεβαίως εἰς θέσιν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ προβῇ εἰς τοιαῦτά τινα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§77Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Φέρω εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ δημοπρασία τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἐν Κυνουρίᾳ τελεῖται ἀκανονίστως, δηλ., ἐνῷ ἐδόθησαν προσφοραὶ ὁλοτικαὶ εἰς ποσὸν πολὺ μεγαλείτερον τοῦ συνόλου τῶν τμηματικῶν προσφορῶν, ἐν τούτοις δὲν ἐπαναλαμβάνεται ὁλοτικῶς ἡ δημοπρασία, ἀλλ’ ἐμμένει ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν τμηματικὴν δημοπρασίαν, καὶ ἤρχισε δεχομένη καὶ ἐγγυήσεις. Τὸ σύνολον τῶν προσφορῶν τῶν δοθεισῶν τμηματικῶς εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον, κατὰ χιλιάδας τινὰς δραχμῶν, τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὁλοτικῶς προσεφέρθη. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργός, τὰ ὁποῖα μοὶ ἀνεκοίνωσαν καὶ τηλεγραφικῶς ἐκ Κυνουρίας, καὶ νὰ ἐξετάσῃ τί συμβαίνει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου.

§78ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἐπράξαμεν ὅ,τι ἐπράξαμεν μέχρι τοῦδε παντοῦ ὡς καὶ ἐν Κυνουρίᾳ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Κυνουρίας ὅτι ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν δημοπρασίαν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας ἐξηναγκάσθη ἤδη νὰ προσφέρῃ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶχε προσφέρει κατ’ ἀρχάς, ἐλπίζομεν δ’ ὅτι θὰ προσφέρῃ καὶ ἔτι πλέον. Ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι εἰς αὐτὸν θὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία, ἀλλ’ ἀφοῦ προηγουμένως ἐξασφαλίσωμεν ὅ,τι νομίζομεν ὅτι δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον.

§79Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ζητῶ, εἶναι νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα· ἀλλὰ πόσα θὰ εἰσπράξωμεν καὶ πῶς, δὲν εἰξεύρω ἐγώ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος περὶ συντάξεως τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος.

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδημοσιεύθη Β. Διάταγμα «περὶ συστάσεως ἐπιτροπειῶν πρὸς ἐξακολούθησιν καὶ περάτωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς συντάξεως σχεδίου Ἀστικοῦ Κώδικος καὶ πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ μεταρρύθμισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς Πολ. Δικονομίας». Βεβαίως δὲν εἶμαι ὁ κατάλληλος, οὔτε τὴν εὐθύνην ἤθελον ἔχει ποτὲ νὰ ψέξω τὴν μέριμναν, ἥτις λαμβάνεται λίαν εὐγενῶς διὰ τὴν τοιαύτην σύνταξιν τοῦ Ἀστικοῦ κώδικος καὶ διὰ τὴν ἀναθεώρησιν καὶ μεταρρύθμισιν τῶν διατάξεων τῆς Πολ. ἡμῶν Δικονομίας καὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι Κράτος, ὅπερ στερεῖται μετὰ βίον ἐλεύθερον ὀγδοήκοντα ἐτῶν Ἀστικοῦ κώδικος, εἶναι Κράτος, τὸ ὁποῖον ὑποτιμᾶται βεβαίως κατὰ βαθμίδα πολιτισμοῦ· ἡ κατάστασις δέ, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ ἀστικὴ ἡμῶν νομοθεσία, εἶναι ἀξιοθρήνητος, καὶ εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψῃ τις διὰ μακρῶν ἐπὶ πράγματος ἐντελῶς γνωστοῦ καὶ ὑπὸ πάντων ἀνεγνωρισμένου. Ἐπίσης ἀναμφισβήτητον εἶναι ἐντελῶς, ὅτι ὁ δικαστικὸς ἡμῶν ὀργανισμὸς εἶναι πεπαλαιωμένος, καὶ ὅτι ἡ ἡμετέρα Πολ. Δικονομία εἶναι ἐχθρὰ πλέον τοῦ κεφαλαίου καὶ οὐχὶ προστάτις. Ἀλλὰ τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸ ἐμοῦ, καθορίζει διὰ τῶν ἄρθρων 8 καὶ 9, ἰδιαίτατα δὲ τοῦ ἄρθρου 9, ἐργασίας τινάς, αἵτινες κατ’ ἐμὲ ἦταν ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ διὰ τὰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας θὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· πρὸ παντὸς ἐπιθυμῶ νὰ μὴ θεωρηθῶ ποτε ὑποτιμῶν τὴν γενναιότητα τοῦ ὄντως εἰλικρινοῦς δωρητοῦ καὶ τὸ σκόπιμον τῆς διαθέσεως τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον μετὰ μεγάλης ὄντως γενναιότητος διέθεσεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι, ἐὰν ἀποδεχόμενοι δωρεὰς γενναιοτάτας ἤμεθα ὑπόχρεοι, ἵνα ὑποκύπτωμεν εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ ἐπὶ τούτῳ ἐκδοθέντος, ὀρθότερον εἶναι ἵνα αἱ δωρεαὶ ἀποκλεισθῶσι. Προφανῶς ὑπῆρξεν ὅρος τις τῆς δωρεᾶς, διότι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις αὐτοβούλως καὶ ἐξ οἰκείας προαιρέσεως δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναγράψῃ τοιαύτην διάταξιν ἐν Β. Διατάγματι. Ὁ ὅρος δ’ οὗτος τῆς δωρεᾶς καθορίζει εἰς τὸν δωρητὴν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν. Ὅταν δὲ τοιοῦτον δικαίωμα ἀναγνωρίζηται, ἔχομεν ἀναμφισβήτητον τὴν βεβαιότητα ὅτι καὶ περὶ τὴν σύνθεσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐπιτροπειῶν ἐπρυτάνευσεν ἡ γνώμη τοῦ δωρητοῦ. Δὲν ἔχω νὰ ψέξω τὰ ὀνόματα τῶν ἐπιστημόνων, ἐξ ὧν συνέστησαν αἱ ἐπιτροπεῖαι· δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη ἔχει καὶ ἄλλους μύστας αὐτῆς, ἔχει καὶ ἄλλους νομομαθεῖς ἀνωτέρους ἐκείνων, ἐξ ὧν συνέστησαν αἱ ἐπιτροπεῖαι. Τὸ κύριον θέμα ὅμως, τὸ σπουδαιότερον θέμα εἶναι οὐχὶ ἡ ἐπιτυχὴς ἢ ἀνεπιτυχὴς ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν, ἀλλὰ τὸ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι, δωρητὴς ποσοῦ 150,000 δρχ., ὑποχρεοῖ τὸ Κράτος, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος παραιτηθῇ τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα ἔχει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ ἀναγνωρίσῃ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν. Ἐὰν μέχρι τοῦδε περὶ τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπιτροπειῶν ἐπρυτάνευσεν ἡ γνώμη τοῦ δωρητοῦ, ἡ γνώμη αὕτη ἐπρυτάνευσεν ἀδήλως, ἀνεπισήμως, ὡς συμβουλὴ τρόπον τινά.

§82Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γίνεται λόγος περὶ ἀντικαταστάσεως.

§83Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα· γίνεται. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως τὸ Β. Διάταγμα ἀναγνωρίζει πλῆρες τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δωρητὴν ἵνα οὗτος ὑποδεικνύῃ τοὺς ἀντικαταστάτας τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν— μανθάνω δ’ ἐξωδίκως ὅλως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν καὶ ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἀντικαταστάσεως διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν προσώπου τινός —, ἀφ’ ἧς στιγμῆς, λέγω, τὸ Β. Διάταγμα ἀναγνωρίζει εἰς τὸν δωρητὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ Κράτος ἀπεμπολεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρὸς σύνθεσιν τῶν ἐπιτροπειῶν, δικαίωμα μὴ ἀπηρτημένον ἐξ οἱουδήποτε περιορισμοῦ, καὶ ὁ δωρητὴς ἔρχεται ἀντὶ ἀντιτίμου 150,000 δραχμῶν ἔστω καὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ὅπως ἀναλάβῃ αὐτὸς οὕτω τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐντέλληται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν αὐτοῦ ἐπιθυμιῶν! Τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀντικείμενον ὅρων ἀποδοχῆς δωρεῶν, εἶναι δὲ ὀρθόν, ἵνα οἱ ἀξιότιμοι ὁμοεθνεῖς, οἵτινες τὸν πλοῦτον αὐτῶν ἀπέκτησαν ἐν πάσῃ τιμῇ, οἵτινες τὸν πλοῦτον αὐτῶν ἐν πάσῃ γενναιότητι θέλουσι νὰ διαθέτωσιν ὑπὲρ τοῦ Κράτους, νὰ ἐνθυμῶνται ὅτι, ἂν τὸν πλοῦτον ἀπέκτησαν, πρὸ τοῦ πλούτου ἔχουσι τὸ ὄνομα τοῦ Ἕλληνος πολίτου, καί, ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος πολίτου, δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἵνα καταρρίπτωσι τὰ ἀξιώματα καὶ τὰς ἐξουσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι οὐδὲν ἕτερον εἶναι τὸ συμβὰν ἢ κατάργησις τῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους! Ὅταν δὲ ὑπὲρ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τίθεται ὁ ἰδιώτης δωρητής, ὅστις ἀναλαμβάνει ἵνα διὰ θυσίας χρηματικῆς μεγίστης, προικίσῃ τὴν πατρίδα αὑτοῦ διὰ πολυτιμοτάτου ὄντως πράγματος, τοῦ Ἀστικοῦ κώδικος, οὗτινος στερεῖται, δωρητὴς ὅστις ἀναλαμβάνει τοιαύτην μεγίστην ὄντως ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὴν πατρίδα αὑτοῦ, ὀφείλει νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι πρὸ παντὸς εἶναι ὑπόχρεος, ἵνα πρὸ τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους τούτου ἐπιδείξῃ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους! Τί πρὸς ἡμᾶς ὁ Ἀστικὸς κῶδιξ καὶ ἡ Πολ. Δικονομία, ὅταν πᾶς Ἕλλην ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἵνα ἀντὶ 100,000, ἀντὶ 500,000, ἀντὶ 5,000,000 τίθεται ὑπεράνω τῶν ἐξουσιῶν τῶν νομίμων τοῦ Κράτους, καὶ ὁρίζῃ αὐτὸς διὰ τῆς θελήσεως αὑτοῦ τὰ τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους; Τοῦτο τὸ μέγα ἐλάττωμα φέρει τὸ ἄρθρον 1, καὶ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ σπεύσῃ ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἔστω καὶ ἐπὶ κινδύνῳ ἀπωλείας τῆς δωρεᾶς. Δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην αὑτοῦ πρὸς τὸν δωρητὴν διὰ τὴν φιλοπάτριδα αὑτοῦ πρόθεσιν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ὑπομνήσῃ αὐτῷ ὅτι ὑπὲρ τὰς δωρεὰς κεῖται τὸ Κράτος καὶ ἡ τιμὴ αὐτοῦ καὶ ἡ ἐξουσία αὐτοῦ. Ἂν θέλῃ νὰ προικοδοτήσῃ ὄντως τὸ Κράτος διὰ τῶν δύο τούτων θεσμῶν δέον ν’ ἀφήσῃ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τοὺς τεταγμένους ὑπὸ τοῦ Κράτους τὴν διαχείρισιν αὐτῆς· ἐφ’ ὅσον ὅμως παρίσταται θέλων νὰ τεθῇ ὑπὲρ τὰς ἐξουσίας τὰς νομίμους, ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν ἄρνησιν ἡμῶν τοῦ νὰ δεχθῶμεν τὴν δωρεὰν ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὑποβαλλομένην. Δὲν ψέγω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅστις ἐν τῇ ἀναγνωρίσει τῇ γενικῇ, τῇ ὑπὸ πάντων ὁμολογουμένῃ, τῆς ἐλλείψεως, ἐν ᾗ διατελοῦμεν Ἀστικοῦ κώδικος καὶ τῆς ἀνάγκης βελτιώσεως τῆς Πολ. ἡμῶν Δικονομίας ἔγνω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ θεραπεύσῃ διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς δωρεᾶς ταύτης τὰς ἐλλείψεις ταύτας· δὲν ψέγω ἐπίσης αὐτὸν ὅτι, ἐν ᾗ οἰκονομικῇ καχεξίᾳ εὑρισκόμεθα, ἐθεώρησεν ὅτι ἀποδεχόμενος τὴν δωρεὰν θὰ συνετέλει εἰς τὴν ταχυτέραν ἀποπεράτωσιν τοῦ Ἀστικοῦ κώδικος. Ἀλλὰ θεωρῶ τὸ γινόμενον ὅτι δύναται ν’ ἀποτελέσῃ κακὴν ἀρχήν, ἀλλοίμονον δέ, ἂν ἤθελε καθιερωθῇ τοιαύτη ἀρχὴ ἀποτελοῦσα ἐλπίδα βάσιμον καὶ διὰ πάντα ἄλλον μέλλοντα δωρητήν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠθέλομεν δώσει εἰς τοὺς δωρητὰς τὴν δύναμιν, ἀντὶ χιλιάδων τινῶν δραχμῶν, νὰ ἐξαγοράζωσι τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τιθέμενοι αὐτοὶ ὑπεράνω τοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους.

§84Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Πολ. Δικονομίας, διὰ τῆς ὁποίας σκοπεῖται ὁ κατὰ τὸ δυνατὸν περιορισμὸς τῆς στρεψοδικίας. Τὸ ἄρθρον 145 τῆς Πολ. Δικονομίας ὁρίζει ὅτι, ὅταν ὁ κλητὴρ δὲν εὑρίσκῃ τὸν πρὸς ὃν γίνεται ἡ κοινοποίησις, τοιχοκολλᾷ τὰ δικόγραφα ἐπὶ παρουσίᾳ ἑνὸς ἢ δύο γειτόνων. Βεβαίως ἡ διάταξις εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ δίδει ἀφορμὴν εἰς πολλὰς στρεψοδικίας, αἱ ὁποῖαι παρακωλύουσι τὴν πρόοδον τῆς δίκης, διότι γεννῶνται ἀμφισβητήσεις περὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ γείτονος καὶ προκαλοῦνται ἀποδείξεις παρελκύουσαι τὰς δίκας. Ἕτερον ἄρθρον, τὸ 425, ὁρίζει ὅτι τὰ ἀντιπεφωνημένα ἀντίγραφα, τὰ ὁποῖα προσκομίζονται ὑπὸ τοῦ διαδίκου, δὲν θεωροῦνται ἐπαρκῆ πρὸς σύστασιν ἀποδείξεως ἐντεῦθεν ἀναγκάζεται οὗτος νὰ ὑποβληθῇ εἰς ὅλην τὴν πολύπλοκον καὶ δαπανηρὰν διαδικασίαν τῆς προσκομίσεως τῶν πρωτοτύπων τῶν ἐγγράφων. Ἕνεκα τούτου προτείνω νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον οὕτω: ἀντὶ τὰ ἀντιπεφωνημένα δὲν ἀποτελοῦσιν ἀπόδειξιν νὰ τεθῇ τὰ ἀντιπεφωνημένα ἀποτελοῦσιν ἀπόδειξιν, ἐφ’ ὅσον δὲν προσβάλλονται ὡς πλαστά. Ἐπίσης προτείνω, τροπολογίαν πρὸς περιστολὴν τῆς οὐχὶ σπανιζούσης ἐνστάσεως περὶ ἀνηλικότητος. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὁ προτείνων τὴν ἔνστασιν δέον ἢ νὰ ἐμφανισθῇ αὐτοπροσώπως, ὅπως τὴν ὑποστηρίξῃ, ἢ νὰ προσαγάγῃ ληξιαρχικὴν πρᾶξιν ἢ ὁριστικὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου ἢ ἄλλο δημόσιον ἔγγραφον. Ἴσως κριθῇ ὅτι τὸ ἄλλο δημόσιον ἔγγραφον εἶναι ὀλίγον ἀόριστον καὶ ὅτι θὰ ἦτο συντελεστικώτερον νὰ ὁρισθῇ τὸ δημόσιον ἔγγραφον· ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι ἐνδέχεται ἐκ τοῦ περιορισμοῦ ν’ ἀφαιρέσωμεν εἰς τὸν πράγματι ἀνήλικον τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀνηλικιότητός του. Φρονῶ Κύριοι, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται, ἂν γίνωσι νόμος, θὰ συντελέσωσιν εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς στρεψοδικίας.

§85Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο λέξεις θὰ εἴπω, ὅπως ἀπαντήσω εἰς τὸν ἐκ Βάλτου κ. Βουλευτήν. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει βεβαίως ὅτι ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ κώδικος διαρκεῖ ἀπὸ τριάκοντα καὶ πλέον ἐτῶν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ ὅτι ἡ εἰρημένη ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον αὑτῆς. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν καὶ νομίζομεν ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ποτε νὰ φθάσωμεν εἰς συμπεράσματα θετικὰ καὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ κώδικος ἄνευ νέας ἐπιτροπῆς, καὶ δι’ αὐτὸ φρονοῦμεν ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν γενναιόδωρον αὐτὴν προσφοράν. Πάντες συμφέρον ἔχομεν, ὅπως τέλος πάντων περατωθῇ ἡ ἐργασία τοῦ κώδικος. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριλάβῃ πάντας τοὺς Ἕλληνας ἐπιστήμονας ἀλλὰ πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, καὶ τοῦτο ἐγένετο. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ ν’ ἀνακαλέσωμεν τὸ Διάταγμα ὑφ’ οὓς ὅρους τοῦτο συνετάχθη καὶ δὲν πρέπῃ νὰ δεχθῶμεν τὴν προσφορὰν ἡμεῖς, δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀνακαλέσωμεν αὐτό· τότε ὅμως δὲν θὰ φέρωμεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην.

§86Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἅπαξ ἔτι θ’ ἀνομολογήσω τὸ γενναῖον τῆς δωρεᾶς καὶ θὰ ἐξάρω ἐν τῇ Βουλῇ τὸ φιλότιμον τοῦ δωρητοῦ καὶ τὸ πατριωτικὸν καὶ σκόπιμον τῆς δωρεᾶς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπέρχεται ἡ κατάλυσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἂν τηρηθῶσιν οἱ ὅροι αὐτῆς. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ἐπὶ 30 ἔτη εἰργάσθησαν αἱ διάφοροι ἐπιτροπαὶ πρὸς σύνταξιν Ἀστικοῦ κώδικος καὶ δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀγάγωσι τὸ ἔργον αὑτῶν εἰς πέρας, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ ὅτι ἐπιστημονικὴ ἐργασία τοιαύτης βαρύτητος, τοιαύτης εὐθύνης, τοιαύτης ἀσχολίας διηνεκοῦς οἵα εἶναι ἡ σύνταξις Ἀστικοῦ κώδικος, οἵα εἶναι ἡ ἀναθεώρησις καὶ ἀνασύστασις Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀπαιτεῖ διηνεκῆ ἀπασχόλησιν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ συγχρόνως παραίτησιν ἀπὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνατίθηνται τοιαῦται ἐργασίαι εἰς μέλη ἐπιτροπειῶν, τὰ ὁποῖα συγχρόνως ἀπασχολοῦνται εἴτε ἐκ τῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ παραδόσεων αὐτῶν εἴτε πρὸ παντὸς ἐκ τῶν δικηγορικῶν αὐτῶν ἐργασιῶν. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῶσι μέλη ἐπιτροπειῶν, ἵνα ἐργασθῶσιν εἰς τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ἔργον, ἐν ᾧ θέλουσι θέσει ἐν κινδύνῳ καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτῶν φήμην, ἂν ἤθελον ἀποτύχει, ἄνευ ἀμοιβῆς; Ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀπασχολήσωμεν διηνεκῶς τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπειῶν καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀμείψωμεν τὰ μέλη ταῦτα, ἀλλ’ ὄχι μὲ 1500 δραχμὰς μόνον, ὅπερ εἶναι ἀστεῖον. Μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος παρέστη φειδωλόν, διότι παρέσχεν ἀμοιβὰς ἀστείας, εἶναι δ’ ἀδύνατον νὰ κλείσητε δικηγορικὰ γραφεῖα τοιαῦτα χωρὶς νὰ παράσχητε τὴν ἀνάλογον ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς ἐπιστήμονας ἐκείνους, οἵτινες θέλουσι στερηθῆ τῶν δικηγορικῶν αὐτῶν ἀπολαβῶν, ἵνα ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἔργου τούτου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀφ’ ἑτέρου ὀρθὸν νὰ λέγωμεν σήμερον ὅτι, ἀφοῦ ἐπὶ 30 ἔτη δὲν ἔγινεν ὁ Ἀστικὸς κῶδιξ, θὰ δεχθῶμεν τὴν δωρεὰν διὰ νὰ περατωθῇ ἡ ἐργασία. Ἐγὼ θεωρῶ ὀρθότερον, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἀναγράψῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πίστωσιν πρὸς τοιαύτην ἐργασίαν. Εἶναι δαπάνη παραγωγικὴ αὕτη. Νὰ προβῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν δαπάνην αὐτὴν παρέχον διετῆ προθεσμίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς περάτωσιν τοῦ ἔργου, καὶ οὕτω ν’ ἀποφύγωμεν τὴν δωρεάν, ἥτις καταλύει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἡ μείζων δ’ ἀμοιβὴ νὰ δοθῇ εἰς ἐκεῖνα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπείας, ἅτινα θὰ ἐγκαταλίπωσι τὰ δικηγορικὰ αὐτῶν ἔργα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμείψητε τοὺς ἐν ταῖς ἐπιτροπείαις δικαστὰς διὰ τῆς αὐτῆς ἀμοιβῆς ἣν θὰ δώσητε εἰς τοὺς ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχουσι νὰ παράσχωσι τὴν ἐργασίαν αὐτῶν εἰς τὸ Κράτος. Ἡ ἀμοιβὴ θὰ εἶναι κατ’ ἀνάγκην ἄνισος· ἡ ἀμοιβὴ τοῦ δικηγόρου θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, ἡ δὲ τοῦ δικαστοῦ εἶναι μικροτέρα, διότι οὗτος εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους μισθοδοτούμενος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνομολογῶ ὅτι ποσὸν ἀμοιβῆς 1500 δραχμῶν δὲν εἶναι ἐπαρκὲς καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι θέλει προκαλέσει νέον ἔτι ναυάγιον, διότι θὰ ὑπάρξῃ ἀδύνατον σήμερον νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ ὑλικὸς χρόνος διὰ τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου, διότι τάσσεται προθεσμία περίπου ἐνιαυσία.

§87Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δύναται νὰ εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ποσόν, ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ προσδιορίσωμεν τοὺς νομοθέτας ἀποκλειστικῶς.

§88Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν χρονικὸν διάστημα· καθ’ ἣν στιγμὴν τάσσεται προθεσμία διετὴς πρὸς σύνταξιν Ἀστικοῦ κώδικος, εἶναι ἀνάγκη τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ν’ ἀσχοληθῶσι.

§89Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ν’ αὐξήσῃ ὁ χρόνος.

§90Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σύμφωνοι τότε. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον οἱ ὅροι τῆς δωρεᾶς εἶναι οἱ ἐν τῷ Β. Διατάγματι καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου συνομολογεῖται ὅτι εἶναι ἀδύνατον διὰ τῆς δωρεᾶς ταύτης νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀμοιβὰς, εἶναι δ’ ἀνεπαρκὴς ἡ προθεσμία καὶ ἀπαιτεῖται τριετὴς τοὐλάχιστον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν ἤθελε τὸ Κράτος ἐπιτελέσει, ἵνα κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ τὸν Ἀστικὸν κώδικα συμπεπληρωμένον, θὰ διανεμηθῇ εἰς τρεῖς, τέσσαρας προϋπολογισμούς, θὰ εἶναι δηλονότι ὀλιγώτερον ἐπιβαρυντικὴ διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους· νομίζω δ’ ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ παραφυλάξωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀντὶ 40 χιλιάδων ἐτησίως ἐπὶ ποσοῦ 150 χιλιάδων διανεμητέων εἰς τέσσαρας προϋπολογισμούς. Συνιστῶ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα μὴ ἐπιζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν διαχείρισιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς θὰ ἤθελε δοθῆ μόνον καθ’ ἣν περίπτωσιν θὰ ἐτίθετο ζήτημα ἐλέγχου ἢ ψόγου πρὸς τὸν Ὑπουργόν· ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην οὐδεὶς ἐλέγχει τὸν Ὑπουργόν· μόνον σύστασιν ποιούμεθα δι’ ἧς παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως δεχθῇ καὶ ἐν πλήρει ἐνασκήσει τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἴπῃ εἰς τὸν τετιμημένον ὄντως ὁμοεθνῆ ἡμῶν, ὅτι ἡ δωρεὰ εἶναι ἀποδεκτὴ ἐφ’ ὅσον παρέχεται ἄνευ ὅρων ἐξευτελιζόντων τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· ἄλλως ἡ δωρεά, ἐφ’ ὅσον ὁ δωρητὴς ἐμμένει εἰς τοὺς ὅρους αὐτῆς, δὲν εἶναι δεκτὴ καθόσον ὑπὲρ τὸ πτωχὸν Κράτος ὑπάρχει ἡ τιμή, ὑπάρχει ἡ κυριαρχία τοῦ Κράτους.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης φρ. χρυσῶν μὲν 7,449,188.25)00, δραχμῶν δ’ εἰς τραπεζικὰ 20, 258,467.87)00 καὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως διὰ ταύτην ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Ιʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἑδρευούσης Ῥωμουνικῆς ἀτμοπλοΐας». (Γίνεται δεκτόν). Ιʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης Ἰονικῆς ἀτμοπλοΐας Δεστούνη–Γιαννουλάτου». (Γίνεται δεκτόν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φυλάξεως τῶν ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§92Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Πρώτην ἀπορίαν μοὶ ἐγέννησε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι εἶναι παρεντεθειμένον ἐν τῷ μέσῳ τῶν συμβάσεων. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν δικαιολογεῖται ἀπολύτως, διότι προνοεῖ περὶ διορισμοῦ πέντε φυλάκων τῶν δημοσίων ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἐθνικῶν κτημάτων ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ δικαιολογεῖ τὸν διορισμὸν τῶν φυλάκων αὐτῶν ὁ νομοθέτης λόγῳ τῆς καταργήσεως ἀπὸ τριετίας καὶ πλέον, τῶν νόμων περὶ ἀστυφυλακῆς· δηλαδή, ἐπειδή, λέγει, ἐφύλαττον τότε ἀστυφύλακες, καταργηθέντος ἤδη τοῦ νόμου τῆς Ἀστυφυλακῆς καὶ ψηφισθέντος τοῦ νόμου τῆς Χωροφυλακῆς, αἱ ἀποστάσεις δυνάμει τοῦ ἄρθρου 49 ἐπηύξησαν καὶ συνεπῶς δὲν ἠδύναντο πλέον ν’ ἀποσπασθῶσι χωροφύλακες διὰ τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων. Ἐπὶ τριετίαν πῶς ἐφυλάχθησαν τὰ κτήματα ταῦτα; Καὶ πράγματι, ἐὰν ἐφυλάχθησαν, ἂς ἐξακολουθήσωσιν εἰς τὸ μέλλον φυλαττόμενα ὡς μέχρι τοῦδε. Ἄλλως τε δὲν ἀπαγορεύεται ἡ πρόσληψις χωροφυλάκων. Αὐταὶ αἱ ἀπορίαι μοὶ ἐγεννήθησαν καὶ ὑποβάλλω αὐτάς.

§93ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Καλάμαι». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικῶν ἀκολούθων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντηρήσεως καὶ ἐπιπλώσεως τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ εἰς τὸ Κράτος ἀνηκόντων πρεσβειακῶν μεγάρων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Χημείου ἐν τῷ Ναυστάθμῳ» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγχωνεύσεως τοῦ Σωφρονιείου μετὰ τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων Κεφαλληνίας».

§95Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν λόγον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆ! Ἔχει συζήτησιν; Παρακάτω.

§97Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί «παρακάτω;». Πρέπει νὰ καθορισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Κύριοι, ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τῶν ὁποίων ἐλάβομεν γνῶσιν, ἀποδεικνύεται ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν εἴχομεν δίκαιον ἀμφότεροι, ὅ τε ὁ κ. Βουλευτὴς Σάμης καὶ ἐγώ, ὁ μέν, δίκαιον κατ’ οὐσίαν, ἐπιζητῶν τὴν τακτοποίησιν τῆς διοικήσεως τοῦ Σωφρονιείου κληροδοτήματος, ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑρμηνείας τῆς διαθήκης. Ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς διοικήσεως τοῦ Σωφρονιείου κληροδοτήματος εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἡ ἔκθεσις τοῦ νομάρχου Κεφαλληνίας, ἥτις ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλῳ, ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε πείθουσι πάντα ἀναγνώστην ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ καταστάσεως ἀπαισίας ἐν τῇ διαχειρίσει, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τάχιστα μέριμνα. Δὲν θέλω ἀναγνώσει καμμίαν περικοπὴν ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων...

§98Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀνέγνωσεν ὁ κ. Καβαλλιερᾶτος.

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἂν θελήσῃ νὰ μὲ τιμήσῃ δι’ ἀπαντήσεως κατόπιν, διαφωνῶν, νὰ μὴ κάμῃ χρῆσιν τῶν ἐκθέσεων, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ αὐτὸς ὁμολογῶ ὅτι πρόκειται περὶ καταστάσεως ἀκατονομάστου, ἐὰν ὄντως ἀληθεύωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἔγγραφα δύο γνωστοτάτων διοικητικῶν ὑπαλλήλων.

§100Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Βεβαιῶ τὴν ἐντιμότητά των.

§101Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως. Διότι ὁ μὲν κ. Τσουκαλᾶς εἶναι εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων εἰσαγγελέων, ὁ δὲ κ. Δάσιος ἀποτελεῖ κόσμημα τῆς διοικήσεως ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς διαθήκης. Δυστυχῶς ἡ διαθήκη καθορίζει ὅτι οἱ ἐκτελεσταί, τοὺς ὁποίους ὀνομαστὶ ὁρίζει ἐν τῇ διαθήκῃ, θέλουσι συντάξει τὸν κανονισμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ κληροδοτήματος, αὐτοὶ δὲ θέλουσιν ὁρίσει καὶ τοὺς διαδόχους. Ἀκριβῶς δὲ σήμερον ἐκτελεσταὶ εἶναι οἱ διάδοχοι οἱ νομίμως ὁρισθέντες. Σημειωτέον δὲ ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐκτελεστῶν κατὰ τρίτην σειρὰν τῆς διαθήκης, δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ διαθήκῃ τὰ πρότυπα, τὰ ὁποῖα διορίζονται ὡς ἐκτελεσταί, ἐὰν ἐκλείψωσιν οἱ ἤδη ὑπάρχοντες, διότι ἡ διαθήκη προνοεῖ περὶ ἐκτελεστῶν ἐν δευτέρᾳ σειρᾷ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως εἶναι αὐτὰ ταῦτα τὰ πρόσωπα τῆς δευτέρας σειρᾶς, τὰ νομίμως ὁρισθέντα ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα τοῦτο πρώτων ἐκτελεστῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται λόγος περὶ ἀντικαταστάσεως τούτων. Ἐὰν ἐπρόκειτο ὅμως περὶ συγχωνεύσεως τῆς διαχειρίσεως τοῦ κληροδοτήματος τούτου μετὰ τῶν Βαλλιανείων ἱδρυμάτων, θὰ συνίστων τὸ ἑξῆς: ἀντὶ νὰ ἐπιζητήσωμεν, ἵνα διὰ νόμου συγκρουσθῶμεν πρὸς τὴν διάταξιν τῆς διαθήκης καὶ καταστήσωμεν μίαν ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου, ν’ ἀφήσωμεν ὡς νομικὸν πρόσωπον τὸ πτωχοκομεῖον Ἁγίας Εὐφημίας, προνοήσωμεν δέ, ἵνα διὰ Βασ. Διατάγματος τροποποιήσωμεν τὸ ἰσχῦον καταστατικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει κυρωθῇ διὰ Βασ. Διατάγματος ἀπὸ 6 Ἰανουαρίου 1897, προνοήσωμεν, ἵνα ἐν τῷ νέῳ Βασ. Διατάγματι καθορισθῶσιν ὅροι σαφεῖς ἐποπτείας, διότι, ὡς ἔχει τὸ ἤδη Βασ. Διάταγμα, οὐδεμίαν καθορίζει ἐποπτείαν. Εἶναι δυνατὸν λοιπόν, ἀντὶ ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς ψήφισιν νόμου συγκρουομένου ἄρδην πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου, νὰ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἔκδοσιν Βασ. Διατάγματος, κανονίζοντος τὰ τῆς ἐποπτείας περὶ τὴν διαχείρισιν, ὅτε καὶ ἐντὸς τοῦ γράμματος τῆς διαθήκης θὰ εἴμεθα καὶ ἐντὸς τοῦ πνεύματος αὐτῆς καὶ ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ὑπουργοῦ. Ταῦτα ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ προέλθωμεν εἰς σύγκρουσιν καὶ κατάλυσιν τῆς τελευταίας θελήσεως τοῦ διαθέτου, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δημιουργοῦμεν κινδύνους. Ἴσως τὴν στιγμὴν ταύτην, μεταβάλλοντες τὰ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σωφρονιείου κληροδοτήματος, θέλομεν πράξει πρᾶξιν ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς σκόπιμον, συμφέρουσαν εἰς αὐτὸ τὸ κληροδότημα καὶ εἰς ἐκείνας τὰς τάξεις τῶν πτωχῶν τῶν δήμων Πυλαρέων, οἵτινες λαμβάνουσι τὰ πρὸς τὸ ζῇν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοσοῦτον σοβαροῦ πράγματος, οἷον εἶναι ἡ τελευταία βούλησις, τοσοῦτον δὲ σοβαροῦ ἐν Ἑλλάδι, ἥτις διὰ δευτέραν φορὰν μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν χώρα τῶν φιλογενῶν δωρητῶν, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν ἔχεται ἀνευλαβῶς πρὸς τὰς διατάξεις τῆς τελευταίας θελήσεως, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν γεννήσει εἰς τὴν ψυχὴν παντὸς ἔχοντος τοιοῦτον σκοπὸν τὸ δέος, μή, παραχωρῶν τὴν περιουσίαν αὐτοῦ δι’ οἱονδήποτε φιλανθρωπικὸν σκοπόν, παραχωρήσῃ περιουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ διέπῃ ἡ θέλησις αὐτοῦ, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς σκοποὺς δι’ οὓς αὐτὸς τὴν ὥρισεν, ἀλλὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους καθορίζει ἡ αὐθαίρετος γνώμη τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§102Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Βάλτου, ὁ ὁποῖος μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ διεκτραγῳδήσω τὴν κατάστασιν τοῦ Πτωχοκομείου. Δὲν συμφωνῶ ὅμως ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον νομίζει ὁ κ. Στράτος ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα, διότι περιωρίσθη οὗτος εἰς τὸ ξηρὸν γράμμα τῆς διαθήκης χωρὶς ν’ ἀσχοληθῇ καὶ περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ διαθέτου. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει ὅτι τὸ γράμμα ἀποκτείνει ἐνῷ τὸ πνεῦμα ζωοποιεῖ, τοῦτο δὲ φαίνεται ἀκολουθοῦσιν οἱ διαχειρισταί. Ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τοῦ γράμματος τῆς διαθήκης ἀπέπνιξαν τὸ πνεῦμα αὐτῆς καὶ ἐστραγγάλισαν οὕτω τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Πρέπει ἀκριβῶς νὰ ἴδωμεν ὁποία ἦτο ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου, ὅτε συνέτασσε τὴν διαθήκην του καὶ διέθετε τὴν περιουσίαν του διὰ τοὺς πτωχοὺς τοῦ δήμου Πυλαρέων καὶ ὥριζε νὰ ζῶσιν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων αὐτῆς ὀκτὼ πτωχοὶ καὶ νὰ προικίζηται κατὰ διετίαν μία ἄπορος κόρη. Ἡ θέλησίς του αὕτη, ἥτις ἐξάγεται καὶ ἐκ τοῦ γράμματος καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς διαθήκης, δὲν ἐξετελέσθη ἀφ’ ὅτου οἱ διάδοχοι τῶν ἐκτελεστῶν αὐτῆς ἔλαβον τὴν διαχείρισιν. Ἐφ’ ὅσον ὁμολογουμένως εἶχον ταύτην οἱ πρῶτοι ἐκτελεσταί, τὰ πάντα ἐγένοντο συμφώνως πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου· ἀφ’ ὅτου ὅμως τὴν ἀνέλαβον οἱ διάδοχοί των, ἔπαυσε πλέον νὰ ἐκτελῆται ὁ σκοπὸς αὐτοῦ. Πρέπει λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἐκτελῆται ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου.

§103Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μήπως δὲν ὑπάρχουσι πτωχοὶ ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχουσι ποῦ νὰ τὰ διαθέσωσιν;

§104Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπετρέπετε ν’ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν, θὰ ἐβλέπετε ὅτι εἰς τὸ Πτωχοκομεῖον ὑπάρχουσι δύο τρελλοί, τοὺς ὁποίους σιτίζουσι μὲ ἄρτον ξηρὸν κρίθινον καὶ μὲ τυρὸν σεσηπότα καὶ ἀπόζοντα· ἐπειδὴ δὲ δὲν θέλουσι νὰ ἐγγίσωσιν αὐτὸ τὸ περίφημον φαγητόν, τοὺς ἐξαναγκάζουσι νὰ πράξωσι τοῦτο διὰ τοῦ ξύλου.

§105Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ ἔγινε καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν μὲ τὰς σουφραζέτας.

§106Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐξεταστέον λοιπόν, ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου ἐκπληροῦται σήμερον; Ἀφοῦ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται, νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπεμβῇ ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθη ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πτωχοκομείου. Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχει καὶ σήμερον Διάταγμα; Ὑπὸ τὸ Διάταγμα μάλιστα αὐτὸ ἐγένοντο ὅλαι αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν καὶ ἐβεβαιώθησαν. Ἡμεῖς θέλομεν τὴν περιουσίαν αὐτὴν νὰ διαχειρίζωνται τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα Κεφαλληνίας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι, ὅπως ἐλέχθη, Βαλλιάνια καταστήματα· εἶναι καταστήματα ἀνήκοντα εἰς ὅλην τὴν Κεφαλληνίαν, διότι συντηροῦνται ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς ἐγχωρίου περιουσίας, διοικοῦνται καὶ ἀπὸ ἀντιπροσώπους ὅλων τῶν δήμων τῆς Κεφαλληνίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον καὶ ὁ μόνος ἐπιζῶν συγγενὴς αὐτοῦ καὶ ἐκτελεστὴς τῆς διαθήκης διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ αὐτὰ ζητεῖ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 208 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§109Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀληθῶς ἄριστον καὶ πληροῖ ἀνάγκην πανθομολογουμένην, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία μου, ἡ ὁποία νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν τετάρτην παράγραφον καὶ πρὸ τῆς πέμπτης παραγράφου, ὡς ἑξῆς: «περὶ τῆς κατὰ τ’ ἀνωτέρω γενομένης προκαταβολῆς τῶν τελῶν, δέον νὰ προσάγηται κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως ἡ ἐκδοθεῖσα ὑπὸ τοῦ γραμματέως ἀπόδειξις», διότι ἐὰν δὲν προσαχθῇ πρὸ τῆς συζητήσεως ἡ ἀπόδειξις περὶ τῆς γενομένης προκαταβολῆς, πῶς θ’ ἀποφασισθῇ ὅτι ὁ μὴ προκαταβαλὼν ἐδικάσθη ἐρήμην; Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὴ ἡ τροπολογία σας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταστημάτων ψηφοφορίας».

§111ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὄντως εὐσεβὴς καὶ θεάρεστος. Νομίζω ὅμως ὅτι ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ πράγματα καὶ ὡς ἔχουσιν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ θέλει προσκόψει εἰς ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια. Βλέπομεν εἰς τὸ ἄρθρον 1 ὅτι πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων προορίζονται τὰ διδακτήρια ἀρρένων καὶ θηλέων κατὰ πρῶτον λόγον. Ὅπου τὰ διδακτήρια ταῦτα εἶναι ἐγκαθιδρυμένα εἰς δημόσια κτίρια, τὸ πρᾶγμα εἶναι πλέον εὐχερές, ὅπου ὅμως τὰ διδακτήρια αὐτὰ εἶναι ἐγκαθιδρυμένα ἐν ἰδιωτικαῖς οἰκίαις, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι καὶ ἐν αὐτοῖς δέον νὰ ἐγκαθιδρύηται τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα τὸ πρᾶγμα θ’ ἀποβῇ δυσχερές. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, εἰς ὑμᾶς ὁποῖά τινα εἰσὶ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκήματα. Δὲν εἶναι ἐπίσης ἄγνωστον ὅτι τὰ διδακτήρια ταῦτα τῶν ἀρρένων καὶ θηλέων οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην χωρητικότητα ἔχουσιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν διαίρεσιν κατάλληλον· ὥστε εἴτε ἐν δημαιρεσίαις, εἴτε ἐν βουλευτικαῖς ἐκλογαῖς, θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐγκατάστασις τῶν τμημάτων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, καὶ μάλιστα λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ ἔχωμεν ἐκλογὰς συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα ἐσχάτως περὶ εὐρυτάτης περιφερείας, θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἔκτασιν μεγάλην διὰ νὰ παρατάξωμεν τόσον μέγαν ἀριθμὸν καλπῶν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ποῖον θὰ εἶναι τὸ οἴκημα ἢ τὸ διδακτήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν τοποθέτησιν τόσου ἀριθμοῦ καλπῶν; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε πρόκειται περὶ Ἑλληνικοῦ σχολείου εἴτε πρόκειται περὶ Δημοτικοῦ σχολείου, ποῖον θὰ εἶναι τὸ διδακτήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ δεχθῇ ὅλην αὐτὴν παράταξιν τῶν καλπῶν καὶ τῶν λοιπῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ποῖον θὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ διδακτήριον, τὸ ὁποῖον θὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς ψηφοφοροῦντας καὶ τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ πάντας τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι θέσιν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς; Ἐὰν ἐπέλθῃ βροχὴ ἢ χάλαζα τότε τί γενήσεται; Βεβαίως ἡ ψηφοφορία θ’ ἀναβληθῇ. Ὁ σκοπὸς εἶναι ἱερὸς καὶ ἅγιος ἀλλ’ εἶναι ἀπραγματοποίητος ἐν Ἑλλάδι δι’ ἔλλειψιν καταστημάτων. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν, εἴτε βουλευτικῶν εἴτε δημοτικῶν, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, συνεπείᾳ τῶν δυσχερειῶν τὰς ὁποίας θὰ ἴδῃ, νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἀπραγματοποίητον. Ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι πολὺ ἀργά, διότι ἴσως δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀνάλογος χρόνος ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς εὕρεσιν νέων ἐκλογικῶν τμημάτων. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, διότι φρονῶ, ὅτι τὰ προσκόμματα θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχωμεν ματαιώσεις ἐκλογῶν εἴτε βουλευτικῶν εἴτε δημοτικῶν. Πρέπει νὰ εἶναί τις ξένος τῶν ἐν Ἑλλάδι πραγμάτων διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἔχει. Ἀλλὰ καὶ ἑτέρα διάταξις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μοῦ ἐφείλκυσε τὴν προσοχήν. Τὸ ἄρθρον 1 μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφέρει· «Εἴτε ταῦτα εἰσὶ δημοτικὰ οἰκοδομήματα εἴτε ἰδιωτικαὶ οἰκίαι μεμισθωμέναι ὡς διδακτήρια». Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν· τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ κινδύνου πληρωμῆς ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἰδιωτικῶν οἰκιῶν; Καὶ πῶς θὰ ἐπιτραπῇ κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ Ἀστικοῦ δικαίου νὰ μεταβάλωμεν τὸν προορισμὸν τοῦ οἰκήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μισθωτηρίῳ συμβολαίῳ ἀναφέρεται, ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ διὰ σχολεῖον καὶ ὄχι δι’ ἐκλογικοὺς σκοπούς; Ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης φέρῃ ἀντιρρήσεις, ἐὰν διαμαρτυρηθῇ, θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκλογήν, διότι τὸ οἴκημά του δὲν τὸ ἔχει παραχωρήσει εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἰς τὸν δῆμον δι’ ἐκλογικὸν κατάστημα· θὰ ἐμποδίσῃ ἑπομένως τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, διότι ἡ φθορὰ τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ἀνωτέρα τῆς φθορᾶς, ἡ ὁποία γίνεται, ὅτε τὸ οἴκημα αὐτὸ χρησιμεύει ὡς σχολεῖον. Τὸ κύριον ἐπιχείρημα εἶναι ὅτι θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρητε διδακτήριον εἴτε Γυμνάσιον εἴτε Ἑλληνικὸν σχολεῖον εἴτε Δημοτικὸν σχολεῖον κατάλληλον διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν καλπῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν ἀποζημιώσεων δὲν εἶναι ἧττον σπουδαῖον.

§112Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 ἀνασκευάζει τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλίας πρὸ ὀλίγου. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει· «Ἐὰν τὰ οἰκεῖα δημοτικὰ συμβούλια δι’ ἀποφάσεώς των καὶ ὁ δήμαρχος βεβαιώσωσιν ὑπευθύνως, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ δήμῳ οὔτε Δημοτικὸν σχολεῖον, οὔτε ἕτερον δημοτικὸν ἢ δημόσιον κατάστημα κατάλληλον ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς κατάστημα ψηφοφορίας τότε καὶ μόνον ὁρίζονται ὡς τοιαῦτα καὶ οἱ ἐν τῷ δήμῳ ἐνοριακοὶ ναοί».

§113ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§114Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οὐδὲν ἑπομένως ὑπάρχει πρόσκομμα. Φρονῶ, ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται τώρα εἶναι κάτι τι ἀποτρόπαιον. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καλὸν καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ταχύτερον.

§115ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἔφερεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω, διότι ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἄρθρου 3, ἐὰν τὰ οἰκεῖα δημοτικὰ συμβούλια δι’ ἀποφάσεώς των βεβαιώσωσιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ δήμῳ οὔτε Δημοτικὸν σχολεῖον οὔτε ἕτερον δημοτικὸν ἢ δημόσιον κατάστημα κατάλληλον διὰ ψηφοφορίαν, τότε ὁρίζονται οἱ ἐνοριακοὶ ναοί. Ἐὰν τοὐλάχιστον κάμωμεν μίαν διάκρισιν καὶ εἴπωμεν δημοτικὰ ἢ δημόσια καταστήματα κατάλληλα τότε τὸ πρᾶγμα ὀλίγον διορθοῦται.

§116Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Βουλὴ βεβαίως εἶναι ὁμόφωνος εἰς τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὀρθή, καὶ ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ τὸ μέχρι τοῦδε γενόμενον, ὥστε οἱ ναοὶ νὰ μὴ χρησιμεύωσι τοῦ λοιποῦ ὡς τόπος ψηφοφορίας, ὅπου ἐν τῇ ἐξάψει τῶν παθῶν κατὰ τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας πολλὰ τελοῦνται. Ὅσοι ἀνεμίχθησαν εἰς τοιούτους ἐκλογικοὺς ἀγῶνας αὐτοὶ βεβαίως γνωρίζουσι τί γίνεται κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλλίας μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι, διότι κατὰ τὰ κρατοῦντα μέχρι τοῦδε, ὅπως γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον εἶναι καὶ σήμερον ὑποχρεωτικῶς κατάστημα ψηφοφορίας, ὅπου δὲ δὲν ὑπάρχει δημοτικὸν κατάστημα, Δημοτικὸν δηλονότι σχολεῖον ἐκεῖ ἔρχεται εἰς δευτέραν μοῖραν ὁ ναός. Ὥστε κατὰ πρῶτον λόγον ἔχομεν τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον ὑποχρεωτικῶς ἐκ τοῦ νόμου ὡς τόπον ἐκλογῆς. Τί πράττομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου εὐρύνομεν κατά τι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον διὰ νὰ ὁρίσῃ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· ἀκόμη δίδομεν τὸ δικαίωμα καὶ εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας, ἐὰν χρησιμεύωσιν ὡς σχολεῖα ἐλλείψει δημοτικῶν ἢ δημοσίων καταστημάτων, νὰ ἐνεργῆται ἐν αὐτοῖς ἡ ἐκλογή. Γίνεται δὲ τοῦτο ἀκριβῶς ὅπως μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν ναὸν ὡς τόπον ἐκλογῆς. Δίδομεν λοιπὸν τὸ δικαίωμα, ὅπως τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δι’ ἀποφάσεώς του ὁρίζῃ τὸ οἴκημα εἰς ὃ θὰ ἐνεργῆται ἡ ἐκλογὴ συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Κατὰ τοῦτο ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλλίας εἶναι ὀρθή, ὅτι δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν εἰς μικροὺς δήμους νὰ μὴ εὑρεθῶσι κατάλληλα οἰκήματα καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἐὰν τὰ οἰκήματα ταῦτα εἶναι ἀκατάλληλα, ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς τόπος ψηφοφορίας νὰ ὁρίζωσιν ὡς τόπον ψηφοφορίας τοὺς ἐν τῷ δήμῳ ἐνοριακοὺς ναούς. Εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ὡς παραδείγματος χάριν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐν Πάτραις κτλ. εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν οἰκήματα κατάλληλα, ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς τόπος ψηφοφορίας· ἀλλ’ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διατηρήσωμεν τοὺς ναοὺς ὡς τόπον ψηφοφορίας, διότι δὲν ἀποκλείεται ὁ ναὸς ὡς τόπος ψηφοφορίας· ἀλλὰ τοῦτο πλέον θεωρεῖται ὡς τελευταῖον καταφύγιον. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλλίας ὑπὸ ἔποψιν νομικήν, ὅτι δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν ὁ ἰδιοκτήτης τῆς οἰκίας νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ψηφοφορίαν...

§117Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐγείρῃ ἀγωγήν.

§118Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. .. αἱ ἀντιρρήσεις αὗται δυνατὸν νὰ ἔχωσι σημασίαν τινὰ ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν. Θὰ ἔχῃ δηλαδὴ δικαίωμα ἀποζημιώσεως διὰ τὴν φθοράν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Ποίαν φθοράν ὅμως; Ἀφοῦ πρόκειται περὶ δημοτικῶν σχολείων, τῶν ὁποίων ὁ προορισμὸς εἶναι νὰ τὸ ἐπισκέπτωνται καθ’ ἑκάστην καὶ ἀθρόως παῖδες, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς ζωηρότητος τῆς ἡλικίας εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι βλάπτουσι τὰ οἰκήματα περισσότερον παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπάγωσι γεγηρακότες, μεσήλικες, πάντως ὡρίμου ἡλικίας νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τὴν ἡμέραν ἐκείνην; Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ γεννηθῇ εἴς τινα μέρη μικρὰ ἀξίωσις ἀποζημιώσεως τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι τόσον ἐλάχιστον, ὥστε ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποφύγωμεν πράγματι αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται θὰ εἶναι ἀνάξιον καὶ νὰ τὸ συζητῶμεν.

§119Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. «Τὸ ἀκατάλληλον» νὰ μεταβληθῇ εἰς «κατάλληλα».

§120Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Αὐτὸ μάλιστα νὰ γίνῃ.

§121Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ἀπάντησιν τῶν ὀρθῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλίας, ἐσχημάτισα τὴν γνώμην ὅτι κατ’ ἀρχὴν ὅπου ὑπάρχει δημοτικὸν σχολεῖον ἐκεῖ δέον νὰ ὁρίζηται ὁ τόπος τῆς ψηφοφορίας. Ἔρχεται ὅμως τὸ ἐρώτημα· ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλον τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, ἐπιβάλλεται ὑποχρεωτικῶς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς τόπος ψηφοφορίας; Αὐτὴ νομίζω εἶναι ἡ διαφωνία, διότι τὸ ἄρθρον 3 μεταξὺ τῶν ἄλλων λέγει: «ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἐν τῷ δήμῳ οὔτε δημοτικὸν σχολεῖον οὔτε ἕτερον δημοτικὸν ἢ δημόσιον κατάστημα κατάλληλον», δηλαδὴ ἐν ᾗ περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει δημοτικὸν σχολεῖον ἀλλ’ ὄχι κατάλληλον δὲν ὑπάρχει δὲ δημοτικὸν σχολεῖον ἕτερον ἢ δημόσιον κατάστημα...

§122Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπίσης κατάλληλον.

§123Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τότε;

§124Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς τοὺς ναούς.

§125Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Διότι ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρχει δημοτικὸν σχολεῖον εἴτε κατάλληλον εἴτε ἀκατάλληλον, ἐπιβάλλεται ὑποχρεωτικῶς ἡ ψηφοφορία νὰ γίνηται εἰς αὐτά.

§126Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι. Παρακαλῶ «τὸ ἀκατάλληλον», νὰ γίνῃ. «Κατάλληλα».

§127Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3). Ἄρθρον 4.

§129Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, μεγαλοφώνως διὰ νὰ ἴδω, ἐὰν ἡ τροπολογία μου ἐγένετο δεκτή.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται μεγαλοφώνως). «Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου θέλουν κληθῆ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἵνα δι’ ἀποφάσεώς των ἐγκρινομένης ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ὁρίσωσι τὰ καταστήματα τῆς ψηφοφορίας κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τούτου. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς δέκα καὶ πέντε ἡμερῶν ἐπὶ ποινῇ ἀπαραδέκτου ἀπὸ τῆς εἰς τὸν δήμαρχον κοινοποιήσεως αὐτῆς καὶ τῆς τοιχοκολλήσεώς της ἐν τῷ δημαρχείῳ, ἐπιμελείᾳ τοῦ Νομάρχου συντασσομένης περὶ τούτου ἐκθέσεως».

§131Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἐγένετο ἡ τροπολογία μου καταληπτή, διὰ τοῦτο θὰ ἀναγνώσω τὴν τροπολογίαν μου, διότι ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, πρόκειται νὰ θέσωμεν εἰς περιττὴν ἐργασίαν ὅλα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, διὸ καὶ ἔκαμα χθὲς παρατήρησιν περὶ τούτου. Διὰ τοῦτο πρέπει τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τροποποιηθῇ, ὡς ἑξῆς: «Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου θέλουσι κληθῆ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἵνα δι’ ἀποφάσεώς των ἐγκρινομένης ὑπὸ τοῦ νομάρχου ὁρίσωσιν ἀντὶ τῶν ἱερῶν ναῶν τῶν χρησιμευόντων ὡς τόπους ψηφοφορίας νέα καταστήματα ψηφοφορίας κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τούτου».

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5–7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ. Συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανειλημμένης χρήσεως γραμμοτοσήμου καὶ τηλεγραφηματοσήμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. Συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν δήμων καὶ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων».

§134Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τί θὰ γίνῃ αὐτό;

§135Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἴπομεν νὰ συζητηθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ κατόπιν προκειμένης τῆς γʹ ἀναγνώσεως θὰ ἀναβληθῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἕως ὅτου προσκομίσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου· θὰ φέρωμεν τότε καὶ τὰς τροπολογίας, ἃς ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου συνεζητήσαμεν καὶ ἀπεδέχθημεν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ προαστείων καὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων».

§137Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§139ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη περιέχει διάταξιν ἐν βʹ ἄρθρῳ τραγελαφικήν. Θὰ παρακαλέσω νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§140Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὸ ἐψηφίσθη· δὲν δύναται νὰ γίνῃ νέα ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων».

§142Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι σοβαρὸν καὶ ἄξιον μελέτης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς, αἵτινες δύνανται νὰ μελετηθῶσι παρ’ αὐτοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι δὲ εὔκολον αἱ παρατηρήσεις αὗται νὰ ὑποβληθῶσιν ἀπόψε, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τὴν Δευτέραν.

§143Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Κύριε Πρόεδρε νὰ ἀναβληθῇ διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Φθιώτιδος.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς καὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται, κύριε, Πρόεδρε, περὶ τῆς συνθέσεως τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἀντὶ τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς, ὁρισθῇ ἄλλος ἀξιωματικὸς ἐξ ἐκείνων ἀκριβῶς, οἵτινες εἶναι μᾶλλον ἐνδεδειγμένοι δι’ ὑπηρεσίας τοιαύτας. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ εἷς ἐκ τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ. Δὲν βλέπω τίς λόγος ὑπάρχει ὥστε ὁ λιμενάρχης νὰ εἶναι μέλος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς· αὐτὸς ἔχει μόνον τὴν ἀστυνομίαν τοῦ λιμένος, ἀλλὰ προκειμένου περὶ διοικήσεως τοῦ λιμένος καὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ σκοπὸν τὴν ἐπαύξησιν καὶ ῥύθμισιν τοῦ λιμένος ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, εἶναι ὀρθὸν νὰ συμμετέχῃ μάχιμος ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι διὰ τὴν μελέτην τῆς κινητοποιήσεως τοῦ στόλου καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ παρίσταται ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ ἐπιτελείου. Ὁ λιμενάρχης εἶναι πρόσωπον ἄσχετον πρὸς τὴν ἐργασίαν ταύτην, εἶναι δὲ ἀνάγκη, ὅπως, προκειμένου περὶ τοῦ λιμένος τοῦ Πειραιῶς, ἔχῃ γνώμην ἰσχύουσαν σπουδαίαν καὶ κεκυρωμένην τὸ ναυτικὸν ἐπιτελεῖον, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ ὀρθότερον, ἐὰν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσωμεν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου, τοὐλάχιστον εἷς τῶν τμηματαρχῶν αὐτοῦ νὰ εἶναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§146Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βάλτου εἶναι ὀρθά, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ λιμένος ἐκείνη, ἥτις θὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὴν διασκευὴν τοῦ λιμένος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ λιμένος καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους θὰ ἐγκρίνῃ τὰ σχέδια τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἡ Κυβέρνησις δὲ θὰ ἐκτελέσῃ τὰς κυβερνητικὰς ἰδέας, αἵτινες ἤθελον κρατήσει διὰ τὴν ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως διασκευὴν τοῦ λιμένος. Ὁ λιμενάρχης, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι μέλος τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην ἐκ τῆς ἰδίας ἐργασίας, ἐκ τῶν ἰδίων καθηκόντων εἶναι εἰς θέσιν νὰ βλέπῃ τὰς ἐλλείψεις καὶ ἐν γένει νὰ παρακολουθῇ τὴν κατάστασιν τοῦ λιμένος.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προσθέσατε καὶ τὸν ἄλλον ἀξιωματικόν.

§148Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω ἐγὼ ἀντὶ τοῦ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, ὅστις ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸν τελώνην Πειραιῶς καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν καὶ τελώνην καὶ τὸν λιμενάρχην παρόντας καὶ συμπράττοντας.

§149ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ εἴσοδος τῆς τελωνειακῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀστοχωτάτη. Ὁ τελώνης Πειραιῶς βεβαρημένος μὲ τὴν τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν οὐδὲ νὰ παρίσταται εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀσχολῆται περὶ ὅλων ἐκείνων τῶν θεμάτων, περὶ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀσχολῆται. Θὰ πράξητε δὲ δύο κακά· θὰ ἐλαττώσητε τὴν ἐπίβλεψιν εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς καὶ θὰ ἐνισχύσητε τὴν ἐπιτροπὴν μὲ πρόσωπον ἐντελῶς ἀκατάλληλον καὶ θὰ ἐμβάλητε διὰ τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὴν ἀρχὴν τῆς ῥουσφετολογίας καὶ ἐν ἄλλῳ κύκλῳ. Ἂν νομίζητε ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον συντελεῖτε εἰς τὴν καλὴν διαχείρισιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἐγὼ δὲν ἔχω τι νὰ ἀντείπω. Νομίζω ὅμως ὅτι θέλετε προσφέρει κακὴν ὑπηρεσίαν παρεισάγοντες τελωνειακοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοιαύτην.

§150Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει δίκαιον.

§151Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὡς θὰ παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος φίλος ἐξ Ὕδρας δύο ἐπιτροπαὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιδρύονται, ἡ μεγάλη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία σύγκειται ἐκ 15 προσώπων καὶ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ βουλευτικὸν μέρος, καὶ ἡ μικρὰ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τρία μέλη, ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ δύο μέλη, ὅπως εἶναι ἡ σήμερον ὑφισταμένη. Τὴν δευτέραν δὲ ταύτην ἐπιτροπήν, τὴν ἐκτελεστικήν, τὴν διοικοῦσαν τὴν ἐκλέγουσιν οἱ 15, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν ἄλλην ἐπιτροπήν, εἰς τὴν μεγάλην ἐπιτροπήν, εἰς ἣν θὰ εἶναι ἀντιπρόσωποι καὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς, ἐν ἀναλογίᾳ μεγαλειτέρᾳ τοῦ δήμου Πειραιῶς, ἀντιπρόσωποι ἐφοπλιστῶν, ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, ἀντιπρόσωποι τοῦ ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, ἀντιπρόσωποι τοῦ ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, διότι ἐνόμισα πρέπον νὰ καταλέξω τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς μεγαλυτέραν συνάφειαν ἐκ τῶν ἔργων των εἰς τὸν λιμένα. Τοιοῦτοι εἶναι κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν ὁ λιμενάρχης καὶ ὁ τελώνης· οὗτοι σπανιώτατα θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις, διότι συνεδριάσεις τῆς μεγάλης ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι σπάνιαι· διότι τὰ μέλη αὐτῆς θὰ ἐκλέξωσι τὴν διοικητικὴν ἐπιτροπὴν καὶ θὰ καλῶνται ἅπαξ τοῦ μηνὸς ἢ σπανιώτερον, ὅπως ἐπὶ εἰδικῶν θεμάτων ἀποφασίσωσιν. Ἡ διοίκησις τοῦ λιμένος θὰ γίνηται ὑπὸ τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ὕδρας νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο. Ἐγὼ ἀντὶ τοῦ τελώνου εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀνώτερον οἰκονομικὸν ὑπάλληλον, ὅπως ἀποτελῇ μέλος, ἀλλὰ νομίζω καταλληλότερον τὸν τελώνην, διότι αὐτὸς ἐκ τῶν ἐργασιῶν του εὑρίσκεται εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς καὶ ἐν διαρκεῖ συναφείᾳ μὲ τὰ ἀφορῶντα τὸν λιμένα.

§152Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μ’ ἔπεισεν ἐπιμείνας, ἵνα ὁ λιμενάρχης Πειραιῶς συμμετάσχῃ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἀντὶ ἀκριβῶς τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, ὃν ἐγὼ ὑπεδείκνυον. Ὁ λιμενάρχης Πειραιῶς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὰ τεχνικὰ ἔργα τοῦ λιμένος. Ὁ λιμενάρχης εἶναι πρόσωπον, εἰς ὃ ἀνατίθεται ἡ ἀστυνομία τοῦ λιμένος, ἥτις ὑπηρεσία εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῷ λιμένι. Ποῖα εἶναι τὰ ἔργα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καθορίζει τὸ ἄρθρον 2, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι «λιμενικὰ ἔργα θεωροῦνται τὰ κρηπιδώματα, αἱ προκυμαῖαι, εἰς ἃς δὲν ὑπάγονται αἱ παραλιακαὶ ὁδοὶ κλπ.». Ὅλα ταῦτα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαριθμοῦνται ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, δὲν φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι συνδέονται στενώτατα πρὸς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, πρὸς τὴν κινητοποίησιν τὴν στρατιωτικὴν καὶ τὴν ναυτικήν; Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς οἱουδήποτε λιμένος τοῦ Κράτους· πρόκειται περὶ τοῦ λιμένος τοῦ Πειραιῶς, ὅστις ἔχει ταύτην τὴν ἰδιάζουσαν σημασίαν, ὅτι ὡς ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τῆς μεγίστης στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ τοῦ ὑλικοῦ πολέμου ἐν Ἀθήναις θὰ εἶναι ὁ λιμήν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν μεγίστην κίνησιν ἐν περιπτώσει κινητοποιήσεως τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐποπτεύωσι πρόσωπα στενῶς συνδεόμενα πρὸς τὴν κινητοποίησιν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν μάλιστα καὶ μέλος τι τοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ νὰ μετεῖχε τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Θὰ ἦτο ὀρθότερον ἐὰν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, ἅτινά εἰσι τεταγμένα ἐκ τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς αὐτῶν ὑπηρεσίας, ὅπως ἔχωσι γνώμην πρωτεύουσαν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ἔδιδον τὴν γνώμην αὐτῶν ἐν τῇ προεξεργασίᾳ, ἥτις γίνεται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ ὄχι κατόπιν ὡς ἐλέγχοντες τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δίδοντες συμβουλὰς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἐκ τῶν ὑστέρων ἀναμίξεώς των, πολλάκις συνετελεσθεῖσαι ἐργασίαι θέλουσι καταρριφθῆ καὶ ἐπαναληφθῆ ἐκ νέου, διὰ νέων κόπων καὶ δαπανῶν. Σήμερον ἔχουσι συνομολογηθῆ συμβάσεις σιδηροδρομικῶν γραμμῶν καὶ οὐδεμία πρόνοια ἔχει ληφθῆ, ἵνα αἱ ἀποβάθραι τῶν σιδηροδρόμων τούτων δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ καὶ ἐρχόμεθα ὡς ἐπιμηθεῖς αἰώνιοι, ἵνα σήμερον δαπανήσωμεν πρὸς κατασκευὴν ἀποβαθρῶν στρατιωτικῶν, αἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ συντελεσθῶσιν, ἂν ἐλαμβάνετο πρόνοια κατὰ τὴν σύναψιν τῶν ἀρχικῶν συμβάσεων διὰ δαπάνης ἥττονος. Τοῦτο δὲ προῆλθε, διότι οὐδεμία συνεργασία ἐγένετο τῶν τεταγμένων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς συνομολόγησιν τῶν συμβάσεων πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εἰσὶ τεταγμένοι νὰ παρέχωσι τὴν γνώμην αὐτῶν διὰ τὴν συγκοινωνίαν ἐν σχέσει πρὸς τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Τοῦτο θέλομεν νὰ συνεχίσωμεν, ἀπορρίπτοντες τὴν συνεργασίαν τῶν εἰδικῶν τούτων ἀξιωματικῶν, προκειμένου περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου λιμένος τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ νὰ ἀποβάλῃ ἐκ τοῦ μέσου τὸν λιμενάρχην ἢ τουλάχιστον νὰ προσθέσῃ ἕνα τῶν τμηματαρχῶν τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου ἂν μὴ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου. Νομίζω δ’ ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ναυτικός, ὁ ἐκ τοῦ ἐπιτελείου δυνάμενος νὰ ἔχῃ γνώμην μετὰ κύρους περὶ τοῦ λιμένος Πειραιῶς, θὰ εἶναι ἐξ ἴσου χρήσιμος πρὸς τὸν νομομηχανικόν, πάντως πολὺ χρησιμώτερος ἀπὸ τὸν λιμενάρχην.

§153Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπήντησα πρὸ ὀλίγου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐκ Βάλτου καὶ πάλιν λέγω, ὅτι ἡ ἐμὴ γνώμη εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα. Ἐν τούτοις δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος διὰ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων ἦλθε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν ν’ ἀποφανθῶ ὁριστικῶς. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὰ ἄρθρα 4–12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13).

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 δεχθῇ τὴν ἀπόρριψιν εἴτε τὴν διασκευὴν αὐτοῦ κατὰ τρόπον μὴ γεννῶντα ὑποχρέωσιν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὅπως ἀποσπάσῃ μηχανικὸν παρὰ τῇ λιμενικῇ ἐπιτροπῇ. Τοῦτο δὲ λέγω, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς συμπέρασμα, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος ν’ ἀποσπῶνται μηχανικοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λιμενικῶν ἔργων. Ὡς ἔχουσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἡ πρόσληψις τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου κατέλυσε τὸν ἔλεγχον μέχρι τοῦδε. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 13 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν «περὶ κυρώσεως τῶν περὶ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν διατάξεων. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 518). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης Ἐκπαιδεύσεως».

§156Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδαύσεως). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ν’ ἀναβληθῇ, διότι κατὰ τὴν ἐκτύπωσιν ἐξετυπώθη ἐλλιπῶς· παρελείφθη ὁλόκληρον ἄρθρον. Ἐπίσης παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσι τὰ ἀμέσως κατωτέρω «περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» καὶ «περὶ τῶν ἐν’ Ἀθήναις διδασκαλείων», διότι ταῦτα συνδέονται πρὸς ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐψηφίσθησαν.

§157Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» δεχθῇ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, διότι περιέχει διατάξεις πολὺ σοβαράς, αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουσιν ἄρδην τὰ ἤδη ἰσχύοντα.

§158Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ τὰ τρία νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπήν.

§159Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τῶν δύο ἄλλων ἐζήτησα τὴν ἀναβολήν, διότι τὸ μὲν πρῶτον συνδέεται πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ πρὸς τὸ περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεδέχθη εὐμενῶς.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιφερειῶν τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως».

§161Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Χθὲς διὰ βραχέων ἐξέθηκα ὑμῖν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τοὺς λόγους τούτους δὲν ἐπαναλαμβάνω· ἄλλως τε περιλαμβάνονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Πολλοὶ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὑπέδειξαν ὅτι πλὴν τῶν νομῶν τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι νομοί, οἵτινες εὑρίσκονται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Ἐμελέτησα τὰς παραστάσεις, τὰς γενομένας ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ εὗρον ὅτι πράγματι ὑπάρχουσιν καὶ ἄλλοι νομοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποκλεισθῶσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι δὲ οὗτοι οἱ νομοὶ Κερκύρας, Μαγνησίας, Λαρίσης καὶ Λακωνίας. Ὁμολογῶ, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νομοὺς τούτους ἔχουσιν οὗτοι ἀνάγκην καὶ δευτέρου ἐπιθεωρητοῦ. Ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας προὐτάθη τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὅλους τοὺς νομοὺς προστίθεται ἀνὰ εἷς βοηθός. Κατὰ τὸ κείμενον τὸ κυβερνητικόν, ὅπως ὑπεβλήθη τὸ πρῶτον, ἡ δαπάνη τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀνέρχεται εἰς 76,160 δρχ., κατὰ δὲ τὴν πρότασιν νόμου τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας κ. Πετρίδου, ἐὰν αὕτη ἐγίνετο νόμος τοῦ Κράτους, ἠθέλομεν ἔχει δαπάνην 142,160 δρχ. Διὰ τῆς νέας τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, θ’ αὐξήσῃ ἡ δαπάνη κατὰ 17,000 δρχ. Ἑπομένως θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς ἀρχικῶς προϋπολογισθείσης δαπάνης κατὰ 35,000 δρχ., ἤτοι θὰ ἔχωμεν ἐν ὅλῳ δαπάνην 111,160 δρχ. ἤτοι καὶ πάλιν τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον εἶναι οἰκονομικώτερον τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετρίδου κατὰ 31,000 δρχ. Βεβαίως ὁ μικρότερος πάντων τῶν νομῶν εἶναι ὁ νομὸς Κερκύρας· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν περὶ τῆς Λευκάδος, ἀφοῦ πρόκειται ὅλους τοὺς νομοὺς νὰ διαιρέσωμεν, ἵνα ἔχωμεν μίαν ὁμοιομορφίαν.

§162Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ ἓν πρᾶγμα. Ἐπειδὴ ἡ ἐπαρχία Κυθήρων διοικητικῶς νῦν ὑπήχθη εἰς τὸν νομὸν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μνεία ἐδῶ, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ μένει καὶ πάλιν ὡς εἶχε, δηλαδὴ εἰς τὴν Λακωνικήν.

§163Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§164Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς μὲν τὴν ὑποδιαίρεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν περιφερειῶν ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεδέχθη τὰς τροπολογίας, διότι ἦτο ἀπορίας ἄξιον, πῶς νομοὶ καὶ μὲ ἀνώτερον πληθυσμὸν καὶ μὲ ἀνώτερα σχολεῖα καὶ μὲ μεγαλειτέραν ἔκτασιν δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὁ νομὸς Τρικκάλων, ἐπὶ παραδείγματι ὅστις εἶναι ἀνώτερος τῶν νομῶν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κατὰ πληθυσμόν· εἶναι ἀνώτερος κατ’ ἀριθμὸν σχολείων τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ κατ’ ἐπιφάνειαν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Συνεπῶς ἡ παραδοχὴ ὡς πρὸς τοῦτο τῶν τροπολογιῶν ἦτο ὀρθή, καὶ ἐκφράζομεν τὰς εὐχαριστίας ἡμῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τούτῳ. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 αἱ τελευταῖαι λέξεις δὲν δύνανται εὐκόλως νὰ ἐξηγηθῶσι, διότι λέγουσι: «διατηρουμένων ἐν αὐτοῖς τῶν νῦν ὑφισταμένων ἐποπτικῶν συμβουλίων μετὰ τῶν παρ’ αὐτοῖς ἐπιθεωρητῶν». Τοῦτο ἀντίκειται πρὸς διάταξιν τοῦ νόμου περὶ εὐρείας περιφερείας, ὁ ὁποῖος νόμος προβλέπει καὶ ὁρίζει ὅτι δὲν θὰ διατηρηθῇ τὸ νῦν καθεστώς, καὶ ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ οὗτοι δύνανται διὰ διαγωνισμοῦ νὰ προέρχωνται ἐξ αὐτοῦ τοῦ σώματος τῶν δημοδιδασκάλων, διότι οἱ εἰδικώτεροι πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων εἶναι οἱ ἐξ αὐτῶν τῶν σπλάγχνων τοῦ κλάδου τούτου προερχόμενοι. Οἱ νῦν ἐπιθεωρηταὶ μὲ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, δὲν εἶναι τὰ κατάλληλα πρόσωπα διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων. Τὸ τοιοῦτον πανταχόθεν ἀναγνωρίζεται. Ὅλος ὁ δημοδιδασκαλικὸς κόσμος, καὶ οὐ μόνον αὐτός, ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος ἐν γένει τῶν γραμμάτων, ἀποδέχεται ὡς ὀρθὴν τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἥτις καὶ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς ὀρθή. Τὸ νὰ ἔρχησθε δὲ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ ψηφίζητε ἐναντίαν διάταξιν ἐκείνης τοῦτο εἶναι δυσεξήγητον, καὶ τοῦτο βεβαίως δύναται νὰ προκαλέσῃ παρεξηγήσεις, ἐπιβεβαίωσιν δὲ τῆς παρατηρήσεώς μου, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐξ ἄλλων λόγων ὑπεβλήθη ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ. Συνεπῶς ὀρθὸν εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπαλειφομένων πασῶν τῶν τελευταίων τούτων λέξεων καὶ ἀρκουμένου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν περιφερειῶν, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ὅ,τι ἤδη ἡ Βουλὴ ἔχει ψηφίσει καὶ ἀποδεχθῆ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω καὶ ἄλλα, ὅτι δηλαδὴ ἦλθον ἐνταῦθα ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἄνευ ἀδείας καὶ ὅτι ἔγειναν πιέσεις κλπ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλείψητε τὰς τελευταίας λέξεις χάριν τοὐλάχιστον τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἀξιώματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§165Π. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ εὐρείας διοικητικῆς περιφερείας ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, τί θὰ γίνωσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν συγχωνευομένων νομῶν; Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Κατὰ τὸ πρώην καθεστὼς ὑπῆρχον δύο ἐπιθεωρηταί· εἷς ἐπιθεωρητὴς προέρχεται ἐκ τῆς τάξεως τῶν δημοδιδασκάλων, διορισθεὶς ἐπιθεωρητὴς κατόπιν διαγωνισμοῦ, ὁ δὲ ἕτερος ἦτο διδάκτωρ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἐγεννᾶτο τότε τὸ ζήτημα, ἐκ τῶν δύο τούτων ποῖος θὰ προετιμᾶτο; Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε διὰ τοῦ νόμου τοῦ προγενεστέρου ὅτι θὰ προετιμᾶτο ὁ ἐκ διαγωνισμοῦ προελθών. Ἀφοῦ διὰ τοῦ παρόντος νόμου ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε πρὸς τῆς συγχωνεύσεως τῶν νομῶν, βεβαίως ἕκαστος τῶν ἐπιθεωρητῶν παραμένει εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε ὅτι δηλαδὴ οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς τάξεως τῶν δημοδιδασκάλων συνεπείᾳ διαγωνισμοῦ εἶναι καλλίτεροι τῶν ἄλλων, τοῦτο εἶναι ἕτερον θέμα ἄσχετον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν.

§166Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος τῆς εὐρείας περιφερείας, ὑπεβλήθη ἡ παρατήρησις περὶ τοῦ τίς τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν ἐν τοῖς καταργουμένοις νομοῖς ἔδει νὰ διατηρηθῇ, ἡ δὲ Βουλὴ ἐξέφρασε τὴν γνώμην της ὅτι ἔχει ἐμπιστοσύνην καὶ ἐκτίμησιν πολὺ μεγαλειτέραν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τοὺς προερχομένους ἐκ διαγωνισμοῦ. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, νομίζω, ἐπεκράτησε τότε, καὶ πολὺ δικαίως. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ εἶπεν ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐξηλείφοντο ἐκ τοῦ ἄρθρου 1 αἱ λέξεις· «διατηρουμένων ἐν αὐτοῖς τῶν νῦν ὑφισταμένων ἐποπτικῶν συμβουλίων μετὰ τῶν παρ’ αὐτοῖς ἐπιθεωρητῶν». Ἐλέχθη ὅτι ἐπιδιώκουσιν οἱ ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων διὰ διαγωνισμοῦ ἐπιτυχόντες ἐπιθεωρηταὶ νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτάς. Βεβαίως ἐν τῷ μέλλοντι, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων προερχόμενοι αὐτοὶ ἠδύναντο νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτάς.

§167ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τροπολογίαν σύμφωνον μὲ τὸ πνεῦμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖτε, ἵνα εἰς τὸ μέλλον προτιμῶνται οἱ δημοδιδάσκαλοι, ὑπέβαλον ἐγώ, καὶ δύνασθε νὰ τὴν ἀναγνώσητε.

§168Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Πολὺ καλά· ἐπειδὴ ὅμως ἐγὼ δὲν τὴν γνωρίζω, τολμῶ νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τοιαύτην, διὰ νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ μίαν ἐλπίδα ὅτι ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θὰ προέρχωνται ἐξ αὐτῶν οἱ ἐπιθεωρηταί. Καταθέτω τὴν τροπολογίαν μου ταύτην ἐν ᾗ ὁρίζονται τὰ προσόντα τῶν μελλόντων ἐπιθεωρητῶν, ἵνα μελετηθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§169Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα, Κύριοι, καλούμεθα νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ οὐχὶ τὰ προσόντα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Εἰς ἄλλο τι νομοθέτημα αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου βεβαίως πρέπει νὰ λάβωσι τὴν θέσιν των καὶ μάλιστα νὰ γίνωσιν δεκταί, διότι νομίζω κατ’ οὐσίαν ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει δίκαιον. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα εἰς πάντα νόμον καταρτιζόμενον νὰ εἰσαγάγωμεν ὅ,τι σχετικὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ, διότι οὕτω πως πράττοντες, θὰ καταστήσωμεν χαώδη τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν. Ἐνταῦθα σκεπτόμεθα· τί ποιητέον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου νόμου περὶ εὐρείας διοικητικῆς διαιρέσεως; διότι ἱδρύσαντες 16 νομούς, ἔπρεπε κατὰ κανόνα νὰ ἔχωμεν 16 ἐπιθεωρητάς. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισε, καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη σύμφωνος ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν ἤθελεν ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Παιδείας, ἐθεώρησε δ’ ὅτι, ἂν οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἐκ 16 ηὔξανον εἰς 22, θὰ ἐξυπηρετοῦντο λυσιτελέστερον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Σήμερον, μετὰ τὰς γενομένας ἀντιλογίας καὶ μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν γνωμῶν, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ κρατήσωμεν καὶ τοὺς 26 ἐπιθεωρητάς, τοὺς ὑπάρχοντας, διότι δὲν πρόκειται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιθεωρητῶν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς ἐπιθεωρητάς. Θὰ ἦτο ἀτοπώτατον, κρατοῦντες καὶ τὰς 26 θέσεις, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἐπιθεωρητῶν. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ 1ου ἄρθρου διάταξις μετὰ τὴν λέξιν ἐπιθεωρητῶν, «διατηρουμένου ἑκάστου ἐν ᾗ ἔχει σήμερον ἐκπαιδευτικῇ περιφερείᾳ».

§170Π. ΖΑΪΜΗΣ. Βεβαίως διατηρεῖται ἕκαστος ἐν τῇ περιφερείᾳ, τὴν ὁποίαν εἶχε πρότερον.

§171Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος. Καὶ ἄλλοτε εἰς σχετικὸν ζήτημα ἐνομοθετήσαμεν σχετικὰς διατάξεις, εἰς τὸ προκείμενον δὲ ζήτημα ἀκριβῶς ἐφαρμόζεται ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος. Ἡ τροπολογία, Κύριε Πρόεδρε, αὕτη ἐγένετο δεκτὴ παρ’ ὅλου σχεδὸν τοῦ δημοδιδασκαλικοῦ κόσμου, ὅτι οἱ καταλληλότεροι διὰ τὴν θέσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν θὰ ἦσαν οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ τοῦ δημοδιδασκαλικοῦ σώματος, ὥστε νὰ ὑπεκκαίηται ὁ ζῆλος αὐτῶν ἵνα καταρτίζωνται οὕτω περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Ὅταν λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅτι οἱ καταλληλότεροι διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ εἶναι οἱ ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων κατόπιν διαγωνισμοῦ ἐξερχόμενοι, διατὶ νὰ μὴ νομοθετήσωμεν ὅπως, ἂν ὄχι διὰ τὸ παρόν, ἵνα μὴ ριφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους οἱ μὴ τοιοῦτοι νῦν ἐπιθεωρηταί, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον οἱ μέλλοντες νὰ καταλαμβάνωσι τὰς τοιαύτας θέσεις νὰ εἶναι ἐκ τούτων; Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἶναι ὀρθοτάτη καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§172Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Δὲν συνεπληρώθη μὴν ἀκόμη, ἀφότου ἐψηφίσθη ἡ νέα διοικητικὴ διαίρεσις τοῦ Κράτους, ὅτε δ’ ἐψηφίζετο τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο, ἡ Βουλὴ ἐξέφρασεν ὁμοθύμως τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς, ἵνα εἰς τὴν πρώτην παρασταθησομένην περίστασιν ψηφίσῃ ὅπως εἰς τὸ μέλλον οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προέρχωνται οὐχὶ ἐκ τῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐξήσκουν ἓν εἶδος τυραννικῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων, ἀλλ’ ἐκ τῶν κόλπων αὐτῆς ταύτης τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι ὀρθότατον τοῦτο, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν προηγουμένως δημοδιδάσκαλοι, εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνωσι καὶ ἐπιθεωρήσωσι καλλίτερον καὶ ἐπωφελέστερον τοὺς δημοδιδασκάλους. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔρχεται καὶ ὑποβάλλει νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει νὰ διατηρηθῶσιν αἱ περιφέρειαι αἱ ἐκπαιδευτικαί, ἀλλὰ θὰ εἶναι τόση μεγάλη ἡ ἔκτασις αὐτῶν, τόσος μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισσῶν, ὥστε δὲν θὰ εἶναι φυσικῶς δυνατὸν νὰ ἐκπληρῶσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τὸ καθῆκον αὐτῶν ἐπαρκῶς, ὡς σκοπεῖ ὁ νόμος. Δυνάμεθα ὅμως, παρουσιασθείσης νῦν τῆς περιστάσεως ταύτης, νὰ μὴ φανῶμεν ἀντιφάσκοντες, διότι μία Βουλὴ σοβαρὰ ἦλθε πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἐμπιστοσύνην πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§173Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπε αὐτό· εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὸ λέγετε!

§174Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγω αὐτό, ἀλλ’ ὅταν ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ὅτι μεταξὺ τῶν καταργουμένων περιφερειῶν θὰ διατηρήσῃ ὡς ἐπιθεωρητὰς τοὺς προερχομένους ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἐκτιμᾷ ἐκείνους καὶ δὲν ἔχει ὑπόληψιν εἰς τοὺς ἄλλους.

§175Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ πραξικόπημα οὐδεὶς ἀντελήφθη.

§176Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀρέσκονται νὰ προσβάλλωσι κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλ’ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης, ἵνα εἰς τὸ ἑξῆς προτιμῶνται οἱ ἐκ τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως προερχόμενοι, εἶναι τόσον δικαία καὶ λογική, ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή.

§177Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὴν δεχθῇ.

§178Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ἐξαιρετικὴν πρόνοιαν διὰ τὸν νομὸν Κυκλάδων, ἄλλως νὰ δεχθῇ παρακαλῶ τὴν διαίρεσιν εἰς δύο περιφερείας.

§179Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, μετ’ ἀπορίας νὰ γίνεται λόγος περὶ προτιμήσεως ὡς ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοδιδασκάλων.

§180Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Διὰ διαγωνισμοῦ.

§181Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι εἰρωνεία ὁ διαγωνισμός, εἶναι χλευασμὸς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ ἰδέα καὶ μόνη τοῦ νὰ εἶναι ἐπιθεωρηταὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι. Λέγων τοῦτο δὲν ἐννοῶ νὰ προσβάλω τοὺς δημοδιδασκάλους. Αὐτοὶ πρέπει νὰ ἵστανται ἐκεῖ ὅπου ἐτάχθησαν παρὰ τοῦ νόμου, διότι ἐὰν ἐπῆλθον ἀτοπήματα καὶ ζημίαι μεγάλαι εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἐπῆλθον ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εἰσῆλθον ὡς ἐπιθεωρηταὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι. Καὶ εἴδομεν ἡμεῖς οἱ ἀκολουθοῦντες τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ καταρριφθῇ εἰς βαθμὸν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, εἰς οἷον δὲν εἶχε καταρριφθῆ καὶ πρὸ τοῦ 1895. Καὶ εἴδομεν ἐπιθεωρητὰς δημοδιδασκάλους, οὐχὶ τοὺς κρείσσονας μεταξὺ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι προῆλθον ἐκ διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ὑστεροῦντας καὶ κατὰ τὴν μόρφωσιν καὶ κατὰ τὸν χαρακτῆρα. Καὶ εἴδομεν ἐξ αἰτίας αὐτῶν δημοδιδασκάλους πρώτης τάξεως, οὐχὶ κατὰ βαθμὸν ἀλλὰ κατὰ μόρφωσιν κατὰ ἠθικήν, νὰ ῥίπτωνται εἰς τοὺς δρόμους παρ’ αὐτῶν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Δημοτικῶν σχολείων. Ἔχομεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Ἀρκαδίαν ἕνα, λεγόμενον Κέφαλον, ὅστις ἠνάγκασε τοὺς ἀριστεῖς τῶν δημοδιδασκάλων νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς οἰκίας των, διότι κατὰ τὴν διαβάθμισιν τῶν σχολείων ἐπροτίμα τοὺς φαύλους καὶ τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἠνάγκασεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐσέβοντο ἑαυτοὺς ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, καταδιωκόμενοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θέλετε λοιπὸν τοιαύτην τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν; Κύριοι Βουλευταί, ἡ Πολιτεία πανταχοῦ καὶ πάντοτε ἔδωκε βαθμούς, οἱ δὲ βαθμοὶ οὗτοι οἱ ἀνώτεροι δὲν ἐδόθησαν ἄνευ λόγου· ἐδόθησαν μετὰ λόγου, ἐδόθησαν ἵνα ὑπάρχῃ ἡ ἐπιβολὴ ἀπέναντι τῶν ὑφισταμένων. Πῶς θέλετε λοιπὸν ὁ δημοδιδάσκαλος, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ σώματος τῶν συναδέλφων του, καὶ ἴσως εἶναι καὶ κατώτερος ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους μεταβαίνει νὰ ἐπιθεωρήσῃ, πῶς θέλετε, λέγω, αὐτὸς ν’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ὕψος καὶ ἀπὸ περιωπῆς νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῶν σχολείων; Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ ἐμόρφωνεν ἰδίαν βαθμίδα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ προέρχωνται τοιοῦτοι ἐπιθεωρηταί, ἀποστέλλουσα τούτους ἀλλαχοῦ, ὅπου τὰ φῶτα εἶναι μεγαλείτερα, καὶ τότε θὰ εἴχομεν ἐλπίδας βελτιώσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ ν’ ἀφήνωμεν τοὺς διδάκτορας τῆς φιλολογίας, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἔχουσι μεγαλειτέραν μόρφωσιν, ἔχουσιν ἱκανότητα μεγαλειτέραν, ἔχουσιν ἦθος πλέον ἀνεξάρτητον, καὶ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ νὰ λέγωμεν εἰς αὐτούς, ἐπιθεωρήσατε τοὺς συναδέλφους σας, ἐπιθεωρήσατε ἐκείνους, τῶν ὁποίων σεῖς δὲν εἶσθε οἱ κρείσσονες, τοῦτο δὲν θὰ ἦτο προσῆκον, τοῦτο δὲν θὰ ἦτο συντελεστικὸν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν θὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην αὐτῆς τὴν ὁποίαν ἐγὼ τὴν στιγμὴν ταύτην διατυπῶ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ταῦτα οὕτως ἔχουσι καὶ δὲν δύνανται νὰ γίνωσιν ἄλλως, ἐὰν θέλητε νὰ ἔχωμεν ὁπωσδήποτε ἐκπαίδευσιν, αὐξήσατε κατὰ τέσσαρας τοὺς ἐπιθεωρητὰς εἰς τοὺς νομοὺς τοὺς πολυπληθεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκρίθη ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς εἷς ἐπιθεωρητής. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὸ μέτρον αὐτὸ διὰ τὸν νομὸν Ἀρκαδίας διότι καὶ πολλὰ σχολεῖα ἔχομεν καὶ συγκοινωνίαν δὲν ἔχομεν, δὲν δύναται δὲ ὁ ἐπιθεωρητής, ὄχι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, καὶ καλλίτερα νὰ μὴ ἦτο διόλου, ἀλλὰ οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκκινήσῃ ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, οὔτε ἀπὸ Ναύπλιον νὰ φθάσῃ εἰς τὰ Ὀλύμπια. Ὁ νομὸς Ἀρκαδίας εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ κατ’ ἔκτασιν εἶναι ὁ μεγαλείτερος νομὸς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ κατὰ πληθυσμὸν δὲν ὑστερεῖ τῶν ἄλλων νομῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδέχθητε καὶ δεύτερον ἐπιθεωρητήν.

§182ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ νόμος διὰ τὸν νομόν Ἀρκαδίας.

§183Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διατί, μὴ ἔγινε διὰ τοὺς ἄλλους νομούς;

§184ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διαίρεσις.

§185Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σεῖς ἠθέλετε νὰ ἔχητε ἕνα νομόν.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε ὅτι εἶναι ὁ μεγαλείτερος νομός;

§187Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν καὶ ἀπὸ τοὺς Βουλευτάς, τοὺς ὁποίους ἐκλέγει.

§188Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνταγματικῶς δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο.

§189Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἰς τί ἐμποδίζει τὸ Σύνταγμα, κύριε συνάδελφε; Παρακαλῶ νὰ μὲ διαφωτίσητε, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν βλέπω τὸ Σύνταγμα τὸ δυστυχὲς νὰ πταίῃ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἰσότητα καὶ οἱ νομοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μείζονα πληθυσμόν, ἔχουσι μεγαλειτέραν ἔκτασιν, ἔχουσι δικαίωμα μεγαλείτερον νὰ ζητῶσι καὶ δεύτερον ἐπιθεωρητήν.

§190Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα.

§191Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐὰν δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ δεχθῇ, διότι ἡ αἴτησίς μου εἶναι δικαία, νὰ προστεθῇ καὶ δεύτερος ἐπιθεωρητὴς εἰς τὸν νομὸν Ἀρκαδίας, χάριν τῆς ἰσότητος, ἐπὶ τέλους, τότε ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν.

§192Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα προσθέσω δύο λέξεις. Ἐν πρώτοις λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῶν διαπραττομένων καὶ ἐνεργουμένων ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας, ἐνόμισεν ὅτι ἐπὶ τῇ ἀρχῇ ταύτῃ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἠδύνατο συλλήβδην καὶ ἀθρόως νὰ καταδικάσῃ ὡς ἀχρήστους καὶ ὅλους τοὺς δημοδιδασκάλους, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι καὶ καλοὶ καὶ κακοί, ὡς τοῦτο συμβαίνει εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας καὶ παντοῦ. Δὲν ἦτο λοιπὸν δίκαιον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ κατηγορηθῇ ἐν γένει ὁλόκληρος ὁ δημοδιδασκαλικὸς κόσμος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Γορτυνίας, δὲν ἐλήφθη ἡ ἐπαρχία Γορτυνίας ὑπ’ ὄψιν, διότι ἡ ἐπαρχία Γορτυνίας δὲν ἀπετέλεσεν ποτὲ ἴδιον νομόν. Ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχεν ὁ νομὸς Ἀρκαδίας καὶ πρὶν ἐπέλθῃ τὸ νέον καθεστώς, δὲν ἐλάβετε τὸν λόγον, διὰ νὰ παραστήσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχετε ἀνάγκην δύο ἐπιθεωρητῶν· τώρα παρουσιάζεσθε καὶ λέγετε ὅτι θέλετε καὶ δεύτερον ἐπιθεωρητήν!

§193Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§195Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι κατηγόρησα τοὺς δημοδιδασκάλους. Ὄχι, λέγω. Εἶπον ὅτι τοὺς δημοδιδασκάλους δὲν θέλω ὡς ἐπιθεωρητάς· τὸ ἓν ἀπέχει παρασάγγας ἀπὸ τὸ ἄλλο. Τοὺς δημοδιδασκάλους, τοὺς θέλω δημοδιδασκάλους καὶ εἶναι ἄριστοι ὡς τοιοῦτοι, εἶναι δὲ κάκιστοι διὰ νὰ γίνωσιν ἐπιθεωρηταί. Ἡ δὲ αἰτιολογία τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὸν νομὸν Ἀρκαδίας ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ δύο ἐπιθεωρητὰς δὲν νομίζω ὅτι συμβιβάζεται μὲ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τί σημαίνει ἂν δὲν ἀπετέλεσέ ποτε δύο νομοὺς ἡ Ἀρκαδία; Διατί λαμβάνετε πρόνοιαν διὰ τοὺς ἄλλους νομοὺς περὶ δύο ἐπιθεωρητῶν; Διότι νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς εἷς· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ νομὸς Ἀρκαδίας ἔχει καὶ πληθυσμὸν μεγαλείτερον τῶν ἄλλων νομῶν, ἔχει καὶ σχολὰς πλείονας στερεῖται δὲ συγκοινωνίας, δὲν εὑρίσκω διατί αὐτὴ ἡ ἀνισότης καὶ διατί νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀνισότητα τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ. Ἂν θέλῃ νὰ κάμῃ διακρίσεις πρὸς νομούς τινας καὶ νὰ ἔχῃ συμπάθειαν ἰδιαιτέραν πρὸς αὐτοὺς καὶ ἀντιπάθειαν πρὸς ἄλλους, τότε ἀλλάζει τὸ πρᾶγμα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως κάμνει τοιαύτας διακρίσεις, νομίζω ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ τοὐλάχιστον, καὶ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀδικεῖ ἐν γνώσει τὸν νομὸν Ἀρκαδίας.

§196Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ διακρίνωμεν τὰ τοῦ νόμου τοῦ σημερινοῦ ἀπὸ τὰς ἀξιώσεις ἃς ἔχει διὰ τὴν ἐξέλιξιν αὐτῆς ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Σήμερον ἔχομεν νομοσχέδιον ἐπαναφέρον τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως κατελύθη ἀκριβῶς. Δι’ ἐμὲ εἶναι μία ἱκανοποίησις ὅτι, πρὶν ἢ φωνήσῃ ἀλέκτωρ τρίς, ἐπηλήθευσαν τὰ ὅσα ἔλεγον ἀπὸ τοῦ βήματος συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως· ὀλίγισται ἡμέραι παρῆλθον καὶ ἀνεγνωρίσθη πανδήμως ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐστέρει τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος τῆς ἀμέσου διοικητικῆς ἀντιλήψεως, καὶ πρὸς τὸ παρὸν ἔχομεν τὴν ἔλλειψιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀντιλήψεως· μετ’ ὀλίγον θὰ αἰσθανθῶμεν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῆς ἄλλης διοικήσεως. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς ἐκείνους τοὺς νομοὺς οἱ ὁποῖοι ἔπαυσαν ἀποτελοῦντες πλέον νομούς. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου λόγῳ τῆς ἀνάγκης ἣν θεραπεύει, ν’ ἀποφύγωμεν δὲ τὴν ἐξέτασιν ἑτέρου ζητήματος ἐκπαιδευτικοῦ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. Ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ καθεστῶτος τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν, εἶναι ἀναμφισβητήτως ὀρθὴ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ἣν τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ δέον νὰ μὴ καταλυθῶσιν. Ἤθελε κατηγορηθῆ ὅμως ἡ Βουλὴ ἐὰν δι’ ἑτέρας διατάξεως δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν ἵνα δέκα νέοι ἐπιθεωρηταὶ ἐκλεγῶσιν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ καὶ οἱ κατέχοντες τοιαύτας θέσεις γίνωσι συντάξιμοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν διατρέξει τὸν κίνδυνον νὰ διορίσωμεν εἰς τὰς θέσεις νέα πρόσωπα νὰ δώσωμεν δὲ καὶ συντάξεις εἰς ὅσους ἔχουσι συντάξιμον ὑπηρεσίαν, διότι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως οἵτινες προῆλθον ἐκ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως ἔχουσι προγενεστέραν ὑπηρεσίαν καὶ θὰ ἔχωσι σύνταξιν. Ἀφ’ ἑτέρου ζητεῖται ἡ θεραπεία πράγματος διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν εἴμεθα ὥριμοι, διότι τὸ ζήτημα τοῦ ἐκ τίνος τάξεως θέλουσι στρατολογηθῆ ἐν τῷ μέλλοντι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν εἶναι ὥριμον διὰ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου νὰ λυθῇ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἅπτεται σπουδαιοτάτου θέματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καθόλου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν ἐν μιᾷ ἑσπέρᾳ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς κατ’ ἄλλην ἑσπέραν ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐν νῷ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη. Πρέπει λοιπὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον κανονίζει τὴν διοικητικὴν ἀτέλειαν, δι’ ἣν εἰσήχθη. Ἐγώ, Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἕκαστος κλάδος εἶναι ὀρθὸν ἵνα ζητῇ τοὺς διευθυντάς του ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἀναμφισβητήτως. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν πᾶς κλάδος δικαιοῦται θεωρητικῶς νὰ ζητήσῃ ἵνα ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ ἐξέρχονται οἱ ἡγήτορές του δικαιοῦται καὶ ἡ Πολιτεία νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κλάδον, θὰ σοὶ δώσω τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἀλλ’ ἀφοῦ σὲ καταρτίσω ἄξιον νὰ λάβῃς ταῦτα δικαίως. Τὴν στιγμὴν ταύτην ὁμολογουμένως ὁ διδασκαλικὸς κλάδος ἐπέδειξε θαυμασίαν ἀνάπτυξιν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι θὰ εἶναι ὀρθότερον ἂν διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἐζητοῦντο προσόντα οὐχὶ ἁπλῆ εὐδοκίμησις ἐν διαγωνισμῷ, ἀλλὰ προσόντα προσδίδοντα ἐκτὸς τῆς μορφώσεως καὶ τὸ κῦρος αὐτῶν ἐν τῷ κλάδῳ. Ἐπειδὴ δ’ ἔχομεν ὑπὸ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον περὶ διδασκάλων, προτείνω, ἵνα τὴν δικαιοτάτην ἀξίωσιν τοῦ κλάδου τοῦ δημοδιδασκαλικοῦ, τὴν ὁποίαν διετύπωσαν οἱ συνάδελφοι τὴν ἑσπέραν ταύτην, κανονίσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ διδασκαλείων, νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει περὶ τῆς ἀποστολῆς κατ’ ἔτος τριῶν εἰς τὴν Εὐρώπην δαπάναις τῶν κληροδοτημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Διότι ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν, ὅτι οἱ ἀποστελλόμενοι εἰς Εὐρώπην πρὸς εὐρυτέραν ἐκπαίδευσιν θὰ δύνανται νὰ διορίζωνται κατὰ προτίμησιν ἐπιθεωρηταί. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προκειμένου περὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ πρώην καθεστῶτος, δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ ἄλλων θεμάτων· πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἀφήνοντες δι’ ἄλλην ἑσπέραν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§197Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Προκειμένου περὶ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἓν καὶ μόνον ἐπιβάλλεται χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ χάριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ν’ ἀναβληθῇ, ἵνα συζητηθῇ μεθ’ ἑτέρων τριῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Λύεται ἡ συνεδρίασις συναινέσει τῆς Βουλῆς. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)