1909.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36.

τῆς 6ης Νοεμβρίου 1909.

(Παρασκευή)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5, 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 92 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Αἰδηψίων παρακαλεῖ, ὅπως διατηρηθῇ ὁ δῆμος Αἰδηψίων. Ὁ ἐν Πάτραις Σύλλογος εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀκατασχέτου τῶν ἐπίπλων κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν ἐνάσκησιν πιέσεως κατὰ τῶν δυστροπούντων ὀφειλετῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀξία τῶν ἐπίπλων ὑπερβαίνει τὰς δισχιλίας δραχμάς. Κάτοικοι Ἀμαλιάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως διὰ νόμου ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῶν ἐτῶν 1909–1910 ὡς ὑποστάντες μεγάλας ζημίας ἐκ τῶν καταστρεπτικῶν σεισμῶν τῆς 1 καὶ 2 Ἰουλίου ἐνεστῶτος ἔτους. Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Μαγνησίας παρακαλεῖ, ὅπως τὰ νομοσχέδια τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν. Τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν ἐν Αἰγίῳ Ἑλληνικῶν σχολείων ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τῶν εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν ἀναγομένων νομοσχεδίων. Οἱ ἔμποροι Δερβενίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ Ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμῶν παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος τῆς ἐλαιοδεκάτης καὶ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης ἠπιωτέρας φορολογίας ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ ὅπως ἀποκρουσθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Οἱ κεκτημένοι ἀροτριῶντα κτήνη κάτοικοι Δημητσάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται διὰ νόμου νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, πραγματοποιηθῇ ἡ σκέψις αὕτη τὸ ταχύτερον. Ὁ σύλλογος τῶν οἰνοπνευματοπαντοπωλῶν Γαλαξειδίου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν Λαμίας ὑποβάλλει δύο ψηφίσματα, ὅπως μὴ ἐκτελεσθῇ ἡ κατὰ τοῦ ἐν Λαμίᾳ ἱερέως Κωνστ. Παππαστεργίου ἀπόφασις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ ὅπως διεξαχθῇ ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου εὐρυτάτη ἀνάκρισις ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν κατὰ τῶν ἱερέων Λαμίας Κωνστ. Παππαστεργίου καὶ Β. Κοσκινᾶ. Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἡ κατάσχεσις ἐπίπλων πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ἐνοικίων των. Ὁ σύλλογος τῶν ἐν Πάτραις Καλαβρυτινῶν παρακαλεῖ, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοσίων ἔργων ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν ἐγκαταλελειμμένην ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, ἐφαρμοζομένου τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 3 Αὐγούστου 1883 περὶ κατασκευῆς κατὰ προτίμησιν ἐθνικῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων–Τριπόλεως, ἢ τμήματος τοὐλάχιστον ταύτης, περὶ οὗ εἶναι ἀναγεγραμμένη πίστωσις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τοῦ 1909. Ἡ ἐν Πειραιεῖ Φιλανθρωπικὴ ἀδελφότης τῶν Ἠπειρωτῶν παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος, δι’ οὗ νὰ τιμωρῶνται οἱ ἐν ταῖς ὁμόροις ἑλληνικαῖς ἐπαρχίαις ἐγκληματοῦντες. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Αἰδηψίων παρακαλεῖ, ὅπως διατηρηθῇ ὁ δῆμος Αἰδηψίων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα σήμερον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ ἐλέγχου Ὁ κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ τῆς ἀνάγκης τελέσεως τῶν ὀλυμπιακῶν ἀγώνων.

§3Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ὡς ἐκ περισσοῦ προέβην εἰς τὴν αἴτησιν διὰ νὰ κάμω σύστασιν τοιαύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καθόλου, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἔχει ἄλλος τις, πρὸ πάντων οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν ὡς καὶ πάντες οἱ Βουλευταί, ὀλιγώτερον ἐνδιαφέρον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς πραγματώσεως τῆς ὡραίας αὐτῆς ἰδέας τῆς τελέσεως τῶν ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Ἡ πρόθεσίς μου ἦτο διὰ νὰ προκαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εὐαρεστῆται, ἐὰν ᾖ ἑτοίμη σήμερον, ἢ ἐὰν εἰς ἄλλην ἡμέραν θέλῃ, νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τί σκέπτεται περὶ τῆς τελέσεως τῶν ἀγώνων.

§4Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες παρέσχον πᾶσαν τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶναι ὠφέλιμος ἡ τέλεσις αὐτῶν. Αἱ περιστάσεις ὅμως, ἃς διερχόμεθα, εἶναι λίαν κρίσιμοι, δὲν δυνάμεθα δ’ ὡς ἐκ τούτου πρὸς στιγμὴν νὰ ἐξενέγκωμεν γνώμην, ταλαντευόμενοι μεταξὺ τῆς τελέσεως καὶ τῆς μὴ τελέσεως τῶν ἀγώνων. Θὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Τολοφῶνος περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§6Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ λαὸς τοῦ δήμου Τολοφῶνος τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω εἶχε τὴν καλὴν θέλησιν, ἵνα μὴ εἴπω τὴν ἀφέλειαν, νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλει ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπουσιάζει, ἵνα δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἂν ὄντως, μετὰ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐσκέφθη καὶ περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τούτου, διότι εἶχε δηλώσει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὡρισμένων φορολογικῶν νομοσχεδίων θὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐλπίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπουσιάζει, θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν του τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς παρακλήσεις τοῦ λαοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ θέλει σκεφθῆ μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ τῆς ὑποβολῆς τοῦ καταλλήλου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νομοσχεδίου.

§7Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὑπεσχέθην εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα Βουλευτὴν ἐκ Βάλτου ὅπως διὰ νόμου τὸν ὁποῖον θὰ ὑποβάλω νομιμοποιηθῶσι τὰ τελεσθέντα εἰς τὴν Νέαν Ἀγχίαλον καὶ ἄλλας πόλεις τῶν προσφύγων ἔργα κοινῆς ὠφελείας, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξ ἀγαθοῦ μὲν συνειδότος ἀλλ’ ἄνευ τῶν νομίμων διατυπώσεων. Εἶναι ἀνάγκη ὅπως τὰ ἔργα νομιμοποιηθῶσι καὶ διὰ μοναδικοῦ ἄρθρου καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὰ τελεσθέντα. Ἐπίσης ὑποβάλλω δεύτερον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεώς τινος τοῦ νόμου ͵ΓΣΟΖʹ περὶ τηλεφωνητριῶν». Ὡς γνωρίζετε, διετηρήσαμεν ταύτας ἐν τῇ θέσει των, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπαγάγωμεν αὐτὰς εἰς τοὺς κοινοὺς πειθαρχικοὺς κανόνας εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάγονται ὅλοι οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι. Θεραπεύομεν δηλαδὴ μίαν ἀτέλειαν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Διὰ τρίτου νομοσχεδίου παρακαλοῦμεν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ὅπως ἦτο εἰς προηγούμενον νόμον, πρὸς ἐκμάθησιν τῆς ἠλεκτρολογίας, διότι πολλαὶ ἐγένοντο ἀντιδράσεις κατ’ αὐτῶν, νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ φέρωμεν τρεῖς ἠλεκτρολόγους ἀλλοδαποὺς ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς διδάσκαλοι εἰς τοὺς ἡμετέρους ὑπαλλήλους. Ὑποβάλλομεν λοιπὸν νομοσχέδιον «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων». Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον ἐντελῶς τυπικόν, τὸ ἑξῆς: «περὶ χορηγίας συνδρομῆς τοῦ Κράτους εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ» ἔχομεν ἀνάγκην διὰ νόμου νὰ κυρώσωμεν μερικὰς δαπάνας συνδρομῆς τοῦ Κράτους εἰς τὸ Ζάππειον καὶ εἰς ἄλλα τινὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα.

§8Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἰς τὴν ἐμπορικὴν Σχολὴν Βόλου, κύριε Ὑπουργέ;

§9Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Εἰς τὸ Ζάππειον μόνον. Ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ κόψωμεν ὅλα αὐτά.

§10Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου.

§11Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, τότε λέγετε ὅσα ἔχετε νὰ εἴπητε. Ἐπίσης ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μὲ μοναδικὸν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Νοεμβρίου 1836 περὶ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο οἱ παρόδιοι εἶναι πάντοτε ὑπεύθυνοι εἰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰ γήπεδα τὰ καταλαμβανόμενα ἐκ τῆς κατασκευῆς ὁδοῦ. Τελευταῖον δικαστήρια τινα καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπεφάνθησαν ὅτι ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται μόνον ὅταν προηγῆται ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν καὶ κατὰ τὸ σαφὲς γράμμα τοῦ νόμου τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ νόμος δὲν διακρίνει· ὁ νόμος λέγει σαφῶς: οἱ παρόδιοι εἶναι ὑπεύθυνοι εἰς ἀποζημίωσιν διὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα καταλαμβάνει ἡ ὁδός. Ἐπειδὴ τοιαύτη ἐδόθη ἀμφίβολος ἑρμηνεία, ἡ νομοθετικὴ δ’ ἐξουσία δίδει τὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν, παρακαλοῦμεν νὰ ψηφίσῃ αὕτη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§12Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ νόμου;

§13Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τοῦ παροδίου ἡ ὠφέλεια.

§14Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θὰ τοὺς παραπέμψητε εἰς τοὺς παροδίους πλέον.

§15Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πάντοτε εἰς τοὺς παροδίους. Ἄνοιγμα ὁδοῦ εἶναι. Εἶπον τὰ δικαστήρια ὅτι, ἐὰν δὲν προηγηθῇ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἶναι ὑπόχρεον τὸ Δημόσιον. Ἐγὼ δὲν βλέπω αὐτὴν τὴν διαστολὴν διότι ἡ ὁδὸς ἀνεῴχθη καὶ κατὰ τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέχει θέσιν νόμου, οἱ παρόδιοι εἶναι ὑπόχρεοι.

§16Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα;

§17Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ ἑρμηνευτικὸς νόμος. Τὸ ἠξεύρετε κάλλιον ἐμοῦ, κύριε Βουλευτά. Τελευταῖον, Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει κυρίως τὸν δῆμον Ἀθηναίων. Εἶναι τὸ θέμα, τὸ εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν γνωστόν, τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ δήμου. Κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον τοῦ 1852 περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων ὁ νομοθέτης ἔλαβε πρόνοιαν καὶ καθιέρωσε διάταξιν καθαρωτάτην· ὅταν — λέγει ὁ νομοθέτης — δὲν δύναται ὁ δῆμος νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν αὐτοῦ, τότε διαθέτει τὸ πέμπτον τῶν εἰσοδημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ πρὸς πληρωμὴν τῶν δανειστῶν αὐτοῦ κατ’ ἀναλογίαν. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὑρίσκεται ἀπὸ τεσσαρακονταπενταετίας καὶ πλέον μεταξὺ ἄλλων δήμων καὶ ὁ δῆμος τῶν Ἀθηναίων. Καὶ μέχρι μὲν πρὸ δεκάδος ἐτῶν καὶ ἐπιπλέον ὁ νόμος ἡρμηνεύετο κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν ὀρθῶς, διότι ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐκπληρῶν τὴν ἰδίαν ὑποχρέωσιν, καταβάλλων τουτέστι τὸ πέμπτον τοῦ προϋπολογισμοῦ του πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἐξετέλει ὅ,τι ὁ προστατευτικὸς τῶν δήμων νόμος εἰς αὐτὸν ἐπέτρεπεν, ἐκεῖνος δ’ ὅστις ἐκτελεῖ ὅ,τι ὁ νόμος ἐπιτάσσει βεβαίως δὲν δύναται νὰ ᾖ συγχρόνως ἐν πταίσματι καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης νὰ θεωρῆται ὑπερήμερος· ἐν πταίσματι εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παραβαίνει τὸν νόμον. Λοιπὸν ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐκτελῶν κατ’ ἔτος τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑπερήμερος καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰς συνεπείας τῆς ὑπερημερίας, συνέπεια τῆς ὁποίας ὡς γνωρίζομεν οἱ νομικοί, εἶναι μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ὁ ἀνατοκισμός. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἑρμηνεία ἡ δοθεῖσα εἰς τὸν νόμον τοῦ 1852 περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων. Μέχρι τῆς τελευταίας δεκαετίας τοῦ παρελθόντος αἰῶνος 1893–1894 —δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὴν χρονολογίαν—οὐδεὶς ἐκ τῶν δανειστῶν τῶν δήμων ἕνεκα τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προεμνημόνευσα, ἤγειρεν ἀγωγὴν κατὰ τῶν δήμων πρὸς ἀνακεφαλαίωσιν τῶν καθυστερούντων τόκων, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ Ἄρειος Πάγος διὰ σταθερᾶς αὐτοῦ ἑρμηνείας ἡρμήνευσεν ἀντιστρόφως τὸν νόμον, εἰπὼν ὅτι, ἀφοῦ ὁ δῆμος δὲν καταβάλλει ὁλόκληρον τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ, τὸν νόμιμον τόκον, ἀλλὰ καταβάλλει ἀντὶ 8% 3% καὶ μόνον, ἕπεται ὅτι τὸ ποσοστὸν τοῦ τόκου, ὅπερ ἀπολείπεται, αὐτὸ δύναται ν’ ἀνατοκίζηται, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ζημιῶνται οἱ πολῖται καὶ διότι ὁ δῆμος εἶναι ἐν ὑπερθέσει μὴ καταβάλλων ἐξ ἰδίας ἀδυναμίας τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ πλήρη. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, Κύριοι, ὁ δῆμος βαδίζει κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὴν χρεοκοπίαν, διότι, ἐνῷ τὰ δάνεια τοῦ δήμου, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἡρμηνεύετο ὡς ἡρμηνεύθη, θὰ συνεποσοῦντο κατ’ ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν μέχρι σήμερον εἰς 4.500.000 περίπου, ὁ δὲ δῆμος θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ ἀκεραίας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, σήμερον, ἂν καὶ οὐχὶ ὅλοι οἱ δανεισταί, ἀλλὰ μόλις τὸ ⅓ αὐτῶν ἐπιμελέστατα ἀνεκεφαλαίωσαν τοὺς τόκους τῶν κατ’ ἔτος, τὰ δάνεια τοῦ δήμου ἀνῆλθον εἰς 15.000.000 περίπου.

§18Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον ἀποφάσεις;

§19Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαίως. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲ τοὺς λογιστικούς, ἐὰν αὐτοὶ καὶ μόνον, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὸ ⅓, ἐξακολουθήσωσι ν’ ἀνατοκίζωσι τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν, τὰ χρέη τοῦ δήμου θὰ πολλαπλασιάζωνται καὶ μετὰ μίαν τεσσαρακονταετίαν, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν λάβῃ φροντίδα, τὰ χρέη τοῦ δήμου θὰ ὑπερβῶσι τὰ 24.000.000. Τί θὰ συμβῇ ὅμως, ἐὰν καὶ οἱ ἄλλοι δανεισταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνετόκισαν, τοὺς μιμηθῶσι; Τότε οὐχὶ τεσσαρακονταετία, ἀλλὰ μόλις εἰκοσαετία θ’ ἀρκέσῃ, ὅπως τὸ χρέος τοῦ δήμου ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Πρέπει, Κύριοι, εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην νὰ τεθῇ τέρμα, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σώσω ἀπὸ τοῦ ὀλέθρου τὸν πρῶτον δῆμον τοῦ Κράτους, τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ὑποβάλλω κατ’ ἀκολουθίαν σχέδιον νόμου «περὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν δήμων καὶ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων», τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει ἢ εἰς τὸ ν’ ἀποδίδῃ ἐντελῶς δικαιοσύνην εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος εἶναι προθυμότατος νὰ πληρώσῃ τοὺς δανειστάς του εἰς ἀκέραιον. Ἀρκεῖ αἱ περὶ ἀνατοκισμοῦ διατάξεις νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα καὶ διὰ νόμου ἀκόμη ν’ ἀνατρέψωμεν ὅ,τι δεδικασμένως ἔχει κριθῆ. Ὑπῆρξε μία γνώμη διασήμου νομοδιδασκάλου, ὅστις καὶ τὰ κεκριμένα τελεσιδίκως νομίζει ὅτι ἀνατρέπονται διὰ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ γνώμη του εἶναι μεμονωμένη. Ὅλοι οἱ Γερμανοὶ συγγραφεῖς εἶναι σύμφωνοι ὅτι ὁ νόμος δὲν δύναται ν’ ἀνατρέψῃ τὸ τελεσιδίκως δεδικασμένον. Σεβόμενοι λοιπὸν τὰ δεδικασμένα προβαίνομεν ῥυθμίζοντες τὰ τῆς σχέσεως τοῦ δήμου πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ ὡς ἀκολούθως· 1) Θεσπίζομεν ὅτι ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας τῶν δήμων ἐν γένει καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων συμφώνως πρὸς τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα νόμον περὶ νομίμου τόκου καὶ περὶ τόκου ὑπερημερίας τοῦ Δημοσίου μειοῦται εἰς 6% ἐτησίως. Ἔπειτα περιλαμβάνομεν ῥητὴν διάταξιν, δι’ ἧς ἀπαγορεύομεν τὸν ἀνατοκισμὸν διὰ τὰ χρέη τοῦ δήμου. Ἐπειδὴ ὅμως πιθανὸν ὁ δῆμος Ἀθηναίων νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ, ἡ πίστις δ’ αὐτοῦ νὰ μειωθῇ, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων διὰ συμβάσεως νὰ συμφωνήσῃ τὰ ἐναντία, ὁπότε ἐφαρμόζονται αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ εἰδικοῦ νόμου τοῦ 1882, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, περὶ τόκου ὑπερημερίας. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν, θὰ σταματήσῃ τὸ κακόν, διότι τοῦ λοιποῦ οἱ ἐπιμελέστατοι δανεισταὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, οἱ κατ’ ἔτος ἀνατοκίζοντες τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν, δὲν θὰ ἔχωσι τὴν εὐχαρίστησιν ν’ ἀνατοκίσωσιν, ἀφοῦ ὁ νόμος θ’ ἀπαγορεύῃ τὸν ἀνατοκισμόν. Ἀφοῦ δὲ εἶναι δίκαιον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐπιτρέπομεν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων νὰ δανεισθῇ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 8,000,000 δραχμῶν, δι’ ὧν δύναται νὰ ἐξοφλήσῃ ὁλόκληρον τὸ χρέος αὐτοῦ, διὰ τὸ δάνειον δὲ τοῦτο θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἀκριβῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται σήμερον καὶ διατίθεται εἰς τὰ πεμπτημόρια, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον δὲν ἀποσβέννυνται ἀλλ’ ἐξογκοῦνται τὰ χρέη αὐτοῦ καθ’ ἑκάστην λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 8,000,000 δραχμῶν διὰ τόκους καὶ χρεολύσιον θὰ χρειασθῇ τὸ ποσὸν 500,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου διατάσσομεν, ὅπως μὴ φανῇ ὁ δῆμος χρεοκοπῶν ἀλλ’ ἐξοφλῶν ἀκεραίας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Ὁ δῆμος λέγει, ὅτι προσφέρεται νὰ καταβάλῃ εἰς ὅλους τοὺς δανειστάς, ὅσοι δὲν ἀνετόκισαν, διότι εὐτυχῶς ὑπάρχει τὸ ἥμισυ τῶν δανειστῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι μικρότεροι καὶ πτωχότεροι, οἵτινες δὲν ἀνετόκισαν. Εἰς τούτους ὁ δῆμος Ἀθηναίων προσφέρεται νὰ καταβάλῃ ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον τὸ ὀφειλόμενον εἰς αὐτοὺς μετὰ τῶν τόκων τῶν καθυστερουμένων, ἀφοῦ ἀφαιρέσῃ τοὺς τόκους ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀπὸ τὸν δῆμον Ἀθηναίων διὰ τῆς μεθόδου τῶν πεμπτημορίων. Εἶναι τελεία ἡ ἱκανοποίησις τῶν μικρῶν δανειστῶν διὰ τῆς καταβολῆς τοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν τόκων, ἀφοῦ ὑπῆρξαν τοσοῦτον ἀγαθοί, ὥστε ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη καὶ πλέον δὲν ἀνετόκισαν τὰς ἀπαιτήσεις των. Διὰ νὰ εἴμεθα δ’ ἐν πλήρει ἰσότητι καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, λέγομεν εἰς αὐτοὺς ὅτι, ἐὰν ἐντὸς τριῶν μηνῶν δηλώσωσιν ἐπισήμως ὅτι καὶ αὐτοὶ παραιτοῦνται ἀπὸ τὸν ἀνατοκισμόν, καλοῦνται καὶ αὐτοὶ νὰ πληρωθῶσι πλέον ἢ ἀκεραίας τὰς ἀπαιτήσεις των, διότι κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα ἐκεῖνοι ἐπληρώθησαν τόκους, τοὺς ὁποίους ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπολογίσωμεν, θὰ εἶχον ἐξοφληθῆ ἤδη αἱ ἀπαιτήσεις των. Ἐν τούτοις δὲν κάμνομεν τοῦτο, ἀλλὰ λέγομεν εἰς αὐτοὺς ὅτι ἀρκεῖ νὰ δηλώσωσιν ὅτι δέχονται νὰ πληρωθῶσι τὰ κεφάλαια ἀντὶ ἀνατοκισμοῦ, καὶ ἀμέσως θὰ πληρωθῶσι.

§20Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας;

§21Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν βλάπτομεν τοὺς δανειστάς, διότι λέγομεν: ἐὰν προσέλθητε νὰ κάμητε δήλωσιν, θὰ λάβητε ἀκεραίαν τὴν ἀπαίτησίν σας, ἐὰν δὲν θέλητε τοῦτο, δὲν ἔχετε τίποτε νὰ ζημιωθῆτε· θὰ ἐξακολουθήσητε νὰ εὑρίσκησθε εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, θὰ λαμβάνητε μέρος τοῦ πεμπτημορίου. Οἱ τοιοῦτοι στεροῦνται μόνον, ὡς προεῖπον, τοῦ δικαιώματος ν’ ἀνατοκίσωσι τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν. Τοιαύτη εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι θὰ πράξωμεν ὄχι μόνον ἔργον δικαιοσύνης ἀλλὰ καὶ ἔργον προνοίας, ἐὰν ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ δώσωμεν οἰκονομικὴν ῥώμην εἰς τὸν πρῶτον δῆμον τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος συγχρόνως ἀντιπροσωπεύει ὄχι μόνον τὴν Ἑλληνικὴν πολιτείαν ἡμῶν ἀλλὰ τὴν ὅλην Ἑλληνικὴν φυλήν. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 371–376). Οἱ κύριοι Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμας, Κ. Ἀργ. Λομβάρδος, Ν. Μουζάκης, Π. Βαλαωρίτης, Ε. Βελλιανίτης, Γ. Φερεντῖνος, Δ. Βινιεράτος, Τζ. Φωκᾶς, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Ν. Γερουλάνος, Μ. Καβαλλιεράτος, Π. Φίλιππας καὶ Ν. Μαρκέτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν». Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Γ. Κουλούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Ν. Γεωργακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Οἱ κ. Γ. Κορυζῆς, Ε. Βελλιανίτης, Σ. Γεωργόπουλος, Ἀ. Ζούζουλας καὶ Ἰ. Γιαννακίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Β. Σεραφεὶμ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους». Οἱ κύριοι Δ. Τερτίπης καὶ Γ. Κουλούρης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Οἱ κ. Γ. Φούφας καὶ Ἀ. Γαρουφαλλιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαχειρίσεως καὶ διοικήσεως τῶν δασῶν». Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Ὁ κ. Δ. Βινιεράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιμισθίου τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου». Οἱ κ. Στ. Σακελλαριάδης καὶ Θ. Μαυρομαρᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου τῆς 11 Αὐγούστου περὶ ὑποθηκῶν». Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Οἱ κύριοι Γ. Φούφας καὶ Κ. Αἰγιαλείδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». Ὁ κ. Ν. Γεωργακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». Ὁ κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Ν. Γεωργακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Οἱ κύριοι Ν. Γερουλάνος, Μ. Στεφανίδης, Χ. Χατζηπέτρος, Ἰ. Δ. Τσιριμῶκος, Π. Φίλιππας Ν. Γεωργακόπουλος, Σ. Γεωργόπουλος, Στ. Βάρβογλης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Βρ. Λεώπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 377–397). Εἰσέρχεται ἤδη ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ὁ κ. Μιλτ. Καβαλλιεράτος ἔχει τὸν λόγον.

§22Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν χθὲς μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων ἔκαμον, τουτέστι νὰ προταχθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ νὰ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν». Οἱ λόγοι, οἵτινες ὑπαγορεύουσι τὴν πρότασιν τοῦ νόμου ταύτην, εἶναι γνωστοί. Πρὸ παντὸς ἔλλειψις συγκοινωνίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ μέλλοντες νὰ δικασθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου Κερκύρας νὰ μεταβαίνωσιν ἐκεῖ ἄνευ μέσων ὑπερασπίσεως καὶ νὰ καταδικάζωνται. Ἔργον εὐσπλαγχνίας καὶ ὑψίστης δικαιοσύνης ὑπαγορεύει τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέρξῃ εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βινιερᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§24Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν ὡσαύτως νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου ἡ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσα περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. Μάλιστα νομίζω, ἂν δὲν σφάλλωμαι, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη, ὅτι σήμερον θὰ προταχθῇ κατὰ προτίμησιν, σήμερον ὅμως βλέπω, ὅτι δὲν ἔχει προτιμηθῆ. Παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ προταχθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἐὰν εἶναι δυνατόν, μετὰ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια νὰ ἔλθῃ ἀμέσως ἡ πρότασις αὐτὴ τοῦ νόμου.

§27Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαναρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§29Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ὀλίγων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ παρουσιάσῃ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἡ κοινὴ γνώμη ἐξεφράσθη ἐνθουσιωδῶς, εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ φέρον ἀριθμὸν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει 20 «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν». Πάντως νὰ γνωρίζητε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔλλειψις νομοθετικῆς προνοίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔφερε πλεῖστα ὅσα ἀδικήματα καὶ πλείστας ὅσας ζημίας καὶ καταστροφὰς καὶ εἰς ἰδιώτας καὶ εἰς ἑλληνικὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα πλεῖστοι ὅσοι ἐπιχειρηματίαι εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ ἐμπιστευθῶσιν ἐνταῦθα πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας. Ὁμολογῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ διὰ τοῦτο θὰ τολμήσω νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται τὰ φορολογικὰ καὶ κατόπιν ἡ πρότασις τοῦ νόμου τοῦ κ. Βινιεράτου. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) καὶ περὶ μονοπωλίου τοιούτων εἰδῶν». Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§31Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι μικράν τινα παρέκβασιν πρὶν ἢ ἀρχίσω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφ’ ὅτου πολιτεύομαι πολλάκις ἐζήτησαν φίλοι μου καὶ συμπολῖται νὰ λάβω μέρος εἰς μεταλλεῖα ἀλλ’ ἠρνήθην πάντοτε λέγων πρὸς αὐτούς, ὅτι θεωρῶ ὅτι ὁ πολιτευόμενος πρέπει νὰ μένῃ τελείως ἀνεξάρτητος. Ὡς ἐκ τούτου μετ’ ἀπορίας εἶδον ἀναγραφόμενον εἴς τινας ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Νέγρης ἔχει μεταλλεῖα ἴσως, διὰ νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ μεταλλεῖα. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω δήλωσιν, ὅτι μόνος ὁ φόβος τῶν ἐπαπειλουμένων καταστροφῶν μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα. Κύριοι, ὅτε συνεζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν μεταλλείων, ὕψωσα τὴν φωνὴν ὄχι δυστυχῶς μέχρι τοῦ ὕψους εἰς ὃ ἐπεθύμουν, ὅπως ἀποσοβήσω τοὺς ἐπαπειλουμένους κινδύνους ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας, ἤκουσα δ’ ἀπάντησιν, ἡ ὁποία μὲ κατέπληξε καὶ τὴν ὁποίαν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡμεῖς οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ πληρώνομεν ἑκατὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν.

§32ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἑκατὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν;

§33Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἑκατὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Καὶ εἶπον τότε ὅτι, ἐὰν ἰδιαίτεραι περιστάσεις ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν τιμῶν φέρωσι πολλάκις εἰς ἕνα κλάδον τοιαύτην ζημίαν, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα, ἰδίως δὲ εἰς τοὺς καθημένους εἰς τὰ ἑδώλια τὰ ὑπουργικά, νὰ ἐπιζητῶσι τὴν αὐτὴν τύχην καὶ διὰ τοὺς κλάδους τοὺς ὀλιγώτερον δοκιμασθέντας.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ εἴπετε σεῖς.

§35Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλ’ ἔρχομαι ἐπὶ τὸ ζήτημα ὅπερ μὲ ἔφερεν ἐπὶ τὸ βῆμα. Πρὸ πολλοῦ εἶχον ὑποβάλει πρότασιν νόμου ὑπὲρ τῆς συντάξεως τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων. Ἐσίγησα ἐπὶ καιρὸν ἕνεκα τῶν περιστάσεων τῶν οὐχὶ εὐνοϊκῶν διὰ τὰ μεταλλεῖα, ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος, ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τῶν μετάλλων, διότι ἀνεγνώριζον, ὅτι διὰ τῶν ταμείων συντάξεων ἤθελον ἐπιβαρυνθῆ τὰ μεταλλεῖα εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύναντο ν’ ἀνθέξωσιν εἰς νέα βάρη. Τὴν σήμερον ὅμως βλέπω, ὅτι ἐρχόμεθα πρὶν ἀκόμη σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης τῆς ἀπαραιτήτου, τῆς παροχῆς συντάξεων, νὰ ἐξαντλήσωμεν τοὺς πόρους τῶν μεταλλείων, ὥστε νὰ καθίσταται ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ σκεφθῶμεν πλέον περὶ ταμείων συντάξεων ὑπὲρ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν βιοπαλαιστῶν. Πρὶν ἤ, Κύριοι, ζητήσωμέν τι ἀπὸ τὰ μεταλλεῖα ἂς σκεφθῶμεν ὅτι ἔχομεν νὰ φροντίσωμεν περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον, πῶς θ’ ἀσφαλίσωμεν τὴν σύνταξιν εἰς τοὺς ἐργάτας, ὅτι πᾶν βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ θέσωμεν ἐπὶ τῶν μεταλλείων, πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Ἀλλ’ ἄλλα σκέπτεται ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ ἤδη προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν φόρον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Εἶναι τάχα ἀσήμαντος ὁ φόρος οὗτος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, φόρος 25%; Ἀλλὰ μόνον τὴν πυρίτιδα μεταχειρίζονται εἰς τὰ μεταλλεῖα; Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ πυρῖτις δὲν εἶναι κατάλληλος εἰς πλείστας ἐργασίας ἐν τοῖς μεταλλείοις, εἰς τὰς ὁποίας μεταχειρίζονται ἐκρηκτικὰς ὕλας ἐχούσας δύναμιν ἐκρηκτικὴν πολὺ μεγαλειτέραν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀναλογία τῆς πυρίτιδος πρὸς τὰς ἄλλας ὕλας; Σήμερον μόλις ἀνέγνωσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἷς τῶν διευθυντῶν τῶν ἑταιρειῶν τούτων ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου καὶ μοὶ ἔδωκε σημείωσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑποβάλλω. Πρόκειται περὶ τῆς Γαλλικῆς ἑταιρείας, ἥτις ὁμολογουμένως κατέχει τὰ σκῆπτρα τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὡς παράδειγμα ἀσφαλές. Μετεχειρίσθη λοιπὸν ἡ ἑταιρεία αὕτη διὰ τὸ ἔτος 1908 ἀπέναντι 11.000 ὀκάδων πυρίτιδος 44.000 ὀκάδας σεδίτιδος, 9.000 ὀκάδας δυναμίτιδος πρώτης ποιότητος καὶ 1500 δευτέρας. Ἡ ἐκρηκτικὴ δὲ ὕλη, ἡ σεδίτις, ἥτις ἔδωκε καλλίτερα ἀποτελέσματα τῆς δυναμίτιδος καὶ τῆς ὁποίας γίνεται χρῆσις μεγαλειτέρα, παράγεται ἐν τῷ τόπῳ. Ποῖον δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς φορολογίας πασῶν τῶν ὑλῶν τούτων; Πολαπλασιάζομεν τὰς ὀκάδας μὲ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ εὑρίσκομεν ὅτι ἡ τιμὴ τῆς δυναμίτιδος διὰ τὸ ἔτος 1908, προστιθεμένου τοῦ φόρου, θ’ αὐξήσῃ διὰ τὴν ἑταιρείαν κατὰ 18.000 δρ., ἡ τῆς σεδίτιδος κατὰ 66.000 δρ., ἡ τῆς δυναμίτιδος βʹ κατὰ 1500 δρ. καὶ ἡ τῆς πυρίτιδος κατὰ 1800 δρ., ἤτοι τὸ ὅλον κατὰ 87.000 δραχμάς, ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ 12.000 ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν καψυλίων, ἥτις διετάχθη ἤδη δυνάμει προηγουμένου νομοσχεδίου, εὑρίσκομεν ἐπιβάρυνσιν τῆς ἑταιρείας κατὰ 100.000 δρ. Ἡ ἑταιρεία διένειμε κατὰ τὸ ἔτος 1908, καθ’ ὃ κάμνομεν τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον, 330.000 δρ., ἐὰν δὲ ὑπῆρχεν ἡ φορολογία αὕτη, θὰ ἐπλήρωνε τὸ ποσὸν τῶν 100.000 δρ., ὥστε θ’ ἀπέμενε ποσὸν πρὸς διανομὴν 230.000 ἀπέναντι 140.000 δρ. φόρου, διότι 40.000 ἐπλήρωσεν ἤδη, οὕτω δὲ φθάνομεν εἰς ἐπιβάρυνσιν 55% ἕως 60%. Δὲν ἤρκει ἡ ἐπιβάρυνσις διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταλλείων· πρέπει νὰ φθάσωμεν, ὡς εἶπον, εἰς φορολογίαν 100%! Καὶ τοῦτο κατορθοῦται διὰ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι τὰ ὀλίγα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶπον, θέλουσι πείσει ὑμᾶς, ὅτι τὸ συμβαῖνον διὰ τὴν Γαλλικὴν ἑταιρείαν θέλει συμβῆ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας καὶ θὰ ἴδωμεν τὰς πλείστας, αἵτινες δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν τῆς Γαλλικῆς ἑταιρείας, ἀναγκαζομένας νὰ κλείσωσιν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν σκέπτεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν σκέπτεται ὅτι θὰ κλείσωσι τὰ μεταλλεῖα καὶ ὅτι θὰ ἔρχωνται οἱ ἐργάται οἱ ῥιφθέντες εἰς τοὺς δρόμους νὰ ζητῶσι τὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν των παρ’ ἡμῶν. Ταῦτα εἶχον ἀναπτύξει καὶ ἄλλοτε, ὅτε διὰ πρώτην φορὰν ὁ ἀείμνηστος Σιμόπουλος εἶχε φέρει παρόμοιον νομοθέτημα. Ἐπείσθη ὑπ’ ἐμοῦ; Ἀγνοῶ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον. Εὔχομαι νὰ ἔχῃ ὁμοίαν τύχην καὶ τοῦτο. Ἀλλά, Κύριοι, μόνον τοῦτο μᾶς ἀπειλεῖ; Μᾶς ἀπειλεῖ καὶ τὸ μονοπώλιον, καὶ τὸ μονοπώλιον ἐπαγγέλλεται βελτίωσιν τοῦ προϊόντος; Βεβαίως μᾶς ὑπόσχεται χειροτέρευσιν. Μεταξὺ τῶν ὅρων τοῦ μονοπωλίου τί βλέπομεν; Τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου, αἱ ποιότητες καὶ αἱ τιμαὶ αὐτῶν, Τὰ εἴδη καὶ ἡ χωρητικότης τῶν περιεχόντων αὐτὰ δοχείων καὶ πάντα τὰ ἄλλα θέλουσι κανονισθῇ διὰ Β. Δικτάγματος. Ἀλλά, ὅταν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ γίνῃ φρουρὸς τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, ὅταν βλέπωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀδιαφοροῦσαν τελείως διὰ τὴν βιομηχανίαν τῶν μεταλλείων, τίνα πεποίθησιν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὅτι τὰ Β. Διατάγματα θέλουσιν ἀσφαλίσει τοὐλάχιστον τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ἔχομεν σήμερον; Οὐδεμίαν. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο μόνον; Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐμπειρίαν τοῦ κ. ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ ποία διαφορὰ πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐν γένει ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐργοστασίων. Ἡ ποιότης τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, διότι διὰ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ αἱ διάφοροι ἑταιρεῖαι ἁμιλλῶνται μεταξύ των ὅπως παραγάγωσι καλλιτέραν πυρίτιδα. Εὐθὺς ὅμως ὡς θὰ ἔχωμεν τὸ μονοπώλιον, μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι οὐδεμία θὰ δοθῇ προσοχή, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἔντιμα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι τὸ μονοπώλιον, διότι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ἐν τῷ κόσμῳ, ὁ ὁποῖος νὰ παρορᾷ τὸ συμφέρον του. Ὁ ἔμπορος, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἔντιμος, θὰ ζητήσῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ ἐμπορίου του, καὶ ἔχομεν τρανὰ παραδείγματα ἐνώπιον ἡμῶν. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν πυρείων ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἐλεεινή, διότι δὲν ὑπάρχει ἀνταγωνισμός. Τοῦτο ἀκριβῶς θὰ συμβῇ καὶ διὰ τὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας. Πάντα ταῦτα ποίαν συνέπειαν θὰ ἔχωσιν; Ὅτι αἱ ζημίαι δὲν θὰ εἶναι μόνον 100.000 δρ. ἀλλ’ ἴσως καὶ διπλάσιαι ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ. Καὶ ἤδη ἀπορῶ πῶς νομοσχέδιον τόσον σπουδαῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔρριψε πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν κατ’ ἐμὲ ν’ ἀπαιτήσωμεν τοὐλάχιστον παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§36ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐργασίας της. Ἀλλ’ ὅπως γίνῃ τοῦτο πρέπει ἐξάπαντος νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός· διὰ νὰ ψηφισθῇ ὅμως οὗτος, πρέπει νὰ συνταχθῇ καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ δὲ θὰ στηριχθῇ αὐτὸς εἰς τὰ σχετικὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, ἀνάγκη ὡς τάχιστα νὰ ψηφισθῶσι ταῦτα, ὅπως δυνηθῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ συντάξωμεν καὶ ὑποβάλωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Βουλήν. Μεταξὺ τῶν ἀπαραιτήτων νομοσχεδίων τῶν ὁποίων ἡ τύχη ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι δύο τινά, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὸ «περὶ φορολογίας τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν» καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος», τὸ ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ δευτέρου μετερρυθμισμένον. Τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια ὁμοῦ μετὰ τῆς ψηφισθείσης ἤδη προσαυξήσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ εἶναι ἐκεῖνα τῶν ὁποίων αἱ πρόσοδοι θὰ χρησιμεύσωσι κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ὡς ὑπέγγυοι διὰ τὴν συνομολόγησιν μεγάλου ἐξωτερικοῦ δανείου ἀναγκαίου τὰ μάλιστα διὰ τὴν κάλυψιν τῶν μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τοῦ 1909 ἐλλειμμάτων διὰ διάφορα ἀπαραίτητα δημόσια ἔργα καὶ διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας.

§37Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὡς πόσον ἀναβιβάζετε τὰς προσόδους ἐξ ἑκάστου τοῦ νομοσχεδίου τούτων;

§38ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς 3.000.000 δρχ. τοὐλάχιστον κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος. Τὸ ποσὸν τοῦτο προσφέρεται ἑταιρεία τις νὰ καταβάλῃ ἐὰν ἠθέλομεν ἐκχωρήσει εἰς αὐτὴν τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τούτου δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ἄνευ τοῦ μονοπωλίου. Διὰ τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος ἔχομεν ἤδη προσφορὰν 500,000 δρχ. διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἀπὸ δὲ τοῦ δευτέρου ἔτους 600,000 μὲ συμμετοχὴν τοῦ Κράτους εἰς καθαρὰ κέρδη. Ἐκ τῶν δύο αὐτῶν φόρων ὑπολογίζω ἔσοδα ὡς 3,500,000 –4,000,000 δρ. Περὶ τὰ 2,000,000 δρ. ὑπολογίζω ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου τοῦ καπνοῦ. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι προκειμένου περὶ συνομολογήσεως νέου μεγάλου δανείου δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ὡς ὑπέγγυον πρόσοδον καὶ τὰ πλεονάσματα ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων διὰ τὰ παλαιὰ δάνεια. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν θεωροῦμεν ἐκ τῶν μᾶλλον ἀπαραιτήτων, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρέπει ἐξάπαντος νὰ προηγηθῶσι τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὰ καὶ μόνα. Πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν ὡσαύτως καὶ τὰ ἄλλα οἰκονομικὰ ἡμῶν νομοσχέδια, τὰ συναφῆ ὁπωσδήποτε μὲ τὸν Προϋπολογισμόν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατωρθοῦτο νὰ βελτιωθῇ αὐτὸς οὕτως, ὥστε καὶ τὸ ἰσοζύγιον ν’ ἀποκατασταθῇ πλῆρες καὶ ἀσφαλὲς καὶ περισσεύματα νὰ ἔχωμεν ἱκανά, ἵνα δι’ αὐτῶν πραγματοποιήσωμεν τοὺς σκοπούς, χάριν τῶν ὁποίων ἐξηγέρθη ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς καὶ ἐπῆλθεν ἡ τελευταία εἰρηνικὴ ἐπανάστασις.

§39Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ κατορθωθῇ αὐτό;

§40ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τόσον βέβαιος, ὥστε λίαν προσεχῶς θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διάφορα νομοσχέδια ἀνακουφιστικὰ τῶν λαϊκῶν ἰδίως τάξεων ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε φορολογικῶν των βαρῶν. Συγχρόνως ὅμως θὰ καταθέσω καὶ τινα ἔτι φορολογικὰ νομοσχέδια, συμπληρωτικὰ τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλήν, μεταξὺ δὲ τούτων καὶ νέον νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος μεταρρυθμιστικὸν τοῦ πρώτου. Ἄν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ παραπέμψῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν ἵνα ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐπεξεργασθῇ ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑποβάλῃ τὸ πολὺ μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας τὴν ἔκθεσίν της ὅπως τὴν Τρίτην ἀναγραφῇ αὐτὸ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§41Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ περὶ φαρικῶν τελῶν, διότι εἶναι ζημία τῆς ναυτιλίας.

§42ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς δὲν ἀξιοῦμεν τὸ ἀλάθητον ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν, διὸ καὶ προθύμως δεχόμεθα τὴν παραπομπὴν τῶν νομοσχεδίων μας εἰς ἐπιτροπάς. Ἀλλά, ἀφοῦ ὑπάρχουσιν οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰς ἐργασίας, πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως αἱ ἐπιτροπαὶ ὑποβάλωσι ταχέως τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν εἰς τὴν Βουλήν.

§43Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν βεβαίως διὰ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἐπηγγέλθη τὴν λίαν προσεχῆ ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν πίνακα, τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο χρῆσιν κατὰ τὴν γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ προεισήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν ἢ ἑνὸς μηνὸς περίπου, ὅπως τυπωθῇ ὁ πίναξ οὗτος καὶ διανεμηθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι πρωτοφανὲς τὸ γενόμενον, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβάλλων οἰκονομικὰ πορίσματα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς αὐτοῦ καὶ δὲν κατέθηκε Προϋπολογισμὸν οὔτε κἂν τὸν πίνακα ἐφ’ οὗ ἐστήριξε τὰ πορίσματα αὐτοῦ. Ἔχοντες ἀνάγκην νὰ γινώσκωμεν τὸν πίνακα, νὰ τὸν ἐξελέγξωμεν καὶ τὸν παραβάλωμεν μὲ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσῃ ὁ Προϋπολογισμός, οὗτινος ἐποιήσατο τὴν προεισήγησιν—ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ εἰσήγησις ἄνευ ὑποβολῆς Προϋπολογισμοῦ—, παρεκάλεσα αὐτόν, ὅπως καταθέσῃ τὸν πίνακα. Μοὶ ἀπήντησεν ὅτι θὰ κατατεθῇ ὁ πίναξ, ἀλλ’ εἶχεν ἀνάγκην αὐτοῦ ἐπί τινα καιρόν, ὅπως διορθώσῃ τὴν ἀγόρευσίν του. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι πολυάσχολος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χάσῃ χρόνον διὰ τὴν διόρθωσιν ἀγορεύσεων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν εἴδομεν οὔτε τὴν ἀγόρευσιν δημοσιευομένην οὔτε τὸν πίνακα ἔχομεν, νομίζω ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀξιώσωμεν ὅπως ἐκτυπωθῇ οὗτος καὶ διανεμηθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Διότι τότε μόνον θὰ δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι περὶ τοῦ ποῦ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια, εἰς ὅσα ἐλέχθησαν πρὸ 15 ἡμερῶν ἢ εἰς ὅσα θὰ λεχθῶσι κατὰ τὴν ὁριστικὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§44Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ προσθέσω δύο λέξεις εἰς ταῦτα. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων τοῦ 1908 καὶ 1909, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἐκ τούτου μέχρι σήμερον εἴδομεν. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχουσι καθορισθῆ τὰ ἔσοδα μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου. Διετέλεσα Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ γνωρίζω ὅτι τὰ ἔσοδα ἐντὸς τῶν εἴκοσι πρώτων ἡμερῶν τοῦ ἑπομένου μηνὸς εὑρίσκονται ἐκκαθαρισμένα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ καὶ τοὺς πίνακας τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου τῶν χρήσεων τοῦ 1908 καὶ 1909. Εἶναι ἐπὶ τέλους καιρὸς νὰ ἔχωμεν αὐτούς.

§45ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς, δὲν πρόκειται περὶ εἰσηγήσεως Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ περὶ προεισηγήσεως εἰς αὐτόν, διότι ὡς τοιαύτη δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔπρεπε νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως εἰς αὐτὰ στηρίξῃ ἔπειτα τὸν νέον Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τὰ οἰκονομικὰ ἐκεῖνα μέτρα δὲν ἐψηφίσθησαν πάντα· ἐστηρίζοντο ἐν πολλοῖς εἰς οἰκονομίας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, ὑπεβλήθησαν δὲ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν ἄλλα ἐψηφίσθησαν καὶ ἄλλα δὲν ἐψηφίσθησαν.

§46Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὅλα ἐψηφίσθησαν· ποῖα δὲν ἐψηφίσθησαν;

§47Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔμεινε κανέν· μόνον τὸ ἐκπαιδευτικόν.

§48ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐψηφίσθη τὸ μέτρον περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων καὶ Ἐφετείων.

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὸ ὑπεβάλετε.

§50Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κομίσατέ το ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ τότε συζητοῦμεν.

§51ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τὸ μέτρον ἀπεκρούσθη.

§52ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ποῖος τὸ ἀπέκρουσεν;

§53ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἀπέκρουσαν τὰ ἔνοπλα συλλαλητήρια εἰς διαφόρους πόλεις, αἵτινες ἐνόμισαν ὅτι θὰ κατεστρέφοντο τὰ συμφέροντά των, ἐὰν τὸ μέτρον ἡμῶν ἐκεῖνο ἐφηρμόζετο. Τὸ ἀπέκρουσαν οἱ Βουλευταὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπαρχιῶν, οἵτινες ἐδήλωσαν εἰς ἡμᾶς ὅτι θὰ μετήρχοντο πάντα τρόπον, ὅπως παρακωλύσωσι τὴν κατάργησιν ἰδίως τῶν Ἐφετείων καὶ τῶν Πρωτοδικείων.

§54Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν τὸ ἀπέκρουσεν ἡ Βουλή.

§55ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγωνται αὐτά.

§56Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§57Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁμολογήσατε ὅτι τὸ μέτρον σας ἐκεῖνο ἀπέκρουσεν ὁ λαός.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ νὰ καθησυχάσω, Κύριοι, τὴν ἐξεγερθεῖσαν συνείδησιν τῶν κ. συναδέλφων, δέχομαι ὅτι ὁ λαὸς ἐξανέστη κατὰ τῆς καταργήσεως τῶν Ἐφετείων καὶ Πρωτοδικείων. Ὁπωσδήποτε ὅμως θὰ παραδεχθῆτε καὶ ὑμεῖς ὅτι ἄνευ αὐτῆς ἔπρεπε νὰ ἐκπέσωμεν κατὰ τι τὰς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχικὰς προβλέψεις μας καὶ νὰ ζητήσωμεν ἄλλως πως τὴν ἀναπλήρωσιν τῆς τοιαύτης οἰκονομίας. Ἀλλ’ οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ βεβαίως ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέκρουσε τὸ νομοσχέδιόν μας περὶ Ἑλληνικῶν σχολείων.

§59Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν ἡ σιωπή μας ἀποτελῇ ἀντίρρησιν καὶ ἐμπόδια, ἄλλο ζήτημα...

§60ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὤ! φαίνεται, ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἦτο παρὼν ἐνταῦθα, ὅτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προυκλήθη ἀτελεύτητος συζήτησις, ἥτις ἔπεισεν ἡμᾶς ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε διάθεσιν νὰ τὸ ψηφίσῃ καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθημεν νὰ τὸ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος.

§61Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ ψηφίσω.

§62ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ ἰδία σας προθυμία. Πρέπει τὴν αὐτὴν προθυμίαν νὰ ἔχωσι καὶ ἄλλοι πολλοί. Ἐὰν δὲ ἤμεθα βέβαιοι περὶ τούτου, ἠδυνάμεθα τώρα ἀμέσως νὰ προτάξωμεν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§63Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἂν θέλητε τὰ μέτρα σας νὰ μὴ συζητῶνται, τότε βεβαίως.

§64ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς προθύμως δεχόμεθα τὴν συζήτησιν.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ λέγητε, ὅτι δέχεσθε συζητήσεις· εἶναι μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται.

§66Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι σκεφθέντες ὡριμώτερον δὲν θὰ τὸ φέρητε, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ψηφισθῇ. Ἡ Βουλὴ δὲν θὰ τὸ δεχθῇ.

§67Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§68Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω τὴν γνώμην μου.

§69Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὴ λέγετε ἡ Βουλή.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅτε λοιπὸν ἔχομεν τοιαύτας διαβεβαιώσεις, νομίζω ὅτι πείθεσθε καὶ ὑμεῖς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου.

§71Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καμμίαν διαβεβαίωσιν δὲν ἔχω. Θὰ πεισθῶ, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἀπορρίψῃ· ὅτε ὅμως δὲν τὸ φέρετε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ λέγητε αὐτά, διότι ἐγὼ εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ καταργηθῶσι τὰ σχολεῖα. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 145 ἐναντίον τῆς γνώμης μου.

§72ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἦλθε τὸ νομοσχέδιον μόλις πρὸ ἑβδομάδος εἰς συζήτησιν μακράν, καθ’ ἣν καὶ ἄλλος Βουλευτής, ὁ κ. Καραϊσκάκης τὴν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον μετῆλθε γλῶσσαν καὶ ἐγεννήθη καθόλου τοιαύτη ἀντίδρασις, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθη ὅτι θ’ ἀπέβαινε ματαία πᾶσα προσπάθεια ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§73ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἔγινε καμμία ψηφοφορία;

§74Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁλόκληρος ὁ διδασκαλικὸς κόσμος ἀποκρούει τὸ νομοσχέδιον. Μὴ ἀποδίδετε ὅλα τὰ βάρη εἰς τὴν Βουλήν.

§75ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀποδίδω ὅλα τὰ βάρη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἠθέλησα νὰ διαπιστωθῇ κατωρθώθη ἤδη· διότι αὐτὴ ἡ παρεμπίπτουσα συζήτησις τί ἄλλο μαρτυρεῖ ἢ ὅτι ἡ Βουλὴ δυσκόλως θὰ ἐψήφιζε τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἐγὼ ἰσχυρίσθην;

§76Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μὴ ἀποδίδετε ὅλα εἰς τὴν Βουλήν.

§77ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος ὁ ἐγερθεὶς ἐπὶ μόνῳ τῷ ἀκούσματι τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως τί ἄλλο ἀποδεικνύει;

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§79ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος.

§80ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἷς, δύο καὶ τρεῖς.

§81Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι θὰ ἀντιτάξω οἱανδήποτε ἀντίστασιν· ἀλλ’ ὅτε τὸ νομοσχέδιον κατακρίνεται καὶ ὑπὸ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ὁλοκλήρου καὶ ὑπὸ τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου καὶ ὅτε καὶ οἱ προχειρότεροι ὑπολογισμοὶ ἀποδεικνύουσιν ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχωμεν 600.000 ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ 120.000 ἐπὶ ἔλαττον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιοῦτο νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ.

§82ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μόνη, Κύριοι, ἡ ἰδέα ὅτι δύναται νὰ ἐπανέλθῃ τὸ νομοσχέδιον πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν προυκάλεσε τοιαύτην ἀντίδρασιν. Ἐντεῦθεν δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, ἂν ἐπανερχόμενον αὐτὸ εἰς συζήτησιν δύναται νὰ ψηφισθῇ.

§83Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγείρονται καὶ φωναὶ ὑπὲρ αὐτοῦ.

§84Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσατε προχθὲς τὸ περὶ εὐρείας περιφερείας, δὲν ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ ψηφίσητε αὐτό;

§85ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι, Κύριοι, δυνατὸν πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα Κυβέρνησίς τις εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλήν, νὰ γίνωσι νόμοι. Ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα τὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη δύσκολον εἶναι, ἂν ὄχι καὶ ἀδύνατον, πᾶν μέτρον ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίζηται καὶ νὰ γίνηται νόμος τοῦ Κράτους. Διατί εἶπον ὅλα ταῦτα; Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἐστηρίζομεν ὑπολογισμοὺς ἐπὶ διαφόρων οἰκονομικῶν μέτρων ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι αὐτὰ θὰ ἐψηφίζοντο καὶ θὰ ἐγίνοντο νόμοι τοῦ Κράτους. Ἐκ τούτων ὅμως τινὰ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ γίνωσι νόμοι. Κατὰ φυσικὴν συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα καὶ οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους προέβαλον ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἀρχῇ στηριζόμενος εἰς τὰ μὴ ψηφισθέντα μέτρα, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τώρα κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§86Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τόσον γρήγορα τὸ ὁμολογεῖτε!

§87ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀναγεγραμμένοι ἐν τῇ σχετικῇ ἀγορεύσει μου, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὰς δημοσιεύεται καὶ διανέμεται. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγορεύσεώς μου δύναται τότε πᾶς τις νὰ προκαλέσῃ οἱανδήποτε συζήτησιν θέλει. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ τὴν Βουλὴν θὰ ἔχωσιν ἐνδιαφέρον κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους θ’ ἀναγράψῃ ὁ ὁσονούπω ὑποβληθησόμενος ὑφ’ ἡμῶν εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμός. Βεβαίως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ πρώτη εἰσηγητήριος ἀγόρευσίς μου ἐν πολλοῖς ὡς ὁδηγὸς ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναγράφωνται ἐν αὐτῷ, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ στηρίζωνται εἰς τὰ ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς νομοσχέδια καὶ οἱ ὁποῖοι, ὡς τοιοῦτοι, πρέπει νὰ προκαλέσωσι τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς καταστάσεις, ἃς ἐζήτησαν διάφοροι συνάδελφοι, συνέστησα εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν καὶ ἐλπίζω μέχρι τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος νὰ εἶναι αὐταὶ ἕτοιμοι καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐμέ, ἵνα τὰς καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἐλπίζω νὰ ἔχῃ τυπωθῆ καὶ ἡ ἀγόρευσίς μου, ἡ ὁποία θὰ περιέχῃ ὅλους τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτε ἔκαμον τὴν εἰσήγησιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον εἶναι τοσοῦτον ἀπησχολημένον μὲ τὴν ἐκτύπωσιν νομοσχεδίων, αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων καὶ τόσων ἄλλων ἐργασιῶν, ὥστε ἐδέησε νὰ προσθέσωμεν καὶ νυκτερινὰς ὥρας καὶ ἐκτάκτους ἐργάτας διὰ τὴν ἐκτύπωσιν, ἀφοῦ ἄλλως ἦτο ἀδύνατον ἀπολύτως νὰ προχωρήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§88Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου προσεθέσατε ἐκτάκτους ἐργάτας;

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λόγος παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν Δικαστήριον.

§90ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀναμένω νὰ διατυπώσητε πρότασιν περὶ παραπομπῆς μου εἰς αὐτό.

§91Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρανομία ὡμολογημένη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§92ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ νὰ διευκολύνω τὸ κατηγορητήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠγείρετο κατ’ ἐμοῦ. Μετὰ τὰ λεχθέντα, Κύριοι, ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς θὰ ἔχωσι τὴν καλωσύνην ν’ ἀναμείνωσιν ἐπ’ ὀλίγας ἔτι ἡμέρας.

§93Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀληθῶς, κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλείου ὑπέβαλεν ἐνώπιον αὐτῆς. Ἀλλὰ διὰ τίνα λόγον δὲν τὰ ἐψήφισε; Διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσηγήθη τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἤ, ἂν εἰσηγήθη αὐτῶν, εἰς τὴν πρώτην πνοήν, εἰς τὴν πρώτην ἀπειλήν, τὴν ὁποίαν ἐνόησεν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἢ ἄλλων μερῶν ὀρρωδήσασα ἀπέσυρε τὰ νομοσχέδια. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἔρχηται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγῃ δημοκοπῶν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρέσχεν εἰς αὐτὸν τὰ μέσα ἵνα συμπήξῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ἁρμόζοντα εἰς τὰς περιστάσεις. Ἡ μόνη δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἠδύνασθε νὰ φέρητε, εἶναι ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἴπετε, εἶναι λόγοι ὑπερκοπώσεως, διότι ὁμολογουμένως, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐφ’ ὅλης τῆς νυκτὸς ἐργάζεσθε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ κοπιᾶτε πολύ, ἀλλὰ δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑβρίζητε τὴν Βουλήν, νὰ συκοφαντῆτε τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λέγητε ὅτι δὲν σᾶς παρέσχε τὰ μέσα. Μεγαλειτέρα εὐλάβεια πρὸς τὴν ἀλήθειαν δὲν ἤθελεν ἀδικήσει ὑμᾶς. Τί εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτε μετὰ τοιαύτης ἀγριότητος ἀπετείνετο πρὸς τὴν Βουλήν; Δὲν δύναμαι νὰ φέρω τὰ οἰκονομικά μου ἀποτελέσματα, διότι τὰ νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξήρτηται ὁ Προϋπολογισμός, ἡ Βουλὴ δὲν τὰ ἐψήφισε. Καὶ σᾶς φέρει παράδειγμα τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως· διατί ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐψήφισε; Διότι δὲν συνεζητήθη· καὶ διατί δὲν συνεζητήθη, ἀλλ’ ἀπεσύρθη; Διότι ἀντελήφθητε τὴν μεγάλην ἐξέγερσιν, ἥτις ἐπῆλθε καθ’ ἅπαν τὸ Ἑλληνικόν. Καὶ τίς σᾶς βεβαιοῖ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ νὰ δώσῃ εἰς ὑμᾶς τὰς δῆθεν 600.000, πράγματι δὲ 120.000, τὰς ὁποίας ὑπελογίζετε, ἀφοῦ δὲν ἐζητήθη ἡ ψήφισίς του; Φωναὶ μεμονωμέναι Βουλευτῶν ἐναντίαν ἐχόντων γνώμην, δὲν δικαιολογοῦσι Κυβέρνησιν στηριζομένην ἐπὶ τοιαύτης δυνάμεως; ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἑτέρας δυνάμεως ἔξω τῆς Βουλῆς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρέσχεν αὐτῇ τὰ μέσα τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ προγράμματός της τοῦ οἰκονομικοῦ. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἤμην ὑποχρεωμένος ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἔρχεται νὰ δυσφημήσῃ ὄχι τὴν Βουλὴν ἀλλὰ τὰ ἄτομα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Βουλήν. Καὶ τὰ ἄτομα ἔχουσι τὴν φιλοτιμίαν των καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀνέχωνται τὴν ἀνευλαβῆ αὐτὴν τακτικήν· πρέπει νὰ παύσῃ ἡ δημοκοπία, διότι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως εἰσαγαγοῦσα τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν στήριξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐν γένει τῆς χώρας, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἐπιμένῃ ὅπως ψηφισθῶσι.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤλπιζον, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἀθώα ὑπόμνησις ἡ γενομένη ὑπ’ ἐμοῦ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπόμνησις δι’ ἧς ἐκαλεῖτο πρὸς ἐκπλήρωσιν στοιχειώδους καθήκοντος πρὸς τὴν Βουλήν, ἤθελε τύχει ἀπαντήσεως πληρεστέρας, ὅτι ἤθελε συντελέσει εἰς τὸ ν’ ἀνακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν καθηκόντων αὑτοῦ πρὸς τὸ νομοθετικὸν Σῶμα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γινώσκω ἐπὶ τίνων τάξεων ἐρειδόμενος καὶ ἐπὶ ποίας δυνάμεως στηριζόμενος δύναται νὰ νομίζῃ ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προσφέρηται πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν καθ’ ὃ τρόπον δὲν προσηνέχθησαν Ὑπουργοὶ εἰς Βουλὰς ἄλλων Κρατῶν, αἵτινες πρὸ ἐτῶν ἀπετέλεσαν εἰρωνείαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἅμα καταρτισθείσης τῆς Βουλῆς νομίμως προσῆλθε καὶ ἐξήγγειλε τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ οἰκονομικόν, ἦτο δὲ τοῦτο τὸ σπουδαιότατον τῶν ἔργων, ἅτινα ἐκαλεῖτο ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι πάντες ἐγινώσκομεν ποῖα ἦσαν τὰ μέλλοντα στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ τῆς Κυβερνήσεως αἰτήματα, ἀφοῦ πασίγνωστον ἦτο ἀνὰ τὸ Ἑλληνικὸν ὅτι σκοπὸς τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς ἦτο ἡ ἀνοργάνωσις τῆς ἀμύνης τῆς χώρας ἀπὸ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης. Ἐγινώσκομεν λοιπὸν ἐπὶ τίνων ἔργων ἐκαλεῖτο ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, ἦτο κατὰ τίνα τρόπον ἤθελε κατορθώσει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας, ἃς προυκάλουν τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ μέτρα. Εἴχομεν ἀκούσει ἐπὶ μῆνα ὁλόκληρον διατυμπανιζόμενα τὰ κατορθώματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ καὶ ἐν σχεδίῳ εἴχομεν ἀκούσει τοῦτον ἀνυμνοῦντα τὴν οἰκονομικὴν αὑτοῦ πολιτικὴν δι’ ἀνευρέσεως 20.000.000 ὅλων, διὰ τῆς διατυμπανίσεως δὲ ταύτης τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων διεβουκολεῖτο ὁ ἀτυχέστατος Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἡ Σύνοδος αὕτη ἐξησφάλιζε πληρέστατα τὴν οἰκονομικὴν καὶ ἐθνικὴν ἡμῶν ἰσχὺν χάρις εἰς τὰ κατορθώματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, προσῆλθε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀπηρίθμησεν εἰς ἡμᾶς τὰ 20,000,000. Πρὸς τί ν’ ἀναμνησθῇ αὐτῶν; Ν’ ἀναμνησθῇ πόσα ἑκατομμύρια ὠνομάσθησαν ἐξοικονομήσεις ἵνα δηλωθῶσιν εἰς τοὺς ἀγνοοῦντας ὡς οἰκονομίαι, ἐνῷ ἦσαν ἔμμεσοι φορολογίαι; Πόσα ἑκατομμύρια ὠνομάσθησαν οἰκονομίαι, ἐνῷ ἦσαν τοποθετήσεις εἰς ἄλλα εἰδικὰ ταμεῖα τῶν δαπανῶν; Ποῖοι εἶναι πραγματικοὶ πόροι, ποῖαι εἶναι οἰκονομίαι δι’ ὀργανικῶν νόμων, ποῖαι εἶναι οἰκονομίαι δι’ ἁπλῶν περικοπῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ποῖαι εἶναι οἰκονομίαι δι’ ὀργανικῶν νόμων καταστρεφόντων ὀργανισμούς, ποῖαι εἶναι οἰκονομίαι δι’ ὀργανικῶν νόμων τροποποιούντων δῆθεν ὀργανισμούς; Ποῦ ν’ ἀριθμήσω πάντα ταῦτα; Διότι ἡ Βουλὴ ἠκροάσθη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἑξάωρον καί, ἂν δὲν εὑρέθησαν ἄνθρωποι ἀναγνωρίσαντες τὴν δεινότητα τὴν οἰκονομικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, πάντες ὅμως ἀνεγνώρισαν τὴν ἀντοχὴν περὶ τὸ λέγειν τοῦ κ. Εὐταξίου, καί, ἂν εἶναι ἀξιοθαύμαστος ἡ ἀντοχὴ περὶ τὸ λέγειν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, βεβαίως δὲν εἶναι ἀξιοθαύμαστος ἡ μνήμη ἡμῶν, διότι δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀπομνημονεύσωμεν ἅπαντα τὰ λεχθέντα τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον εἰσηγήθησαν πάντα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὸ οἰκονομικόν, τὸ ἐθνικόν, ἐπέβαλλον ἵνα ἡ Κυβέρνησις προσέλθῃ προσκομίζουσα τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτῆς ὡς κάτοπτρον τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς πολιτικῆς καὶ πάσης τῆς διοικητικῆς καὶ ἐθνικῆς πολιτικῆς. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν τῶν ξηρῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνακύπτει ἡ ἔννοια τοῦ συνόλου τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν μῆνα Νοέμβριον καὶ τῆς Βουλῆς σχεδὸν μὴ συζητούσης, ἀλλὰ βοηθούσης παντὶ σθένει τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχομεν ἔτι ὑποβεβλημένον τὸν Προϋπολογισμόν· ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἔτι ὑποβεβλημένους πρὸς ἐξέτασιν οὔτε τοὺς πίνακας ἐκείνους ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ κατορθώματα, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ἐμμέσως, ὅτι μόνον διὰ τοὺς κεχηνότας τοῦ Σεπτεμβρίου ἦσαν κατορθώματα, διότι μετὰ μῆνάς τινας ἔρχεται νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι δὲν δύναται νὰ στηρίξῃ Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐκείνων τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλεν ὡς θριαμβευτὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τίς ἠμπόδισε νὰ ψηφισθῶσι τὰ μέτρα, ἐφ’ ὧν ἐστηρίξατε τὴν ἐθνικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν πάντες εἴμεθα τεταγμένοι ἐνταῦθα νὰ στηρίξωμεν; Ἡ Βουλή; Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ σχεδὸν δὲν συνεζήτησεν. Ἡ Βουλή, ἂν δύναται νὰ κατακριθῇ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, μίαν κατάκρισιν δύναται νὰ ἐπισύρῃ καθ’ ἑαυτῆς, ὅτι ἀφῆκεν εἰς ὑμᾶς τὴν εὐθύνην τῆς ὑποβολῆς, τὴν εὐθύνην τῆς μελέτης τῶν σχεδίων, τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως τῶν σχεδίων. Ποῖα μέτρα ὑμῶν δὲν ἐψηφίσθησαν; Ἐπηγγέλθητε κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων, ἐπηγγέλθητε τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων. Ἠρνήθη ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ ὑμᾶς εἰσηγούμενον μέτρον τοιοῦτον; Ὅτε εἰσηγεῖσθε τὴν κατάργησιν, ὑπῆρξέ τις ἐνταῦθα διαμαρτυρηθείς; Ἀλλά, ὅτε ἠκούσατε κραυγὰς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐτράπητε εἰς φυγήν. Καὶ εἰσηγεῖσθε τὴν κατάργησιν δύο Ἐφετείων, ὅπως φθάσητε εἰς τὰς οἰκονομίας τῶν 20.000.000. Ἀφαιρέσατε τρία μηδενικά, κ. Ὑπουργέ, διότι μόνον 20.000 δραχμῶν θὰ ἦτο ἡ οἰκονομία. Καὶ ὡμιλήσατε περὶ ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐνθυμεῖται ὅτι τὸ περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συνεζητήθη, οὐδενὸς ἀντιλέγοντος, ἐμοῦ δὲ μόνον ὑποβαλόντος παρατήρησίν τινα εἰς τὸ ἄρθρον 1. Εἰς τὸ σύνολον ἠγόρευσε μόνον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης καὶ παρατηρήσεις τινὰς ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας καὶ ἔμεινεν ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Δὲν ὑπῆρξεν ἀντίδρασις. Ἀντίδρασις ὑπῆρχεν ἄλλοτε, ὅτε ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ μεταχειριζομένη διάφορα μέσα νόμιμα καὶ μὴ ἠμπόδιζε τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Αἱ γενόμεναι αὗται παρατηρήσεις δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀντίδρασις, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀντίδρασις ἡ συζήτησις ἑνὸς τετάρτου ἢ ἡμισείας ὥρας. Ἡ συζήτησις ἓν καὶ μόνον παρέσχεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξώρκισε τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ ἀντίδρασιν εἰς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θέλει καταλυθῆ ἡ βασιλεία τῶν ξυλοσχιστῶν, ἀποκαλέσας διὰ τοῦ τίτλου ἐκείνου τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, οἵτινες δὲν ἔχουσι πανεπιστημιακὸν πτυχίον. Καὶ τὴν ἐπαύριον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἀποκαλέσας ξυλοσχίστας 250 λειτουργοὺς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐτράπη εἰς ἄτακτον ταύτην τὴν φορὰν φυγὴν πρὸ τῶν ξύλων, τὰ ὁποῖα ἤγειραν οἱ ξυλοσχίσται αὐτοί! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἂν ὑπεχωρήσατε εἰς μέτρα καταστρεπτικὰ διὰ τὸν τόπον, ὑπεχωρήσατε οὐχὶ εἰς τὴν ἀντίδρασιν τῆς Βουλῆς, τὴν μὴ προκληθεῖσαν, ὑπεχωρήσατε εἰς τὰς φωνὰς τὰς ἔξωθεν, τὰς φωνὰς τὰς ὀρθάς, τὰς φωνὰς τὰς σοφάς! Δὲν ὑπῆρξε λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἡ ἀρνηθεῖσα εἰς ὑμᾶς τὴν ψήφισιν τῶν μέτρων ἐκείνων. Ἀλλά, ἂν τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἦσαν καταστρεπτικὰ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, μὴ ἦσαν ἀνορθωτικὰ τῆς δημοσίας οἰκονομίας; Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐγένετο ἡ συζήτησις, διότι, ἐὰν ἐγίνετο ἡ συζήτησις, θ’ ἀπεδεικνύετο ὅτι οὐχὶ οἰκονομίας ἀπειργάζεσθε, ἀλλ’ αὔξησιν δαπάνης κατωρθοῦτε, καὶ τοῦτο ἔθιξα ἐν ἄλλῃ συζητήσει, ἀλλὰ δὲν ἦτο ὁ χρόνος κατάλληλος ὅπως λεπτομερῶς ἀναπτύξω τοῦτο. Ταῦτα λοιπὸν ἀπειργάζεσθε διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Ποῖα ἄλλα νομοσχέδια δὲν σᾶς ἐψήφισεν ἡ Βουλή; Καὶ ὅλαι σας αἱ ἐπαγγελίαι κατέρρευσαν, διότι δὲν ἐψηφίσθη ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ κατάργησις τῶν τριῶν Ἐφετείων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως; Μὴ ἐγένετο ἐπὶ τέλους ψηφοφορία ἀνατρέψασα τὰ ἔργα ὑμῶν; Πᾶν ὅ,τι δὲν ἐψηφίσθη, δὲν ἐψηφίσθη ὑμῶν συναινούντων, ὑμῶν ὑποχωρούντων εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, εἴτε ἔσωθεν ὁ ὀρθὸς λόγος εἰσήχθη, εἴτε ἔξωθεν ἐνωτίσθητε αὐτόν; Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἐπηγγέλθητε—διότι τοῦτο ἐνθυμοῦμαι—ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μὲν τῶν νομοσχεδίων περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως οἰκονομίαν 600.000 δρχ., ἀπραγματοποίητον κατ’ ἐμέ, ἐκ δὲ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Ἐφετείων 50.000 δρχ., ἀνακριβῆ καὶ ταύτην. Οἱ δύο οὗτοι ἀριθμοὶ ἀποτελοῦσι τὸν ἀριθμὸν 650.000. Καὶ δύναμαι νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς· ποῦ εἶναι αἱ λοιπαὶ οἰκονομίαι τῶν 19.500.000 δραχμῶν; Ἐξησφαλίσατε ταύτας ἐπὶ τέλους; Καὶ ὅτε ἐξηγγέλλετε ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ, τὸ τρέχον ἔλλειμμα, αἱ ἀνάγκαι αἱ ἐθνικαὶ ἐπιβάλλουσι τὸν προσπορισμὸν 20.000.000, ὅπως ἀντεπεξέλθῃ ἡ χώρα ἐναντίον τῶν ἐλλειμμάτων τούτων, ἐρωτῶ, τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα ηὕρετε; Θέλω δὲ νὰ γινώσκω—καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτητα παρ’ ὑμῶν τοὺς πίνακας—, ὅταν μεθαύριον θὰ εἰσηγηθῆτε τὸν Προϋπολογισμόν, ἐὰν θὰ εἶναι οὗτος σύμφωνος πρὸς τὴν εἰσήγησιν τοῦ Ὀκτωβρίου ἢ θὰ εἶναι Προϋπολογισμὸς ἀνεστραμμένος. Καθ’ ἣν στιγμὴν εἰσήλθετε ἐνταῦθα ζητοῦντες τὴν ψῆφον ἢ τὴν ἄνευ ψήφου ἀνοχὴν καὶ ἀποδοχὴν τῆς Βουλῆς, προσήλθετε ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν πατριωτισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ καθόλου Ἑλληνισμοῦ, προσήλθετε διαβεβαιῶν καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον ὅτι ἐξασφαλίζετε διὰ τῶν μέτρων ὑμῶν τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ ἄμυναν. Θέλω νὰ γινώσκω λοιπὸν ἂν θὰ ἔχητε τὰ 20.000.000 μεθαύριον συμφώνως πρὸς τοὺς Προϋπολογισμοὺς ὑμῶν, καὶ ἂν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ τότε λέγοντες καὶ διαβεβαιοῦντες ὅτι αἱ ἐθνικαὶ ἀνάγκαι ἐπιβάλλουσι μείζονα θυσίαν, ἢ ἂν ἡ ἔλλειψις τῶν πόρων τῶν οἰκονομικῶν θὰ ὁδηγήσῃ ὑμᾶς ἵνα ἰσοζυγίσητε τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τῶν λογιστικῶν ὑμῶν κατορθωμάτων εἰς βάρος τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ἀναγκῶν καὶ συμφερόντων. Τοῦτο εἶναι μέγα ζήτημα, Κύριοι, διότι ἔχομεν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀκούοντα ὑμᾶς, κρίνοντα ὑμᾶς, καὶ ἕτοιμον ὅπως κανονίσῃ τὴν τύχην καὶ ἡμῶν ἐνταῦθα πολιτικῶς ἐκ τοῦ κατορθώματος τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἐνταῦθα νὰ ἐπιτελέσωμεν ἐξασφαλίζοντες τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ ἄμυναν. Τὴν στιγμὴν δέ, καθ’ ἣν προσέρχεσθε ὡς μόνος σωτὴρ ἀπὸ μηχανῆς, ὀφείλετε νὰ ἔχητε τὸ φῶς ἄπλετον πρὸ τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τῆς Βουλῆς καὶ μόνον τὸ φῶς θὰ χυθῇ εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον. Δὲν ὑπεβάλετε Προϋπολογισμόν, διότι δὲν ἠδύνασθε νὰ ὑποβάλητε τὴν στιγμὴν ἐκείνην, διότι, ἐὰν ὑπεβάλετε τοιοῦτον, θὰ ἐστηρίζετε αὐτὸν ἐπὶ τῶν κειμένων νόμων. Ἀλλ’ ἐπηγγέλθητε οἰκονομικὰ μέτρα, θέλομεν δὲ νὰ ἔχωμεν τοὺς πίνακας, ἐφ’ ὧν ἐστηρίξατε τὰς ἐπαγγελίας ὑμῶν ἵνα συγκρίνωμεν ἂν ἦσαν ἀκριβεῖς αἱ προβλέψεις ὑμῶν, τὰς ὁποίας τότε ἐξηγγείλατε, περὶ τῶν μέτρων ἅτινα θὰ ὑπεβάλετε. Ἐφ’ ὅσον δὲ παραπέμπετε ἡμᾶς εἰς τὴν ἀδιόρθωτον ἀγόρευσίν σας, τὸ φῶς ἐλλείπει ἀφ’ ἡμῶν, καὶ τὸ μόνον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπωμεν, εἶναι ὅτι θὰ παραμένῃ μὲν ἀδιόρθωτος ἡ ἀγόρευσις, ἀλλὰ θὰ παραμένῃ ἀδιόρθωτος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν!

§95Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω τὴν ἑσπέραν, καθ’ ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ καταθέσῃ τὸν πίνακα ἐκεῖνον, διότι δυστυχῶς ἔχω τὸ ἐλάττωμα νὰ μὴ δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ τὴν σημασίαν τῶν ἀριθμῶν, ὅταν παρίστανται ἐν μέσῳ κειμένου ἀγορεύσεως· ἐπικαλοῦμαι μάλιστα τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος στραφεὶς πρὸς ἐμὲ εἶπεν ὅτι βεβαίως οἱ πίνακες θὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι πρὸς τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἀτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν κατέθεσεν ἀκόμη τοὺς πίνακας ἐκείνους. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου, ὄχι διὰ νὰ παραβάλω τοὺς πίνακας μὲ τὸν προσεχῶς ὑποβληθησόμενον Προϋπολογισμὸν καὶ ἴδω κατὰ πόσον θὰ συμφωνήσῃ αὐτὸς μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ διότι σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας κάτι τι, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέδωκα σημασίαν. Εἶδον ὅτι οἱ ἀντιπροσωπεύοντες σήμερον τὸν λαὸν τὸν Ἑλληνικόν, — εἶναι δέ, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, αἱ συντεχνίαι τῶν Ἀθηνῶν.

§96Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ συντεχνίαι τῶν Ἀθηνῶν ἀντιπροσωπεύουσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§97Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐταὶ εἶναι, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην. Εἶδον λοιπὸν σήμερον εἰς μίαν ἐφημερίδα ὅτι οἱ πρόεδροι τῶν προέδρων ἔκαμον ἓν ἀπολογητικὸν ὑπόμνημα πρὸς τὰς διαφόρους συντεχνίας τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας λέγουσι τοῦτο, ὅτι: ἡμεῖς, Κύριοι, εἰς τὸ πρόγραμμά μας ἀρχικῶς, ἀντιπροσωπεύοντες τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἴπομεν ὅτι οὐδεὶς φόρος θὰ τεθῇ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι ἐστηρίζομεν ἐκεῖνο — καὶ πολὺ ὀρθῶς — εἰς τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν 20.000.000.

§98ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ 10.000.000 εἶπον ἐξ οἰκονομιῶν καὶ 10.000.000 ἐξ αὐξήσεως τῶν προσόδων. Λοιπὸν μὴ ὑποβάλλετε εἰς ἐμὲ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν εἶπον.

§99Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, βλέπετε πόσον ἤρεμος εἶμαι ἐγώ, ὅταν συζητῶ. Μίαν στιγμήν, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δὲν λέγω ἐγὼ τοῦτο, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔχω τὴν δυστυχίαν νὰ μὴ ἀντιλαμβάνωμαι ἀκούων, ἀλλὰ ν’ ἀντιλαμβάνωμαι ἀναγινώσκων. Τὴν ἀγόρευσίν σας ὡμολογήσατε ὅτι δὲν τὴν διωρθώσατε ἀκόμη· ἀνέγνωσα ὅμως μίαν σειρὰν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύσατε εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθήνας». Τὰ ἀνέγνωσα δὲ ἓξ φοράς. Τώρα, ἂν εἶναι αὐτὸ ἐλάττωμα τῆς ἀντιλήψεως ἢ ὄχι, δύναται νὰ κριθῇ ὑφ’ ὑμῶν. Ἐκεῖ δὲ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς εἰς τὰ ἄρθρα σας εἶδον ὅτι χωρὶς νὰ ἐπιβάλλητε κανένα φόρον θὰ ἐπιφέρητε τὴν τοιαύτην αὔξησιν.

§100ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ κείμενα. Ἔχω καὶ τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῆς Βουλῆς ὅτι ἐπηγγέλθην 10.000.000 οἰκονομίας καὶ 10.000.000 αὐξήσεις.

§101Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀλλὰ συμφωνοῦμεν, κύριε Ὑπουργέ. Λοιπὸν αἱ ἐπαγγελίαι σας ἦσαν 10.000.000 οἰκονομίαι καὶ 10.000,000 αὔξησις προσόδων. Ἀλλ’ αὔξησις προσόδων δὲν σημαίνει φορολογίαν.

§102ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί;

§103Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἆ! Ἆ! Αὐτὸ θὰ ἐξετάσωμεν, ὅταν συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ. Περὶ αὐτοῦ τώρα δὲν πρόκειται, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν μοῦ ἀφήρεσε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Εἶδον λοιπὸν σήμερον εἰς αὐτὴν τὴν ἐφημερίδα ὅτι οἱ Κύριοι αὐτοὶ λέγουσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες αὐτόν, οἱ πρόεδροι τῶν προέδρων, ὅτι: Κύριοι, μὴ μᾶς αἰτιᾶσθε διὰ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλομεν, διότι οἱ φόροι αὐτοὶ ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ἐπιβληθῶσι, καθόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπιφέρῃ ὅλας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὑπ’ ὄψει του νὰ ἐπιφέρῃ, δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλομεν καὶ φόρους. Εἶναι λοιπόν, νομίζω, ἀνάγκη, ἀφοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔμαθε τοῦτο, νὰ ἠξεύρωμεν πόσας οἰκονομίας θὰ κατορθώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιφέρῃ, ἵνα μὴ ἀφήσωμεν καὶ μᾶς ἐπιβάλωσι καὶ ἄλλους φόρους λέγοντες εἰς ἡμᾶς ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιβάλῃ 5–6 ἑκατομμύρια οἰκονομίας, θὰ προσθέσωμεν 5–6 ἑκατομμύρια φόρους, ὥστε, ἂν ὄχι ἀπὸ ἐξεταστικῆς ἀπόψεως, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐκθέτω νῦν τὸ πρᾶγμα, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσιν οἱ πίνακες καὶ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι, διότι θὰ μᾶς χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις τῶν μελλουσῶν νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν φορολογιῶν, καὶ πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν ποῦ θὰ εὑρισκώμεθα· θὰ εἶναι δὲ μεγάλη ἡ φορολογία, ἐὰν δὲν διανεμηθῶσιν αὐτοὶ οἱ πίνακες, διότι δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι: Κύριοι, τὰ κονδύλια α, β, γ δὲν ἠδυνήθην νὰ πραγματοποιήσω, διότι δὲν ἐψηφίσθησαν τὰ δεῖνα ἢ δεῖνα νομοσχέδια! Αὐτὸ εἶχον νὰ παρακαλέσω καὶ μόνον.

§104ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἔθηκεν εἰς τὴν θέσιν του ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Νάξου, εἰπὼν ὅτι ἐγὼ ἐπηγγέλθην νὰ βελτιώσω τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ 20 ὅλα ἑκατομμύρια. Ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ πῶς ἔδωκεν ἀφορμὴν ἡ ἀπάντησίς μου πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Βάλτου, ὅπως ἡ συζήτησις λάβῃ τοιαύτας διαστάσεις. Περὶ τίνος δὲ κυρίως πρόκειται τώρα; Ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ καταστάσεων καὶ πινάκων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἶχον ἀνὰ χεῖρας κατὰ τὴν πρώτην εἰσήγησιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τίνες ἦσαν αἱ καταστάσεις ἐκεῖναι καὶ οἱ πίνακες; Ἦσαν, κυρίως εἰπεῖν, ὑπολογισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐστήριζον ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰς οἰκονομίας, αἵτινες θὰ ἐπήρχοντο, ἐὰν ἐγίνοντο δεκτὰ πάντα τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν μέτρα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς αὐξήσεις τῶν προσόδων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπήρχοντο, ἐὰν ἐγίνοντο πάλιν δεκτὰ ὅλα τὰ μέτρα τὰ σχετικά, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλλομεν εἰς τὴν Βουλήν.

§105Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§106ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λοιπὸν ἀπαντῶν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Βάλτου ὅτι οἱ πίνακες ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἶχον συντάξει ὅπως στηρίξω εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμούς μου, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τώρα σημασίαν ἐν πᾶσιν, ἀφοῦ διάφορα νομοσχέδια ἡμῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι τοῦτο καὶ μόνον, ἂν πράγματι θὰ κατορθώσωμεν ἡμεῖς νὰ παρουσιάσωμεν βελτίωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 20 ὅλα ἑκατομμύρια. Τοῦτο ἐπηγγέλθημεν καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας, τοῦτο καὶ τὸ πρῶτον ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τοῦτο δὲ καὶ θὰ ἀποδείξωμεν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαίως θὰ ἐπέλθωσιν αὐξομειώσεις ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα ὡς πρὸς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα κατὰ τὴν πρώτην εἰσηγητήριον ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μας μέτρων διὰ τὸν προμνημονευθέντα λόγον. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει αὐτὸ καθ’ ἑαυτό. Τὸ μόνον ἐνδιαφέρον πάντας ἡμᾶς εἶναι, ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ βελτιωθῇ κατὰ 20 ὅλα ἑκατομμύρια. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι πᾶσαι αἱ οἰκονομίαι ἡμῶν. Λέγων δὲ οἰκονομίας ὀφείλω νὰ τονίσω διὰ μυριοστὴν φορὰν ὅ,τι τοσάκις εἶπον πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δηλαδὴ ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ὑπ’ αὐτὰς οὐ μόνον τὴν κατάργησιν πάσης περιττῆς καὶ μὴ ἀπαραιτήτου θέσεως, ἀλλὰ καὶ πάσης ἄλλης δαπάνης περιττῆς ἢ μὴ ἀπολύτου ἀνάγκης. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἐννοοῦμεν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ πραγματοποιηθῶσι κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 περὶ τὰ 10.000.000. Αὐτὸ ἐτόνισα τοσάκις ἤδη, αὐτὸ ἐπανελαμβάνω καὶ τώρα καὶ αὐτὸ θ’ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, ὅτι δηλαδὴ θὰ κατορθώσωμεν μείωσιν ἐξόδων ἐν σχέσει πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, ἂν ὄχι κατὰ 10.000.000, ὡς ὑπελογίσαμεν ἐν ἀρχῇ ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῶν μὴ ψηφισθέντων μέτρων μας, πάντως ὅμως ἄνω τῶν 8 ἑκατομμυρίων.

§107Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶσθε ὑπεύθυνος.

§108ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει ὀφείλομεν νὰ παρουσιάσωμεν καὶ ἔσοδα ἀνώτερα τῶν ἐν ἀρχῇ ὑπολογισθέντων, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὰ ἄνω ἀποτελέσματα, ἤτοι εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 20 ἑκατομμύρια. Τὴν αὔξησιν ταύτην τῶν ἐσόδων θὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῶν προσθέτων φορολογικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα, ὡς προεδήλωσα ἤδη, θὰ ὑποβάλω προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν. Μὲ ἠρώτητε, Κύριοι, ἄλλοτε ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν ὅλα τὰ οἰκονομικὰ μέτρα ἀμέσως; Ἐγὼ δ’ ἀπήντησα ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο εὔκολον, διότι βεβαίως οὔτε πᾶσαι αἱ προβλέψεις ἡμῶν ὡς πρὸς τὴν μείωσιν τῶν δαπανῶν οὔτε πᾶσαι αἱ προβλέψεις ἡμῶν ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαληθεύσωσιν ἀμέσως μέχρι κεραίας. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θ’ ἀποδώσωσιν αὐτὰ τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Καταργοῦμεν λ. χ. θέσεις, τὰς ὁποίας τώρα κατέχουσιν ὑπάλληλοι συμπληρώσαντες τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ σχετικὴ οἰκονομία νὰ πραγματοποιηθῇ ἀμέσως ὁλόκληρος, ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ θὰ παύσῃ ἀπονεμομένη εἰς αὐτοὺς ἡ σύνταξις. Τὸ ἴδιον ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ ὡς πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Λ. χ. ἐλάβομεν μέτρα περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, τῆς λογιστικῆς, τῆς ταμειακῆς, τῆς τελωνιακῆς, τῆς δασικῆς κλπ., δι’ ὅλων δ’ αὐτῶν τῶν μέτρων ἡμεῖς προσδοκῶμεν βελτίωσιν προσόδων καθ’ ἑκατομμύρια ὅλα, ἡ ὁποία ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀμέσως ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ. Ἐν τούτοις, Κύριοι, διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον ἀπεφασίσαμεν νὰ ὑποβάλωμεν προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νέα φορολογικὰ μέτρα, δι’ ὧν θὰ ἔχωμεν, ὡς ἐλπίζω, ἱκανὸν περιθώριον διὰ πᾶσαν ἔκπτωσιν τῶν προβλέψεών μας. Πρόδηλον καθίσταται οὕτως ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων ἡ ἐπιψήφισις πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἶναι ἡ ἐπιψήφισις ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων ἡμῶν, δι’ ὧν θὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι ὑπέγγυοι πρόσοδοι διὰ τὴν συνομολόγησιν μεγάλου δανείου. Τοιαῦτα δὲ νομοσχέδια εἶναι ἰδίως τὸ ἤδη ψηφισθὲν νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Βουλῆς περὶ προσθέτου φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τὸ περὶ φορολογίας τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τὸ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὸ περὶ φαρικῶν τελῶν. Δηλοῦμεν δέ, Κύριοι, ἀπεριφράστως ὅτι ἄνευ τῶν μέτρων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐθνικὴν πολιτικήν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἐκτάκτους ἐθνικὰς περιστάσεις ὑφ’ ἃς εὑρισκόμεθα τὴν σήμερον. Διὰ τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν ἡμῶν μέτρων θ’ ἀποφύγωμεν τὸ χάος τὸ οἰκονομικόν, τὸ ὁποῖον διηνοίγετο μέχρι τοῦδε εὐρὺ πρὸ τῶν ποδῶν ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν καὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους ἐθνικὰς ἡμῶν περιστάσεις. Δι’ αὐτὰς ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην μεγάλου δανείου, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀσφαλῶν ὑπεγγύων προσόδων, ὁποῖαι αἱ δημιουργούμεναι διὰ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχεδίων. Εἶναι τέλος καιρός, Κύριοι, νὰ ἐννοήσωμεν πάντες ὅτι ἄνευ αὐτῶν, ἄνευ τοῦ μεγάλου δανείου, ἀδύνατον, ἀπολύτως ἀδύνατον τὸ Κράτος ἡμῶν νὰ διεκδικήσῃ ποτὲ τὴν ἐθνικήν μας τιμήν, νὰ ἐπιβάλῃ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν δίκαια.

§109Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, κύριε Πρόεδρε, ἀπέναντι τοῦ βήματος εἰς τὴν ἀντίπεραν ἀκριβῶς πλευρὰν τῆς Βουλῆς, νὰ ὑπῆρχε μέγας μεγαλωστὶ καθρέπτης, διότι τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τείνων τὴν χεῖρα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ λέγων ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι τὰ μέτρα τὰ ἐθνοσωτήρια, διὰ τῶν ὁποίων καὶ μόνον θέλει ἐξασφαλισθῆ ἡ ἄμυνα τῆς χώρας, θὰ ἔτεινε τὴν χεῖρα συγχρόνως καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἴδῃ ἐκεῖνον ὅστις ἐμποδίζει τὸν ἀπὸ τοῦ βήματος Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σώσῃ τὴν χώραν. Ἡ Βουλὴ οὐδὲν ἠρνήθη. Ἐὰν ἔχητε ἀκόμη μέτρα καὶ ἄλλα μέτρα καὶ πάλιν μέτρα, ἵνα ἀνταποκριθῆτε εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας, αἰτία αὐτῶν τῶν ἄλλων μέτρων καὶ πάλιν μέτρων εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῶν πρώτων ὑμῶν μελετῶν καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ὡς πρὸς τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ἐζήτησα, οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι οἱ πίνακες εἶναι ὑπολογισμοὶ ἰδικοί του. Εὑρισκόμενος ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ ἑπταετίας γνωρίζω πολὺ καλὰ ποίας φύσεως εἶναι οἱ πίνακες οἱ ὑποβαλλόμενοι ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Βεβαίως οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλουσιν, εἶναι ἰδικοί των ἢ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἤθελον νὰ γνωρίζω ἀκριβῶς τοῦτο, ἂν οἱ πίνακες αὐτοὶ ἐπαληθεύουσι τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔτυχον τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἢ μᾶλλον δὲν ἔτυχον τῆς ἐγκρίσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ δὲν ἠρνήθη τίποτε. Ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐξελέγξω τὰς ἀκριβείας τῶν ὑπουργικῶν ὑπολογισμῶν καὶ τὰς ἀνακριβείας, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνηθίζει ἑκάστοτε νὰ προσέρχηται καὶ νὰ ῥίπτῃ εἰς τὸν λαὸν πυροτεχνήματα, ἀλλὰ τὰ πυροτεχνήματα ταῦτα εἶναι ἐπικινδυνωδέστατα ὁσάκις δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀριθμῶν, ἥτις εἶναι ἡ μόνη ἀλήθεια, διότι ἡ ἀληθοφάνεια τῶν ἁπλῶν λόγων κατ’ ἐμὲ εἶναι διαβουκόλησις καὶ παραπλάνησις. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας καὶ δι’ ἄλλον λόγον, τὸν λόγον τὸν ἐρειδόμενον ἐπὶ τῶν διατυπώσεων τοῦ νέου Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὡς εἶχε πρότερον ὁ Κανονισμὸς ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς πάντας ἡμᾶς εἰσηγουμένου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν μέτρων τῶν διαφόρων καὶ πληροφορίας νὰ ζητήσωμεν καὶ ἔλεγχον νὰ ἐνασκήσωμεν τῶν λόγων του. Ἀκριβῶς δὲ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰσηγεῖτο τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ μέτρων τῶν πρώτων καὶ δὲν εἶχε τεθῇ ἔτι εἰς λειτουργίαν ὁ νέος Κανονισμός, ἐγένετο συζήτησις, τῆς ὁποίας μετέσχεν εὐχαρίστως ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πληροφορίας παρέσχε καὶ ἐφωτίσθη ἡ Βουλή. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγεῖτο τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶχε τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νέος Κανονισμὸς καὶ κατὰ τὸν νέον Κανονισμὸν ἀπαγορεύεται ἡ διακοπὴ τοῦ Ὑπουργοῦ εἰσηγουμένου, ἢ αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν καθ’ ὅλον ἐκεῖνον τὸν χρόνον καθ’ ὃν εἰσηγεῖτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ οἰκονομικὰ μήτρα δὲν ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ τὸν ἔλεγχον, ὀρθῶς δὲ ὁ Κανονισμὸς ἐπεφυλάξατο τὸν ἔλεγχον τοῦτον κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀκριβῶς λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην τῆς καταθέσεως τῶν νέων πινάκων, οἵτινες θὰ παράσχωσιν εἰς αὐτὴν τὸ φῶς διὰ νὰ εἶναι προπαρεσκευασμένη διὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§110ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἠγέρθη κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, δὲν ὤφειλε νὰ ἐγερθῇ, διότι ὁ Κανονισμὸς ἀπαγορεύει τοῦτο ῥητῶς. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Βουλὴ συνεζήτει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· καί, ἐνῷ συνεζήτει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἠγέρθη συζήτησις πολιτικὴ καὶ εὐρυτάτη μάλιστα. Νομίζω ὅτι ἡ πολιτικὴ συζήτησις παρεῖλκεν ἐντελῶς, διότι θὰ μᾶς δοθῇ βεβαίως εὐκαιρία νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν θεμάτων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνεζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βάλτου, θὰ μᾶς δοθῇ εὐκαιρία νὰ συζητήσωμεν πρὸ πάντων ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰ οἰκονομικὰ μέτρα εἶναι ἡ βάσις ὅλης μας τῆς πολιτικῆς. Κύριοι, ἐγένετο λόγος καὶ περὶ εὐθύνης. Ἡμεῖς κατανοοῦμεν κάλλιστα τὴν μεγάλην εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν, νὰ εἶσθε δὲ βέβαιοι, ὅτι συναισθανόμενοι τὴν μεγίστην εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἴχομεν καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τοῦ τόπου, ἐννοοῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν, ἔχοντες τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι μέτρα ἐφαρμόσιμα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀνάλογα ἀφ’ ἑτέρου τῶν σπουδαίων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διατρέχομεν.

§111ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑπομνήσω τί κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ τὸ περὶ φαρικῶν τελῶν. Παρεκάλεσα νὰ παραπεμφθῶσιν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι τὴν καλωσύνην, εἰ δυνατόν, μέχρι τῆς Δευτέρας νὰ τὰ συζητήσωσι καὶ νὰ φέρωσι τὰς ἐκθέσεις των εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰς συζητήσεις, ὅπως φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλά, ὅπως φθάσωμεν εἰς τοῦτο, δέον νὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ ταῦτα νομοσχέδια. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταρτισθῶσιν αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαί.

§112Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀξία θαυμασμοῦ εἶναι ἡ εὐστροφία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, μεθ’ ἧς διαχειρίζεται τὰ ζητήματα. Καταλαμβάνων τὸ βῆμα, ὁμιλεῖ ἐν θυμῷ διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν Βουλὴν καὶ δι’ ἀπειλῶν ὑποβολῆς προτάσεως ζητήματος ἐμπιστοσύνης ὑποδεικνύει ἐντέχνως καὶ τὴν ἄλλοθεν δύναμίν του, καί, ἂν τὸ πείραμα τοῦτο δὲν ἐπιτύχῃ, τότε μεταπίπτει εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον, τῆς μειλιχιότητος. Διὰ τοῦτο πρὸ μικροῦ λαβὼν ἀφορμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ παρατηρήσεως τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅπως καταθέσῃ τοὺς σχετιζομένους μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν πίνακας, ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ κατήγγειλεν ἐν ὀργῇ τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐπειδὴ αὕτη ἠρνήθη νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τῶν Πρωτοδικείων, τῶν ὁποίων αἱ οἰκονομίαι ἐσχετίζοντο μὲ τὸν Προϋπολογισμόν, ὡς καὶ τὰ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδια, ὑπὲρ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τῶν ὁποίων ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὡς εἶπεν, ἐκοπτόμεθα, δὲν κατέθηκεν εἰσέτι τοῦτον καὶ τοὺς πίνακας, διότι ἐν τῷ συνόλῳ ἐπῆλθον ἀλλοιώσεις. Ἂν λοιπὸν νομίζητε ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια θὰ σᾶς ἀποφέρωσιν οἰκονομίας ὀκτακοσίων ἢ ἑξακοσίων χιλιάδων δρ. ὡς καὶ ἡ κατάργησις τῶν Πρωτοδικείων τόσων εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐνισχυθῇ τὸ οἰκονομικόν σας πρόγραμμα, ὑποβάλετε αὐτά, ὅπως τὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Ἀλλὰ δὲν πιστεύετε τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε εἴδετε σύμπαντα τὸν διδασκαλικὸν κόσμον ἐναντίον τῆς γνώμης σας καὶ ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας καὶ ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀνεκρούσατε πρύμναν. Αὐτὸ τοῦτο ἐπράξατε καὶ διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα· ἑπομένως οὐδὲν δικαίωμα ἔχετε νὰ αἰτιᾶσθε τὴν Βουλήν, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλ’ ἑαυτὸν ὑποβαλόντα ἀμελέτητα καὶ ἀνεπαρκῆ νομοσχέδια. Ὅστις θέλει, κύριε Ὑπουργέ, νὰ κάμῃ ἀληθεῖς οἰκονομίας, συμφώνως πρὸς τὰς ἐπειγούσας καὶ ἐπιβαλλομένας ἀνάγκας, δὲν καταργεῖ θέσεις καὶ ὑπηρεσίας διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς καὶ δημιουργεῖ τοιαύτας καὶ τοσαύτας εἰς τρόπον ὥστε αἱ οἰκονομίαι σας νὰ μὴ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς δαπάνας τὰς διὰ τῶν νέων θέσεων δημιουργηθησομένας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι καταληπτὸν τὴν στιγμὴν ταύτην, ἅμα ὅμως ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀνορθωτικοῦ προγράμματός σας, τότε θὰ ἐννοήσῃ ὁ κόσμος εἰς ὁποίαν πλάνην καὶ ἀπάτην περιέπεσε. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι οὐδεὶς τῷ χαρίζει τὸ μονοπώλιον τοῦ πατριωτισμοῦ, διότι πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην τῶν οἰκονομιῶν καὶ τὴν σύντονον παρασκευὴν τῆς χώρας καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ θέσασα φίμωτρον ἐν τῷ στόματί της ἐψήφισε καὶ ψηφίζει τὰ νομοσχέδιά σας, δι’ ὧν ὑπόσχεσθε ὅτι θέλετε ἀσφαλίσει εἴκοσιν ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρων καὶ οἰκονομιῶν ἐσφαλμένως προϋπολογισθεισῶν, ἐνῷ, ἐὰν πράγματι καὶ οὐχὶ λόγῳ ἐπετρέπετε τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων σας, ἤθελε καταδειχθῆ τὸ σφαλερὸν αὐτῶν, ἐκ τῆς τοιαύτης δὲ συζητήσεως καὶ ἡ χώρα ἤθελεν ὠφεληθῆ καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ ἰδιαιτέρως. Τὸ φάσμα, κ. Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἐπισείετε καὶ δι’ οὗ ἀπειλεῖτε τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ τὰ νομοσχέδιά σας, ὡς ἔχουσι, οὐδόλως μὲ πτοεῖ καί, ἂν ἤθελον ἀντιληφθῆ τὰ γενόμενα ἐν τοῖς παρασκηνίοις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ εὐρείας περιφερείας νομοσχεδίου, ὑπὲρ οὗ εἶχον κηρυχθῆ, θὰ κατεψήφιζον τοῦτο, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίζει τὰ μέτρα σας οὐχὶ ἐξ ἐπιβολῆς, ἀλλ’ ἐξ ὑποχρεώσεως πρὸς τὸν τόπον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ σᾶς δηλώσω ἐν τέλει ὅτι πάνθ’ ὅσα λέγω τὰ πιστεύω, καθόσον παρουσιαζομένης ἀνάγκης δὲν θὰ ὀκνήσω μετὰ τῶν συμπολιτῶν καὶ συγγενῶν μου νὰ σπεύσω ὅπου ἡ Πατρὶς ἤθελε μὲ καλέσει, διότι οὕτω καὶ συνήθισα καὶ ἐκ παραδόσεων ἐκληρονόμησα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων».

§114Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπήν, διότι σήμερον μόνον διενεμήθη, τὸ δὲ νομοσχέδιον ἔχει ἀνάγκην τροποποιήσεων.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂς παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ πρέπει νὰ ἔλθῃ τὴν Δευτέραν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§116Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, διότι διενεμήθη σήμερον τὴν μεσημβρίαν· δεύτερον διότι πρώτην φορὰν εἰσάγεται παρ’ ἡμῖν φορολογία τοῦ κεφαλαίου. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προικισθῇ ὅλην τὴν σοφίαν τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ νὰ φαμπρικάρῃ νομοσχέδια τοιαῦτα. Πρέπει ἐπεμένως νὰ δοθῇ προθεσμία τουλάχιστον μιᾶς ἑβδομάδος, διότι πρόκειται περὶ καινοφανοῦς μέτρου.

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἐννοῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη ἐπὶ μῆνας, δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν ἐπὶ ἑβδομάδα· ἀλλά, ἂν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι ἡμῶν ταχέως, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγορᾶς πολεμικῶν πλοίων καὶ ὑλικοῦ πολέμου καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ τελωνιακῶν ἀμφισβητήσεων». Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁρίου ἡλικίας στρατοῦ ξηρᾶς».

§119Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναβληθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§121Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 17 «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν».

§122ΝΙΚ. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§123ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδηλώσατε πρὶν ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, θὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν πρόταξιν...

§124Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλω πρότασιν περὶ προτάξεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὑπογεγραμμένην ὑπὸ 22 Βουλευτῶν, δι’ ἧς ζητοῦμεν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§126ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ σημειωθῇ ἡ ὥρα τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ὑπογραψάντων καὶ εὑρεθέντων παρόντων ἐνεργεῖται ἐνταῦθα ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μ. Ἀννίνου Καβαλλιεράτου κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 94. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 30. Κατ’ αὐτῆς 60 καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ὥστε ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. (Τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμας).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κατήρτισα 1) τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν» ἐκ τῶν βουλευτῶν κυρίων Ν. Καλογεροπούλου, Π. Καραπάνου, Φ. Νέγρη, Κ. Τρικούπη, Π. Πρωτοπαπαδάκη, Κων. Τοπάλη καὶ Ἀγ. Σλῆμαν· 2) τὴν ἐπιτροπὴν «περὶ φαρικῶν τελῶν» ἐκ τῶν βουλευτῶν κυρίων Κ. Αἰγιαλείδου, Σ. Βαφειαδάκη, Μ. Στεφανίδου, Δ. Βοκοτοπούλου, Β. Βουδούρη, Ἀλ. Κανάρη, Ἰ. Μπούμπουλη καὶ Ἀθ. Μιαούλη...

§130Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὁ κ. Χατζηκυριάκος εἶναι εἰδικός.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν προτείνετε, Πολὺ καλά. 3)...Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων» ἐκ τῶν κυρίων Λάμπρ. Καλλιφρονᾶ, Ἀλ. Σκουζέ, Δημ. Τσιτσάρα, Κωνστ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου καὶ Ἀντ. Καρτάλη.

§132Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτοὶ ἔχουσιν ὅλοι οἰκόπεδα.

§133Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νὰ ὁρίσητε τὴν ὥραν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς καλέσω αὔριον ὥρᾳ 10 π. μ. Ἔπειτα θὰ ὑπογράψω τὴν πρόσκλησιν.

§135Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμέ, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διαγράψητε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 8 νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§137Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, ὄχι ὅμως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον πρῶτος, δεύτερος ὁ κ. Τάκης, ὁ κ. Κ. Αἰγιαλείδης τρίτος.

§139Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὄχι ἐπὶ τοῦ συνόλου ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἄρθρων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται): «Ἡ § 1 τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τροποποιεῖται οὕτω: Τὰ ἱμάτια καὶ στρώματα τοῦ ὀφειλέτου ὡς καὶ τῆς συζύγου καὶ τῶν τέκνων του, προσέτι δὲ τὰ οἰκιακὰ ἐν γένει ἔπιπλα καὶ σκεύη, ἐκτὸς τῶν ἐκ πολυτίμων μετάλλων τοιούτων, πλὴν αʹ) ἐὰν ἡ κατάσχεσις γίνηται πρὸς πληρωμὴν ἀπαιτήσεως ἐξ ἐνοικίου τοῦ λήξαντος καὶ τρέχοντος ἔτους τῆς μισθώσεως καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ κινητὰ ταῦτα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ μισθωμένου χώρου· βʹ) ἐν περιπτώσει θανάτου ὀφειλέτου μὴ ἔχοντος ἰδίαν οἰκογένειαν». Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον. Νὰ παύσωσι, παρακαλῶ, οἱ διάλογοι.

§141Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχὴ διάπυρος ὅλων τῶν λαϊκῶν τάξεων ἀπήτησε τὴν ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ὁμολογουμένως εἶναι ἄξιος ἐπαίνου ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ὑπέβαλε τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολ. Δικονομίας. Λόγοι φιλανθρωπίας ἐπέβαλον τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, διότι καθ’ ὃν χρόνον ἐγένετο ἡ Πολιτικὴ Δικονομία τότε δὲν εἶχεν ἀκόμη ἡ κοινωνία ἀναπτυχθῆ. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ νομοθετηθῇ τὸ τοιοῦτον μέτρον. Ὅσοι ἀνεμίχθησαν ἰδίως εἰς δικαστικὰς ὑποθέσεις θὰ εἶδον, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ νὰ δύνανται νὰ κατάσχωσι τὰ ἔπιπλα πολλῶν οἰκογενειαρχῶν ἐντίμων, ἀτυχησάντων ἴσως, δὲν ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ εἰσπράξωσιν ἀπαίτησίν τινα ἀλλὰ μόνον νὰ ἐκθέσωσιν αὐτούς. Καὶ ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα. Πολλάκις ἔχουσι μίαν ἀπαίτησιν οἱ δανεισταὶ μὲ ἀπόφασιν προσωρινῶς ἐκτελεστὴν χωρὶς νὰ ἔχωσι βάσιν νόμιμον, καί, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ εὕρωσι τὸ δίκαιόν των οἱ ὀφειλέται, δι’ ἀφέσεως ἐκβιάζονται ὑπὸ τῶν δανειστῶν διὰ τῆς μεταβάσεως αὐτῶν εἰς τὰς οἰκογενείας, ὧν κατάσχουσι καὶ αὐτὰ τὰ ἀσπρόρρουχα διὰ τὰ ὀφειλόμενα χρήματα, καὶ πολλάκις διὰ χρηματικὸν ποσὸν μικρότατον, τόσῳ μικρὸν ὥστε δὲν ἐπαρκοῦσι τὰ ἔπιπλα, τὰ ὁποῖα κατάσχουσιν, οὔτε διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς κατασχέσεως. Τὸ μέτρον τῆς ἐξαιρέσεως φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη, ἵνα διὰ τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἐνδυμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἱματίων καὶ ἐπὶ τῶν στρωμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐπίπλων, διότι εἶναι ἀπαραίτητον χάριν τῆς διατηρήσεως τῆς ὑγείας καὶ αὐτῆς τῆς ζωῆς τῶν οἰκογενειαρχῶν. Πολὺ λαμπρὰ λοιπὸν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, ἥτις διατυπώνει εὐκρινέστερον τὸ ζήτημα τοῦ ἀκατασχέτου τῶν ἱματίων καὶ στρωμάτων ὡς καὶ τῶν ἐπίπλων καὶ σκευῶν ἐκτὸς δὲ τούτου προσθέτει τὴν φράσιν «συνοικούντων μετ’ αὐτῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας», διότι εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ υἱοῦ, ἐγγόνου ἢ πατρός.

§142Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ προστατεύσῃ τὴν οἰκογένειαν, ὄχι ὅλους τοὺς κλάδους αὐτῆς. Ἐκτὸς δὲ τούτων διὰ τῆς τροπολογίας μου προβάλλω καὶ εὐεργετικὴν διάταξιν διὰ τοὺς οἰνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι σήμερον, ὅπως μὴ κατάσχωνται ὑπὸ τῶν δανειστῶν τὰ οἰνοδοχεῖα. Νομίζω ὅτι ἐφαρμόσαντες φιλανθρώπους διατάξεις διὰ τοὺς γεωργούς, διὰ τοὺς τεχνίτας καὶ λοιποὺς πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς οἰνοπαραγωγούς.

§143Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αἰσθητός, ἁπτός. Ἐπρόκειτο καὶ πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἀπόρους ἀπὸ τοὺς καταδυναστεύοντας αὐτοὺς δανειστάς. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τεχνίτας εἶναι ὀρθαὶ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀποδέχομαι ταύτας. Δὲν δύναμαι ὅμως ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν του ὅσον ἀφορᾷ τὰ βυτία ἢ τὰ ἄλλα οἰνοφόρα ἀγγεῖα.

§144ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Τὸ ἅγιον καὶ σωτήριον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἴσως διὰ πρώτην φορὰν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν Ἕλλην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ ὁποῖον μετὰ χαρᾶς καὶ συγκινήσεως ἀποδέχεται ὁ λαός, θὰ γίνῃ ἁγιώτερον καὶ τελειότερον καὶ θὰ ἐπισύρῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐὰν ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ἐκτὸς τῶν ἐκ πολυτίμων μετάλλων τοιούτων» διότι φρονῶ ὅτι ὁ ἔχων πολύτιμα μέταλλα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς σημεῖον, ὥστε ὁ δικαστικὸς κλητὴρ νὰ τοῦ τὰ πωλήσῃ. Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Μόνον οἱ πτωχοὶ θὰ πέσωσι θύματα τῶν δανειστῶν καὶ τῶν τοκογλύφων, διότι ὁ δικαστικὸς κλητὴρ θὰ εἰσέρχηται εἰς τὰς πτωχὰς οἰκογενείας, θὰ πιέζῃ αὐτὰς καὶ θὰ ἐρευνᾷ εἰς ὅλα των τὰ δωμάτια, ἵνα ἀνεύρῃ πρόστυχόν τι σκεῦος ἐκ Γερμανικοῦ χρυσοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ μία πτωχὴ οἰκογένεια, διὰ νὰ τὸ κατάσχῃ.

§145Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δυσάρεστον βεβαίως εἶναι εἰς ἐμέ, διότι θὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, μολονότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν εὐτυχῶν θνητῶν τοὺς ὁποίους μέλλει ἴσως νὰ ζημιώσῃ τὸ νομοσχέδιον γενόμενον νόμος, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν σκιὰν καὶ τὴν προστασίαν τοῦ ἀκατασχέτου, ὄχι βεβαίως διότι δὲν ὀφείλω, ἀλλὰ διὰ τὴν πενιχρότητα τῶν ἐπίπλων μου. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι δυσκολώτατον καὶ σπουδαιότατον καὶ διὰ τοῦτο ἐπανειλημμένως αἱ Βουλαί, μολονότι ἐψήφισαν εἰς προηγουμένας Συνόδους τὸ ἀκατάσχετον τῶν ἡμερομισθίων, ἀπέσχον νὰ ψηφίσωσι τὸ ἀκατάσχετον τῶν ἐπίπλων τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§146Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπέσχον, ἀλλὰ διότι δὲν ἐψηφίσθη ἄλλο νομοσχέδιον εἰς τὸ ὁποῖον περιελαμβάνετο τὸ ἀκατάσχετον τῶν ἐπίπλων, δὲν ἐψηφίσθη καὶ αὐτό.

§147Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διότι τὸ ζήτημα δὲν ἔγκειται εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῶν δανειστῶν ν’ ἀφαιρῶσι τὰ ἐλάχιστα πράγματα ἑνὸς ἀτυχήσαντος μικροοφειλέτου, ἐντίμου ὅμως ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἔγκειται εἰς τὸ νὰ μὴ παράσχωμεν τὴν εὐκολίαν καὶ τὰ μέσα ἵνα διὰ διατάξεων τοιούτων καλύπτωνται πλούσιοι ἀλλὰ κακῆς πίστεως ὀφειλέται, ἀπέναντι ἀπαιτήσεων πτωχοτέρων δανειστῶν ἢ πιστώσεων βιοπαλαιστῶν ἐπαγγελματιῶν. Εἰς τὴν δυσκολίαν ταύτην προσέκρουσεν ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἔμεινεν ἀψήφιστον. Καὶ εἶναι γνωστὸν ἱστορικὸν γεγονός, κατὰ τὸ ὁποῖον πλούσιος, ἀναπαυόμενος εἰς ἀνάκλιντρα πολύτιμα καὶ ἔχων μεγάλους κρυσταλλίνους καθρέπτας, δὲν ἐδίστασε, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ὀφειλετῶν του, νὰ μεταβιβάσῃ τὴν περιουσίαν του εἰς τὴν σύζυγόν του καὶ νὰ κάμῃ κατόπιν ἔκπτωσιν ὑπαρχόντων. Ὑπὸ τὴν γενικότητα λοιπὸν τῆς διατάξεως ταύτης θέλομεν προστατεύσει ὄχι μόνον τοὺς πτωχοὺς μικροοφειλέτας, ἀλλὰ τοὺς πλουσίους ὀφειλέτας κακῆς ὅμως πίστεως, οἱ ὁποῖοι ὅταν μεταβαίνῃ ὁ κλητὴρ πρὸς κατάσχεσιν διὰ τὴν εἴσπραξιν ἀπαιτήσεώς τινος ἐμπόρου ἢ μικροεπαγγελματίου, ἱστάμενοι ἐν μέσῳ πολυτελῶν ἐπίπλων καὶ πολυτίμων σκευῶν θὰ ἀντιτάσσωσι τὸ ἄρθρον 885 Πολ. Δ. γελῶντες σαρδώνιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ δυσκολία εἰς τὴν ὁποίαν προσέκρουσαν ὅσοι ἠθέλησαν νὰ προστατεύσωσι τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ σκεύη τῶν πτωχῶν ἀλλ’ ἐντίμων οἰκογενειαρχῶν. Καὶ βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῶσιν οἱ ἠθικοὶ καὶ ἔντιμοι ὀφειλέται. Ἀπέναντι ὅμως τῆς δυσκολίας ταύτης τοῦ πράγματος, εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ τοιαύτη διάταξις ἢ ἐὰν ψηφισθῇ νὰ διατυπωθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ προστατεύωνται οἱ πλούσιοι ἀλλὰ σπάταλοι καὶ κακῆς πίστεως ὀφειλέται.

§148Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας μου ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ν’ ἀπαλλαχθῶσι τῆς κατασχέσεως οἱ ἐπίχρυσοι καθρέπται καὶ τὰ ἀνάκλιντρα καὶ οἱ μπουφέδες· ἐζήτησα νὰ ἀπαλλαγῶσι τὰ βυτία, διότι γνωρίζετε εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται ἡ οἰνοπαραγωγή, ἀφοῦ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰ Μέγαρα ἄφηνον εἰς τὰ κλήματα τὰς σταφυλὰς μὴ ἔχοντες νὰ πράξωσί τι καλλίτερον. Σήμερον τὰ βυτία τῶν οἰνοπαραγωγῶν εἶναι πολυτιμότερα καὶ ἀναγκαιότερα τῶν ἐπίπλων καὶ τῶν σκευῶν. Διὰ νὰ μὴ φοβηθῆτε δὲ τὴν γενικότητα τῆς διατάξεως, κάμετε τὸ εὐεργέτημα τοῦ ἀκατασχέτου μέχρι 10 βυτίων. Καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εὐεργετήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ διαπομπεύητε, ἔστω καὶ ἂν δυστροπῇ. Διότι ἡ διαπόμπευσις τοῦ ἀφαιρεῖ τὸ ἰδεῶδες καί, ὅταν τοῦ ἀφαιρέσητε τὸ ἰδεῶδες, ὅταν τοῦ ποδοπατήσητε τὸ φιλότιμον, τότε μὴ ζητεῖτε ἀπὸ αὐτὸν οὔτε στρατοὺς οὔτε στόλους.

§149Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ εἰς δικαιώματα γεννηθέντα μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς δικαιώματα παραχθέντα πρὸ αὐτοῦ, διότι οἱ τὰ τῆς ἐκτελέσεως κανονίζοντες νόμοι ἔχουσιν ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Τοιουτοτρόπως λοιπὸν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων ἐχορήγησαν πιστώσεις καὶ παρέσχον τὰ ἐπιτήδεια πρὸς τὸ ζῆν, οἱ ῥάπται λ. χ. ὁ ἀρτοποιὸς ὁ ὑποδηματοποιὸς κλπ., ἀποβλέποντες οὐχὶ τόσον εἰς τοῦ ἀτόμου τὴν φερεγγυότητα, ἀλλ’ εἰς τὴν πραγματικὴν ἐγγύησιν ἣν παρουσίαζεν ἡ πολυτελὴς ἐν τῇ οἰκίᾳ ἐπίπλωσις καὶ τὰ πολύτιμα σκεύη, θέλουσιν αἴφνης διὰ τοῦ νομοσχεδίου, γενομένου νόμου, στερηθῆ τὴν ὁποίαν εἶχον πραγματικὴν ἀσφάλειαν δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, καὶ θέλουσι στερηθῆ τῶν μέσων τῆς ἀναγκαστικῆς εἰσπράξεως τῶν ἀπαιτήσεών των. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ὄντως δίκαιον, ὄντως λογικόν, καὶ φρονῶ ὅτι, ὁσάκις πρόκειται νὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν περιουσιακῶν σχέσεων νομοθετικῶς ἄλλως, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ παρέχηται ἀνάλογος προθεσμία ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ἄνθρωποι κανονίσωσι τὰς σχέσεις των καὶ ἐκκαθαρίσωσι τοὺς λογαριασμούς των, διότι ἄλλως εἰσέρχεται ἀποτόμως διατάραξις τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων καὶ προσγίνονται ἀδόκητοι ζημίαι εἰς τὰ ἄτομα. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει μόνον νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ ἓν μέρος, εἰς ἐκείνους δηλ. οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ κεκτημένα δικαιώματα μέλλουσι νὰ ζημιωθῶσιν ἕνεκα τῆς ἀναδρομικῆς δυνάμεως τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἄρξηται μετὰ χρόνον τινά, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ἔχοντες ἀπαιτήσεις καθορίσωσι τὴν θέσιν των.

§150Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δύο λέξεις θὰ προσθέσω. Ἴσως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νομίζει ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπέκτασις ἐφ’ ὅλων τῶν δοχείων τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἄλλων· δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, μόνον τὰ οἰνοδοχεῖα τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα τῶν οἰνοπαραγωγῶν ἐξαιροῦνται, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀξίαν πλέον τῶν 500 ἢ 1000 δραχμῶν. Ἂς ὁρίσωμεν λοιπὸν ἓν ὅριον 1000 δραχμῶν. Ὅσοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων γνωρίζουσι τὴν πενίαν, ἡ ὁποία κατατρύχει τοὺς οἰνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου καὶ δι’ εἰσφορῶν τῶν ναῶν, τῶν δήμων καὶ τῶν συμπολιτῶν των, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἐξοικονομοῦσι τὸν ἄρτον των, θὰ συμφωνῶσι βεβαίως ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβῇ διὰ χρέος τὸ Δημόσιον ἢ ὁ ἰδιώτης νὰ κατάσχῃ τὰ δοχεῖα τῶν οἰνοπαραγωγῶν.

§151Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἄς δεχθῶμεν διὰ τὰ 10 βαρέλια.

§152Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§153Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν παρεδέχθη μίαν γνώμην μου.

§154Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν τὴν παρεδέχθην· εἶπον μόνον νὰ τὴν ὑποβάλητε διὰ ν’ ἀποφανθῶ.

§155Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂν δὲν τὴν παραδέχησθε, παραιτοῦμαι.

§156Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι θεωρῶ ἀρκούντως δεδικαιολογημένην τὴν αἰτιολογικὴν αὐτοῦ βάσιν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι συμφωνῶ ἐν πλείστοις μὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας συναδέλφου, διότι ὑποθέτω ὅτι ἀντὶ καλοῦ τὸ νομοσχέδιον θὰ γίνῃ πρόξενον κακοῦ καὶ ἰδίως εἰς τὰς οἰκογενείας τῆς μέσης τάξεως, αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον εἶχον ἀρκετὰς πιστώσεις εἰς τοὺς ξενοδόχους, ἀρτοπώλας, παντοπώλας, κρεοπώλας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν ὡς ἐξαιρέσεις αἱ ἀπαιτήσεις τῶν διαφόρων ἐπαγγελμάτων οὓς προηγουμένως ἀνέφερα. Ἐπίσης νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν ὅριον ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀκατάσχετον, διότι θὰ ἦτο πολὺ ἄδικον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεγάλης ἀξίας, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ ἔπιπλα τοῦ ὀφειλέτου, παρέσχον ἐπὶ πιστώσει ἐπίσης ἔπιπλα καὶ ἄλλα κινητὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα εὐλόγως ἐθεώρουν ὅτι ἠδύναντο ἐν περιπτώσει δυστροπίας τοῦ ὀφειλέτου νὰ τὰ κατάσχωσι καὶ ἀποζημιωθῶσι, νὰ εὑρεθῶσιν ἤδη ἐστερημένοι τῆς τοιαύτης ἀσφαλείας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βοζίκης.

§157Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν παρατηρήσεων, κύριε Πρόεδρε, αἵτινες ἐξηνέχθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ σπουδαιοτέρα ἀληθῶς εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς κατασχέσεως καὶ νὰ μὴ ὑποπέσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πιστωτοῦ πράγματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀξίαν καὶ δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ὅμως ὁ νόμος δὲν τῷ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ κατάσχῃ. Περὶ αὐτῆς θὰ ὁμιλήσω ἀμέσως. Ἀλλ’ ἡ ἄλλη παρατήρησις ὅτι δὲν προστατεύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ πιστωτής, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὸ κινητὸν τὸ εἰσαχθὲν εἰς τὴν οἰκίαν ἐπὶ πιστώσει, αὐτὸ δὲν εἶναι παντάπασι βάσιμον, διότι ἐκεῖνος, ὅστις ἔδωκε τὸ ἔπιπλον ἐπὶ πιστώσει κατέστησε κύριον τὸν ὀφειλέτην· ἐγένετο λοιπὸν καὶ αὐτὸς κοινὸς πιστωτὴς τοῦ ὀφειλέτου καὶ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ προνόμιον νὰ δικαιοῦται ν’ ἀνακτήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς διεκδικήσεως τοῦ χορηγηθέντος ἐπὶ πιστώσει. Ἀλλ’ ἡ προηγουμένη παρατήρησις, ὅπως εἶπον, εἶναι ἀληθῶς σοβαρά. Εἰς τὴν δυσχέρειαν ὅμως τῆς ἐκτελέσεως πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ ὀρθότης τῆς παρατηρήσεως, διότι τὸ νομοθέτημα ἀναντιρρήτως εἶναι γενικόν, ἀναντιρρήτως ἀφορᾷ τοὺς μὴ εὐπόρους ὀφειλέτας. Οἱ εὔποροι κατὰ κανόνα δὲν ὑπόκεινται εἰς κατάσχεσιν· ὑπόκεινται οἱ ἔχοντες ἀπορίαν ἢ οἱ ὄντες πρόχειροι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἢ οἱ μὴ ἔχοντες τὴν ἱκανότητα τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ πιστωτοῦ. Δύναται λοιπὸν νὰ συμβῇ, ὥστε καὶ εὔπορος νὰ θελήσῃ νὰ ὠφεληθῇ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ νόμος εἰς τὸν ἄπορον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι κώλυμα νὰ μὴ προστατεύσωμεν τὸν ἄπορον. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδέας τῆς μὴ προστασίας τοῦ εὐπόρου προῆλθεν ὁ περιορισμὸς ὅτι τὰ πολύτιμα μέταλλα ἐξαιροῦνται τοῦ ἀκατασχέτου, διότι συνήθως τὰ πολύτιμα μέταλλα ὑπόκεινται καὶ εἰς τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ κλητῆρος, δὲν δύνανται νὰ γίνωσιν ἀμφισβητήσεις περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν καὶ περὶ τῆς ἀξίας των. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων ζητήσας ν’ ἀφαιρεθῶσιν οἱαδήποτε ἔπιπλα πολύτιμα δὲν εἶναι εὔλογον, διότι εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ διακρίνῃ ὁ κλητὴρ τὸ ἀκατάσχετον μέταλλον τὸ κοινόν, ἔστω καὶ λάμπον, ἀπὸ τὰ μέταλλα τὰ πολύτιμα τὰ κατασχετά. Βεβαίως δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι τάπητες πολύτιμοι ἀξίας μεγάλης καὶ ἔπιπλα πολυτιμότερα πολὺ ἀπὸ τὰ συνήθη ἔπιπλα τῶν ἀπόρων ὀφειλετῶν, ἀλλὰ τὸ μέγα κώλυμα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν κατασχέσεων εἰς τοιαῦτα πράγματα, εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ κλητῆρος. Σήμερον τί συμβαίνει καὶ πόθεν προῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας τοῦ νόμου; Ὁ κλητὴρ εἶναι καὶ ὁ ἐκτιμητής. Ὀφείλων ἄπορός τις 50 δρ. ἔχει εἰς τὴν οἰκίαν του ἔπιπλα ἀξίας 500 δρ.· ὁ κλητὴρ εἰσέρχεται, ἐκτιμᾷ τὴν τράπεζαν τὴν ἔχουσαν ἀξίαν 20 δρ.· μὲ μίαν δραχμὴν καὶ τοιουτοτρόπως κατορθοῦται κατὰ κανόνα ἡ ἀξία 500 δρ. νὰ μὴ καλύπτῃ οὔτε τὰς 50 δρ. διὰ τὰς ὁποίας μεταβαίνει νὰ κάμῃ κατάσχεσιν ὁ κλητήρ. Δὲν πρέπει λοιπὸν δι’ οὐδένα λόγον ν’ ἀφήσωμεν στάδιον διακριτικῆς ἐξουσίας οὕτως εἰπεῖν εἰς τὸν κλητῆρα, ὅπως αὐτὸς κρίνῃ ποία ἡ ἀξία ἢ ποία ἡ ποιότης τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἐπίπλου ἢ σκεύους. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ ἀπαγόρευσις νὰ εἶναι γενικὴ καὶ ὁ περιορισμὸς ἐπίσης γενικός· διότι, ἂν θελήσητε νὰ εἰσέλθητε εἰς διακρίσεις, θὰ εὑρεθῆτε πρὸ τῆς ἐξουσίας τοῦ κλητῆρος, ἡ ὁποία ἐξουσία θὰ εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τοῦ πιστωτοῦ καὶ πάντοτε κατὰ τοῦ ἀπόρου ὀφειλέτου.

§158Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σύρου κ. συναδέλφου συμφωνῶ κατὰ τοῦτο, ὅτι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν θὰ παρουσιασθῶσιν ὅπως καὶ μέχρι σήμερον ἄπειροι δυσχέρειαι διὰ τὴν κατάσχεσιν τῶν ἐπίπλων, ἀλλ’ εἶναι ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται καὶ κατὰ τὴν κειμένην δικονομίαν. Ὑφίστανται δὲ αἱ δυσχέρειαι αὗται εἰς τὰ ἀφορῶντα τοὺς χειροτέχνας καὶ ἄλλους· ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλας δυσχερείας καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον, νὰ εὕρωμεν ἔδαφος συνεννοήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀφοῦ παρατηρῶ ὅτι πάντες κινούμεθα ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς, τῆς προσπαθείας δηλαδὴ τοῦ νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον τέλειον. Ἔπρεπε δέ, νομίζω, νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ν’ αὐξήσωσιν αἱ ἐξαιρέσεις, διότι γίνεται ἐξαίρεσις διὰ τὸ ἐνοίκιον, δὲν λαμβάνεται δὲ πρόνοια νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις καὶ διὰ τὴν διατροφήν, διὰ τὰ ἠσφαλισμένα ἔπιπλα καὶ καθεξῆς. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον. Προκειμένου δὲ περὶ ψηφίσεως αὐτοῦ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: μετὰ τὰς λέξεις «καὶ τὰ οἰκιακὰ ἐν γένει ἔπιπλα καὶ σκεύη» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μέχρις ἀξίας πέντε χιλιάδων δραχμῶν».

§159Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι τὰ κεφάλαια, νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ληφθῇ ταχέως μέτρον περὶ διορθώσεως τῆς διαδικασίας τῆς ἐκτελέσεως. Σήμερον πρόκειται περὶ μιᾶς φιλανθρωπικῆς διατάξεως. Ὁ δανειστὴς ὁ εὔπορος θὰ φροντίσῃ ν’ ἀποκρύψῃ τὴν περιουσίαν του εἴτε δι’ εἰκονικοῦ ἐγγράφου, εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου.

§160ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι μία κοινωνικὴ ἀνάγκη μεγίστης σπουδαιότητος. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ τί γίνεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Σταματᾷ τὸ κάρρον πρὸ τῆς οἰκίας τοῦ ἀπόρου, θέτονται τὰ πράγματά του ἐντὸς τοῦ κάρρου καὶ τὸ κάρρον φεύγει. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τὴν ἀνάγκην τὴν μεγίστην, ἐνομίσαμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ θεραπεύσωμεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι καί τινες εὐποροῦντες· ἀλλά, ὅταν νομοθετῇ τις, δὲν νομοθετεῖ διὰ τὰς ἐξαιρέσεις, νομοθετεῖ διὰ τοὺς πολλούς. Ἡ δὲ διάκρισις, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἕνεκα τῆς δυσχερείας, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει. Διὰ τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν, τοῦ ἐκ Καρυστίας κ. συναδέλφου, ὡς καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λευκάδος. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν ὅπως τὸ ἄρθρον μόνον γίνῃ ἄρθρον 1, προστεθῇ δὲ καὶ ἄρθρον 2 ὡς ἑξῆς: «ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταχωρίσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως».

§161Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Αἱ τυχὸν γεγενημέναι κατασχέσεις ἐπίπλων τί γίνονται μὲ τὸν νόμον αὐτόν;

§162Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπηρεάζονται.

§163Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐπηρεάζονται;

§164Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω τοῦτο νὰ μάθω, ἂν ἐπηρεάζονται αἱ κατασχέσεις αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται, καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀκατάσχετον τοῦτο θεωρῆται δημοσίας τάξεως ἢ ἂν θεωρηθῇ ὡς δικαίωμα τοῦ ὀφειλέτου ἀπὸ τοῦ ὁποίου δικαιώματος νὰ δύναται ὁ ὀφειλέτης νὰ παραιτῆται. Τοῦτο πρέπει νὰ καθορισθῇ. Ὑποβάλλω τὸ ἐρώτημα καὶ ἀναμένω νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν ἡ Κυβέρνησις.

§165Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν δικαιολογίαν τοῦ νομοθετήματος εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πρόκειται περὶ νομοθετήματος δημοσίας τάξεως.

§166Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι φανερόν, Κύριοι, ὅτι οἱ νόμοι οἱ δικονομικοὶ, ὡς γνωρίζομεν πάντες, ἔχουσιν ἀναδρομικὴν δύναμιν καὶ ἐφαρμόζονται ἀμέσως ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων, ὅσας θὰ καταλάβωσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου εἶναι φανερόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ εἶναι δημοσίας τάξεως, διότι, ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ ὀφειλέτης δύναται νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τοῦ εὐεργετήματος, εἶναι ὡς νὰ μὴ τῷ παρέχωμεν τίποτε, διότι βεβαίως, ὅταν δανείζηται, ὁ δανειστὴς θὰ τῷ ἐπιβάλῃ τὴν παραίτησιν. Εἶμαι δὲ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐθήκαμεν, καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι βεβαίως οἱ πλούσιοι κατὰ κανόνα πληρώνουσι· δύνανται νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ διὰ τὰς ἐξαιρέσεις δὲν φροντίζει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία. Προστατεύομεν τοὺς ἀπόρους, ἀλλὰ βεβαίως ὀρθῶς δὲν ἀπεδέχθημεν τοὺς περιορισμοὺς τῆς ἀξίας, διότι ἔχει ὑψηλότερον σκοπὸν ὁ νομοθέτης, θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν οἰκιακὴν ἡσυχίαν, διότι ὅσοι γνωρίζετε τὰ τοῦ κόσμου, γνωρίζετε, ὅτι πολλάκις γίνεται χρῆσις κατασχέσεως ἐπίπλων λόγῳ ἐκβιασμοῦ. Γνωρίζω ὅτι εἰς οἰκίαν εὐπόρου ἀνθρώπου εἰσῆλθε δικαστικὸς κλητήρ, ἵνα κατάσχῃ ἔπιπλα δυνάμει προσωρινῶς ἐκτελεστῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ σύζυγος εἶχεν ἀπέλθει, ἡ δὲ σύζυγος ἡτοιμάζετο, ὅπως ἀναχωρήσῃ.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μ. Στεφανίδου ὡς ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ἔχον οὕτως: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν».

§168Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ ἔχω τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, ἵνα τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αὗται. Τὰς τροπολογίας ταύτας ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀναβάλλεται. Οἱ κ. Στ. Σακελλαριάδης καὶ Θ. Μαυρομαρᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τριῶν ὑποθηκοφυλακείων τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ ἀρχειοφυλακείου». Ἀλλὰ τοῦτο ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· ἑπομένως ἀναβάλλεται. Ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐσχηματίσθη ἐκ τῶν ἑξῆς κ. βουλευτῶν· Δ. Βοκοτοπούλου, Ν. Μαρκέτη, Σ. Κροκιδᾶ, Κ. Γκότση, Δ. Τσιτσάρχ, Θ. Λέκα καὶ Ἀρ. Ἀντωνοπούλου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων συμβάσεως περὶ δασώσεως καὶ ἐξωραϊσμοῦ τῶν λόφων τοῦ Λυκαβηττοῦ, τοῦ Ἀστεροσκοπείου, τοῦ Φιλοπάππου καὶ τμήματος τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως».

§170Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εὑρίσκεται εἰς βʹ συζήτησιν, καὶ αὔριον, ἐννοεῖται, εἰς γʹ. Ἐπεθύμουν πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς γʹ συζήτησιν νὰ εἶχον πληροφορίας τινάς, αἱ ὁποῖαι μοὶ χρησιμεύουσιν. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀντείπῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου προκειμένου περὶ ἀναδασώσεως μερῶν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ ἐξωραϊσμοῦ αὐτῶν, μερῶν τὰ ὁποῖα σήμερον εἶναι γυμνά. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν πρὸ τῆς ἀναδασώσεως τῶν πέριξ μερῶν νὰ ἐλαμβάνοντο προηγουμένως ἐξυγιαστικὰ μέτρα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Μολονότι δὲ δὲν δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν ἐξυγίασιν τῆς χώρας, οὐχ ἧττον ὑπάρχουσιν ἀναγκαιότερα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πρὸς ἐκτέλεσιν. Πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου περὶ ἀναδασώσεως μεγάλων ἐκτάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν αἱ μὲν εἰς τὸ Δημόσιον, αἱ δὲ εἰς Μονάς, ἄλλαι δὲ εἰς ἰδιώτας· ἀλλ’ αἱ ἐκτάσεις τῶν ἰδιωτῶν δὲν συνίστανται μόνον εἰς ἐκτάσεις ἀκάρπους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ μέρη, ὅπου λέγεται ὅτι θὰ γίνῃ ἀναδάσωσις, καὶ εἰς ἐκτάσεις κατεχομένας ἀπὸ κατοικίας. Πέριξ τῆς Ἀκροπόλεως λ. χ. πρὸς τὸ μνημεῖον τοῦ Φιλοπάππου ὑπάρχουσι κατοικίαι, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουσι μέγα ποσὸν χρήματος. Τὸ αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ περὶ τὸν Λυκαβηττόν. Δὲν γνωρίζομεν ἀκριβῶς ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τοῦ Λυκαβηττοῦ· ἀλλ’ ὁ ἐξωραϊσμὸς κατὰ τὸ νομοσχέδιον θ’ ἄρξηται ἀπὸ τῶν ὑπωρειῶν τοῦ Λυκαβηττοῦ μέχρι τῶν κορυφῶν αὐτοῦ ὡς γνωρίζομεν ὅμως αἱ ὑπώρειαι τοῦ Λυκαβηττοῦ κατέχονται ὑπὸ ἰδιοκτήτων οἰκιῶν. Ἡ ἔκτασις, ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τὸ μεσημβρινὸν μέρος τοῦ Λυκαβηττοῦ μέχρι τῆς λεωφόρου Ἀλεξάνδρας, εἶναι ἔκτασις ὑπερμεγέθης καὶ ἀπέραντος. Πολλοὶ τῶν πρὸς ἀναδάσωσιν προωρισμένων τούτων τόπων ἀνήκουσι σήμερον εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, ζητήματα δὲ θέλουσι γεννηθῆ ὡς ἐκ τῶν ἐνεργηθησομένων ἀνασκαφῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ἀρχαιοτήτων, ἐὰν οἱ τόποι οὗτοι καταληφθῶσιν ὑπὸ δάσους, δένδρων κλ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ τῶν σχέσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία ἀπέναντι τῶν εὑρημάτων τούτων ἢ ἐπὶ ἀναδασωθέντων μερῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἡμᾶς περισσότερον, εἶναι τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται νὰ καταβάλῃ ὁ δῆμος Ἀθηναίων πρὸς τοιοῦτον σκοπόν, ἅτινα ἀναβιβάζονται εἰς ἑκατομμύρια· πρὸ ὀλίγου δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρέστησε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου ὡς οὖσαν οἰκτροτάτην, ὅτε ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ συμβιβασμοῦ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τοῦ δήμου. Ὡς δὲ παρατηρῶ τὰ ἔργα ταῦτα, ἢ μᾶλλον μόνη ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ἀναδασωτέων μερῶν θ’ ἀπαιτήσῃ πολλῶν ἑκατομμυρίων δαπάνην, καίτοι τὸ νομοσχέδιον περιορίζει αὐτὴν εἰς ἓν ἑκατομμύριον. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ὁποία εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δήμου. Ἀνεκοινώθη ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ δῆμος ἔχει χρέη περὶ τὰ 15.000.000. Ἐν τούτοις γνωστὸν εἶναι ὅτι ὁ δῆμος, ψηφίσας κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δαπάνην 1.000,000 δι’ ἔργα σχολείων καὶ δι’ ἐπισκευὴν ὑδραγωγείων, ἐπισκευὴν τοῦ Δημοτικοῦ θεάτρου καὶ τὰ τοιαῦτα, δὲν κατώρθωσε νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον ἐκεῖνο. Τοσαύτη δυσκολία εὑρέσεως χρημάτων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου θὰ παρουσιάζηται, ὥστε σκέψις γίνεται ἂν θὰ δύναται ὁ δῆμος νὰ εὕρῃ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ζητοῦνται, ὅπως γίνῃ ἡ ἀναδάσωσις αὕτη. Διότι τὰ χρήματα ταῦτα ἐλλείπουσιν ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ δημοτικοῦ ταμείου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς μερίμνης, τὴν ὁποίαν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δήμου μοὶ ἐπιβάλλει ἵνα ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅπως προσέξῃ αὕτη εἰς τὴν ψήφισιν τοιαύτης συμβάσεως προτιθεμένης νὰ ἐπιβάλῃ χρηματικὰ βάρη εἰς τὸν δῆμον διατελοῦντα ἤδη εἰς χρηματικὰς στενοχωρίας, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀποτείνω ἐρωτήσεις τινὰς πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅπως παρουσιάσῃ δηλ. εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν χρεῶν τοῦ δήμου κατὰ κονδύλια τόσον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ πεμπτημορίου, ὡς καὶ ἐκείνων τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ πρὸς ἄλλους διαφόρους ἀπαιτητάς. Ἀλλὰ συγχρόνως, ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἡ προτεινομένη διὰ τὴν ἀναδάσωσιν θὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὸ 1.000.000, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ποῖος χῶρος θ’ ἀπαλλοτριωθῇ καὶ πόσαι εἶναι αἱ ἐκτάσεις τοῦ χώρου τούτου. Διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὑπὸ συζήτησιν δὲν συνοδεύεται μὲ σχέδια σχετικὰ τῶν δασωτέων μερῶν. Ἄλλως θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ ἴδωμεν κατόπιν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν σήμερον γνῶσιν τῶν σχετικῶν σχεδίων, ὅτι μεγάλαι ζημίαι θέλουσι συμβῆ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀσκεπῶν γαιῶν καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας οἰκιῶν, αἵτινες θὰ βαρύνωσιν εἰς τὸ τέλος αὐτὸν τὸν δῆμον Ἀθηναίων. Ἐκτὸς δὲ τούτου παρατηρῶ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὑπάρχει διάταξις λίαν ἐπιζήμιος διὰ τὸν δῆμον· ἐν ᾗ δηλαδὴ περιπτώσει ὁ δῆμος διὰ λόγους ποικίλους δὲν δυνηθῇ νὰ ἀναδασώσῃ τὰ μέρη ταῦτα ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἰς βάρος τοῦ δήμου θέλει ἐνεργήσει τὴν ἀναδάσωσιν, τὰ δὲ ἀπαλλοτριωτέα κτήματα θέλουσι γίνει ἄγονα διὰ τὸν δῆμον, δὲν γνωρίζω δὲ τὸ χρῆμα τοῦτο τοῦ δήμου, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ ἄγονον, κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰ κακῶς κείμενα οἰκονομικὰ τοῦ δήμου. Ἀλλὰ διατί τότε δὲν ἐνεργεῖ τὴν ἀναδάσωσιν ταύτην αὐτὸ τοῦτο τὸ Δημόσιον, ὅπερ ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ τὰ πρὸς ἀναδάσωσιν δένδρα; Αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ λάβω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου.

§171Θ. ΛΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἔχω ἀντίθετον ἐντελῶς γνώμην. Σήμερον ἡ δημοτικὴ Ἀρχὴ Ἀθηναίων ἐζήτησε νὰ τῇ ἐπιτραπῇ, ὅπως δενδροφυτεύσῃ τοὺς μικροὺς λόφους. Ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δενδροφυτεύσῃ τούτους ἢ ὄχι, αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν δημοτικὴν Ἀρχὴν Ἀθηναίων· δὲν εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς ταύτην ἡ Πολιτεία. Ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δήμου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ κατασκευάσῃ τὰ ἔργα ταῦτα, δὲν βλέπω διατί ἐκίνησε πόλεμον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, δὲν βλέπω ποῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εὑρίσκεται, ὡς ἀνέφερεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι θὰ δημευθῶσιν αἱ περιουσίαι τῶν συμπολιτῶν μας, διότι ἐγὼ τὸ ἀνέγνωσα καὶ δὲν εὗρον τοιοῦτόν τι, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ δημεύσῃ περιουσίας. Ἐὰν ζητῇ πληροφορίας περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ εἰς τὸ μέλλον, ὅταν θὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν χρεῶν τοῦ δήμου, καὶ τότε βεβαίως δύναται νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἐὰν ὁ κ. δήμαρχος Ἀθηναίων ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ δήμου συνῆψε σύμβασιν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν δῆμον, ἀναδασωθῶσιν οἱ λόφοι οἱ πέριξ τῆς πόλεως, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, καὶ μάλιστα παρὰ συμπολίτου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν συμπολίτην μου ἐξ Ἀττικῆς νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ φέρῃ οἱασδήποτε καὶ ὁσασδήποτε πληροφορίας θέλει, διότι νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὴν ἀναβολήν.

§172Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἀντιλαμβάνεται διατί ἔλαβον τὸν λόγον. Ἐγὼ οὔτε πόλεμον ἐκήρυξα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ ἐζήτησα. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα καὶ δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἐγὼ ἐξήνεγκον τοιούτους λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζω πόθεν ἐξήγαγεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἂν οὗτος τυχὸν εὑρίσκεται εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ τὴν ἀνθηρότητα αὐτοῦ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ διεξαγάγῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσι. Τοιαῦτα δ’ ἔργα εἶναι κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ τὰ ἐξυγιαστικά. Καὶ πρέπει νὰ προηγηθῶσιν ἐκεῖνα τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσι τὴν ἐξυγίασιν τοῦ ὕδατος, διὰ νὰ πίνωσιν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν ὕδωρ οὐχὶ μεμολυσμένον. Ἐπεθύμουν νὰ προηγεῖτο ἡ ἐξυγίασις τῶν σχολείων διὰ τῆς ἀνεγέρσεως ὑγιεινῶν κτιρίων εἰς τὰ ὁποῖα νὰ φοιτῶσι τὰ τρυφερὰ τέκνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην ἀναπτύξεως διὰ νὰ γίνωσιν εὔρωστα. Τοιαῦτα ἔργα ἔπρεπε νὰ προηγοῦντο, διότι ἄλλως ὁμοιάζομεν μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρουσιν ἀδάμαντας καὶ διάφορα κοσμήματα ἐπὶ τοῦ σώματος αὐτῶν, τὸ ὁποῖον ἔσωθεν εἶναι ῥυπαρὸν καὶ κακῶς λειτουργοῦν, κακῶς δὲ λειτουργοῦν σῶμα διαστρέφει τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχὴν καὶ γίνεται πρόξενον ἐμφανίσεως κακῶν πολιτῶν. Οὕτω πως ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηναίων ὀφείλει νὰ πολιτεύηται· καί, ἂν ἐζήτησα νὰ μάθω τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν αὐτοῦ, τὸ ἔπραξα διότι ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου εὐσυνειδήτως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως προτίθεμαι νὰ ψηφίσω καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα λίαν φιλοτίμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐγὼ δὲν ἐζήτησα.

§173Θ. ΛΕΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἀντελήφθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ὡς ἰατρὸς νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ ἀναδάσωσις τῶν μερῶν αὐτῶν θέλει συντελέσει εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων τῆς πρωτευούσης. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§174Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντιρρήσεις οὐσιώδεις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεώς του εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν κρίνω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ἵνα προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναλυτικῶς ἐζήτησεν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου, διὰ τὸν ἑξῆς κυριώτατον λόγον. Οὐδεὶς ἀντιλέγει ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναδασωθῶσιν αἱ πέριξ ἐκτάσεις διὰ λόγους ἐξυγιαστικούς, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν ἂν εἶναι εἰς θέσιν ὁ δῆμος Ἀθηναίων νὰ καταβάλῃ τὸ 1,000,000 ἐκ τῶν πόρων αὐτοῦ, ἢ ἂν θὰ τὸ καταβάλῃ ἐκ τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου ἐμμέσως. Διότι ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἔχει ὑποχρεώσεις ἐκ τοῦ νόμου διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν Ἀστυνομίαν, ἔχομεν δ’ ἀπόδειξιν ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσθη ὁ νόμος δι’ οὗ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ κλείσῃ ἑρμητικῶς τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης, ἐπέτρεψεν εἰς τὸν δῆμον ν’ ἀνανεώσῃ τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλὰς αὐτοῦ, καὶ ποίας ὀφειλάς; τοῦ ἔτους 1908, παρακαλῶ! Ὁ δῆμος Ἀθηναίων εἶναι ὁ δῆμος ὅστις κατὰ πρώτιστον λόγον δέον νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα εἰς πάντας τοὺς λοιποὺς δήμους τοῦ Κράτους τῆς κανονικῆς πληρωμῆς τῶν ὑποχρεώσεων αὑτοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον. Καθ’ ἣν στιγμὴν φορολογοῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅπως ἐπαρκέσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὰς οἰκονομικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας, θὰ ἐπράττομεν ἔργον πολὺ περίεργον ἀντὶ νὰ εἰσπράττωμεν τὰς ὀφειλὰς προηγουμένων ἐτῶν ἐκ τοῦ νόμου τῆς Ἀστυνομίας, νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τὸν δῆμον ν’ ἀνανεώσῃ τὸ χρέος τοῦτο τῆς πρὸ πέντε μηνῶν ληξάσης χρήσεως, καὶ ἐκτὸς τούτου νὰ δίδωμεν χρήματα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλ’ ἐμμέσως δι’ ἐξυγιαστικὰ μέτρα, δηλ. τὸ Δημόσιον νὰ τρώγῃ τὴν σάρκα αὑτοῦ. Τότε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εἴπωμεν ὅτι δωροῦμεν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων 1,000,000, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταβάλῃ ἐντὸς ἑξαετίας. Ἔχομεν δὲ καὶ τὸ δεδομένον ὅτι πρὸ ὀλίγων ἔτι ἡμερῶν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον συζητοῦν περὶ τῆς κατασκευῆς σφαγείων καὶ ἀγορᾶς, δι’ ἃ δημοτικὰ καταστήματα ἐψηφίσθη νόμος χορηγῶν τὰ μέσα εἰς τὸν δῆμον, δὲν ἠδυνήθη νὰ ψηφίσῃ τὴν ἄμεσον καταβολὴν τῶν χρημάτων, ἀλλ’ ἥνωσε τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν, ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον εἰς τὸν δῆμον νὰ προβῇ εἰς δάνειον. Τὴν θεωρίαν δὲ ταύτην ὑπεστήριξε καὶ τραπεζίτης γνωστὸς τῆς πόλεώς μας, μέλος τοῦ συμβουλίου. Ὅτε λοιπὸν ἔχομεν δεδομένον ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου δὲν ἐπαρκοῦσιν ὅπως καταστῇ ἀξιόπιστος ὀφειλέτης τραπεζικοῦ οἴκου, θὰ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον ἐὰν ἡ Βουλή, ἄνευ γνώσεως τῶν ὅρων ὑφ’ οὓς ὁ δῆμος ἐργάζεται, ψηφίσῃ νόμον κυροῦντα σύμβασιν, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὸν δῆμον ὅπως ἐντὸς ἑξαετίας καταβάλῃ 1,000,000 ὁλόκληρον, συγχρόνως δὲ ἀποζημιώσῃ τοὺς τυχὸν ἰδιώτας ἢ Μονὰς, τοὺς ἔχοντας γήπεδα εἰς τὰ μέρη αὐτὰ τῆς ἀναδασώσεως. Θεωρῶ λοιπὸν ὀρθὸν ὅπως κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν γνωρίζωμεν ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δήμου.

§175ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐψηφίσαμεν νόμον περὶ ἀνανεώσεως τῆς ὀφειλῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς Ἀστυνομίας, ὅτι τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ δῆμος ἀπαλλάττεται οὕτω πως τῆς ὀφειλῆς του. Αὐτὴ ἡ ὀφειλὴ ἔμεινε μέχρι τοῦδε ἐκκρεμὴς καὶ οὐδεὶς δῆμος κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν πληρωμὴν αὐτῆς. Ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἔμεινε πάντοτε ὀφειλέτης ἑνὸς ποσοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ὁ τελευταῖος νόμος, διέταξε τὴν προσωπικὴν κράτησιν τοῦ εἰσπράκτορος αὐτοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρέθη οὗτος ὑπερῆλιξ καὶ δὲν δύναται νὰ προσωποκρατηθῇ. Διὰ τοῦτο ἐσκέφθην νὰ δημιουργήσωμεν τοιαῦτα ἔσοδα τοῦ δήμου, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράττῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐξ αὐτῶν δὲ θὰ κρατῇ καὶ τὸ Δημόσιον τὰ ὀφειλόμενα παρὰ τοῦ δήμου. Περὶ τούτου νὰ εἶσθε βέβαιοι. Τὸ ἥμισυ, Κύριοι, τοῦ φόρου τῶν οἰκοπέδων τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων θὰ κρατῆται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῆς ὀφειλῆς του. Τὸ Κράτος ἐξησφάλισεν ἤδη καὶ ἐν ἀνάγκῃ θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ ἄλλους πόρους εἰς τὸν πρωτεύοντα αὐτοῦ δῆμον, δι’ ὧν οὗτος θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν μέγαν προορισμόν του διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Ἐπαναλαμβάνω δ’ ὅτι, ἀφοῦ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας ἀπεδείχθη ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ εἰσπραχθῇ ἡ ὀφειλὴ αὐτοῦ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῆς Ἀστυνομίας, ἡ γενικὴ καθ’ ὅλους τοὺς δήμους ζητοῦμεν τώρα νὰ βελτιώσωμεν τὰ οἰκονομικά του.

§176Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Αὐτὸ ζητῶ καὶ ἐγώ.

§177ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Νομίζω δέ, Κύριοι, ὅτι ἡ δάσωσις καὶ ὁ ἐξωραϊσμὸς τῶν πέριξ λόφων καὶ ὁ σχηματισμὸς ἑνὸς μικροῦ πάρκου εἶναι ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ συντελέσωσι μόνον εἰς τὸ νὰ προσελκύωσι τοὺς ξένους εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ κλίματος καὶ καθόλου τῶν ὑγιεινῶν ὅρων τοῦ βίου ἐν αὐταῖς. Ἀλλὰ τώρα σᾶς παρακαλῶ νὰ χωρίσωμεν τὰ δύο ζητήματα, νὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν τοῦ δήμου νὰ γίνῃ ἄλλοτε εὐρεῖα.

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν ὅτι ἠθέλησα νὰ ἐπιρρίψω εἰς αὐτὸν τὴν εὐθύνην διὰ τὸν νόμον περὶ ἀνανεώσεως τῶν ὀφειλῶν. Ἀλλὰ τοιοῦτον σκοπὸν δὲν εἶχον, διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐξηντλήθη.

§179ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι· δὲν ἐξηντλήθη, θὰ ἐξαντληθῇ, ὅταν θὰ κατατεθῶσιν οἱ πίνακες καὶ θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ψεύδη καὶ συκοφαντίαι καὶ οὐδεὶς πλούσιος, οὐδεὶς πολιτευόμενος ὀφείλει τοιαῦτα ποσά.

§180Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν θὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας, νὰ καταθέσῃ πλήρεις τοὺς πίνακας τῶν ἀναγεγραμμένων ὀφειλετῶν, οὐχὶ δὲ μόνον ἔλεγχον τῶν δημοσιευθέντων ὀνομάτων εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι, ἂν εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀνεγράφησαν ἑξήκοντα ὀνόματα, πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα ἑκατόν. Ὅτε ἀνεγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰ ὀνόματα, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς πίνακας καὶ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ τοὺς φέρῃ· ἀντὶ τούτου ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς σπεύδει νὰ ἐκδηλοῖ ἱερὰν ἀγανάκτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὁμιλῇ περὶ συκοφαντιῶν, ἰδίως ὅταν ἀπαντᾷ πρὸς Βουλευτάς, οἵτινες ἐζήτησαν νὰ ἐξακριβώσωσι τὴν ἀλήθειαν· ἐδῶ τουλάχιστον, διότι δὲν γνωρίζω ποῖοι συκοφάνται εἶναι ἀπέξω, οὐδεὶς σᾶς ἐσυκοφάντησεν.

§181ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ὑμῶν.

§182Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσητε νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ φέρω, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν παρακαλεῖτε ἐμὲ αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμείνω εἰς τὴν συζήτησιν ἵνα μὴ ἐξέλθωσιν εἰς φῶς ὀνόματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἐξέλθωσιν, εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ συκοφαντιῶν ἐνταῦθα.

§183ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι, ὄχι· ἀλλά, ἐὰν θέλητε, θὰ ἔλθωσιν ὅλα.

§184Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρεκαλέσατε καὶ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀγυιᾶς ἐκεῖ, ἐκεῖ. (Δεικνύει τὸ ὄπισθεν τοῦ Προεδρείου μέρος).

§185ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἴπετε ὅτι πρόκειται νὰ διασυρθῶσιν ὀνόματα· λοιπόν, ἐὰν θέλητε, αὔριον...

§186ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. (Διαμαρτύρεται).

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ὑπεσχέθην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τὰ ἄτομα, διότι μοὶ παρέστησεν ὅτι τετιμημένα πρόσωπα θὰ διασυρθῶσιν ἐνταῦθα· ἀλλ’ ὅτε οὗτος ὁμιλεῖ κατὰ τοιοῦτον πρωτοφανῆ τρόπον, ἐνῷ ἔχει κομμένην τὴν οὐράν του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σιωπήσω, διότι ὁ παρακαλῶν εἰς τὰ παρασκήνια νὰ μὴ γίνῃ λόγος πρέπει νὰ μένῃ σιγῶν! Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγω ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω ὑπαινιγμὸν πρὸς αὐτὸν ἐν σχέσει πρὸς τὸν ψηφισθέντα νόμον διὰ τὰς δωρεὰς κλ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἶναι ἐξαιρετικόν. Ὑπάρχει νόμος ναὶ ἢ οὐ καθ’ ὃν οἱ ἡμίσεις τῶν μισθῶν τῶν ἐθελοντῶν χωροφυλάκων ἐπιβαρύνουσι τοὺς δήμους; Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου τούτου ἀποτελεῖ κατάφωρον παρανομίαν. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζετο ὁ νόμος οὗτος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὑρίσκετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἦτο Βουλευτής. Παρετηρήθη εἰς τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νόμου καὶ πρώην Πρωθυπουργὸν κ. Θεοτόκην ὅτι νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τοιαῦτα πρόσθετα βάρη εἰς τοὺς δήμους δὲν θέλει ἔχει καρπούς, διότι οἱ δῆμοι οἱ μὴ ἀνταποκριθέντες εἰς τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὰ ἔξοδα τῆς Ἀστυνομίας, ἀλλ’ ἐπέμενεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ νόμος ἐψηφίσθη. Ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ ὁποῖον ἀνεκάλυψεν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ εἶχε προΐδει ἡ Βουλή. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἤθελε καθυστερεῖ τὰς ὀφειλάς του ἐξ ἀστυνομικῶν ἐξόδων καὶ ὅτι θὰ ἐπετρέποντο ἀφ’ ἑτέρου συμβάσεις περὶ ἐξωραϊστικῶν ἔργων, ἐνῷ δὲν ἔχουσιν ἐκπληρωθῆ αἱ νόμιμοι ὑποχρεώσεις του. Ἀφήνονται οἱ δήμαρχοι νὰ ἐκτελῶσιν ἀσφαλτοστρώσεις κλ., αἱ δὲ νόμιμοι ὑποχρεώσεις των νὰ μὴ ἐκτελῶνται. Δίδομεν οὕτως εἰς τοὺς δημάρχους καὶ τοὺς δήμους νὰ ἐννοήσωσιν ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν θέλει νὰ εἶναι αὐστηρὰ πρὸς αὐτούς. Ὅτε δ’ ἀφήνομεν τοὺς δημάρχους ἐλευθέρους εἰς δωρεὰς καὶ πράξεις πολυτελείας καὶ ἐγκρίνομεν εἶτα συμβάσεις αἱ ὁποῖαι βαρύνουσιν ἐπὶ πλέον τὰ δημοτικὰ ταμεῖα, βεβαίως τοιαῦτα πράττοντες δὲν σοβαρευόμεθα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της.

§189ΙΩ. Θ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ ἀνεβλήθησαν σπουδαιότατα νομοσχέδια ἀφορῶντα αὐτὸν τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ κατατρίβωμεν τὸν χρόνον ἡμῶν εἰς συζητήσεις μακρὰς καὶ νὰ μὴ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν μέχρις ὅτου προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ ὁ Βουλευτὴς Βάλτου. Ν’ ἀναβάλωμεν τὴν δευτέραν συζήτησιν, ὁπότε θέλουσι προσκομισθῆ τὰ ἔγγραφα.

§190Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Παρακαλῶ, καὶ τὰ χρέη διὰ τὸν φωτισμὸν καὶ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν.

§191Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις ἠμπορεῖ νὰ κανονισθῇ. Φοβεῖσθε μήπως αὔριον κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν δὲν θὰ ἔχητε τὰς πληροφορίας. Ἡμεῖς σᾶς βεβαιοῦμεν ὅτι αὔριον δὲν θὰ γίνῃ ἡ γʹ συζήτησις, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχητε καιρὸν μέχρι τῆς Δευτέρας νὰ λάβητε τὰς πληροφορίας καὶ νὰ συζητήσητε ἐπ’ αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§193Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητηθῶσι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 23 καὶ 24, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀντίρρησιν. Ἐπίσης τὰ ὑπ’ ἀριθ.27 καὶ 34 εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι δεκτὰ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, διότι δὲν ἔχουσι συζήτησιν.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγκεντρώσεως πινάκων καὶ ἄλλων ἔργων γραφικῆς τέχνης εἰς τὴν Ἐθνικὴν Πινακοθήκην». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ἀκαδημαϊκῆς λέσχης». (Γίνεται δεκτόν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου τῆς 11 Αὐγούστου 1836 περὶ ὑποθηκῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§195ΝΙΚ. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Εἰς τὸ αʹ ἄρθρον μετὰ τὰς λέξεις «τὰ ἀπαιτούμενα γραφεῖα ὑποθηκῶν» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὧν ἑκάστου ὁρίζεται ἡ ἁρμοδιότης», καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου «ἐπὶ τῶν κτημάτων ὅσα κεῖνται ἐν τῇ περιφερείᾳ ὄχι τοῦ Πρωτοδικείου ἀλλὰ τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου». (Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§196ΝΙΚ. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Μετὰ τὸ «τὰ νῦν ὑπάρχοντα Ὑποθηκοφυλακεῖα» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὧν δὲν μεταβάλλεται ἡ δικαιοδοσία». (Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίων «Ἰωάννης Κούτσης», «Γεώργιος Κούτσης» καὶ «Σπέτσαι». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§198Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὅλαι αἱ συμβάσεις, κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῶσι. Νὰ μὴ γίνῃ καμμία ἐξαίρεσις.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι. Οὐδεμία ἐξαίρεσις. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Γερ. Φραγκισκάτου ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Νικόλαος–Κωνσταντῖνος». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὡσαύτως ἀναγνωσθέντα γίνονται δεκτὰ τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως προσθέτου ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πάτραις ἑδρευούσης Ἀχαϊκῆς ἀτμοπλοΐας». Εἰς αʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια 1) Περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Γενούῃ ἑδρευούσης Ἰταλικῆς ἀτμοπλοΐας «Genovese». 2) «Περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀμβέρσῃ ἑδρευούσης Βελγικῆς ἀτμοπλοΐας «Ocean». καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σύρῳ ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Σύρου»).

§200Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἕως ἐκεῖ.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ εἴπετε καὶ τὸ 50όν.

§202Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι. 49–50. Ὄχι τὸ 50. Νὰ μὴ ψηφισθῇ.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9,50′ μ. μ.).