1909.10.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27.

τῆς 27ης Ὀκτωβρίου 1909.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 97 Βουλευτῶν. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ὁ κ. Δημ. Γαρέφης παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξις· Ὁ μεταλλευτὴς κ. Γ. Τσολάκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταλλείων· Ἐπιτροπὴ τῶν φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου παρακαλεῖ, ὅπως γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους τὸ ἐν τῷ ὑπομνήματι τῆς Ἀκαδημαϊκῆς συγκλήτου κεφάλαιον «περὶ ἱδρύσεως Ἀκαδημαϊκῆς Λέσχης» καθ’ ὃ ἡ Λέσχη θέλει ἀποτελεῖ παράρτημα τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῆς ὁποίας θέλει ἐπιβληθῆ ἐτησία ὑποχρεωτικὴ δεκάδραχμος εἰσφορὰ εἰς ἕκαστον τῶν φοιτητῶν· Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ σιγαροποιοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐν τοῖς Καπνεργοστασίοις εἰσαγωγὴ μηχανημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τῆς Σκύρου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ διδομένη ἐπιχορήγησις διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας Σκύρου καὶ ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Οἱ σιγαροποιοὶ Σύρου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν συναδέλφων των Ἀθηνῶν–Πειραιῶς περὶ μὴ εἰσαγωγῆς μηχανημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων· Ὁ δημαρχῶν Ποταμίων τῶν Κυθήρων παρακαλεῖ, ὅπως ἡ ἐπαρχία Κυθήρων ὑπαχθῇ εἰς τὸν νομὸν Λακωνίας· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Οἰνιαδῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Αἰτωλικοῦ· Ὁ Κυθηραϊκὸς σύνδεσμος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἀποκοπῇ ἡ διδομένη ἐπιχορήγησις διὰ τὴν ἄγονον γραμμὴν Κυθήρων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τῶν Κυθήρων παρακαλεῖ, ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὴν δημοπρασίαν διὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς καὶ ἡ ἐπαρχία Κυθήρων· Οἱ σιγαροποιοὶ Πύργου παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ἀπαγορεῦον τὰ μηχανήματα κατασκευῆς σιγαρέττων· Οἱ ἐργάται τοῦ Καπνεργοστασίου Βόλου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐνταῦθα σιγαροποιῶν περὶ μὴ εἰσαγωγῆς μηχανημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων· Ἐπιτροπὴ τοῦ συνελθόντος εἰς συλλαλητήριον λαοῦ Σηπιάδος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιβληθῇ φόρος ἐλαιοδεκάτης ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ ἐλαττωθῇ οὗτος ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου εἰς 6%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν εἰς 1½%· Ἐπιτροπὴ τοῦ συνελθόντος εἰς συλλαλητήριον λαοῦ τοῦ δήμου Σπαλάθρων παρακαλεῖ, ὅπως ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου τεθῇ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ ἐλαττωθῇ εἰς 6%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν εἰς 1½%· Ἐπιτροπὴ τῶν συνελθόντων εἰς συλλαλητήριον κατοίκων τῶν χωρίων Δρακείας, Ἁγίου Λαυρεντίου, Καραμπασίου καὶ Λεχωνίων ὑποβάλλουσι σκέψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν· Οἱ σιγαροποιοὶ Ζακύνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς μηχανημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων· Ὁ νομάρχης Ἠλείας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ συνελθόντος εἰς συλλαλητήριον λαοῦ τῆς Ἠλείας ἐκφράζοντος εὐχὴν περὶ διατηρήσεως τῆς ἐκεῖ Νομαρχίας καὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας εἰς τὸν νομὸν Ἠλείας· Οἱ σιγαροποιοὶ Ἀγρινίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν ἐνταῦθα συναδέλφων των περὶ μὴ εἰσαγωγῆς μηχανημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων· Οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων ἐμπορικοῦ καὶ τεχνιτῶν τῆς Κορίνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ καταργηθῇ ὁ νομὸς Κορινθίας· Ὁ κ. Ν. Λάσκαρις παρακαλεῖ, ὅπως παύσῃ τοῦ λοιποῦ ἡ ἐνέργεια ἐκλογῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς ναοῖς καὶ ὅπως τὰ ἐκλογικὰ ἔξοδα ἐν γένει καταβάλλωνται ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Μηλεῶν συνελθόντος εἰς πάνδημον συλλαλητήριον παρακαλεῖ, ὅπως περιορισθῇ ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου εἰς 6 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν εἰσπραττόμενος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας· Ἐπιτροπὴ συλλαλητηρίου τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Ποταμίων τῶν Κυθήρων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ὑπαχθῇ ἡ ἐπαρχία Κυθήρων εἰς τὸν νομὸν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας· Ὁ δήμαρχος Ὁρμινίου ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὑτοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ διατηρήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Πορταριᾶς· Ὁ δήμαρχος Ἀκρολοφιτῶν τῇ ἐντολῇ καὶ τῶν κατοίκων τῶν δήμων Ἀμφιπαγιτῶν καὶ Κασσωπαίων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ τηλεγραφεῖον Καρουσάδων, τοῦ ὑπ’ αὐτὸν δήμου προσφερομένου κατὰ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἰς τὴν καταβολὴν ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου τῆς δαπάνης διὰ τὸ οἴκημα καὶ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ διανομέως· Ἐπιτροπὴ τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν Κερκύρας παρακαλεῖ, ὅπως κανονισθῇ ἐπὶ τὸ δικαιότερον ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἐλαττουμένου τοῦ ἐν τῷ σχετικῷ νομοσχεδίῳ προσδιορισθέντος· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ Ζαβέρδας παρακαλεῖ, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ καταδίωξις τῶν ἐκεῖ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Παραχελωίτιδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῶσι τὰ ἐκεῖ Τηλεγραφεῖον καὶ Εἰρηνοδικεῖον καὶ ὅπως μὴ συγχωνευθῇ ὁ δῆμος Παραχελωίτιδος· Ἡ κ. Καλλιόπη χήρα Ἰωάννου Κοτίνη ταγματάρχου τῆς «ἐνεργοῦ φάλαγγος» παρακαλεῖ, ὅπως τῇ κανονισθῇ ἡ ἀπονεμηθεῖσα εἰς αὐτὴν σύνταξις συμφώνως τῷ ἰσχύοντι νόμῳ τοῦ 1861· Ὁ νομάρχης Ἠλείας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Λετρίνων περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ νομοῦ Ἠλείας· Ὁ νομάρχης Μεσσηνίας ὑποβάλλει παράκλησιν τοῦ ἐν Καλάμαις ἐμπορικοῦ συλλόγου δι’ ἐπιτροπῆς ἐκπροσωπηθέντος παρ’ αὐτῷ, ὅπως μεταρρυθμισθῇ τὸ περὶ μεταναστεύσεως νομοσχέδιον, ὁρισθῇ δὲ ὡς μεταναστευτικὸς καὶ ὁ λιμὴν τῶν Καλαμῶν· Πολλοὶ ἐμποροπλοίαρχοι ἐκ Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν φαρικῶν τελῶν· Ὁ μηχανικὸς κ. Ν. Σολωμὸς ὑποβάλλει σκέψεις ἐπὶ τοῦ περὶ μεταλλείων νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γκόφας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Νέγρης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1909 τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κουλούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Στράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταλλείων. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Μπούμπουλης καὶ Ἀθ. Μιαούλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Β. Ναυστάθμου»· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) Περὶ ἱδρύσεως Ἀκαδημαϊκῆς Λέσχης· 2) Περὶ ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου· 3) Περὶ τῆς ἐν τῇ Γενικῇ Ἐφορίᾳ τῶν ἀρχαιοτήτων ὑπηρεσίας· 3) Περὶ συγκεντρώσεως πινάκων καὶ ἄλλων ἔργων γραφικῆς τέχνης εἰς τὴν Ἐθνικὴν Πινακοθήκην. Ὁ βουλευτὴς κ. Θρ. Μαυρομαρᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ΧΝϚʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν». Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 218–226).

§2Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν σχέδια νόμων, ὧν τινὰ μὲν εἶναι ἁπλᾶ ὑπηρεσιακά, ἕτερα δὲ μεταρρυθμιστικὰ ὀργανικῶν νόμων. Διὰ τοῦ πρώτου σχεδίου νόμου τροποποιεῖται ὁ νόμος ὁ ὁρίζων τὴν φορολογίαν τῶν θεσσαλικῶν προϊόντων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς χωροσταθμήσεως τῆς Θεσσαλίας ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς διευκολύνσεως τῆς ἐκτελέσεως ἐκεῖ ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν. Ὡς γνωρίζετε, τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαιότατον, δύναμαι δ’ εὐχαρίστως νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ἐργασίαι ὑπὸ τὸν διακεκριμένον Ἰταλὸν Sibert εὑρίσκονται περὶ τὸ πέρας αὐτῶν. Ὑπολείπονται μόνον περὶ τὰ 10,000 στρέμματα πρὸς χωροστάθμησιν, τοιουτοτρόπως δὲ αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν γένει αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους θ’ ἀποκτήσωσι πολύτιμον ἐργασίαν, χρησιμεύουσαν εἰς πολλαπλᾶς τῆς Πολιτείας ἀνάγκας. Ἀλλ’ εἰς τὸν Sibert καθυστεροῦνται πολλαὶ χιλιάδες δραχμῶν, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη ὅπως αὐξήσωμεν τοὺς πόρους διὰ τρόπου δυναμένου νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἤδη τεθειμένων φόρων καὶ οὐχὶ δι’ αὐξήσεως αὐτῶν, διότι, ὡς γνωρίζουσιν οἱ ἐκ Θεσσαλίας κυρίως καταγόμενοι, οἱ φόροι ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν θεσσαλικῶν ἦσαν εὐκολώτατοι κατὰ τὴν εἴσπραξιν, διότι τὰ προϊόντα ἐξήγοντο ἐξ ὁλοκλήρου διὰ τοῦ λιμένος Βόλου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐγένετο ὁ σιδηρόδρομος τῶν συνόρων μέγα μέρος τῶν προϊόντων ἐξάγονται τῆς θεσσαλικῆς γῆς διὰ τοῦ σιδηροδρόμου· ἑπομένως αἱ ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων εἰσπράξεις ἠλαττώθησαν οὐσιωδέστατα. Ἕνεκα δὲ τούτου καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει τὰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις ἐν Θεσσαλίᾳ εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη ἀπέναντι τοῦ Sibert καὶ ὀφείλει εἰς αὐτὸν πολλά. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιτρέπεται οἱ φόροι αὐτοὶ νὰ εἰσπράττωνται, καὶ ὅταν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης ἐξέρχωνται ἐκ τῆς Θεσσαλίας. Πλὴν δὲ τούτου ἐπιτρέπεται νὰ συναφθῇ δάνειον ἐκ 200,000 δραχ. κατὰ τρόπον εὐνοϊκώτατον, διότι ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ τὸ δάνειον ἐκ τῶν τόκων τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία κατέβαλεν ἀπέναντι τῶν 3,000,000 τῶν προωρισμένων διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ τελμάτων. Ὑπάρχει συνδυασμὸς εὐφυὴς ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει νὰ γίνῃ τὸ δάνειον ὑπὸ τοὺς καλλίστους ὅρους. Ἕτερον νομοσχέδιον ὁμοίας φύσεως εἶναι τὸ ἀναγόμενον εἰς τὸν λιμένα Στυλίδος. Καὶ ἐκεῖ τὰ αὐτὰ παρετηρήθησαν ἀποτελέσματα. Ὁ λιμὴν τῆς Στυλίδος, ὡς γνωστόν, εἶναι κάλλιστος, καὶ πρὸ πάντων ὑπὸ ἔποψιν φωτισμοῦ· ἀλλὰ ἀπὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης ὑφίσταται τὴν αὐτὴν τύχην μὲ τὰς θεσσαλικὰς ἐπιχειρήσεις. Εἶναι δὲ τόσον φανεραὶ αἱ ἐλαττώσεις, ὥστε ἀπὸ 105,000 δραχμ. κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα τρέχοντος ἔτους, αἱ εἰσπράξεις μόλις ἀνῆλθον εἰς 25,000. Λαμβάνεται ἑπομένως ἡ αὐτὴ πρόνοια, ὅπως ἐπίσης οἱ λιμενικοὶ φόροι εἰσπράττωνται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν προϊόντων ἅτινα μεταφέρονται διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, διότι ἄλλως οὔτε ὁ φωτισμὸς τοῦ λιμένος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ διὰ τῶν εἰσπράξεων τῶν λιμενικῶν, αἱ ὁποῖαι ἠλαττώθησαν μέχρι τοιούτου βαθμοῦ. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν ἀτμολεβήτων. Εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἦτο ἐντελῶς ἐλλιπὴς καὶ ὑπὸ τῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἡτοιμάσθη νομοσχέδιον κανονίζον τὸ θέμα τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀλλαχοῦ κρατούντων. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου, διὰ μοναδικοῦ ἄρθρου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς, ὅπως ἀπαγορευθῇ ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον δεκαπενταετίαν ἡ ἐπέκτασις τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Εἶναι, Κύριοι, ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη. Δυστυχῶς οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωκαν τοιαύτην ἔκτασιν εἰς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ἡ πόλις νὰ διοικηθῇ. Ἡ δὲ δημοτικὴ Ἀρχή, ἡ ὁποία καὶ παραπονεῖται, εἶναι ὑποχρεωμένη, λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, νὰ ὑφίσταται δαπάνας τοσοῦτον μεγάλας, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε εἰς τὴν δημοτικὴν Ἀρχὴν οὔτε εἰς τὴν Πολιτείαν αὐτὴν νὰ ἐπαρκέσωσι πλέον εἰς τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ πόλις ἀξία τοῦ ἐνδόξου ὀνόματός της. Ἡ ἀπαγόρευσις ἐπὶ δεκαπενταετίαν τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη. Ἐὰν ἀποδειχθῇ σὺν τῷ χρόνῳ ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἀπαγορεύσεως εἶναι μακρός, οὐδὲν κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ συντάμῃ τοῦτον δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον ὁ περιορισμὸς τῆς ἐπεκτάσεως εἶναι ἐπιβεβλημένος. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλω διὰ τοῦ ὁποίου ἐκ λόγων οἰκονομικῶν ἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων καλλιτέρας διοικήσεως ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ἑαυτὴν ὑποχρεωμένην νὰ προβῇ εἰς νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους ἢ μᾶλλον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ πρὸ τοῦ 1899 καθεστώς. Διαιρεῖται λοιπὸν ἡ Ἐπικράτεια ἡ Ἑλληνικὴ εἰς δέκα ἓξ νομούς, τοὺς παλαιούς. Λόγοι, ὡς εἶπον, οἰκονομικοὶ ἀλλὰ καὶ πρὸ πάντων λόγοι διοικήσεως εὐπρεπεστέρας καὶ καλλιτέρας, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ἐπιβάλλουσι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ ἤδη ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον σχέδιον νόμου, περὶ προσόντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Εἶμαι, Κύριοι, ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ διοίκησις τῆς χώρας, ὡς νῦν ἔχει, εἶναι σχεδὸν ἀνύπαρκτος. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, βεβαίως μὲ βαθμόν τινα ὑπερβολῆς, ὅπως δ’ ἐπιτύχωμεν βελτίονα διοίκησιν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπιτύχωμεν βελτίωσιν τῶν προσόντων, διότι διὰ τῶν νόμων οὐδὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐὰν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ κληθῶσι νὰ ἐφαρμόσωσι τούτους δὲν εἶναι καὶ ὑπὸ ἔποψιν χαρακτῆρος ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν μορφώσεως ἱκανὰ ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τοὺς σκοποὺς τῆς Πολιτείας. Ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν, κύριοι Βουλευταί, νὰ δημιουργήσωμεν ὑπαλληλίαν ἡ ὁποία, ἐξησφαλισμένη οὖσα, νὰ θεωρῇ τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας ὡς ἴδια καὶ νὰ εἶναι ἐντελῶς ἀφωσιωμένη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὑτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰ ἀγαθὰ ἀγαθῆς διοικήσεως. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου καθορίζομεν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς διοικήσεως, εἴτε ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ κέντρῳ εἴτε ὑπηρετοῦντες ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἀφομοιοῦνται ἐντελῶς, ὁ δὲ τρόπος τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καθορίζεται ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸ δικαιότερον. Ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον, διότι διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραφέως μόνον, τὸν ὁποῖον γραφέα ὀνομάζομεν ἀκόλουθον, ἔχει ἀνάγκην ὁ θέλων νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἔχῃ ἀπολυτήριον τῆς Νομικῆς Σχολῆς, καὶ τοῦτο καὶ μόνον δὲν ἀρκεῖ, ἀλλὰ θὰ ὑποβληθῇ εἰς διαγωνισμόν. Μετὰ τὸν διαγωνισμὸν οἱ ἐπιτυγχάνοντες ἀναγράφονται ἐν καταλόγῳ καὶ αἱ κενούμεναι θέσεις καταλαμβάνονται κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ὅταν εἰσαχθῇ τοιουτοτρόπως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν διοικητικήν, ὑπηρετεῖ ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ προαχθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως δευτέρας τάξεως, ὑφίσταται νέον διαγωνισμόν, λεπτομερῶς κανονιζόμενον ἐν τῷ νόμῳ, ὅταν τοιουτοτρόπως μετὰ δύο διαγωνισμοὺς καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως βʹ τάξεως, εἶναι ἐντελῶς ἐξησφαλισμένος καὶ προάγεται κατὰ σειρὰν ἀρχιότητος, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων. Ὅπως δὲ πάντα ταῦτα ἀσφαλέστερα γίνωσι καθίσταται διοικητικὸν συμβούλιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ λαμβάνεται πρόνοια ὅπως συμπεριληφθῶσιν ἐκ μὲν τῶν ὑπαλλήλων δύο τῶν τμηματαρχῶν, ὅσοι κέκτηνται δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς, πλὴν δὲ τούτων εἷς ἀρεοπαγίτης, εἷς ἐφέτης καὶ ἐκ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου οἱ ἀσχολούμενοι περὶ τὸ διοικητικόν, διεθνὲς καὶ συνταγματικὸν δίκαιον. Τὰ καθήκοντα τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ὁρίζονται ἐν τῷ νόμῳ λεπτομερῶς. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια ὅπως διὰ τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου, ἡ ὁποία εἶναι βεβαίως ἐμπιστευτικὴ καὶ κυβερνητικὴ θέσις καὶ διὰ τοῦτο ἐξαιρεῖται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς μονιμότητος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ πρέπον εἰς τὴν ἀνωτάτην θέσιν τῆς διοικήσεως νὰ εἶναι εὔκολον εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ ὅντινα βούλεται, ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀνωτάτην ταύτην θέσιν νὰ τεθῶσι προσόντα ἐν τῷ νόμῳ, διότι, Κύριοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι ἡ θέσις τοῦ νομάρχου εἶναι πολὺ δυσκολωτέρα ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην θέσιν, καὶ ἀπὸ τὴν ἀνωτέραν, διότι οἱ ἐν τῷ κέντρῳ διοικοῦντες ἔχουσι πλησίον αὐτῶν καὶ ἁρμοδίους ὑπαλλήλους καὶ ἐπιστήμονας εἰς ὧν τὰ φῶτα δύνανται νὰ προστρέχωσι καὶ πάντας τοὺς δυναμένους νὰ συμβουλευθῶσι προχείρως. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὅστις εἰς τὸ ἄκρον τῆς Ἐπικρατείας ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος ἐκεῖ εἰς τὸν ὁποῖον θὰ προστρέξωσιν οἱ πολῖται, ὅπως ζητῶσι τὸ δίκαιον, καὶ θὰ εἶναι πολλάκις ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ προχείρου νὰ δίδῃ συμβουλὰς εἴτε διοικητικὰς εἴτε οἱασδήποτε ἄλλας. Λοιπὸν δὲν νομίζω ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος ὁ ἀνώτερος τοῦ Κράτους πρέπει νὰ λαμβάνηται ἄνευ προσόντων καὶ νὰ εἶναι εὔκολον εἰς πάντα νὰ ζητῇ νὰ διορισθῇ εἰς τὴν ὑπάτην θέσιν τῆς Πολιτείας. Τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται εἶναι μόρφωσις καὶ δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς βεβαίως. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσω ἓν ἐκ τῶν προσόντων τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσλαμβάνῃ ἄνδρας οἵτινες παρευρίσκονται ἐνταῦθα ἐπὶ μακρὸν χρόνον καὶ συνεπῶς ἀπέκτησαν μακροτάτην πεῖραν τῶν δημοσίων πραγμάτων. Ἐκεῖνοι οἵτινες παρακάθηνται ἐν τῷ συνεδρίῳ τούτῳ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν· καὶ παρακολουθοῦσι τὰς συζητήσεις φωτίζονται ἀρκούντως καὶ ἔχουσιν ἐμπειρίαν μακρὰν ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῶν δημοσίων, ἔχουσι δὲ καὶ τὴν ἱκανότητα ὅπως διοικήσωσι. Διὰ τοῦτο ἐτέθη προσὸν ὅτι οἱ διατελέσαντες ἐπὶ τρεῖς Περιόδους Βουλευταί —δύναται δὲ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα, ἂν κριθῇ μακρὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ περιορισθῇ — οἱ τοιοῦτοι ἄνδρες ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπεύωσι τὴν Πολιτείαν. Τοιοῦτον ἐν ὀλίγοις τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων. Τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ θὰ κατίδητε ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτοῦ. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλω, κύριοι Βουλευταί, «περὶ συγχωνεύσεως τῶν δήμων». Ἀπὸ πολλοῦ κατέστη αἰσθητὴ ἡ τοιαύτη ἔλλειψις, διότι ἔχομεν πολλοὺς ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Πολιτείᾳ δήμους ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς πρὸς τὴν διοίκησιν αὑτῶν. Βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ πληθυσμός, ὡς τελευταῖον δὲ ὅριον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λαμβάνεται ὁ πληθυσμὸς τῶν 5000 ψυχῶν. Ἑπομένως δῆμος ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν ἔχει πληθυσμὸν κάτω τῶν 5000, αὐτὸς κατ’ ἀνάγκην θὰ συγχωνευθῇ μετ’ ἄλλου εἴτε ἔχοντος περισσότερον τῶν 5000 πληθυσμὸν εἴτε καὶ μετ’ ἄλλου ἔχοντος ἐπίσης ὀλιγώτερον, ὅπως ἀποτελέσωσιν ἕνα δῆμον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ὁ ἐπικρατέστερος δῆμος δώσῃ τὸ ὄνομά του εἰς τὸν νέον δῆμον· ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἡ πρωτεύουσα τοῦ ἐπικρατεστέρου δήμου μένῃ πρωτεύουσα τοῦ νέου δήμου, ἐκτὸς ἐὰν ἐκ τῆς συγχωνεύσεως τοῦ δήμου ἡ περιφέρεια ἡ νεοσχηματιζομένη εἶναι τοσοῦτον εὐρεῖα, ὥστε ἡ πρωτεύουσα ἡ ὑπάρχουσα κεῖται εἰς τὸ ἄκρον τῆς περιφερείας, ὁπότε λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νόμῳ ὅπως ὀνομασθῇ νέα πρωτεύουσα ἡ σχετικῶς πολυανθρωποτέρα κωμόπολις ἢ πολίχνη ἢ καὶ χωρίον κείμενον ἐν τῷ κέντρῳ τῆς περιφερείας. Πᾶσα μετάθεσις πρωτευούσης γίνεται τοῦ λοιποῦ μόνον διὰ νόμου καὶ ὄχι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ὡς γίνεται μέχρι τοῦδε. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νόμῳ ὅπως μὴ διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δήμων ἀλλοιωθῶσι τὰ ὅρια τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν νομῶν.

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὰς νήσους;

§4Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐξαίρεσις γίνεται προκειμένου περὶ νήσου ἡ ὁποία ἔχει πληθυσμὸν ὀλιγώτερον τῶν 5 χιλιάδων· βεβαίως αὐτὴ θὰ ἀποτελῇ δῆμον. Ἐπίσης ἂν ὑπάρχωσιν ἱστορικοὶ λόγοι, καὶ ἕτεροι δι’ εἰδικοῦ νόμου θὰ συσταθῶσι δῆμοι. Ὁ μετασχηματισμὸς οὗτος τῶν δήμων θὰ γίνηται κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μετὰ γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ τὸν νομάρχην, τὸν νομομηχανικὸν καὶ ἕνα ἀξιωματικὸν τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἕτερον νομοσχέδιον, Κύριοι, κανονίζει τὰ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν συντόμῳ καταργοῦνται οἱ ὑπάρχοντες γεωργικοὶ σταθμοὶ πλὴν τριῶν καλῶς διατηρουμένων καὶ διορίζονται εἰς ἕκαστον νομὸν γεωπόνοι οἱ ὁποῖοι προορισμὸν ἔχουσι νὰ περιοδεύωσι τὴν περιφέρειαν αὑτῶν καὶ μεταδίδωσι τὰς γεωπονικὰς αὑτῶν γνώσεις εἰς τοὺς κατοίκους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθορίζεται ἐπίσης ἕτερον συμβούλιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καθορίζεται δὲ καὶ θέσις ἐπιθεωρητοῦ γενικοῦ γεωργίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περιοδεύῃ τὴν χώραν καὶ νὰ βλέπῃ ἐκ τοῦ πλησίον τὴν πρόοδον καὶ τὰς ἀνάγκας τὰς γεωργικάς. Συνάμα δ’ ἐπέρχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ οἰκονομία πεντήκοντα περίπου χιλιάδων δραχμῶν. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ ῥυθμίσεως τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πειραιῶς. Μέχρι τοῦδε εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ πρῶτος λιμὴν τοῦ Κράτους δὲν ἐπετέλεσε μεγάλας προόδους καὶ τοῦτο ἀποδίδεται, καὶ ἴσως δικαίως, εἰς τὸν τρόπον δι’ οὗ μέχρι τοῦδε διῳκεῖτο. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀλλαχοῦ κρατούντων καὶ ἰδίως ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἰδίως τοῦ καταστατικοῦ δι’ οὗ διοικεῖται ὁ λιμὴν τῆς Γενούης ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν κατήρτισε νομοθέτημα τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Κατ’ αὐτὸ ὁ λιμὴν θὰ διοικῆται ὑπὸ δεκαπενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ καταρτίζηται ὑπὸ πάντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον ὅπως τὰ τοῦ λιμένος προαχθῶσι. Τρεῖς ἀντιπρόσωποι ἐκλέγονται ὑπὸ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς Πειραιῶς, δύο ὑπὸ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς Ἀθηνῶν, τρεῖς ὑπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, δύο ὑπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, τρεῖς ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιπρόσωπος τῶν ἐφοπλιστῶν καὶ ἀντιπρόσωπος τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν θ’ ἀποτελῶσι τὴν δεκαπενταμελῆ ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρέχηται τὸ δικαίωμα νὰ διοικῇ τὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ εἶναι οὕτως εἰπεῖν τὸ βουλευτικὸν σῶμα, θὰ ἐκλέγῃ δὲ αὐτὴ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ ἀπὸ δύο συμβούλους, ὥστε δεκαπέντε θὰ σκέπτωνται, ἀλλὰ τρεῖς θὰ διοικῶσιν. Αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ συντάξωσιν ἐντὸς προθεσμίας γενικὸν σχέδιον περὶ τῶν ἐν τῷ λιμένι ἐκτελεστέων ἔργων, ὅπως κατασταθῇ ὁ λιμὴν πλήρης. Τὸ σχέδιον τοῦτο θὰ ἐγκριθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων, καὶ τμηματικῶς ἀναλόγως τῶν πόρων τοὺς ὁποίους ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ θὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου πλήρους ἐκ τῶν προτέρων ἐγκεκριμένου. Ἀφαιροῦνται ἀπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πολλὰ ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε εἶχε, διότι δὲν πρέπει νὰ διατίθενται τὰ χρήματα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς συντήρησιν καὶ ἐκτέλεσιν ἔργων ἄλλων πλὴν τοῦ λιμένος. Τοῦτο ἐν ὀλίγοις τὸ σχέδιον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Ἤδη ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δύο νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων ῥυθμίζονται τὰ τῶν Δημοσίων ἔργων. Διὰ τοῦ ἑνὸς τούτων τροποποιεῖται ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἀντὶ τῆς μέχρι τοῦδε γενικῆς διευθύνσεως καταργουμένης τοῦ λοιποῦ θὰ ὑπάρχωσι πέντε τμήματα διοικούμενα ὑπὸ πέντε τμηματαρχῶν νομομηχανικῶν. Εἰς τὰ πέντε ταῦτα τμήματα προστίθεται καὶ ἕκτον, ὅπερ ἀποκαλεῖται τμῆμα τῶν μελετῶν. Διὰ τοῦ τμήματος τούτου πᾶσαι αἱ μελέται τῶν Δημοσίων ἔργων θὰ ἐκτελῶνται ὑπὸ ὡρισμένων ἀνθρώπων, τῶν ἱκανωτέρων μηχανικῶν. Ἡ εὐθύνη αὐτῶν θὰ εἶναι μείζων, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κανονιζομένη. Ἀπεδείχθη, Κύριοι, ὅτι εἶναι προτιμότερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐργάζηται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῶν τμηματαρχῶν, διότι ὁ γενικὸς διευθυντής, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἱκανός, ὅσον καὶ ἂν εἶναι μεγάλης ἀντιλήψεως, δὲν εἶναι δυνατὸν συγκεντρώνων τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν τμηματαρχῶν νὰ τὴν μεταδώσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἐνήργησε. Διότι ἐκεῖνος μεταδίδει εἰς ἄλλον τὰ τῆς ἐργασίας ὅστις ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζει αὐτήν, οὐχὶ δὲ ὁ γνωρίζων αὐτὴν δι’ ἄλλου καὶ ὁ ὁποῖος βεβαρημένος διὰ πολλῆς ἐργασίας εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταδώσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποφασίζῃ εὐσυνειδήτως ἐπὶ ὑποθέσεων τόσῳ λεπτῶν καὶ ἐπικινδύνων διὰ τὴν Πολιτείαν. Πανταχοῦ τὸ σύστημα τοῦτο τὸ μέχρι σήμερον κρατοῦν παρ’ ἡμῖν κατηργήθη, καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀπ’ εὐθείας συνεργασίας τῶν τμηματαρχῶν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καθιερώθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ δι’ ἰδιαιτέρων νόμων. Οἱ πέντε λοιπὸν τμηματάρχαι οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνωσι τὰ τμήματα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὡς θὰ ἴδητε ἐν τῷ ἑτέρῳ νομοσχεδίῳ, θὰ ἀποτελῶσι τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἀλλὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ θὰ συνεδριάζῃ ὑπὸ τὴν προεδρίαν αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ. Τοιουτοτρόπως ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ συζητῶσι δημοσίᾳ, ὁ δὲ Ὑπουργός, ὅσον καὶ ἂν δὲν εἶναι εἰδικός, θὰ ἀντιλαμβάνηται πολὺ κάλλιον τὰς ὑποθέσεις, ὅταν αὐτὸς προεδρεύῃ τῶν συνεδριάσεων καὶ διασκέψεων περὶ δημοσίων ἔργων ἢ ὅπως σήμερον, ὅτε πάντα ταῦτα παρουσιάζονται ἐγγράφως. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου ἀναγομένου ἐπίσης εἰς τὸν κλάδον τῶν Δημοσίων ἔργων ἀνακαινίζεται τελείως ὁ κρατῶν ὀργανισμός. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν Ἰταλίᾳ τοιούτου, διότι καὶ ἐν Ἰταλίᾳ παρετηρήθη ἡ αὐτὴ κατάστασις οἷα καὶ παρ’ ἡμῖν. Πληθὺς ὑπαλλήλων καταφαινομένων ἰδίως ἐκ τῆς σχέσεως τῆς διαφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων πρὸς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα κατέδειξεν ἐν Ἰταλίᾳ ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὑπερπλεονάζων. Ἐκεῖ προέβησαν εἰς τὴν ἀνακάθαρσιν τοῦ σώματος τούτου μετὰ πάσης γενναιότητος, καὶ οἰκονομία δ’ ἐπῆλθε καὶ βελτίωσις εἰς τὴν διοίκησιν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ αὐτοῦ νόμου ἐπιχειροῦμεν τὴν ἀνακάθαρσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου πᾶν προσὸν καὶ πᾶσα μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων προσωρινῶς καταργοῦνται. Τότε ἐκλέγονται οἱ ἐπιθεωρηταί, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι τέσσαρες ἀντὶ τῶν ἑπτά. Ἐκ τῶν ἑπτὰ λοιπὸν θὰ ἐκλεχθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τέσσαρες, διότι ἄλλη ἀνωτέρα Ἀρχή, ὅπως εἰς τοῦτο προβῇ, δὲν ὑπάρχει, ὅταν δὲ οἱ τέσσαρες θὰ ἐκλεχθῶσι μετὰ ἑτέρων μηχανικῶν θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἀνωτέραν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θ’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἵστανται εἰς κατωτέραν βαθμίδα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων περιορίζεται οὐσιωδῶς, καὶ ἡ οἰκονομία ἡ ὁποία ἐπέρχεται θὰ εἶναι περὶ τὰς 200,000 δραχμῶν ἐν ἀρχῇ, ἀλλά, ὅταν πλήρως ἐφαρμοσθῇ, θὰ ὑπερβῇ τὰς 300,000. Ἀλλὰ δὲν ἔγκειται ἡ οἰκονομία εἰς τὴν οἰκονομίαν τῶν 200,000, ἀλλ’ εἰς τὴν αὐστηροτέραν διάθεσιν καὶ ἐπιτήρησιν τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα δαπανῶνται διὰ δημόσια ἔργα. Λαμβάνονται προφυλάξεις αὐστηρόταται· ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς μηχανικοὺς νὰ πράττωσιν ὅ,τι μέχρι τοῦδε πράττουσι, δηλαδὴ νὰ ἐπεξεργάζωνται διάφορα σχέδια ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτοὶ οὗτοι νὰ κρίνωσι. Ταῦτα ἀπαγορεύονται, κανονίζονται λεπτομερέστερον τὰ ὁδοιπορικὰ αὐτῶν ἔξοδα ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον καὶ ἀσφαλέστερον, καὶ ἐν γένει τὸ νομοσχέδιον, νομίζω, πληροῖ πάσας τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας πάντες ἡμεῖς συναισθανόμεθα καὶ τὴν θεραπείαν τῶν ὁποίων μὲ μεγάλας καὶ ζωηρὰς φωνὰς πολλάκις ἐπεδιώξαμεν. Ἑτέραν ἔλλειψιν, Κύριοι προσεπαθήσαμεν νὰ θεραπεύσωμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου περὶ ὑδραυλικῶν ἐν γένει ἐργασιῶν, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε ἢ ἀτελὴς νομοθεσία. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν πάσχει δεινῶς ἐκ τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων, τὰ ὁποῖα ὁλόκληρον τὴν χώραν μαστίζουσιν, ἐλαττοῦντα καὶ τὴν παραγωγὴν αὐτῆς ἀλλὰ καὶ τὴν ὑγίειαν τῶν πολιτῶν σπουδαίως παραβλάπτοντα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται περὶ αὐτοῦ εἰδικὴ πρόνοια καὶ κανονίζονται οὕτω τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν, κανονίζονται τὰ ἀποξηραντέα ἕλη καὶ τέλματα εἰς τρεῖς κατηγορίας. Πρῶτον λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων τὰ ὁποῖα σχηματίζονται μόνον κατὰ τὰς πολυομβρίας καὶ τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι γαίας καλλιεργουμένας ὑπὸ τῶν πολιτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγκη τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν, διότι ἄλλως οὐ μόνον καταστρέφεται ὁ πλοῦτος τῶν πολιτῶν καὶ ἡ περιουσία αὐτῶν, διότι κατακλύζονται αἱ ὑπ’ αὐτῶν καλλιεργούμεναι γαῖαι, ἀλλ’ οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται, ἐν ᾧ βλέπουσι τὰς ἀγροτικὰς αὐτῶν ἐκτάσεις κατακλυζομένας ὑπὸ τῶν ὑδάτων, συγχρόνως καταλαμβάνονται καὶ ὑπὸ τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν καὶ καταστρέφονται τελείως. Προτοῦ λοιπὸν ἀποπερατωθῶσι ταῦτα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται πρώτης ἀνάγκης καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων. Δευτέρα κατηγορία εἶναι ἕλη καὶ τέλματα τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἴτε εἰς ἰδιώτας εἴτε εἰς τὸ Δημόσιον, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βεβαίως προσωρινὰ ἀλλὰ διαρκῆ, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα κεῖνται πλησίον κατῳκημένων μερῶν. Λόγοι οἰκονομικοὶ καὶ λόγοι ὑγιείας ἐπιβάλλουσι τὴν κατάταξιν τῶν ἑλῶν τούτων εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν· οἰκονομικοί, διότι ἅμα ἀποξηρανθῶσι τοιαῦτα ἕλη καὶ ἀποδοθῶσιν αὔριον εἰς τὴν κοινωνίαν εὑρίσκονται πολὺ πλησίον οἱ κατοικοῦντες καὶ εἶναι δυνατὸν ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν νὰ διατεθῶσιν ἀμέσως ἐπὶ πορισμῷ χρημάτων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ καὶ λόγοι ὑγιείας, ὡς εἶπον, διότι, ἀφοῦ κεῖνται πλησίον κατῳκημένων μερῶν, πάντοτε εἰσὶν ἐπικίνδυνα εἰς τὴν ὑγιείαν τῶν πολιτῶν. Εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν περιλαμβάνονται ὅλα τὰ λοιπὰ ὅσα δὲν ὑπάγονται ὑπὸ τὴν κατηγορίαν τῶν δύο ἄλλων. Ἐν τῷ νόμῳ ἐθεώρησα πρέπον νὰ καθορισθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἵνα μὴ ἐνοχλῶνται οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ ὑπὸ αἰτήσεων, αἱ ὁποῖαι, ὅσον δεδικαιολογημέναι καὶ ἂν εἶναι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν γενικῶν συμφερόντων, βεβαίως δὲν εἶναι δεδικαιολογημέναι. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν δαπάνην παρεδέχθημεν ὅτι 40% θὰ συνεισφέρῃ τὸ Κράτος εἰς τὰς ἐργασίας ταύτας, διότι τὸ Κράτος καὶ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως καλεῖται ἐκ καθήκοντος νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς προστασίας τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ 60% θὰ συνεισφέρωσιν ἐκεῖνοι οἵτινες ἀποδεδειγμένως θὰ φανῶσιν ὠφελούμενοι ἐκ τῶν τοιούτων ἐπιχειρήσεων. Ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ κανονίζονται ταῦτα καὶ μετὰ περισσῆς ἀκριβείας διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὕρῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐπίσης πολλαὶ διατάξεις ἐλήφθησαν ἐκ τῆς σχετικῆς Ἰταλικῆς νομοθεσίας, καλῶς κατηρτισμένον καὶ θὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι τοιουτοτρόπως θὰ θεραπεύσῃ μεγάλην καὶ φανερὰν ἀνάγκην κοινωνικήν, θὰ κατορθώσῃ δὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ δώσῃ ἐνίσχυσιν εἰς τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας, ἡ ὁποία πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ καὶ νὰ τονωθῇ. Καὶ τελευταῖον, Κύριοι, κατὰ τὸν αὐτὸν εἱρμὸν τῶν ἰδεῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου δι’ οὗ δημιουργεῖται ὄγδοον Ὑπουργεῖον, «Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου». Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι πᾶσαι αἱ ὑπηρεσίαι ὅσαι ἐν τῷ νέῳ Ὑπουργείῳ θὰ συμπεριληφθῶσι περιλαμβάνονται καὶ ἐν τοῖς Ὑπουργείοις τοῖς ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ εἶναι τοιουτοτρόπως ἐσφηνωμέναι εἰς τὰς πολλαπλᾶς ἐργασίας τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἰδίως, ὥστε αἱ ὑπηρεσίαι αὗται φυτοζωοῦσι. Πρὸς ἐνίσχυσιν καθόλου τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας ἐνόμισα πρέπον νὰ δημιουργηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πᾶσα χώρα εἴτε μεγάλη εἴτε μικρὰ ἐνόμισε καθῆκον αὐτῆς νὰ ἔχῃ ἀπὸ πολλῶν καὶ μακρῶν χρόνων. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ὑπάγονται ἀποσπώμεναι ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα εἰς ἃ μέχρι τοῦδε ἀνήκουσιν ἡ γεωργία, τὰ δάση, τὰ μεταλλεῖα, τὸ ἐμπόριον, ἡ βιομηχανία καὶ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία. Εἶναι πάντες οἱ κλάδοι σχεδὸν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, εἰς τοὺς ὁποίους διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ νέου Ὑπουργείου ἐλπίζω ὅτι θὰ δοθῇ ἀνάπτυξις περισσοτέρα, ἐλπίζω δ’ ὅτι καὶ ἐκεῖνος ὅστις θὰ κληθῇ, ὁστιςδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτος, ἐν τῷ μέλλοντι, ἵνα τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς Ὑπουργείου τοσούτου πρακτικοῦ καὶ τοσοῦτον χρησίμου εἰς τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν, θὰ προσπαθήσῃ ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ἐνισχυομένης ὁλόκληρος ὁ λαὸς τρέφει καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία παρ’ αὐτῆς προσδοκᾷ. Εἶναι, Κύριοι, ἀπαραίτητον νὰ φροντίσωμεν περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς, ὅπως δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον μετὰ περισσοτέρου θάρρους, ἀλλ’ ἴσως καὶ μετὰ περισσοτέρας δικαιοσύνης νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῆς κοινωνίας ἐνισχυομένης παραγωγικῶς ἐπικουρίαν πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἡμετέρων σκοπῶν τῆς Πολιτείας. Κύριοι, προσεπάθησα ἐφ’ ὅσον ἐξ ἐμοῦ ἐξηρτᾶτο κατὰ τὸν ὀλίγον τοῦτον χρόνον καθ’ ὃν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διοικῶ τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ ἐκτελέσω ὅ,τι εἰς ἐμὲ ἦτο ἐπιβεβλημένον, ὅπως ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι πανταχόθεν διετρανώθησαν καὶ κατὰ τρόπον μάλιστα λίαν θορυβώδη. Ἔχω τὴν συνείδησιν ἀναπεπαυμένην ὅτι τὸ ἐμὸν καθῆκον ἐξετέλεσα. Ἐὰν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἔχωσιν ἀτελείας —καὶ βεβαίως θὰ ἔχωσιν—, εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται νὰ τὰ ἐξετάσητε μετὰ πάσης αὐστηρότητος, εἰς ἐμὲ δ’ ἐπίσης ἀπόκειται ν’ ἀποδεχθῶ τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς πᾶσαν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἡ πεφωτισμένη ὑμῶν γνώμη ἤθελεν ἐπιφέρει εἰς τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι ἦσαν ἀπαραίτητα καὶ πρόξενα μεγάλης ὠφελείας εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Πολιτείαν (χειροκροτήματα). (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 227–239).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ΨΙΒʹ τῆς 20 Νοεμβρίου 1878». Ὁ κ. Ἀντ. Καρτάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας καὶ Βουλγαρίας καταγομένων Ἑλλήνων διδασκάλων». Τὸ Δʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Ν. Χριστοπούλου βουλευτοῦ Ὀλυμπίας. Ὁ κ. Ν. Μαρκέτης ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν ἀφορωσῶν τὴν διαχείρισιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν κατ’ αὐτὴν δαπάνας νόμων».

§6Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἧς τυγχάνω εἰσηγητής, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς πλείστας τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ὀλιγίστας δ’ ἐπήνεγκε τροπολογίας. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαίτατα δὲ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἐπὶ δύο σημείων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰσάγονται δύο καινοτομίαι, δύο πρωτότυποι διατάξεις, διατάξεις μὴ ἀπαντῶσαι ἐν ἄλλαις νομοθεσίαις. Διὰ τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου θεσπίζεται ὅτι, ἐὰν κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων, ἐπὶ μηνύσει τοῦ ἰδιώτου, μὴ προκυπτούσης τῆς ἐνοχῆς τοῦ κατηγορουμένου, πεισθῇ τοῦτο ὅτι ἡ μήνυσις ἦτο ψευδὴς ἢ ὅτι παρεμορφώθησαν τὰ γεγονότα, ὅπως ἀποδοθῇ βαρύτερος χαρακτηρισμὸς εἰς τὴν πρᾶξιν, ἐπιβάλλονται τὰ ἔξοδα ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει εἰς τὸν μηνυτήν. Ἂν τοιαύτη καινοφανὴς διάταξις εἶναι ἀπολύτως ἐπικίνδυνος, εἶναι βεβαίως πολὺ περισσότερον τοιαύτη ἐν χώρᾳ ὡς ἡ ἡμετέρα, ὅπου πάντες γινώσκομεν πῶς ἔχουσι καὶ τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τὰ τῆς διεξαγωγῆς τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης. Εἶναι βεβαίως ἐπαινετὸς ὁ σκοπὸς τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου, ὅστις ἀποβλέπει εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ψευδῶν μηνύσεων, ἐὰν τῳόντι τοιαῦται γίνωνται παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ τὸ μέσον πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ τούτου θὰ γίνῃ πρόξενον ἑτέρου κακοῦ πολὺ μεγαλειτέρου, διότι διὰ τοιαύτης διατάξεως θὰ φράσσηται ἡ ὁδὸς πρὸς τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην. Πάντες γινώσκομεν μετὰ ποίας δυσκολίας εὑρίσκονται μάρτυρες νὰ καταθέσωσιν, ἰδίως μάλιστα ὅταν πρόκειται νὰ μαρτυρήσωσι κατὰ θρασέος καὶ ἐπικινδύνου ἀδικοῦντος, ἐναντίον ταπεινοῦ καὶ ἀπροστατεύτου ἀδικουμένου. Ἡ ὑποχρέωσις δὲ εἰς ἣν ἐφεξῆς θὰ ὑποβάλληται ὁ μηνυτής, νὰ ἔχῃ ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένην τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ καταδικασθῇ ὁ μηνυτής, βεβαίως θὰ καταστήσῃ τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν διστακτικούς εἰς τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, ἐντεῦθεν δὲ θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι οἱ μὲν ἀπροστάτευτοι καὶ ταπεινοὶ θὰ ὑφίστανται ἐν ὑπομονῇ τὸ ἀδίκημα, οἱ δὲ θρασύτεροι ἐξ αὐτῶν θὰ χειροδικῶσι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἑτέρα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου γίνεται ἐν μέτρῳ ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει διάταξιν καθ’ ἣν ὀφείλει ὁ ἀνακόπτων τὴν ἐρήμην αὑτοῦ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐρημοδικίαν. Καὶ αὕτη εἶναι διάταξις πρωτότυπος, ἐν οὐδεμιᾷ ἑτέρᾳ νομοθεσίᾳ ἀπαντῶσα, οὔτε ἐν αὐταῖς ταῖς νομοθεσίαις ὡς ἡ Γαλλικὴ καὶ ἡ Ἰταλική, αἵτινες πρὸς τῷ ἐνδίκῳ μέσῳ τῆς ἀνακοπῆς παρέχουσι καὶ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως. Παρ’ ἡμῖν, ὅπου δὲν ἔχομεν τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν Πλημμελειοδικείων, παρ’ ὅλον τὸν διὰ τοῦ ἀρτίως ψηφισθέντος νόμου περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πλημμελειοδικῶν ἀπὸ πέντε εἰς τρεῖς, δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι, ὡς ἔχει, καθίσταται εἰ μὴ ἀδύνατος, ἀλλὰ δυσκολωτάτη ἡ χρῆσις τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἀνακοπῆς, διότι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, μόνον ὅταν ἀποδειχθῇ ἀνωτέρα βία, ἥτις ἠμπόδισε τὸν ἀνακόπτοντα νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τὴν πρώτην ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως, τότε μόνον ἐπιτρέπεται ἀνακοπή. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνωτέρα βία ἥτις δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τινὰ νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Ὑπάρχουσι πολλοὶ ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν κρίνω ἀναγκαῖον ν’ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπάρχουσι λόγοι καὶ ἠθικῆς ἀνωτέρας βίας, ὑπάρχουσι λόγοι κινδύνου, ὑπάρχουσι λόγοι ζημιῶν, ἐὰν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἤθελέ τις ἀπομακρυνθῆ τῆς κατοικίας, ὑπάρχουσιν ἀναρίθμητοι λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουσι τὸν κατηγορούμενον νὰ ἐμφανισθῇ κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν εἰς τὸ Δικαστήριον, ὅπως δικασθῇ, ἰδίως μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ ἐλαφρᾶς ἀξιοποίνου πράξεως. Διὰ τοῦτο φρονεῖ ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ἡ γνώμη συμπίπτει μὲ τὴν γνώμην τοῦ Ἀρείου Πάγου διατυπωθεῖσα ἐν παρατηρήσει ἣν ἐποιήσατο ἐπὶ ὁμοίου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχε παραπέμψει εἰς αὐτὸν ὁ τέως ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς Σύρου κ. Βοκοτόπουλος, ὅτι πρέπει νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τῶν νομίμων κωλυμάτων καὶ ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι νόμιμα κωλύματα δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνωτέρα βία ἀλλὰ καὶ πᾶς ἕτερος σπουδαῖος λόγος δικαιολογῶν τὴν μὴ ἐμφάνισιν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου. Βεβαίως τοὺς λόγους αὐτοὺς θέλει κρίνει καὶ σταθμίσει τὸ Δικαστήριον. Ταῦτα τὰ δύο σημεῖα εἶναι ἐκεῖνα ἐφ’ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι τροπολογίαι ἥττονος λόγου ἄξιαι, τὰς ὁποίας θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ κρίνει περὶ αὐτῶν ἡ Βουλή, ὅταν διανεμηθῇ πρὸς αὐτὴν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ζητεῖ τὸν λόγον, ὅπως ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου. Ὁ Σπ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§8ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀνώτερα ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐπιβάλλοντα τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ναυτικοῦ, ἠνάγκασαν ἴσως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ποιήσῃ τὴν μετατροπὴν ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΧΜʹ, τοῦ ἀφορῶντος τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ τὸν τρόπον τοῦ προβιβασμοῦ. Κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον θέλει ἐπιτελέσει τὸν προορισμὸν αὑτοῦ, τοῦτο θέλομεν ἰδεῖ κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι πόρρω ἀπέχει τούτου. Διὸ καὶ ἐγὼ ἐμφοροῦμενος ἐκ τῶν αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ αἰσθημάτων, τὸ ὁποῖον ἐπόνεσα καὶ πονῶ ὑποβάλλω τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ κατὰ πρῶτον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὰς τροπολογίας αὐτάς, νὰ ἐπισπεύσῃ εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐζήτησα, διότι δι’ αὐτῶν θὰ χυθῇ πολὺ φῶς καὶ θὰ καταδειχθῇ ἐναργῶς κατὰ πόσον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἐπιτελεῖ τὸν ὑψηλὸν αὑτοῦ προορισμὸν ἢ κατὰ πόσον ὑπηρετεῖ προσωπικὰ συμφέροντα. Ἐπιθυμῶ αἱ πληροφορίαι αὗται νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰ δυνατόν, πρὸ τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καί, εἰ δυνατόν, ἐντὸς τῆς αὔριον. Διὰ τῆς τροπολογίας τῆς ἀφορώσης τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλείφω τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ τοῦτο διότι δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου κανονίζω τὰ περὶ αὐτοῦ διαφόρως, μεταβάλλω δὲ τὸ ὅριον τῶν ὑπολοίπων ἀξιωματικῶν οὕτω πως ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία ἀναλογία ἡ ὁποία δὲν ὑποδεικνύεται ἐξ ἑτέρων μὴ εἰλικρινῶν σκοπῶν. Δι’ ἑτέρας τροπολογίας ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου ἀποδίδω δίκαιον εἰς ἀνθρώπους ὑπηρετήσαντας εἰλικρινῶς, εὐσυνειδήτως, τιμίως καὶ γενναίως τὴν πατρίδα αὐτῶν, εἰς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ζητεῖ νὰ πετάξῃ ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ κυβερνητικοῦ τούτου νομοσχεδίου ἀνάνδρως καὶ ἀστόργως, διότι τοῦτο βεβαίως ἡ Πολιτεία ζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, προκειμένου περὶ ἀνθρώπων μὴ δυναμένων νὰ ὑπερασπισθῶσιν ἀπέναντι αὐτῆς τὰ δικαιώματά των, οὓς ἀπομακρύνει τῆς ὑπηρεσίας ἄνευ ὁμολογίας πρὸς αὐτοὺς οὐδεμιᾶς εὐχαριστίας, οὐδεμιᾶς χάριτος. Δι’ ἑτέρας τροπολογίας, ἐν τῷ ἄρθρῳ 4ῳ, ζητῶ νὰ ὑψώσω τὸ κῦρος καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς ἀνωτέρους, ἀφαιρουμένου ἀπὸ τῶν κατωτέρων τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ κρίνωσι καὶ ἀποφασίζωσι περὶ τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν. Κύριοι, δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Ἀνόρθωσις ζητεῖ ν’ ἀναβιβάσῃ μερικοὺς εἰς ἀνώτερα ἀξιώματα καὶ ν’ ἀποπέμψῃ τοὺς ἀνωτέρους. Νομίζω ὅτι ἡ Ἀνόρθωσις σκοπὸν εἶχε καὶ ἔχει ν’ ἀνυψώσῃ τὸ Ναυτικὸν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ θέσιν καὶ ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκόν των μέχρι σήμερον, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐτίμησαν τὸν βαθμὸν καὶ τὸ στέμμα τὸ ὁποῖον φοροῦσιν, ἀδιάφορον ἂν κατέχουσιν ἀνωτέρους ἢ κατωτέρους βαθμούς. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀνὴρ γνωρίζων τὸ καθῆκόν του καὶ ὑπηρετήσας εὐσυνειδήτως, ἤθελε φέρει νομοσχέδιον διαρρυθμίζον τὸν τρόπον τοῦ προβιβασμοῦ καὶ τῆς διαμονῆς ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔπραξε τοῦτο· ἐκ τούτου δ’ ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου διὰ τῆς ὁποίας τροποποιοῦνται ἄρθρα τινὰ τοῦ ΨΒʹ νόμου, τοῦ ἀφορῶντος τοὺς προβιβασμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Παρετηρήθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη εἰς τὸ Ναυτικὸν νὰ μὴ εἰσέρχωνται μειράκια, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἔφηβοι, συνάμα δὲ ὑπὸ ἔποψιν ἐγκυκλοπαιδικῶν γνώσεων νὰ εἶναι τελειότεροι. Διὰ τῆς τροπολογίας μου ταύτης τῆς ἀφορώσης τὸν νόμον ΨΒʹ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀπαιτῆται ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ἡλικία 18 ἐτῶν ἀντὶ 16 ἐτῶν, ὡς μέχρι τοῦδε.

§9Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅπως κατήντησε τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν.

§10Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀκόμη περισσότερον δὲν ἔχει ἀξίαν τὸ ἐνδεικτικὸν τῆς δευτέρας τάξεως τοῦ Γυμνασίου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον ζητεῖται σήμερον. Ὁ βαθμός, Κύριοι, τοῦ ἀντιναυάρχου καὶ ὑποναυάρχου, αἱ περιστάσεις ἀπέδειξαν ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὴν Ἑλλάδα τοὐλάχιστον ν’ ἀπονέμηται ἐν καιρῷ εἰρήνης. Παρακαλῶ, μὴ ζητεῖτε τὸν λόγον. Διὰ τῆς τροπολογίας μου συνεπῶς ζητῶ, ὅπως ὁ βαθμὸς τοῦ ἀντιναυάρχου καὶ ὑποναυάρχου ἀπονέμηται ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ. Τὰς τροπολογίας ταύτας μὲ ὤθησε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ καὶ οὐχὶ προσωπικοὶ λόγοι, ἐλπίζω δ’ ὅτι οἱ ναυτικοὶ Ὑπουργοὶ θέλουσιν ἐπιδείξει τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ τὸ ὁποῖον ἐπέδειξαν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι διηύθυναν τὸ Ναυτικόν, καίτοι οὗτοι ὑπό τινων κύκλων δὲν ἐθεωρήθησαν ὡς ἄριστοι.

§11Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, κ. Πρόεδρε, νομίζω δ’ ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ διὰ προφορικῆς ἀναπτύξεως, ἀφοῦ τῆς προτάσεως ταύτης προτάσσω τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἡ πρότασίς μου εἶναι περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Δεληγιάννης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ὁ κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου

ΒΞΨΗʹ».

Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κύριοι Ἀλ. Κανάρης καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ἅπασαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 240–251). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν νόμων». Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§14Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τὸ παρὸν νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, διότι χρήζει πολλῶν μεταβολῶν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§15Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης συναδέλφου, μολονότι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ὁρίου, αὐτὴ δ’ αὕτη ἡ πολιτεία μου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀποδεικνύει τοῦτο, διότι χωρὶς νὰ ἔχω νόμον ἐφρόντισα ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ καθαρίσω τὸ Ναυτικόν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου σοβαρώτατον, ἀκριβῶς πρὸς ἀποφυγὴν ἀδικημάτων ἤθελον καὶ ἐγὼ προτείνει, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ὑποχρεωθῇ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ προσκομίσῃ τὴν ἔκθεσίν της. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἀναβολῆς τριῶν ἡμερῶν τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι καὶ πολὺ σπουδαῖον, καθόσον εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ καλλίτερον τὸ νομοσχέδιον, νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην της ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραπεμφθῇ, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δ’ ἐναπόκειται ν’ ἀποδεχθῇ ἢ νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§16Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπάς, διότι βεβαίως πάντοτε ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρηθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ νὰ ἐκλίπωσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν· νὰ γίνῃ μία προκαταρκτικὴ συζήτησις καί, ἂν ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης προκύψῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι τελείως κατηρτισμένον, διότι ἔχει τοιαύτας ἐλλείψεις αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦσιν ὥστε νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν.

§17Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§18Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο, διότι ἐγὼ πρῶτος δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα.

§19Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ τὰ ἔχητε.

§20Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεὶς προσωπικὸς λόγος μὲ ἠνάγκασε νὰ εἰσαγάγω τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐνώπιον αὐτῆς. Φαίνεται ὅτι εἰσηγήσεις οὐχὶ καλαὶ ἠνάγκασαν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴν νὰ σχηματίσῃ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος πρὸ ὀλίγου ἐξήνεγκε.

§21Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὐτυχῶς ἀρκετὴν κρίσιν καὶ ἀντίληψιν ἔχω καὶ δύναμαι νὰ γινώσκω τὰ πράγματα καὶ διαβλέπω τοὺς λόγους οἵτινες ἠνάγκασαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ φέρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ κατὰ πόσον οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες αὐτὸ εἶναι προσωπικοὶ καὶ κατὰ πόσον καλῶς ἢ κακῶς—δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν ἣν εἶπον—ἐκδιώκονται ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ· αὐτὰ θὰ τὰ ἴδωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§22Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ φέρῃ σημείωμα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δηλαδὴ ἂν θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους διὰ τοῦ καταβιβασμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ κατὰ πόσον θὰ ἐπιβαρυνθῶσι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οὐδείς. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§24Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 αἱ λέξεις «οἱ φέροντες βαθμὸν πλοιάρχου ἢ καὶ κατώτερον», διότι νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος τῆς διακρίσεως ταύτης. Διατί οἱ φέροντες βαθμὸν πλοιάρχου ἢ καὶ κατώτερον καὶ ὄχι ἀνώτερον; Καὶ τοιοῦτος, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ εἴπω, εἶναι μόνον εἷς, ὁ ὑποναύαρχος Δημήτριος Βουδούρης, ὁ ἀδελφός μου. Διατί τιμωρεῖται οὗτος; Διέπραξεν ἔγκλημα; Ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον. Διέπραξε κατὰ τῆς πατρίδος του προδοσίαν τινά; Νὰ δώσῃ λόγον. Διὰ ποῖον λόγον ἐξαιρεῖται εἷς καὶ μόνος; Διὰ ποῖον λόγον λέγεται εἰς αὐτὸν καὶ μόνον: σὺ δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ λάβῃς βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ βαθμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχεις, συνεπῶς δὲ καὶ σύνταξιν, διότι περὶ αὐτῆς πρόκειται;

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3–5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§27Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐγίναμεν πολὺ ὑπερβολικοὶ καὶ ὅτι πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν παρουσιάζουσι τίποτε τὸ ἔκτακτον παρουσιάζονται ὑφ’ ἡμῶν ὡς πράξεις ἡρωικαί, ὡς πράξεις μεγάλων πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσιῶν. Ἐγὼ ἕνα καὶ μόνον ἀξιωματικὸν γνωρίζω ὅστις ἐτίμησε τὰ ὅπλα τῆς πατρίδος του εἰς τὸν τελευταῖον δυστυχῆ πόλεμον καὶ ὅστις ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, τὸν Κωνσταντῖνον Σμολένσκην. Οὐδένα ἄλλον ἀξιωματικὸν γνωρίζω, ὅστις ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ ἐτίμησε τὰ ὅπλα τῆς πατρίδος, ὥστε νὰ νομοθετῶμεν ἐδῶ, ὅτε ἐξαιρετικῶς ἀφήνομεν τοὺς ἄλλους νόμους νὰ κοιμηθῶσι, καὶ νὰ κάμνωμεν νόμον ἰδιαίτερον, διὰ νὰ προαγάγωμεν αὐτὸν εἰς ὑποναύαρχον. Διατί; Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ ὑποναύαρχος; Εἶναι γνωστὸν ἐνώπιον τίνος ἐχθροῦ ἐπολέμησε καὶ ποίαν δόξαν ἔφερεν εἰς τὰ ὅπλα τῆς Ἑλλάδος καὶ ποίαν τιμὴν εἰς τὴν πατρίδα, ὥστε νὰ γίνῃ νόμος ἐξαιρετικός. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἔκτακτον ὑπηρεσίαν αὐτοῦ γνωρίζω. Γνωρίζω ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς θωρηκτῆς μοίρας ὡς ἔντιμος ἀξιωματικός, ὡς ἀξιωματικὸς εὔορκος, ἔκαμε τὸ καθῆκόν του. Ἀντέστη εἰς τὴν στάσιν ἥτις ἐξερράγη εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἔρριψε 2 ἢ 3 κανωνιοβολισμούς, ἔτρεψεν εἰς φυγὴν τοὺς στασιαστὰς καὶ οὐδὲν πλέον. Λοιπὸν εἶναι κατόρθωμα τόσον ἡρωικὸν καὶ μέγα, ὥστε νὰ κάμωμεν νόμον ἰδιαίτερον καὶ νὰ προαγάγωμεν αὐτὸν δι’ αὐτό; Τότε δὲν βλέπω τί θὰ κάμωμεν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης ἔδρεψαν δάφνας ἐπὶ τοῦ πεδίου ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ὑπερβολικὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ μελετήσῃ καλλίτερον τὸ ζήτημα. Δύναται νὰ τῷ ἀποδοθῇ μία ἀμοιβὴ δικαία, ὡς ἓν παράσημον ἀνώτερον, διότι ἔκαμε τὸ καθῆκόν του, ἀλλὰ νὰ νομοθετῶμεν διὰ νόμου προαγωγὴν ἀξιωματικοῦ ὅστις δὲν κέκτηται τὰ προσόντα καὶ ὅστις οὐδὲν ἔκτακτον ἔπραξε, τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§29Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ νὰ δοθῇ χρονικὸν διάστημα μεγαλείτερον πρὸς ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Ὁ νῦν ὑφιστάμενος νόμος «περὶ ὁρίου ἡλικίας», ὅστις εἶναι ἔργον τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, ἔδωκεν εἰς τοὺς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικοὺς προθεσμίαν 1 ἔτους. Ἐνῷ δὲ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1887, ἡ ἰσχύς του ἤρξατο ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1889. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον, τὸ νὰ ψηφίζῃς ἕνα νόμον καὶ νὰ λέγῃς εἰς ἕνα ἀξιωματικόν: ὕστερον ἀπὸ 10 ἡμέρας πᾶρε τὰ μπαγάκια σου καὶ φεύγα; Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουσι συμφέροντα καὶ οἰκογενείας. Πῶς θὰ εὑρεθῶσιν ἔξαφνα εἰς τοὺς δρόμους ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐγήρασαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ οἱ ὁποῖοι δυνατὸν ἕνεκα τῆς ἡλικίας νὰ μὴ εἶναι σήμερον χρήσιμοι; Ἐν τούτοις εἶναι βέβαιον ὅτι, ἂν δὲν ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν σχολὴν τὴν ναυτικὴν καὶ ἂν δὲν ἔχωσι τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν, ἔχουσι πεῖραν τοῦ ναυτικοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν ἂν οἱ νεώτεροι ἔχουσι.

§30Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολλοὶ ἐξῆλθον καὶ ἀπὸ τὴν ναυτικὴν σχολὴν τοῦ 1867.

§31Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Προτείνω λοιπόν, ὅπως ἀντὶ τῆς διατάξεως ταύτης τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1911.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Λισσαβῶνι ἀναθεωρηθέντος διεθνοῦς τηλεγραφικοῦ κανονισμοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μετατροπῆς τοῦ Σωφρονιστηρίου Αἰγίνης εἰς ποινικὰς φυλακὰς καὶ τῶν Σωφρονιστηρίων Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας εἰς ποινικὰς καὶ ἐξεταστικὰς φυλακάς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΡΙʹ (3110) νόμου τῆς 28 Μαΐου 1906».

§33ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 4 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Β. Ναυστάθμου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχουσιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι. Πρῶτον τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Καρπετοπούλου ἔχουσα οὕτως· «Εἰς τὸ ἄρθρον 2 παράγραφον δʹ, ἐδάφιον βʹ, νὰ τεθῇ ἀντὶ «εἷς μηχανικὸς αʹ τάξεως» «εἷς ἐπιμηχανικός». Τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός;

§35Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτή.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ, Γ. Φούφα, Ν. Γεωργακοπούλου, Γ. Κορυζῆ, Κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Ξ. Μαυρομμάτη ἔχουσα οὕτως· «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, § θʹ καὶ ιʹ, τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ναυστάθμου. Τὸ ἄρθρον 2, § θʹ, τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «δύο ὑποφαρμακοποιοὶ καὶ εἷς ἀνθυποφαρμακοποιός»· ὡσαύτως ἡ § ιʹ τοῦ ἄρθρου 2 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «διευθυντὴς φαρμακαποθήκης εἷς φαρμακοποιός».

§37Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Κατσίνα ἔχουσα οὕτως· «Εἰς τὸ ἐδάφιον ηʹ τοῦ ἄρθρου 2 νὰ τεθῇ «τρεῖς ὑποφροντισταὶ ἐπιστάται».

§39Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτή.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Βρ. Λεώπουλος). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς καὶ τὰ ἑπόμενα μέχρι τοῦ ἄρθρου 10). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Βρ. Λεωπούλου: «Ἐν τῷ προσηρτημένῳ πίνακι τῆς συνθέσεως τεχνιτῶν Συνεργείου Ναυστάθμου ἐν τῇ πρώτῃ στήλῃ «Ἀρχιεργοστασιάρχαι» προστίθεται «εἷς τοιοῦτος εἰς τὸ Ὁπλοποιεῖον».

§41Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 12).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἰ. Ράλλη, Ἰάσ. Μπούμπουλη καὶ Ἀθ. Μιαούλη· «Εἰς τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ἄνω νομοσχεδίου προσθετέα τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἀρχιεργοστασιάρχαι οἱ ἔχοντες κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου 15ετῆ τοὐλάχιστον εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ὑπηρεσίαν προάγονται εἰς ἀρχιεργοστασιάρχας αʹ τάξεως ἄνευ ἐξετάσεων».

§44Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 14, 15 καὶ 16). Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§46Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 17 ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑξῆς: «Ὁ μηνιαῖος μισθὸς τῶν ἀρχιεργοστασιαρχῶν, ἐργοστασιαρχῶν καὶ ὑπεργοστασιαρχῶν δύναται ν’ αὐξηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, προτάσει τοῦ Διευθυντοῦ τῶν κατασκευῶν, μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν κατὰ πέντε δραχμὰς καὶ ἐπὶ δύο μόνον πενταετίας. Τῶν πάσης τάξεως τεχνιτῶν καὶ μαθητευομένων τῶν ἐπιτυχόντων ἐν τῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ παρόντος νόμου διαγωνισμῷ καὶ μὴ προαγομένων λόγῳ ἐλλείψεως θέσεως αὐξάνεται ὁ μηνιαῖος μισθὸς κατὰ πέντε δραχμὰς ἀνὰ πενταετίαν μέχρι συμπληρώσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ».

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 18–21). Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Καρπετοπούλου ἔχουσα οὕτως: Εἰς τὸ ἄρθρον 22, ἐνάτην παράγραφον, νὰ τεθῇ, ἀντὶ «δύο μηχανικοὶ αʹ τάξεως», «εἷς ἐπιμηχανικὸς καὶ εἷς μηχανικὸς αʹ τάξεως».

§48Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 23, 24 καὶ 25).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§50Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν ἣν καταθέτω.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Τὸ ἄρθρον 26 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Οἱ παρὰ τῇ Ὑποβρυχίῳ Ἀμύνῃ ὑπηρετοῦντες ἀξιωματικοὶ ἀπολαμβάνουσι πλήρεις τὰς θαλασσίας ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ των ὡς καὶ τὴν τροφοδοτικὴν μερίδα τοῦ ναύτου, ἡ δὲ ὑπηρεσία αὐτῶν θεωρεῖται θαλάσσιος παρέχουσα δικαίωμα προβιβασμοῦ δι’ ἕνα μόνον βαθμόν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ἀπὸ 27–45). Ἄρθρον 46 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δ. Τσιτσάρα κατὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐκτὸς ἐὰν ἔχωσι πρὸ τοῦ 55 ἔτους τριάκοντα ἐτῶν ὑπηρεσίαν συμπεπληρωμένην.

§52Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Φρονῶ ὅτι εἶναι δικαιότατον νὰ γένηται δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§53Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Τὴν δέχομαι. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 46, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 48–51). Ἄρθρον 52 (ἀναγινώσκεται).

§54Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ἡ ἀνισότης ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐν τῷ πίνακι τῷ προσηρτημένῳ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ μισθοδοσίᾳ τῶν διαφόρων τεχνιτῶν τοῦ Ναυστάθμου ἐκλίπῃ καὶ κανονισθῇ ἴση μισθοδοσία δι’ ὅλους. Πρόκειται περὶ τριῶν ἢ τεσσάρων τεχνιτῶν, οἱ ὁποῖοι ὁρίζεται νὰ λαμβάνωσι μισθὸν κατὰ δέκα δραχμὰς κατώτερον τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων. Τοῦτο θεωρῶ ὅτι εἶναι μία ἀνισότης ἄδικος.

§55Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δέχομαι, ὅπως ἐν τῷ πίνακι, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλὴ, κανονισθῇ ἐξ ἴσου ὁ μισθὸς τῶν τεχνιτῶν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 52 καὶ τὸ ἄρθρον 53).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ἐν τῷ πίνακι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος καὶ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας».

§57Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ προξενικοῦ νόμου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1). Πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 2 παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Τσιτσάρα ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ͵ΒΨΙΓʹ, προστίθεται ἐνάτη παράγραφος ὡς ἑξῆς: «θʹ) Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς πέμπουσι πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον ἀκριβὲς ἀντίγραφον τῶν ἐνώπιον αὐτῶν συνταχθεισῶν ἢ ἄλλως ἀποσταλεισῶν αὐταῖς διαθηκῶν ἢ ἄλλων διατάξεων τελευταίας βουλήσεως — κληροδοσιῶν ἢ αἰτίᾳ θανάτου δωρεῶν—ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς περιφερείαις τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν ἀποβιούντων ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐπὶ ταῖς ὑπὸ τῶν περὶ χαρτοσήμου καὶ τῶν προξενικῶν νόμων προβλεπομέναις διὰ τὴν παράβασιν τῶν διατάξεων αὐτῶν ποιναῖς, ὅπερ (ἀντίγραφον) πέμπεται ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ πρὸς δημοσίευσιν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως».

§59Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ἀφορᾷ εἰς συμφέροντα καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν.

§60ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὥστε ἡ τροπολογία αὕτη θὰ τεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, τοῦ κ. Δ. Τσιτσάρα, ἔχουσα οὕτω: Προστίθεται τὸ κάτωθι ἐδάφιον εἰς τὸ ἄρθρον 60 τοῦ ͵ΒΨΜʹ νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν προξενικῶν νόμων» κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑπὲρ τὴν ὀκταετίαν ὑπηρετήσαντες ἔν τινι τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων καὶ φέροντες τοὐλάχιστον βαθμὸν γραμματέως αʹ τάξεως καὶ δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς Σχολῆς δι’ ὁριστικῆς μεταθέσεως, ἄνευ δοκιμασίας τινός, τοῦ περὶ τούτου Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ οἰκείου Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§62ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀπορρίπτεται. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τῶν κυρίων Π. Πετρίδου, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Ἀ. Πονηροπούλου καὶ Γ. Κατσίνα ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὰ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ Σμύρνῃ γενικὰ Προξενεῖα ἀνασυνιστᾶται ἡ θέσις τοῦ προέδρου τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, καταργουμένης ἀνὰ μιᾶς θέσεως ἐμμίσθου παρέδρου. Εἰς τὰς θέσεις ταύτας διορίζονται οἱ κεκτημένοι τὰ προσόντα τοῦ ἐμμίσθου παρὰ προξενικοῖς δικαστηρίοις παρέδρου, πρὸς δὲ καὶ τὰ πρὸς προαγωγὴν εἰς πρόεδρον Πρωτοδικῶν, προτιμῶνται δὲ οἱ ἐν τῇ προξενικῇ δικαστικῇ ὑπηρεσίᾳ. Τὰ ἀνατιθέμενα ὑπὸ τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων καθήκοντα εἰς τὸν ἀρχαιότερον πάρεδρον δικαστὴν ἐκτελοῦνται τοῦ λοιποῦ παρὰ τῶν προέδρων καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ Σμύρνῃ, ὅστις διατηρεῖ τὸν αὐτὸν μισθὸν τοῦ παρέδρου».

§64ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας οὐδεμία δαπάνη ἐπέρχεται· πρόκειται ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ ἀφομοιώσεως, δὲν πρόκειται οὔτε νέος ὑπάλληλος νὰ προστεθῇ, οὔτε δαπάνη ν’ αὐξήσῃ· πρόκειται μόνον οἱ προεδρεύοντες τῶν προξενικῶν δικαστηρίων νὰ ὀνομασθῶσι πρόεδροι.

§65ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, κ. Πρόεδρε, ὑπὸ ἔποψιν δικαστικῆς παραστάσεως καὶ δικαστικῆς ἱεραρχίας καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, ὅπως τὰ προξενικὰ δικαστήρια προεδρεύωνται ὑπὸ προέδρων, συμφώνως δὲ πρὸς τὴν προτεινομένην τροπολογίαν δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπάνης οὔτε περὶ προσθήκης θέσεως· προσκρούει ὅμως ἡ πρότασις αὕτη εἰς σοβαρώτατον κώλυμα, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας ἀποδίδομεν εἰς τὸν προεδρεύοντα τίτλον προέδρου. Αὐτὸς γίνεται πρόεδρος καί, ὅταν μίαν ἡμέραν ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παράσχωμεν αὐτῷ τὴν θέσιν προέδρου, τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ μὴ ἔχωμεν. Ζητεῖται δηλαδὴ διὰ νόμου νὰ προσθέσωμεν δύο θέσεις προέδρου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 γινόμενον 3 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁδοποιίας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–4 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§67Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὸ ἐδάφιον ζʹ ἀντὶ τῆς λέξεως «ποσὸν» τεθῇ «ποσοστόν».

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–11 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§69Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐνταῦθα ἐγένετο τυπογραφικὸν λάθος. Παρακαλῶ, ὅπως τὰ στοιχεῖα τοῦ νόμου διορθωθῶσιν εἰς ͵ΓΚΖʹ.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς διωρθώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13–24 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§71Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὴν 2 παράγραφον, εἰς τὸν προτελευταῖον στίχον, προστεθῶσι μετὰ τὴν λέξιν «πρωτόκολλον» αἱ λέξεις «ὑπὸ τὸν τίτλον πρωτόκολλον». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 26–33 τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34 (ἀναγινώσκεται).

§73Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐνταῦθα εἰς τὸν τρίτον στίχον τῆς πρώτης παραγράφου παρελείφθη μετὰ τὰς λέξεις «ἐν ἄρθρῳ» ὁ ἀριθμὸς «5». Ἐπίσης εἰς τὸν τελευταῖον στίχον τῆς αὐτῆς παραγράφου παρελείφθη ὁ ἀριθμὸς «6». Παρακαλῶ, ὅπως τεθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34, ὡς συνεπληρώθη, εἶτα δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 35–52, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεων τοῦ ͵ΒΡΞΔʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου νόμου τοῦ 1893 ἐπὶ δικαστηρίου παραστάσεως τῆς Ζαππείου Ἐπιτροπῆς». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΓʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1900 περὶ μηχανικῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§74Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§75Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πᾶσα, κύριοι Βουλευταί, ἡ κοινωνία καὶ πρὸ πάντων ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζουσι τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσον τὰ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ διὰ τοῦτο προσπάθειαι ἀλλεπάλληλοι ἐγένοντο ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὅπως τὰ τοῦ Πανεπιστημίου ἀνορθωθῶσι. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νομοσχέδια ἀφορῶντα τὴν διόρθωσιν τῶν πανεπιστημιακῶν πραγμάτων, καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν κατωρθώθη νὰ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους, διότι ὅπως ὑπεβλήθησαν δὲν περιεῖχον ἐν ἑαυτοῖς τὴν εἰλικρίνειαν ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται νὰ πρυτανεύῃ, ἵνα διευκολύνηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τοιούτων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μεγάλην ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ ὅλου ἔθνους. Κατὰ παρελθούσας Συνόδους εἴδετε διαφόρους Ὑπουργοὺς τῆς αὐτῆς πολιτικῆς μερίδος παρουσιάσαντας ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ διαφόρους γνώμας περὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κυρίως περὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν. Τὸ ὅλον σύστημα τοῦ Πανεπιστημίου τὸ διέπον αὐτὸ σήμερον εἶναι, ὡς γνωστόν, πεπαλαιωμένον καὶ ἀτελές· καὶ ὅλον ἑπομένως τοῦτο ἔχει ἀνάγκην ἀναδιοργανώσεως. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπεβλήθη καὶ τὸ ἀφορῶν τὸ διδακτικὸν μέρος τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἔχει καταπέσει ἡ φήμη τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ὥστε οὐδεὶς σπουδαστὴς περατώσας τὰς σπουδάς του ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν θεωρεῖ ἑαυτὸν ἔχοντα τὸ θάρρος νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του ἐν τῷ Βασιλείῳ, εἰμὴ μετὰ δέους εἰς γωνίαν τινὰ αὐτοῦ. Πρὸ πάντων δὲ οἱ σπουδασταὶ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην ὅπως συμπληρώσωσι τὰς σπουδάς των μεταβαίνοντες εἰς ξένον Πανεπιστήμιον, ἀλλ’ ἂς σημειωθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν μεταβαίνουσιν εἰς Πανεπιστήμια τῆς Τουρκίας, οὔτε τῆς Βουλγαρίας, οὔτε τῆς Ῥωμουνίας, ἀλλὰ μεταβαίνουσιν εἰς ἐκεῖνα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης τὰ ὁποῖα κέκτηται παγκόσμιον φήμην ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Ἡ δὲ παγκόσμιος φήμη δὲν προκύπτει ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθηγητῶν ἢ τῶν σπουδαστῶν, δὲν προκύπτει ἐκ τῆς πόλεως ἐν ᾗ ἔχουσιν ἱδρυθῆ τὰ Πανεπιστήμια, ἀλλὰ προκύπτει ἐκ τῆς ἀξίας τῶν καθηγητῶν τοὺς ὁποίους ὁ σπουδαστὴς ποθεῖ ν’ ἀκροασθῇ καὶ ἀκολουθήσῃ κατὰ σύστημα. Ἐκ τῶν νομοσχεδίων δύο εἶδον τὸ φῶς ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἐκ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ηὐδόκησεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως νὰ εἰσαγάγῃ· τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐπιμελητῶν, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εὐθὺς ἀμέσως. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐπιμελητῶν σκοπὸν ἔχει ν’ ἀναπληρώσῃ ἀνάγκην τινά, ἀνάγκην ἐντελῶς οἰκονομικήν, καίτοι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περιελήφθησαν καὶ διατάξεις ἀφορῶσαι τὸ διδακτικὸν μέρος. Ἀλλὰ περὶ τούτου εὐθὺς ἀμέσως ὡς ἔλθῃ ἡ σειρά του ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει θέλω λάβει τὸν λόγον, διὰ ν’ ἀποδείξω τὰ τρωτὰ μέρη τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου δὲν βλέπω νὰ ἐλήφθη ἡ πρόνοια ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀνυψωθῇ τὸ γόητρον αὐτοῦ. Δὲν ἔγκειται ἡ ἀνύψωσις τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθηγητῶν, καί, καθ’ ἑκατοντάδας ἂν εἶχε τὴν τόλμην ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμόν, οἱ ὑποψήφιοι διὰ τὰς ἰσαρίθμους ἕδρας θὰ εἶναι περισσότεροι, ἵνα καταλάβωσιν αὐτάς. Καὶ ἀκριβῶς ἐδῶ ὁ Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ δώσῃ προσοχὴν περισσοτέραν, πῶς δηλαδὴ ἤθελε δυνηθῆ νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπαιτητῶν. Ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ τῶν Παρισίων ἐχάραξεν. Ἡ Σχολὴ τῶν Παρισίων κατιδοῦσα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑφηγητῶν ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον μέγαν βαθμόν, ὃν ἠδυνάτει νὰ ἱκανοποιήσῃ, ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, διότι δὲν ἠδύνατο ν’ ἀνθέξῃ εἰς τὰς ἐπιρροὰς καὶ τὰς πανταχόθεν πιέσεις τῶν ἀπαιτητῶν. Σήμερον ἀκριβῶς εὑρισκόμεθα ἡμεῖς εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν· ἀφέθη δηλονότι ὑπὸ τῶν κυρίων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἐλευθέρα ἡ εἴσοδος εἰς τὴν ὑποψηφιότητα τῶν ὑφηγητῶν καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν 60 καὶ πλείονας ὑφηγητὰς καὶ δὲν γνωρίζω πόσους ἐπιμελητὰς καὶ πόσους ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν ὡς βοηθοὶ ἰατροί. Πάντες οὗτοι ἔχουσι τὰ προσόντα νὰ διορισθῶσι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὤφειλε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἀπαλλαγῇ τῆς πιέσεως τῶν ἀπαιτητῶν τούτων, νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, θὰ περιορισθῇ δὲ διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται εἰς τὴν περίστασιν ταύτην. Τὰ μέτρα ταῦτα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑφηγητῶν δὲν βλέπω προσκομιζόμενα εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν βλέπω τὸ μέτρον τῆς ἀνυψώσεως τοῦ γοήτρου τῶν ὑφηγητῶν, δὲν βλέπω τὸ μέτρον τῆς ἀνυψώσεως τοῦ γοήτρου τῶν ἐπιμελητῶν, δὲν βλέπω τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν. Καὶ ἐρωτῶ· πόθεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς θέλει στρατολογήσει τοὺς καθηγητάς; Τοὺς καθηγητὰς στρατολογοῦσιν ἐν ταῖς ἄλλαις χώραις κυρίως ἐκ τοῦ φυτωρίου τῶν ὑφηγητῶν. Ἀλλὰ περὶ φυτωρίου τοιούτου λόγος δὲν γίνεται εἰς τὰ νομοσχέδια τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· ἀφίεται δ’ ὅμως ἐλεύθερον τὸ στάδιον, ἵνα ἡ στρατολογία τῶν καθηγητῶν ἐπεκταθῇ καὶ πέρα τοῦ πανεπιστημιακοῦ κύκλου. Καί, ἂν μὲν πρόκειται ἡ στρατολογία τῶν καθηγητῶν νὰ γίνηται ἀπὸ τοὺς ἐπιμελητὰς ἢ τοὺς ὑφηγητάς, βεβαίως τὸ πρᾶγμα ἔχει τὴν οἰκονομίαν του, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδὲν ὅριον τίθεται· ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς ἢ ἡ Σχολὴ δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ περαιτέρω καὶ νὰ προσλάβῃ καθηγητὰς ἐπιστήμονας ἐκ τῶν συνοικιῶν καὶ τῶν δρόμων. Ὅριον οὐδὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἵνα παρεμποδίσῃ τοῦτο, καὶ τοῦτο συνέβη κατὰ τὸ παρελθόν, ὅπερ κατεδικάσθη. Ἐστρατολογήθησαν καθηγηταὶ οὐχὶ ἐκ τῶν κέντρων τῶν διδακτικῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ κύκλου τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ἐν τούτοις ἄλλη εἶναι ἡ ἰδιοφυΐα ἡ ἀπαιτουμένη περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ ἄλλη ἡ ἰδιοφυΐα διὰ τὴν διδαχήν. Πρὸς τὴν διδαχὴν ἀπαιτεῖται διηνεκὴς καὶ συνεχὴς μελέτη. Τοιαύτην δὲν βλέπομεν παρ’ ἡμῖν γινομένην. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχομεν καθηγητὰς δυναμένους ν’ ἀνυψωθῶσιν εἰς ὕψος ἐπιστημονικόν. Καὶ ἂν ὑπάρχωσί τινες διακρινόμενοι, λόγῳ ἰδιοσυγκρασίας ἢ τῶν διανοητικῶν αὐτῶν πλεονεκτημάτων, οὗτοι μόλις κατορθώνουσι νὰ παρακολουθῶσι τὰς προόδους εἰς τὰς ὁποίας γιγαντιαίοις βήμασι προχωροῦσιν οἱ καθηγηταὶ εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια. Οἱ τοιοῦτοι ὅμως εἶναι εὐάριθμοι, οἱ δὲ λοιποὶ ἀκολουθοῦσι τυφλοῖς ὄμμασι τὴν πορείαν καὶ τὴν διδασκαλίαν τῶν ἄλλων ἐπιστημόνων, πολλάκις ὑποδείγμασι τῶν ἐπιμελητῶν, γινόμενοι οὕτω πως καταγέλαστοι καὶ ἐνώπιον τῶν ὑφισταμένων αὐτοῖς ἐπιμελητῶν καὶ ἐνώπιον τῶν διδασκομένων. Ὤφειλε λοιπὸν πρὸ παντός, πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ στρατολογήσῃ αὔριον πέντε νέους καθηγητάς, νὰ μεριμνήσῃ, ἵνα ἀνυψώσῃ τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου· ὤφειλε νὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τοῦ φυτωρίου τῶν ὑφηγητῶν καὶ ἐπιμελητῶν, ἀποκλείσῃ δὲ τοὺς ἐκτὸς τῶν κατηγοριῶν τούτων, διὰ νὰ δυνηθῇ οὕτω πως νὰ εὕρῃ μεταξὺ αὐτῶν τοὺς κρείττονας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν θὰ χειροτερεύσῃ, οὐδόλως δὲ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ὑπάρχοντος διδακτικοῦ προσωπικοῦ διὰ προσώπων τὰ ὁποῖα ἡ ἔμπτερος φήμη κατονομάζει ὅτι θέλουσι προσληφθῆ, διότι εἶναι ταῦτα ἤδη τοῖς πᾶσι γνωστά.

§76ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τὰ εἴπητε, ὅπως τὰ μάθωμεν καὶ ἡμεῖς.

§77Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα διαφημίζονται εἰς τοὺς κύκλους τοὺς ἐπιστημονικούς, γνωρίζετε δὲ τίνι τρόπῳ γίνεται ὁ διορισμὸς τῶν καθηγητῶν, καὶ ὁ προλαλήσας Βουλευτὴς Χαλκίδος ἀρκετὰ χαρακτηριστικῶς τὸν περιέγραψεν· ἀλλὰ καὶ πάντες ὑμεῖς ἐπαναλαμβάνω, γνωρίζετε τὸν τρόπον τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν. Βεβαίως θὰ διορισθῇ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σχετίζεται ἐν τῇ πολιτικῇ ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ συναλλάσσηται μὲ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι, διὰ νὰ γίνῃ τις καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, πρέπει ν’ ἀπολέσῃ τὴν περιουσίαν του καὶ τὸν ἄνθρωπισμόν του, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ πᾶν ὅ,τι ἔχει τιμαλφέστερον ἐν τῇ οἰκογενείᾳ του. Δὲν βλέπω τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου. Ὅμοιον νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ὑπεβλήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ ἡ Βουλὴ σύσσωμος παρέπεμψε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς πολυμελῆ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν, διότι πρὸ τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου αὐξάνοντος ἁπλῶς τὰς ἕδρας ἐξανίσταται παντὸς ἡ συνείδησις. Καὶ ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπαρτίζεται ἀπὸ τοιαῦτα μέλη τὰ ὁποῖα ἔχουσι γνῶσιν τῶν πραγμάτων, πῶς, λέγω, ἐτόλμησε νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον καταδικασθὲν καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας Συνόδους. Εἰς τὸ νομοσχέδιον προσετέθη ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν 57 προσετέθη ἀριθμὸς 8 καθηγητῶν, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων εἶναι ἐπίτιμοι, πρέπει δὲ ν’ ἀναμνησθῇ τις καὶ πάλιν ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ τρεῖς κυρίως θέσεις αἱ ὁποῖαι θὰ πληρῶνται. Διὰ τὰς τρεῖς αὐτὰς θέσεις ὑπάρχει μία κατηγορία ἐπιτίμων καθηγητῶν, οἱ ἐπίτιμοι δ’ οὗτοι καθηγηταὶ διορίζονται ἄνευ δοκιμασίας τινὸς ὑπὸ τῶν Σχολῶν, μόνον δὲ διότι ὑπηρετοῦσιν εἰς ἄλλο ἵδρυμα διορίζονται μὲ τὸ ἐπιμίσθιον τῶν ἑκατὸν δραχμῶν ὡς καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου.

§78Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶχον πρότασιν περὶ αὐτῶν.

§79Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ὁμιλῶ προσωπικῶς περὶ αὐτῶν· ὁμιλῶ περὶ τούτου, ὅτι ἐκεῖνο ὅπερ γίνεται διὰ τοὺς ἐπιτίμους εἶναι σφαλερόν. Πρέπει καὶ ἡ θύρα αὐτὴ τῶν ἐπιτίμων καθηγητῶν νὰ κλείσῃ, διότι προσπαθεῖ τις διὰ πολιτικῶν μέσων νὰ διορισθῇ κατ’ ἀρχὰς καθηγητὴς τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς ἢ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἔπειτα σᾶς λέγει «διορίσατέ με καὶ ἐπίτιμον καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου». Ὀφείλει νὰ ὑποστῇ τὰς δοκιμασίας ἃς δέον νὰ ὑφίστανται οἱ μέλλοντες νὰ διορισθῶσι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, διότι νομίζει ὁ τοιοῦτος, διότι διδάσκει εἰς τὴν Ῥιζάρειον Σχολὴν ἢ εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, ὅτι ἔχει καὶ ὅλα τὰ προσόντα διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως ἑδρῶν, ἂν μὴ λάβωμεν ἐκεῖνα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων πραγματικῶς ἡ ἀξία τῶν καθηγητῶν θ’ ἀνυψωθῇ· διότι μὴ νομίζετε ὅτι μὲ τὰ ἄλλα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα φέρετε, τῶν ἐπιμελητῶν, θὰ προαγάγητε τὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐκεῖνος θὰ προαγάγῃ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ θ’ ἀνυψώσῃ τὸ γόητρον αὐτοῦ ὁ ὁποῖος θὰ διδάσκῃ ἐπαξίως, αὐτὸς δὲ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑποστῆ ὅλας τὰς βασάνους αἱ ὁποῖαι τὸν ἀναδεικνύουσιν ἄξιον νὰ καταλάβῃ πανεπιστημιακὴν ἕδραν, πρέπει νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ ὑψηλὸν κύκλον ἐπιστημόνων, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν μάθησιν ἀρτίαν καὶ τὴν δύναμιν τῆς διδασκαλίας πλήρη, ὥστε νὰ καταλάβῃ ἐπαξίως τὴν θέσιν καὶ νὰ δύναται νὰ προαγάγῃ τὸν κλάδον εἰς ὃν θέλει ταχθῆ. Λέγεται, κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ ἔλθῃ κατόπιν ὑπὸ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξετάσεων. Καὶ γνωρίζετε τί εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξετάσεων; Αὐστηρόν, αὐστηρότατον καὶ μὴ τοιοῦτον, δυνάμενον ὅμως νὰ ὑποτάσσῃ τοὺς φοιτητὰς εἰς τὴν ἰδιοτροπίαν ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν καθηγητῶν καὶ εἰς μίαν συναλλαγὴν τελουμένην ἄλλοτε, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δύνανται ὅπως ὅπως νὰ λαμβάνωσι τὰ διπλώματα, διότι θὰ ἐξετασθῶσι κατὰ μόνας εἰς μερικὰς ἐξετάσεις, ἄνευ ἐπιτροπῶν, διότι οὕτω συμφέρει καὶ οὕτω θέλουσι νὰ ἐξετάζωσιν οἱ καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὔτε νὰ ἐξετάζωσι, διότι ἐξετάζοντες ἐνώπιον ἐπιτροπῆς κρίνονται καὶ αὐτοὶ ὡς ἐξετασταὶ ἐνώπιον τῶν ἄλλων ἂν ἀμερολήπτως ἢ τοὐναντίον ἐξετάζουσι.

§80Π. ΖΑΪΜΗΣ. Τὰς προσθέτετε. Αὐτὰ θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. Δὲν ἔχω προσθέσει τοιαύτην διάταξιν.

§81Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καθ’ ὅσον σχετίζεται τὸ ζήτημα μὲ τὴν ἀξίαν τῶν καθηγητῶν ὁμιλῶ. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐξετάσεων, τότε θὰ ὑποδείξωμεν τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα ἐκεῖ ὑπάρχουσι, τότε θὰ δείξωμεν ἐκεῖ ὅτι οἱ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ κατοπτρίζηται εἰς τὸ κατόπιν ἐκδοθησόμενον Β. Διάταγμα, τὸ ὑπέβαλον, διὰ νὰ ἐξαναγκάσωσι —ἄλλοτε δ’ ἐξηγέρθη περὶ τούτου ὁλόκληρος ἡ Βουλή— τοὺς φοιτητάς, ἵνα ἀγοράζωσι τὰ βιβλία αὐτῶν· τότε θὰ ἴδωμεν ὅτι οἱ καθηγηταὶ θὰ εἶναι τὸ φόβητρον τῶν φοιτητῶν, τοὺς ὁποίους θὰ μεταχειρίζωνται ὡς ἂν βούλωνται καὶ κατὰ τὰς περιστάσεις, προκειμένου νὰ δώσωσι τὴν ἀπόδειξιν ἐκείνην τῆς προαγωγῆς των. Ἀλλ’ αὐτὰ καὶ τὰ παρόμοια θὰ εἴπωμεν ἀργότερον. Πρῶτον λοιπὸν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως νὰ μεριμνήσῃ ἦτο τὸ ζήτημα τῆς ἀνορθώσεως τῆς διδασκαλίας, διότι ἐκ τῆς διδασκαλίας τῆς ἀπορρεούσης ἐκ τῆς μορφώσεως ὡς καὶ ἐκ τοῦ διορισμοῦ ἀξίων καθηγητῶν θὰ ἔχητε μαθητὰς καλῶς παρεσκευασμένους· ἐξ ἀνικάνων καθηγητῶν δὲν θὰ ἔχητε καρποὺς εὐχύμους, ἀλλὰ θὰ ἔχητε καρποὺς ἀώρους καὶ ἀχρήστους. Καί, ὅταν θὰ ἔχητε τοιούτους καρπούς, μὴ περιμένετε νὰ ἔχητε κοινωνίαν καλῶς καὶ εὐρύθμως κατηρτισμένην. Δὲν θὰ ἔχητε τότε οὔτε λειτουργοὺς ἱκανοὺς διὰ τὴν παιδείαν οὔτε διὰ τὴν δικαιοσύνην οὔτε διὰ τὰς λοιπὰς δημοσίας θέσεις, ἵνα ἐφαρμόσωσι τὰ ὅσα ἔπρεπε νὰ διδαχθῶσιν ἀπὸ ἀληθεῖς ἐπιστήμονας, ἀπὸ πραγματικοὺς καθηγητάς. Μόνον τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει διατυπωθῆ εἶναι ἱκανόν, ὅπως ἐπιβάλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφισθῇ. Καὶ ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει: «Ἡ κατὰ ἕδρας κατανομὴ τῶν διδασκομένων ἐν ἑκάστῃ Σχολῇ μαθημάτων γίνεται διὰ Β. Διαταγμάτων συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν τῆς οἰκείας Σχολῆς, λαμβανούσης ὑπ’ ὄψιν τὰς ἑαυτῆς ἀνάγκας καὶ τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης». Ἀρκετὰ ἠκούσατε ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴν καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον συμφωνῶ πληρέστατα εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι δηλ. δίδοντες τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Σχολὴν νὰ μεταβάλλῃ τὰς ὑπαρχούσας ἕδρας καὶ δὴ καὶ αὐτὰς τὰς θεμελιώδεις, ὅπως αὕτη βούλεται, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, καθιστᾶτε πᾶσαν Σχολὴν κομματικήν, ὅπως τινὲς ἔχουσιν ἤδη καταντήσει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐξέθηκε τὴν ὑπόληψιν τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ Πανεπιστημίου καθ’ ὅλον τὸ Ἑλληνικόν. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε σήμερον τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας, ἀντὶ νὰ στέλλωσι τὰ τέκνα των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖται ἡ μητρικὴ γλῶσσα, στέλλουσι πρὸς τὰ ξένα Πανεπιστήμια. Ὄταν τις ἐκ τῶν καθηγητῶν ἔχῃ τέκνον, ὅπως σᾶς εἶπε προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής, θὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς συναδέλφους του ὅτι «εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρύσωμεν καὶ μίαν νέαν ἕδραν, διὰ τὸν υἱόν μου, λ. χ. τὸν καϊμένον τὸν Χαραλαμπάκην, ὅστις ἐσπούδασεν, ὡς ἠξεύρετε, εἰδικῶς τὴν δερματολογίαν ἢ τὴν μικροβιολογίαν, καὶ ὁ ἕτερος καθηγητὴς θὰ ζητήσῃ τὴν ἵδρυσιν μιᾶς ἕδρας διὰ τὴν καλλωπιστικήν, ἀναγκαιοτάτην εἰς τὴν κοινωνίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῇ μία ἕδρα τοιαύτη»! Χαριζόμενοι οἱ καθηγηταὶ ἀμοιβαίως ὁ μὲν εἰς τὸν συνάδελφον αὐτοῦ, διότι οὕτω καὶ ὁ ἄλλος θὰ παρέχῃ πρὸς τὸν ἕτερον τὴν ψῆφόν του, βεβαίως θὰ θελήσωσι νὰ δημιουργηθῇ μία ἕδρα τοιαύτη, διὰ νὰ καταληφθῇ ἀπὸ τὸν Χαραλαμπάκην! (ἱλαρότης).

§82Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἕδρα κομμώσεως!

§83Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ παρουσιάζεται, Κύριοι, ἐνταῦθα τὸ ζήτημα περὶ τοῦ τρόπου τῆς δημιουργίας τῶν ἑδρῶν. Αἱ ἕδραι, Κύριοι, δὲν δημιουργοῦνται τόσον εὐκόλως χάριν πληρώσεως προσωπικῶν συμφερόντων τῶν κυρίων καθηγητῶν, χάριν τῶν συγγενῶν αὐτῶν ἢ ὁπωσδήποτε τῶν εὐνοουμένων. Αἱ ἕδραι δημιουργοῦνται ἀπὸ τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν φέροντα τὸ ἔνθεον πῦρ τῆς δημιουργίας. Ὅταν ἄτομόν τι εἶναι ὑπὸ τοιαύτης ἰδιοφυΐας ἐφωδιασμένον καὶ ἐπιστημονικῶς ἀρτίως παρεσκευασμένον, δίδει τοιαύτην ὤθησιν εἰς κλάδον τινὰ τῆς ἐπιστήμης διὰ τῆς φιλοπονίας του, διὰ τῶν ἀτρύτων κόπων του, διὰ τῆς ὠργανωμένης διανοίας του καὶ διὰ τῶν ἔργων καὶ δημοσιευμάτων του, ὥστε τοῦτο ἐπιβάλλεται εἰς τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον καὶ οὕτω πως ἀποφασίζεται ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Σχολῆς ἡ ἵδρυσις νέας ἕδρας. Καὶ ἰδοὺ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ὑπῆρχεν ἕδρα τῶν οὐροποιητικῶν ὀργάνων. Ἀλλ’ ὅτε ἐφάνη ὁ πολὺς Γκιγιόν, ἡ ἰδιοφυΐα ἐκείνη ἡ Γαλλική, καὶ ἀνέπτυξε τὸν κλάδον τοῦτον εἰς τὸν βαθμὸν εἰς ὃν σήμερον ἔχει ὑψωθῆ, ἱδρύθη ἐν Γαλλίᾳ τὸ πρῶτον κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα ἡ ἕδρα τῶν οὐροποιητικῶν ὀργάνων, καὶ δικαίως, διότι οἱ μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτοῦ ἰατροὶ οὔτε ἀνεμιγνύοντο εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι ποικίλα καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον πραγματεύονται ὀγκώδεις τόμοι καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις πληθυσμοὶ διασώζονται ἢ ἀνακουφίζονται. Τοιαύτη ἐξοχότης ὑπῆρξεν ὁ Γκιγιόν, ὥστε ἐπεβλήθη καὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ καὶ εἰς τὰς Κυβερνήσεις καὶ οὕτως ἱδρύθη χάρις εἰς τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς ἐπιτυχίας ἐκείνου ἡ ἕδρα ἐκείνη τῶν οὐροποιητικῶν ὀργάνων, ἡ πλουσιωτάτη εἰς ἐπιστημονικὴν ὕλην, ἡ τόσον εὐεργετικὴ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα. Ἕδρα Παιδιατρικῆς δὲν ὑπῆρχε μέχρι τῶν τελευταίων δεκαετηρίδων τοῦ παρελθόντος αἰῶνος εἰς τὴν Γαλλίαν. Αὕτη ἦτο συγκεχωνευμένη μὲ τὴν Παθολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐδίδασκεν ὁ μέγας Τρουσὼ μέχρι τῶν τελευταίων ἡμερῶν τοῦ βίου του. Ὅτε δὲ πρῶτος ὁ Γκρανσὲ διὰ τῆς ἰδιοφυΐας του ἀνέπτυξε τὸν κλάδον τοῦτον τελευταῖον, περὶ τὸ 1870, ἡ ἕδρα ἐκείνη ἐδημιουργήθη καὶ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀνεδείχθη διὰ τῶν κόπων του, διὰ τῆς ἀξίας του, τῆς ἰδιοφυΐας του, κατέλαβε τὴν ἕδραν ταύτην. Ἡμεῖς οἱ ἀπομιμηταὶ δημιουργοῦμεν ἕδρας διαρκῶς καὶ διπλασιάζομεν αὐτὰς καὶ τὰς ὑποδιαιροῦμεν, ἵνα μόνον καὶ μόνον ἱκανοποιήσωμεν ἀπαιτήσεις, ἵνα μόνον καὶ μόνον ἱκανοποιήσωμεν φιλοδοξίας· ἀλλά, διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν ἐπιστήμην, ἀπέχομεν πολύ. Διὰ τοῦτο ὑστεροῦμεν καὶ εὑρισκόμεθα εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικῆς προόδου, ἐν τῷ ἐπιστημονικῷ κόσμῳ καὶ ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ δράσει. Ἐδημιουργήθησαν πραγματικῶς παρ’ ἡμῖν πέντε ἢ ἕξ ἕδραι καθηγητῶν τῆς Χειρουργικῆς. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον; Μήπως διὰ τὴν μεγάλην χειρουργικὴν αὐτῶν ἰδιοφυΐαν; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀνεδείχθησάν τινες ἐξ αὐτῶν καλοὶ ἐπιστήμονες, καλοὶ ἰατροί, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἀπέχουσι πολύ, διότι τοῦτο τουλάχιστον τὰ ἔργα αὐτῶν ἀποδεικνύουσιν. Ἐκ τῶν καθηγητῶν ἔχουσι σειρὰν ἐτῶν καθηγεσίας οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν καὶ μόλις οἱ ἡμίσεις ἐργάζονται, οἱ δ’ ἄλλοι τρέχουσι δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ δι’ ὅλου τοῦ χρόνου εἰς τὰς ἐπισκέψεις των, ἀμειβόμενοι ἁδρῶς ὡς δῆθεν καθηγηταὶ διὰ τὰ ἰατρικὰ συμβούλια, εἰς ἃ ὡς ἐκ τούτου καλοῦνται. Ἀλλ’ ἀσχολούμενοι καθ’ ὅλον τὸν χρόνον καὶ περιτριβόμενοι περὶ τὰ τοιαῦτα ἀποκαλύπτονται τελείως ἀνίκανοι καὶ ἀνάξιοι νὰ κατέχωσιν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν πανεπιστημιακὰς ἕδρας. Ἀφήνω δὲ τὸ ὅτι τὸ ἄρθρον 2 δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸ κέρδος τῆς Πολιτείας. Τὸ ἄρθρον 2 εἶναι μία ἀπόδοσις τρόπον τινά, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, διὰ τὰ ἐνεργηθησόμενα πρὸς τὴν κατάληψιν τῶν προστεθησομένων ἑδρῶν, διότι ἡ προσθήκη αὕτη δὲν ὠφελεῖ οὔτε τὴν ἐπιστήμην οὔτε τὴν Πολιτείαν, ἀλλ’ ὠφελεῖ μόνον αὐτοὺς τοὺς ἰδίους. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀτυχὲς καὶ εἶναι ἀνάξιον τῆς ἐποχῆς εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ ζητοῦμεν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ παντός, ἀποβλέπομεν εἰς προσωπικὰς ἱκανοποιήσεις. Χάριν αὐτῆς τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως πρέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ν’ ἀποσυρθῇ ἐντελῶς. Εἶναι τὸ μόνον ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς στίγμα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ἐὰν ψηφισθῇ, διότι, ἐνῷ ὀφείλομεν νὰ διοργανώσωμεν τὰς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς τοῦτο καταγίνεται ὄντως φιλοτίμως ἡ Κυβέρνησις, ἐν τούτοις τοῦτο, ἀντὶ ν’ ἀνορθώσῃ, καταρρίπτει τὴν θέσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ δὲν λέγω ταῦτα σήμερον διὰ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα, ἅμα ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος, θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, διότι πολὺ πιθανὸν νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίαν συμφώνως πρὸς τὴν κοινωνικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας ἡμῶν νὰ καταλάβωσι καὶ ἐκεῖνοι μίαν ἕδραν· ἀλλά, ἐὰν θέλητε ἐπὶ τὸ τελειότερον νὰ ὀργανώσητε πραγματικῶς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐπὶ ἄλλων βάσεων πρέπει νὰ βαδίσητε.

§84ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὀργανώσεως τοῦ Πανεπιστημίου.

§85Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπειδὴ ἀρκετά, Κύριοι, ἐξαιρετικῶς κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπ’ ἐμοῦ, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπείσθη ἐκ τῶν λόγων ἡμῶν τούτων καὶ ἀφήνουσα τὰ ὑπόλοιπα πρὸς ψήφισιν, τὰ καὶ ἀναγκαῖα, διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς οἰκονομικῆς δυσχερείας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, θ’ ἀποσύρῃ τοῦτο, ἄλλως παρακαλῶ αὐτὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραπέμψῃ αὐτὸ εἰς ἐπιτροπήν, ἐὰν τὸ νομίζῃ τόσον κατεπεῖγον.

§86Π. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ λεχθέντα πρὸ μικροῦ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Βουλευτῶν Χαλκίδος καὶ Ἀττικῆς εἰσι βάσιμα ἀλλ’ οὐχὶ καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν, καθόσον δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου εἶναι ξυλοσχίσται.

§87Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν εἶπον ὅλοι· εἶπον τινὲς τούτων.

§88Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν τὸ εἴπετε ὑμεῖς· τὸ εἶπεν ὁ κ. Βουδούρης.

§89Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν εἶπον ὅλοι.

§90Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀνέφερα ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Βουδούρην. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἰσῆλθον εἰς αὐτὸ διὰ τῆς συναλλαγῆς, διότι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς Πανεπιστήμια τῆς Ἑσπερίας θὰ ἠδύναντο νὰ περιποιήσωσι τιμήν. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὰ καταγγελθέντα εἰσὶν ἀκριβῆ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτῶν· ἐν μέρει εἰσὶν ἀκριβῆ.

§91Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Συμφωνῶ· καὶ ἐγὼ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ὑπάρχουσι πάντοτε ἐξαιρέσεις.

§92Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν ἔχει ἀνάγκην ὀργανώσεως ἐπὶ νέων βάσεων, ἀλλ’ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς παρατηρῶ ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων δὲν προτιθέμεθα σήμερον νὰ ἀναδιοργανώσωμεν τὸ Πανεπιστήμιον, διότι τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἀναδιοργανώσεως εἶναι καὶ ἔργον μέγα καὶ δυσανάλογον πρὸς τὸν χρόνον ὃν εἴχομεν εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν.

§93Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πολὺ ὀρθῶς.

§94Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ Πανεπιστημίου, διότι ἀναδιοργάνωσις τοῦ Πανεπιστημίου δὲν εἶναι ἀναδιοργάνωσις ἑνὸς Γραμματοδιδασκαλείου· εἶναι θέμα σοβαρόν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μελέτης καὶ συζητήσεως.

§95Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ διδακτικὸν εἶναι τὸ σπουδαιότατον.

§96Π. ΖΑΪΜΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Βουλευτά. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν σήμερον δὲν προτείνομεν νέον ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν γνωρίζω δὲ πότε θὰ κατασταθῇ δυνατὴ ἡ εἰσαγωγὴ νέου ὀργανισμοῦ, οὐχ ἧττον ἐνομίσαμεν ὅτι ὠφείλομεν νὰ συμπληρώσωμεν κατά τι τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν συμμορφούμενοι πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας ἐν γένει τῆς ἐπιστήμης, τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοι ἀνεγνώρισαν. Καὶ διὰ τοῦτο προπέρυσι, νομίζω, ὁ προκάτοχός μου ὑπέβαλε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν ηὔξανε κατὰ πολύ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι κατὰ πόσον.

§97Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἰς ἑκατὸν πεντήκοντα.

§98Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἐπρότεινεν αὔξησιν προσωπικοῦ τῶν καθηγητῶν μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ ὀγδοήκοντα· ἡμεῖς δὲν αὐξάνομεν οὔτε εἰς τὸν ἀριθμὸν 130 οὔτε εἰς τὸν ἀριθμὸν 80, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται αὐτὸς ὁ ὀργανισμός, καθῆκον ἔχομεν νὰ συντελέσωμεν, ὥστε νὰ βελτιώσωμεν τὴν διδασκαλίαν. Αὐτὸ νομίζομεν. Ὅσον ἀφορᾷ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Πανεπιστημίου ἐν γένει ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει βεβαίως νὰ ληφθῶσι ῥιζικὰ μέτρα, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι νῦν ἡ κατάλληλος στιγμή.

§99Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τότε ἀφήσατε αὐτὰ μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα.

§100Π. ΖΑΪΜΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 προσπαθοῦμεν ἀκριβῶς νὰ ἄρωμεν τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα ὑφίστανται, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 λέγομεν· ἐὰν ἀποβιώσῃ ἢ παραιτηθῇ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου μιᾶς Σχολῆς, λ. χ. τῆς Ἰατρικῆς, βεβαίως ἡ ἕδρα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἡ ὁποία ἐκενώθη διὰ τοῦ θανάτου τοῦ καθηγητοῦ δίκαιον καὶ λογικὸν εἶναι νὰ καταληφθῇ ὑπὸ καθηγητοῦ τῆς Ἰατρικῆς. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει νῦν. Σήμερον ἀποθνήσκει καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ διορίζεται καθηγητὴς ἄλλης Σχολῆς ἢ ἀποθνήσκει καθηγητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ συμπληροῦται ἡ ἕδρα διὰ τοῦ διορισμοῦ Καθηγητοῦ τῆς Φιλοσοφικῆς ἢ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁρίζομεν ὅτι, ἂν χηρεύσῃ ἕδρα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἡ ἕδρα αὕτη θὰ πληρωθῇ ὑπὸ καθηγητοῦ τῆς Ἰατρικῆς καὶ ὄχι ὑπὸ καθηγητοῦ τῆς Νομικῆς ἢ τῆς Φιλολογίας ἢ τῆς Θεολογίας.

§101Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ἔχω περὶ αὐτοῦ ἀντίρρησιν.

§102Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ὁρίζομεν ὅτι κενωθείσης μιᾶς θέσεως ἔν τινι Σχολῇ θὰ συνέλθῃ ἡ ἁρμοδία Σχολὴ καὶ θ’ ἀποφανθῇ ποίαν ἕδραν θεωρεῖ σπουδαιοτέραν, ἐάν, ἐννοεῖται, ἔχωσι κενωθῆ πολλαί, ὥστε νὰ πληρωθῇ αὕτη. Ὁρίζει ὁ νόμος ὅτι τοῦτο θὰ γίνηται ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Σχολήν, δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν πλέον νὰ ἐρωτήσῃ δι’ οἱανδήποτε ἕδραν αὐτὸς θέλει. Γνωρίζετε πάντες ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἕδρα σπουδαιοτάτη ἥτις ἦτο κενή. Ὁ Ὑπουργός, ἐπειδὴ οὐδὲν εἶχε κώλυμα ἀπὸ τὸν νόμον, ἠρώτησε τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἂν εἶχεν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ καθηγητὴν τῆς Ἱστορίας τῆς Ἰατρικῆς, ἐνῷ ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι τὸ μάθημα τῆς Παθολογίας εἶναι πολὺ σπουδαιότερον τοῦ μαθήματος τῆς Ἱστορίας τῆς Ἰατρικῆς. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον ἠθέλομεν νὰ διορθώσωμεν καὶ δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἐπράξαμεν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον μᾶς κατακρίνετε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§104Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πρέπει νὰ εἴπω ὀλίγα, διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι δὲν εἶναι ὅλοι οἱ καθηγηταὶ ξυλοσχίσται.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§106Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικόν, καὶ πρέπει νὰ ὁμιλήσω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ὕβρισα τοὺς καθηγητὰς εἰπὼν αὐτοὺς ξυλοσχίστας.

§107Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, ἄλλος ὁ λόγος· ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα εἰς ὑμᾶς τοιοῦτόν τι.

§108Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς, ὅτι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τριάκοντα πέντε ἔτη διδάσκουσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον....

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§110Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐζήτησα ἐγὼ τὸν λόγον.

§111Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν σειράν· προηγεῖται ὁ κ. Μοσχούλας.

§113Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὅταν ὑπάρχῃ ζήτημα προσωπικόν, βεβαίως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε· ἐν τούτοις δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ὀλυμπίας καὶ ἄλλοι πολλοί.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα· ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε μόνος τὴν ἐξήγησιν.

§115Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἤμην παρών, ἵνα ἀκούσω τοῦ κ. Βουλευτοῦ Χαλκίδος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐκ τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, συμφωνήσαντος πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς εἶπεν, ἐπείσθην ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κατηγορητηρίου κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν. Εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ ἀνωτάτου τούτου ἱδρύματος, τοῦ ἐθνικοῦ ὄντως ἱδρύματος, δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ νὰ ἐκτοξεύωνται ὕβρεις, κατηγορίαι καὶ λοιδορίαι, διότι τοῦτο δὲν ἀντανακλᾷ μόνον εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλ’ ἀντανακλᾷ εἰς τὴν ὑπόστασιν αὐτὴν τὴν ἐθνικήν, διότι ὁ δοῦλος Ἑλληνισμὸς ἀποβλέπει πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦτο.

§116Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὅτε τὰ ἔλεγεν ὁ κ. Στάης, σὺ δὲν ὡμίλεις· ὅτε ἐγένοντο αἴσχη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, σὺ δὲν ὡμίλεις· σήμερον ἔρχεσαι καὶ λέγεις ὅσα λέγεις, διότι ἐνδιαφέρεσαι.

§117Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Γνωρίζεις πολὺ καλῶς ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρὸ οὐδενὸς κύπτουσιν. Ἐγὼ πάντοτε εἶχον καὶ ἔχω ἐλευθερίαν γνώμης καὶ μάλιστα ὅταν ἀνήκω εἰς κόμμα. Οὔτε εἶμαι ὑποψήφιος καθηγητής, ἐὰν θέλητε νὰ εἴπω τοῦτο σαφῶς.

§118Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Οὔτε ἐγὼ ἐπρότεινα ὑποψηφιότητα.

§119Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὔτε ἐγὼ εἶμαι ὑποψήφιος.

§120Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑμεῖς, κύριε Βουλευτά, ἔχετε προσωπικοὺς λόγους.

§121Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπιτιθέμενος κατὰ καθηγητῶν θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ψήφου αὐτῶν· πρέπει δὲ νὰ ἐννοήσῃς ὅτι εἶμαι ὑπέρτερος αὐτῶν, καὶ ἀπόδειξις ὅτι ὁλόκληρος ἡ κοινωνία μὲ ἐκτιμᾷ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαβασιλείου, ἔχετε τὸν λόγον ἔπειτα.

§123Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα ν’ ἀποδώσω κατηγορίαν ἐναντίον ὑμῶν. Ἐγὼ ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὁσάκις ἦλθε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτε διενέξεις ἀνεφύησαν μεταξὺ δύο καθηγητῶν, τῶν κυρίων Ἀγγελοπούλου καὶ Καλλικούνη, εἶπον τότε, διακόπτων τὸν κ. Ἀγγελόπουλον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔρχωνται τοιαῦτα ζητήματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἔχω καὶ εἶχον τὴν γνώμην ταύτην προκειμένου περὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος, διότι ἔχομεν συμφέρον τοὺς Ἕλληνας οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἀκόμη δὲν ἠλευθερώθησαν νὰ φέρωμεν ἐνταῦθα καὶ ὄχι νὰ ἐξαναγκάζωνται οὗτοι συνεπείᾳ τῶν κατηγοριῶν ἡμῶν κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Πανεπιστήμια Εὐρωπαϊκά. Ἔχομεν συμφέρον ἐθνικόν, ὑψηλόν, ἔχομεν συμφέρον ἐθνικὸν νὰ διαρρυθμίσωμεν τὰ τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐναντίαν γνώμην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως τῆς Παιδείας εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ διαρρυθμισθῇ νόμος καὶ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ τοῦ ὁποίου ἡ διαρρύθμισις ἔχει ἀνάγκην ἀπόλυτον μακροῦ χρόνου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συμπληροῦνται θέσεις τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ἡ Σύγκλητος ἢ Ἀκαδημαϊκὴ χάριν τῶν φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι, διὰ νὰ ἔχωσι καθηγητάς. Ὅτε ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς φοιτητὰς νὰ πληρώνωσι τέλη, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς καθηγητὰς οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξωσιν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠσχολήθη ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς. Ἀλλὰ σήμερον περιορίζομαι νὰ εἴπω ταῦτα, διότι φρονῶ ὅτι πάντες ὑμεῖς ἀντελήφθητε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα γενικῶς θίγουσι τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ζητημάτων προσωπικῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐναντίαν γνώμην.

§124Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§125Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὁ κ. ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος ἐν τῇ θέρμῃ ἡ ὁποία τὸν κατέλαβεν, ἵνα ὑποστηρίξῃ μέτρα τινὰ τῆς Κυβερνήσεως δι’ οὓς λόγους γνωρίζει ὁ ἴδιος....

§126Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ἐξηγηθῆτε. Ἐγὼ ἐξέφρασα ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου, ὅπως πάντοτε τὴν ἐκφράζω.

§127Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀπεδώκατε ὑπαινιγμόν τινα, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, διότι ἐτύγχανον ὢν ὑφηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου.

§128Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, οὔτε εἶπον ὅτι δὲν εἶσθε ἱκανός.

§129Λ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του;

§130Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ τὰ συγγράμματά μου καὶ ἡ διδασκαλία μου εἶναι γνωστά.

§131Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θέλετε νὰ σᾶς κάμω καὶ τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν;

§132Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἂν δὲν εὑρέθησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ἐκτιμήσωσιν αὐτά, διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν ἀσχάλλω· αἱ πράξεις μου αὐταὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ σβέννυνται. Αἱ ἐργασίαι αἱ πνευματικαὶ μένουσιν αἰωνίως καί, ἂν ἀναγνώσητε συγγράμματα ἡμεδαπὰ καὶ ξένα, θὰ ἴδητε ἐκεῖ τὰς ἐργασίας μου. Ἂν τὰ συγγράμματά μου δὲν ἔτυχον τῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, τοῦτο συνέβη ἕνεκα τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Σχολή, διότι αὕτη οὐδέποτε κατόπιν μελέτης τῶν συγγραμμάτων τῶν ὑποβαλλομένων εἰς αὐτὴν ἀποφασίζει ἢ ἐκλέγει.

§133Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτό.

§134Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τοιαύτην στοιχειώδη ὑποχρέωσιν παραλείπει ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, διότι ἐννοεῖ νὰ ψηφίζῃ τυφλῶς ὑπείκουσα εἰς συναλλαγὰς καὶ πιέσεις διὰ τοὺς διορισμοὺς τῶν καθηγητῶν καὶ τὰς μεταθέσεις αὐτῶν ἀπὸ ἕδρας εἰς ἑτέραν ἕδραν. Τὸ ὑπόμνημά μου, ὅπερ ὑπέβαλον μετὰ τῶν συγγραμμάτων μου, θὰ μείνῃ ἱστορικὸν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τοῦτο δύναται νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὅστις ἔλαβε γνῶσιν αὐτοῦ. Μετὰ τόσου θάρρους ἔγραψα τὸ ὑπόμνημα ἐκεῖνο πρὸς τὴν Σχολήν, ὥστε ἤλπιζον νὰ ἐπαναφέρω αὐτὴν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν στοιχειώδους καθήκοντος καὶ στοιχειώδους ὑποχρεώσεως ἣν εἶχε πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ πρὸς ἑαυτὴν τὴν ἰδίαν· ἤλπιζον ὅτι ἤθελον λάβει ἐξ αὐτοῦ ἀφορμὴν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἔταξεν ἡ Πολιτεία ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς τύχης τῆς Σχολῆς καὶ τοῦ Πανεπιστημίου καθόλου, ὅτι θὰ συνετίζοντο καὶ θὰ ἐνήργουν συμφώνως πρὸς τοὺς διέποντας νόμους. Καὶ τίνες ἦταν οὗτοι, παρακαλῶ; Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀργόμισθοι, εἶναι ἄνθρωποι, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, οἵτινες, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς μεταβάσεως εἰς διάφορα συνέδρια Εὐρωπαϊκά, καταναλίσκουσι τὸ περισσότερον χρονικὸν διάστημα μακρὰν τοῦ κέντρου τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν ἐργαστηρίων, ἀρχόμενοι τῶν μαθημάτων των κατὰ Νοέμβριον μῆνα καὶ παραλύοντες αὐτὰ εὐθὺς ἀμέσως πρὸ τοῦ Πάσχα. Καίτοι δὲ πολλάκις ἐγένοντο παρατηρήσεις εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς Πολιτείας, διότι κατέχονται ὑπὸ ὀκνηρίας, δικαιολογοῦνται ὅτι οἱ φοιτηταὶ ἀπουσιάζουσιν ἢ ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των πολὺ πρωίμως εἰς τρόπον ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτοὺς πρὸ κενῶν ἑδωλίων νὰ διδάξωσιν. Ἀλλ’ εἶναι δικαιολογία ἡ τοιαύτη αὐτῶν δικαιολογία; Καὶ σεῖς, κύριε Βουλευτά, μετέβητε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἴχετε τὴν φιλοτιμίαν ὡς ἐπιστήμων ἰατρὸς νὰ ἐπισκεφθῆτε διάφορα Νοσοκομεῖα καὶ Πανεπιστήμια, ἐκεῖ δὲ θὰ εἴδετε ὅτι οἱ καθηγηταὶ διδάσκουσι πολλάκις καὶ πρὸ πέντε ἢ ἓξ μαθητῶν, καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦσι νὰ διδάσκωσι, διότι τοῦτο ἐπιτάσσει τὸ καθῆκον αὐτῶν. Ὁ καθηγητὴς ὀφείλει ν’ ἄρξηται τῆς διδασκαλίας του ἐγκαίρως, ἂς προσέρχωνται δὲ ὅσοι φοιτηταὶ θέλουσι νὰ διδάσκωνται. Πάντως ὅμως καθηγητὴς ἐκπληρῶν τὸν προορισμόν του θὰ προσελκύσῃ ἀκροατήριον. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀναβολὴ τῆς ἐνάρξεως τῶν μαθημάτων καὶ τοιαύτη πρόωρος διακοπὴ αὐτῶν, ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, δὲν ἐπιτρέπεται. Μόνον ἡ ὀκνηρία τῶν καθηγητῶν διδάσκει τοιαύτην τακτικήν. Διότι καὶ τοῦτο ἀκόμη συμβαίνει κατὰ τὸ τέλος δηλαδὴ τῆς σχολικῆς περιόδου, ἀπὸ τοῦ Πάσχα καὶ πέρα ἐντελῶς παραλύουσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ φοιτηταὶ ἀπέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των καί, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, οἱ καθηγηταὶ διακόπτουσι τὰ μαθήματα. Τοῦτο εἶναι καθ’ ὑμᾶς πρὸς τιμήν των;

§135Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Μὲ συγχωρεῖτε.

§136Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀλλαχοῦ ἡ διδασκαλία εἶναι τόσον ἐπαγωγός, ὥστε αὐτὴ καὶ μόνη κατέχει τὸν ἀκροατὴν μέχρι τέλους τῆς περιόδου τῶν μαθημάτων. Πρᾶγμα τοιοῦτον δὲν συμβαίνει ἢ πολὺ σπανίως καὶ ὅλως ἐξαιρετικῶς ἐνταῦθα, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ διδασκαλία εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τοιαύτη δὲ παραλελυμένη διδασκαλία εἶναι ἀπόρροια τῆς ποιότητος τῶν καθηγητῶν τῶν διοριζομένων τῇ προτάσει αὐτῶν τούτων τῶν Σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου δυνάμει παλαιῶν νόμων καὶ ἀτελοῦς Β. Διατάγματος ἐπιτρέποντος τόσας ἀσχημίας κατὰ πᾶσαν ἐκλογὴν καθηγητῶν. Πρὸ τοῦ 1881 οἱ καθηγηταὶ διωρίζοντο ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς καὶ οὕτω πως εἶχον διορισθῆ ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τῆς παρελθούσης γενεᾶς.

§137ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1875.

§138Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Τῷ 1875 διωρίσθη μεταξὺ τῶν μακαριτῶν Καραμήτσα καὶ Χατζημιχάλη καὶ ὁ κ. Ζωχιός, ὅστις ζῇ ἀκόμη καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἐπιστημονικὰ ἔργα πλημμυροῦσι τὸ Πανελλήνιον(!) καὶ ἐν τούτοις οὗτος κατέχει τὴν ἕδραν ἐπὶ τριακονταετίαν καὶ πλέον πρὸς δόξαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης. Ἀπὸ τοῦ 1881 ἐγένετο τὸ Διάταγμα τοῦ μακαρίτου Λομβάρδου περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ καθηγητοῦ εἰς χηρεύουσαν θέσιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχον ὅμως διορισθῆ τῷ 1886 ἀρκετοὶ καθηγηταὶ ἐναντίον τοῦ Διατάγματος τοῦ 1875 καί, ὅτε ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὁ μακαρίτης Τρικούπης, τοὺς ἐσάρωσε καὶ ἐπανέφερε τὸ Διάταγμα τοῦ 1875. Τὸ Διάταγμα εἶναι τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ.

§140Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι ἄκυρον εὑρίσκεται ἐπὶ τριακονταετίαν ἐν ἰσχύϊ.

§141Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ὅμως, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ διορισθῆτε καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἐπεκαλέσθητε τὰς διατάξεις τοῦ Διατάγματος ἐκείνου.

§142Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ναί· διὰ νὰ γένηται ὁ διαγωνισμός, εἰς ὃν ἐδήλωσα μετ’ ἄλλων συναδέλφων, πλὴν τοῦ εὐνοουμένου σας, ὅτι θὰ λάβωμεν μέρος εἰς αὐτόν. Ἀλλὰ σὺ νὰ σιωπᾷς.

§143Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐσιώπησα οὔτε θὰ σιωπήσω, οὔτε ἀπέναντι σοῦ οὔτε ἀπέναντι οἱουδήποτε ἄλλου, διότι δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ σιωπήσω, πρέπει δὲ νὰ εἶσαι εὐλαβέστερος καὶ νὰ μὴ ἔρχησαι ἐδῶ καὶ νὰ καθιστᾷς τὴν Βουλὴν στάδιον τῶν προσωπικῶν σου παθῶν καὶ ἀντεγκλήσεων.

§144Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀπορῶ διὰ τὴν συγκίνησιν τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Διατί νὰ πειράζησαι κατὰ τοιοῦτον τρόπον δι’ ὅσα λέγονται κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου; Ὁ τέως Ὑπουργὸς φαίνεται ὅτι ἠσθάνθη ἐνοχήν τινα καὶ διὰ τοῦτο δεικνύει εὐσυνειδησίαν εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν.

§145Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἠσθάνθην ἀγανάκτησιν διὰ τὴν ἀνευλάβειαν μετὰ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε διὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1882, καὶ διὰ τοῦτο διαμαρτύρομαι.

§146Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἠσθάνθητε τύψιν τοῦ συνειδότος. Ὅλη ἡ ἱστορία σας ὡς Βουλευτοῦ καὶ ὡς Ὑπουργοῦ ἀπέναντι τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι γνωστή.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε τοιουτοτρόπως· ὁ κ. Λομβάρδος δὲν εἶναι ἤδη Ὑπουργός.

§148Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόπτητε οὕτω τὸν λαλοῦντα.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι Δικαστήριον.

§150Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Παραβαίνετε οὕτω τὸν Κανονισμόν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ μὴ Ὑπουργούς· ἄλλως τε δὲν ἐπιτρέπονται προσωπικὰ ζητήματα. Δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§152Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπον λέξεις ὑβριστικάς. Ἐσκόπουν ἁπλῶς ν’ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς γενομένην διακοπήν.

§153Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κακῶς νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος ὅτι ὁ ἀγορεύων δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λαμβάνετε τὰς λέξεις ὡς πρόσχημα.

§155Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τῆς ὁμάδος ἐκείνης τῶν καθηγητῶν οἱ ὁποῖοι, διὰ νὰ μὴ προβῶσιν εἰς ἀθέτησιν ὑποσχέσεων δοθεισῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς, διαστρεβλώνουσι τὴν ἑαυτῶν συνείδησιν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής, καὶ ψηφίζουσι παρὰ συνείδησιν. Καθηγητής τις εἶπεν εἰς αὐτὸν ὅτι «δὲν δύναμαι νὰ ἀνακαλέσω τὸν λόγον μου, διότι μοὶ ἐδηλώθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη πολιτικὴ νὰ διορισθῇ ὁ δεῖνα ἀντὶ τοῦ προστατευομένου σου· ὅταν δὲ εἶναι ἀνάγκη πολιτικὴ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ὑποκύψωμεν καὶ νὰ διορίσωμεν καθηγητὰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ συνείδησίς μας ἀπαγορεύει». Διωρίσθησαν ἐν τῷ παρελθόντι καθηγηταὶ λόγῳ ἀνάγκης πολιτικῆς, καὶ δὲν εὑρίσκω σήμερον τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον νὰ διορίζωμεν τοὺς καθηγητάς. Τί ἐζήτησα ἐγώ; Ἐζήτησα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἕκαστος ἀποβλέπων εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τὴν ἐπιστημονικήν του καὶ μὴ ἔχων κατὰ νοῦν ὑστεροβούλους σκέψεις. Διότι μία φιλοδοξία εἶναι νὰ διορίζηταί τις καὶ καθηγητής, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ ἱερὸν πῦρ ἐν ἑαυτῷ, ἵνα προαγάγῃ τὴν ἐπιστήμην, ἵνα παραγάγῃ καρποὺς ὠφελίμους εἰς τὴν πατρίδα. Ἐγὼ οὐδόλως μνησικακῶ κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν μὲ ἐψήφισαν, ἐγὼ δὲν γνωρίζω ποίαν ἐκτίμησιν τρέφει πρὸς ἐμὲ ἡ κοινωνία· δὲν γνωρίζω ἂν αὐταπατῶμαι, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἔχω ὑπερτέραν θέσιν ἐκείνων. Δὲν ἤθελον νὰ περιαυτολογήσω ἐκ τῆς ἕδρας ταύτης καὶ νὰ εἴπω ὅτι καὶ περισσότερα συμβούλια ἔχω κάμει ἀπὸ αὐτοὺς οὕτω πως ἐκτιμώμενος ὑπὸ τῆς κοινωνίας καὶ τὴν τιμητικωτέραν θέσιν μοὶ ἔδωκεν ἡ κοινωνία, λόγῳ τῆς ἐπιστημονικῆς μου δράσεως. Ἀλλ’ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν καὶ ὅπως ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα, διότι ὁμιλῶν οὕτω πως ὁμιλῶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὁμιλῶ πρὸς τὸ Πανελλήνιον, ὁμιλῶ πρὸς τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ τοὺς ἰδικούς μου λόγους καὶ ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι θὰ δώσῃ δίκαιον εἰς ἐμέ. Νομίζω ὅτι ἀρκούντως ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ ἰδίᾳ περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν. Λυποῦμαι, διότι μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ συμπεριλάβω εἰς τὸν λόγον μου περικοπὰς τὰς ὁποίας αὐτὸς ὁ ἐγωισμός μου ἀπαγορεύει. Καὶ πάλιν καταλήγων τὸν λόγον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καταδικάζεται πανταχόθεν.

§156ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι ἁπλούστατον, ἀπορῶ δὲ πῶς ἔδωκεν αὐτὸ ἀφορμὴν εἰς τοσαύτας συζητήσεις. Δὲν πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, διότι νομίζομεν ὅτι ὁ χρόνος ὁ παρὼν δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος εἰς τοῦτο. Πρόκειται καὶ διὰ τῶν δύο νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νὰ πληρωθῶσιν ἐπείγουσαι ἀνάγκαι τοῦ Πανεπιστημίου. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν, Κύριοι, τοῦ νέου λογιστικοῦ νόμου οἱ ἐπιμεληταί, οἱ βοηθοὶ καὶ τὸ ἄλλο κατώτερον προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐστηρίζετο εἰς νόμον, δὲν δύνανται πλέον νὰ ἔχωσι λόγον ὑπάρξεως, δὲν δύνανται νὰ μισθοδοτηθῶσι. Κατ’ ἀκολουθίαν πάντα τὰ ἐργαστήρια τοῦ Πανεπιστημίου, πᾶσαι αἱ κλινικαὶ θὰ ἔκλειον, ἐὰν δὲν ἐσπεύδομεν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν νομιμοποίησιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος θέσεων. Συγχρόνως, Κύριοι, ὅσοι θελήσετε νὰ παραβάλητε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1909 θὰ ἴδητε ὅτι ἐπέρχονται νῦν ἱκαναὶ οἰκονομίαι. Ἐνῷ δὲ νομιμοποιοῦμεν τὰς παλαιὰς θέσεις, θεραπεύομεν ἐν ταὐτῷ καὶ μίαν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ Πανεπιστημίου. Οἱ φοιτηταὶ παραπονοῦνται καὶ δικαίως ὅτι δὲν διδάσκονται μαθήματα ἀπαραίτητα, ὡς μαρτυροῦσι τὰ ἑξῆς παραδείγματα. Ἔχομεν τὸ μονάκριβον Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, τοῦ ὁποίου ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ στερεῖται τῶν ἀναγκαίων καθηγητῶν καὶ δι’ αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν. Ἐν Γερμανίᾳ, Κύριοι, ὅπου ὑπάρχουσιν 22 περίπου Πανεπιστήμια, εἰς τὰς Φιλοσοφικάς των Σχολὰς θὰ εὕρητε τρεῖς, τέσσαρας, πέντε καὶ ἓξ καθηγητὰς ἑρμηνεύοντας τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. Καὶ δὲν εἶναι αἶσχος διὰ τὸ μόνον Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον νὰ ἔχῃ δύο μόνον καθηγητὰς τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς ὁσονούπω ἐκλείπει; Ἔχομεν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν καὶ δὲν ἔχομεν τὴν ἕδραν τῆς Φιλοσοφίας. Ἀφ’ ὅτου πρὸ ἐτῶν ἀπέθανεν ὁ τελευταῖος καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας μένει κενὴ ἡ ἕδρα αὐτῆς. Ἔχομεν εἶτα Νομικὴν Σχολὴν ἥτις στερεῖται καθηγητοῦ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἀπὸ ἐτῶν, στερεῖται καθηγητοῦ τοῦ Δημοσίου καὶ Συνταγματικοῦ Δικαίου, στερεῖται καθηγητοῦ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἵνα παραλίπω ἄλλα δευτερεύοντα μαθήματα. Ἠξεύρετε δέ, Κύριοι, τί σημαίνει τοῦτο; Καθ’ ὃν χρόνον νομοθετοῦμεν προσόντα, καθιεροῦμεν διαγωνισμοὺς διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας καὶ διὰ τοὺς διαγωνισμοὺς αὐτοὺς πρωτεύοντα μαθήματα ὁρίζομεν τὸ Συνταγματικὸν καὶ τὸ Δημόσιον Δίκαιον καὶ τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν, νὰ μὴ ἔχωμεν καθηγητὰς αὐτῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ! Θέλομεν διδάκτορας τῆς Νομικῆς Σχολῆς διὰ τὰς ἐπιστημονικὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς δικηγόροι, χωρὶς νὰ διδάσκωνται αὐτοὶ τὸ ἀπαραίτητον μάθημα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Καὶ εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει. Ἐγένετο ἤδη πολὺς λόγος περὶ περιττῶν θέσεων, πάντες δὲ οἱ προαγορεύσαντες περιωρίσθησαν εἰς τὸ νὰ χαρακτηρίσωσιν ὡς τοιαύτας τὰς ἕδρας τῆς Χειρουργικῆς, αἱ ὁποῖαι εἶναι πέντε τὸν ἀριθμόν. Ἐγὼ ἠδυνάμην ν’ ἀναφέρω διάφορα Πανεπιστήμια τῆς Ἑσπερίας, ἀριθμοῦντα τακτικούς, ἐκτάκτους καὶ ἐπιτίμους καθηγητὰς τῆς Χειρουργικῆς πολὺ περισσοτέρους αὐτῶν. Ἀλλὰ τοιαύτην πολυτέλειαν δὲν θὰ συνίστων ἐγὼ τοὐλάχιστον προκειμένου περὶ Πανεπιστημίου στερουμένου τόσων ἄλλων ἀπαραιτήτων ἑδρῶν. Ἔχομεν, Κύριοι, ἀνάγκην, κατὰ τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου, πλὴν τῶν ὑφισταμένων καὶ ἑτέρων 35 περίπου ἑδρῶν. Ὅστις δ’ ἐξ ἡμῶν ἔχει ἀσχοληθῆ εἰδικώτερον εἰς τὰ πανεπιστημιακά, ὅστις γινώσκει ποία εἶναι ἡ πρόοδος τῆς ἐπιστήμης τῆς σήμερον ἀλλαχοῦ, ὅστις ἀναλογίζεται ὅτι τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν Πανεπιστήμιον εἶναι τὸ μόνον ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἔχῃ διὰ τὰ σπουδαιότερα μαθήματα ἀνὰ δύο καθηγητάς, διὰ νὰ γεννηθῇ ἐπιστημονικὴ ἅμιλλα μεταξὺ αὐτῶν, αὐτὸς θὰ εὕρῃ ὅτι οἱ 80 καθηγηταὶ τοὺς ὁποίους ζητεῖ ἡ Σύγκλητος δὲν εἶναι πολλοί.

§157Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσαγωγῆς.

§158ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς γνωρίζει κάλλιστα ποίαν γνώμην ἔχω ἐγὼ περὶ εἰσαγωγῆς καθηγητῶν καὶ ὑφηγητῶν, διότι ἔχει βεβαίως μελετήσει τὸ σχέδιον ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπερ ἐγὼ ἄλλοτε ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχον συντάξει καὶ ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτοῦ καθιέρουν ἀληθῆ προσόντα καὶ διαγωνισμὸν ὑφηγητῶν, περιορίζων ἐν ταὐτῷ τὸν ἀριθμὸν τούτων· καθιέρουν διαγωνισμὸν ἐκτάκτων καὶ τακτικῶν καθηγητῶν, οἵτινες ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξωσιν ὄχι μόνον φυλλάδας καὶ συρραφάς, ἀλλὰ καὶ πρωτοτύπους ἐργασίας.

§159Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀπορῶ πῶς δὲν ἐφέρατε αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν.

§160ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι πρόκειται τώρα περὶ πληρώσεως ἐπειγούσης ἀνάγκης, ἥτις οὐδεμίαν ἐπιδέχεται ἀναβολήν, ἐνῷ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι, ἐὰν εἰσήγομεν τώρα σχέδιον πλήρους ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν θὰ ἐτελειώνομεν ἴσως ποτὲ μὲ τὰς ἀτελευτήτους συζητήσεις, τὰς ὁποίας θὰ προυκάλει αὐτό.

§161Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κάθε ἄλλο.

§162ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τώρα ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἀπαραιτήτους ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, ἄνευ τῶν ὁποίων προσκόπτει ἡ λειτουργία αὐτοῦ. Ἄνευ τῆς διδασκαλίας τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ὑφ’ ἑνὸς ἔτι καθηγητοῦ, δυναμένου νὰ διαδεχθῇ τὸν ἀείμνηστον Κόντον, ἄνευ καθηγητοῦ τῆς Φιλοσοφίας, ἄνευ καθηγητοῦ τοῦ Δημοσίου καὶ Συνταγματικοῦ δικαίου, ἄνευ καθηγητοῦ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, καθίσταται προβληματικὴ ἡ λειτουργία τοῦ Πανεπιστημίου.

§163Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Νὰ ὁρισθῶσιν αὐταὶ αἱ ἕδραι.

§164Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῶσιν αὐταί, ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη· διότι ἄλλως τὰς θέσεις αὐτὰς καταλαμβάνουσιν αἱ ἄλλαι Σχολαὶ καὶ δι’ αὐτὸ παρατηροῦμεν εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν σπάνιν καθηγητῶν.

§165ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο μονομερῶς. Ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν συγχρόνως πάσας τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, τότε δὲ θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἀτελεύτητος συζήτησις. Ἡμεῖς, εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ καὶ γίνῃ νόμος τὸ παρὸν νομοσχέδιον, θὰ σπεύσωμεν νὰ προσκαλέσωμεν τὰς Σχολὰς καὶ τὴν Σύγκλητον, ἵνα μᾶς ὑποδείξωσι τίνες ἐξ αὐτῶν καὶ τίνων ἑδρῶν ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Δὲν εἶναι ζήτημα ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μᾶς ὑποδειχθῶσιν ἡ Φιλοσοφικὴ καὶ ἡ Νομικὴ Σχολή, διότι αὐταὶ κυρίως ἔχουσιν ἀνάγκην καθηγητῶν. Ἂς ἀφήσωμεν, Κύριοι, δι’ ἄλλην καταλληλοτέραν περίστασιν τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ πλήρους ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τώρα δὲ ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὴν πλήρωσιν αὐτῆς τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης του.

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§167ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν, Κύριοι, ἐπιστῇ ἡ κατάλληλος ὥρα καὶ ὑποβληθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, τότε ἕκαστος ἂς ἐκφέρῃ τὰς γνώμας του. Τώρα νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Κράτος νὰ εἰσπράττῃ ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἐκπαιδευτικὰ τέλη παρὰ τῶν φοιτητῶν καὶ νὰ στερῇ αὐτοὺς τῆς διδασκαλίας τῶν κυριωτάτων μαθημάτων.

§168Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Οὐδεμία ἀναφορὰ φοιτητῶν ἀνεγνώσθη.

§169ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ οὐδὲν εἶπον περὶ ἀναφορᾶς φοιτητῶν. Ἐγὼ ὑπέδειξα μόνον τὸ ἐπιτακτικὸν καθῆκον τοῦ Κράτους, ἵνα σπεύσῃ εἰς πλήρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τούτου, χάριν τῆς ὁποίας εἰσπράττει αὐτὸ ἐτησίως ἑκατοστύας ὅλας χιλιάδων δραχμῶν παρὰ τῶν φοιτητῶν ὡς ἐκπαιδευτικὰ τέλη.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§171Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε.

§172Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχον οὐδ’ ἔχω ὄρεξιν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ συζητήσω καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὰς διαφόρους λεπτομερείας τὸ νομοσχέδιον. Παρετήρησα ὅμως μετὰ λύπης ὅτι ἡ συζήτησις ἡ προκληθεῖσα ἐπὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤρχισε νὰ ἐκτραχύνηται εἰς σημεῖον ἐπίφοβον, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θίγουσι προσωπικὰ συμφέροντα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσωσι καὶ συζήτησιν ζωηροτέραν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ἐπεισόδια. Μοὶ ἐγεννήθη λοιπὸν ἡ ἀπορία διατί ἡ Κυβέρνησις μετὰ τοσαύτης σπουδῆς σπεύδει εἰς τὴν ὑποβολὴν καὶ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ οὔτε οἰκονομικὰ οὔτε στρατιωτικὰ μέτρα. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀναγνωρίσω τὴν φιλοπονίαν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐκ καλῆς θελήσεως καὶ προαιρέσεως προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλά, ἐνῷ πάντες ἀναγνωρίζομεν τὸ χαλεπὸν τῶν περιστάσεων καὶ σπεύδομεν ὅσον ἔνεστι ταχύτερον νὰ δώσωμεν πέρας εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ ὑποβάλλωνται νομοσχέδια τὰ ὁποῖα προκαλοῦσιν ἀντεγκλήσεις καὶ συζητήσεις, δυναμένας νὰ βραδύνωσι τὸ ἔργον, καί, ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν πανταχόθεν αἰτήσεις περὶ ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐξακολουθεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην αὐτῆς καὶ νὰ προκαλῇ συζήτησιν ἐπὶ ματαίῳ. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς καὶ χάριν αὐτῆς τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ χαλεποῦ τῶν περιστάσεων νὰ δοθῇ πέρας εἰς τὰς συζητήσεις αὐτάς.

§173Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν ὥρισεν. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω ὅτι κατ’ ἀρχὴν προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν διαφωνοῦμεν, διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῶσιν αἱ ἕδραι αἱ πληρωθησόμεναι, τουτέστι τίνων Σχολῶν ἕδραι θὰ πληρωθῶσι. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἦτο ἄλλοτε ὑποψήφιος διὰ τὴν θέσιν καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχω ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς θεωρῶ ὡς ἕνα ἐκ τῶν κρατίστων ἐπιστημόνων καὶ ἱκανὸν νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησα, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς μοὶ εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἐσιώπων πέρυσιν, ὅτε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Στάης ἐχαρακτήρισε τὸ Πανεπιστήμιον ὡς τὸ ἐχαρακτήρισεν· ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, ὄχι διὰ νὰ προκαλέσω συζήτησιν προσωπικήν, ἀλλ’ ἵνα ἀμυνθῶ ὑπὲρ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου οἱ ὁποῖοι προσεβάλλοντο ἐνταῦθα. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὅτι, διὰ νὰ γίνῃ τις καθηγητής, πρέπει νὰ χάσῃ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν του. Εἰς τοῦτο ὤφειλε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Εἶπεν ὅτι ὑπάρχουσι καθηγηταὶ ἀμαθεῖς, γινόμενοι καταγέλαστοι ἐνώπιον τῶν φοιτητῶν· ἔπρεπεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ν’ ἀναφέρῃ τὰ ὀνόματα τῶν καθηγητῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι γίνονται καταγέλαστοι.

§174Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἰς τὴν βʹ συζήτησιν θ’ ἀναφέρωμεν καὶ τὰ ὀνόματα.

§175Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πάντες ἀναγνωρίζομεν καὶ πάντες ὁμολογοῦμεν ὅτι ἐν τῷ Ἐθνικῷ ἡμῶν Πανεπιστημίῳ ὑπάρχουσι διαπρεπεῖς ἄνδρες τιμῶντες τὸ ἵδρυμα αὐτὸ καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει ἐνώπιον τοῦ ἐθνικοῦ τούτου συνεδρίου τοιαῦται νὰ ἐκφέρωνται γνῶμαι προκειμένου περὶ τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ ἐκπαιδευτικοῦ, τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ ἱδρύματος. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ὡρισμένων προσώπων, διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὡς καὶ ὑμεῖς, ὅτι μεταξὺ τῶν καθηγητῶν ὑπάρχουσι καὶ οἱ παρ’ ἀξίαν καταλαβόντες τὴν θέσιν ταύτην.

§176Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Χαίρω πολύ, ὅτι συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ.

§177Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην τοῦτο. Εἶπον μόνον ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ἱδρύματος, δὲν πρέπει νὰ ἐκφέρωνται ἀβασανίστως καὶ ἀπολύτως γνῶμαι αἱ ὁποῖαι βλάπτουσιν ὄχι μόνον τὸ ἵδρυμα αὐτὸ ἀλλὰ καὶ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν· διότι, ὅταν ἓν ἔχωμεν Πανεπιστήμιον, τοῦτο δὲ τοιοῦτο, ὡς ἠκούσατε, χαρακτηρίζεται, ἀλλοίμονον εἰς τὸν τόπον μας.

§178Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καθ’ ἣν ἐποχήν, κύριε Πρόεδρε, προτείνονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν νόμοι περικόπτοντες ἐν πολλοῖς καὶ αὐτὸν τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον προτείνει αὔξησιν δαπανῶν, πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ἔκθεσις αὐτοῦ, τουτέστι τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἀκαδημαϊκῆς Συγκλήτου καὶ τῶν Σχολῶν. Συγχρόνως δὲ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἐρωτήσῃ τὰς Σχολάς, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ συγχωνευθῶσιν αἱ σπουδαιότεραι ἕδραι, ὡς ἦσαν καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἄλλοτε, ὡς γνωρίζετε πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, τὸ Συνταγματικὸν Δίκαιον ἐδιδάσκετο μετὰ τοῦ Διεθνοῦς, καὶ τὴν ἕδραν ταύτην κατεῖχεν ἐπαξίως ὁ ἀείμνηστος Νικόλαος Σαρίπολος. Ἐπίσης ἡ Πολιτικὴ Δικονομία δύναται νὰ διδαχθῇ μετὰ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ συμπληρωθῇ ἡ διδασκαλία διὰ τῆς συγχωνεύσεως ἑδρῶν, ἵνα μὴ ὑποβληθῶμεν εἰς προσθήκην δαπάνης, καθ’ ἣν ἐποχὴν περικόπτομεν, καὶ δικαίως, λόγῳ τῶν ἐπιβαλλομένων οἰκονομιῶν καὶ αὐτὸν τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ;

§179Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων τῆς Ἀκαδημαϊκῆς Συγκλήτου.

§180Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Αἱ προτάσεις αὗται νὰ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§182Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Φέρω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ὑπὸ δέκα; (Ἐγείρονται δέκα τῶν κυρίων Βουλευτῶν). Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς.

§184Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἄς ἀναβληθῇ.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§186ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ φαίνεται ἀποκρούουσα τὸ νομοσχέδιον, ἂς μείνωσι τὰ τοῦ Πανεπιστημίου ὡς ἔχουσι σήμερον.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 25′ μ. μ.).