1909.10.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29.

τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1909.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 35′ μ. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 100 Βουλευτῶν. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ὁ σύλλογος τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. 2) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Γυθείου παρακαλεῖ, ὅπως οἱ δῆμοι Μονεμβασίας, Βοιῶν, Ἕλους καὶ Τρινάσου ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Γυθείου· 3) Κάτοικοι τῶν χωρίων Σκουροχωρίου, Γρανιτσεΐκων καὶ Ἁγίου Ἰωάννου ὑποβάλλουσι σκέψεις πρὸς βελτίωσιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος καὶ ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· 4) Οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ διαμερίσματος Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποκρουσθῇ πᾶσα τροποποίησις τοῦ ταμείου συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Σ.Π.Α.Π. 5) Ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας· 6) Ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Ἑρμουπόλεως παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας· 7) Ὁ δήμαρχος Ψωφίδος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ λήψεως αὐστηρῶν μέτρων κατὰ τῆς ζωοκλοπῆς· 8) Οἱ πρόεδροι τῶν ἐν Καλάμαις σωματείων παρακαλοῦσιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν σφαζομένων ζώων κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα καὶ ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ βεβαιώσεως τῆς ταυτότητος τῶν ἐκλογέων· 9) Οἱ σιγαροποιοὶ Μεσολογγίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ μηχανημάτων σιγαροποιίας· 10) Τὰ μέλη τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Λευκάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως σὺν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ εὐρείας ἐκλογικῆς περιφερείας ὑποβληθῇ τοιοῦτον καὶ περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου· 11) Ὁ κ. Ἀθ. Μπασιᾶς παρακαλεῖ, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἡ κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑποβληθεῖσα ταχυδρομικὴ σύμβασις μετὰ τοῦ Γ. Φραγκισκάτου συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 47ῳ τοῦ Κανονισμοῦ· 12) Διάφοροι κτηματίαι Ἀθηνῶν δι’ αἰτήσεώς των ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ νόμου ΓΣΙΗʹ τοῦ 1907 περὶ ἀγροφυλακῆς πρὸς καλλιτέραν φύλαξιν τῶν κτημάτων αὐτῶν· 13) Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ἰ. Φίλιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνδρομῆς ἐτησίας εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι Ἰσραηλιτικὰς κοινότητας»· 14) Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Παπαβασιλείου καὶ Γ. Καρπετόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας»· 15) Ὁ κ. Δ. Κατσίνας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν ἐπιστατῶν τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων τοῦ Κράτους», ὡς καὶ ἑτέραν πρότασιν νόμου «περὶ περιορισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης».

§2ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου τοῦ ἐλαίου» νὰ καταθέσῃ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν μετὰ τῶν τροπολογιῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, αὔριον ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεδρίασεν, εἶχον δὲ τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος εἰς αὐτήν, καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς ὅλας τὰς τροπολογίας. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§3Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεδριάζει.

§4ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§6Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τῶν φυλακῶν καὶ ἐπέρχεται ταυτοχρόνως καὶ οἰκονομία.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγραφόμενον «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ΑΣΝΖʹ».

§8Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀναχωρῶν ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι πᾶς Βουλευτὴς ὑποχρεοῦται νὰ συμβάλῃ εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς «περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν ἐπιστατῶν τῶν Γυμνασίων καὶ Ἑλληνικῶν σχολείων τοῦ Κράτους». Ἡ πεῖρα ἐδίδαξε πάντας ἡμᾶς ὅτι αἱ θέσεις τῶν ἐπιστατῶν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων εἶναι θέσεις ἀργομίσθων, διότι οὐδένα προορισμὸν καὶ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦσιν οὗτοι. Οἱ διοριζόμενοι ὑπηρέται δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Νομίζω ὅτι πνεῦμα συνετοῦ διαχειριστοῦ τοῦ δημοσίου χρήματος ἐπιβάλλει τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων αὐτῶν καὶ τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν εἰς αὐτὴν ἀνηκόντων προσώπων. Ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτῆς θέλει προκύψει οἰκονομία ἀφ’ ἑνὸς 50 ἕως 60,000 δραχμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θ’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰ σμήνη καὶ τοὺς λυμεῶνας τῶν ἀργομίσθων καὶ θεσιθηρῶν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἀργόμισθοι.

§12Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἶναι καθαρῶς ἀργόμισθοι καὶ θέλομεν ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις αὐτῶν.

§13Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ποῖοι εἶναι ἀργόμισθοι;

§14Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Οἱ ἐπιστάται, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦσιν, ἐνῷ οἱ διοριζόμενοι ὡς ὑπηρέται ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν.

§15Π. ΖΑΪΜΗΣ. Χρησιμεύουσιν οἱ ἐπιστάται διὰ τὰ διαλείμματα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ πρότασίς σας εἰς συζήτησιν, τότε συζητεῖτε ἐπ’ αὐτῆς.

§17Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ περιορισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀνωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης». Κύριοι, οὐδενὸς τὴν προσοχὴν διαφεύγει ὅτι ἡ πατρὶς διέρχεται ἡμέρας δοκιμασίας καὶ περίοδον κρισιμωτάτην, ὅπως δ’ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν δυσχερῆ θέσιν καὶ βαδίσῃ τὴν ὁδὸν τῆς προόδου καὶ τῆς εὐημερίας, ἐπιτελέσῃ δ’ ἐν ταὐτῷ τὴν ἐθνικὴν αὐτῆς ἀποστολήν, ὀφείλει πρωτίστως νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ παγίωσιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς τὰ ὁποῖα, ὑφ’ ἃς συνθήκας διατελοῦσιν, εὑρίσκονται κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν ἐμβάλλουσαν δικαίως καὶ εὐλόγως εἰς ἀνησυχίας τοὺς παρακολουθοῦντας τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἡμῶν. Χώρα μαστιζομένη ὑπὸ παντοίων περιπετειῶν, βεβαρημένη ὑπὸ πλείστων ὑποχρεώσεων καὶ ὀφείλουσα ἕνεκα τῶν μεγίστων καὶ ὑψηλῶν αὐτῆς παραδόσεων ν’ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἥτις ἤθελεν ἐξασφαλίσει εἰς αὐτὴν ἐν τῷ μέλλοντι τὴν μεγαλειτέραν μεταξὺ τῶν ἐθνῶν σταδιοδρομίαν ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ὄχι μόνον ἀναλόγους θυσίας παρὰ τῶν ὑπηκόων αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ δυσαναλόγους καὶ ὑπερμέτρους ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰς ἑκάστοτε περιστάσεις. Βεβαίως ἐπαινετὴ εἶναι ἡ φιλοπονία μεθ’ ἧς οἱ ἀξιότιμοι κ. Ὑπουργοὶ παρεσκεύασαν πληθὺν οἰκονομικῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἀλλά, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς περιστάσεις καὶ ἂν θὰ φέρωσι τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα, τοῦτο ὁ χρόνος θὰ τὸ δείξῃ, διότι δὲν ἀποκρύπτω ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν μετὰ δυσπιστίας παρακολουθοῦσι τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Εὔχομαι, Κύριοι, ὁ χρόνος νὰ δικαιώσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς προσδοκίας αὐτῆς. Ἀλλά, Κύριοι, καθ’ ὃν χρόνον ἐπιβάλλομεν, ὡς μὴ ὤφελε, νέα φορολογικὰ βάρη ἐπὶ τοῦ πενομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παρὰ τὴν μεγάλην οἰκονομικὴν δυσπραγίαν τοῦ τόπου καὶ τὰς ἐν μαρασμῷ ὑπαρχούσας παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, καθ’ ὃν χρόνον προβαίνομεν, ὡς μὴ ὤφελεν, ἀσυζητητὶ εἰς τὴν κατάργησιν πολλῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τινῶν μάλιστα ἀπαραιτήτων διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους, διὰ τῆς περικοπῆς δὲ τῶν θέσεων τούτων πληθὺς ὑπαλλήλων ῥίπτεται εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ κλείομεν πρὸς αὐτοὺς καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὰ ὦτα καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς ἀποξενοῦμεν πάσης συμπαθείας, καθ’ ὃν, λέγω, χρόνον ταῦτα συντελοῦνται ὑπὸ τὰς ὄψεις ἡμῶν σιωπώντων νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Πολιτεία νὰ ζητήσῃ θυσίας καὶ παρὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐκείνων οἵτινες ἤθελον τύχει τοῦ προνομίου καὶ τῆς εὐτυχίας νὰ μείνωσιν εἰς τὰς θέσεις αὑτῶν. Ἐπίσης καὶ παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ἡ προαγωγή, ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, θέλει ἐπιταχυνθῆ ἐπερχομένη πολὺ ταχύτερον ἢ ὅσον τὴν ἀνέμενον, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ἡ Πολιτεία θυσίας καὶ ὑπὸ τῶν σκέψεων τούτων ὁδηγούμενος ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητῶ περιορισμὸν κατὰ 5% ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὑπερβαίνει ἡ μισθοδοσία των τὰς δραχμὰς 300 κατὰ μῆνα. Ὁ νόμος οὗτος ὁρίζεται ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ μίαν πενταετίαν, μετὰ τὴν πάροδον τῆς ὁποίας ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις εἰς τὰ οἰκονομικά, ὁπότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωσιν οὗτοι εἰς ἀκέραιον τὸν μισθόν των. Ἐπίσης ἔκρινα, ὅπως τὰ κρατούμενα ποσοστὰ κατατίθενται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον οὕτω θὰ προικισθῇ δι’ ἑνὸς ἑκατομμυρίου κατ’ ἔτος κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀρκούντως δεδικαιολογημένον, ἂν ἀναλογισθῇ τις ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἀναλόγως τῶν δυνάμεών της μετὰ μεγάλης γενναιοδωρίας προστατεύει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἔχει ἀπαλλάξει καὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος μαστίζει ὅλας τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις τὰς εὑρισκομένας εἰς πολλῷ χείρονα θέσιν. Νομίζω ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ζητοῦμεν μεγίστας θυσίας παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν νὰ ποιῆται διακρίσεις καὶ νὰ φέρηται ἀλλοῦ μὲν ὡς φιλόστοργος μήτηρ, ἀλλοῦ δὲ ὡς κακὴ μητρυιά, διότι αἱ τοιαῦται μεροληψίαι καὶ εὔνοιαι εἶναι προάγγελοι κακῶν καὶ συμφορῶν τὰς ὁποίας ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐποχὴν πρέπει νὰ φοβῆται καὶ ν’ ἀποφεύγῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§18ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς Θηβῶν ὑπέβαλε δύο προτάσεις νόμου εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ μία ἀναφέρεται εἰς τὴν περικοπὴν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἡ πρότασις αὕτη θὰ τυπωθῇ βεβαίως καὶ θὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Ὅταν δὲ ἀναγραφεῖσα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἔλθῃ εἰς συζήτησιν θὰ ἐκφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν γνώμην μας περὶ αὐτῆς. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ τῆς ἑτέρας προτάσεώς του, δι’ ἧς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην περὶ καταργήσεως τῶν ἐπιστατῶν τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων καὶ Γυμνασίων, νομίζω ὅτι, ἂν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ σήμερον διανεμηθὲν νομοσχέδιον περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, θὰ ἴδῃ ὅτι δύναται νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν ὡς τροπολογίαν τούτου, ὅτε θὰ συζητηθῇ ἐν καιρῷ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γρ. Φούφας, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶς καὶ Ν. Κρίσπης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιμελητῶν τῶν Κλινικῶν, Ἐργαστηρίων καὶ Μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§20Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μανθάνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν». Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἑτοίμη, ὑπεγράφη αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἐντὸς ὀλίγου θὰ κατατεθῇ.

§21ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σταλῇ ἀμέσως πρὸς ἐκτύπωσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγραφῇ αὔριον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν 1ον συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεων τοῦ ͵ΒΡΞΔʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου τοῦ 1893 νόμου περὶ τῆς ἐπὶ Δικαστηρίου παραστάσεως τῆς Ζαππείου ἐπιτροπῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). 1η συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΓʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1900 περὶ μηχανικῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§23Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἰδέαν περὶ ἀδείας ναυτολογίας καὶ ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν ἐν περιπτώσει ἀπεργίας, ὑπέβαλε δὲ τὴν πρότασιν ὅπως δύνανται οἱ πλοιοκτήτορες νὰ λαμβάνωσι ξένους μηχανικοὺς περιλαμβανομένους εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν μηχανικῶν ὃν ὁ οἰκεῖος πίναξ τοῦ νόμου ἐπιβάλλει. Ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη καὶ ἀναγκαιοτάτη, διὰ τοῦτο δέ, ἐπειδὴ ἐνόμισα ὅτι ὁ ἴδιος θὰ ὑπέβαλλεν ἐγγράφως τὴν τροπολογίαν του καὶ δὲν τὸ ἔπραξεν ἀπουσιάζων τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐφρόντισα νὰ διατυπώσω αὐτὴν καὶ νὰ εἴπω, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐμῆς τροπολογίας τῆς ἀναγραφείσης ἐν τῷ ἐκτυπωθέντι κειμένῳ, εἰς τὸ τέλος· «ἢ καὶ πλειόνων ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν ἐν περιπτώσει ἀπεργίας». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§25Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§26Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Χαλκίδος εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον δέον ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον νομοθέτημα, ἐν νομοθετικῇ ἐργασίᾳ ἀφορώσῃ τὰ προσόντα τῶν μηχανικῶν καὶ ἐν γένει τὸν ὀργανισμὸν τῶν ἐμπορομηχανικῶν. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχει θέσιν τροπολογία ἔχουσα σχέσιν μὲ διάταξιν ποινικήν, διότι ποινικὴ εἶναι ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Χαλκίδος. Τοῦτο δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐξετάζουσα θὰ ψηφίσῃ, ὡς ἐγένετο τελευταίως ἐν Ἰταλίᾳ, ὅπου αἱ ἀπεργίαι εἶχον λάβει διαστάσεις καὶ ἐλήφθησαν τοιαῦτα νομοθετικὰ μέτρα. Δὲν νομίζω ὅτι ἐν τῷ θέματι τοῦ νόμου τούτου δύναται νὰ τεθῇ διάταξις τοιαύτη.

§27Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρότεινα, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ποινικήν τινα διάταξιν ἐν περιπτώσει ἀπεργίας, οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναβάλωμεν τὸ θέμα, ὅπως εἰς νομοθέτημα γενικώτερον ἀσχοληθῶμεν περὶ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ πλοιοκτήτορος νὰ ναυτολογῇ τοὺς μηχανικούς, λέγει δὲ τὸ νομοσχέδιον ὅτι δὲν δύναται νὰ ναυτολογῇ παρὰ Ἕλληνας —καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος—. Χθὲς ὅμως ὑπέβαλον τροπολογίαν καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ναυτολογίας ξένου μηχανικοῦ, ὅτε τὸ πλοῖον νεωστὶ ἐναυπηγήθη, ὁπότε διὰ τὴν εὐθύνην τῆς στερεότητος τοῦ πλοίου εἶναι ἠναγκασμένος ὁ πλοιοκτήτωρ νὰ δεχθῇ ἀλλοδαπὸν μηχανικὸν ὑπὸ τοῦ ναυπηγείου διδόμενον, ἅπαντες δὲ οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπινεύοντος, ἀπεδέχθησαν τὸ ἄρθρον τῆς ἐμῆς τροπολογίας, ἣν διετύπωσα καὶ ὑπάρχει ἐν τῷ ἀνατυπωθέντι νομοσχεδίῳ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος διετύπωσεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, τοῦ δικαιώματος τοῦ πλοιοκτήτορος νὰ ναυτολογῇ καὶ ἀλλοδαποὺς μηχανικούς, τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ ἐν περιπτώσει ἀπεργίας. Θέλετε νὰ δεθῶσι τὰ πλοῖα; Εἶναι ἀνάγκη νὰ δύναται ὁ πλοιοκτήτωρ νὰ κινῇ τὸ πλοῖον καὶ τότε ἐν περιπτώσει ἀπεργίας δέον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὸν κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ναυτολογῇ καὶ ξένους μηχανικούς. Τοῦτο, ἀπόντος τοῦ προτείναντος κ. Βουλευτοῦ, ἐν δυσὶ λέξεσι διετύπωσα καὶ εἶδον μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνεγνώρισε τὸ βάσιμον τοῦ πράγματος, διότι ἄλλως καταδικάζονται ἐν περιπτώσει ἀπεργίας τῶν μηχανικῶν νὰ δεθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχωσι συνάδελφοι ἔχοντες ἐναντίαν γνώμην, ἐὰν λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐξήγησιν ἣν ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ν’ ἀπαγγείλωσι τὴν καταδίκην τῆς ναυτιλίας, ὅπως μένῃ ἀργὴ ἐν περιπτώσει ἀπεργίας.

§28Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴν τίς μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀτμοπλοίων δὲν θὰ ἐξωθῶσι τοὺς μηχανικοὺς εἰς ἀπεργίας καὶ ὅτι θὰ ἐξασφαλίζωνται τὰ δικαιώματα τῶν μηχανικῶν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἐφοπλιστὰς καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἂν ἀδικῶνται οἱ μηχανικοί, ποία πρόνοια λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοθετήματος, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ νομοθετήσωμεν ὅτι ἐν περιπτώσει ἀπεργίας δύνανται νὰ καταφεύγωσιν εἰς ξένους; Ἂν πράξωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν καὶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν μηχανικῶν.

§29Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀντίρρησις τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Βουλευτὴς Ἄργους προέβαλε νομίζω ὅτι οἴκοθεν καταπίπτει, διότι, ὅπως ἡ ἀντίρρησίς του ἔχῃ βάσιν, πρέπει νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἷς πλοιοκτήτωρ δαπανήσας σπουδαιότατα χρηματικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν προορίζει πρὸς στάσιν ἀλλὰ πρὸς κίνησιν, ἵνα λάβῃ τὸ ἀντάλλαγμα τῶν κεφαλαίων του, αὐτὸς εἶναι ἕτοιμος νὰ ἐνεργήσῃ πᾶν ὅ,τι δύναται, διὰ νὰ τεθῇ τὸ πλοῖόν του εἴς τι κρηπίδωμα. Τοιαύτην ἐνέργειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις μετὰ βεβαιότητος, οὐδὲ μετὰ τῆς ἐλαχίστης πιθανότητος.

§30Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατώρθωσα νὰ πείσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χαλκίδος κ. Βουλευτήν. Ἰδιοκτῆται ἀτμοπλοίων ἐπιδιώκουσι συμφέροντα· ἐὰν νομίζωσιν ὅτι τὰ συμφέροντά των δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι καλλίτερον διὰ ξένων μηχανικῶν, τίς ἐγγυᾶται ὅτι δὲν θὰ ἐξαναγκάσωσι τοὺς μηχανικοὺς ν’ ἀπεργήσωσιν; Εἶναι ἄδικος λοιπὸν ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Χαλκίδος, ὁ ὁποῖος ἔδει νὰ ἔχῃ καὶ πεῖραν ἐπὶ τῶν τοιούτων ζητημάτων ὡς ἐφορεύων ἐπὶ ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν λαμβάνεται πρόνοια ἐξασφαλίζουσα ἐξ ἴσου τοὺς μηχανικοὺς δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ νομοθετήσωμεν μονομερῶς ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία περὶ ἧς ἡ συζήτησις ἀφορᾷ τὸ τρίτον ἄρθρον, ὥστε περὶ ταύτης θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 3. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 3 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου προστίθεται ἡ περίοδος «καὶ ἂν μὴ ᾖ ἀπογεγραμμένος ἐργάτης θαλάσσης». Ἡ δευτέρα παράγραφος ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑπομένης: «Ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ναυτολογηθῶσιν ἐπὶ πλέον τοῦ ἐν τῷ πίνακι τοῦ 1ου ἄρθρου ὁριζομένου ἀριθμοῦ Ἑλλήνων διπλωματούχων μηχανικῶν. Εἰς ξένους ὅμως λιμένας ἐπιτρέπεται προσωρινῶς ἡ συμπλήρωσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν μηχανικῶν καὶ δι’ ἀλλοδαπῶν τοιούτων, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐξ ἀνάγκης ἐπιβάλλεται καὶ μέχρι τοῦ κατάπλου τοῦ ἀτμοπλοίου εἰς Ἑλληνικὸν λιμένα ἢ μέχρι τοῦ κατάπλου εἰς λιμένα τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἐν ᾧ ὑπάρχει Ἑλληνικὸν λιμεναρχεῖον. Ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται ἡ ναυτολόγησις ἀλλοδαποῦ μηχανικοῦ ἐντὸς τοῦ ἐν τῷ πίνακι τοῦ 1ου ἄρθρου ὁριζομένου ἀριθμοῦ διπλωματούχων μηχανικῶν, ὅταν πρόκειται περὶ ἀτμοπλοίου νεωστὶ ναυπηγηθέντος καὶ διὰ τὸ πρῶτον ἀπὸ τοῦ ἐκ τοῦ ναυπηγείου ἀπόπλου αὐτοῦ ἔτος». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Γ. Καρπετοπούλου, Θ. Λέκα καὶ Κ. Ἀγγελοπούλου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὸ τέλος τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3, ὡς ἀντικατεστάθη, προστίθενται αἱ λέξεις «καὶ ὅπου οἱ πλοίαρχοι ὑποχρεοῦνται ν’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς τυχὸν ναυτολογημένους ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς δι’ Ἑλλήνων τοιούτων, ἐκτὸς ἂν τὰ εἰς ξένους λιμένας Ἑλληνικὰ λιμεναρχεῖα βεβαιώσωσιν ὅτι δὲν ὑπάρχουσι διαθέσιμοι Ἕλληνες μηχανικοί, συντασσομένης σχετικῆς πράξεως ἐπὶ τῶν ναυτιλιακῶν ἐγγράφων. Οἱ μένοντες διαθέσιμοι Ἕλληνες μηχανικοὶ εἰς τοὺς εἰρημένους λιμένας ὑποχρεοῦνται νὰ δηλώνωσιν εἰς τὰς ἐκεῖ Ἑλληνικὰς λιμενικὰς ἀρχὰς τὴν παρουσίαν των. Ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται ἡ ναυτολόγησις ἀλλοδαποῦ μηχανικοῦ ἐντὸς τοῦ ἐν τῷ πίνακι τοῦ 1ου ἄρθρου ὁριζομένου ἀριθμοῦ διπλωματούχων μηχανικῶν, ὅταν πρόκειται περὶ ἀτμοπλοίου νεωστὶ ναυπηγηθέντος καὶ διὰ τὸ πρῶτον ἀπὸ τοῦ ἐκ τοῦ ναυπηγείου ἀπόπλου αὐτοῦ ἔτος ἢ καὶ πλειόνων ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν ἐν περιπτώσει ἀπεργίας».

§32Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τροπολογία τὴν ὁποίαν συνεπλήρωσα διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος ὡς ἑξῆς: «ἢ καὶ πλειόνων ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν ἐν περιπτώσει ἀπεργίας».

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 4–7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8). Εἰς τὸ ἄρθρον 8 ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἰ. Μπούμπουλη καὶ Ἀθ. Μιαούλη, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «ἢ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ πενταετίαν ἐπὶ Ἑλληνικῶν ἢ ξένων ἀτμοπλοίων ὡς μαθητευόμενοι μηχανικοί. Ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν ἐν τῷ ἀτμοπλοίῳ θέλει ἀποδεικνύεσθαι ἐκ τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν βιβλίων τῶν ἀτμοπλοίων». Δέχεται τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός;

§34Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§36Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 8 παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ· δηλαδὴ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «παρ’ ἡμῖν τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα» καὶ νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9).

§37Ε. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 ἐπιβαλλομένη πρόσθετος ποινὴ καθ’ ἣν οἱ κομισταὶ τῶν ψευδῶν πιστοποιητικῶν στεροῦνται τοῦ λοιποῦ διὰ παντὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποκτήσεως Ἑλληνικοῦ διπλώματος μηχανικοῦ εἶναι πολὺ βαρεῖα καὶ καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὡρισμένος χρόνος στερήσεως τοῦ τοιούτου δικαιώματος. Ἴσως ἡ πενταετὴς στέρησις εἶναι ἀρκοῦσα.

§38Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ δέχομαι.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἐμπειρίκου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὸ ἄρθρον 10).

§40Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον προτείνει, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦδε, πρὶν ἀποδεχθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐψηφίσθη, νὰ προσαρμοσθῇ τοῦτο εἰς τὸν ναυτικὸν νόμον, ἵνα ἐκεῖνος ὁ νόμος ὁ παλαιός, οὕτω πως συνηρμολογημένος μὲ τὰς νέας διατάξεις, ἃς ἐψηφίσαμεν νῦν, ἀποτελέσῃ ἕνα πλήρη νόμον, ὁ ὁποῖος μετατυπούμενος καὶ ψηφιζόμενος αὔριον νὰ γένηται δεκτὸς ἐν τῷ συνόλῳ.

§41Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἔργον τοῦ δημοσιεύοντος κώδικα.

§42Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τούτου γενομένου θὰ ἐπέρχηται μεγάλη εὐκολία κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ ἐκ τοῦ δυνάμει τοῦ ͵ΓΣΞʹ νόμου συνομολογηθέντος διὰ τὰ ἔργα τῶν δεξαμενῶν Πειραιῶς δάνεια πρὸς πληρωμὴν ληξιπροθέσμων ὑποχρεώσεων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου». Ὁ κ. Κουντουριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§44Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸς συζήτησιν ἐμποιεῖ εἰς ἐμὲ ἔκπληξιν, διότι ὁ εἰσαγαγὼν τοῦτο κ. Ὑπουργός, ὤφειλε προηγουμένως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἤθελον ἀντιληφθῆ οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὴν διάθεσιν τῶν 250,000 δραχμῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται σήμερον· διότι, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νόμου ψηφισθέντος πρὸ διετίας, νομίζω, ἐλήφθησαν μέτρα ὅπως ἡ διαχείρισις τῶν χρημάτων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς γίνηται κατὰ τρόπον ὅλως διάφορον ἐκείνου καθ’ ὃν ἐγίνετο κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐνθυμεῖσθε τὰς μακρὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου περὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἀτασθαλιῶν αἱ ὁποῖαι συνέβαινον εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα καὶ ἰδίως εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς. Ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ σήμερον νὰ διαθέσῃ τμηματικῶς τὸ δάνειον ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου εἰδικὸς νόμος προυνόησεν, ἀλλὰ δὲν ἐφέρατε εἰς ἡμᾶς καὶ τὰ στοιχεῖα, τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαραίτητα, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασιζόμενοι θέλομεν δώσει τὴν ψῆφον ἡμῶν· διότι ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν πρὸς ποῖον σκοπὸν τὰ χρήματα ταῦτα θέλουσι διατεθῆ. Ζητεῖτε ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, ὅπως διατεθῶσι 250,000 δραχμῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ληξιπροθέσμων ἀπαιτήσεων, ἐνῷ ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν ἐντελῶς ποῖαι εἶναι αἱ ληξιπρόθεσμοι αὗται ἀπαιτήσεις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ παρακωλύσω τὴν δευτέραν συζήτησιν, νὰ καταθέσῃ αὔριον, πρὸς τῆς τρίτης συζητήσεως, λεπτομερῆ πίνακα, ἐν τῷ ὁποίῳ ν’ ἀναγράφωνται αἱ ληξιπρόθεσμοι αὗται ἀπαιτήσεις.

§45Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εὑρίσκω τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δικαιοτάτην, καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχω προχείρους τὰς σημειώσεις, ὅπως δώσω εἰς αὐτὸν τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἀλλ’ ἔχω ἐν τῇ μνήμῃ μου ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὁποίου τὴν μεταρρύθμισιν ζητοῦμεν ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ δάνειον 4.000.000, ὁ σκοπὸς δὲ τῆς συνάψεως τοιούτου δανείου ἦτο τότε νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ 400.000 δρχ., τὰς ὁποίας εἶχε προκαταβάλει οὕτως εἰπεῖν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῆς πόρων διὰ τὰς δεξαμενὰς Πειραιῶς. Ἐζήτει τότε λοιπὸν τὸ δάνειον νὰ εἶναι 4.000.000, ὅπως λάβῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον 400.000, τὰς ὁποίας εἶχε προκαταβάλει, καὶ 3.600.000 δρχ. ἐζητοῦντο διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δεξαμενῶν. Ὁ ἀξιότιμος τότε βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Δ. Ῥάλλης ἀντέλεξε, καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐγένετο ἡ μακρὰ ἐκείνη συζήτησις, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καὶ τὸ δάνειον ἐγένετο ἐκ δρ. 3.600 000. Ἀλλ’ ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ περιῆλθεν εἰς στενοχωρίας χρηματικάς. Τὸ ἐκ 3.600.000 δρ. δάνειον ὑπεραρκεῖ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, καὶ ἂν ἀκόμη, ὅπερ ἀμφιβάλλω ἂν βαρύνει τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν, γίνῃ νέα δαπάνη 150–200 χιλιάδων δραχμῶν, ὅση ὑπολογίζεται διὰ τὴν ἐκ νέου διόρθωσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρὸ τριῶν περίπου μηνῶν ἔπαθον, ὅπως ἐνθυμεῖσθε — καὶ ἀμφιβάλλω, λέγω, ἂν βαρύνει τὴν ἐπιτροπήν, ἢ μᾶλλον κατ’ ἐμὴν κρίσιν δὲν τὴν βαρύνει — τὸ δάνειον, λέγω, τοῦτο ὑπεραρκεῖ, καὶ ἂν βαρύνῃ τοῦτο καὶ ἡ νέα αὕτη δαπάνη· ἐκρίθη λοιπὸν εὔλογον ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ προβῇ εἰς τὴν σύναψιν νέου δανείου, ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς ἀνάγκας φανεράς, εἰς ὀφειλὰς ἀπαιτητάς, εἰς τοῦτο δὲ συνῄνεσε καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, διότι καὶ περὶ τούτου θὰ ἔχω αὔριον τὸ ἔγγραφον ἐν τῷ φακέλῳ μου, ὅπως δοθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ποσὸν 250.000, ὅσαι ἀκριβῶς εἶναι αἱ ὀφειλαὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ πρὸς ταύτην θὰ συμμορφωθῶ αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν» ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της διὰ τοῦ βουλευτοῦ Βόλου κ. Ἀντ. Καρτάλη.

§47ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ σταλῇ ἀπόψε πρὸς τύπωσιν, παρακαλῶ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σύρῳ ἑδρευούσης Κυκλαδικῆς ἀτμοπλοΐας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Λεμησσῷ ἑδρευούσης ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας Λεμησσοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐλευθεροκοινωνίας τῶν πλοίων καὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπ’ αὐτῶν ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΧΝϚʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877 περὶ ὀργανισμοῦ καὶ δικαιοδοσίας τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§49ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ γʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1 παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Τὰ τέλη ὑπολογίζονται κατὰ προσέγγισιν εἰς δέκα λεπτά».

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§51ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρελείφθη ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας μετὰ τὴν λέξιν «Σμύρνης» ἡ λέξις «Ἀλεξανδρείας». Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιμελητῶν τῶν κλινικῶν, ἐργαστηρίων, μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Κατὰ λάθος εἰς τὸ τυπογραψεῖον παρελείφθη ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἓν ὁλόκληρον ἄρθρον.

§53Π. ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον καὶ νὰ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον πλῆρες.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.»

§55Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐνόμιζον ὅτι μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ἐλήφθη κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν θὰ ἐνεφανίζετο κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι οἱ ἔχοντες νὰ ὁμιλήσωσιν ὡμίλησαν ἀρκούντως καὶ κατέδειξαν τὰς ἐν αὐτῷ ἀτελείας, κατελήξαμεν δὲ εἰς τὸ νὰ ζητήσωμεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ καὶ ἔπραξεν. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει ἐπροτείναμεν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραπέμψῃ αὐτὸ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὃ καὶ ὁ ὑποστηρικτὴς ἰδίως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς συζητήσεως ἐδήλωσεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καθὼς καὶ ἐν γένει τὰ πανεπιστημιακὰ θ’ ἀποσυρθῶσιν.

§56ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θ’ ἀποσυρθῶσι;

§57Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Οὕτως ἤκουσα.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι. Εἶπον ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἰδίως τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Πανεπιστήμιον νὰ κλείσῃ, διότι ἄνευ ἐπιμελητῶν καὶ καθηγητῶν δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ.

§59Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Περὶ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου δὲν ἔχω ἀντίρρησιν· τὸ δεύτερον νομοσχέδιον εἶναι ἀναγκαιότατον καὶ ἐκπληροῖ οἰκονομικὴν ἀνάγκην τῆς χώρας.

§60ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκπαιδευτικὴν ἀνάγκην.

§61Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πρὸ παντὸς ἐκπληροῖ ἀνάγκην οἰκονομικήν, διότι αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται τὰς μακρὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἕνεκα σκανδάλου ἀναφυέντος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ ὑποθέσεως τοιαύτης, ὥστε μετὰ δριμεῖαν ἐπίθεσιν καὶ μετὰ σοβαρὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ἠναγκάσθη ὁ τότε Ὑπουργὸς Διάταγμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδώσει περὶ ἐπιμελητῶν νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὸ ἔκαμε.

§63Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Διότι προέβη τότε εἰς διορισμὸν ἐπιμελητοῦ δυνάμει Β. Διατάγματος τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε, Β. Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο ἐπὶ γνωμοδοτήσεως τῆς οἰκείας Σχολῆς. Καὶ ἐν τούτοις ἡ οἰκεία Σχολὴ εἶχε τότε μὲν ὑποβάλει τὰς ἰδέας αὐτῆς περὶ ἐπιμελητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶχε τότε ὁλόκληρον τὴν εἰσήγησιν ταύτην τῆς Σχολῆς ὑποβάλει εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς ὑπογραφὴν τοῦ οἰκείου Διατάγματος Ἑπομένως τότε παρετηρεῖτο ὅτι οἱ ἐπιμεληταὶ ἐπληρώνοντο ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ Διαταγμάτων ἄνευ ὑπάρχοντος νόμου. Ἡ τοιαύτη παράνομος πληρωμὴ τῶν ἐπιμελητῶν ἔφερε τὴν ἀνάγκην τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ψηφισθῇ, ἵνα κανονισθῶσι τὰ πράγματα ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν καὶ πληρωθῶσιν οἱ ἐπιμεληταὶ ἐπὶ τῇ βάσει ὑφισταμένου νόμου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἐθεώρησε καλὸν νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπιμελητῶν. Ἡ ἐπιμελητεία ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ χρονολογεῖται ἀπὸ εἰκοσαετίας· πρότερον δὲν ἐλειτούργει ἐπιμελητεία παρ’ ἡμῖν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεβλήθη δι’ ἄλλην συνεδρίασιν, διακόπτω τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν, διὰ νὰ ἐπαναλάβω ταύτην, ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἔλθῃ πάλιν πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§64ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ ἠρχίσατε, δὲν συμπληρώνετε τὰς περὶ αὐτοῦ γνώμας σας;

§65Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ Θέμα εἶναι ἐκτεταμένον, διότι ἔχει ἱστορίαν μακρὰν ἐν ταῖς σχολαῖς· καὶ οὐ μόνον μακρὰν ἀλλὰ καὶ σκανδαλώδη καὶ δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀπασχολήσω σήμερον τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιμελητῶν, θὰ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐπιμελητῶν ἀντὶ διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου νὰ βελτιωθῇ μετὰ πάροδον εἰκοσαετίας ὁλοκλήρου, καθ’ ὃ χρονικὸν διάστημα ἡ ἐπιστήμη ἔκαμε γιγαντιαίας προόδους, ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἐν τῷ ἐπανορθωτικῷ αὐτῆς ἔργῳ ἐπεχείρησε νὰ ἐργάζηται, ὅπως θέλω ἀποδείξει, πρὸς ὀπισθοδρόμησιν τῆς ἐπιστήμης παρ’ ἡμῖν. Ἂν λάβητε τὸν κόπον νὰ παραβάλητε τὸ Διάταγμα τοῦ 1889 πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται σήμερον, θέλετε ἴδει μετὰ πόσης σοφίας καὶ φροντίδος ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐπιστήμης συνετάχθη τὸ Διάταγμα τότε, καὶ θὰ ἴδητε καὶ τὰς σήμερον προστιθεμένας διατάξεις πόσον ἀποτυφλώττουσι τὴν παιδείαν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ. Ἐὰν ἐφρόντιζε τὸ Διάταγμα τότε περὶ τοποθετήσεως ἐπιμελητῶν ἐπιστημόνων συμπληρωσάντων τὰς σπουδὰς αὐτῶν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ καὶ συμπληρωσάντων τὰς σπουδὰς αὐτῶν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ, σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιμελητῶν θεωρεῖται περιττὸν τὸ προσὸν ἐκεῖνο, τοῦ νὰ ἔχῃ συμπληρώσει ὁ ὑποψήφιος ἐπιμελητὴς τὰς σπουδὰς αὐτοῦ καὶ ἐν ἑτέρῳ Πανεπιστημίῳ τῆς Ἑσπερίας. Σήμερον, μεθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν κατακραυγὴν ἥτις ἀκούεται πανταχόθεν περὶ τῆς καταπτώσεως τοῦ Πανεπιστημίου, σήμερον ἐρχόμεθα νὰ καθιερώσωμεν τὴν πρόσληψιν ἐπιμελητῶν ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπαρκῶς κατηρτισμένα πρὸς τοιαύτην ὑπηρεσίαν.

§66Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἀφαιρεῖ τὸ προσὸν τῶν σπουδῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ;

§67Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀποκλείει ἐκείνους. Ὅτε, κύριε Ὑπουργέ, λέγετε ὅτι ἔχουσι τὰ προσόντα νὰ γίνωσιν ἐπιμεληταὶ οἱ διατελέσαντες βοηθοὶ ἐπὶ τριετίαν, ἐξισοῦτε αὐτοὺς τοὺς διδάκτορας τοῦ Πανεπιστημίου μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ συνεπλήρωσαν τὰς σπουδὰς αὐτῶν ἐνταῦθα, προσέτρεξαν καὶ εἰς τὰ φῶτα τοῦ Ἐξωτερικοῦ προσκτήσαντες νέας γνώσεις ἐπιστημονικάς, τῶν ὁποίων διψᾷ πᾶς τις. Ἀφοῦ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν οἰκεῖον καθηγητὴν νὰ κρίνῃ μεταξὺ τοῦ βοηθοῦ του καὶ ἑνὸς ξένου ἐπιστήμονος μὲ τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν, βεβαίως ὁ καθηγητὴς θὰ κρίνῃ ὑπὲρ τοῦ βοηθοῦ του καὶ θ’ ἀπορρίψῃ τὸν ἐρχόμενον ἐκ τῆς Ἑσπερίας. Καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἀποκλείεται τοῦ διαγωνισμοῦ ὁ ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ σπουδάσας ἢ συμπληρώσας σπουδάς, ἀφοῦ ζητεῖτε τὰ ἴδια προσόντα, νὰ ἔχῃ δηλαδὴ τριετῆ ἐξάσκησιν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ καὶ αὐτός· βεβαίως θὰ εἶναι πολὺ μωρὸς ἐκεῖνος, ἐὰν ἀποφασίσῃ νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὸν βοηθὸν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἔχει πρὸς τούτοις τὴν εὔνοιαν τοῦ οἰκείου καθηγητοῦ. Ἀπόδειξις ὅτι οὕτω θὰ συμβῇ ἔχομεν γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ἔχομεν τὸ Αἰγινήτειον Νοσοκομεῖον. Ὑπῆρχεν ἐκεῖ ἐπιμελητὴς ἄριστα κατηρτισμένος, μὲ ὅλα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, ἀλλ’ ὁ ἐπιμελητὴς ἐκεῖνος, ἐπειδὴ ἦτο κάρφος τοῦ καθηγητοῦ, διότι ἐν πολλοῖς ἀπεδεικνύετο ὑπέρτερος αὐτοῦ, ἀπεπέμφθη· προσελήφθη δὲ ποῖος νομίζετε δυνάμει τοῦ περιφήμου ἐκείνου Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Στάης ἐξέδωκεν; ὁ βοηθὸς τοῦ καθηγητοῦ. Καὶ σήμερον τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ καταδικαστέον, τὸ μεμονωμένον, ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ γενικεύσητε. Ἀλλ’ ὡσεὶ προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκα ἐξηγήσεις τινὰς περὶ τοῦ τρόπου τῆς καταβαραθρώσεως τῆς ἐπιστήμης παρ’ ἡμῖν διὰ τοῦ ἀναβληθέντος δι’ ἄλλην ἡμέραν νομοσχεδίου· δὲν προχωρῶ ὅμως περαιτέρω ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν λοιπῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἔχουσιν ἐπίσης πολλὰ τρωτὰ ἐν αὐτοῖς.

§68ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μοὶ κάμνετε τὴν χάριν, ἐπειδὴ συζητεῖτε ἐπὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἀνεβλήθη δι’ αὔριον, διὰ νὰ συμπληρώσητε τὴν γνώμην σας, ν’ ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον τέταρτον τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ᾧ λέγεται ὅτι ἀποκλείονται οἱ ἐν ἀλλοδαποῖς Πανεπιστημίοις σπουδάσαντες;

§69Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Λυποῦμαι, διότι δὲν μὲ ἠκολουθήσατε εἰς τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας μου, ἐκτὸς ἂν ἐγὼ δὲν ἔγινα ἀρκετὰ καταληπτὸς πρὸς ὑμᾶς, διότι σᾶς ἔφερα γεγονὸς μεμονωμένον.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινεν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἂν θὰ γίνῃ νόμος. Τώρα ἔρχεται ὁ νόμος αὐτὸς καὶ θέτει φραγμὸν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν καθηγητῶν, διότι λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι δὲν δύναται κανεὶς τῇ ἁπλῇ προτάσει τοῦ καθηγητοῦ νὰ διορίζηται ἐπιμελητής, ἀλλά, ἀφοῦ ἐπιδείξῃ αὐτὰ καὶ αὐτὰ τὰ προσόντα, θὰ διαγωνισθῇ ἐνώπιον τοῦ καθηγητοῦ καὶ δύο ἄλλων καθηγητῶν. Λέγει δὲ προσέτι ὅτι ὄχι μόνον οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν κλινικαῖς ἢ ἐργαστηρίοις ὡς ἐπιμεληταί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν οἱοισδήποτε ἄλλοις Πανεπιστημίοις ὑπηρετήσαντες.

§71Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Σεῖς ἰσχυρίσθητε καὶ ὅτι δὲν ζητεῖτε νὰ καταργήσητε τοὺς ἄμβυκας, διότι ἐπιβάλλετε χιλίων δραχμῶν φόρον, ἀλλ’ ὅλη ἡ κοινωνία βοᾷ ὅτι τοῦτο, ἡ βαρυτάτη δηλονότι φορολογία, σημαίνει παντελῆ κατάργησιν. Ἐν παρομοιώσει σᾶς λέγω ὅτι αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας ἐθέσατε ἐν τῷ ἄρθρῳ τετάρτῳ εἶναι τοιαῦται, ὥστε εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποκλειστικαὶ τῶν ἐν Ἑσπερίᾳ συμπληρωσάντων τὰς σπουδάς, διότι δὲν θὰ καταδεχθῇ ποτε εἷς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος συνεπλήρωσε τὰς σπουδάς του ἐνταῦθα καὶ ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ, μετὰ τριετῆ μάλιστα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μελέτην καὶ ἄσκησιν εἰς τὰ ἐργαστήρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε πολὺ καλῶς, δὲν θὰ καταδεχθῇ, λέγω, ποτὲ νὰ ἔλθῃ νὰ διαγωνισθῇ μὲ τὸν βοηθὸν τοῦ καθηγητοῦ, ὅταν ὁ καθηγητὴς ἀποτελῇ μέλος τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ εὔνοια, ἥτις θὰ βαρύνῃ κατὰ πολύ, θὰ κλίνῃ ὑπὲρ τοῦ βοηθοῦ τοῦ οἰκείου καθηγητοῦ.

§72Π. ΖΑΪΜΗΣ. Θὰ γίνῃ διαγωνισμός.

§73Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀκριβῶς θέλω ν’ ἀποκλείσω ἀπὸ τὸν διαγωνισμὸν τὴν εὔνοιαν τοῦ καθηγητοῦ, θέλω νὰ ἀποκλείσω αὐτὸν τὸν καθηγητὴν ἀπὸ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ· νὰ γίνῃ δὲ ὁ διαγωνισμὸς μὲ ἄλλους ἐκτὸς τοῦ οἰκείου πρὸς τὴν ἐπιμελητείαν καθηγητάς, διότι δὲν δύνασθε νὰ μὴ παραδεχθῆτε ὅτι θὰ βαρύνῃ ἀποτελεσματικῶς ἡ εὔνοια τοῦ καθηγητοῦ ὑπὲρ τοῦ βοηθοῦ του ἀπέναντι ἐκείνου τοῦ νέου ὁ ὁποῖος ἐδαπάνησε καὶ χρόνον καὶ χρῆμα, ἵνα καταρτισθῇ πολὺ τελειότερον ἀπὸ τὸν βοηθόν. Καὶ ἓν ἄλλο θὰ σᾶς εἴπω εἰς ἐπίρρωσιν τῆς γνώμης ταύτης. Γνωρίζετε ὁποία σπάνις συγγραμμάτων ἐπικρατεῖ παρ’ ἡμῖν. Αὐτοὶ οἱ σπουδασταὶ τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης διδάσκονται ἐκ συγγραμμάτων παρελθουσῶν δεκαετηρίδων, καὶ δὲν λέγω τοῦτο, ἵνα κατηγορήσω τοὺς καθηγητάς, τοὺς φιλοτίμως ἐργασθέντας πρὸς ἔκδοσιν βιβλίων, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν καταναλωτῶν τὰ βιβλία δὲν ἀνανεοῦνται παρ’ ἡμῖν, ὅπως ἀπαιτεῖται, γνωρίζετε δὲ ποίας γιγαντιαίας προόδους ἐπετέλεσεν ἡ ἐπιστήμη, καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ πρόοδος τὴν ὁποίαν ποιεῖται ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ ἡ ἐπιστήμη· εἶναι παγκόσμιος καὶ ὁ ἐπιστήμων ὁ πραγματικός, ὅπως ἡ μέλισσα συλλέγει τὸ μέλι ἀπὸ τὰ διάφορα ἄνθη, οὕτως ἐξ ὅλων τῶν Ἐπικρατειῶν ὁλοκλήρου τῆς ὑφηλίου λαμβάνει τὰς γνώσεις, ἵνα καταρτίσῃ τὸ σύγγραμμα πληρέστερον, ἵνα καταρτίσῃ τὴν μέθοδον, ἵνα μεταγγίσῃ τὰς γνώσεις εἰς τὴν νεολαίαν τοῦ τόπου. Τοιοῦτον λοιπὸν βοηθόν, ὁ ὁποῖος κατηρτίσθη ἐκ συγγραμμάτων παρελθουσῶν δεκαετηρίδων, τοιοῦτον, λέγω, βοηθὸν θέλετε νὰ ἐγκαθιδρύσητε ὡς ἐπιμελητὴν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Διδάκτορα δηλ. τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου μὴ δυνηθέντα μὲ ὅλην τὴν φιλοτιμίαν τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ ἔχῃ νὰ καταρτισθῇ καὶ εἰς μίαν ξένην γλῶσσαν, ὅπως εὐκολώτερον ἀντιληφθῇ τὴν μεγάλην ἐπιστημονικὴν κίνησιν, θέλετε νὰ τὸν ἔχητε διδάσκαλον; Ἀλλά, ὡς γινώσκετε, ἡ ζωὴ τῶν ἐργαστηρίων εἶναι ὁ ἐπιμελητής, ἡ ζωὴ τῆς διδασκαλίας εἶναι ὁ ἐπιμελητής, διότι ὁ ἐπιμελητὴς συμπληροῖ καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τοῦ χρόνου δὲν δύναται ὁ καθηγητὴς νὰ συμπληρώσῃ, καὶ μάλιστα ὅπως πολλάκις παρ’ ἡμῖν οἱ καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπαγγέλλονται τὰς ἐπιστήμας, καταναλίσκουσιν ὅλον τὸν χρόνον των χρηματιζόμενοι. Οἱ τοιοῦτοι λοιπὸν καθηγηταί, οἱ τοιαύτην χρῆσιν τοῦ ἐπαγγέλματός των ποιούμενοι, οὐδὲ ἔχουσι τὸν καιρὸν ν’ ἀναγνώσωσι περιοδικά τινα ἢ συγγράμματα νεοφανῆ, διότι εἶναι κεκμηκότες ἐκ τῆς ἐπαγγελματικῆς αὑτῶν ἐργασίας τῆς ἡμερησίας. Τὴν ὅλην ἐργασίαν τὴν ἐπιστημονικήν, κύριοι Βουλευταί, ἐν τοῖς ἐργαστηρίοις ἐκτελοῦσιν οἱ ἐπιμεληταί· ἐκεῖνοι εἶναι καὶ διδάσκαλοι πολλάκις τῶν διδασκάλων, ἐκεῖνοι εἶναι οἱ εἰσηγηταὶ πάσης προόδου, ἐκεῖνοι ὑποβάλλουσιν εἰς τοὺς καθηγητὰς τὴν γνώμην νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἀντικειμένου. Τοιοῦτον μέγαν προορισμὸν ἔχει ὁ ἐπιμελητής· λέγω λοιπὸν ὅτι θέλετε διὰ τοῦ τρόπου τούτου ὃν καθορίζει τὸ νομοσχέδιόν σας ν’ ἀποκλείσητε τοὺς ἔξωθεν ἐρχομένους σπουδαστὰς ἐμμέσως.

§74Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Σεῖς λέγετε ὅτι αὐτοὶ θ’ ἀποκλείσωσιν ἑαυτούς, διότι ὁ νόμος δὲν τοὺς ἀποκλείει. Ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξαγάγητε αὐτὸ τὸ συμπέρασμα· στηρίζετε ἑπομένως τὸν πόλεμον ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ ὑποθέσεως ὑμετέρας, αἱ δὲ ὑμέτεραι ὑποθέσεις στηρίζονται εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν παραδέχεσθε ὅτι μεταξὺ τῶν καθηγητῶν ὑπάρχουσι καὶ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκον αὑτῶν. Τὴν γνώμην ταύτην δὲν ἔχω ἐγώ· λοιπὸν δὲν παραδέχομαι τὸ Πανεπιστήμιον ὡς ἄλλοι τὸ παρέστησαν.

§75Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας νὰ πλέξῃ τὸ ἐγκώμιον τοῦ Πανεπιστημίου.

§76Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἔπλεξα ἐγκώμιον· καὶ κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶπον ὅτι τὰ πράγματα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ δὲν ἔχουσιν ὡς ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν· εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι καὶ καλοὶ καθηγηταὶ καὶ κακοί.

§77Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ πλεῖστοι εἶναι καλοί.

§78Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ κατηγορήσω ὅλους τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐν τούτοις εἶναί τινες τῶν καθηγητῶν οἱ ὁποῖοι δὲν κατέχουσιν ἐπαξίως τὰς ἕδρας αὑτῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι φαινόμενον μοναδικὸν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον. Εἰς πάντα τὰ Πανεπιστήμια οἱ καθηγηταὶ δὲν εἶναι πρώτης δυνάμεως.

§79Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ ἀκούων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας λέγοντα ὅτι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ μὴ καλοὶ καὶ δὲν παύονται ἀμέσως.

§80Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν καθηγητῶν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὁπότε ἔγινε λόγος περὶ αὐτῶν, κατὰ τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν ἐποιησάμην διάκρισιν μεταξὺ τῶν καθηγητῶν καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰς προόδους τὰς γιγαντιαίως βαινούσας τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ διέκρινα καὶ ἑτέρους τινὰς οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσι. Καὶ λέγω τοῦτο, ὄχι διότι θέλω νὰ κατηγορήσω τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τῶν καθηγητῶν ἀλλὰ τὸν τρόπον τῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ εἰσαγωγῆς τῶν καθηγητῶν, καὶ νομίζω ὅτι, ὅπως ἡ Βουλὴ πεισθεῖσα ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τῆς συζητήσεως τοιούτου νομοσχεδίου, οὕτω καὶ ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος ὡς καὶ ἡ κοινωνία ὁλόκληρος ἐπεκρότησεν εἰς τὴν τοιαύτην ἰδέαν, εἰς τὴν ἰδέαν ἣν ὑποστηρίζω, περὶ τῆς εὑρέσεως καταλλήλου τρόπου ὅπως δώσητε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διδασκάλους ἀξίους νὰ κατέχωσι τὰς ἕδρας τῶν καθηγητῶν. Σήμερον διὰ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος εἰσῆλθον καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι περίγελως τῆς παιδείας.

§81Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ κάτι τι περισσότερον.

§82Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἴδιοι οἱ καθηγηταὶ ὁμολογοῦσι τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὸ θάρρος νὰ ἐξοβελίσωσι τοὺς συναδέλφους των ἐκ τοῦ περιβόλου ἐκείνου.

§83Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα.

§84Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δύνανται νὰ περιφρονήσωσιν αὐτούς, νὰ τοὺς βάλωσιν εἰς τὴν θέσιν των δι’ ἐπιστημονικοῦ ἐλέγχου· ἀλλὰ τοὐναντίον προσπαθοῦσι πάντοτε, ἵνα καλύψωσι τὰ πάντα. Δὲν εἶναι μόνον τὸ Πανεπιστήμιον τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται· ὅλοι οἱ κλάδοι τῆς Πολιτείας κατηγοροῦνται παρ’ ἡμῖν, καὶ κατηγορούμενοι οἱ κλάδοι δὲν πάσχουσιν ἀτομικήν τινα προσβολήν· ἁπλῶς τὸ ἔθνος οὕτω πως φερόμενον ζητεῖ τὸ καλλίτερον, ζητεῖ τὴν προαγωγήν. Τίς ἐξ ἡμῶν δὲν ὡμίλησεν ἐναντίον τῶν δικαστῶν καὶ κατέρριψεν αὐτοὺς πάντας εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου; Ἔν τε τῷ Ἐσωτερικῷ καὶ τῷ Ἐξωτερικῷ ἐγένετο λόγος πολὺς ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι. Καὶ τίς δὲν κατηγόρησε τὸν κλῆρον καὶ τίς δὲν κατηγόρησεν ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς ὡς ἀπεμπολοῦντας τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐπὶ τῆς Πολιτείας; Ἀνεγνώσατε ἐπιστολὴν διακεκριμένου ὁμογενοῦς ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ μετὰ τόσης ἰταμότητος περὶ τῶν Βουλευτῶν. Ἀλλ’ οἱ πολιτευταὶ τῆς Ἑλλάδος δύνανται νὰ καυχηθῶσιν ὅτι θεωροῦνται καὶ εἶναι ἀδάμαντες ἐν τῇ κοινωνίᾳ, οἱ δὲ ἀδάμαντες ὅπου καὶ ἂν τοὺς ῥίψῃ τις τίποτε δὲν παθαίνουσιν. Ἐγώ, ὅτε εἶδον τοιοῦτα δημοσιεύματα, εἶπον εἰς τὸν κύκλον τῶν συναδέλφων μου νὰ μοὶ συντάξωσι μίαν καταγγελίαν κατ’ ἐκείνων οἵτινες κατηγόρησαν τοὺς Βουλευτὰς ὡς καταχραστάς, διότι τὸ γεγονὸς εἶναι σπουδαῖον, ὄχι διότι θέλω νὰ κατηγορήσω τοὺς δημοσιεύσαντας τὰ τοιαῦτα δημοσιογράφους, ἀλλὰ διότι ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἐπ’ ἀκροατηρίου τίνες ἐκ τῶν Βουλευτῶν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τοιαῦτα ἀνοσιουργήματα κατὰ τῆς Πολιτείας, ἵνα ὁλόκληρος ἡ Πολιτεία τοὺς στιγματίσῃ. Ἀλλ’ ἀφήνοντες τὰ πράγματα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀφήνοντες, ὅπως εἶδον ἀναστατωμένους κατὰ τοιαύτης κατηγορίας, νὰ συκοφαντώμεθα, ἀφήνομεν κενὸν εἰς τοὺς ἀγαθοὺς νὰ πιστεύωσι τὰ διαδιδόμενα.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος δύναται νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τοιαῦτα αἴσχη;

§86Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Λοιπόν, ἂν κατηγορήσαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πανεπιστημιακοῦ νομοσχεδίου, δὲν κατηγορήσαμεν πρόσωπα ὡρισμένα· κατηγορήσαμεν τὸ νομοσχέδιον οἷον ὑπεβλήθη. Κατηγορῶν δὲ τὸ νομοσχέδιον ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ φέρω παραδείγματα δι’ ὧν νὰ πείσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἰσχυρισμῶν μου, καὶ ἐν τούτοις κατέπνιξα τὴν ἀγανάκτησίν μου καὶ δὲν ἀνεκοίνωσα τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τῶν συμβαινόντων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐκτρόπων, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ φέρω προσωπικὰ ζητήματα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὰ ὁποῖα ἀντανακλῶσι καθ’ ὅλων τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας.

§87Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν τούτοις αὐτοὶ οἱ Κύριοι, περὶ τῶν ὁποίων κεκαλυμμένως ὡμιλήσατε, εἶχον τὴν αὐθάδη τόλμην ν’ ἀπειλήσωσι καὶ διὰ καταγγελίας ἀκόμη τοὺς Βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν κατ’ αὐτῶν.

§88Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ ηὐχόμην νὰ ἐγίνετο αὐτό, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶχον τὸ θάρρος ἀμυνόμενος νὰ φέρω τὰ παρασκήνια τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς βάρος τῆς ἐπιστήμης. Τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἐν τῇ καταστάσει εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ζητεῖ οἰκονομίας, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τὸ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, διότι μέχρι τοῦδε ἐγένοντο πολλά. Καί, ἂν καὶ μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν μέτρα τινὰ οἰκονομίας, δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀρνηθῇ ὅτι δι’ ἄλλων νομοσχεδίων ἐδημιουργήθησαν πολλαὶ δημόσιαι θέσεις, ἀναγκαῖαι ἄλλως τε, αἱ ὁποῖαι θὰ βελτιώσωσι διαφόρους κλάδους, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε ἐδημιουργήθησαν καὶ μάλιστα ἀρκεταί. Ἴσως, ὅταν κάμητε τὸν ἀπολογισμὸν τῶν τοιούτων θέσεων, θὰ εὑρεθῶσιν ὅτι ἀνέρχονται αὗται εἰς τὰς διακοσίας. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, θὰ παρεδεχόμην, ὅπως ἡ θυσία αὕτη τῶν 30–40 χιλιάδων δραχμῶν, ἥτις προτείνεται, νὰ ἐγίνετο ὑπὲρ τοῦ Πανεπιστημίου, ἂν ὑπῆρχε σκοπὸς νὰ ἐκπληρωθῇ τι ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν ἄλλο ἐκπληροῖ ἢ προσωπικὰ ζητήματα· νὰ εἰσέλθωσι δηλαδὴ μερικοὶ ἄλλοι ὡς καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι δῆθεν ἠδικημένοι. Ἔχετε, Κύριοι, τὸ θάρρος νὰ σταματήσητε εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἑδρῶν ἐν τοιαύτῃ ἐποχῇ, ὅτε ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ὑπὲρ μέτρων πραγματικῶν περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς διδασκαλίας; Διὰ μακρῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀνέπτυξα τίνι τρόπῳ δύναται ν’ ἀνυψωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ὡς ὑπερασπιστὴς τοῦ νομοσχεδίου, ἀγαπητὸς ἄλλως τε φίλος μου, γνωρίζει καλλίτερον ἐμοῦ τὴν Ἱστορίαν, ἥτις διαλαλεῖ ὅτι οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνυψοῦσι τὰ ἱδρύματα. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Πλάτωνος οἱ σπουδασταὶ προσέτρεχον εἰς τὰς διδασκαλικὰς ἐξοχότητας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διεκρίθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι διακρίνονται καὶ νῦν καὶ θὰ ἐπιπλέωσι καθ’ ὅλους τοὺς αἰῶνας, ὅπως ἐπέπλευσαν μέχρι τοῦδε. Ἔχομεν παραδείγματα ἐν αὐτῷ τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ Ἔχομεν καθηγητὰς οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἱκανότητός των, διὰ τῆς εὐγλωττίας των, διὰ τοῦ πλούτου τῶν ἰδεῶν, διὰ τοῦ τρόπου τῆς μεταγγίσεως τῶν ἰδεῶν κατακτῶσι τοὺς σπουδαστάς, πλήθουσαι δὲ εἶναι αἱ αἴθουσαι σπουδαστῶν καὶ ἀκροατῶν· ἀλλὰ τοιοῦτοι καθηγηταὶ εἶναι ὀλίγιστοι, ὑπερέχουσι δὲ εἰς ἐκείνας τὰς σχολὰς εἰς τὰς ὁποίας τὸ ζιζάνιον τοῦ κομματισμοῦ, τὸ σκάνδαλον τοῦ συμφέροντος, δὲν ἔχει εἰσχωρήσει, ὥστε νὰ τυφλώσῃ τὴν διάνοιαν καὶ νὰ διαφθείρῃ τὴν εὐγένειαν τοῦ ἤθους ἐκείνων. Κατ’ ἐπανάληψιν ἀνεγνώσατε εἰς τὸν τύπον τὰς σκηνὰς τὰς φρικώδεις οἱ ὁποῖαι διεδραματίσθησαν δυστυχῶς εἰς τὴν Σχολὴν ἐκείνην, τῆς ὁποίας ἀπαρτίζω μέλος. Ἡ σχολὴ ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν καυχῶμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἠγωνίσθην, ὄχι διὰ νὰ καταλάβω τὴν ἕδραν, ἀλλὰ διὰ νὰ τὴν φέρω εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ εἶναι, ἡ σχολή, λέγω, ἐκείνη ἐπρωτοστάτησεν εἰς τὰς πανεπιστημιακὰς σκηνάς. Ὅλοι γνωρίζετε καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπαινίσσονται ὅτι δῆθεν ἐζήτουν πανεπιστημιακὴν ἕδραν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπεκρούσθην, ἀναγνωρίζουσιν ὅτι, ἂν κατηρτίσθη σήμερον ἀνεξάρτητος ὁμὰς μὴ ὑπείκουσα εἰς ἓν πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω καὶ πόσοι ἐξ ἡμῶν ἐταπεινώθησαν πρὸ αὐτοῦ, εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς καθηγητοποιοῦ, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντος μετὰ τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁμὰς αὕτη ὀφείλει τὴν ἀνεξαρτησίαν της εἰς τοὺς ἐμοὺς ἀγῶνας. Αἱ λέξεις αὗται κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῷ τύπῳ τῷ ἐπισήμῳ ἀνεγνώσθησαν καὶ διετυπώθησαν εἰς ἐπίσημα ἔγγραφα πρός τε τὰς Ἀρχὰς τὰς ἀνωτέρας καὶ πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα. Ἀλλ’ οἱ περισσότεροι ἐγένοντο ὑποπόδιον αὐτοῦ. Διηρέθησαν δὲ οἱ καθηγηταὶ εἰς ὁμάδας, ἐξ ὧν ἡ μία ἔφερε καὶ τὸ ὄνομα τοῦ καθηγητοποιοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος, πρὸς τιμήν του δύναμαι νὰ τὸ ἐξωτερικεύσω, κατώρθωσε ν’ ἁρπάσῃ τὴν συνείδησιν τῶν λειτουργῶν τῆς ἐπιστήμης, νὰ κυριαρχήσῃ ἐπὶ τῆς θελήσεως καὶ τῆς κρίσεως καὶ αὐτῆς τῆς διανοίας αὐτῶν καταστήσας αὐτοὺς ὑποχειρίους, ἀναγκαζομένους νὰ ψηφίζωσιν ἐν ἐκλογαῖς καθηγητῶν κατὰ τὴν βούλησιν ἐκείνου. Σήμερον μετὰ τοὺς ἀγῶνας αὐτοὺς τοὺς μακροὺς καὶ λυσσαλέους ἐγεννήθη ἐν τῇ σχολῇ ἐκείνῃ ἀντίρροπος δύναμις μεγάλη καὶ πολυάριθμος, ἡ ὁποία συναισθανθεῖσα τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἔκαμεν εἰς τὴν σχολὴν καὶ τὴν ἐπιστήμην καθόλου, ἐὰν ἠκολούθει τὴν παλαιὰν ὁδόν, τὴν ἐξευτελιστικὴν δι’ αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθει, ἀγωνίζεται δυστυχῶς διὰ παραπλησίων μέσων νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ ἐπεκράτησε. Καὶ σήμερον παραγγέλλει εἰς τὸν τέως καθηγητοποιὸν νὰ τολμήσῃ νὰ ὑποδείξῃ ὑποψήφιον καθηγητήν, ἐὰν ἔχῃ τὸ θάρρος. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ προηγηθῶσιν οἱ ἀγῶνες ἐκεῖνοι οἱ μακροχρόνιοι ἔν τε τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ τῇ Πολιτείᾳ, ἵνα ἐπέλθῃ μεταβολὴ ἰσχύος δυνάμεων πρὸς καθηγητοποιίαν. Εἰς τοιοῦτον ἐπίπεδον δράσεως ἵσταται καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τοῦτο. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τί ζητοῦμεν; Αὔξησιν ἑδρῶν. Ποῖοι θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Εἶπον καὶ προχθὲς καὶ ἐρωτῶ καὶ σήμερον· πόθεν, κ. Ὑπουργέ, θὰ στρατολογήσητε τοὺς νέους καθηγητάς, ἵνα καταλάβωσι τὰς δημιουργουμένας νέας ἕδρας; Εὐλογημένοι, ἔχετε ἄλλα ἔθνη τὰ ὁποῖα προοδεύουσιν, ἐξ ὧν καθ’ ἡμέραν ἀντλοῦμεν φῶτα, ὅπως ἐκεῖνα ἤντλησαν ἐκ τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων. Δὲν εἶναι ἀτιμωτικὸν νὰ παραλάβωμεν ὅ,τι εἶναι κρεῖττον, ὅ,τι συντελεῖ εἰς τὴν πρόοδον τῶν καθ’ ἡμᾶς. Ὅταν ὑπάρχωσιν ἄτομα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ νὰ δημιουργῶσιν, εἶναι ὑποχρεωμένα ν’ ἀκολουθήσωσι τὰ δόγματα, τὰ συστήματα ἐκείνων τοὺς ὁποίους ηὐδόκησαν αἱ περιστάσεις, τὰ ἔτη, οἱ αἰῶνες ν’ ἀνυψωθῶσι καὶ νὰ δημιουργῶσι δημιουργήματα ἄξια θαυμασμοῦ, ἄξια λατρείας, ἄξια μεταφυτεύσεως ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν· τοιαῦτα νομοθετήματα, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, πολλαχοῦ ὑπάρχουσι πάμπολλα καὶ πλήρη. Οὕτω πως δὲ φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνεργῶμεν σήμερον, ὁπότε ὁλόκληρος ἡ συνείδησις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἠγέρθη ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως. Ἀνόρθωσιν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τὴν ἀνύψωσιν τῆς ἀξίας τῶν καθηγητῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον, ὅπως σᾶς ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον, ἂν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, νὰ παραλάβητε ἐκείνους τοὺς ἐπιστήμονας οἱ ὁποῖοι εἴτε διὰ τὰς ἐλλιπεῖς σωματικὰς αὐτῶν δυνάμεις ἢ τὰς διανοητικάς, ἢ ἀρτίους μὲν καὶ ἱκανοὺς ἐν ταύταις ἀλλ’ ἀνεπαρκεῖς καταστάντας ἕνεκεν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν ἢ ὑγιείας ἢ ἐλλείψεως σθένους ἢ ἄλλων ἀντιξόων περιστάσεων, παρηγκωνίσθησαν ὡς καθυστερήσαντες ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ προόδῳ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔμειναν εἰς τὴν κατωτέραν βαθμίδα τοῦ ἁπλοῦ ἐπιστήμονος, τοῦ καθαρῶς ἐπαγγελματίου, δὲν πρέπει, λέγω, νὰ παραλάβητε τούτους καὶ διορίσητε καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχετε τὸ δικαίωμα, ὅπως καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, νὰ παραλάβητε τοιούτους ἐπιστήμονας, ἀξίους ἄλλως τε κατὰ πολὺ ἐν τῇ ἐξασκήσει τοῦ ἰδιωτικοῦ αὐτῶν ἐπαγγέλματος ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀξίους διὰ νὰ καταλάβωσι τὴν ἕδραν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Εἰς ἄλλα Κράτη ὑπάρχουσιν ἀλλεπάλληλοι διαγωνισμοὶ ἵνα φθάσῃ τις εἰς τὴν κατάληψιν ἕδρας πανεπιστημιακῆς. Ἀφ’ ὅτου ὁ σπουδαστὴς λάβῃ τὸ διδακτορικὸν δίπλωμα, διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν πρώτην βαθμίδα τοῦ ἐπιστημονικοῦ βίου, θὰ ὑποστῇ διαγωνισμόν· μετὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας του λ.χ. ὡς βοηθοῦ ἐργαστηρίου ἢ κλινικῆς, θὰ ὑποστῇ νέον διαγωνισμόν, ἵνα γίνῃ ἐπιμελητής· καί, ἀφοῦ γίνῃ ἐπιμελητής, τῷ παραχωροῦνται ἐργαστήρια καὶ κλινικαί, τῷ παραχωροῦνται ὄχι μόνον τὰ ἐργαστήρια καὶ αἱ κλινικαί, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουσι τόσον ἐπιμελῶς συναθροισθῆ, ὅλον τὸ ὑλικὸν τὸ διδακτικόν, τὸ ἀπ’ αἰώνων μέχρι τῶν ἡμερῶν ἡμῶν συναθροισθέν, τὸ ἀπαραίτητον πρὸς μελέτην καὶ σπουδήν. Ὅλον αὐτὸ τὸ πρὸς διδασκαλίαν χρήσιμον ὑλικὸν ἀπαιτεῖ ἔτη πολλὰ νὰ τὸ ἀποκτήσῃ τις, διότι ἡ διάνοια ἡ ἀνθρωπίνη εἶναι περιωρισμένη καὶ δὲν δύναται ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος ν’ ἀποκτήσῃ τις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ποθεῖ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄπειρον. Θὰ βασανισθῇ τις εἰς τὰς διαβαθμίσεις ταύτας, τοῦ βοηθοῦ καὶ τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ κατόπιν τοῦ ὑφηγητοῦ, θὰ διακριθῇ καὶ κατόπιν θὰ προαχθῇ εἰς καθηγητήν, θὰ προαχθῇ δὲ προτιμώμενος μεταξὺ ὁμοτίμων δι’ ὅλας τὰς ἀρετὰς μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ φύσει καὶ μελέτῃ περικοσμηθῆ διὰ τὴν ἰδιοφυΐαν, διὰ τὴν φιλοπονίαν, διὰ τὴν ἐργασίαν ἐπὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα φιλοτίμως ἐργαζόμενος κατέκτησε, καὶ ἐν γένει δι’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἡ φύσις τῷ ἐδώρησε. Καθὼς καὶ προχθὲς εἶπον, ἡ τάξις τῶν ἐπιμελητῶν καὶ ὑφηγητῶν θὰ χρησιμεύσῃ, ὡς καὶ εἶναι, ὡς φυτώριον ἐκ τοῦ ὁποίου στρατολογεῖ καὶ ἡ σχολὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Πολιτεία ἐν γένει τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ τοποθετήσῃ ἀνάγκης παραστάσης εἰς τὴν θέσιν τῶν καθηγητῶν, διότι ἐπείσθη οὕτω πως ἐκ τοῦ παρελθόντος περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτῶν, ἐπείσθη ἐκ τῆς φιλοπονίας των, ἐκ τῶν ἐφευρέσεών των, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ θέσει, ἐν τῇ θέσει τοῦ καθηγητοῦ, ὁ τοιούτους τίτλους καὶ τοιαύτας ἐργασίας ἔχων ἐπιστήμων ἐγγυᾶται ὅτι θέλει εἶσθαι ἄξιος ἵνα προαγάγῃ τὴν ἐπιστήμην. Δὲν εἶναι μόνον τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καθῆκον καὶ ὑποχρέωσις ἡ ἁπλῆ διδαχή, παρεσκευασμένη μάλιστα μετὰ κόπου, ἡ γινομένη πρὸς ἀγνοοῦντας τὴν ἐπιστήμην φοιτητάς. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ καθηγητὴς νὰ ἔχῃ ἐν νῷ ὁλόκληρον τὴν ἐπιστημονικὴν κίνησιν, πᾶσαν νέαν ἐφεύρεσιν δυναμένην νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν ὤθησιν ὅπως ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλ’ εἶναι προσὸν αὐτοῦ ἀπαραίτητον καὶ νὰ δημιουργῇ. Τίς ἐδημιούργησέ τι μέχρι τοῦδε ἐκ τῶν τοιουτοτρόπως εἰσαγομένων καθηγητῶν; Ἀφοῦ ὡμίλησα περὶ τοῦ φυτωρίου τῶν μελλόντων καθηγητῶν καὶ περὶ τοῦ προορισμοῦ τοῦ καθηγητοῦ, νομίζω ὅτι εἰς ὑμᾶς ἔγκειται νὰ κρίνητε ἂν θὰ ἐπιτευχθῶσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὅ,τι ζητεῖ ἡ ἐπιστήμη. Διὰ τοῦτο θ’ ἀκούσητε πλεῖστα ἀνέκδοτα καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι νὰ ἔχωσιν εὐγλωττίαν τινά, μὴ δυνάμενοι νὰ ἔχωσι συνειρμὸν ἰδεῶν ἐκδίδουσι τὰ γνωστὰ φυλλάδια, ἢ ὅτι ἴσως ἐκοπίασαν εἰς τοσοῦτον βαθμὸν ὄχι διὰ τὴν ἐπιστήμην αὐτήν, ὅσον διὰ τὰς ἄλλας μερίμνας τὰς χρηματιστικάς, ὥστε ἡ μνήμη αὐτῶν βαίνει μειουμένη, ἡ μνήμη αὐτῶν ἔχει χαλαρωθῆ καὶ οὐδόλως ὑποβοηθεῖ τοὺς τοιαῦτα παθόντας εἰς τὴν διδασκαλίαν, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω ἄλλως πως τὰς φυλλάδας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν ὡς βοήθημα κατὰ τὴν διδασκαλίαν, ἐνῷ πρέπει ὁλόκληρος ἡ ἐπιστήμη νὰ κυκλοφορῇ ἑδραζομένη ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ, ἐν τῇ διανοίᾳ, ὥστε νὰ ῥέῃ ἡ γλῶσσα, ὅταν διδάσκῃ ὁ καθηγητής. Κύριοι, δὲν ἤθελον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν τοσοῦτον εἰς τοιαύτας ἐπειγούσας περιστάσεις. Νομίζω ὅμως ὅτι ἔχω καθῆκον, διότι τυγχάνω ὢν ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ καὶ ἔχων δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι ὤφειλον νὰ ὁμιλήσω ὑπὸ τὰς ἰδιότητας ταύτας, ὅπως καὶ ὡμίλησα. Δὲν γνωρίζω ἂν κατώρθωσα νὰ εὕρω τι καινὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τὰ πανεπιστημιακά. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ θέματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κατορθώσω νὰ κάμω γνωστὰ πράγματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ παρατηρῶ, Κύριοι, μετὰ λύπης ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα καθὼς καὶ τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν ἀριστεράν), ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα συγκρούονται πρὸς ἄλληλα, καὶ συγκρούονται φυσικῷ τῷ λόγῳ, διότι ὑπάρχουσι συμφέροντα ποικίλα καὶ ἀντίθετα. Ἀνέγνωσα, Κύριοι, ὅλους τοὺς ἑκάστοτε λόγους τοὺς πρυτανικούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποτυποῦνται αἱ ἰδέαι τῶν Πρυτάνεων, αἱ ἰδέαι αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ μελέτην τῶν πανεπιστημιακῶν ζητημάτων. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εὗρον ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εὕρω. Γνωστὸν τυγχάνει ὅτι ἐν ἄλλῃ τινὶ Συνόδῳ τῆς Βουλῆς ἐζήτησα τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰς εἰσηγήσεις τῶν οἰκείων σχολῶν, καὶ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ τρίποδος ἢ ἐξ ἰδίων ἀτομικῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας ἐν τῇ οἰκίᾳ μου ἀπέκτησα, ἀλλ’ ὁμιλῶ κατόπιν μελέτης, καθ’ ἣν διέγνωσα ἐπακριβῶς ὅτι καὶ εἰς τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν ὡς εἰσηγήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ εἰς τοὺς πρυτανικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι διὰ τὴν διαφώτισιν περὶ τῶν πανεπιστημιακῶν βλέψεων, καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ ὑπὸ τῆς Πολιτείας προβαλλόμενα παρετήρησα, λέγω, ὅτι οὐδεμία ἁρμονία ἐνυπάρχει, διότι λείπει ἐν αὐτοῖς ἡ εἰλικρίνεια καὶ ἡ εὐθύτης. Εἰς ἕκαστον νομοσχέδιον ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ τμηματάρχης θὰ θέσῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην ἢ τὰ προσόντα ἐκεῖνα ἅτινα θὰ χρησιμεύωσιν ὅπως ὑποβοηθήσῃ τὰ σχέδια τοῦ φίλου του, τοῦ συγγενοῦς του, τοῦ φίλου τοῦ κόμματος.

§89Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αὐτά;

§90Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἔχουσι μεγάλην σχέσιν, κ. Βουλευτὰ ἐκ Χαλκίδος, ἐκτὸς ἐὰν δὲν παρακολουθῆτε τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας μου. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ πολιτευτοῦ καὶ ἄλλο τὸ συμφέρον τῶν καθηγητῶν. Ἄλλο ὅμως εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἐπιστήμης· ἐγὼ δὲ τοῦτο πρὸ παντὸς ἐπιδιώκω. Ἐγὼ κακίζω τὸ συμφέρον τοῦ πολιτευτοῦ καὶ πολεμῶ τὸ εὐτελὲς συμφέρον τοῦ καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς συναλλακτικῆς ἰσχύος του συχνάκις ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ὑπουργόν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐνταῦθα ἀπαιτεῖται καὶ πολλὴ προσοχὴ καὶ μεγάλη μελέτη, ἵνα ἐννοήσῃ τις ποῖα εἶναι τὰ σχέδια τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τίνα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει ὁ κ. καθηγητής. Τοὺς σκοποὺς ἑκατέρου τούτων θέλω ἀποδείξει ἐν πλάτει, ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξετάσεων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ· τότε, ὡς ἐλπίζω, θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ γνώμη ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐν αὐτῷ ἐνυπάρχουσι καὶ τὰ τῆς Πολιτείας συμφέροντα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐτάχθημεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἵνα μεριμνῶμεν. Θὰ ἴδητε ἐκεῖ τὰ συμφέροντα τῶν καθηγητῶν συγκρουόμενα πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ τῆς ἐπιστήμης, τὴν ὁποίαν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ὑπερασπίζηται, καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν φοιτητῶν. Θὰ ἴδῃ ὁ φίλος μου Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὑπομειδιᾷ.....

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Ποῖος εἶναι αὐτός;

§92Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. .. ὅτι τὸ τέκνον του ἀδικεῖται καὶ θὰ ἔλθῃ, ὅπως ἦλθον οἱ ἄλλοι εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν διαγωγὴν τῶν καθηγητῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὠνόμασαν μὲ τὰς λέξεις ἐκείνας τὰς βαρείας, τὰς ὁποίας καλοθεληταί τινες προσεπάθησαν νὰ ἀποδώσωσιν ὅτι ἐξῆλθον ἀπὸ τοῦ στόματός μου, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἐξῆλθον. Ἐγώ, Κύριοι, προσεπάθησα καὶ τότε ὡς καὶ τώρα ν’ ἀποκρούσω τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὡς βλέπω μέχρι τοῦδε, καίτοι ἀνηγγέλθη, οὐχ ἧττον δὲν ἦλθεν ἀκόμη νὰ καταλάβῃ θέσιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§93Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὔριον θὰ ἔλθῃ.

§94Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποστείλῃ ἀντίτυπά τινα αὐτοῦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ οἱ φοιτηταί.

§95Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχουσι λάβει γνῶσιν.

§96Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἴδετε ὅμως τὰ ἀποτελέσματα τὰ χθεσινά· καίτοι δηλ. ἐστρατολογήθησαν φοιτηταί τινες, διὰ ν’ ἀντιταχθῶσιν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶπον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν γνώμην των, οὐχ ἧττον ἀπεκρούσθησαν ὑπὸ τῶν πολλῶν καὶ δὲν ἔμειναν εἰμὴ μόνον πέντε, καίτοι, ὡς γνωρίζετε, οἱ φοιτηταὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν σκληρὰν ἀνάγκην νὰ περιποιῶνται ὅσον ἐπιτρέπει εἰς αὐτοὺς ἡ φιλοτιμία τοὺς ἀνωτέρους των. Ἐπειδή, κύριοι Βουλευταί, τὰ νομοσχέδια ταῦτα παριστῶσι συμφέροντα ἀλληλοσυγκρουόμενα, ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ μελετήσωμεν αὐτὰ καὶ νὰ τὰ ἀποκαθάρωμεν ἀπὸ τοὺς πλαγίους σκοποὺς οὓς ἐγκλείουσι καὶ ὀφείλομεν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ νὰ λάβωμεν τοιαῦτα μέτρα, ὥστε πράγματι ν’ ἀποδοθῇ ἡ ἐμπρέπουσα θέσις εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ ἀληθῆ ἐπιστήμην. Τοῦτο δὲ μόνον ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς συμπαθείας πρὸς τὰ προσωπικὰ συμφέροντα καὶ νὰ ἐργασθῶμεν συμφώνως πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐπιστήμης, τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ θεραπεύῃ καὶ νὰ ζωογονῇ.

§97Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀρκετά.

§98Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Βεβαίως ἀρκετὰ εἶπον· ἀλλὰ νομίζω ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ εἴπω ὅσα εἶπον. Καὶ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν προχθὲς ἐπὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου ἔπλεξε τὰ ἐγκώμια αὐτῶν, νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ 1ου ἄρθρου καὶ τοῦ 1ου ἐδαφ. τοῦ 2ου ἄρθρου — διότι δὲν ἔχω τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιόν μου — εἶναι «δῶσέ μου νὰ σοῦ δώσω», δηλαδὴ δῶσέ μου τὸ δικαίωμα νὰ δημιουργήσω ἐγὼ ἕδρας καθηγητῶν καὶ σὺ ἡ Πολιτεία παραιτήσου. Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὅ,τι θέλει ἡ σχολὴ νὰ κάμῃ θὰ γίνεται, διότι ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐπικυρώνῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Σχολῶν ὡς πρὸς τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν περὶ ἱδρύσεως ἑδρῶν καὶ διορισμοῦ καθηγητῶν.

§99Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§100Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον.

§101Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὅταν ὑπάρχῃ θέσις κενὴ εἰς μίαν σχολήν, αἴφνης εἰς τὴν Νομικήν, κενωθεῖσα διὰ τοῦ θανάτου εἴτε διὰ τῆς παραιτήσεως τοῦ καθηγητοῦ, ἡ θέσις αὐτή, ἐὰν εἶναι τῆς Νομικῆς, θὰ πληρωθῇ διὰ νομικοῦ.

§102Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὄχι αὐτό, ἀλλὰ τὸ προηγούμενον τὸ ὁποῖον εἴπετε. Ἀκούσατε νὰ τὸ εἴπω ἐγώ· δὲν ἔχω ὅμως τὸ νομοσχέδιον.

§103Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχητε.

§104Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 2.

§105ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἀναγινώσκω ἐγώ (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ ἕδρας κατανομὴ τῶν διδασκομένων ἐν ἑκάστῃ σχολῇ μαθημάτων γίνεται διὰ Β. Διαταγμάτων συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν τῆς οἰκείας σχολῆς λαμβανούσης ὑπ’ ὄψιν τὰς ἑαυτῆς ἀνάγκας καὶ τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης. Χηρευούσης ὁπωσδήποτε ἕδρας τινὸς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταληφθῇ ἡ κενωθεῖσα θέσις διὰ διορισμοῦ καθηγητοῦ ἐν ἄλλῃ σχολῇ. Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς χηρεύσεως τῆς ἕδρας συνέρχεται αὐτόκλητος ἡ οἰκεία σχολὴ καὶ ἀποφαίνεται ἂν εἶναι ἀνάγκη πληρώσεως τῆς αὐτῆς ἕδρας ἢ ἄλλης τινός, ἣν θεωρεῖ ἀναγκαιοτέραν. Τῆς ἀποφάσεως δὲ ταύτης ἀνακοινωθείσης τῷ Ὑπουργείῳ ἐνεργοῦνται τὰ μέχρι τοῦδε κεκανονισμένα πρὸς πλήρωσιν τῆς ἕδρας»

§106Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τί λέγει αὐτό, κ. Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος εἶσθε ἐγκρατέστερος ἐμοῦ εἰς τὰ ζητήματα αὐτά;

§107Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει αὐτό; Ἐκενώθη μία θέσις· ἡ συμπλήρωσις θὰ γίνεται διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἐκενώθη μία θέσις· αὐτὴ θὰ μένῃ ἀσυμπλήρωτος καὶ κατόπιν θὰ προσθέσωμεν μίαν θέσιν εἰς ἄλλην σχολήν.

§108ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δά!

§109Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθηγητῶν διὰ Β. Διαταγμάτων· δηλαδὴ ὁ Ὑπουργὸς ὁ ἑκάστοτε τῆς Παιδείας θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ δοκοῦν νὰ διορίζῃ τὸν καθηγητήν.

§110ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἀπέθανεν εἷς καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς· ἡ ἕδρα αὐτὴ ἡ χηρεύσασα τῆς Ἰατρικῆς θὰ συμπληρωθῇ δι’ ἰατροῦ.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαβασιλείου ἔχει τὸν λόγον· μὴ τὸν διακόπτετε, παρακαλῶ.

§112ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, παρακαλῶ, νὰ εἴπω ὀλίγα.

§113Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εὐχαρίστως, διότι ἀντλῶ δυνάμεις καὶ γνώμας.

§114ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκλείπουσι δύο καθηγηταὶ τῆς Χειρουργικῆς παραδείγματος χάριν. Ἀφίεται εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν νὰ ὑποδείξῃ ποία ἕδρα τῆς Ἰατρικῆς δύναται νὰ συμπληρωθῇ καλλίτερον.

§115Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐδῶ εἶναι ὁ κόμπος.

§116Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐδῶ εἶναι ὁ λάκκος τῆς φάβας.

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιζητοῦμεν, ὅπως τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συχνάκις συμβαίνει.

§118Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§120Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπιτρέπω.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιτρέπω.

§122Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχει τὴν ἑξῆς ἔννοιαν. Ἅμα κενωθῇ μία ἕδρα, ἡ σχολή, καὶ μάλιστα ἂν πρόκειται περὶ τοιαύτης σχολῆς ἡ ὁποία ἔδειξε τοιαύτην διαγωγὴν ἐν τῷ παρελθόντι, θὰ συνέλθῃ.

§123Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ποία σχολή;

§124Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἡ Ἰατρικὴ Σχολή. Ἂν ὁμιλῶ διὰ παραδειγμάτων, τὰ παραδείγματα τὰ ἔχω ἀντλήσει κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ὥστε δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω τι δι’ ἄλλην σχολήν, οὔτε διὰ τὴν Νομικὴν οὔτε διὰ τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, αἱ ὁποῖαι ἀπαρτίζονται ἀπὸ ἀγαθὰ στοιχεῖα τείνοντα εἰς τὴν ἠθικοποίησιν τῆς κοινωνίας· οὐδὲ μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἔχω δυσπιστίαν τινὰ πρὸς τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὰς μέλη, πολλῷ δὲ περισσότερον διὰ τὴν Θεολογικὴν Σχολήν, τὴν ὁποίαν μοιραίως καὶ κατ’ ἀνάγκην ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα. Εἶδον ἄλλως τε τὰς ἐκθέσεις ἐκείνων καὶ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εἶμαι σύμφωνος ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα προτείνουσι πρὸς βελτίωσιν τῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ὑποτίθεται ὅτι ἐκενώθη μία ἕδρα εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν, εἶναι δ’ ὡρισμέναι αἱ ἕδραι αὐτῆς ἀπὸ χρόνων πολλῶν καὶ εἶναι διῃρημέναι αὗται εἰς ἕδρας θεμελιώδεις καὶ εἰς ἕδρας ἐπουσιώδεις καὶ εἰς ἕδρας οἰκειοθελῶς διδασκομένας ἄνευ ὑποχρεώσεώς τινος τῆς Πολιτείας. Αἱ θεμελιώδεις ἕδραι εἶναι ἀδύνατον νὰ καταργηθῶσι, διότι ἄνευ αὐτῶν ἐπιστήμη δὲν δύναται νὰ νοηθῇ· ἐν τούτοις διὰ τοῦ νομοσχεδίου δύναται τοιαύτη ἕδρα νὰ καταργηθῇ. Ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ, καθὼς ἡ ἐπιστήμη προοδεύει, ἕκαστος κλάδος αὐτῆς ὑποδιαιρεῖται εἰς διαφόρους ἄλλους κλάδους· τοῦτο δὲ καὶ γίνεται εἰς ὅλας τὰς σχολὰς τῶν Πανεπιστημίων τῆς ὑφηλίου. Δημιουργοῦνται δηλαδὴ διάφοροι ἕδραι, τινὲς τῶν ὁποίων ἔχουσι διάφορον διδακτικὴν σημασίαν, οὐδέποτε δ’ ὅμως καταργοῦνται αἱ θεμελιώδεις ἕδραι, ὡς προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Αἱ δὲ σχολαὶ ἢ ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι ὑποχρεωμέναι ν’ ἀναγνωρίζωσι πάσας τὰς τοιαύτας ἕδρας ὡς ἀτελεῖς· π. χ. ἕδρα ὠτολογίας εἰς τὰ πλεῖστα Πανεπιστήμια δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ὅμως ἕδρα οὐροποιητικῶν ὀργάνων, καὶ σᾶς εἶπον προχθὲς τὸν λόγον, διότι δηλ. παρουσιάσθησαν δι’ αὐτὴν τοιαῦται ἐξοχότητες ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ, ὥστε αὗται ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν, ἵνα δημιουργηθῇ ἕδρα εἰδικὴ τῶν οὐροποιητικῶν ὀργάνων, καὶ ὄντως ἐδημιουργήθησαν τοιαῦται ἕδραι. Σεῖς δὲν κάμνετε παντελῶς λόγον περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἱδρύσεως νέων ἑδρῶν, ἂν δηλ. θὰ ἔχῃ ἢ δὲν θὰ ἔχῃ εἴδησιν καὶ ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία ἐφορεύει ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων. Οὐδεμία Πολιτεία ἐνεπιστεύθη εἰς τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα ἑνὸς κλάδου, ἵνα οὗτοι μετασκευάζωσιν αὐτὸ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς. Πάντας ἐφορεύει ἐκείνη ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς διορίζει. Διὰ τῶν λόγων μου τούτων ἐννοῶ τοὺς Ὑπουργούς, ἐννοῶ τὴν Κυβέρνησιν. Σεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δημιουργεῖτε ἀχαλίνωτον ἀποκέντρωσιν. Ἡμεῖς δὲ ὅλοι ἔχομεν πικρὰν πεῖραν, μολονότι ῥέπομεν διαρκῶς εἰς την ἀποκέντρωσιν. Ὅλοι γνωρίζομεν ποῖα σκάνδαλα διενεργοῦνται διὰ τῶν ἀποκεντρωτικῶν συστημάτων. Καὶ ἂν ἀπέτυχε τὸ Πανεπιστήμιον ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν καθηγητῶν ἀπέτυχε λόγῳ τῆς ἀποκεντρώσεως, ἥτις ἐγκατεστάθη ἀπό τινων δεκαετηρίδων ἐν αὐτῷ· διότι ἄνθρωποι εὐάλωτοι εἶναι καὶ ἐκεῖνοι ἔχοντες συγγενεῖς ἔχοντας ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς Πολιτείας, ἔχοντας λ.χ. ἀνάγκην προαγωγῆς, τοποθετήσεως εἰς προνομιούχους θέσεις, ἔχοντας τὴν φιλοδοξίαν τῆς προσκτήσεως παρασήμων, ἔχουσι δὲ καὶ οἱ ἴδιοι ἀνάγκην νὰ μετατίθενται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἕδρας, τῆς μὴ πλουτοπαραγωγικῆς, εἰς τὴν ἄλλην τὴν προσοδοφόρον. Διαφθειρόμενοι λοιπὸν διὰ τῶν ἑλκυστικῶν τούτων μέσων συναλλάσσονται κατ’ ἀνάγκην κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν καὶ καταρρίπτουσι τὸ ἰδεῶδες τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος. Εἷς καθηγητής ποτε τῆς Φυσιολογίας ἔν τινι συμποσίῳ ἐπιστημονικῷ ἔλεγε: «νὰ καθηγητής, —δεικνύων τὸν πραγματικὸν καθηγητήν — ὁ ὁποῖος ἠξεύρει νὰ κάμῃ τὴν δουλειάν του. Ἐγὼ πρὶν τούτου ἐγέλων τὴν κοινωνίαν καὶ τοὺς φοιτητάς». Ὁ καθηγητὴς οὗτος ὁ τὰ τοιαῦτα εἰπὼν ἠγωνίσθη νὰ καταλάβῃ θέσιν κλινικοῦ, ἣν καὶ κατέλαβε, διότι οἱ κλινικοὶ προτιμῶνται εἰς τὴν πελατείαν καὶ τὴν κοινωνίαν· ἐκεῖ βγαίνει τὸ χρῆμα. Δίδεται, Κύριοι, διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὸ δικαίωμα εἰς τὰ κόμματα τῶν σχολῶν νὰ μεταμορφώνωσι τὰς ἕδρας καὶ τὰς οὐσιώδεις ἀκόμη μεταξὺ αὐτῶν κατὰ τὸ ἴδιον αὑτῶν συμφέρον, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη νὰ συναλλάσσωνται, καὶ συμβαίνει τοιαύτη συναλλαγὴ κατὰ πᾶσαν ἐκλογὴν καθηγητοῦ, διότι δὲν εἶναι ὅλαι αἱ ἕδραι ἀρεσταὶ καὶ κερδαλέαι. Τί κερδίζουσι λ.χ. οἱ καθηγηταὶ τῆς Φιλολογίας; Ἔχουσιν ἰδιαίτερόν τι συμφέρον; Οὐχί. Τί κερδίζουσιν οἱ καθηγηταὶ τῆς Θεολογίας ὑπὸ ἔποψιν χρηματισμοῦ; Τίποτε. Θὰ ἴδητε ἐν τούτοις ὅτι ἐκέρδισαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ ἀληθεῖς ἐπιστήμονες ὤφειλον νὰ κερδίσωσιν, ἐκέρδισαν τὸν χρόνον, ἵνα συγγράψωσι, τὰ δὲ συγγράμματα τῶν συγγραφέων εἶναι ἐνίοτε ἀνώτερα καὶ τῶν τέκνων. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέγραψαν γνωρίζουσιν ὁποίαν ἠσθάνθησαν ἀγάπην πρὸς τὰ συγγράμματά των. Μέσον συναλλαγῆς εἶναι ἡ μεταπήδησις ἀπό τινος ἕδρας εἰς ἕδραν κερδαλέαν καὶ πλουτοπαραγωγόν· ὁ καθηγητὴς τοῦ Φυσικοῦ δικαίου τί κέρδος ἔχει ἀπέναντι τῶν καθηγητῶν τοῦ Ποινικοῦ δικαίου; Ὁ καθηγητὴς τῆς Ἀνατομίας ἢ τῆς Φυσιολογίας τί κέρδος ἔχει, ὅταν τήκηται ἀγωνιζόμενος νυχθημερὸν εἰς τὰ πτώματα καὶ εἰς τὰ πειράματα ἄνευ ἄλλου προσθέτου χρηματικοῦ κέρδους; οὐδέν· ἐνῷ ὁ καθηγητὴς τῆς Κλινικῆς κερδίζει πολλά, πάμπολλα μάλιστα, ὥστε ὑπὸ τοῦ πάθους τοῦ χρηματισμοῦ παρακινούμενος νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν θέσιν αὐτήν. Οἱ καθηγηταί, ἵνα ἀποκτήσωσι τοιαύτας προσοδοφόρους θέσεις, συναλλάσσονται ἐν καιρῷ ἐκλογῆς καθηγητοῦ φρικωδῶς, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος τῶν ἐλατηρίων τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦσι τοὺς καθηγητὰς κατὰ τὰς ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν καθηγητοῦ, ὡς δὲν ὑπάρχει καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διδασκαλίας. Δὲν ἐρωτᾶται ὁ καθηγητὴς ποῦ καταναλίσκει τὸν χρόνον, οὔτε ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος ἂν παρήγαγεν ἐργασίαν τινὰ ἐπιστημονικήν. Διὰ τοῦτο πολὺ σπανίως βλέπετε κλινικοὺς νὰ ἔχωσι συγγράμματα. Δίδεται λοιπὸν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τὸ δικαίωμα εἰς τὰ κόμματα τῶν σχολῶν ἵνα μεταμορφώνωσι τὰς ἕδρας, νὰ τὰς ὑποδιαιρῶσι καὶ πολλαπλασιάζωσιν ἀναλόγως τῶν συμφερόντων των. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὸ φαινόμενον τῆς δημιουργίας πολλαπλῶν θέσεων Χειρουργικῆς, πολλαπλῶν θέσεων ἐν τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ, εἰς μάθημα τὸ ὁποῖον παρέδιδε μόνος εἷς καθηγητής, ὁ μακαρίτης Μητσόπουλος, καί, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὅλοι ἐξανέστημεν πρὸ τῆς ἐποχῆς τῶν παρελθουσῶν ἐκλογῶν, ὅτε, ἀντὶ νὰ διορισθῇ ὁ καθηγητὴς τῆς Πολιτικῆς οἰκονομίας ἢ τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου, διωρίσθησαν τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐν ταὐτῷ καθηγηταὶ τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν εἰς ἕδρας ὅλως ἐπουσιώδεις· διότι ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἀφέθη εἰς τοὺς καθηγητὰς οὕτω πως νὰ διαχειρίζωνται τὰ τῆς δημιουργίας καὶ διανομῆς τῶν θέσεων. Τοῦτο τὸ ἄρθρον ὅπερ καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν εἶναι δῶρον τὸ ὁποῖον κάνετε εἰς τὴν σχολήν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὰ σκάνδαλα ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νεολαίας. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς. Ν’ ἀφεθῇ δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τῆς δημιουργίας τῶν νέων θέσεων, ὡς γίνεται ἐν Γαλλίᾳ, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ μετασχηματισμοῦ αὐτῶν μετὰ προηγουμένας μὴ ὑποχρεωτικὰς γνωμοδοτήσεις τῶν σχολῶν....

§125Π. ΖΑΪΜΗΣ. Τότε θὰ εἴπητε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς κάμνει τὴν συναλλαγήν.

§126Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. .. διότι ἄλλως θὰ ἴδητε ἐπ’ ἄπειρον πολλαπλασιαζομένας τὰς ὑπαρχούσας ἕδρας καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὁ ἰατρὸς ὁ θεραπεύων τὸν πυρετὸν θὰ καταλαμβάνῃ ἕδραν πυρετολογίας καὶ ὁ ἰατρὸς ὁ ὁποῖος θεραπεύει τὸν σπλῆνα τὴν ἕδραν τῆς σπληνολογίας καὶ ὁ ἰατρὸς τῶν ἐπιδημικῶν νοσημάτων τὴν ἕδραν τῆς ἐπιδημιολογίας καὶ οὕτω καθεξῆς. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι καλὸν νὰ δώσητε τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὴν σχολὴν ἄνευ γνώσεως τῆς Πολιτείας νὰ μεταμορφώνῃ τὰς ἕδρας· διότι τότε ἄλλας θὰ καταργῇ, ἄλλας θὰ δημιουργῇ καὶ ἄλλας θὰ τὰς μετασχηματίζῃ θέτουσα οὕτω πλεονάκις ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν θέσιν δυστυχῶν τινων καθηγητῶν, ὧν ἀπειλεῖται ἡ θέσις. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἴδωμεν ἕδρας οὐσιώδεις καταργουμένας καὶ ἀναφυομένας ἕδρας ἐπουσιώδεις εἰς κλάδον μικρὸν τῆς ἐπιστήμης, μόνον καὶ μόνον διότι ἐνδιαφέρονται συγγενικῶς ἢ ἄλλως πως οἱ ἀπαρτίζοντες τὰ κόμματα ἐν ταῖς σχολαῖς. Ἐν γένει περαίνων τὸν λόγον μου συνιστῶ καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοιοῦτον νομοσχέδιον ἄνευ τῶν ἀπαραιτήτων βελτιώσεων ν’ ἀποσύρῃ καὶ θὰ πράξῃ οὕτω φερομένη πρᾶξιν ἡ ὁποία θὰ τιμήσῃ αὐτήν, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ὑπερασπιστὴς τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἐπηρεάσθη ἀπὸ τοὺς συγκλητικούς, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐπεσκέφθησαν μεταμεσονυκτίοις ποθ’ ὥραις, ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς πραγματικῆς ἰδέας ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη καὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐκτὸς τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων καὶ καθ’ ὅλην τὴν κοινωνίαν καὶ θὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ὑπ’ ἐμοῦ ὑποδειχθείσας γνώμας.

§127Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄρχομαι, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ γεγονότος τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, τοῦ γεγονότος τῆς ἐπισκέψεώς μου παρὰ τῆς Συγκλήτου. Δηλῶ ὅτι ἡ ἐπίσκεψις αὕτη δὲν ἀφεώρα τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον ἀλλὰ ζήτημα καθαρῶς οἰκονομικόν. Ἡ Σύγκλητος ἠθέλησε νὰ πληροφορηθῇ παρ’ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ πόσον θὰ ἦτο τὸ Κράτος εἰς θέσιν ν’ αὐξήσῃ τὴν ὑπὲρ τοῦ Πανεπιστημίου δαπάνην, ὅπως βελτιωθῇ ἡ σημερινὴ κατάστασίς του. Ἐγὼ ἐδήλωσα πρὸς αὐτὴν ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις τὸ Κράτος ἀδυνατεῖ ν’ αὐξήσῃ τὴν μέχρι τοῦδε δαπάνην του ὑπὲρ τοῦ Πανεπιστημίου, ἐξέφρασα δὲ τοὐναντίον τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα μέρος τῆς δαπάνης ταύτης ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ Πανεπιστήμιον, ἐφ’ ὅσον τουλάχιστον διαρκοῦσιν αἱ παροῦσαι οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑπέδειξα καὶ διαφόρους μικρὰς οἰκονομίας δυναμένας νὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, πρόκειται περὶ καθαρῶς οἰκονομικῶν μέτρων κατὰ τὴν συνάντησίν μου ἐκείνην μετὰ τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἐξετάσεως τοῦ ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς ζητήματος. Ὡς, Κύριοι, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐδήλωσα, καὶ νῦν ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ὀργανωτικοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ μὲν ἀφ’ ἑνὸς ἐπείγουσαν ἀνάγκην τοῦ Πανεπιστημίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς ἄτοπά τινα συμβαίνοντα μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν. Ἔχομεν, Κύριοι, παράπονα ὄχι μόνον παρὰ τῶν σχολῶν ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν φοιτητῶν ὅτι ἐλλείπουσι καθηγηταί τινες ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ ἀνωτάτου ἐπιστημονικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς σχολῆς τὴν ὁποίαν ἔχει πάντοτε πρὸ ὀφθαλμῶν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς κ. συνάδελφος, ὁσάκις ἀκούει νὰ γίνηται λόγος περὶ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ περὶ ἄλλων σχολῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐτέθησαν πάντοτε ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ. Πρόκειται περὶ σχολῶν αἵτινες στεροῦνται ἑδρῶν ἐκ τῶν πρωτίστων καὶ κυριωτάτων. Καὶ σᾶς ἀνέφερα προχθὲς ὅτι ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ στερεῖται ἱκανῶν, τὸν ἀριθμὸν ἐννοεῖται, καθηγητῶν τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας. Ὅτι δέ, ἐνῷ ξένα Πανεπιστήμια, ὡς τὰ Γερμανικά, ἔχουσι τέσσαρας, πέντε καὶ πλείονας καθηγητὰς αὐτῆς, ἡμεῖς ἔχομεν τρεῖς καὶ μόνους, ἐκ τῶν ὁποίων μάλιστα ὁ εἷς εἶναι εἰς πολὺ προβεβηκυῖαν ἡλικίαν. Ἀπέθανε πρὸ μικροῦ εἷς τῶν ἐπιφανεστάτων καθηγητῶν καὶ φιλολόγων μας καὶ ἡ ἕδρα αὐτοῦ μένει κενή, οὕτω δὲ παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη αὐτὴ τοὐλάχιστον νὰ πληρωθῇ νῦν ἀμέσως. Ἡ αὐτὴ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ στερεῖται καθηγητοῦ τῆς Φιλοσοφίας, ἀφ’ ὅτου ἀπέθανεν ὁ πάλαι ποτὲ τοιοῦτος Παπαδόπουλος. Καὶ δὲν εἶναι ἀστεῖον νὰ ἔχωμεν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, χωρὶς νὰ διδάσκηται ἐν αὐτῇ ἡ Φιλοσοφία; Ἔρχομαι νῦν εἰς τὴν Νομικὴν Σχολήν, ἡ ὁποία καὶ αὕτη ἔχει τεθῇ μέχρι τοῦδε εἰς ἥσσονα μοῖραν. Καθ’ ὃν χρόνον καθωρίσαμεν προσόντα εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ διαγωνισμούς, καθ’ οὓς πρωτεύοντα μαθήματα θὰ εἶναι τὸ Δημόσιον καὶ Συνταγματικὸν Δίκαιον καὶ ἡ Πολιτικὴ Οἰκονομία, ἐπιτρέπεται νὰ μὴ διδάσκωνται τὰ μαθήματα ταῦτα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ; Εἶπέ τις τῶν κυρίων συναδέλφων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀνατεθῇ ἡ διδασκαλία αὐτῶν εἰς ἑτέρους καθηγητάς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, διότι οἱ ἕτεροι αὐτοὶ καθηγηταὶ εἶναι ἀρκούντως βεβαρημένοι διὰ τῆς διδασκαλίας τῶν ἰδίων μαθημάτων. Ἡ Νομικὴ Σχολὴ στερεῖται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ καθηγητῶν τῆς ἱστορίας καὶ τῶν εἰσηγήσεων τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, τοῦ Ποινικοῦ δικαίου καὶ τῆς Πολιτικῆς καὶ Ποινικῆς Δικονομίας. Νομίζετε δέ, Κύριοι, ὅτι ἄνευ τῆς διδασκαλίας αὐτῶν τῶν μαθημάτων δύνανται νὰ μορφωθῶσι νομικοὶ ἱκανοὶ νὰ πληρώσωσι τὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας; Σᾶς ὑπέδειξα, Κύριοι, οὕτω πως εἰς τίνας σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τίνων μαθημάτων καθηγηταὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ διορισθῶσιν ἀμέσως. Ἄνευ αὐτῶν τῶν καθηγητῶν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ κλείσωσιν αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ νὰ μὴ μορφώνωσιν αὐταὶ ἡμιμαθεῖς ἐπιστήμονας ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τούτων καὶ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτούς; διὰ τὰς ἐπιστημονικάς των ἀνάγκας. Ὡς παρατηρεῖτε, ἡμεῖς δὲν σκεπτόμεθα — παρέχω διαβεβαίωσιν περὶ τούτου — περὶ προσθήκης ἑδρῶν εἰς τὴν σχολὴν τὴν ὁποίαν ἔχει πάντοτε πρὸ ὀφθαλμῶν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν, Κύριοι, φροντίζομεν νὰ διευθετήσωμεν καὶ τὰ ἑξῆς ζητήματα. Ἐν πρώτοις ἔχομεν νῦν 57 τακτικοὺς καὶ 3 ἐπιτίμους καθηγητὰς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, τοὺς τελευταίους ἐπὶ ἐπιμισθίῳ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὅμως τοῦ νέου λογιστικοῦ νόμου εἶναι ζήτημα, ἂν οἱ καθηγηταὶ αὐτοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπίτιμοι καὶ νὰ μισθοδοτῶνται. Ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἔχουσιν ἄλλην θέσιν μισθοφόρον δυνάμεθα νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔχων δύο θέσεις πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὸν ἐπικρατέστερον μισθόν. Κατ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δύο τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπιτίμων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἔχοντες καὶ ἄλλας δημοσίας θέσεις δὲν θὰ λαμβάνωσιν εἰς τὸ ἑξῆς τὸ μέχρι τοῦδε ἐπιμίσθιόν των, ἀρκούμενοι εἰς τὸν ἐπικρατέστερον μισθόν των. Ὁ τρίτος τῶν ἐπιτίμων καθηγητῶν διδάσκων Ἑβραϊκὴν γλῶσσαν καὶ ἑρμηνείαν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐν τῇ Θεολογικῇ Σχολῇ τοῦ Πανεπιστημίου ἔχει θέσιν μὴ δημοσίαν μὲν ἀλλὰ δυναμένην κάλλιστα νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς τοιαύτην, καθόσον εἶναι ἀντὶ συντάξεως. Εἶναι αὐτὸς ὁ διευθυντὴς τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς, ὅστις λαμβάνει μισθὸν 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Καὶ αὐτὸς θὰ διδάσκῃ ἐφεξῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὡς ἐπίτιμος καθηγητής, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Πανεπιστήμιον δι’ ἐπιμισθίου, ὡς μέχρι τοῦδε. Ἕτερον, Κύριοι, ζήτημα ἐπιλυόμενον διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι τὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθηγητῶν ἑκάστης σχολῆς. Θέτομεν φραγμὸν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἑδρῶν τῶν καθηγητῶν εἴτε ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ εἴτε ἐκ μέρους τῶν σχολῶν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀφαιρῶνται πλέον ἕδραι ἀπὸ μιᾶς Σχολῆς καὶ νὰ προστίθενται εἰς ἄλλην, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε. Ἀπέθνησκεν ἐπὶ παραδείγματι εἷς καθηγητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς, δὲν συνεπληροῦτο ἡ ἕδρα αὐτοῦ, ἀλλὰ μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρὸς ἄλλην σχολὴν ἀπηυθύνετο ἐρώτημα πρὸς ταύτην καὶ ἐδημιουργεῖτο οὕτω πως καὶ ἐπληροῦτο νέα ἕδρα ἐν αὐτῇ. Τὸ ἄτοπον, Κύριοι, τοῦτο αἴρεται νῦν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καθ’ ὃ ὁρίζεται, ἵνα ἐν περιπτώσει κενώσεως ἕδρας ἔν τινι σχολῇ διορίζηται πάλιν νέος καθηγητὴς ἐν αὐτῇ κατὰ πρότασιν τῆς ἰδίας. Ὑποθέσατε τώρα ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἕδρας θεωρουμένης περιττῆς, ὡς ἐπανειλημμένως ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἅμα τῇ κενώσει αὐτῆς θὰ τὴν διαθέσῃ ὑπὲρ ἄλλου μαθήματος ἀναλόγου τῶν ἀναγκῶν της αὐτὴ ἡ σχολή, ἥτις εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία εἰς τοῦτο καὶ οὐχὶ ὁ Ὑπουργός, ὡς μέχρι τοῦδε. Οὕτως ἀποκτῶσιν αἱ σχολαὶ τὸ δικαίωμα, ἵνα διατηρῶσι πάντοτε τὰς ἕδρας των καὶ νὰ τὰς διαθέτωσι κατὰ τὸ ἴδιον δοκοῦν. Κύριοι, ἂν νομίζητε ὅτι τὸ νομοσχέδιον χρήζει μελέτης καὶ ἐπεξεργασίας, ὡς πρὸς τὰ καθ’ ἕκαστα, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ παραπεμφθῇ αὐτὸ εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὅμως πρέπει ταχέως νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν σχετικὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς.

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§129Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν θὰ παραπεμφθῇ ἢ ὄχι εἰς ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ εἴπω. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἠγέρθη τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητον, διότι τέλος πάντων πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, κύριοι Βουλευταί, ἂν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμεν ἢ δὲν τὸ ἔχομεν. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμεν, τότε νὰ τὸ γνωρίζωμεν. Ὁσάκις ἐν τῇ Βουλῇ εἴτε Βουλευτὴς εἴτε Ὑπουργὸς εἴπῃ τι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὐάρεστον εἰς τὴν κυρίαν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ Κυρία αὕτη ἐγείρεται ἀμέσως, ἐξεγείρεται καὶ ἀρχίζει τὰς συνεδριάσεις της καὶ τὰς μεσονυκτίους ἐπισκέψεις εἰς τὸν οἶκον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν εἶναι ἀληθές, καὶ διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν Βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ θίξωσι τὰ μεγαλεῖόν της καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν της. Κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ· ποῖος ἤγγισε τὸ Πανεπιστήμιον; Ὡμίλησε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὡμίλησα καὶ ἐγώ. Ποῖος εἶχε σκοπὸν καὶ πρόθεσιν νὰ ὑβρίσῃ ὁλόκληρον τὸ Πανεπιστήμιον; Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη εἰσῆλθον καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάξιοι νὰ εἶναι καθηγηταί. Εἶπον ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὑπάρχει πλειονοψηφία μεγάλη ἱκανῶν καθηγητῶν, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὀνομάζωνται καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ αὐτοὶ οἱ Κύριοι συνέρχονται καὶ κάμνουσι ψηφίσματα καὶ διαμαρτύρονται ἐναντίον τῶν ὕβρεων κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ποῖος ὕβρισε τὸ Πανεπιστήμιον; Ὅταν τις λέγῃ ὅτι μεταξὺ τῶν 57 καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ὑπάρχουσι καὶ 6 ἢ 7 ἢ 8 ἢ 10 οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνίκανοι νὰ εἶναι καθηγηταί, ὑβρίζει τὸ Πανεπιστήμιον; Καὶ συνέρχονται οἱ φοιτηταί! Καὶ ὅτε ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς κακῆς καταστάσεως τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ὅτε ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἀνόρθωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, βλάπτομεν τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ὑπηρετοῦμεν τὸ συμφέρον τῶν φοιτητῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι συμφέρον ἔχουσι νὰ ἔχωσι καθηγητὰς ἀξίους τῆς θέσεώς των; Καὶ συνέρχεται ἡ κυρία Σύγκλητος, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη Κυρία τὴν ὁποίαν εἰς τὸν βίον μου δυσηρέστησα (ἱλαρότης), καὶ συνέρχεται ἡ Σύγκλητος, καὶ διαμαρτύρεται καὶ εἰς τὴν Σύγκλητον ἧς ἀποτελεῖ μέλος ὁ κοσμήτωρ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, εἷς καθηγητὴς τῆς Συφιλιδολογίας, τὸν ὁποῖον θὰ ἦσαν εὐτυχῆ τὰ Πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης, ἐὰν εἶχον εἰς τοὺς κόλπους των, καὶ αὐτὸς προβαίνει μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ προτείνῃ, λησμονῶν ὅτι οἱ Βουλευταὶ δὲν ἔχουσι νὰ δώσωσι λόγον εἰς κανένα περὶ τῶν ὅσα λέγουσιν ἐν τῇ Βουλῇ, τοῦ νὰ προτείνῃ νὰ καταγγελθῇ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, διότι ὕβρισε τοὺς καθηγητάς, ἐπειδὴ δῆθεν δὲν τὸν ἔκαμον καθηγητήν, νὰ καταγγείλωσι δὲ καὶ ἐμέ, διότι, κ. Πρόεδρε, ἐτόλμησα νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ ὑπαινιχθῶ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, ἕνεκεν ἀμαθείας ἀλλὰ καὶ ἀμελείας παρ’ ὀλίγον μὲ ἐφόνευε, παρ’ ὀλίγον, ἂν δὲν προελάμβανον νὰ μεταβῶ εἰς Βιέννην, ἄνευ διαβατηρίου μὲ διηύθυνε κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν εἰς τὸ Αʹ Νεκροταφεῖον Ἀθηνῶν. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν αὐτῆς τῆς προτάσεως τοῦ σοφοῦ αὐτοῦ καθηγητοῦ τῆς Συφιλιδολογίας δηλῶ ὅτι παραιτοῦμαι τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας.

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα.

§131Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ προκαλῶ τὸν καθηγητὴν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον προσέβαλον εἰπὼν ὅτι μὲ ὡδήγει εἰς τὸ Αʹ Νεκροταφεῖον, τὸν προκαλῶ νὰ μὲ καταγγείλῃ ἐπὶ ἐξυβρίσει, νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὸ Δικαστήριον, καὶ τότε θὰ παρακαλέσω αὐτὴν τὴν κυρίαν Σύγκλητον, διότι προσεβλήθη τὸ μέλος τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ κοπιάσῃ ἐκεῖ, διὰ ν’ ἀκούσῃ τὰ δεινοπαθήματά μου καὶ νὰ πεισθῇ ὅτι τοιοῦτος καθηγητὴς εἶναι ἐντροπὴ νὰ εἶναι καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου.

§132Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀκριβῶς, κύριοι Βουλευταί, γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐμόρφωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, γνώμην δηλαδὴ περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ ἄρδην, καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον ἀκριβῶς διὰ ν’ ἀναπτύξω διὰ βραχέων τοὺς λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ γνώμη μου αὕτη. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰσάγεται τὸ πανεπιστημιακὸν ζήτημα, φοβοῦμαι δ’ ὅτι δὲν θὰ εἶναι καὶ ἡ τελευταία φορά, καθ’ ἣν τὸ πανεπιστημιακὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡριμάσει εἰς τὰς κεφαλὰς ὅλων ἐνταῦθα τῶν Βουλευτῶν, θὰ εἰσάγηται ἄωρον ἀπὸ τὰς κεφαλὰς τῶν Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας, τοῦτο δὲ διότι, ἐνῷ ἡ Βουλή, ὁσάκις ὑπεβάλλοντο ἐνώπιον αὐτῆς τὰ πανεπιστημιακὰ νομοσχέδια, συνεζήτησε ταῦτα ἀπροσωπολήπτως καὶ ἀμερολήπτως καὶ ἀπὸ σκοποῦ καὶ μόνον ἐκ θελήσεως ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν βελτίωσιν τῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας — καὶ δὲν ἐξαιρῶ κανὲν κόμμα — ὑπέβαλον νομοσχέδια ἀποβλέποντα μόνον εἰς τὸν διορισμὸν ὡρισμένων προσώπων. Καὶ διὰ τοῦτο παρουσιάζονται νομοθετήματα ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς πάντοτε ἐκδηλωθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς περὶ αὐξήσεως ἁπλῶς καὶ ἀορίστως ἑδρῶν. Πρὸ δύο ἐτῶν ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας ὑπεβλήθη ὅμοιον νομοθέτημα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν εἰς ἑβδομήκοντα. Κατὰ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου ἀντέστην ἐγὼ πρῶτος καὶ ἐπὶ τῇ προτάσει ἐμοῦ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος πεισθεῖσα μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν παρέπεμψε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε μεταβάλει τὴν βάσιν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἦτο πάλιν ὁ προσδιορισμὸς ἑβδομήκοντα ἑδρῶν ἀορίστως, ἡ Βουλὴ δὲ μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐπείσθη ὅτι ἔδει νὰ γένηται ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν διὰ νομοθετήματος, παρέπεμψε τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο εἰς ἐπιτροπὴν μὲ τὴν ἐντολὴν ἵνα ἡ ἐπιτροπὴ λαμβάνουσα τὴν βάσιν οἵαν ἡ Βουλὴ ἔθηκε προσδιορίσῃ ἀκριβῶς τὰς ἕδρας. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε τότε, ἐξέλεξε δὲ πρόεδρον μὲν τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν κ. Δραγούμην, εἰσηγητὴν δ’ ἐμέ. Ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε ν’ ἀχθῇ εἰς ἀποτέλεσμα, δὲν κατώρθωσε δὲ ν’ ἀχθῇ εἰς ἀποτέλεσμα, διότι δυστυχῶς εὗρεν ἀντίδρασιν παρ’ ἐκείνων ἀκριβῶς οἵτινες ὤφειλον νὰ συντρέξωσι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω δὲ νὰ τονίσω τοῦτο, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἐξηγηθῇ καὶ διὰ ποῖον λόγον εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου ὅτι ἔρχονται τὰ νομοθετήματα ταῦτα τὰ ὁρῶντα τὸ Πανεπιστήμιον πάντοτε ἄωρα διὰ τῶν Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας, διότι ἡ ἀντίδρασις ὑπάρχει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, τὴν αὐτὴν δ’ ἀντίδρασιν καὶ τότε ἀντέταξαν οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, πρὸ παντὸς δὲ ὅσοι ἐξ αὐτῶν κατέχουσι θέσιν καθηγητοῦ, γινώσκει δὲ ἡ Βουλὴ ὅτι, ὅταν τοιαῦται ἀντιδράσεις παρέχωνται ἐκ τῶν σπλάγχνων τῆς ὑπηρεσίας, ἥτις εἶναι ἐντεταλμένη ἵνα παρέχῃ τὰ φῶτα καὶ πάντα τὰ στοιχεῖα εἰς τοὺς θέλοντας νὰ νομοθετήσωσι, πᾶσα ἀπόπειρα νομοθεσίας ἀποβαίνει ἀδύνατος. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων, ἅτινα μόνον ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ παράσχῃ, νὰ προβῇ τις εἰς καθορισμὸν ἑδρῶν; Ἡ ὑπηρεσία, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ τότε ἔφερεν ἀντίδρασιν ἐγκολπωθεῖσα τὰ σχέδια ὁμάδος καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ σήμερον εἶναι ἡ αὐτή, ἥτις ἐνέπνευσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὸ νομοθέτημα τοῦτο· εἶναι δὲ λυπηρὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις κατώρθωσε νὰ εὕρῃ οἰκονομικοὺς λόγους ἐν τῷ νομοθετήματι, ὅπως ὑπερασπίσῃ τοῦτο, εἶναι λυπηρόν, λέγω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπερασπιζόμενος τὸ νομοθέτημα τοῦτο, τὸ οἰκτρὸν κατασκεύασμα ἑνὸς τμηματάρχου, ἐλησμόνησεν ὅτι διαφωνεῖ πρὸς ἑαυτόν, διότι ὁ κ. Εὐταξίας ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ Κυβερνήσεως Θεοτόκη ἐν ἔτει 1899, δὲν ἐπαρουσίασε τὸ ἔργον τῆς ὑπηρεσίας οἷον ἡ ὑπηρεσία ἐποιήσατο, ἤ, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἐποιήσατο πρὸς αὐτὸν εἰσηγήσεις οὐχὶ ἀκριβεῖς, οὗτος δὲν ἔλαβε ταύτας ποσῶς ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ παρεσκεύασε καὶ ἐπαρουσίασεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοθέτημα ἄρτιον, ἐρειδόμενον ἐπὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἑδρῶν, νομοθέτημα τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὴν φιλοπονίαν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ νῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προσέρχεται ἀφελέστατα συνήγορος νομοθετήματος ἄρδην ἀνατρέποντος τὴν βάσιν ἣν αὐτὸς οὗτος ἔθηκεν, ὡς εἶπον, ἐν ἰδίῳ του νομοσχεδίῳ, ἀδιαφορῶν ἂν εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ ἢ μὴ πρὸς ἑαυτόν. Καὶ τοῦτο λέγεται, Κύριοι, ὁμοφωνία ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ! Θὰ εἶναι δὲ περίεργον, ἂν ἐφθάσαμεν ἐνταῦθα κατόπιν ἐπαναστάσεως, ἵνα νομοθετῶμεν τοιαῦτα τερατουργήματα ἀποβλέποντα εἰς προσωπικοὺς λόγους καὶ ἵνα βλέπωμεν εἰς τὴν Βουλὴν παρερχομένους ἐπὶ τὸ βῆμα Ὑπουργοὺς κομίζοντας τοιαῦτα νομοθετήματα προσωπικὰ καὶ ἑτέρους ἀνερχομένους ὅπως ὑπερασπίσωσιν αὐτὰ ἀπαρνούμενοι τὰς ἰδίας αὑτῶν ἀρχάς. Ἄν, Κύριοι, εὑρισκόμεθα εἰς χρόνους κακοὺς καὶ ἅπαν τὸ Ἑλληνικὸν ζητεῖ παρ’ ὑμῶν τὴν ἀνόρθωσιν, δύναται νὰ συγχωρήσῃ εἰς ὑμᾶς ἡ Ἱστορία μεταγενέστερον, ἐὰν τὰ μέτρα τὰ νομοθετικὰ ὑπῆρξαν ἄστοχα ὑπὸ ἔποψιν συλλήψεως· θ’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι κατεβάλετε πάσας ὑμῶν τὰς δυνάμεις, ἵνα παρουσιάσητε ὅσον τὸ δυνατὸν τελειοτέραν ἐργασίαν. Ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ συγχωρήσῃ ὑμᾶς, ἐὰν ὡς πρὸς τὰ νομοθετήματα ταῦτα ὑπῆρξεν οὐ μόνον ἄστοχος ἡ σύλληψις ἀλλὰ καὶ ἄστοχος ἀπόπειρα ὑπῆρξεν ἡ κατάρτισις. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι, ἀφοῦ τοσοῦτος κόπος καὶ τοσαύτη μέριμνα κατεβλήθη διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἄλλων κλάδων καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἀφέθη τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ εἰς δύο ἄρθρα. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω καὶ ποία εἶναι ἡ γνώμη μου ἐπὶ τῶν ἄρθρων τούτων. Οἱ καθηγηταὶ ἀναβιβάζονται εἰς 65, ἦσαν δὲ μέχρι τοῦδε 57.

§133ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 60.

§134Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ· πεντήκοντα ἑπτὰ τακτικοὶ καὶ τρεῖς ἐπίτιμοι. Διὰ τῆς αὐξήσεως εἰς 65 νομιμοποιοῦνται οἱ τρεῖς ἐπίτιμοι, τίθενται ἐντὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τακτικῶν καθηγητῶν. Ἐγὼ δὲν συζητῶ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀφ’ ἧς ἐνόμισεν ὅτι θὰ τὸ συζητήσω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· δὲν συζητῶ τουτέστι τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, διότι, ἂν συνεζήτουν τοῦτο ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀπόψεως, θὰ μοὶ ἀπήντα ἀμέσως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἁρμοδιότητί του τότε: Κύριε, ηὐξήσαμεν κατὰ πέντε τὸν ἀριθμὸν τῶν καθηγητῶν, ἀλλ’ ἀπεκόψαμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῶν τε ἐπιμελητῶν καὶ τῶν κλητήρων τοὺς μισθούς, τῶν μὲν ἐπιμελητῶν ἀπὸ 140 δραχ. εἰς 120 καὶ τῶν κλητήρων ἀπὸ 80 δρχ. εἰς 70. Ἰδού, αὐταὶ αἱ οἰκονομίαι εἶναι τὸ ἀντιστάθμισμα. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις πρόχειρος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐξετάζω τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀπόψεως, διότι δὲν θέλω νὰ δίδω τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ προχείρους τὰς τοιαύτας ἀπαντήσεις. Δὲν θέλω νὰ γνωσθῇ διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ ἀνωτάτη παιδεία τοῦ Κράτους θὰ προικισθῇ διὰ πέντε καθηγητῶν εἰς βάρος τῶν δυστυχῶν κλητήρων καὶ τῶν ταριχευτῶν τοῦ Πανεπιστημίου! Συζητῶ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδευτικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀπόψεως συζητῶν τοῦτο ἀνευρίσκω ὅτι ἔχομεν αὔξησιν πέντε ἑδρῶν ἤδη καθηγητῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κατάλογος τῶν κενῶν ἑδρῶν, τὸν ὁποῖον διὰ δύο μόνον σχολὰς ἐξήγγειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπερβαίνει τὰς πέντε, διότι, καθὼς ἐνθυμοῦμαι, μᾶς ὡμίλησε περὶ ἕδρας τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐν τῇ Νομικῇ Σχολῇ, μάθημα τὸ ὁποῖον....

§135ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δικονομικοῦ δικαίου.

§136Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὸ μάθημα τὸ ὁποῖον δίδετε εἰς δικηγόρον! Ἡ ἕδρα μέχρι τοῦδε εἶναι τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὑπὸ τὸν τίτλον δὲ τοῦτον ἐδίδασκον αὐτὴν οἱ ἀείμνηστοι Οἰκονομίδης καὶ Ψαρᾶς.

§137ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν Γερμανίᾳ ὀνομάζεται ἡ ἕδρα τοῦ Δικονομικοῦ δικαίου.

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ εἶναι καθωρισμένη ἡ ἕδρα ὑπὸ τὸν τίτλον τῆς Πολιτικῆς δικονομίας.

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διδάσκηται μετὰ τῆς Πολιτικῆς δικονομίας καὶ ἡ Ποινικὴ δικονομία.

§140Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ὀρθότερον εἶναι τοῦτο, ὁ καθηγητὴς τῆς Πολιτικῆς δικονομίας νὰ διδάσκῃ καὶ τὴν Ποινικὴν δικονομίαν. Παρ’ ἡμῖν ἐτηρήθη ὅμως ἄλλο σύστημα. Πρόκειται περὶ ἄλλου θέματος ταύτην τὴν στιγμήν· πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἕδρα τῆς Πολιτικῆς δικονομίας εἶναι κενή, διδάσκει δὲ τὸ μάθημα τοῦτο προσωρινῶς κατὰ τρόπον καθ’ ὃν οὐδεὶς ἐκ τῶν ὑποψηφίων θέλει διδάξει αὐτὸ ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Ἰωάννης Εὐταξίας.

§141Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ τὸν ἠρώτησα καὶ ἐγὼ ἂν γνωρίζει τὸν κ. Ἰωάννην Εὐταξίαν!

§142Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ μᾶς ὡμίλησεν ἐπίσης περὶ κενῆς ἕδρας τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου, τῆς ὁποίας εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος ἡ πλήρωσις. Μᾶς ὡμίλησεν ἐπίσης περὶ κενῆς ἕδρας τῶν εἰσηγήσεων τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου· μᾶς ὡμίλησεν ἐπίσης περὶ κενῆς ἕδρας τῆς τοῦ μακαρίτου Κόντου. Μέχρι τοῦδε ἔχομεν τέσσαρας.

§143ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι καὶ τῆς Φιλοσοφίας.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἐλλείψεις τοῦ Πανεπιστημίου θέλουσι πληρωθῆ διὰ τῶν πέντε αὐτῶν ἑδρῶν; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἀμέσως τὸ νομοθέτημα τοῦτο δὲν ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὰς ὑμετέρας προβλέψεις. Διότι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅστις δὲν εἶναι συγκλητικὸς οὔτε εἶναι μέλος σχολῆς τινος, ἐκ τοῦ προχείρου ἠρίθμησεν ὡς ἐλλείψεις τοῦ Πανεπιστημίου τὸ κενὸν πέντε ἑδρῶν, δὲν γινώσκομεν ἂν ἡ ἐπιστημονικὴ ἐξερεύνησις τοῦ ζητήματος παρὰ ταῖς σχολαῖς δὲν θ’ ἀποκαλύψῃ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα κενά.

§145ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως, καὶ ἀπεκάλυψεν ἤδη.

§146Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν ποίαν ἔχομεν βάσιν ἡμεῖς ὅτι αἱ πέντε ἕδραι τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ περιπλέον συμπλήρωσις θέλουσι καλύψει τὰς ἐλλείψεις τοῦ Πανεπιστημίου; Οὐδεμία αἰτιολογία μᾶς παρέχεται· μία αἰτιολογία μόνον μᾶς παρέχεται, αἰτιολογία χάριν τῆς ὁποίας παρουσιάζεται τόσον φειδωλὴ ἡ Κυβέρνησις περὶ τὴν δημιουργίαν ἑδρῶν. «Ἡμεῖς», λέγει, «δὲν βλέπομεν πολλοὺς τῶν παρ’ ἡμῖν δεόντως κατηρτισμένους ὅπως καταλάβωσι πανεπιστημιακὰς ἕδρας». Αὐτὰ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐν τούτοις αὐξάνονται αἱ ἕδραι.

§147Π. ΖΑΪΜΗΣ. Λέγει πολλούς.

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ πέντε φαίνεται ὅτι εἶναι ὀλίγαι. Λοιπὸν μᾶς λείπει ἀμέσως ἡ αἰτιολογία τῆς δημιουργίας τῶν πέντε ἑδρῶν. Ἀλλὰ λείπει καί τι πλέον· δημιουργοῦνται αἱ πέντε ἕδραι· εἰς ποίας σχολὰς θέλουσιν ἀπονεμηθῆ; Λέγει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον; Οὐχί. Εἶπε πρὸς ἡμᾶς τοῦτο μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἁρμόδιος διὰ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπισχνοῦμαι ἐγὼ ὅτι θέλουσι πληρωθῆ αἱ δεῖνα ἕδραι, διότι ἐν πρώτοις ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἵνα ἡ δήλωσις αὕτη ἔχῃ σημασίαν τινὰ καὶ δεύτερον οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσιν οἱ λόγοι οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ, διότι δὲν δεσμεύουσι τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ οὔτε πρὸ πάντων τὴν ἐνέργειαν τῶν μεταγενεστέρων αὐτοῦ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ἀναπτύσσων τὰ νομοθετήματα, φανταζόμενος οὐχὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει γράψει, ἀλλ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα νομίζει ὅτι ἔπρεπε νὰ ὦσι γεγραμμένα ἢ νὰ γραφῶσι ταύτην τὴν στιγμήν. Καὶ τοῦτο δὲν εἴδομεν μόνον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἀλλὰ τὸ εἴδομεν γενόμενον καὶ ἐπὶ ἄλλων νομοθετημάτων, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων, τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὴ ἔχοντος ἀποδεχθῆ ἀκόμη τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον περὶ ἐπιτακτικῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ὅτι θὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ κατάργησις καὶ ἐξιστόρει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ κατάργησις, καὶ ἡμεῖς συνεζητοῦμεν ἀκριβῶς περὶ τοῦ τρόπου τούτου, καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκομεν παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀντίστασιν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι αὐταὶ αἱ ἕδραι εἶναι ἐκκρεμεῖς, ἀλλὰ ποῦ τὸ νομοθέτημα ὑμῶν, Κύριοι, ἀναφέρει τὸν τρόπον τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν κατὰ σχολάς; Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο τι· ὁμιλεῖτε περὶ κατανομῆς τῶν ἑδρῶν ἐν ἑκάστῃ σχολῇ, ἀλλ’ οὐχὶ τῶν ἑδρῶν τῶν σχολῶν τῆς μιᾶς ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ὑπάρχει μεγίστη διαφορά. Πρὶν κατανείμητε τὰς ἕδρας ἐν ἑκάστῃ σχολῇ ὀφείλετε νὰ κατανείμητε πρῶτον τὰς ἕδρας κατὰ σχολάς, μέχρι τοῦδε δ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἦτο τὸ νόσημα τοῦ Πανεπιστημίου, διότι τί ἔπραξε μέχρι τοῦδε τὸ Πανεπιστήμιον, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον κατηγορίας; ὅτι κατώρθωσε μία σχολή, ἡ Ἰατρική, —καὶ διὰ τοῦτο βεβαίως δὲν πρέπει κανεὶς ἐνταῦθα νὰ ἐκπλήττηται ὅτι ἀκούει τοὺς ψόγους ἐναντίον τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἀδιακόπως καταφερομένους ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ τελευταίως ἔδρασεν ἀπὸ ἀπόψεως ἐκλογικῆς— ὅτι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ κατώρθωσε, λέγω, ἄγνωστον διὰ τίνος μέσου, ἴσως λόγῳ ἀναγκῶν τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ἢ λόγῳ ἐπιτηδειότητος, ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν καθηγητῶν κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους καὶ νὰ ἐκλέγῃ καθηγητὰς ἀδιακόπως. Ἀλλὰ κυρίως ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ κατώρθωσε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ν’ ἁρπάσῃ ἕδρας εἰς βάρος τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ εἰς βάρος τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ νόσημα τοῦ ὁποίου ἐπεζητήσαμεν πάντοτε τὴν θεραπείαν, τοῦτο δὲ τὸ νόσημα δὲν διορθώνει τὸ νομοθέτημα. Τὸ νομοθέτημα λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ κατὰ ἕδρας κατανομὴ τῶν διδασκομένων ἐν τῇ αὐτῇ σχολῇ μαθημάτων γίνεται διὰ Β. Διαταγμάτων συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν τῆς οἰκείας σχολῆς, λαμβανούσης ὑπ’ ὄψιν τὰς ἑαυτῆς ἀνάγκας καὶ τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης». Λοιπὸν κατὰ τὸ νομοθέτημα ἑκάστη σχολὴ θέλει προβῆ εἰς κανονισμὸν τῶν ἀναγκαιουσῶν ἑαυτῇ ἑδρῶν, καὶ ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς θέλει κυρωθῆ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὑποχρεωτικοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἑκάστη σχολὴ θὰ ἔχῃ· τίς θὰ ὁρίσῃ; Ἄλυτον εὑρισκόμεθα πρὸ μεγάλου ἐρωτηματικοῦ, εἰς ὃ τὴν ἀπόκρισιν δὲν δύνανται νὰ δώσωσιν οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐρωτῶ· ἂν αἱ σχολαὶ συνέλθωσι καὶ εἴπωσιν ἡ μὲν ὅτι χρειάζεται τριάκοντα πέντε ἕδρας, ἡ Νομικὴ τεσσαράκοντα ὀκτὼ καὶ ἡ Θεολογικὴ διακοσίας πεντήκοντα, τίς θὰ εἶναι ὁ ῥυθμιστὴς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ὅστις θὰ καταστήσῃ τὴν ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν σχολῶν καὶ θὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰς ἑκάστην σχολὴν ἀπονενητέων καθηγητῶν; Οὐδὲν τούτων ἐν τῷ νομοθετήματι προβλέπεται. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπῆρχεν ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν τῶν σχολῶν, τότε βεβαίως τὸ νομοθέτημα θὰ εἶχεν ὀρθῶς, ἀλλά, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη κατανομή, εἶναι ἕωλον ὅ,τι λέγομεν ἐνταῦθα. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τοιοῦτον νόσημα δὲν θεραπεύεται ῥιζικῶς, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν κατ’ οὐδὲν θέλει διορθώσει τὸ νομοθέτημα. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἡ παραπομπὴ εἰς ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ νομοθετήματος. Ὑποθέσατε ὅτι διά τινος τροπολογίας, γενομένης δεκτῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διορθοῦται τὸ κενὸν τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀτέλειαν τοῦ καθεστῶτος τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται καὶ τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ σύγχυσις τοῦ μέχρι τοῦδε καθεστῶτος, εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν ἐν ἑκάστῃ σχολῇ. Μέχρι τοῦδε ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν ἐγένετο κατὰ τρόπον περιεργότατον. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐν τῷ συνόλῳ της κατέχει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐγίνετο ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἑδρῶν· ἴσως ὑπάρχουσι Βουλευταὶ νομίζοντες ὅτι αἱ ἕδραι ὡρίζοντο τῇ γνωμοδοτήσει τῆς σχολῆς. Οὐχί. Αἱ ἕδραι ὡρίζοντο δι’ ὑπουργικοῦ ἐρωτήματος, οὔτε κἂν δι’ ἀποφάσεως ὑπουργικῆς οὔτε διὰ Διατάγματος ὑπουργικοῦ, ἀλλὰ δι’ ἁπλοῦ ἐρωτήματος. Διότι ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργός, ὁ θέλων νὰ διορίσῃ οἱονδήποτε καθηγητήν, δὲν προυκάλει τὴν γνώμην τῆς οἰκείας σχολῆς περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργίας ἕδρας, ἀλλ’ ἀπέστελλεν ἁπλοῦν ἐρώτημα καὶ ἐζήτει νὰ προστεθῇ ὁ τέως καθηγητὴς διὰ τὴν ἕδραν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργει διὰ τοῦ ἐρωτήματός του. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐδημιουργήθησαν πλεῖσται ἕδραι κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους. Σήμερον δημιουργοῦμεν ἕτερον καθεστώς, γνωμοδοτήσει τῆς σχολῆς, συνερχομένης αὐτοκλήτως ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς χηρεύσεως τῆς ἕδρας, οὐχὶ πλέον ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὴν ἄλλοτε γενομένην συζήτησιν διετύπωσα, ὅτι δὲν ὑπάρχει τι ἐπικινδυνωδέστερον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον τῆς ἀοριστολογίας ταύτης ἐν τῷ νόμῳ. Ἔχομεν δείγματα ὅτι αἱ σχολαί, εἴτε ἐκ πιέσεων πολιτικῶν, εἴτε ἐκ πιέσεων κοινωνικῶν ἢ συγγενικῶν, εἴτε χαριζόμεναι εἰς ἄτομα, προέβησαν εἰς ἀποδοχὴν ἑδρῶν αἵτινες δὲν εἶναι τῆς ἀπαραιτήτου ἀνάγκης, προέβησαν εἰς ἀποδοχὴν ἑδρῶν κατὰ τρόπον ἐγκληματικόν, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν σπουδαιόταται ἕδραι ἄλλων σχολῶν ἦσαν κεναὶ καὶ οἱ φοιτηταὶ τῆς Νομικῆς ἐλάμβανον διπλώματα ἀδίδακτοι εἰς τὸ Ποινικὸν δίκαιον καὶ ἐστέλλοντο νὰ ὑπερασπισθῶσι τὴν ζωὴν καὶ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν ἀνθρώπων ἐδημιουργοῦντο πέντε καὶ ἓξ ἕδραι χειρουργικαί. Καί, ἐνῷ ἐν τοιαύτῃ ἐλλείψει περὶ τὰς σπουδαιοτάτας ἕδρας εὑρίσκετο ἡ σχολὴ αὕτη, ὑπῆρχον δύο ἕδραι τῆς Οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, τῶν ὁποίων τὴν μίαν κατέχει καθηγητὴς διδάσκων καὶ τὴν ἑτέραν κατέχει καθηγητὴς περιοδεύων!

§149Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Προεδρεύων.

§150Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ.

§152Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Πρυτανείαν τοῦ Πανεπιστημίου σημείωμα ἀκριβὲς πόσοι καθηγηταὶ διδάσκουσι τὸ ἔτος καὶ πόσοι μεταβαίνουσιν ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον, λαμβάνουσι τὸν μισθόν των καὶ δὲν διδάσκουσι παρὰ πέντε ἢ δέκα τὸ πολὺ μαθήματα κατ’ ἔτος. Παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ ἡ πληροφορία αὐτή, διὰ νὰ μάθῃ ἡ κυρία Σύγκλητος ἂν προσβάλλεται τὸ Πανεπιστήμιον.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν λοιπόν, Κύριοι, τὴν ἀπόδειξιν ὅτι τοιαύτη ἀστοργία ἐπεδείχθη παρ’ αὐτῶν τῶν τεταγμένων ἵνα διδάσκωσι τὴν ἐπιστήμην, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τοιαύτη ἀστοργία ἐπεδείχθη καὶ περὶ τὴν διανομὴν τῶν ἑδρῶν, δηλ. περὶ τὴν εὐδόκιμον διδασκαλίαν τῆς ἐπιστήμης, καὶ ὅτε τοιαύτη περὶ αὐτὰ ἀστοργία ἐπιδεικνύεται, δὲν εἶναι συμφέρον νὰ παραδώσωμεν εἰς αὐτοὺς οὕτω τὴν διανομὴν τῶν ἑδρῶν. Νομίζω δ’ ὅτι αἱ αἰτιολογίαι εἶναι πεπλανημέναι καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ὁμολογῶ ὅτι ἔχει ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ φανῇ ὠφέλιμος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ πληροφορήσω, λέγω, αὐτὸν ὅτι ἔχει γίνει θῦμα σπουδῆς προσωπικῆς, ἵνα φανῇ ὅτι θέλει νὰ γίνῃ ὠφέλιμος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§154Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπιτρέπετε; Ἐγὼ ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τῆς Συγκλήτου, ὁμολογῶ δ’ ὅτι συνέπιπτε νὰ ἔχω περὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἄλλας ἰδέας ἢ τὰς ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐκφρασθείσας. Ὑπέβαλον λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι πρόκειται ἐν μέρει νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἐλλείψεις αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Κατηρτίσθη δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων τῆς Συγκλήτου, τὰς ὁποίας εὑρίσκετε ἐν περιθωρίῳ ἐν τοῖς νομοσχεδίοις τοῖς ὑποβληθεῖσι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπὸ τοῦ κ. Στάη. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὰς προτάσεις τῆς Συγκλήτου, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ὡς ἁρμοδίαν, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς ἐμὲ δὲν εἶχε συμβῆ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ παρασκήνια τῶν σχολῶν, ὥστε νὰ γνωρίζω πάντα ταῦτα.

§155Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δεχθῇ τι τὸ ὁποῖον συμβαίνει τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι ἐλέγχων τὸ νομοσχέδιον ἐδήλωσεν ἐξ ἀρχῆς ὅτι δὲν ἐλέγχει τὸν Ὑπουργὸν τὸν ὑποβαλόντα ἀλλὰ τὸ σύνολον τῆς ὑπηρεσίας ἥτις κατήρτισε τοῦτο. Δὲν ἐλέγχω τὸν κ. Ὑπουργόν, οὐχὶ διότι ἐθεώρησά ποτε ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐξ ἀτομικῆς πρωτοβουλίας συνέτασσε, θὰ συνετάσσετο τελειότερον, ἀλλὰ διότι προκειμένου περὶ νομοθεσίας ὀργανικῆς, οἵα ἡ τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδεὶς Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς συντέλεσιν τῆς νομοθεσίας ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν πανεπιστημιακῶν παραγόντων. Εἶναι τοιαύτη ἡ φύσις τῆς νομοθεσίας. Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργός, καὶ ὁ σοφώτερος περὶ τὰ ἐπιστημονικά, νὰ συντάξῃ νομοθέτημα περὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν πανεπιστημιακῶν παραγόντων. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἡ ἄλλοτε ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της ἕνεκα τῆς ἀρνήσεως συνδρομῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ μέρους τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι τοιοῦτον τὸ ἔργον, βαρὺ καὶ ἀπαιτοῦν πολλὰς καὶ ποικίλας γνώσεις, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ ἀρτιώτερον μεμορφωμένος Ὑπουργὸς νὰ συντελέσῃ μόνος εἰς τὸ ἔργον. Φρονῶ ὅμως ὅτι οἱ πανεπιστημιακοὶ παράγοντες οἵτινες ἐφιλοτιμήθησαν νὰ παράσχωσι τὴν συνδρομὴν αὐτῶν δὲν παρέσχον τὴν συνδρομὴν αὐτῶν ὀρθήν, εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε ἐξ ἐλλείψεως βουλήσεως καὶ προθυμίας πρὸς βελτίωσιν τῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐνθυμοῦμαι δ’ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κυθήρων ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπέβαλε νομοθέτημα ἀναπτύξας ὅτι καὶ τοῦτο στηρίζεται ἐπὶ τῶν γνωμῶν τῶν πανεπιστημιακῶν παραγόντων, καθ’ ἃ ὅμως ὡρίζετο ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν κατὰ σχολὴν καὶ ἀφήνετο εἰς ἑκάστην σχολὴν ὁ προσδιορισμὸς τῶν μαθημάτων κατ’ ἰδίαν. Καὶ ἐκεῖνο ἐστηρίζετο εἰς τοὺς παράγοντας τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὅτι ἀνέκαθεν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν οἱ ἐπιτήδειοι τοῦ Πανεπιστημίου ἀποστέργουσιν εἰς τὴν λύσιν ταύτην, τὸν ὁρισμὸν δηλαδὴ τῶν ἑδρῶν μονίμως. Προχωροῦντα εἰς τὸ θέμα καὶ εἰπόντα ὅτι ἡ αἰτιολογία τὴν ὁποίαν ἐν τῷ νομοθετήματι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε δὲν εἶναι ὀρθὴ μὲ διέκοψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διατυπώσας ὅτι φρονεῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὅτι εἶναι ὀρθοτέρα ἡ ἄφεσις τῆς ἐλευθερίας εἰς τὰς σχολὰς ὅπως αὐταὶ προβαίνωσιν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν μαθημάτων καθ’ ἑαυτάς, καθόσον δὲν παρουσιάζονται πάντοτε ἐπιστήμονες παρεσκευασμένοι διὰ τὰς ἕδρας. Νομίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ εὕρητε ἐπιστήμονας παρεσκευασμένους καὶ παρασκευαζομένους διὰ τὰς ἕδρας, ὅταν οὗτοι δὲν ἔχωσι τὴν βεβαιότητα τῆς ὑπάρξεως τῶν ἑδρῶν, καὶ μάλιστα παρεσκευασμένους διὰ τὰς ἀγόνους ἕδρας; διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄγονοι ἕδραι, ὡς ἡ τῶν Φυσικομαθηματικῶν, ἡ τῶν Πολιτικῶν ἐπιστημῶν καὶ ἄλλαι ἀκόμη γόνιμοι ἕδραι εἶναι αἱ τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ αἱ συμβάλλουσαι πρὸς τὴν Κλινικὴν καὶ Χειρουργικήν. Νομίζετε λοιπὸν ὅτι θὰ εὕρητε προθύμους τοὺς δυναμένους νὰ μεταβῶσιν εἰς Ἑσπερίαν καὶ σπουδάσωσιν εἰδικῶς, δαπανῶντες μεγάλα ποσά, ὅταν δὲν εἶναι βέβαιοι περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἕδρας, ἀλλὰ τρέχωσι τὸν κίνδυνον, ὅταν ἡ ἕδρα τοῦ καθηγητοῦ μείνῃ κενή, νὰ τῷ εἴπῃ ἡ σχολή· «Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε· δὲν θὰ δημιουργήσητε σεῖς θέσιν ἀλλ’ ἐγώ, διότι ἔχω φίλον, συγγενῆ ἢ κουμπάρον, τὸν ὁποῖον θέλω νὰ εἰσαγάγω»; Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ ἐπιστημονικὴ σπουδὴ ὑπὸ τοιούτους ὅρους; Παντάπασι. Μόνον ὅταν γεννηθῇ ἡ πεποίθησις ὅτι πρὸς κατάληψιν τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ ἀπαιτεῖται ἱκανότης καὶ ὄχι ἐπιτηδειότης τῶν δυναμένων νὰ χειρίζωνται τὰ ζητήματα ταῦτα, τότε μόνον ἐνισχύεται σπουδὴ ἐπιστημονικὴ καὶ δίδεται ὤθησις πρὸς τὴν πρόοδον. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐπλανήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἐπλανήθησαν οἱ παράγοντες ἐκεῖνοι οἵτινες παρέσχον εἰς αὐτὸν τὴν ὕλην τοῦ τοιούτου νομοθετήματος. Ἐπλανήθησαν δὲ διότι δὲν προέβησαν εἰς διάκρισιν, οὐδέποτε δὲ δύναταί τις ὀρθῶς νὰ νομοθετήσῃ, ἂν μὴ διακρίνῃ τὰ ζητήματα, πρὶν προβῇ εἰς νομοθετικὴν κύρωσιν. Οὐδεὶς τῶν κυρίων πανεπιστημιακῶν ἐπεμελήθη νὰ διακρίνῃ ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ μαθήματα δι’ ἑκάστην σχολὴν τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν βάσιν τῆς καταρτίσεως τοῦ ἐπιστήμονος, καὶ ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι πρὸς τελειοποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν, καὶ νὰ διακρίνῃ ἀναλόγως πρὸς τοῦτο τὰς ἕδρας. Δὲν δύναται νὰ νοηθῇ διδάκτωρ τῆς Νομικῆς μὴ κάτοχος τοῦ Ποινικοῦ δικαίου λ. χ. ἢ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, δύναται ὅμως νὰ θεωρηθῇ διδάκτωρ ὁ μὴ κάτοχος τῆς Δημοσιονομίας ἢ τῆς Στατιστικῆς, ὡς ἐπίσης δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ ἐπιστήμων ἄνευ γνώσεως τῆς Παθολογίας, ἄνευ Χειρουργικῆς, ἀλλὰ δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπιστήμων καὶ ὁ μὴ σπουδάσας εἰδικῶς τὴν Ὠτολογίαν ἢ τὴν Ῥινολογίαν λ. χ. Λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν τὰς ἕδρας ἐκείνας ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ τις ἐπιστήμων καὶ τῶν ὁποίων ἡ μεταβολὴ δι’ οὐδενὸς θεσμοῦ δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ καταρτίσωσιν εἰδικότητας ἐπιστημονικάς, καὶ τὴν ἵδρυσιν τῶν τελευταίων ἑδρῶν τούτων ὀφείλομεν ν’ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς καθηγητάς. Ταύτην τὴν διάκρισιν ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν, διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῶμεν αὔριον εἰς περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι νὰ μᾶς ὁδηγήσωσιν εἰς ζημίας, δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν ἀντιμέτωποι ἱδρύσεως ἕδρας Ὠτολογίας καὶ καταργήσεως ἕδρας Παθολογίας. Ἐφ’ ὅσον δ’ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ θέσωμεν ὡς βάσιν καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κράτους ὀφείλομεν καὶ τὴν οἰκονομίαν νὰ μὴ καταστρέψωμεν διὰ πολυτελείας ἑδρῶν, ἀλλ’ ἵνα μὴ καὶ ἡ πραγματικὴ διδασκαλία καταστρέφηται δι’ εἰσπηδήσεως ἐπιτηδείων. Αἱ ἐλευθερίαι αὗται δύνανται νὰ παρασχεθῶσιν εἰς τὴν πανεπιστημιακὴν Ἀρχὴν τότε μόνον, ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δυνηθῇ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος, ὁπότε τὸ σύνολον τῶν πανεπιστημιακῶν περιουσιῶν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ 100 καὶ 120 καθηγητὰς νὰ διορίσῃ. Τότε δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ Πανεπιστημίου μετὰ τῆς προσηκούσης εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν πρόοδον πολυτελείας. Ἐπειδή, Κύριοι, βλέπω ὅτι τὸ νομοθέτημα εἶναι σαθρὸν κατὰ τὴν κυρίαν αὑτοῦ βάσιν, διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι τὸ νομοθέτημα πρέπει ν’ ἀφεθῇ δι’ ἄλλην τῆς Βουλῆς Περίοδον. Ἂν τὸ Πανεπιστήμιον μέχρι τοῦδε κατώρθωσε νὰ λειτουργῇ μὲ τοὺς ὑπάρχοντας καθηγητάς, ἡ αὔξησις αὐτῶν κατὰ πέντε δὲν θὰ φέρῃ τὴν σωτηρίαν. Πρέπει νὰ τὸ ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλην Σύνοδον. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἀγογγύστως πάντα ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ὁ χρόνος καὶ ἡ ἱστορία θὰ κρίνωσι κατὰ πόσον εἶναι τέλεια, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἔργα φιλοτίμου ἐργασίας, ἦτο ὅμως περιττὸν νὰ ἐπαναστατήσῃ μία χώρα, ὅπως ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τοιαῦτα τερατουργήματα χάριν διορισμοῦ πέντε καθηγητῶν.

§156ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς χαίρομεν πολύ, διότι ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Στράτος, καὶ εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶναι εὔγλωττος πολύ, ὑπῆρξεν εὔστοχος καὶ εἰς τὰς παρατηρήσεις του, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι μὲν ὅλαι ἀκριβεῖς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶπε καὶ πολλὰ ἀληθῆ. Δὲν ἐννοῶ ὅμως διατί ἀντιτάσσεται κατὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ ὅλας αὑτοῦ τὰς παρατηρήσεις καὶ ἴσως αἱ γνῶμαι αὐτοῦ ἤθελον ἐπικρατήσει ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε αὕτη ἠδύνατο νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν τῇ βάσει αὐτοῦ. Ἡμεῖς παραδεχόμεθα ὅλας τὰς γνώμας ἐκείνας αἵτινες ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Πανεπιστημίου καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ.

§157Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὸ Προεδρεῖον αὐτὰς τὰς δύο προτάσεις (καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον δύο ἐγγράφους προτάσεις). Διὰ τῆς μιᾶς τούτων προτείνω, ὅπως αἱ ἕδραι τοῦ Πανεπιστημίου ἀπὸ 57 γίνωσιν 61, ὁρισθῇ δὲ ποῖαι εἶναι αἱ ἕδραι αἱ κεναὶ σήμερον αἱ ὁποῖαι θὰ καταληφθῶσιν ὑπὸ τῶν νέων τεσσάρων καθηγητῶν. Διὰ τῆς ἑτέρας, Κύριοι, ζητῶ τι διὰ τὸ ὁποῖον λυποῦμαι πολύ, διότι οὔτε ὁ κ. Παπαβασιλείου οὔτε ὁ κύριος ἀνεψιός μου ἐκ Βάλτου — διότι ἔχω καὶ ἄλλον ἐκ Χαλκίδος — ἐνησχολήθησαν. Κύριοι, πρέπει νὰ τεθῇ ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἑβδομήκοντα ἐτῶν ἄνθρωπος νὰ εἶναι καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἄνθρωπος τοῦ ὁποίου τρέμουσιν αἱ χεῖρες ἢ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος εἶναι κλινήρης ἢ εἶναι ἀνίκανος πλέον λόγῳ γήρατος;

§158Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις εὐηρεστήθη νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν εὐχαρίστησίν του ὅτι μὲ ἤκουσε σήμερον ὁμιλοῦντα, νὰ συναινέσῃ εἰς μίαν ἄλλην συμπλήρωσιν τῆς προτάσεώς του, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ὅτε βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ πᾶσαν τροπολογίαν ἐπ’ ἀγαθῷ, δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὅστις θὰ θελήσω νὰ παρακωλύσω τὴν βελτίωσιν τοῦ πανεπιστημιακοῦ ὀργανισμοῦ, διότι αἱ μέχρι τοῦδε συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ εἰς ἃς μετέσχον τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν τοῦτον ἔχουσι τὸν σκοπόν, τὸ νὰ βελτιώσωσι τὰ ὑπάρχοντα. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς δευτέραν ἀποτυχίαν ἐπιτροπῆς εἰς ἣν ἐφθάσαμεν πρὸ δύο ἐτῶν, ἐμοῦ αὐτοῦ εἰσηγουμένου, ἐγὼ δὲ παράδειγμα ἀκριβῶς ἔχω τὴν ἱστορίαν τῆς ἀποτυχίας καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἥτις προηδρεύετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς κ. Δραγούμη, δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτροπὴ ἥτις ἐστερεῖτο τῆς ὀρέξεως πρὸς ἐργασίαν καὶ φιλοπονίας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πᾶν ἐμπόδιον ἐφευρέθη, ὅπως ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὸ μέσον τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ σκοποῦ της. Τώρα, ἐὰν καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἔν τινι δωματίῳ τῆς Βουλῆς συνεδριάζοντα νὰ καταρτίσωσι κατάλογον τῶν ἑδρῶν ἐκείνων τῆς ἀπαραιτήτου διδασκαλίας; Τοῦτο θὰ εἶναι ἀδύνατον· ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς ἁπλῆν τροποποίησιν τοῦ νομοθετήματος τούτου, τότε νομίζω ὅτι αὐτὸ γίνεται καὶ διὰ τροπολογιῶν ἐν τῇ Βουλῇ χωρὶς νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαίαν τὴν παραπομπήν, ἂν ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν ἀκριβῶς ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ, ἐπειδὴ δ’ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ γίνῃ ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν θεωρῶ ὀρθὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἑξῆς πρότασίν μου· ἀμέσως αὔριον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ν’ ἀποστείλῃ ἔγγραφον εἰς τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ τὴν καλέσῃ, ἵνα ἐντὸς τακτῆς προθεσμίας ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν Βουλὴν τὸν κατάλογον τῶν κατὰ τὴν γνώμην ἑκάστης σχολῆς ἀναγκαίων ἑδρῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διδασκαλία, διότι τότε δυνάμεθα ν’ ἀκολουθήσωμεν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ, τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπέδειξα, νὰ καθορίσωμεν μὲν μονίμως τὰς ἕδρας ὧν ἄνευ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διδασκαλία, ν’ ἀφήσωμεν δὲ εἰς τὰς σχολὰς πρὸς συμπλήρωσιν ἀριθμόν τινα ἑδρῶν, δυνάμενοι νὰ φθάσωμεν εἰς κάτι τι πλῆρες, διότι βεβαίως καὶ ἀπόλυτος ἀοριστία ἀλλὰ καὶ ἀπόλυτος καθορισμὸς εἶναι πράγματα ἀντικείμενα πρὸς τὴν ἐπιστημονικὴν ἐξέλιξιν. Ἐὰν εἰς τοῦτο συναινῇ ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶναι ἡ παραπομπὴ ἔργον σκόπιμον καὶ τελεσφόρον, θὰ φύγωμεν δὲ καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς Βουλῆς λέγοντες ὅτι ἀγαθόν τι ἐπράξαμεν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ.).