1905.07.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

τῆς 13 Ἰουλίου 1905.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ι. Καλούτση).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 8 καὶ 30′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Μεσσηνίᾳ κτηματικὸς Σύλλογος «Πάμισος» διὰ τηλεγραφήματός του καθικετεύει τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν ὑποβληθεῖσαν σύμβασιν περὶ σταφίδος. Ὁ Ἀδὰμ Κάμερερ παρακαλεῖ νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῆς γλυκορρίζης πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Ὁ Γ. Ματθαιόπουλος ὑποβάλλει αἴτησιν τῆς «Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας χημικῶν προϊόντων» περὶ προστασίας τοῦ θειούχου ἄνθρακος δι’ ἐπιβολῆς προστατευτικοῦ δασμοῦ. Οἱ Παναγιώτης Μουρτζοῦκος καὶ Δ. Μουρτζοῦκος, κάτοικοι Μεγάρων, παρακαλοῦσι νὰ παρεμποδισθῇ ἡ εἰς Βραζιλίαν μεταφορὰ δισχιλίων Ἑλλήνων ὑπό τινος Ἑταιρείας, ἣν ἀντιπροσωπεύει ἐν Ἑλλάδι ὁ Ι. Γεωργιάδης. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βουνοῦ τοῦ δήμου Τεγέας παρακαλοῦσι ν’ ἀνασταλῇ δι’ αὐτοὺς πληρωμὴ τῶν φόρων ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν κτημάτων των.

§2Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν δύο κατοίκων Μεγάρων ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ἀντίγραφον αὐτῆς ἀπεστάλη καὶ εἰς ἐμὲ, ἐκ Πατρῶν. Πρόκειται περὶ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶχε προνοήσει ὁ ἀείμνηστος Πρωθυπουργὸς Δηλιγιάννης, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκδοὺς ἐγκύκλιον πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς, πρὸς ἃς παρήγγελλε νὰ καταβάλωσι πᾶσαν ἐνέργειαν κατὰ τῆς μεταναστεύσεως ταύτης εἰς Βραζιλίαν, ἥτις ὑποκρύπτει κίνδυνον καὶ κατὰ τῆς περιουσίας καὶ κατὰ τῆς ζωῆς τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν μεταναστῶν. Τυχοδιωκτική τις Ἑταιρεία διέσπειρεν ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα πράκτορας αὐτῆς, δι’ ὧν διεκήρυξεν, ὅτι ἀδαπάνως δύναται νὰ παραλάβῃ δισχιλίους ἐργάτας μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των καὶ μεταφέρῃ αὐτοὺς εἰς Βραζιλίαν· ὡρίζετο δὲ καὶ ὁ τόπος τῆς μεταφορᾶς, ὁ Ἅγιος Παῦλος τῆς Βραζιλίας. Διάφοροι κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν συμφωνητικὰ, κατέθεσαν ὡς ἐγγύησιν 60 δραχμὰς ἕκαστος, καὶ τὴν προσεχῆ Κυριακὴν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ἀτμόπλοιον, ἵνα παραλάβῃ τοὺς 2000 τούτους Ἕλληνας. Ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐλήφθη παρ’ ἑκάστου αὐτῶν ἡ ἐγγύησις τῶν 60 δραχμῶν, πρόκειται νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἀποβίβασίς των εἰς μέρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέχῃ ἀπὸ τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας 20 ὅλας ἡμέρας, διότι ἐκεῖ, ὅπου πρόκειται ν’ ἀποβιβασθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἐπιβιβασθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπάρῃ τὴν προσεχῆ Κυριακὴν, δὲν εἶναι τὸ μέρος, εἰς ὃ θὰ ἀναλάβωσι, κατὰ τὰ συμπεφωνημένα, ἐργασίαν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα καὶ διὰ τῆς Εἰσαγγελίας ἐπεμβῇ, διότι πρόκειται περὶ καταστροφῆς 2000 πολιτῶν Ἑλλήνων, περὶ καταστροφῆς καὶ τῆς περιουσίας των καὶ τῆς ζωῆς των, οἱ ὁποῖοι τώρα, ὀλίγον ἀργά, ἀνοίξαντες τοὺς ὀφθαλμούς των, ζητοῦσι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν καταβληθέντων ὑπ’ αὐτῶν χρημάτων. Πρόκειται περὶ καθαρᾶς ἀπάτης, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ ἐνεργήσῃ, ἀλλὰ καὶ διοικητικὴ ἐνέργεια δύναται νὰ ἐπέλθῃ.

§3Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῦ ἔγκειται ἡ ἀπάτη;

§4Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πράκτορες Ἑταιρείας διῆλθον ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον καὶ ὑπεσχέθησαν ὅτι δύνανται ἀδαπάνως νὰ παραλάβωσι 2000 ἐργάτας καὶ μεταφέρωσιν αὐτοὺς εἰς Βραζιλίαν, ἔλαβον δὲ προκαταβολικῶς καὶ 60 δραχμὰς παρ’ ἑκάστου δεχομένου τὴν συμφωνίαν, ὡς ἐγγύησιν ὅτι θέλει μεταβῆ.

§5Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ πρακτόρων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας; Ἔχει σχέσιν ὁ ἀντιπρόσωπος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, μὲ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρείαν, ἧς τὸ ἀτμόπλοιον πρόκειται νὰ παραλάβῃ αὐτοὺς τοὺς μετανάστας; Κατὰ πόσον ἐνέχεται ἡ ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρεία εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην;

§6Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρεία ἔδωκεν εἰς μίσθωσιν τὸ ἀτμόπλοιον αὐτῆς, καὶ οἱ εἰρημένοι πράκτορες ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν των νὰ δώσωσι πρὸς τοὺς μετανάστας τροφὴν καὶ ἐργασίαν.

§7ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐπαναλάβω τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς ὃ εὑρίσκετε ὅτι ὑπάρχει ἀπάτη;

§8Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπάτη εἶναι, ὅταν παριστᾷ τις ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ πρὸς ὠφέλειαν ἑαυτοῦ καὶ ζημίαν ἄλλου. Ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπάτης ὑπάρχουσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§9ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ καταγγελλόμενα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου βεβαίως πρέπει νὰ δοθῇ μεγίστη προσοχή. Καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου παρετήρησα, ὅτι ἀντιπρόσωποι τοιαύτης Ἑταιρείας, ἀντιπρόσωποι ἁπλοῖ, ἄνευ καταθέσεως ἐγγυήσεώς τινος, περιέτρεχον τὰ διάφορα μέρη τῆς Πελοποννήσου, καὶ ἐπὶ ταῖς συμφωνίαις αὐταῖς καὶ ταῖς ἐπαγγελίαις προσεκάλουν τοὺς χωρικοὺς ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλάμβανον δὲ δραχμὰς 40 παρ’ ἑκάστου, δηλοῦντος ὅτι θὰ μετέβαινε, λόγῳ ἐγγυήσεως. Φρονῶν καὶ ἐγώ, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑταιρείας, οἱ διατρέχοντες τὰ διάφορα μέρη τῆς Πελοποννήσου καὶ προκαλοῦντες τοὺς κατοίκους εἰς μετανάστευσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, οὐ μόνον τὸ ἀδίκημα τῆς ἀπάτης διαπράττουσιν, ἀλλὰ καὶ σοβαρώτερον ἀδίκημα ἡ ἐνέργεια αὐτῶν ἐνέχει, τὸ ἀδίκημα τῆς σωματεμπορίας, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ποιήσωμαι τὰς δεούσας παραστάσεις εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ νὰ συστήσω νὰ ληφθῶσι μέτρα κατάλληλα, ὅπως ἐξετασθῇ ποία θὰ ἦναι ἡ τύχη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλ’ εὐτυχῶς κατέφθασε τότε ἡ πρὸς τὰς διαφόρους ἀρχὰς ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις ἦτο ἀποκρουστικὴ τῆς μεταβάσεως τῶν μεταναστῶν τούτων εἰς τὴν Βραζιλίαν, συνεπείᾳ δὲ τῆς ἐγκυκλίου ταύτης αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ θὰ ἔπραττον ὅ,τι ἐπέβαλλεν εἰς αὐτὰς τὸ καθῆκόν των. Τὸ ἀδίκημα τῆς ἀπάτης κατὰ τῶν χωρικῶν αὐτῶν διεπράχθη, νομίζω, ὄχι ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων της, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας τῶν μεταναστεύσεων, τῆς Ἑταιρείας τοῦ ἀνθρωπεμπορίου, ἥτις ἀρνεῖται καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε παρὰ τῶν χωρικῶν λόγῳ δῆθεν ἐγγυήσεως, ὅτι θὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπόσχεσιν αὐτῶν περὶ μεταναστεύσεως εἰς Βραζιλίαν, καὶ κατὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς νομίζω ὅτι πρέπει νὰ στραφῶσιν αἱ ἐνέργειαι τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς. Νομίζω δέ, ὅτι καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καθῆκον εἶναι νὰ λάβῃ μέτρα προληπτικὰ τῆς μεταναστεύσεως ταύτης, καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καθῆκον εἶναι νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως τιμωρηθῶσι ποινικῶς οἱ διαπράξαντες τὸ ἀδίκημα τῆς ἀπάτης κατὰ τῶν χωρικῶν.

§10Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἐπιστολῆς, ἥν ἔχω ἐκ Πατρῶν, βεβαιοῦται, ὅτι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα θὰ καταπλεύσῃ εἰς τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν τὸ ἀτμόπλοιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβιβασθῶσιν οἱ μετανάσται, καὶ ὅτι ἡ συμφωνία εἶναι, ὅτι οἱ συμβληθέντες μετὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης θ’ ἀποβιβασθῶσιν ὑπ’ αὐτῆς εἰς τὸν Ἅγιον Παῦλον τῆς Βραζιλίας. Καὶ ὑπονοεῖται μὲν, ὅτι εἶναι πόλις τῆς Βραζιλίας ὁ Ἅγιος Παῦλος, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς πόλεως, ἀλλὰ περὶ τῆς πολιτείας τοῦ Ἁγίου Παύλου, ἥτις ἔχει ἔκτασιν 500,000 ἑκταρίων, καὶ δὴ ἐκεῖθεν τοῦ Ἁγίου Παύλου, εἰς τὴν θέσιν τὴν καλουμένην Ἅγιον Πνεῦμα, θέσιν ἀπέχουσαν ἀπὸ τῆς πόλεως τοῦ Ἁγίου Παύλου, εἰς ἣν θὰ ἀποβιβασθῶσιν οἱ μετανάσται, πλέον τῶν 20 ἡμερῶν, καὶ εἶναι τόπος, εἰς ὃν ἕνεκα τοῦ κλίματος καὶ τῶν νότων, αἵτινες ἀναπτύσσονται ἐν αὐτῷ, ἔχει ἀπαγορευθῆ ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ἰταλίας καὶ Γερμανίας εἰς τοὺς πολίτας τῶν Κρατῶν αὐτῶν ἡ μετανάστευσις.

§11Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πλοῖον, διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀναχωρήσωσιν οἱ μετανάσται οὗτοι, εἴπατε ὅτι θὰ καταπλεύσῃ εἰς Πάτρας πρὸς παραλαβὴν αὐτῶν;

§12Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§13Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παραγγελθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς Πατρῶν νὰ λάβῃ πᾶν νόμιμον μέτρον.

§14Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ καταδιωχθῶσι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑταιρείας.

§15ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ περὶ τούτου θὰ ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα.

§16ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τοῦ χθὲς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς» διεκρίθη ὁ φόρος τῆς ὀρύζης εἰς φόρον στιλπνῆς ὀρύζης καὶ εἰς φόρον μὴ στιλπνῆς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιβαρύνωνται μόνον αἱ εὔποροι τάξεις καὶ ἀνακουφισθῶσιν αἱ ἄποροι. Ἐκ πληροφοριῶν, ἃς ἔχω, ἡ ὄρυζα τῶν 80–90 λεπτῶν, ἡ λεγομένη «μὴ στιλπνή», καὶ ἥτις κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσιν καὶ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἡ καταναλισκομένη ὑπὸ τῶν ἀπόρων τάξεων, εἶναι ἡ τελευταία τάξις τῆς καταναλισκομένης ὑπὸ τοῦ λαοῦ ὀρύζης. Μοὶ ἐλέχθη ὅτι ἐλάχιστον ποσὸν τῆς μὴ στιλπνῆς ταύτης ὀρύζης εἰσάγεται καὶ καταναλίσκεται ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὅτι ταύτης τῆς ὀρύζης τιθεμένης κατὰ μέρος τὸ πέραν ταύτης εἰσαγόμενον εἶναι ὄρυζα «στιλπνή», ἥτις, ἐκτὸς τῆς αʹ καὶ βʹ τάξεως, τῆς ἀνωτέρας λεγομένης, καταναλίσκεται ἅπασα ὑπὸ τοῦ λαοῦ εἰς τὴν τροφὴν τὴν καθημερινὴν, εἴτε μετὰ ζωμοῦ εἴτε κατὰ τοὺς ἄλλους συνήθεις τρόπους χρήσεως τῆς ὀρύζης παρ’ ἡμῖν πρὸς παρασκευὴν φαγητῶν· εἶναι καθαυτὸ δηλ. τοῦ λαοῦ τροφή. Δὲν ἔχω ἐφόδια ἀνάλογα, ὅπως δυνηθῶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως· ἀλλ’ ἡ πληροφορία μου προέρχεται παρὰ προσώπου δυναμένου ἀκριβῶς νὰ γνωρίζῃ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ πίνακα ἀκριβῆ τῆς εἰσαγομένης καὶ καταναλισκομένης ὀρύζης, κατ’ εἶδος καὶ τιμὰς, διότι ἐκ τούτου θὰ καταδειχθῇ, ποῖον εἶδος ὀρύζης καταναλίσκει ὁ λαός.

§17Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ πληροφορίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένετο διάκρισις τοῦ φόρου τῆς ὀρύζης, ἐδόθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἔχομεν ὄρυζαν διαφόρων ποιοτήτων, ὧν ἡ τιμὴ εἶναι 80 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, 90 λεπτὰ, 110 λεπτὰ, καὶ 120 ἢ 130 λεπτὰ· ἀκριβῶς δὲ ἡ στιλπνὴ ὄρυζα εἶναι ἐκείνη, ἥτις τιμᾶται πρὸς 130 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν καὶ καταναλίσκεται ὑπὸ τῶν εὐπορωτέρων τάξεων, ἡ ἄλλη δὲ, ἡ τιμωμένη πρὸς 80 ἢ 90 λεπτὰ, εἶναι ἡ μὴ στιλπνή. Ἀλλ’ ἀφοῦ ζητεῖτε τὴν κατάθεσιν πληροφοριῶν, θὰ προσκομίσω αὐτὰς, διότι θεωρῶ, ὅτι ἔχω καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ προσκομίσω τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι αἱ πληροφορίαι, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη τὸ νομοσχέδιον, ἐδόθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας.

§18Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ καλλίτεραι πληροφορίαι παρέχονται ἀπὸ τοὺς μετερχομένους τὸ ἐμπόριον τοῦτο, καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν.

§19Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πιστεύω. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι τὸ καλλίτερον μέτρον νὰ ζητήσωμεν στατιστικὰς πληροφορίας ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συμφέρον ἔχουσι νὰ πωλῶσι τὴν ὄρυζαν τῶν 80 λεπτῶν πρὸς 1,30.

§20Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§21Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Τὸ αὐτὸ τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγώ. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸν σκοπόν. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι, ἐνῷ ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως καὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας νὰ φέρωσι καὶ καταθέτωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως τὸ προϊόν των λόγῳ παρακρατήματος, ἔδωκε κατόπιν, κατὰ τὸ 1904, εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐξαργυρώσωσι τὰ δελτία, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐπὶ τῇ καταθέσει τοῦ προϊόντος αὐτῶν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Δὲν ἐξετάζω, κύριοι Βουλευταὶ, ἂν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀποζημίωσις· λέγω μόνον, ὅτι, ἐνῷ ὁ νόμος ἔδωκεν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τὸ δικαίωμα νὰ καταθέτωσι τὸ προϊόν των εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ νὰ λαμβάνωσι δελτία παρακρατήσεως ἴσου ποσοῦ, ἔταξε δὲ ὡρισμένην προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύνανται νὰ ἐξαργυρώσωσι τὰ δελτία ταῦτα, ἐρχόμεθα τώρα ἡμεῖς, καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος, τὴν προθεσμίαν, θέλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν! Νομίζω ὅτι εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων τὸ νὰ κανονίσωμεν τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαργυρωθῇ ἡ ὅλη δόσις τῶν δελτίων· ἔχομεν δὲ καθῆκον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, καὶ νὰ μὴ μεταβάλωμεν τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Ἐὰν ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης περιεῖχε διάταξιν, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀνατρέψωμεν αὐτὸν, τότε δὲν θὰ εἶχον δίκαιον οἱ σταφιδοκτήμονες· ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν περιέχει τοιαύτην διάταξιν, εἶναι σαφής· καὶ ἐν τούτοις ζητοῦμεν ἡμεῖς σήμερον τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου! Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν οὔτε δίκαιον, καὶ ὅτι ἔχουσι δίκαιον οἱ σταφιδοκτήμονες νὰ παραπονῶνται.

§22Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Μελιγαλᾶ, σχετικὸν πρὸς τὴν αὐθαίρετον διατίμησιν τῶν δελτίων, τὴν γιγνομένην διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Βεβαίως μεταξὺ τῶν κατόχων τῶν δελτίων ὑπάρχουσι καὶ πολλοὶ ἔμποροι καὶ κερδοσκόποι, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι εἶναι κτηματίαι. Ἑπομένως παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν κτηματιῶν κατόχων δελτίων, καὶ νὰ προσπαθήσῃ ὅπως δήποτε νὰ αὐξηθῇ διὰ τῆς συμβάσεως ἡ τιμὴ τῶν δελτίων.

§23ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐν Πάτραις πρό τινων ἐτῶν καὶ ἐν Γαστούνῃ τῆς Ἠλείας ἱδρύθησαν βιομηχανικὰ καταστήματα, ἅτινα κατεργάζονται τὴν γλυκόρριζαν. Κεφάλαια χρηματικὰ πολλὰ ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν καταστημάτων τούτων, καὶ πολλοὶ ἐργάται ἐργάζονται ἐν αὐτοῖς. Νομίζω ὅτι περὶ τοὺς 150 ἕως 180 ἀνθρώπους ἀπασχολεῖ ἡ βιομηχανία τῆς κατεργασίας τῆς γλυκορρίζης. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὑπάρχει ἕν τρὰστ Ἀμερικανικόν, τὸ ὁποῖον συνέστη, ὅπως συντρίψῃ τὰ ἐργοστάσια τὰ κατεργαζόμενα τὴν γλυκόρριζαν, καὶ οὕτω νὰ μείνῃ ἡ βιομηχανία αὐτῆς εἰς χεῖρας αὐτοῦ. Ἐκ τῆς μεγάλης δὲ διαφημίσεως καὶ τῶν μεγάλων δαπανῶν, εἰς ἃς πρὸς διάδοσιν τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ κατεργαζομένου προϊόντος προβαίνει τὸ τράστ, εὐνόητον εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὸ τρὰστ, καὶ ἡ βιομηχανικὴ αὕτη ἐργασία, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποζῶσι τόσοι ἄνθρωποι, θὰ παύσῃ, καὶ τότε καὶ τὸ τρὰστ θὰ παύσῃ ν’ ἀγοράζῃ γλυκόρριζαν παρ’ ἡμῶν. Ὁ διευθυντὴς τῶν εἰρημένων καταστημάτων δι’ ἀναφορᾶς αὑτοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ φόρος τις ἐξαγωγικὸς ἐπὶ τῆς γλυκορρίζης, τῆς τε χλωρᾶς καὶ τῆς ξηρᾶς. Συμφέρον ἔχει καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ βιομηχανία νὰ προστατευθῶσι τὰ βιομηχανικὰ ταῦτα καταστήματα, ἐπιβαλλομένου φόρου τινὸς ἐξαγωγικοῦ ἐπί τε τῆς χλωρᾶς καὶ τῆς ξηρᾶς γλυκορρίζης, συμφέρον δ’ ἔχει καὶ τὸ Δημόσιον, διότι διὰ τοῦ φόρου τούτου θὰ εἰσπράξῃ μέγα ποσὸν, ἐνῷ, ἂν τὰ Ἑλληνικὰ ταῦτα καταστήματα δὲν δυνηθῶσι ν’ ἀνθέξωσι, μετ’ ὀλίγον τὸ τρὰστ τὸ Ἀμερικανικὸν θὰ παύσῃ ν’ ἀγοράζῃ γλυκόρριζαν ἑλληνικὴν, θὰ κλείσωσι δὲ τὰ καταστήματα, καὶ θὰ μείνωσιν ἄνευ ἐργασίας τόσοι ἄνθρωποι, ἀποζῶντες ἐξ αὐτῆς. Ταῦτα ὑποβάλλω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἂν εὑρίσκῃ ὅτι εἶναι ὀρθαὶ αἱ παρακλήσεις τοῦ διευθυντοῦ τῶν καταστημάτων τούτων, νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐξαγωγικοῦ τῆς γλυκορρίζης, ἧς ἡ παραγωγὴ ἀνέρχεται εἰς 3,000,000 περίπου ὀκάδας ἐτησίως.

§24Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀληθῶς μοὶ ὑπεβλήθησαν αἱ σχετικαὶ σκέψεις περὶ ἐπιβολῆς τέλους ἐξαγωγικοῦ ἐπὶ προϊόντος παραγομένου αὐτοφυῶς ἐν τῷ τόπῳ, δηλ. μοὶ ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν τῶν συλλεγόντων τὴν γλυκόρριζαν· ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι αἱ προτάσεις καὶ αἱ σκέψεις αὗται ἀπερρίφθησαν ὑπ’ ἐμοῦ μετὰ πολλῶν ἐπαίνων, διότι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ χάριν μονοπωλήσεως τῶν ἐκ τῆς γλυκορρίζης παραγομένων θὰ δεχθῶ ποτε νὰ ἐπιβάλω φόρον ἐπὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν, δηλαδὴ τῆς πενεστέρας τάξεως. Τί ζητοῦσιν αὐτοὶ οἱ Κύριοι; ζητοῦσι νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν ἐξαγωγήν. Ἀλλ’ ὁ τόπος ἔχει συμφέρον νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν ἐξαγωγὴν παντὸς προϊόντος· ὅταν μάλιστα πρόκηται περὶ προϊόντων αὐτοφυῶν ἐν τῷ τόπῳ, κατὰ μείζονα λόγον ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνθαρρύνωμεν τὴν ἐξαγωγήν· διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐμποδίσωμεν ταύτην, θὰ φορολογήσωμεν τὴν ἐργασίαν τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι συλλέγουσι τὸ αὐτοφυὲς τοῦτο προϊόν.

§25Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συνηθίζω, κύριε Πρόεδρε, νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταγγέλλω παραβάσεις τῶν δημοσίων ὀργάνων, διότι ὁ νόμος διαγράφει τὴν ὁδὸν καὶ τὰ δικαιώματα εἰς τοὺς πολίτας τῆς καταγγελίας τῶν παραβάσεων τούτων ἐνώπιον τῶν Εἰσαγγελέων· ὑπάρχει ὅμως ἀνάγκη ἐνίοτε νὰ ἀναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν, ὅπως ἐπεμβαίνουσα αὕτη προλαμβάνῃ δεινότερα συμβάντα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσωσιν αἱ παραβάσεις αὗται. Πρὸ ὀλίγου ὁμὰς πολιτῶν ἐξ Εἰδυλλίας τῆς Μεγαρίδος ἐπλήρωσε τὸ προαύλιον τοῦ Κοινοβουλίου, ἵνα ἀναφέρῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν γεγονότα ἀπίστευτα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν εἰς αὐτὰ τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν Ἐλευσῖνα. Ἡ δημοσία τάξις εἶναι πλήρης ἐν Μεγαρίδι, καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐπαινέσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔχει λάβει πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς δημοσίας τάξεως· δὲν ἔχομεν οὔτε φυγοδίκους οὔτε φυγοποίνους. Ἐν τούτοις ἀπό τινος καιροῦ παραθερίζει οὕτως εἰπεῖν, ἐκεῖ ἓν ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον, μὴ ἔχον νὰ καταδιώξῃ φυγοδίκους καὶ φυγοποίνους, — διότι, ὡς προεῖπον, τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, — ἀσχολεῖται εἰς τὸ νὰ καταδιώκῃ τὰ ποίμνια. Διὰ τοιαύτην καταδίωξιν κατηγγέλθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ἀπόσπασμα εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Ἀλλ’ ἤδη πρόκειται νὰ προλάβωμεν καί τι, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν συνέβη μέχρι σήμερον, ἴσως συμβῇ αὔριον. Τὸ ἀπόσπασμα, μὴ ἔχον ἄλλην ἐργασίαν, μετέβη εἰς ἓν ποίμνιον καὶ ἀφαίρεσαν τὸν καλλίτερον κριὸν ἐκ τοῦ ποιμνίου τὸν ἔσφαξε, τὸν ἔφαγε καὶ εὐωχήθη. Τὸ πρᾶγμα κατηγγέλη, καίτοι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν ἦτο ἄξιον πολλῆς προσοχῆς, καὶ ἡ Δικαιοσύνη θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Χθὲς ὅμως, ἢ μᾶλλον τὴν Δευτέραν, τὸ αὐτὸ ἀπόσπασμα μετέβη εἰς τὸ χωρίον Μάζι, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀροπέδιον ὀρεινὸν ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Ἐλευσῖνος, ἐν ᾧ εἶχον τὰ ποίμνια αὑτῶν εἰς ὡρισμένους ἀγρούς, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀπαγορεύεται ἡ βοσκή, δύο ποιμένες. Ὁ λοχίας, ὁ διευθύνων τὸ ἀπόσπασμα, ἐπῆλθε κατὰ τῶν ποιμνίων, καὶ δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον ἠθέλησε νὰ λάβῃ ἓν ἢ δύο ἐρίφια. Ἐκεῖνοι φυσικῶς ἠρνήθησαν, ὁ λοχίας ὠργίσθη διὰ τὴν τοιαύτην ἄρνησιν, καὶ ἤρχισε μετὰ τοῦ ἀποσπάσματος νὰ πυροβολῇ κατὰ τοῦ ποιμνίου, διὰ τῶν πυροβολισμῶν δὲ τούτων τοῦ μὲν ἑνὸς τῶν ποιμένων ἐφόνευσε δύο ἢ τρία πρόβατα, τοῦ δὲ ἑτέρου ἐξεδίωξεν ἐννέα πρόβατα. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τοῦτο μόνον· βραδύτερον προέβησαν καὶ εἰς ἐκβίασιν, ζητοῦντες νὰ λάβωσι παρὰ τῶν ποιμένων δραχ. 50, δύο εἰκοσιπεντάδραχμα, ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι ἐν τῇ θέσει, ἐν ᾗ ἔβοσκον τὰ ποίμνια, τῇ λεγομένῃ Θερίστρα — καὶ ἐκ τοῦ ὀνόματος τῆς θέσεως δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, ὅτι δὲν εἶναι ἀπηγορευμένη, — ἦτο ἀπηγορευμένη ἡ βοσκὴ· καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔλαβον τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα παρανόμως ἐζήτουν, ἐφόνευσαν ἕνα κριὸν, ἀφήρεσαν τρία πρόβατα, ἐξυλοκόπησαν ἀμφοτέρους τοὺς ποιμένας καὶ ἀπῆλθον! Ταῦτα πάντα κατηγγέλθησαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, πρὸς τὸν ὁποῖον διέπεμψα τοὺς πολίτας τοὺς παραπονουμένους, ἵνα συνταχθῇ ἡ δέουσα μήνυσις. Ἀλλ’ οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεών των, ἔχουσι καὶ συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, καὶ γνωρίζουσιν ὅτι ὁ νόμος δίδει εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα, ὅταν προσβάλληται ἡ ζωή των, ὅταν προσβάλληται ἡ περιουσία των, νὰ ἀμύνωνται κατὰ τοῦ προσβολέως αὐτῶν. Τοιαῦτα διδάγματα ἔχουσι καὶ ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πολιτευομένων, οἵτινες τὰ δικαιώματα ταῦτα συνεβούλευσαν καὶ ἐφήρμοσαν. Ἐδίδαξαν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ καταγγέλλωσιν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ τοῖς ἐδίδαξαν καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχει εἰς τοὺς πολίτας ὁ νόμος· καὶ ἡ συνείδησις τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν, τοῦ νὰ ἀμύνωνται κατὰ πάσης προσβολῆς τῆς ζωῆς ἢ τῆς περιουσίας των...

§26ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν πταίουσι τ’ ἀποσπάσματα· πταίουσι τὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐτιμώρησαν τοιαύτας παρεκτροπὰς τῶν ἀποσπασμάτων.

§27Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἀληθῶς γεγονότα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουσι τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοιούτων παραβάσεων. Ἀλλὰ, πρὸς τιμὴν τῆς Δικαιοσύνης, δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην σας. Τὸ Δικαστήριον τῶν Ἀθηνῶν πολλάκις μέχρι τοῦδε ἐπάταξε τοιαύτας παραβάσεις, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ πατάσσῃ αὐτάς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ συστήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν Μεγαρίδι εἶναι τελεία, τὸ ἀπόσπασμα ἐκεῖ εἶναι περιττόν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἰ δυνατὸν, νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ἀποσπάσματος ἐκείνου, ἢ μᾶλλον τὴν ἀνάκλησιν τοῦ λοχίου τοῦ διευθύνοντος αὐτό. Αἱ πράξεις αὗται τοῦ λοχίου κατηγγέλθησαν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπείγει, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ λοχίου αὐτοῦ, διότι ἐν περιπτώσει ἐξακολουθήσεως τῆς παραμονῆς αὐτοῦ ἐκεῖ θ’ ἀναγκασθῶσιν οἱ πολῖται νὰ χειροδικήσωσι κατ’ αὐτοῦ, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν σκηνὰς σοβαρωτέρας.

§28ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ λοχίας αὐτὸς ἐξακολουθεῖ παραμένων ἐκεῖ;

§29Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Αὐτὸς διοικεῖ τὸ ἀπόσπασμα, καὶ εἶναι ἐπείγουσα ἡ ταχεῖα ἀνάκλησις καὶ ἀπομάκρυνσις αὐτοῦ ἐκεῖθεν, ὅπως προληφθῶσι σοβαρώτερα γεγονότα.

§30ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἐνταῦθα χθὲς καὶ αἵτινες μοὶ ἐφάνησαν εὔλογοι. Πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες ζητοῦσι συνταγματικὴν ἄδειαν, ὅπως ἐκτεθῶσιν ὡς ὑποψήφιοι Βουλευταὶ ἔν τινι ἐκλογικῇ περιφερείᾳ. Οἱ τοιοῦτοι, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, εἴτε ἀνεκηρύχθησαν ὑποψήφιοι εἴτε μὴ, εἴτε ἐξελέγησαν Βουλευταὶ εἴτε μὴ, εἰς οὐδεμίαν ὀργανικὴν θέσιν δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν ἐπὶ 4 ἔτη ἐν τῷ νομῷ, εἰς ὃν ἀνήκει ἡ ἐπαρχία, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν· ἐπὶ τῆς ἀπαγορεύσεως δὲ ταύτης στηριζόμενοι, δύνανται, λαμβάνοντες μόνον συνταγματικὴν ἄδειαν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, νὰ δεσμεύσωσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ μίαν τετραετίαν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τοποθετήσῃ αὐτοὺς εἰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἀπαρέσκουσιν αὐτοῖς. Τοιαύτη καταστρατήγησις τοῦ νόμου δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθρίας συνεπείας ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ καὶ ἐν γένει ἐπὶ τῶν συμφερόντων τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει τὴν ἄρσιν τοῦ ἀτόπου τούτου. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ θεωρήσῃ αὐτὸ ἐπεῖγον καὶ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§31ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ τῶν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος λαμβανόντων ἄδειαν ἀξιωματικῶν καὶ μὴ ἀνακηρυσσομένων ὡς ὑποψηφίων Βουλευτῶν» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 379).

§33Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς ὑπάρχει δημοσία ἀσφάλεια, εἶναι περιττὰ, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα, διότι ἐκεῖ ἡ δημοσία ἀσφάλεια εὐτυχῶς εἶναι πλήρης, καὶ ἑπομένως ἡ ἐν Τριχωνίᾳ διατήρησις αὐτοῦ, δυναμένου νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, εἶναι περιττή.

§34Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον ἐγένετο προμήθεια ἐρέας διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἡ προμήθεια αὕτη ἐγένετο ἐκ Γαλλίας, κατόπιν δημοπρασίας, ὑπὸ τοῦ τελευταίου μειοδότου κ. Μελισσαράτου, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ, ἡ συσταθεῖσα πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ἐρέας, ἔκρινεν αὐτὴν κατὰ πολὺ καλλιτέραν τῆς πρότερον προμηθευομένης. Ἀλλὰ, καίτοι ἡ ἐρέα αὕτη κατόπιν τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, παρελήφθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ἀντίτιμον αὐτῆς καθυστερεῖται εἰς τὸν ἐργολάβον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔτυχε νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ πράγματος, — διότι πιθανὸν καὶ νὰ μὴ ἔλαβε, καθόσον ὀλίγον χρόνον ἔχει εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, — διὰ τίνας λόγους δὲν ἐπληρώθη ἔτι ὁ ἐργολάβος.

§35Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἐρέα δὲν παρελήφθη ἔτι. Ἐὰν παρελαμβάνετο, βεβαίως ὁ ἐργολάβος θὰ ἐπληρώνετο. Τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Ἀλλὰ προκειμένου ἰδίως περὶ προμηθειῶν ὀφείλω νὰ καταβάλω μεγάλην προσοχὴν, διότι δυστυχῶς πολλαὶ ταχυδακτυλουργίαι πολλάκις λαμβάνουσι χώραν. Δὲν ἐπείσθην εἰσέτι, ἂν ἡ ἐρέα αὕτη πρέπει νὰ παραληφθῇ. Ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν καλλίτερον, καὶ ὅταν βεβαιωθῶ περὶ τοῦ δικαίου τοῦ παραπονουμένου ἐργολάβου καὶ πεισθῶ ὅτι ἡ ὑπ’ αὐτοῦ προμηθευθεῖσα ἐρέα πληροῖ πάντας τοὺς ὅρους, οὓς ἀπαιτεῖ ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία, τότε βεβαίως ἡ ἐρέα θὰ παραληφθῇ.

§36Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσος σταφιδόκαρπος ἐξάγεται κατ’ ἔτος ἐκ τῶν λιμένων Πύλου, Μαραθουπόλεως καὶ Κυπαρισίας, ἰδίως δὲ, πόσος σταφιδόκαρπος ἐξάγεται ἐκ τῶν λιμένων τούτων ἀπ’ εὐθείας διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ναυπλίας κ. Τάκης Φαρμακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 380). Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Κριεμάδης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσοι ὑπάλληλοι ἀποτελοῦσι τὸ προσωπικὸν τοῦ Γραφείου τῆς Διευθύνσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων πρώην Στεφάνοβικ, ὡς καὶ τίνα βαθμὸν φέρει καὶ τίνα μισθὸν λαμβάνει ἕκαστος τούτων. Ἐπίσης, πόσα τῶν κτημάτων τούτων κεῖνται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Λαρίσης καὶ πόσα εἰς τὰς τῶν νομῶν Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης, καὶ διὰ τίνα λόγον δὲν ὑφίσταται ἐν Τρικκάλοις καὶ Καρδίτσῃ διεύθυνσις τῶν κτημάτων τούτων ὁμοία πρὸς τὴν ἐν Λαρίσῃ.» Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν τὸ ἐν Πυλίᾳ μεταβατικὸν ἀπόσπασμα ἐφόνευσεν ὅλως ἀναιτίως δωδεκαετῆ ποιμένα, βόσκοντα τὸ ποίμνιόν του. Καθ’ ἃς δ’ ἔχω πληροφορίας ἀσφαλεῖς, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀποσπάσματος ἀξιωματικὸς διαπράττει ἀπείρους βιαιοπραγίας ἐν τῷ δήμῳ Βουφράδος, ἔνθα καὶ ἐξετελέσθη τὸ ἀνωτέρω ἔγκλημα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἀποσπάσματος τούτου ἐκ Πυλίας, καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποσπασματάρχου ἀξιωματικοῦ, διότι ἐκ τῆς περαιτέρω διαμονῆς αὐτοῦ ἐκεῖ ἀπειλεῖται νὰ διασαλευθῇ ἡ τάξις»

§38Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§39ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§40Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπεριλάβῃ τὸν δασμὸν τῶν 10 λεπτῶν ἐπὶ τοῦ θειούχου ἄνθρακος εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλήν, «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς». Εἶμαι καὶ ἐγὼ πεπεισμένος, ὅτι εὐθὺς ὡς τὸ ἐνταῦθα ἐργοστάσιον θειούχου ἄνθρακος ἐκλείψῃ, τὰ ἐργοστάσια τῆς Εὐρώπης θὰ ἐπαναφέρωσι τὰς παλαιὰς τιμάς. Προσθέτω δέ, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον τὸ Ἑλληνικὸν διατρέχει ἀληθῶς τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἐκλείψῃ ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος.

§41Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ χθὲς ὑποβληθὲν καὶ ψηφισθὲν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εἶχε περιληφθῆ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς του καὶ τὸ τέλος, περὶ οὗ ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Ἀλλὰ μετ’ ἀκριβεστέραν μελέτην ἐθεώρησα ὅτι τὸ τέλος τῶν 10 λεπτῶν, τὸ ὁποῖον τὸ ἐργοστάσιον τῆς «Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας χημικῶν προϊόντων» ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου θειούχου ἄνθρακος, ἤθελεν ἀποβῆ εἰς ζημίαν τῆς κυρίας βιομηχανίας, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ὁποίας συντελεῖ τὸ προϊὸν τοῦτο, διότι οὐδεμία ἄλλη χρησιμοποίησις αὐτοῦ γίνεται εἰμὴ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου ἐκ τῶν ἐλαιοπυρήνων, τὸ δὲ ἔλαιον τοῦτο χρησιμοποιεῖται μόνον διὰ τὴν σαπωνοποιίαν. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν κυρίαν βιομηχανίαν, τὴν σαπωνοποιίαν, ἔχομεν δὲ καὶ μίαν παράσιτον, οὕτως εἰπεῖν, βιομηχανίαν τοῦ γενικοῦ τούτου εἴδους. Διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν δὲ τέλος εἰσαγωγῆς ἐπὶ τοῦ θειούχου ἄνθρακος, ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ πόσον θὰ ἠνείχετο τὸ τέλος τοῦτο ἡ κυρία βιομηχανία τῆς σαπωνοποιίας, Τὰς μελέτας μου ἐπὶ τούτου διεξήγαγον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐχορηγήθησαν ὑπ’ αὐτῶν τῶν ζητούντων τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας· παρετήρησα δὲ τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σάπωνος. Κατὰ τὸ 1897 εἴχομεν ἐξαγωγὴν ὀκάδων 435,406, ἀξίας δραχμῶν 370,113. Κατὰ τὸ 1898 ὀκ. 339,658, ἀξίας δρ. 288,709. Κατὰ τὸ 1899 ὀκ. 373,755, ἀξίας δραχ. 318,692. Κατὰ τὸ 1900 ὀκ. 220,623, ἀξίας δραχ. 187,529. Κατὰ τὸ 1901 ὀκ. 466,065, ἀξίας δρ. 376,155. Τὸ 1902 ὀκ. 496,326, ἀξίας δραχ. 421,877. Κατὰ τὸ 1903 ὀκ. 435,184, ἀξίας δρ. 369,906. Κατὰ δὲ τὸ 1904 ὀκ. μόνον 251,451, ἀξίας δραχμῶν 213,733. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι ἡ βιομηχανία ἡ κυρία εὑρίσκεται ἐν δυσπραγίᾳ, ἀφοῦ περιεστάλη κατὰ τοσοῦτον, σχεδὸν κατὰ τὸ ἥμισυ, ἡ ἐξαγωγή. Ἐν τῇ περιπτώσει δὲ ταύτῃ ἔκρινα, ὅτι δὲν μοὶ ἐπετρέπετο νὰ ἐπιβαρύνω τὴν θέσιν τῆς βιομηχανίας ταύτης διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον ἀξιοῦσιν οἱ ἔχοντες τὴν παράσιτον βιομηχανίαν. Ἐντεῦθεν ἠναγκάσθην μετὰ πολλῆς μου λύπης νὰ μὴ ἐνδώσω εἰς τὴν αἴτησιν τῶν βιομηχάνων τούτων, καὶ διὰ τοῦτο διέγραψα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τέλους ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου θειούχου ἄνθρακος. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι πρόσφορος ἡ στιγμή, ἵνα προστατεύσῃ τις τὴν παράσιτον ταύτην βιομηχανίαν. Λυποῦμαι ὅτι εἶναι στενόχωρος ἡ θέσις τῶν ἐνασκούντων τὴν παράσιτον ταύτην βιομηχανίαν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προστατεύσωμεν ταύτην ἐπιβαρύνοντες τὴν κυρίαν παραγωγήν· διότι, ἐν ὅσῳ ἔχομεν ἐξαγωγὴν σάπωνος εὐρεῖαν, ἐὰν ἐπιβάλωμεν τοιαύτην φορολογίαν, θέλομεν καταστήσει τὴν θέσιν τῆς κυρίας βιομηχανίας, τῆς ἐν δυσπραγίᾳ εὑρισκομένης, χειροτέραν.

§42ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Περὶ τῆς βιομηχανίας τοῦ ἀρωματικοῦ σάπωνος λαμβάνεται πρόνοια, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ;

§43Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν προβλέπω ποσῶς περὶ σάπωνος.

§44Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦναι ἀκριβές, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σάπωνος ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ θειούχου ἄνθρακος...

§45Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοῦτο, ἢ κακῶς ἐξεφράσθην. Εἶπον, ὅτι εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κυρία βιομηχανία τῆς σαπωνοποιΐας εὑρίσκεται ἐν δυσπραγίᾳ, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβαρύνωμεν αὐτὴν καὶ διὰ προσθέτου τέλους.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δυσπραγία αὕτη θὰ αὐξήσῃ εἰς τὸ μέλλον· διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον καταστραφῇ, τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἐργοστάσια θὰ αὐξήσωσι τὴν τιμὴν τοῦ θειούχου ἄνθρακος. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κλείσῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο, ἀφοῦ ἡ τιμὴ τῶν 10 χιλιογράμμων θειούχου ἄνθρακος ἐν ταῖς χώραις, ἐν αἷς οὗτος παράγεται, ἤτοι ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ, εἶναι 30 φράγκα, ἡ δὲ τιμὴ ἐν Πειραιεῖ τοῦ ἄνθρακος τοῦ εἰρημένου ἐργοστασίου εἶναι 31 φράγκα. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι περισσότερον θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ σαπωνοποιΐα διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄνθρακος, ὅταν ἐξοντωθῇ τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον, παρὰ ὅταν ἐπιβληθῇ προστατευτικὸς δασμὸς 10 λεπτῶν ἐπὶ τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς.

§47Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπεκταθῶ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προσέθηκα εἰς τὰς παρατηρήσεις μου, ὅτι, ἐὰν ἡ κυρία ἡμῶν βιομηχανία δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ νῦν, ὅτε προστατεύεται καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς ὑπὸ τῶν ξένων ἐργοστασίων καὶ ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος, δὲν ἐπιτρέπεται οἱαδήποτε ἐπιβάρυνσις αὐτῆς.

§48ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§50Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐξετέλεσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀξίας τῶν ὅπλων Φιλιππίδου, ἅτινα κατεσκευάσθησαν ἐν τῷ ἐργοστασίῳ Στάϋερ.

§51ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν ἀπόφασιν ἔλαβε. Συνέστησε μόνον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ φροντίσῃ, ἵνα ἀγορασθῶσι τὰ ὅπλα ταῦτα, ἀφοῦ ἐξασφαλισθῇ, ἐννοεῖται, καὶ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πίστωσις ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ τὰ ὅπλα θ’ ἀγορασθῶσιν, ἀφοῦ προηγουμένως ληφθῶσι καὶ ὅλα τὰ ἄλλα προσήκοντα μέτρα.

§52Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ εἰσαχθῶσι μαθηταὶ εἰς τὰ διάφορα στρατιωτικὰ σχολεῖα, εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων· διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικούς, τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἦτο ἄδικον, καὶ ἴσως θὰ ἦτο ἀφορμὴ ἀπογοητεύσεως διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπίτηδες οὗτοι παρασκευάζονται, ἐκτὸς ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαχθέντων ὑπαξιωματικῶν εἶναι μείζων τοῦ ὡρισμένου, ὅτε ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ τοιοῦτο μέτρον.

§53Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη μετὰ πολλῆς λύπης νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν καὶ τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς, διότι ἔχομεν ὑπεραρίθμους ἀξιωματικούς. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν ἤθελε σταματήσει τὸ φυτώριον τοῦτο, μετὰ 4 ἢ 5 ἢ 6 ἔτη, ὅτε ἤθελεν ἐπέλθει ἡ παραγωγὴ ἐκ τοῦ φυτωρίου, ἤθελεν αὐξηθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπεραρίθμων, εἰς βάρος τῶν ἀξιωματικῶν τῶν εὑρισκομένων νῦν ἐν τῷ στρατεύματι. Καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἤδη εἶναι βραδυτάτη ἡ προαγωγὴ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Τίς δὲ θὰ ἦτο ἡ τύχη ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ἐξέλθει μετὰ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἔτη, ἀφοῦ οἱ σήμερον ὑπάρχοντες παραμένουσιν ἐπὶ 12 καὶ 15 ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου; Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ φυτώριον τῶν ἀξιωματικῶν.

§54Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ αὐξάνῃ ἡ παραγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν, ὅταν ὑπάρχωσιν ὑπεράριθμοι· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς τὸ ὅπλον τοῦ πεζικοῦ ὄχι μόνον δὲν πλεονάζουσιν οἱ ἀξιωματικοί, ἀλλὰ καὶ χηρεύουσιν ὑπὲρ τὰς ὀγδοήκοντα θέσεις. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι θὰ διεπράττετο ἀδικία, ἐὰν δὲν εἰσήγοντο ἐφέτος εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν μαθηταί, διὰ τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ τοὐλάχιστον. Καὶ ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ταύτην, κηδόμενος πρὸ παντὸς τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν· διότι δὲν εἶναι ἄγνωστον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον ἰδίως ἔτος τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ ἐπληρώθη ἀπὸ τοὺς καλουμένους εὐεργετικοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ἔχωσι πάντα τὰ στοιχεῖα τῆς μορφώσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις, ἃς ἡ Πολιτεία καὶ τὸ στράτευμα ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς. Καὶ ἡ ἀφορμὴ τῆς ἐν τῷ στρατεύματι πλημμύρας τῶν εὐεργετικῶν λεγομένων ἀξιωματικῶν εἶναι τὸ μέτρον, ὅπερ δυστυχῶς καὶ οἱ προκάτοχοι τοῦ ἀξιοτίμου κ. νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβον, τοῦ νὰ μὴ εἰσάγωσι μαθητὰς εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν· διότι ἡ ἐπὶ τετραετίαν μὴ εἰσαγωγὴ μαθητῶν εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν ἐπήνεγκε τὸν προβιβασμὸν κατὰ ἑκατοστύας ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ σώματος τῶν εὐεργετικῶν, καὶ συνέβη ὥστε λοχίαι καὶ ἐπιλοχίαι ἐν διαστήματι δύο ἐτῶν νὰ γείνωσιν ἀνθυπολοχαγοί, ἐνῷ γνωστὸν εἶναι ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἔχομεν σήμερον ὑπαξιωματικοὺς μεμορφωμένους, διότι οἱ περισσότεροι τούτων εἶναι φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἀπόφοιτοι τῶν Γυμνασίων. Ἑπομένως θὰ διεπράττετο μεγαλειτέρα ἀδικία, ἐὰν δὲν εἰσήγοντο μαθηταὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, καὶ εὑρίσκετο ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη, ἕνεκα ἐλλείψεως ἀξιωματικῶν, νὰ προβῇ εἰς ἀθρόαν προαγωγὴν εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν. Ἄλλως τε οὐδὲ περὶ οἰκονομίας πρόκειται, διότι καὶ τὰ σχολεῖα ὑφίστανται καὶ οἱ καθηγηταὶ μισθοδοτοῦνται. Ἀφ’ ἑτέρου δέ, ἐπαναλαμβάνω, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ ἓν ἔτος ἢ δύο ἔτη νὰ πληρώσῃ τὰς κενὰς θέσεις δι’ εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν.

§55ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ. Τὸ ⅛ μόνον.

§56Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τριῶν μηνῶν πόσοι προεβιβάσθησαν; 35.

§57ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁρίζει ὁ ὀργανισμός, πόσοι δύνανται νὰ ᾖναι εὐεργετικοὶ ἀξιωματικοί· τὸ ⅛.

§58Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τι κατὰ τῶν εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι βεβαίως πρέπει νὰ προβιβασθῶσι, διότι καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ μορφώσωμεν τὸ στράτευμα, διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν τόσα μέτρα, ὀφείλομεν νὰ προνοήσωμεν καὶ περὶ καταρτισμοῦ στελεχῶν ἀξιωματικῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν καταρτίζονται τὴν τελευταίαν στιγμήν· πρέπει νὰ λάβωσι μόρφωσιν εἰς τὰ στρατιωτικὰ σχολεῖα. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ, ἂν χηρεύουσι θέσεις, — διότι γνωρίζω ὅτι χηρεύουσιν ὑπὲρ τὰς 80 θέσεις, — καὶ νὰ διατάξῃ τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, τουλάχιστον διὰ τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ.

§59ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§60Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσάγωνται εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Σχολὰς νέοι μαθηταί, καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν ὑπάρχουσι κενὰ ἐν τῷ στρατῷ, οὐδείς, νομίζω, δύναται νὰ ἀρνηθῇ.

§61ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Βεβαίως.

§62Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Διότι καὶ δαπάνας ματαίας τὸ Δημόσιον ὑφίσταται, ὅταν δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς ἀξιωματικούς, καὶ ἡ προαγωγὴ αὐτῶν σταματᾷ, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συχνότατα παρουσιάζεται, νέοι σπουδάσαντες ἐν ταῖς Στρατιωτικαῖς Σχολαῖς νὰ παραμένωσιν, ἐπὶ 15 καὶ 16 ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχωσι κενά, καὶ δὴ εἰς τὸ πεζικόν, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ εἰσάγωμεν μαθητὰς τουλάχιστον εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, οὐ μόνον διὰ νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς μεμορφωμένους, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἵτινες πράγματι εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐγένετο λόγος περὶ εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν. Οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν εὐεργετικῶν καὶ τῶν ἐκ τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν ἐξερχομένων, διότι οἱ εὐεργετικοὶ δὲν προάγονται. Ὁ σκοπὸς τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν εἶναι νὰ μορφώνωσιν ἀξιωματικοὺς οὐχὶ κατωτέρους, ἀλλ’ ἀνωτέρους. Οἱ ἐκ τῶν Σχολῶν ἐξερχόμενοι προάγονται σὺν τῷ χρόνῳ εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμὸν, ἐνῷ οἱ εὐεργετικοὶ παραμένουσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, καὶ λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ, ἐκτὸς τῶν προαχθέντων ὡς ἀνδραγαθησάντων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐλάχιστοι. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τῶν προλαλησάντων κατὰ τοῦτο, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσι κενὰ ἐν τῷ πεζικῷ, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ εἰσαχθῶσι μαθηταὶ εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον.

§63Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ μὴ εἰσαγάγῃ μαθητὰς εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐπίστευον ὅτι ἡ εἴδησις αὕτη δὲν ἦτο ἀληθής. Κατὰ τὴν ἐπίσημον ὅμως βεβαίωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῳόντι πρόκειται ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν νὰ ἀργήσῃ ἐπί τινα χρόνον. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπω, ὅτι δὲν προσφέρει καλὰς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ στράτευμα διὰ τῆς ἀποφάσεώς της περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν, διότι τοῦτο ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς Σχολῆς, τῆς ὁποίας τὰ μέχρι τοῦδε προϊόντα εἶναι ἐξαίρετα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὡς λόγος τῆς προσωρινῆς ταύτης ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν φέρεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ οἰκονομία· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπω, ὅτι ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι ἥσσονος σπουδαιότητος τῆς ζημίας, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸ στράτευμα ἐκ τῆς καταργήσεως ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ἐνέπνευσε τόσας ἐλπίδας εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἵτινες ἐγκατέλιπον τὸ μέλλον αὐτῶν, καὶ φλεγόμενοι ὑπὸ τοῦ πόθου, ἵνα περιβληθῶσι τὴν στολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ, προσῆλθον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅπου μορφούμενοι καὶ μορφοῦντες θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φανῶσιν ὠφέλιμοι εἰς τὴν πατρίδα. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι, βλέποντες σήμερον καταστρεφόμενον τὸ μέλλον αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, οὔτε θὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ μέλλον νέοι τοιοῦτοι εἰς τὸν στρατόν. Δύναται δὲ σήμερον, Κύριοι, ὁ στρατὸς νὰ καυχᾶται, διότι ὁμολογουμένως εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ περιλαμβάνει ὑπαξιωματικοὺς ἀρίστης μορφώσεως. Ἀλλὰ προβάλλεται ὁ λόγος, ὅτι ἔχομεν ὑπερπαραγωγὴν ἀξιωματικῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται νὰ σταματήσῃ ἡ παράγουσα τοὺς ἀξιωματικοὺς μηχανή. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω, τὶς πταίει διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην; Τί πταίει ὁ στρατὸς, τί πταίουν οἱ ὑπαξιωματικοὶ, ἀφοῦ οἱ ἁρμόδιοι δὲν ἔλαβον τὴν πρόνοιαν νὰ μὴ εἰσάγωσι μαθητὰς καὶ νὰ μὴ ἐξάγωσιν ἀξιωματικοὺς καθ’ ὑπέρβασιν; Τί πταίουσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ σήμερον, οἱ ὁποῖοι βλέπουσι τὸ στάδιον αὑτῶν καταστρεφόμενον λόγῳ τῶν ἁμαρτημάτων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς διεπράξαμεν, λόγῳ ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν προενόησεν ἐγκαίρως, ὅπως προλάβῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον προκαλεῖ τὴν κατάστασιν ταύτην; Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακριβώσῃ, κατὰ πόσον εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία τῶν συναδέλφων, ὅτι ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις, καὶ ἂν πράγματι εἶναι ἀκριβής, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§65Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἰς τρία σημεῖα τοῦ Ἀχελώου, εἰς τὴν Ρίγανην, τὴν Ποδολοβίτσαν καὶ τὴν Κατοχὴν, ὑπῆρχον πορθμεῖα ξύλινα δημόσια. Τὰ πορθμεῖα ταῦτα πρὸ δύο ἐτῶν, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, κατεστράφησαν. Ἕνεκα τούτου ἐφρόντισαν νὰ κατασκευάσουν πορθμεῖα σιδηρᾶ, διὰ νὰ μὴ καταστρέφωνται εὐκόλως· ἀλλὰ κατὰ τὸν πλοῦν τὰ πορθμεῖα ταῦτα παρὰ τὴν Σαλαμῖνα ἐβυθίσθησαν. Καὶ ἄλλοτε ἐποιησάμην λόγον περὶ τούτου, καὶ ὁ ἀείμνηστος Δηλιγιάννης εἶχεν ὑποσχεθῆ νὰ ἐξετάσῃ περὶ τοῦ ζητήματος. Θὰ παρακαλέσω δὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἐνήργησέ τι ἡ ὑπηρεσία ἢ περὶ κατασκευῆς ἄλλων πορθμείων, ἢ περὶ ἀνελκύσεως τῶν βυθισθέντων, διότι ἡ διάβασις τοῦ Ἀχελώου εἶναι δυσχερὴς, καὶ ἐπὶ δύο ἤδη ἔτη οἱ κάτοικοι τῶν δύο ἐπαρχιῶν δὲν δύνανται νὰ συγκοινωνήσουν πρὸς ἀλλήλους.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§67Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωστὸν ἦτο, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως θὰ ἦτο εὐρυτάτη χάριν τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ τοπικὰ νομοσχέδια, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ἰδιαιτέρα συνεδρίασις πρὸς συζήτησιν αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἀπήντησεν ἀπ’ εὐθείας, ἀπήντησεν ὅμως διὰ τῆς καταρτίσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐπειδὴ δὲν εἶμαι ἐγὼ μόνος ἐνδιαφερόμενος, παραιτοῦμαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου περὶ προτάξεως τῶν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει μία πρότασις νόμου ὄχι τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ σχετιζομένη πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 97, περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ ἀνανεώσεως τῶν παλαιῶν χρεῶν, ἥτις οὐδεμίαν δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ταύτης. Προσέτι παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 11 νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ κατὰ στρέμμα δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων διὰ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἢ ἐξαγομένου γλεύκους ἢ οἴνου».

§68Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀφοῦ ἔχομεν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ διακοπεῖσα δευτέρα συζήτησις τῆς συμβάσεως. Ἄλλως τε, ὡς ἐδήλωσα ἤδη καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν τὰς προτάσεις νόμου, αἵτινες δὲν ἤθελον προκαλέσει ἀντίρρησιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μεντζελόπουλος.

§70ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσπαθήσω κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἦμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς μὲ τὴν ἱστορίαν τῆς σταφίδος, οὐδὲ θὰ εἰσέλθω εἰς τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, θεσμὸν τελείως ἀποτυχόντα, κατὰ τὴν γνώμην καὶ αὐτῶν τῶν ἐνθέρμων ὑποστηρικτῶν τῆς παρακρατήσεως, θεσμὸν ἐπενεγκόντα τοσοῦτον οἰκτρὰ ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἀποτελέσματα καὶ δημιουργήσαντα χάος. Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ ν’ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, χωρὶς νὰ φροντίσωμεν νὰ λάβωμεν μέτρον τι ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Δὲν δύναται σήμερον ἡ Πολιτεία, ἀδιαφοροῦσα, νὰ ἐγκαταλείψῃ εἰς τὴν τύχην του τὸ πολυτιμότερον τῆς χώρας ἡμῶν προϊόν, ἐξ οὗ καὶ αὐτὸ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον ἐξαρτᾷ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ὑπόστασιν· δὲν δύναται ἀδιαφοροῦσα ἡ Πολιτεία νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο, ὅπερ ὤφειλε καὶ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτε τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη, πρὸ δωδεκαετίας, ἡ σταφιδικὴ κρίσις, καὶ ἐζητεῖτο ὑπὸ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἡ ἐπέμβασις τῆς Πολιτείας εἰς λῆψιν μέτρων πρὸς προστασίαν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Δὲν δύναται νὰ εἴπῃ σήμερον πρὸς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς «οὐδὲν ἔχω πλέον νὰ πράξω», ἀφοῦ εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς Πολιτείας καὶ ἡ ἐπέμβασις αὐτῆς ἐπέβαλε τὸ ὀλέθριον ἐκεῖνο σύστημα τῆς παρακρατήσεως, ὅπερ ἐπήνεγκε τὴν οἰκτρὰν ἀληθῶς κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα. Δὲν δύναται ἀποτόμως σήμερον νὰ εἴπῃ: «ἔχω τὴν πρόθεσιν, ἀλλ’ οὐδὲν δύναμαι νὰ πράξω πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς σας· φροντίσατε μόνοι σας οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀκολουθοῦντες τὸν ἀπαράβατον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, νὰ ἰσοφαρίσητε τὴν παραγωγήν σας πρὸς τὴν κατανάλωσιν, διὰ νὰ ἔχητε ἀπόλαυσιν καλλιτέρων τιμῶν». Σήμερον, κύριοι Βουλευταί, ὁπότε οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς τελείαν οἰκονομικὴν ἐξάντλησιν, εἰς πλήρη ἀπόγνωσιν, θὰ ἦτο αὐτόχρημα ἔγκλημα ἐκ μέρους ἡμῶν νὰ ἐξέλθωμεν ἐντεῦθεν, περατοῦντες τὰς ἐργασίας μας, χωρὶς νὰ λάβωμεν μέτρον τι. Ἡ Κορινθία, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἰδιοτελὴς, οὐδέποτε τὰ ἴδια αὐτῆς συμφέροντα προέταξε τῶν γενικῶν συμφερόντων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Καὶ ἐπεβάλλετο παρὰ τὴν γνώμην της ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως διὰ τῆς ἐξεγέρσεως τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἠνείχετο τοῦτον, ἐπὶ βλάβῃ αὐτῆς, χωρὶς νὰ προβαίνῃ εἰς ἀντιθέτους ἐξεγέρσεις. Ἠδικήσατε, κύριε Πρόεδρε, τὴν Κορινθίαν, ἀποδώσαντες αὐτῇ τὴν μορφὴν, ὅτι ἐξ ἰδιοτελείας ἀντιτάσσεται κατὰ παντὸς μέτρου, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἀσφαλῶς ἡ καταστροφὴ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἐπιθυμεῖ καὶ ἡ Κορινθία μέτρον τι, διότι ἡ μὴ λῆψις τοιούτου θὰ φέρῃ γενικὴν βλάβην. Καὶ μέτρον τοιοῦτον προὐτάθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ παροῦσα σύμβασις. Ἔργον λοιπὸν ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν μετὰ προσοχῆς καὶ διονυχίσωμεν ἐν πάσαις αὐτῆς ταῖς λεπτομερείαις τὴν σύμβασιν ταύτην, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ προσωρινοῦ μέτρου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ προνομίου δι’ εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον, καὶ διὰ τοῦτο οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδικῶν ἐπαρχιῶν, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ ἐπηρεάζωνται ὑπὸ τῶν ἀνευθύνων συμπολιτῶν των, δὲν ἔπρεπε νὰ προεξοφλήσωσιν, οὕτως εἰπεῖν, τοσοῦτον ἀβασανίστως τὴν γνώμην των. Ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις, εἰς ἣν διατελοῦσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, ἡ σπουδὴ λήψεως οἱουδήποτε μέτρου, καὶ ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἐπιζητεῖται ἡ λῆψις τούτου, μὲ φοβίζει, ὅτι δὲν θὰ δοθῇ ἡ ἀπαιτουμένη προσοχή, καὶ διὰ τοῦτο ἀπευθύνομαι πρὸς ἐκείνους τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἵτινες ἔχουσι τὸ εὐτύχημα νὰ μὴ κατάγωνται ἐκ σταφιδικῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ἐπικαλούμενος τὴν προσοχὴν αὐτῶν παρακαλῶ αὐτοὺς, ἵνα μετὰ ψυχραιμίας ἐξετάσωσι πάντας τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ ἐμβαθύνωσι διὰ τῆς μελέτης αὐτῶν εἰς πάσας τὰς λεπτομερείας, καὶ ἂν πεισθῶσιν, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὅτι λύει τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, νὰ ψηφίσωσιν αὐτὴν, ἄλλως νὰ εἴπωσιν εἰς ἡμᾶς: «Ζητεῖτε τὴν καταστροφήν σας, Κύριοι· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θὰ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῆτε». Ἔχετε δὲ ὑποχρέωσιν, Κύριοι, νὰ δείξητε μέγιστον ἐνδιαφέρον οὐ μόνον χάριν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, ἀλλὰ καὶ χάριν ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, — διότι φρονῶ, ὅτι ὁ σταφιδικὸς ὄλεθρος εἶναι ἐθνικὴ ζημία. Προκειμένου, κύριοι Βουλευταί, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀρχίσω κατὰ σειρὰν ἐξ ἀρχῆς, καὶ νὰ ἀσχοληθῶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ἄρθρα ἰδίως, εἰς ἃ νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ καὶ μεγάλα ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα σπουδαίως παραβλάπτουσι τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Εἶμαι δ’ ἠναγκασμένος, ἐν τῇ ἐξετάσει, ἣν προτίθεμαι νὰ κάμω, νὰ προκαλέσω τὴν ὑμετέραν προσοχὴν, καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἵνα μὲ τὴν σύμβασιν ἀνὰ χεῖρας μὲ παρακολουθήσητε. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 2, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 5. Παρατηρῶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία λαμβάνει τόκον 6% καὶ ἐπὶ τῶν 5,000,000 φράγκων, τὰ ὁποῖα ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἶναι ὑπόχρεος νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν· καὶ ἐνῷ ἀπολαμβάνει τόκον 6% ἐφ’ ὅσον δὲν κατατίθενται τὰ 5,000,000, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ ἄρθρου 5, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ἡ διανομὴ τῶν ἑταιρικῶν κερδῶν, ζητεῖται νὰ προαφαιρεθῇ ἐκ τούτων ποσὸν φράγκων χρυσῶν 1,200,000 πρὸς πληρωμὴν τόκου οὐχὶ μόνον τοῦ καταβεβλημένου κεφαλαίου ἐκ 15,000,000, ἀλλ’ ἐπὶ 20,000,000, δηλαδὴ θὰ εἰσπράττῃ δυνάμει τοῦ δευτέρου ἄρθρου 300,000 διὰ τόκον τῶν 5,000,000, διὰ τὰ ὁποῖα συμμετέχει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ ἀναλαμβάνει νὰ ὀφείλῃ τῇ Ἑταιρείᾳ, δυνάμει δὲ τοῦ ἄρθρου 5 τόκον 1,200,000 δραχμῶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ 1,500,000. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι θὰ πιστωθῇ διὰ 300,000 ὁ λογαριασμὸς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὥστε θὰ ὑπολειφθῇ 1,200,000, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ χρηματοκιβώτια τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ καταβεβλημένου ὑπ’ αὐτῆς κεφαλαίου 15,000,000 καὶ οὐχὶ 20,000,000.

§71Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ τέταρτον εἰσπράττουσιν οἱ μέτοχοι.

§72ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἄρθρα εἶναι σαφῆ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ (ἀναγινώσκει): «Αἱ ὑπολειπόμεναι 20,000 μετοχαὶ, ἀντιπροσωπεύουσαι κεφάλαιον φρ. χρ. 5,000,000, ἔσονται ὀνομαστικαὶ, ἀναλαμβάνονται δὲ ὁριστικῶς ὑπὸ τῆς ἑτέρας συμβαλλομένης Σταφιδικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Μὲ τὸ τίμημα αὐτῶν ἡ ἱδρυθησομένη Ἑταιρεία θέλει χρεώσει τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἐν λογαριασμῷ τοκοφόρῳ πρὸς 6% ἐτησίως κλπ.» Θὰ χρεώσῃ λοιπὸν τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία μὲ φράγκα χρυσᾶ 5,000,000, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐτήσιον τόκον τούτων πρὸς 6%, ἤτοι φράγκα χρ. 300,000 καὶ ἐνῷ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου εἰσπράττει τὸν τόκον τῶν φρ. 5,000,000, διὰ τοῦ ἄρθρου 5 προαφαιρεῖ ἐκ τῶν κερδῶν οὐχὶ 900,000, ὅσος εἶναι ὁ τόκος τοῦ καταβεβλημένου ὑπ’ αὐτῆς κεφαλαίου, ἀλλὰ 1,200,000. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι διὰ τοῦ ἀκροτελευτίου ἄρθρου (§ 4, ἐδάφ. δʹ) ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πιστοῦται μὲ τὸ ἀνῆκον αὐτῇ μέρισμα τῆς ἐκ φρ. χρ. 5,000,000 συμμετοχῆς της, ἀλλὰ παραμένει πάντοτε ποσὸν ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας φρ. χρ. 1,200,000, ἐνῷ τὰ καταβεβλημένα ὑπ’ αὐτῆς καὶ κυκλοφοροῦντα διὰ τὴν ἐπιχείρησιν κεφάλαια εἶναι φρ. 15,000,000, καὶ οὐχὶ 20,000,000, καὶ τοῦτο ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Δημοσίου, συμμετέχοντος ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου τῶν καθαρῶν κερδῶν, ἕνεκα τῆς προαφαιρέσεως φρ. χρ. 1,200,000, καὶ οὐχὶ μόνον 900,000, ποσοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ διανεμηθησομένου μερίσματος τοῖς μετόχοις. Εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 2 παρατηρῶ ὅτι ἐκδίδονται ἱδρυτικαὶ μετοχαὶ ὑπὲρ τῶν ἱδρυτῶν τῆς Ἑταιρείας ταύτης, καὶ μοὶ γεννᾶται ἡ ἀπορία, διατί, ἀφοῦ καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἶναι μέτοχος κατὰ τὸ ¼ τοῦ ὅλου κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας, διατί, λέγω, νὰ μὴ ἔχῃ καὶ ἐκείνη ἀναλογίαν ἐπὶ τῶν ἱδρυτικῶν μετοχῶν; Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 παρατηρῶ, ὅτι τὸ Δημόσιον ἀπεφάσισε νὰ χαρίζῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκ τοῦ φόρου ἐτησίως 800,000 δραχμάς...

§73Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Μὴ τὸ διατυπώνετε οὕτω. Τὸ Δημόσιον λαμβάνει ἀπέναντι τοῦ φόρου δραχ. 4,000,000, ἀλλὰ τὸ περιπλέον τῶν ἐσόδων μέχρι τῆς συμπληρώσεως ὁλοκλήρου τοῦ φόρου ἐκ δρ. 4,000,000 δὲν τὸ λαμβάνει ἢ μόνον μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου πρὸς 6% εἰς τοὺς καταβαλόντας τὰ κεφάλαια. Διότι ἐθεώρησα δίκαιον νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ παραπονοῦμαι κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λοκρίδος, ὅστις, καίτοι γνωρίζει ὅτι ἐγένετο θυσία τοῦ ⅓ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ζητεῖ νὰ κάμωμεν θυσίαν τῶν ⅗!

§74ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 6, ἄρθρον κατ’ ἐμὲ τὰ μέγιστα ἐπιβλαβές, ὡς ἔχει διατυπωθῆ, καὶ ἐφ’ οὗ προκαλῶ τὴν ὑμετέραν προσοχήν. Ἡ Ἑταιρεία ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἐπιχειρήσεώς της ἀποκτᾷ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ τὴν εἰσφορὰν καὶ τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου εἰς εἶδος· ἀλλ’ ἀποκτᾷ καὶ ἓν ἄλλο αὐθαίρετον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξήρτηται ἀπὸ τὴν ἰδίαν αὐτῆς κρίσιν· ἐὰν νομίζῃ ἐν ἀνεπαρκείᾳ τὴν ἐσοδείαν, νὰ ἐπιτρέπῃ...

§75Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δὲν εἶναι καθόλου αὐθαίρετον τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ, καὶ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς δύναται, ἐὰν θέλῃ αὐτός, κατ’ ἰδίαν κρίσιν καὶ βούλησιν, νὰ καταβάλῃ εἰς χρήματα τὸν φόρον. Αὐτὸ γίνεται χάριν εὐκολίας αὐτοῦ τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ.

§76ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι εὐκολία; καὶ βεβαίως ἐκ πρώτης ὄψεως, ἀφοῦ κατὰ βούλησιν τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ εἶναι, οὕτω φαίνεται· ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς κατὰ βούλησιν ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων καταβολῆς τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἢ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἑταιρεία, κατὰ τὴν αὐθαίρετον αὐτῆς κρίσιν, οὐ μόνον ὅταν ὑπάρχῃ πράγματι ἀνεπάρκεια τοῦ προϊόντος, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη· διότι κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6 ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τότε μόνον λαμβάνει χώραν, ὅταν ἡ Ἑταιρεία ἤθελε παραλείψει νὰ λάβῃ τὸ μέτρον, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν λάβῃ τοῦτο χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς ἀνεπαρκείας, ὅστις νὰ παρακωλύσῃ αὐτὴν τῆς λήψεως τοιούτου μέτρου. Ἡ Ἑταιρεία, εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι ἐκ τοῦ ἰδίου συμφέροντος κινουμένη, πάντοτε θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν κατὰ βούλησιν καταβολὴν τοῦ φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς εἰς εἶδος ἢ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 τὸ χιλιόλιτρον· οἱ ἐξαγωγεῖς ἀφ’ ἑτέρου, —διότι οὗτοι θὰ καταβάλλωσι τὴν εἰσφορὰν καὶ τὸν φόρον, — ἐκ τοῦ ἰδίου αὐτῶν συμφέροντος κινούμενοι, — τὸ ὁποῖον, ἐννοεῖται, εἶναι διάφορον τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, — ἀναμφιβόλως πάντες θὰ καταβάλλωσιν εἰς μετρητά, καὶ οὐχὶ εἰς εἶδος. Καὶ ἐρωτῶ: ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ, τὸν ὁποῖον μονιμοποιεῖτε ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον; Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ προκαλέσω τὴν ὑμετέραν προσοχὴν ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου τούτου. Τίς ὁ σκοπὸς αὐτοῦ; Βεβαίως ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς παραγωγῆς τὸ πλεονάζον ποσὸν αὐτῆς. Ἂς ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον πραγματοποιεῖται ὁ σκοπὸς οὗτος, λαμβάνοντες οἱονδήποτε ποσὸν παραγωγῆς. Ὑποθέσατε παραγωγὴν μικρὰν, 300,000,000 λιτρῶν, καὶ κατανάλωσιν ἐτησίαν κατὰ μέσον ὅρον 250,000,000· ἐπὶ τοσαύτης καταναλώσεως ἀπαιτεῖται ποσὸν δι’ εἰσφορὰν καὶ φόρον, νὰ εἰσκομισθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, διὰ νὰ ἐξαχθῇ τὸ διὰ τὴν κατανάλωσιν ἀπαιτούμενον ποσὸν ἐκ 250 ἑκατομμυρίων, 90,000,000· συνεπῶς ὑπάρχει ὄντως ἀνεπάρκεια, καὶ δεδικαιολογημένη εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἑταιρείας, ἵνα ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ ταύτῃ τῆς παραγωγῆς ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ βούλησιν καταβολὴν τοῦ φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν, ποῖα τ’ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς καταβολῆς εἰς εἶδος, καὶ ποῖα τὰ ἐκ τῆς καταβολῆς εἰς μετρητά. Ἐπὶ ποσοῦ παραγωγῆς 300,000,000, ἐὰν δὲν ἐπιτραπῇ ἡ καταβολὴ εἰς μετρητὰ, θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας ποσὸν λιτρῶν 90,000,000, ὅπερ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως ἀπαιτηθησομένου ποσοῦ ἐκ 250,000,000 λιτρῶν· συνεπῶς, ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, θὰ κυκλοφορῇ εἰς τὸ ἐμπόριον, διὰ νὰ ἐξαχθῇ, τὸ ὑπόλοιπον τῆς παραγωγῆς, ἤτοι λίτραι 210,000,000, ποσὸν δηλ. ὀλιγώτερον ἐκείνου, οὗ ἔχει ἀνάγκην ἡ κατανάλωσις, καὶ συνεπῶς ἡ ζήτησις ἐκ ταύτης θὰ ᾖναι μεγαλειτέρα, καὶ τὸ ἐμπόριον θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ τὰς μεγαλειτέρας τιμὰς, τὰς ὁποίας ἐπιτρέπει ἡ παροῦσα σύμβασις, ὡς θὰ παρατηρήσωμεν κατωτέρω· ἐνῷ, ἐὰν ἐν τῇ πραγματικῇ ταύτῃ ἀνεπαρκείᾳ ἡ Ἑταιρεία, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχει ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως, ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ βούλησιν καταβολὴν εἰς εἶδος ἢ εἰς μετρητὰ, τί θὰ συμβῇ; οὐδεὶς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἢ ἐξαγωγέων σταφιδοκάρπου θὰ μεταφέρῃ καὶ παραδώσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας σταφιδόκαρπον, διὰ νὰ λάβῃ παρ’ αὐτῆς δελτία, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὸν ἐξαχθησόμενον εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως σταφιδόκαρπον, ἀλλ’ ὁ μὲν παραγωγός, ἐπὶ τῇ βεβαίᾳ ἐλπίδι, ἕνεκα τῆς μικρᾶς παραγωγῆς, ὅτι θὰ τύχῃ παρὰ τοῦ ἐμπορίου ἀνωτέρας τιμὰς τῶν προσδιοριζομένων διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος του ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, τῶν δραχ. 115, 130 καὶ 145, θὰ ἀποστέργῃ νὰ εἰσάγῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας δι’ εἰσφορὰν καὶ ἔγγειον φόρον, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐξαγωγεὺς ἔμπορος, χάριν τῆς εὐκολίας του, καὶ διότι δὲν θὰ δύναται νὰ εὕρῃ σταφιδόκαρπον πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, θὰ προσέρχηται εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἑταιρείας καὶ θὰ καταβάλλῃ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115. Καὶ ἐρωτῶ, τί ποσὸν θὰ προσφέρηται εἰς τὸ ἐμπόριον διὰ τὴν κατανάλωσιν; 300 ἑκατομμύρια· ὁλόκληρος δηλαδὴ ἡ παραγωγή, ἥτις εἶναι ἀνωτέρα τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ὅταν 50 ὅλα ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον κυκλοφορῶσιν εἰς τὸ ἐμπόριον διὰ τὴν κατανάλωσιν, εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐπιτύχωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τιμὰς ἀνωτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας προσδιώρισεν ἡ Ἑταιρεία, ἤτοι τῶν 115 ἢ 130 δραχμῶν; Ὁ ὅρος λοιπὸν αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὴν σύμβασιν ἐπέτυχε νὰ ἀναγραφῇ, θεωρήσασα αὐτὸν ὡς εὐεργετικὸν διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, εἶναι αὐτόχρημα καταστρεπτικὸς δι’ αὐτοὺς, ὡς διετυπώθη...

§77Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ἐσοδείαν ἐλλιπῆ, καὶ ἐν τούτοις ἔχει ὁ παραγωγὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς εἰς εἶδος· ἡ πληρωμὴ δὲ εἰς εἶδος θὰ φέρῃ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, καὶ θ’ ἀναγκάσῃ τὸν σταφιδοπαραγωγὸν νὰ πληρώσῃ πολὺ πλέον τῶν 115 δραχμῶν, ἐὰν δὲν ἐπιτραπῇ ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου εἰς χρῆμα. Ἰδοὺ τὸ δίλημμα. Εὕρετε ὑμεῖς τὴν διόρθωσιν.

§78ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἑταιρεία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πιθανὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχεν ἐκ τῆς ἀξίας, ἣν θὰ ἀπελάμβανε διὰ τῆς πωλήσεως τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ἐκανόνισε τὰς τιμὰς, ἃς προσφέρει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς πρὸς ἀγορὰν σταφιδοκάρπου. Ὡς ἔσοδον μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶναι καὶ ἡ ἀξία, ἣν ἡ Ἑταιρεία θ’ ἀπελάμβανεν ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, ὅπερ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας της, καὶ ἐπὶ πιθανῆς κατὰ μέσον ὅρον καταναλώσεως 250 ἑκατομμυρίων θὰ εἰσπράξῃ ποσὸν 90,000,000. Τὰ 90,000,000 ὑπελόγισεν ὡς ἔσοδον, καὶ ἀπετίμησεν αὐτὸ πρὸς 50 περίπου δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον· οὕτω λοιπὸν ἐπὶ παρακρατήματος καὶ φόρου εἰς εἶδος τὸ ἐκ τούτου τίμημα, ὅπερ θὰ ἀπολαύσῃ ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῆς πωλήσεως πρὸς βιομηχανικὴν κατεργασίαν, δέον νὰ ὑπολογισθῇ εἰς τὴν τιμὴν, εἰς ἣν καὶ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία τὸ ἀποτιμᾷ, ἤτοι δραχ. 50 τὸ χιλιόλιτρον κατὰ μέσον ὅρον. Καὶ ἐρωτῶ, διατὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ καταβολὴ γείνῃ εἰς μετρητὰ, νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς, ἢ ὁ ἐξαγωγεὺς εἰς βάρος τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ, νὰ πληρώσῃ πρὸς δραχ. 115, καὶ ὄχι πρὸς 50; διατὶ ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων τιμῶν ἐκ δραχμῶν 65 τὸ χιλιόλιτρον νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ ζημίᾳ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς; Λέγω τοῦτο, οὐχὶ διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κερδίζῃ ἡ Ἑταιρεία, ἀλλὰ διότι τὸ κέρδος τοῦτο γίνεται πρόξενον πολὺ μεγαλειτέρας βλάβης εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Καὶ ἐπέρχεται, Κύριοι, βλάβη μεγίστη, διότι, παρεχομένου τοῦ δικιώματος τῆς εἰς μετρητὰ καταβολῆς πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑταιρείας, καὶ τῶν ἐξαγωγέων, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα ὑμῖν, προτιμώντων τὴν εἰς μετρητὰ καταβολὴν, δὲν ἀποσύρεται ἐκ τοῦ ἐμπορίου ποσὸν σταφιδοκάρπου, κυκλοφοροῦντος δὲ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, ἡ κατανάλωσις καθίσταται ἀπαθὴς καὶ ἀδιάφορος, ἀφοῦ ἐν πάσῃ στιγμῇ θὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ κινήσει τοῦ ἐμπορίου ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἀπαιτηθησομένου ὑπὸ τῆς καταναλώσεως. Δὲν βλέπω, Κύριοι, τὸν λόγον, δι’ ὃν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ εἰς μετρητὰ καταβολή,—ἄν ποτε τοιαύτη ἀνάγκη ὑπάρξῃ, —εἰς δραχμὰς 115 τὸ χιλιόλιτρον, καὶ οὐχὶ εἰς δραχ. 50, ὅση εἶναι ἡ ἀξία, ἣν ὑπολογίζει ἡ Ἑταιρεία ἐκ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας της εἰσκομισθησομένου ποσοῦ—ἐὰν τοιοῦτον εἰσεκομίζετο—τῆς εἰσφορᾶς καὶ φόρου εἰς εἶδος. Ἡ Ἑταιρεία στηρίζει τὴν ἐπιχείρησίν της μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐσόδων της ἐκ τῶν διαφόρων ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα τῇ παρέχομεν, καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος 35% διὰ τὴν Πελοπόννησον καὶ 40% διὰ τὰς Ἰονίους νήσους, καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ εἰσκομισθησομένου τούτου ποσοῦ εἰς εἶδος ἀποτιμᾷ πρὸς δραχμὰς 50 τὸ χιλιόλιτρον κατὰ μέσον ὅρον, καὶ τοῦτο τὸ ποσὸν κατὰ χιλιόλιτρον ὑπολογίζει ὡς ἔσοδον διὰ τὴν ἐπιχείρησίν της. Διατὶ θέλετε νὰ γείνῃ πλουσιωτέρα κατὰ 65 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἐὰν ἐν μικρᾷ παραγωγῇ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ καταβολὴ τοῦ ὅλου ἢ μέρους εἰς μετρητά; Βεβαίως δὲν ἐννοῶ νὰ δοθῇ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγόν· ἂς ἦναι ὑπόχρεος οὗτος πάντοτε νὰ καταβάλλῃ εἰς εἶδος. Ἐὰν ὅμως ἕνεκα τῆς μικρᾶς παραγωγῆς καθίσταται δύσκολος ἡ εἰς εἶδος καταβολὴ ὅλου τοῦ καταβλητέου ποσοῦ, δύναται τότε ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἐσοδείας, ὡς ὑπολογίζεται κατὰ προσέγγισιν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, νὰ ὑπολογισθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταναλώσεως τοῦ προηγουμένου ἔτους καὶ τῶν ἀποθεμάτων ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτων νὰ κανονισθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰς εἶδος ἀπαραιτήτως εἰσκομισθησομένου ποσοῦ καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰς μετρητὰ ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς 50 ἢ 60 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον, καὶ οὐχὶ 115.

§79Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ὑπολογισμοί σας ἐνέχουσιν ἓν ἄτοπον, ὅτι ἐλάβετε αὐτοτελῶς ἐκ τῆς ὅλης παραγωγῆς τῶν 20 ἐτῶν μίαν παραγωγὴν, καὶ ἐκτιμᾶτε τ’ ἀποτελέσματα, τ’ ἀποτελέσματα δὲ ταῦτα βεβαίως θὰ ἦναι εὐνοϊκὰ διὰ τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλὰ τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα συμψηφίζονται πρὸς ζημίας, ἐὰν ἐπέλθῃ ὑπερπαραγωγή.

§80ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἑταιρεία, κ. Πρόεδρε, τὴν ἐπιχείρησίν της ἐστήριξεν ἐπὶ τῇ βάσει εἰσοδήματος, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας της εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου ἐκ φόρου καὶ εἰσφορᾶς εἰς εἶδος, τὸ ὁποῖον εἶναι κυρίως προωρισμένον νὰ διατεθῇ εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν, καὶ τὸ ὁποῖον πρὸς τοῦτο πωλούμενον, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, θὰ εἰσπράξῃ κατὰ μέσον ὅρον δρ. 50 τὸ χιλιόλιτρον. Κατὰ τί λοιπὸν θὰ ζημιωθῇ ἡ Ἑταιρεία, ἐὰν ὑπάρξῃ περίστασις καταβολῆς φόρου καὶ εἰσφορᾶς ἐν μέρει εἰς μετρητὰ, ἐὰν ὑπολογισθῇ ἡ καταβολὴ πρὸς δρ. 50 ἢ 60 τὸ χιλιόλιτρον, καὶ οὐχὶ 115; Ἐὰν ἔχωμεν ὑπερπαραγωγὴν, θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν νὰ καταβάλλωσι μόνον εἰς εἶδος ὁλόκληρον τὸν φόρον καὶ τὴν εἰσφοράν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, νὰ ἔχωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα. Ἐγὼ θέλω, τὸ δικαίωμα τῆς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει εἰς μετρητὰ καταβολῆς νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ νὰ κανονίζηται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ εἰς μετρητὰ καταβολὴ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει νὰ ἐπιτρέπηται μόνον ὅταν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς ἦναι τοσοῦτον, ὥστε τὸ ὑπολειφθησόμενον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος νὰ ἦναι μικρότερον τοῦ διὰ τὴν κατανάλωσιν ἀπαιτηθησομένου ποσοῦ, ὁπότε καὶ ἡ ἀποτίμησις τῆς καταβολῆς εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 50 ἢ 60 τὸ χιλιόλιτρον εἶναι τιμὴ ἴση πρὸς ἐκείνην, ἥν θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ εἰς εἶδος εἰσαχθέντος. Ζημία λοιπὸν δὲν δύναται νὰ προκύψῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διότι, ὅταν ὑπάρξῃ περίστασις ἐπιτρέπουσα τὴν καταβολὴν εἰς μετρητὰ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, ἀναμφιβόλως δὲν θὰ ὑπάρξῃ πλεόνασμα, διὰ νὰ ἀγοράζῃ εἰς τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 115.

§81Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρελείφθη καθ’ ὅλην τὴν ἐπὶ τῆς συμβάσεως συζήτησιν, καὶ τὸ ὁποῖον ἤθελε βοηθήσει τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ μᾶλλον εὐνοϊκῶς καὶ μᾶλλον εὐχερῶς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως, εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῆς Ἑταιρείας. Ἐὰν ἡ ὀργάνωσις τῆς Ἑταιρείας εἶχε μείνει ὡς διετυποῦτο ἀρχικῶς ἐν τῇ συμβάσει, ἐὰν δηλαδὴ συνεκροτεῖτο τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον αὐτῆς ἀπὸ τοὺς ἱδρυτὰς ἢ μετόχους τῆς Ἑταιρείας, παρίστατο δὲ εἰς αὐτὸ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος μὴ ἔχων ψῆφον, ἀλλὰ μόνον γνώμην, ἀναμφιβόλως ἠδύνατό τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑταιρείας, ἥτις εἶναι Ἑταιρεία ἀποβλέπουσα εἰς κέρδη, θὰ ἠδύνατο νὰ παρασυρθῇ καὶ νὰ λάβῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπέβαινον ἐναντίον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ σήμερον ἡ συγκρότησις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὅλως διάφορος· εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ἀποτελούμενον ἐξ 9 μέχρι 12 μελῶν, σήμερον τὸ Κράτος μετέχει διὰ δύο ἐπὶ ἐννέα ἢ διὰ τριῶν ἐπὶ δώδεκα συμβούλων, ἔχει δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐπίβλεψιν καὶ διὰ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἑνιαίαν Διαχείρισιν νὰ μετέλθῃ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι πρὸς ζημίαν εἴτε τοῦ σταφιδεμπορίου εἴτε τῆς σταφιδοπαραγωγῆς.

§82ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅλην τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀντιπρόσωπον αὐτῆς ἐνταῦθα, τὸν κύριον Πεσμαζόγλου, ὅτι δὲν θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὰ ἴδια μόνον αὐτῆς συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν εἶναι φιλανθρωπικὸν σωματεῖον, ἀλλ’ εἶναι ἐμπορικὴ Ἑταιρεία, σκοπὸν ἔχουσα ν’ ἀποκομίζῃ κέρδη ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεώς της. Καὶ ὅταν τοιαύτην γνώμην ἔχητε, μεθ’ ὅλην τὴν πρόβλεψιν, ἣν ἔχετε λάβει, νὰ καταρτίσητε Συμβούλιον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐπιβλέπῃ ἐν πᾶσι, δὲν δύνασθε νὰ προλάβητε τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ γίνηται ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι ἡ σταφιδοπαραγωγὴ εἶναι κατωτέρα τῶν 300 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν· Θὰ ἐπιτραπῇ φυσικὰ ἡ κατὰ βούλησιν καταβολὴ εἰς μετρητά· ἐρωτῶ, ἐπὶ τοσαύτης παραγωγῆς τίς θὰ προσφέρῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν σταφιδόκαρπον, ἵνα τὰ δελτία τοῦ εἰσκομισθησομένου τούτου σταφιδοκάρπου χρησιμοποιήσῃ διὰ σταφιδόκαρπόν του ἐξαχθησόμενον εἰς κατανάλωσιν; Οὐδείς. Πάντες ἀνεξαιρέτως θὰ προτιμῶσι νὰ λαμβάνωσιν ἀποδείξεις καταβολῆς εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μικρᾶς παραγωγῆς θὰ ἔχωσι τὴν ἐλπίδα, τὴν λίαν δεδικαιολογημένην ἄλλως, ὅτι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀπολαύσωσι τιμὰς ἀνωτέρας τῶν 150 δραχμῶν, νὰ φθάσωσι τὰς 160, διότι κατ’ ἐμὲ αὐτὴ, ἐν ὁσῃδήποτε μικρᾷ παραγωγῇ, θὰ ἦναι καὶ ἡ ἀνωτέρα τιμὴ διὰ τὰς κατωτέρας ποιότητας, καίτοι φοβοῦμαι πολύ, ὅτι, ὡς ἔχει ἡ σύμβασις, οὔτε καὶ ἐν πολλῇ μικρᾷ παραγωγῇ θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς τὸ ἀνώτερον ὅριον τῶν τιμῶν. Μὲ τὴν ἐλπίδα ταύτην ἕκαστος τῶν παραγωγῶν θὰ προορίζῃ τὴν σταφίδα του διὰ τὸ ἐμπόριον, οἱ ἐξαγωγεῖς θὰ καταβάλλωσιν εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 τὸ χιλιόλιτρον, καὶ ἡ Ἑταιρεία τὰ μὲν χρηματοκιβώτιά της θὰ γεμίζῃ μὲ μετρητὰ χρήματα, τὰς δὲ ἀποθήκας της θὰ ἔχῃ προωρισμένας νὰ δέχωνται σταφιδόκαρπον ἐπὶ ἐνεχυριάσει, διὰ ν’ ἀπολαμβάνῃ τόκον ἐκ τῶν προκαταβολῶν της, εἰς δὲ τὸ ἐμπόριον θὰ κυκλοφορῇ ὁλόκληρος ἡ παραγωγή.

§83Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λέγετε ὑμεῖς, ὅτι ἐντεῦθεν θὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις;

§84ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμφιβόλως.

§85ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐπέλθῃ ὅμως ὑπερτίμησις, διότι θὰ κυκλοφορῶσι 300,000,000· διότι δὲν ὑποθέτετε, ὅτι θὰ ὑπάρξωσί τινες, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσωσι σταφίδα καὶ ὄχι χρῆμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ μία ἰσορροπία;

§86ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσι, διότι θὰ ἐλπίζωσι ν’ ἀπολαύσωσι μεγαλειτέραν τιμήν· ἄλλως δὲν διατρέχουσι κίνδυνον, ἀφοῦ καὶ βραδύτερον, ἐὰν δὲν ἐπαληθεύσουν αἱ ἐλπίδες των, θ’ ἀπολαμβάνωσι τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 115 παρὰ τῆς Ἑταιρείας, πωλοῦντες πρὸς αὐτὴν τὴν σταφίδα των ὡς πλεόνασμα. Ἀναμφιβόλως πάντες θὰ προτιμῶσι νὰ καταβάλλωσι τὸν φόρον καὶ τὴν εἰσφορὰν εἰς μετρητὰ, καὶ θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἐμπόριον ἐν κυκλοφορίᾳ ὁλόκληρος ἡ παραγωγή.

§87Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι προϋποθέτει κοινὴν συνεννόησιν ὅλων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ συμβῇ.

§88ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ συμβῇ. Ἔθιξα τὸ ζήτημα, ἀνέπτυξα τοῦτο, ὅσον μοὶ ἦτο δυνατόν, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ πολλὴν προσοχὴν ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ ἄρθρου τούτου τῆς συμβάσεως, διότι εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ ἐλαττωματικώτερα ἄρθρα τῆς συμβάσεως, καὶ πρέπει νὰ δοθῇ μεγάλη προσοχή, διότι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ θὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα· εἶναι προωρισμένον καὶ ἐν μικρᾷ παραγωγῇ νὰ κρατῇ τὴν σταφίδα πάντοτε εἰς τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ὡς κατώτατον ὅριον ἔχει προσδιορίσει ἡ Ἑταιρεία.

§89Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 πρέπει νὰ συνδυάσωμεν μὲ τὸ ἄρθρον 17, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλῇ πρὸς 160 δραχμάς. Ἐὰν συμβῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μεντζελόπουλος, τουτέστιν ἡ Ἑταιρεία νὰ λάβῃ χρῆμα, ἀντὶ νὰ λάβῃ εἶδος, σταφίδα, πρὸς ἔκδοσιν δελτίων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ μὲ παραγωγὴν 300 ἑκατομμυρίων εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ περίσσευμα ἀπὸ τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς ἐξαγωγὴν ποσόν, ὁπότε βεβαίως κατ’ ἀνάγκην θὰ προσφερθῇ τῇ Ἑταιρείᾳ πρὸς ἀγορὰν προϊόν, ὅπερ αὕτη θὰ ἀγοράσῃ πρὸς 115 δραχμάς, κατόπιν δὲ θὰ δικαιῶται νὰ πωλήσῃ πρὸς 160 δραχμάς.

§90Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ βλέπετε ὅτι εἶναι πλεόνασμα, καὶ θὰ τὸ ἀγοράζῃ ἡ Ἑταιρεία;

§91Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἰδού. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν 330 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τούτων θ’ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τῆς συνήθους καταναλώσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐκ 250 ἑκατομμυρίων· μένουν 80 ἑκατομμύρια. Ἐπὶ 250 ἑκατομμυρίων ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, λόγῳ παρακρατήματος καὶ φόρου εἰς εἶδος, 90 ἑκατομμύρια· ἔχομεν 80 ἑκατομμύρια, ἄρα ἔχομεν ἔλλειμμα 10 ἑκατομμυρίων. Τί δύναται ὅμως νὰ συμβῇ; Δύναται ἡ Ἑταιρεία, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 6, οὔσης τῆς παραγωγῆς ἐλλειμματικῆς, ὡς ἐρρήθη, νὰ πωλήσῃ δελτία ἀντὶ χρημάτων· ἀντὶ ὅμως νὰ πωλήσῃ τὸ ἐλλεῖπον ποσόν, πωλεῖ δελτία 25 ἑκατομμυρίων. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν 15 ἑκατομμύρια περίσσευμα φαινομενικὸν καὶ εἰκονικόν, ὅπερ ἀγοράζουσα κατόπιν ἡ Ἑταιρεία — καὶ θὰ ἀγοράσῃ πάντως — θὰ δικαιῶται κατόπιν νὰ πωλήσῃ πρὸς 160 δραχμάς. Οὕτω δὲ ἐν ἐλλειμματικῇ παραγωγῇ δύναται νὰ παρασταθῇ ἡ Ἑταιρεία ἀγοράσασα πλεόνασμα, ἐνῷ πράγματι ἠγόρασεν ὅ,τι ἐπὶ πλέον ἐπώλησεν αὕτη εἰς δελτία.

§92Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πωλήσῃ δελτία.

§93Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Μάλιστα· ἐὰν πωλήσῃ δελτία. Κατὰ τὸ ἄρθρον 6, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία, ὁσάκις κρίνῃ εὔλογον, ἀντὶ νὰ δέχηται εἶδος καὶ νὰ ἐξάγῃ δελτία, νὰ δέχηται χρῆμα καὶ νὰ δίδῃ δελτία. Λοιπόν, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 330 ἑκατομμυρίων ἔχομεν ἐλλειμματικὴν τὴν παραγωγήν μας, ἐν τούτοις ἡ Ἑταιρεία, δικαιουμένη, ὡς ἐξετέθη, νὰ ἐκδίδῃ δελτία 25 ἑκατομμυρίων ἀντὶ χρημάτων, παρουσιάζει ἓν εἰκονικὸν πλεόνασμα 15 ἑκατομμυρίων, ὅτε καὶ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ τὰ δῆθεν πλεονάζοντα αὐτὰ 15 ἑκατομμύρια.

§94ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποῖος θὰ ἀγοράσῃ αὐτὰ τὰ 25 ἑκατομμύρια;

§95Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Οἱ ἐξαγωγεῖς σταφίδος.

§96ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν δύναται βεβαίως ν’ ἀγοράζῃ ὁ κόσμος πλαστὰ δελτία.

§97Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἰδοὺ πῶς δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο. Ὑποθέσωμεν ὅτι ἐξάγονται 250 ἑκατομμύρια, ὅτι δὲ διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον εἰς εἶδος εἰσάγονται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας μόνον 65 ἑκατομμύρια ἀντὶ τῶν ἀπαιτουμένων 90 ἑκατομμυρίων, διότι διὰ τὰ 25 ἑκατομμύρια ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας δελτία ἀντὶ χρημάτων, ἠγοράσθησαν δὲ ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων, διότι συνέφερεν εἰς αὐτοὺς μᾶλλον νὰ προμηθεύωνται πρὸς 115 δραχμὰς δελτία ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν ἢ νὰ καταθέσωσιν αὐτῇ εἶδος καὶ λάβωσι δελτία, ἀφοῦ τὸ εἶδος πάντως θὰ τιμᾶται περισσότερον τῶν 115 δραχμῶν. Ἔχομεν λοιπὸν 250 ἑκατομμύρια σὺν 65, τὸ ὅλον 315 ἑκατομμύρια· ὑπολείπονται πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς παραγωγῆς 15 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας κατ’ ἀνάγκην, διότι ἡ Ἑταιρεία θ’ ἀγοράσῃ αὐτά, καὶ θὰ τ’ ἀγοράσῃ πρὸς 115 δραχμάς. Λοιπὸν τὰ 15 αὐτὰ ἑκατομμύρια ἔχει τὸ δικαίωμα κατόπιν ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλήσῃ πρὸς 160 δραχμάς, διότι θὰ παρουσιάζηται ἡ Ἑταιρεία ὡς ἀγοράσασα πλεόνασμα, ἐν ᾧ δὲν εὑρισκόμεθα ἐν πλεονάσματι.

§98Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλλιπὴς δὲν εἶναι ἡ ἐσοδεία ἡ ἄνω τῶν 250,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, ἐλλιπὴς εἶναι ἡ κάτω τῶν 250,000,000. Πᾶσαι λοιπὸν αἱ ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας κάμνετε, εἶναι ἐκτὸς τῆς συμβάσεως.

§99ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸν θεσμὸν τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου εἰς εἶδος, ἐλλιπὴς ἡ παραγωγὴ δὲν εἶναι μόνον ὅταν ἔχωμεν τοιαύτην κάτω τῶν 250 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἔχωμεν 330 ἑκατομμύρια. Διότι χρειαζόμεθα 90,000,000, τὰ ὁποῖα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς συμβάσεως.

§100Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ δίδετε εἰς χρήματα.

§101ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βάσις καὶ σκοπὸς τῆς συμβάσεως εἶναι ἡ ἀφαίρεσις παντὸς πλεονάζοντος ποσοῦ διὰ τῆς καταβολῆς φόρου καὶ εἰσφορᾶς οὐχὶ εἰς χρήματα, ἀλλ’ εἰς εἶδος.

§102Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι πρέπει νὰ ἐξαχθῶσι 250 ἑκατομμύρια, καὶ διὰ νὰ ἐξαχθῶσι 250 ἑκατομμύρια, ἔχετε ἀνάγκην 90 ἑκατομμυρίων δελτίων· ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὰ 90 ἑκατομμύρια, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἔχετε 250 ἑκατομμύρια ἐν ὅλῳ παραγωγήν. Δὲν ἔχει οὕτω;

§103ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§104Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τότε σᾶς χορηγεῖτε τὸ δικαίωμα, ἀντὶ ν’ ἀγοράσητε σταφιδόκαρπον, ἡ τιμὴ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ὑψωθῇ μέχρι τῶν 200 δραχμῶν, νὰ πληρώσητε τὰς 115. Αὐτὸς εἶναι ὁ μηχανισμός. Ὅταν οὕτω θέσητε τὰ ζητήματα, θὰ ἐννοήσητε, ὅτι οὔτε ν’ ἀγοράσῃ ἔχει ἡ Ἑταιρεία οὔτε νὰ πωλήσῃ· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποταμιεύῃ ἡ Ἑνιαία Διαχείρισις, ὅπως πράττει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα μέχρι τοῦδε, καὶ ἕνεκα τούτου ἔχομεν αὐτὸ τὸ ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸ ἐμπόριον. Ἡ Ἑνιαία ἔχει συμφέρον, κατ’ ἔτος νὰ κανονίζῃ τὴν θέσιν της οὕτως, ὥστε ἡ νέα ἐσοδεία νὰ μὴ εὑρίσκῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της ἀπόθεμα ἐκ τῆς προηγουμένης ἐσοδείας. Ἑπομένως ὅλαι αἱ ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας κάμνετε, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ πωλῇ καὶ θ’ ἀγοράζῃ, εἶναι φανταστικαί.

§105Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (πρὸς τὸν κ. Μεντζελόπουλον). Ὁ συλλογισμός σας βασίζεται εἰς τὸ ἑξῆς· ὅταν ἔχωμεν παραγωγὴν 300,000,000, θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα, διότι δὲν ὑπάρχει σταφὶς ἐπαρκής, ὅπως κατατεθῇ καὶ ἡ παρακράτησις καὶ ὁ φόρος τοῦ Δημοσίου· καὶ λέγετε, ὅτι οἱ παραγωγοὶ δὲν θὰ καταθέσωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας σταφίδα, διότι ἐλπίζουσι νὰ πωλήσωσι τὴν σταφίδα εἰς ἀνωτέραν τιμήν, καὶ ὅτι τότε θὰ ζητήσωσι νὰ πληρώσωσιν εἰς χρῆμα, ἐφ’ ὅσον δὲ πληρώνουσιν εἰς χρῆμα, θὰ ἔχωμεν ὑπερπαραγωγήν, διότι θὰ ἔχωμεν ποσὸν ἀνώτερον τῶν 250,000,000. Αὐτὸς εἶναι ὁ συλλογισμός σας.

§106ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§107Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πολὺ καλά. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε εἰς τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Ὅταν συμβῇ τοῦτο, καὶ ὡς συνέπεια θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῶν τιμῶν, οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τότε δὲν θὰ παραδώσωσι σταφίδα; Διατὶ νὰ καταβάλωσιν εἰς χρῆμα τὴν παρακράτησιν, ἀφοῦ αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος θὰ ἦναι κατώτεραι τῶν δραχμῶν 115;

§108ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Βεβαίως, αὐτὸ εἶναι.

§109Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσητε· διότι, ἐὰν δὲν λυθῇ, καταστρέφεται τὸ συμπέρασμά σας.

§110ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξηγοῦμαι. Ἔχομεν παραγωγὴν 300,000,000 λιτρῶν, καὶ πρέπει νὰ παραδώσωμεν 90,000,000 εἰς εἶδος· ἑπομένως μένει ποσὸν 210,000,000 διὰ τὴν κατανάλωσιν, ἥτις ὅμως χρειάζεται 250,000,000. Γνωρίζει καὶ ἡ κατανάλωσις καὶ τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ γνωρίζουσιν, ὅτι, ὅταν ἔχωμεν μόνον 210,000,000 λίτρας σταφιδοκάρπου νὰ ἐξαγάγωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐνῷ ἡ κατανάλωσις θὰ ζητήσῃ 250,000,000, πρέπει νὰ ἔχωμεν τιμὴν ἀνωτέραν ἐκείνης, ἣν κανονίζει ἡ Ἑταιρεία, ἤτοι τῶν 115 δραχμῶν.

§111Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σύμφωνοι.

§112ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς δὲν θὰ δυσκολεύηται τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ κατανάλωσις νὰ πληρώσῃ τιμὰς δραχ. 125 ἢ 130, ἢ 135.

§113Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§114ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ὅμως θὰ ἐξακολουθῶσιν ἐμφορούμενοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι δι’ ἐξαγωγὴν 250,000,000, ὅσα θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ κατανάλωσις, ἀλλὰ 210,000,000, διότι εἶναι 300,000 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὸ ποσὸν αὐτό, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶσι καὶ πρὸς τὸ πραγματικὸν συμφέρον νὰ κανονίσωσιν, ὥστε τὸ πλεονάζον ποσὸν τῆς παραγωγῆς νὰ παραδοθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, διὰ νὰ μείνωσι 250,000,000 διὰ τὴν ἐξαγωγήν· ἕκαστος ἐν τούτοις θὰ κάμνῃ τὸν ὑπολογισμόν του χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν ἄλλον, ὅστις ἐκ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν θὰ ἐμφορῆται, ὅτι, ἐνῷ ἡ κατανάλωσις ἔχει ἀνάγκην 250,000,000, ἐν τούτοις, ἀφοῦ θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν 90,000,000, — διότι ἕκαστος τῶν παραγωγῶν θὰ ἐμφορῆται ἐκ τῆς ἀπατηλῆς ταύτης σκέψεως, — θὰ ὑπολειφθῶσι μόνον ἐκ τῆς ὅλης παραγωγῆς 210,000,000 διὰ τὴν κατανάλωσιν, καὶ ἕκαστος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπατηλῆς ταύτης σκέψεως, νομίζων ὅτι θὰ ἀπολαύσῃ ὄχι 125 ἢ 130 ἢ 135 δραχμάς, ἀλλὰ τουλάχιστον τὰς 160 δραχμάς, εἰς ἣν τιμὴν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλῇ, θὰ ἀποφεύγῃ πάντως νὰ εἰσάγῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον, θὰ ἐξακολουθῇ δὲ μέχρι τέλους τῆς ἐσοδείας νὰ βαυκαλίζηται ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἀνωτέραν τιμὴν, καὶ θὰ παρατείνῃ τὴν πώλησιν τῆς σταφίδος του μέχρι τέλους τῆς ἐσοδείας· οὕτω δὲ ποσὸν πλεονάζον τῆς καταναλώσεως θὰ προσφέρηται μὲ τὴν ἰδέαν τὴν πεπλανημένην, ὅτι θὰ τύχῃ τιμῆς ἀνωτέρας τῆς τρεχούσης τῶν 115, 120 καὶ 125 δραχμῶν. Ἕκαστος θὰ κάμνῃ τὴν σκέψιν, ὅτι οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ, ἂν πρὸς πώλησιν προορίσῃ ὁλόκληρον τὸν σταφιδόκαρπόν του· διότι θὰ σκέπτηται: «Διατὶ νὰ παραδώσω εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου μου τούτου διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον, ἀφοῦ δύναμαι νὰ καταβάλω μετρητὰ πρὸς δραχ. 115, τὸν σταφιδόκαρπόν μου δὲ τοῦτον δύναμαι νὰ δώσω καὶ τώρα εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸς 115, 120 ἢ 130 δραχμάς, δύναμαι δὲ νὰ ἐλπίζω καὶ ἀνωτέρας τούτων τιμάς; ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐπιτύχω παρὰ τοῦ ἐμπορίου ἀνωτέρας ἢ αὐτὰς τὰς τιμάς, μήπως δὲν δύναμαι νὰ ἐπιτύχω παρὰ τῆς Ἑταιρείας, ἐὰν πρὸς αὐτὴν πωλήσω, τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 115, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσω εἰς μετρητὰ τὴν παρακράτησιν καὶ τὸν φόρον;» Καὶ μὲ τὰς σκέψεις ταύτας θὰ ἐξακολουθῇ νὰ κρατῇ τὴν σταφίδα, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ νέα ἐσοδεία, καὶ ἐπὶ παραγωγῆς 300,000,000 θὰ εὑρεθῇ ἀπόθεμα 50,000,000, τὸ ὁποῖον θὰ κυκλοφορῇ εἰς τὸ ἐμπόριον εἰς βάρος τῆς νέας ἐσοδείας, ἢ θὰ παραδοθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν μὲ τὰς τιμὰς, ἃς αὕτη ἔχει κανονίσει, καὶ οὕτως ὁλόκληρος ἡ σταφιδοπαραγωγὴ θὰ διατεθῇ εἰς τὰς τιμὰς, ἃς ἔχει κανονίσει ἡ Ἑταιρεία, ἥτις ὅμως, ἀντὶ νὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της τὰ 90,000,000 ἐπὶ ποσοῦ ἐξαγωγῆς 250,000,000 εἰς εἶδος, θὰ ἔχῃ τὴν ἀξίαν τούτων εἰς μετρητὰ, καὶ οὐχὶ ἐκείνην, ἣν θ’ ἀπελάμβανεν ἐκ τῆς πωλήσεως πρὸς 50 ἢ 60 δραχμὰς, ἀλλὰ τὴν πρὸς δραχμὰς 115. Ἰδοὺ τὸ ἄτοπον. Ὑπὸ τοιαύτας λοιπὸν συνθήκας εὑρισκόμενος ὁ σταφιδοπαραγωγὸς δὲν θ’ ἀποφασίζῃ νὰ προσφέρῃ ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου του εἰς τὴν Ἑταιρείαν διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον θὰ προτιμᾷ νὰ καταβάλλῃ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχμὰς 115. Τὸ ἄτοπον καὶ ἐπιζήμιον τοῦτο ἠδύνατο, φρονῶ, νὰ ἐκλείψῃ ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τῆς Ἑταιρείας, ἐὰν αὐτὴ δὲν θέλῃ νὰ κερδοσκοπήσῃ πέραν τοῦ δέοντος. Ἡ Ἑταιρεία βάσιν τῆς ἐπιχειρήσεώς της, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ, ὑπελόγισεν, ὡς ἓν τῶν ἐσόδων της, καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδόκαρπου, ὃν θὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της ἐκ παρακρατήματος καὶ φόρου εἰς εἶδος, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπὶ ἐξαγωγῆς κατὰ μέσον ὅρον 250,000,000 ἀνέρχεται εἰς 90,000,000, ὅπερ πωλούμενον διὰ βιομηχανικὴν κατεργασίαν πρὸς δραχμὰς 50, ἢ ἔστω 60, θὰ ἀποφέρῃ ἔσοδον εἰς μετρητὰ δραχ. 5,400,000. Αὐτὸ τὸ ἔσοδον ὑπελόγισεν ὅτι θὰ ἔχῃ, καὶ ἀνέλαβε τὴν ἐπιχείρησιν ἐὰν εἰσπράξῃ πρὸς δραχ. 115, θὰ ἔχῃ ἔσοδον 10,350,000 δραχμῶν, καὶ ὄχι 4,500,000 ἢ ἔστω 5,400,000, ἅτινα ὑπελόγισεν ὅτι θὰ ἔχῃ. Δι’ αὐτὸ ἡ εἰς μετρητὰ καταβολὴ, ἀντὶ νὰ προσδιορισθῇ εἰς δραχ. 115, ἔδει νὰ προσδιορισθῇ εἰς δραχ. 50 ἢ 60 τὸ πολὺ, ὅση εἶναι ἡ ἀξία τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας εἰσαγομένου διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον σταφιδοκάρπου. Δὲν θεωρῶ ὅμως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ δικαίωμα τῆς καταβολῆς εἰς μετρητὰ ἐλεύθερον καὶ ἐξαρτώμενον ἐκ τῆς βουλήσεως τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἢ ἐξαγωγέων, — διότι βεβαίως οὗτοι ποτὲ δὲν θὰ δίδωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν σταφίδα διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον, ἀφοῦ θὰ ἠδύναντο νὰ πωλήσωσι ταύτην πρὸς τὴν Ἑταιρείαν ὡς πλεόνασμα πρὸς δραχ. 115, — ἀλλὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἢ καὶ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ὅταν ἡ εἰς μετρητὰ καταβολὴ ὑπολογίζηται πρὸς δραχ. 50 ἢ 60, θὰ κανονίζῃ τὸ ποσοστόν, ὅπερ θὰ εἰσάγηται εἰς εἶδος, καὶ τὸ ποσοστόν, ὅπερ θὰ καταβάλληται εἰς μετρητά. Οὕτω δὲ δὲν θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἄτοπον νὰ κυκλοφορῇ πάντοτε εἰς τὸ ἐμπόριον ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατανάλωσιν. Τέλος πάντων πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος πρὸς διόρθωσιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ πολλὴν προσοχὴν εἰς τοῦτο.

§115Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητεῖτε ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως. Παραλείπω τὴν γνώμην, ἣν ὑπεστηρίξετε, περὶ τῶν ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας πραγματοποιηθησομένων κερδῶν, καὶ ἐξετάζω τὴν διάταξιν ταύτην ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ὁ παραγωγὸς εὑρίσκεται ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας μὲ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ καταβάλῃ τὴν εἰσφορὰν καὶ τὸν ἔγγειον φόρον ἢ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα. Ἐὰν αὐτὸς νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ ἀπολαύσῃ τιμὴν μείζονα τῶν 115 δραχμῶν, θὰ καταβάλῃ εἰς χρήματα. Τοῦτο θὰ πράξῃ, ὅταν ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ πωλήσῃ πρὸς 160 ἢ 190 ἢ 200 δραχμάς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὗτος μεταβάλλεται εἰς ἔμπορον, διότι ἀφορᾷ εἰς πρᾶξιν κερδοσκοπικήν’ τουτέστι πληρώνει τὰς 115 δραχμὰς εἰς χρῆμα, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὸ κέρδος. Προφανῶς διατρέχει ἕνα κίνδυνον. Ἐὰν δὲν εὕρῃ τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 115 δραχμῶν, θ’ ἀναμείνῃ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν δύναται νὰ δώσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν δραχ. 115 ἢ 130 ἢ 145· πάντως ὅμως ἔχει ἐξησφαλισμένην παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ τιμὴν οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν 115 δραχμῶν· ἐὰν δὲ δὲν κατέχηται ὑπὸ τῆς ἰδέας ἀνωτέρου κέρδους, δύναται νὰ παραδώσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἀμέσως. Ἀλλ’ ὑμεῖς ὑποστηρίζετε, ὅτι ἐξ ἐλπιζομένης ἀνωτέρας τιμῆς πολλοὶ σταφιδοκτήμονες θὰ προτιμήσωσι τὴν εἰς χρήματα πληρωμήν, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τὸ προσφερόμενον εἰς πώλησιν ποσὸν ἔσεται τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ὑπερτιμᾶται ἡ σταφίς. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, φρονῶ ὅτι τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑφίσταται, διότι ὁ ἔχων πρὸς πώλησιν σταφιδόκαρπον εἶναι εἰς θέσιν νὰ προτιμήσῃ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον.

§116ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κερδοσκοπεῖ ὁ παραγωγός, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ εἰς θέσιν νὰ προτιμήσῃ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον τῆς πωλήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου του· ἄλλως νομίζει ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὸ συμφέρον του, ὅταν καταβάλλῃ εἰς μετρητά, καὶ οὐχὶ εἰς εἶδος, τὴν παρακράτησιν καὶ τὸν φόρον, διότι οὕτω φαίνεται συμφερώτερον εἰς αὐτόν, ἀφοῦ εὑρίσκει πάντοτε τὴν τιμὴν τῶν 115 δραχμῶν, οὐδὲ δύναται νὰ κατανοήσῃ τὴν ζημίαν τὴν ἕνεκα τῆς ἐν κυκλοφορίᾳ εἰς τὸ ἐμπόριον πλεοναζούσης παραγωγῆς· ἀλλὰ καὶ ἂν παρ’ ὅλων κατανοηθῇ αὕτη, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις ἀπαραίτητος ὅλων τῶν παραγωγῶν ἢ ἐξαγωγέων, διὰ νὰ ἀρθῇ. (Θόρυβος καὶ διαλογικὴ συζήτησις μεταξὺ διαφόρων Βουλευτῶν).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα, Κύριοι, ἐξαντλήθη ἐν πάσαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις, καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιτρέπονται πλέον διακοπαί.

§118ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούω Κύριοι, νὰ λέγηται, ὅτι δὲν θὰ τὸ πράξῃ, διότι ἔχει ζημίαν ὁ παραγωγός. Καὶ ἔχει ὄντως τοιαύτην, ἀλλὰ δὲν τὴν διαβλέπει σήμερον ὁ παραγωγὸς ἐκεῖνος, ὅστις θὰ πληρώσῃ 115 δραχμάς, ἀντὶ νὰ δώσῃ εἰς εἶδος· ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχει ζημίαν ἐν τῇ εἰδικῇ ταύτῃ περιπτώσει, διότι, καὶ ἂν κατόπιν ᾖναι ἠναγκασμένος, διότι δὲν τῷ δίδει ἀνωτέραν τιμὴν τὸ ἐμπόριον, νὰ παραχωρήσῃ τὸν σταφιδόκαρπόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν πρὸς 115 δραχμάς, ποῦ εἶναι ἡ ζημία;

§119Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχασε τὸν τόκον.

§120ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἤκουσα νὰ μοὶ λέγῃ τις: «διατὶ ἔχετε τὴν ἀξίωσιν, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία θὰ πληρώνῃ 115 δραχμάς, νὰ μὴ εἰσπράττῃ 115;»

§121Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε, 50.

§122ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον 50, διότι ἡ Ἑταιρεία ἐστήριζε τὴν ἐπιχείρησίν της εἰς τὴν ἀξίαν, ἣν θ’ ἀπελάμβανεν ἐκ τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, καὶ τοσοῦτον ὑπελόγισε τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου. Ἀλλὰ καὶ ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως αὐτὸς εἶναι, νὰ ἀφαιρῆται τὸ πλεονάζον· ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἐν κυκλοφορίᾳ πάντοτε ποσὸν μεγαλείτερον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατανάλωσιν· ἐὰν δ’ ἐξακολουθῇ ἡ κατανάλωσις νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίαν ἢ μᾶλλον νὰ ᾖναι πεπεισμένη, ὅτι κυκλοφορεῖ ποσὸν περισσότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ, ἀπέτυχεν ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως, καὶ οὐδεμίαν πρακτικότητα θὰ ἔχῃ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Τὸ ἄρθρον τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἄρθρων, καὶ πρέπει νὰ καταβληθῇ ἐπ’ αὐτοῦ μεγάλη προσοχή, διότι, ὡς ἔχει, θὰ ἐξαναγκάσωμεν τοὺς παραγωγοὺς νὰ μὴ ἀπολαμβάνωσι ποτὲ τιμὰς ἀνωτέρας ἐκείνων, ἃς προσδιορίζει ἡ Ἑταιρεία. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ δοθῇ ἀφορμή, ἵνα καὶ ἄλλοι ἀσχοληθῶσι καὶ ὑποδείξωσι τοὺς κινδύνους. Ἐπιζητῶ δὲ τὰς 50 ἢ 60 δραχμὰς νὰ καταβάλωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διότι φρονῶ ὅτι ταχέως θὰ ἔχωμεν παραγωγὴν μόνον 200,000,000 λιτρῶν ἢ τὸ πολὺ 250,000,000, καὶ συνεπῶς ἡ καταβολὴ δὲν θὰ γίνεται εἰς εἶδος, ἀλλ’ εἰς μετρητά, καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ πληρώνωμεν ἔγγειον φόρον καὶ εἰσφορὰν πρὸς δραχ. 115.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ ἐλάττωμα τοῦ ἄρθρου, κατ’ ἐμέ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅπως εἶναι διατετυπωμένον, εἶναι ἐλαττωματικόν. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὅταν ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ προϊόντος ἐν ἔτει τινὶ ἡ καταβολὴ εἰς αὐτούσιον σταφίδα τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς δὲν ἦναι δυνατή, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἑταιρείας, ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ, ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ βούλησιν ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων καταβολὴν τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον.» Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ἐλάττωμα τοῦ ἄρθρου· διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ βούλησιν ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων καταβολὴν τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου εἰς αὐτούσιον σταφίδα ἢ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχ. 115 κατὰ χιλιόλιτρον. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐλαττωματικὴ, ὅταν μάλιστα σχετίσωμεν αὐτὴν πρὸς ἑτέραν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, ἥτις λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τῆς εἰς μετρητὰ καταβολῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἀπόφασις τῆς Ἑταιρείας δέον πάντως νὰ γνωστοποιῆται πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου πρός τε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸ κοινὸν διὰ καταλλήλων ἐν τῷ τύπῳ δημοσιεύσεων, δι’ ὧν θὰ προσδιορίζηται συγχρόνως καὶ ἂν θὰ ἄρχηται ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου, ἢ μόνον ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤθελεν ἐξαχθῆ ποσόν τι σταφιδοκάρπου, ὁριζόμενον ἐν τῇ αὐτῇ ἀποφάσει.» Καὶ εἶτα λέγει: «Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, εἴτε ἕνεκεν ἐσφαλμένων περὶ τῆς ἐσοδείας πληροφοριῶν εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, ἤθελε παραλείψει νὰ λάβῃ τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου μέτρον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ.» Ἀλλὰ τί δικαίωμα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Οὐδέν. Δύναται μόνον, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία δὲν λάβῃ τὸ μέτρον τοῦ πρώτου ἐδαφίου, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑταιρείας, ἐν ᾗ περιπτώσει αὕτη ὁρίσῃ τὴν ἀναλογίαν τῆς αὐτουσίας καταβολῆς καὶ τῆς εἰς χρήματα. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ἐλάττωμα τοῦ ἄρθρου.

§124ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο μοὶ δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ ἐπεξεργασία ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐπέτυχε, διότι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως ἔλεγεν, ὅτι «ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται καὶ ὑποχρεοῦται». Τὸ «καὶ ὑποχρεοῦται» ἐξηλείφθη, καὶ ἔμεινε μόνον τὸ «δικαιοῦται».

§125ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἦναι οὔτε τὸ «δικαιοῦται».

§126Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον ὅτι, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἰδανικόν.

§127Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα ὁ Ὑπουργός.

§128ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀλεθριώτατον. Ποία εἶναι ἡ διόρθωσις αὐτοῦ; Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, λαμβάνον πληροφορίας, θὰ λέγῃ πρὸς τὴν Ἑταιρείαν: «Ἔχομεν παραγωγὴν 300 ἑκατομμυρίων. Ἡ ἐξαγωγὴ εἶναι 250 ἑκατομμύρια. Εἶναι ὑπόχρεος ἡ Ἑταιρεία νὰ παραλάβῃ τὰ 50 ἑκατομμύρια εἰς εἶδος, διὰ νὰ λείψωσιν αὐτὰ ἀπὸ τὴν ἀγοράν». Καὶ οὕτω πως ὅλα τὰ ἄτοπα τοῦ ἄρθρου διορθοῦνται, καὶ θὰ λείψῃ ὅλον τὸ πλεόνασμα ἀπὸ τὴν ἀγοράν.

§129Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε μάλιστα.

§130Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προΐδῃ τις ἐπακριβῶς ἐν ἀρχῇ τῆς ἐσοδείας τὸ ποσὸν αὐτῆς. Πάντοτε ὁ ὑπολογισμὸς θὰ γίνεται κατὰ συμπερασμὸν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, ὅπως καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν πρακτόρων της ἀποφαίνεται περὶ τῆς ἐσοδείας. Συνήθως ὅμως ἔχομεν διαφορὰν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἀπὸ 20 μέχρι 30 ἑκατομμυρίων. Πέρυσιν ὅλοι ἐλέγομεν, ὅτι ἡ ἐσοδεία θὰ φθάσῃ μέχρι 250 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, καὶ ἔφθασεν ἄνω τῶν 300 ἑκατομμυρίων.

§131ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πάντοτε ἐλέγομεν, μέχρι 320 ἑκατομμυρίων.

§132ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τοιαύτας πληροφορίας εἶχεν.

§133Ι. ΜΑΜΑΗΣ.....

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐτελείωσεν. Ἐπετράπησαν αἱ διακοπαὶ αὗται, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐννοίας ἥτις δὲν εἶχε γείνῃ καταληπτή. Οὐδεμία ἄλλη διακοπὴ ἐπιτρέπεται.

§135Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πῶς ἐγνωρίζετε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, τίνα παρατήρησιν θὰ κάμω ἐγώ, καὶ δὲν μοὶ ἐπετρέψατε διακοπήν; Ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἐφωτίσθητε;

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὑμεῖς ἠθελήσατε νὰ διακόψητε τὸν ἀγορεύοντα, εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ μὴ γείνῃ ἄλλη διακοπή. Ἄλλως τε ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε καὶ ἐνδιαφέρον εἰς τὸ ζήτημα (ἱλαρότης).

§137ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὅταν ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ προϊόντος ἐν ἔτει τινὶ ἡ καταβολὴ εἰς αὐτούσιον σταφίδα τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς δὲν ἦναι δυνατή, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἑταιρείας...» Συνεπῶς κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἑταιρείας κανονίζεται ἡ καταβολὴ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρῆμα. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν, ἣν θὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία. Μόνον, κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, «ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, εἴτε ἕνεκα ἐσφαλμένων περὶ τῆς ἐσοδείας πληροφοριῶν εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, ἤθελε παραλείψει νὰ λάβῃ τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου μέτρον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ». Μόνον λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπεμβῇ, οὐχὶ καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἑταιρεία ἤθελε λάβει τοιοῦτο μέτρον χωρὶς νὰ ὑφίσταται πράγματι τοιαύτη ἀνάγκη.

§138Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ὑπάρξει πράγματι ἐλλιπὴς παραγωγή, καὶ θὰ ὑψοῦντο αἱ τιμαί, ἡ δὲ Ἑταιρεία κερδοσκοποῦσα θὰ ἐζήτει τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου εἰς εἶδος, τότε ἐπεμβαίνει τὸ Δημόσιον καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἄδειαν, λόγῳ τῆς ἐλλιποῦς παραγωγῆς, νὰ καταβάλῃ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς τὸν φόρον εἰς χρήματα.

§139ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια.

§140Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§141Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τίνων μέσων θὰ ἐπιβληθῇ τὸ Δημόσιον;

§142Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ νόμου. Ἑκάστη διάταξις, ἥτις ἐπιβάλλει μίαν ὑποχρέωσιν εἴτε εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς εἴτε εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἔχει πρὸς κύρωσιν ἀντίστοιχον διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ. Αὐτὴ καὶ μόνη ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6 σᾶς δίδει τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅλου ἄρθρου καὶ τὸν σκοπὸν αὐτοῦ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, διαπράττουσα τὴν σύμβασιν, δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ περιορισμοὺς εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν ἢ τὸν σταφιδέμπορον, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος ν’ ἀσφαλίσωμεν τούτους ἐν περιπτώσει ἐλλιποῦς παραγωγῆς καθ’ ἓν ἔτος, ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἀποδίδηται εἰς τὸν ἴδιον ἡ εὐκολία νὰ κρίνῃ, ἂν πρέπει νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον καὶ τὸ παρακράτημα εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα.

§143Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν.

§144Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, διότι ἔρχεται κατόπιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§145ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως ἡ Ἑταιρεία, ἔχουσα δικαίωμα...

§146Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, εἴτε ἐξ ὑπολογισμῶν πλημμελῶν, εἴτε διότι θέλει νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐκ τῆς ἐλλιποῦς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐντεῦθεν αὐξήσεως τῶν τιμῶν, ἤθελε παραλείψει νὰ δώσῃ αὐτὴν τὴν ἄνεσιν εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν καὶ τὸν σταφιδέμπορον, ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον τῷ χορηγεῖ ἡ σχετικὴ διάταξις, καὶ τὸ ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§147ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως ἡ Ἑταιρεία κερδοσκοποῦσα λάβῃ τοιοῦτο μέτρον καὶ ἐπιτρέψῃ τὴν καταβολὴν καὶ εἰς μετρητά, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πράγματι ἡ δεδικαιολογημένη περίπτωσις...

§148Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὔτε ὁ σταφιδοπαραγωγὸς οὔτε ὁ σταφιδέμπορος θὰ πληρώσῃ χρήματα.

§149ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπεμβῇ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, καὶ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν καταβολὴν εἰς χρήματα;

§150Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεμβαίνει ἡ λογικὴ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην κυρώσεως τοῦτο. Ὁ σταφιδοπαραγωγός, ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχει σταφιδόκαρπον, θὰ καταβάλῃ εἰς εἶδος· μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἤθελεν ὑψωθῆ, ἔχει ἀνάγκην προστασίας.

§151Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐκλογὴν ἔχει ὁ σταφιδοπαραγωγός.

§152Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δυστυχῶς, κύριε Πρόεδρε, τὸ σύστημα τῆς διαλογικῆς καὶ κατ’ ἐρωταπόκρισιν συζητήσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἀποτέλεσμα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κανονισμοῦ. Νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἀγορευόντων τῶν ῥητόρων, καὶ ἀφιεμένης ἐλευθέρας τῆς ἀντικρούσεως κατόπιν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οὐδεμία διακοπὴ ἐπιτρέπεται.

§154ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφίνω πλέον τὸ ἄρθρον 6, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, δὲν ἠξεύρω διατὶ, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία εἶχεν ἀποδεχθῆ μὲ 115 δραχμὰς νὰ δίδωμεν ἐγγύησιν εἰς χρήματα μέχρι τῆς 15 Σεπτεμβρίου τοῦ ἔτους τούτου, διατὶ ἠθέλησαν οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασθέντες τὴν σύμβασιν νὰ μᾶς ὑποχρεώσουν νὰ καταβάλλωμεν 130 δραχμάς. Ἡ Ἑταιρεία ἠξίου διὰ τῆς προσυμβάσεως 115 δραχμὰς ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἀνεγράφη ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει τὸ ποσὸν 130 δραχμῶν. Ἀλλὰ τέλος πάντων αὐτὸ εἶναι ἐπουσιῶδες. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχετε κανονίσει, ὅτι ἐπὶ ἐξαγωγῆς 240 ἑκατομμυρίων μέχρι 250 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ πληρώνῃ 4,000,000 δραχμὰς εἰς τὸ Δημόσιον, διὰ πᾶσαν δὲ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν ἐπὶ πλέον τῶν 250 ἑκατομμυρίων ἢ ἐπὶ ἔλαττον τῶν 240 ἑκατομμυρίων τὸ Δημόσιον θέλει εἰσπράττει παρὰ τῆς Ἑταιρείας δραχ. 18 ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον τοῦ ὁρισθέντος ποσοῦ τῶν 4,000,000 δρ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐξαγωγὴ μᾶλλον θὰ αὐξάνῃ, — δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐλαττωθῇ, διότι ὑποτίθεται ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ φροντίσῃ νὰ ἐπαυξήσῃ τὴν κατανάλωσιν, καὶ πλέον τῶν 250,000,000 θὰ ἐξάγωνται, ποτὲ ὀλιγώτερον, — δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ γείνῃ ἡ χαριστικὴ αὕτη πρᾶξις τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν. Ἀφοῦ 27 δραχμὰς πληρώνουν αἱ Ἰόνιοι νῆσοι ἐπὶ ἑκάστης χιλιάδος λιτρῶν, κανονίζοντες ἡμεῖς πρὸς 18 δραχμὰς τὴν χιλιάδα ὅλην τὴν ἐξαγωγὴν χαρίζομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ ἐξαγομένου ἀπὸ τὰς Ἰονίους νήσους 9 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου χαρίζεται ἐκ τοῦ φόρου τὸ ποσὸν, ὡς εἶπον, τῶν 300,000 δραχμῶν διὰ παντὸς, διότι μόνον ἐκ τῶν χαριζομένων ἐν ὅλῳ 800,000 δραχμῶν αἱ 500,000 δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν κερδῶν. Ἐπίσης διὰ τῶν προθεσμιῶν, αἵτινες κανονίζονται ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 9 διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας πληρωμὴν τοῦ φόρου πρὸς τὸ Δημόσιον τῶν 4,000,000 δραχμῶν, ὠφελεῖται καὶ ἐξ ἑνὸς τόκου ἡ Ἑταιρεία. Ταῦτα ἀκριβῶς λέγω, διὰ νὰ ἴδωμεν τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἑταιρεία. Σπουδαιότατον ἐπίσης ἄρθρον, κατ’ ἐμὲ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἔχει ἀνάγκην μεγίστης προσοχῆς, εἶναι τὸ ἄρθρον 10. Ἐν τούτῳ διαφαίνεται ἡ εὔνοια πρὸς τοὺς ἐμπόρους ἐπὶ βλάβῃ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑταιρεία δὲν ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἐν πάσῃ ἐποχῇ τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους νὰ ἀγοράζῃ, ἡ τιμὴ, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται νὰ μᾶς δίδῃ, δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένη διὰ τὸν σταφιδοπαραγωγόν. Ἐν τῇ ἀγορεύσει σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἴπετε ὅτι ἀνεγράψατε ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ προθεσμίαν ἀγορᾶς, καὶ ἐδέχθητε ταύτην, διότι δὲν ἠθέλετε διὰ τῆς ἐν πάσῃ ἐποχῇ ὑποχρεώσεως τῆς Ἑταιρείας πρὸς ἀγορὰν νὰ δεσμεύσητε τὸ ἐμπόριον. Ποίαν δέσμευσιν θὰ κάμητε εἰς τὸ ἐμπόριον, ὅταν ἔχητε τὴν Ἑταιρείαν ὑπόχρεον νὰ ἀγοράζῃ ἐν πάσῃ ἐποχῇ εἰς τὰς προσδιορισθείσας ὑπ’ αὐτῆς τιμάς; Δὲν βλέπω ποῦ εὑρίσκετε τὴν δέσμευσιν τοῦ ἐμπορίου. Ἔχετε ἐξησφαλισμένον τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς τιμῆς, ἔχετε τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἐμπόριον δὲν θὰ ἀγοράσῃ εἰς μικροτέραν τιμήν· καὶ ἐνῷ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Ἑταιρείας, νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸ κατώτατον ὅριον τῆς τιμῆς, διὰ τῆς προθεσμίας, ἣν ἔχει, τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς ἀρχομένης ἀπὸ 15 Ἰουνίου, ἠξεύρετε τί θὰ συμβῇ; οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ πωλῶσι· μὴ δυνάμενοι νὰ ἀναμένωσι, πιεζόμενοι ἀπὸ παντοίας ἀνάγκας καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ τακτοποιήσωσι τοὺς λογαριασμούς των, θὰ προσέρχωνται ἀθρόοι πρὸς τὸν ἔμπορον, θὰ παρακαλῶσι τοῦτον, καὶ θ’ ἀναγκάζωνται, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ ἀγοράζῃ, νὰ πωλῶσι πρὸς αὐτὸν μὲ 10 καὶ 15 δραχμὰς ὀλιγώτερον τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας κανονίζει ἡ Ἑταιρεία. Καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ μὴ ἀγοράζῃ ἐν πάσῃ ἐποχῇ. Τί ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀναγκασθῇ διὰ τῆς ὑποχρεώσεών της ταύτης νὰ ἀγοράζῃ ποσὸν περισσότερον τοῦ πλεονάσματος; Διότι, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἠγοράσθη ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τόσον ποσὸν, ὥστε τὸ ὑπολειφθὲν νὰ μὴ ἐπαρκῇ διὰ τὴν κατανάλωσιν, ἠγοράσθη δηλ. ποσὸν περισσότερον τοῦ πλεονάσματος, ἡ κατανάλωσις, εὐθὺς ὡς ἐκλείψει τὸ διὰ τὸ ἐμπόριον προωρισμένον νὰ ἐξαχθῇ, θὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Ἑταιρείας καὶ θὰ ἐξαγάγῃ τὸ διὰ τὴν κατανάλωσιν ἀπαιτούμενον ἔτι ποσὸν ἐκ τοῦ πλεονάσματος, ἐκ τῆς πωλήσεως δὲ τούτου πρὸς δραχμὰς 160 θὰ ἀπολαύσῃ ἡ Ἑταιρεία καὶ κέρδος. Καὶ ἐνῷ οὐδεμία ζημία τῇ Ἑταιρείᾳ προσγίνεται, χάριν τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον διαπνέει τὴν σύμβασιν, νὰ καταστήσῃ ὅσον οἷόν τε εὐτελεστέραν τὴν τιμὴν, καὶ ἐνῷ οὐδαμῶς τὸ ἐμπόριον δεσμεύεται, ἐπιτυγχάνεται ἐν τούτοις διὰ τῆς μὴ ὑποχρεώσεως τῆς Ἑταιρείας εἰς ἀγορὰν ἐν πάσῃ ἐποχῇ ὁ ἐξευτελισμὸς τῶν τιμῶν καὶ κάτω τοῦ κατωτάτου ὁρίου. Προσέξατε, παρακαλῶ, καὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν τιμῶν κατὰ κατηγορίας. Ἡ τιμὴ τῶν δραχ. 145, μὲ τὴν διάκρισιν, ἣν ζητεῖ, εἶναι δῶρον ἄδωρον. Ἐπειδὴ ἀρκετὰ ὁ χθὲς ἀγορεύσας βουλευτὴς Λοκρίδος κ. Εὐταξίας ἠσχολήθη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐγὼ δὲν θ’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς. Κρίνω ὅμως ἐπάναγκες νὰ καταστήσω γνωστὸν, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 10, καὶ τὸ κατόπιν 11, διὰ καταρτισμοῦ δείγματος ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος, εἶναι ἀνεφάρμοστον· οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι αἱ ποιότητες Παναρίτι καὶ αἱ ἄλλαι παρεμφερεῖς ὀρειναὶ, αἵτινες ἀπολαμβάνουσιν ἐν Ἀγγλίᾳ μεγάλας τιμὰς, θὰ προσεφέροντό ποτε τῇ Ἑταιρείᾳ, καὶ διὰ τοῦτο ἀνάγκη, φρονῶ, εἶναι νὰ διευκρινηθῇ, ὅτι τὸ δεῖγμα διὰ τὴν κατηγορίαν ταύτην προέρχεται ἐκ σταφίδος πεδινῆς ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς, διότι ἡ ἀνάμιξις ποιοτήτων ὀρεινῶν μετὰ πεδινῶν θὰ καθιστᾷ τὸ δεῖγμα τοιοῦτον, ὥστε ἀναμφιβόλως ὅλαι αἱ ἐκλεκταὶ ἢ καλαὶ πεδιναὶ θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν τῶν δραχ. 130. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιμείνω καὶ κουράσω ὑμᾶς, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι προσγίνεται ἄδικον καὶ εἰς τὴν Κορινθίαν καὶ εἰς τὴν Αἰγιάλειαν, ἐχούσας ποιότητας ἀνωτέρας τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, νὰ ἔχωσιν ὡς ὅριον τιμῆς ἐκεῖνο, ὅπερ ἔχει κανονισθῆ διὰ τὴν Ἡλείαν, ἥτις τοσοῦτον ὑποδεεστέραν ποιότητα ἔχει. Ἡ τετάρτη κατηγορία,—διότι ἔχομεν, ὡς βλέπετε, καὶ τετάρτην κατηγορίαν,—περιλαμβάνει τὰς χονδράδας πασῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ δίδωμεν ταύτας ὡς εἰσφορὰν καὶ φόρον, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, ἀντὶ νὰ πωλῶμεν αὐτὰς ὑποχρεωτικῶς πρὸς δραχμὰς 100.

§155Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα. Ἐγὼ εἶχον κάμει παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 6, καὶ ἐπαναλαμβάνω ταύτην. Ὑποθέσατε ὅτι ἡ Ἑταιρεία λαμβάνει τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον τὸ ἄρθρον 6 δίδει εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ, καὶ λέγει, ὅτι τὰ 7/10 θὰ κατατεθῶσιν εἰς εἶδος. Τὰ 3/10 δύναται ὁ ἐξαγωγεὺς νὰ καταθέσῃ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρῆμα; Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλητε τὴν ἀπόφασιν ταύτην; Κατ’ ἐμὲ, ὄχι· διότι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου λέγει: «Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, εἴτε ἕνεκεν ἐσφαλμένων περὶ τῆς ἐσοδείας πληροφοριῶν εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον ἤθελε παραλείψει νὰ λάβῃ τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου μέτρον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ». Ἀλλ’ ἐν τῇ ὑποθέσει, ἣν ἔκαμον, ἡ Ἑταιρεία ἔλαβε τὸ μέτρον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τοῦτο, ἡ δ’ Ἑταιρεία εἶναι ἐλευθέρα ν’ ἀποφασίσῃ κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ συμφέροντος αὐτῆς, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἦναι ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι ἐλαττωματικὴ ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, μὴ ἐπιτρέπουσα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑταιρείας, μόνον δικαίωμα ἔχοντα ν’ ἀποφασίσῃ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔλαβε μέτρον. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς παρατηρήσεώς μου.

§156Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ.

§157ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ὅλως διόλου ἀνεφάρμοστον· διότι πῶς εἶναι δυνατόν...

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἐλήφθη τὸ μέτρον, νὰ μὴ γίνηται διαλογικὴ συζήτησις.

§159ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15, κύριε Πρόεδρε, ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν τῶν χονδράδων, ἐξαιρέσει τῶν κεκαθαρμένων διὰ μηχανημάτων. Τί μηχανήματα ἐννοεῖ; Τὰς συνήθεις σταφιδικὰς μηχανάς;

§160Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ κόσκινα. Ὅταν λέγωμεν «κεκαθαρμένων διὰ μηχανημάτων», ἐννοοῦμεν ὅτι ἔγεινε πρῶτον ὁ καθαρισμός· δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει πάντως νὰ ἔχητε μηχανήματα· ἐννοεῖται, ὡς γίνεται συνήθως καὶ κατὰ τὴν συνήθειαν τοῦ τόπου ἡ ἀποκάθαρσις τοῦ σταφιδοκάρπου.

§161Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ.

§162Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διασαφηνίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§163ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἀπορίαν ἔχω, κύριε Πρόεδρε, ἥτις μοὶ γεννᾶται ἐκ τῶν ἀπαγορευτικῶν τοῦ ἄρθρου 15 διατάξεων δι’ ἐξαγωγὴν σταφιδοκάρπου, καὶ ἐκ τῶν ὅρων τῶν ἀναγραφομένων ἐν ἄρθρῳ 19 τῆς συμβάσεως. Τί θὰ γείνουν τὰ δεύτερα λεγόμενα, τί θὰ γείνουν τὰ ψιλά, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐξάγονται ἕνεκα τῆς ἐπιμελοῦς φροντίδος εἰς τὰς περιφερείας ἡμῶν ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πρὸς βελτίωσιν τῆς ποιότητος ἐκείνης τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅστις ἐξάγεται διὰ τὴν κατανάλωσιν; τί θὰ γείνῃ ἡ βεβρεγμένη σταφίς; Διότι, ὡς ἔχει ἡ σύμβασις, σχηματίζει τις γνώμην, ὅτι οὔτε νὰ ἐξαγάγωμεν δυνάμεθα, οὔτε νὰ πωλήσωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἔχομεν δικαίωμα.

§164Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ πωληθῶσιν εἰς μικροτέραν τιμήν.

§165Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπαγορεύονται αἱ βεβρεγμέναι.

§166ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα αὐτά, πρέπει νὰ γνωρίζητε, εἶναι εἰς βάρος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ παύσουν αἱ διακοπαί.

§168ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε κατ’ ἀνάγκην γίνονται τοιαῦται παρατηρήσεις. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμολόγησεν, ὅτι διακόπτει πρὸς παρατηρήσεις. Τοῦτο δὲ νῦν λέγω· ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ καθαρισμοῦ τῶν χονδράδων διὰ μηχανημάτων, ἡ ἀγγλικὴ λέξις, ἥτις ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ περιληφθῇ ἐνταῦθα ἐν παρενθέσει (cleaned), δεικνύει ποῖον καθάρισμα ἐπιζητεῖ ἡ Ἑταιρεία· δὲν ἐπιζητεῖ τὸν καθαρισμὸν τὸν συνήθως γινόμενον, ἀλλὰ καθαρισμὸν δι’ εἰδικῆς μηχανῆς.

§169ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐκκαθάρισις δι’ εἰδικῶν μηχανημάτων τῶν χονδράδων πρὸς ἐξαγωγὴν καθίστησιν ἀδύνατον τὴν ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν προμήθειαν εἰδικῶν μηχανημάτων διὰ τὸν καθαρισμόν· καὶ ἐνῷ ὑπάρχει ἀγορά, ἥτις ζητεῖ κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ εἶδος τοῦτο τῶν σταφίδων, ἐπὶ πληρωμῇ τιμῆς μεγαλειτέρας πολλάκις ἐκείνης, ἣν ἀπολαμβάνει ἡ καλὴ σταφίς, ἐν τούτοις ἀπαγορεύεται διὰ τῆς συμβάσεως ἡ ἐξαγωγή, καὶ πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ καὶ ἐν τῇ συμβάσει, συμφώνως πρὸς τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι καὶ εἰς τὴν Ἑταιρείαν δὲν δυνάμεθα νὰ παραδώσωμεν πρᾶγμα, διὰ νὰ λάβωμεν δελτία· μὴ δυνάμενοι δὲ οὐδὲ τὴν δευτέραν ποιότητα, τὰ λεγόμενα δεύτερα χέρια, οὐδὲ τὰ δεύτερα ψιλὰ νὰ ἐξαγάγωμεν, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀναμιγνύωμεν αὐτὰ μετὰ σταφίδος καλῆς ποιότητος, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐξαγωγήν, καὶ θὰ καταστρέφωμεν οὕτω τὴν ποιότητα. Αὐτοὺς τοὺς κινδύνους διατρέχομεν ἐκ τῶν ἄρθρων 15 καὶ 19. Ἐπιτρέψατέ μοι νῦν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἔλθω εἰς ἐξέτασιν τοῦ ἄρθρου 17 τῆς συμβάσεως, καὶ ἐπὶ τούτου νὰ ἐπιστήσω πολλὴν τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Ἐὰν ἐγνώριζον οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τὰ δικαιώματα, ἅτινα εἰς βάρος των παρέχονται τῇ Ἑταιρείᾳ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδεὶς σταφιδοπαραγωγὸς θὰ ἦτο ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Οἱ Ἠλεῖοι, οἱ ὁποῖοι περισσότερον ὅλων κόπτονται ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως, ἐὰν ἐγνώριζον τὰς διατάξεις τῶν προηγουμένων ἄρθρων, ἐὰν ἐγνώριζον τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου τούτου, βεβαίως, μεθ’ ὅλην τὴν στενοχωρίαν, εἰς ἣν εὑρίσκονται, δὲν θὰ ἐξηνάγκαζον ἡμᾶς σήμερον νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοιαύτης συμβάσεως. Δὲν ψέγω τούτους, τοσοῦτον εὐνοϊκῶς διατεθειμένους ὑπὲρ τῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὐτοὶ ἐπὶ τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος ἐδημιούργησαν τοιοῦτον περιβάλλον, ὥστε νὰ λαμβάνωνται μέτρα τοσοῦτον ἐπικίνδυνα διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Εἰς αὐτοὺς, κοπτομένους ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως, παρεστάθησαν τὰ πράγματα οὕτως. Ἑταιρεία μὲ κεφάλαια ἑκατομμυρίων ἀναλαμβάνει τὴν ἀγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου πρὸς δραχμὰς 115, 130 καὶ 145 τὸ χιλιόλιτρον, καὶ λέγει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς: «εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ πωλήσητε εἰς τὸ ἐμπόριον· ἐὰν δὲν δυνηθῆτε, θὰ εὕρητε ἐμὲ πρόθυμον νὰ ἀγοράζω τὸν σταφιδόκαρπόν σας πρὸς 115, 130 καὶ 145 δραχμάς». Τοιαύτη εἶναι ἡ γενικὴ ἀντίληψις τῶν μὴ μελετησάντων ἐπισταμένως τὴν σύμβασιν· καὶ βεβαίως ἀδικαιολόγητος θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὅστις, τοιαύτην ἀντίληψιν ἔχων περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἑταιρείας, καὶ περὶ τῶν δικαιωμάτων αὑτοῦ ἀπέναντι αὐτῆς, δὲν ἤθελεν ἀποδεχθῆ ἐνθουσιωδῶς τοιαύτην Ἑταιρείαν, ἔχουσαν τόσας καλὰς διαθέσεις. Ἀλλ’ ἔρχεται πράγματι ἡ Ἑταιρεία νὰ εἴπῃ τοῦτο; Ἐξετάσωμεν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τί ἔρχεται καὶ λέγει; «Προσδιορίζω αὐτὰς τὰς τιμὰς, ἀφοῦ λαμβάνω πάντα ἐκεῖνα τὰ ἀνταλλάγματα, ἀλλὰ προσέτι δὲν σᾶς ἐπιτρέπω ποτὲ νὰ πωλήσητε ἄνω τῶν 160 δραχμῶν». Διὰ τοῦ δικαιώματος τούτου, τοῦ εἰς τὴν Ἑταιρείαν χορηγηθέντος, ἐθέσατε φραγμὸν τὰς δραχμὰς 160, ἄνω τῶν ὁποίων νὰ μὴ ἐλπίζωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ διὰ τὸ προϊόν των. Λέγετε, ὅτι ἠναγκάσθητε ν’ ἀποδεχθῆτε τὸν ὅρον τοῦτον, διότι ἐφοβήθητε τὴν ἐπέμβασιν τῆς Ἀγγλίας. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀγγλία ἢ ἄλλο οἱονδήποτε Κράτος νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι «τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἐξάγεις, δὲν σοῦ ἐπιτρέπω νὰ τὸ πωλήσῃς εἰς τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 160 δραχμῶν». Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ: «μὴ αὐξήσητε τὴν εἰσφοράν, μὴ αὐξήσητε τὸν ἔγγειον φόρον, μὴ αὐξήσητε τὸ ἀσφάλιστρον, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθην», ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ: «σοῦ κανονίζω ἐκ τῶν προτέρων τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος σου, καὶ δὲν σοῦ δίδω τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσῃς ἄνω τῶν 160 δραχμῶν». Ὅσον ἀσθενὲς Κράτος καὶ ἂν ἤμεθα, ὅσον μικρὰν ἰδέαν περὶ ἡμῶν καὶ ἂν ἔχουν τὰ ἄλλα Κράτη, δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ φθάσωμεν καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μᾶς διατυπώσωσι τοιαύτην θέλησίν των. Διατὶ λοιπὸν νὰ ἐπιβληθῇ ἡμῖν ὁ τοιοῦτος περιορισμός; Καὶ ἐπετράπη μὲν διὰ τοῦ σταφιδικοῦ νόμου τοῦ παρελθόντος ἔτους τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἐὰν αἱ τιμαὶ ὑπερβῶσι τὰς 200 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, νὰ δύναται νὰ πωλῇ ἐκ τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις της σταφιδοκάρπου ἐπὶ τιμῇ οὐχὶ ἐλάσσονι τῶν δραχ. 200, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἀνεγράφη, καὶ τὸ δικαίωμα ἐχορηγήθη εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, προωρισμένην νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα μόνον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ οὐχὶ εἰς ἐμπορικὴν Ἑταιρείαν, ἐκπροσωποῦσαν καὶ ἐξυπηρετοῦσαν ἀποκλειστικῶς τὰ ἴδια αὐτῆς συμφέροντα, ἄσχετα καὶ πολλάκις ἀντίθετα πρὸς τὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐνόμισεν ὁ νομοθέτης, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ, χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ διάταξιν, ὥστε, ἂν παραγωγὴ ἔτους τινὸς ἦτο πολὺ μικρὰ, ὡς ἡ τοῦ 1900, καὶ αἱ τιμαὶ ἔφθανον εἰς τὰς 400 ἢ 500 δραχμὰς, διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἡ κατανάλωσις ὑπερμέτρως μὲ μεγάλας τιμὰς, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ καὶ πώλησις σταφιδοκάρπου ἐκ τῆς παρακρατήσεως, ἀνήκοντος εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν συντρέχει ὁ αὐτὸς λόγος ὑπὲρ τῆς ἱδρυομένης νῦν Ἑταιρείας, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον 17 πρέπει ἐντελῶς νὰ ἀπαλειφθῇ ἐκ τῆς συμβάσεως, ἢ τοὐλάχιστον νὰ αὐξήσῃ τὸ κατώτερον ὅριον τῆς τιμῆς, εἰς ἣν νὰ δύναται νὰ πωλῇ ἡ Ἑταιρεία. Ἀλλὰ μήπως εἴμεθα ἀπηλλαγμένοι καὶ τῶν πολλαπλῶν καταχρήσεων, αἵτινες δύνανται νὰ προκύψωσιν ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ τῶν 160 ἢ 200 δραχμῶν νὰ ἦναι πιθανὴ ἐν μικρᾷ παραγωγῇ; Παραδέχομαι, ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἔντιμος, ἀλλὰ καὶ δὲν λησμονῶ, ὅτι εἶναι κερδοσκοπικὴ Ἑταιρεία, καὶ κύριος αὐτῆς σκοπὸς εἶναι τὸ κέρδος. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ σᾶς ὑποδείξω, τί δύναται νὰ συμβῇ, ὥστε οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ οὐδ’ ἐν μικρᾷ ἐσοδείᾳ ν’ ἀπολαύσωσιν ἔστω καὶ τὰς 160 δραχμάς. Λάβετε πλουσίαν παραγωγήν· ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ συγκεντρώσει εἰς τὰς ἀποθήκας της σταφιδόκαρπον δι’ εἰσφορὰν καὶ φόρον περὶ τὰ 90,000,000 λίτρας· ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχει καὶ πλεόνασμα 50,000,000, καὶ ἐκ προηγουμένου ἄλλου ἔτους ἄλλα 60 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ 200,000,000. Κατὰ Ἰούνιον περονόσπορος ἢ ἄλλη νόσος, τὰς σταφιδαμπέλους προσβαλοῦσα, προαγγέλλει τὴν ἐσοδείαν πολὺ μικρὰν, οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 150,000,000· πάντες οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θὰ στενοχωρῶνται διὰ τὸ σμικρὸν τῆς ἐσοδείας, ἀλλὰ θὰ ἐλπίζουν καὶ μεγάλας τιμάς· ἀλλὰ πόσον πλανῶνται! ἡ κατανάλωσις πρέπει καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ πληρώσῃ μικρὰς τιμάς· ἡ κερδοσκοπία, προβλέπουσα κατὰ Ἰούνιον τὴν ἐσοδείαν μικρὰν, ἀλλεπαλλήλους αἰτήσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν θὰ ἀπευθύνῃ, ἵνα ἀγοράσῃ τὸ πλεόνασμα πρὸς δραχμὰς 160, καὶ τὴν παρακράτησιν πρὸς δραχμὰς 200· καὶ ὅλα τὰ ποσὰ ταῦτα τῶν 200,000,000 δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξαχθῶσι· καὶ θὰ ἔλθῃ τὸ νέον σταφιδικὸν ἔτος μὲ τοσοῦτον πενιχρὰν παραγωγὴν, καὶ θὰ εὕρῃ κατανάλωσιν πλήρη καὶ μὴ ἔχουσαν ἀνάγκην πλέον τῶν 50,000,000. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί θὰ κάμουν οἱ δυστυχεῖς σταφιδοπαραγωγοὶ, οἵτινες ἤλπιζον ἐκ τῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς ν’ ἀνακουφίσωσι τὰ βάρη αὐτῶν; Ἀλλὰ μήπως, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλαι καταχρήσεις δὲν δύνανται νὰ λάβωσι χώραν; Ἡ Ἑταιρεία π.χ. δύναται ν’ ἀποταθῇ πρὸς ἐμὲ καὶ συνεννοηθῇ, ὥστε δι’ αἰτήσεώς μου νὰ ζητήσω τὴν πώλησιν πρὸς ἐμὲ πλεονάσματος, καὶ διὰ λογαριασμόν της νὰ ἐξαγάγω εἰς τὸ ἐξωτερικόν· καὶ ἂν πωλήσῃ τοῦτο ἐν τῇ καταναλώσει εἰς τιμὴν, ἃς ὑποθέσωμεν, 120 δραχμῶν, ὅταν αἱ τρέχουσαι τοῦ ἐμπορίου τιμαὶ περιστρέφωνται περὶ τὰς 120 ἢ 130, νομίζετε ὅτι θὰ ὑποστῇ ζημίαν; Ὄχι· διότι θὰ εἰσπράξῃ ἀσφάλιστρον, θὰ εἰσπράξῃ ἔγγειον φόρον καὶ εἰσφοράν. 48 ὅλας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἤτοι θ’ ἀπαλλαγῇ αὐτῶν τῶν ἐξόδων, ἐνῷ ὁ ἔμπορος, ὅστις θὰ προμηθευθῇ ἐκ τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐπιβαρυνθῇ, ἐκτὸς τῆς τιμῆς, ἣν θὰ πληρώσῃ πρὸς τὸν παραγωγόν, 120 ἢ 130 δραχμάς, καὶ μὲ ἔξοδα ἐξαγωγῆς δραχ. 48. Ἀλλὰ κερδίζει ἡ Ἑταιρεία τὰς 115 δραχμὰς καὶ ἀσχέτως τούτου τοῦ ὑπολογισμοῦ, καὶ τὸ πέμπτον, τὸ ὁποῖον ἔχει μέχρι τῶν δραχ. 160, τὸ ὅλον δραχ. 132· συνεπῶς ἔχει ἓν κέρδος μέγα ἐκ τοῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον, ἐὰν κρατήσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της καὶ δώσῃ πρὸς ἀπόσταξιν, θὰ πωλήσῃ μόνον πρὸς 50 ἕως 60 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ καὶ ἄλλον κίνδυνον διατρέχομεν, νὰ μὴ δύναται ὁ ἔμπορος νὰ προμηθεύηται ἐκ τῆς παραγωγῆς μὲ τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 120 ἕως 125 δραχμῶν, διότι ἡ τιμὴ αὕτη ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 160, εἰς ἣν ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ δίδῃ πλεόνασμα· διότι εἶναι ζήτημα, ἂν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀγοράζει ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν τὸ πλεόνασμα μὲ δραχμὰς 160, εἶναι ζήτημα, λέγω, ἂν ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὴν εἰσφορὰν, ἀφοῦ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τῆς Ἑταιρείας τὸ πρᾶγμα ἐξέρχεται...

§170Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα. Ἡ Ἑταιρεία θὰ παραδώσῃ τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν ἔμπορον, ὁ ἔμπορος θὰ ζητήσῃ διὰ τοῦ τελώνου νὰ τὸ ἐξαγάγῃ, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο θὰ προσαγάγῃ ἀπόδειξιν παρακρατήσεως, καταβολῆς φόρου κλπ.

§171ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένω· φρονῶ ὅμως, ὅτι εἶναι ὁπωσδήποτε ἀσαφὲς ἐν τῇ συμβάσει. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀναμφισβήτητον, εἶναι ὅτι ἡ Ἑταιρεία πωλεῖ πράγματι εἰς τὸν ἔμπορον πρὸς δραχ. 153, διότι τὸ ἀσφάλιστρον τῶν 7 δραχμῶν ἔχει πληρωθῇ ὑπὸ τοῦ παραγωγοῦ εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§172ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ πληρωθῇ ἐκ νέου.

§173ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν γείνῃ ἐκ νέου ἡ πληρωμὴ, αὐξάνομεν τὰ ἔσοδα τῆς Ἑταιρείας· ἐὰν δὲν πληρωθῇ ἐκ νέου, τότε πωλεῖται οὐχὶ πρὸς 160 δραχμὰς, ἀλλὰ πρὸς 153.

§174ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδοὺ διατὶ θὰ πληρωθῇ ἐκ νέου. Θὰ ἀνατρέξητε εἰς τὸ ἄρθρον 23, ὅπου θ’ ἀναγνώσητε τὰ ἑπόμενα: «Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ εἰσπράττῃ δραχμὰς 7 δι’ ἕκαστον ἑνετικὸν χιλιόλιτρον παραχθείσης ξηρᾶς σταφίδος, ἀδιαφόρως τῆς περιφερείας, ἐξ ἧς παρήχθη ἡ σταφὶς, καὶ ἀδιαφόρως ἂν ἐξήχθη αὕτη, ἂν ἠγοράσθη ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἢ ἂν ἐχρησιμοποιήθη πρὸς πληρωμὴν εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος ἢ πρὸς οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν». Ἄρα πρόκειται περὶ χρησιμοποιήσεως πρὸς οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν, δηλαδὴ πρὸς πώλησιν ἢ ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§175ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, τὴν ἔννοιαν αὐτὴν πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν, ἢ ἂν πρὸς ἄλλον σκοπὸν αὕτη ἐτέθη. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑταιρεία διενοήθη νὰ φορολογήσῃ διὰ τοῦ ἀσφαλίστρου καὶ τὸ διὰ τὰς οἰκογενείας μας καταναλισκόμενον ποσὸν σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλον κίνδυνον διατρέχομεν ἐκ τῆς καταδολιεύσεως τοῦ ἄρθρου τούτου. Οἱ grossers καὶ dealers ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι μέτοχοι τῆς Ἑταιρείας, ἔχουσιν ἑπομένως συμφέρον νὰ αὐξάνωσι τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας, δύνανται δὲ αὐτοὶ ἀπ’ εὐθείας ἐκεῖθεν νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ ἡ Ἑταιρεία εἶναι ὑπόχρεος νὰ παραδίδῃ τὰ εἰς τὰς ἀποθήκας της ὑπάρχοντα ποσὰ ἐκ πλεονασμάτων ἢ παρακρατήσεως· καὶ ἐπειδὴ αὐτοὶ οὗτοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὴν πώλησιν τῆς σταφίδος, αὐτοὶ θὰ κανονίζωσι καὶ τὰς τιμὰς, καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ ἀνταγωνίζηται ὁ σταφιδόκαρπος ὁ ἐκ τῆς παραγωγῆς προερχόμενος ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Ἀγγλίας, καὶ θὰ διέρχηται κατ’ ἀνάγκην ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τῆς Ἑταιρείας μὲ τὰς τιμὰς, ἃς κανονίζει ἡ Ἑταιρεία.

§176Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶναι μέτοχοι αὐτοί;

§177ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθη τοῦτο· καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πεσματζόγλου ὅμως ἤκουσα, ὅτι συμμετέχουσιν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν καὶ οἱ grossers καὶ dealers· ἂν εἶναι μέτοχοι διὰ καταβολῆς κεφαλαίων, ἢ δι’ ἱδρυτικῶν μετοχῶν, εἶναι ἀδιάφορον εἰς ἐμὲ, διότι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἔχουσι κέρδη ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀναμεμιγμένοι εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, τοῦ ὀλεθριωτέρου κατὰ τὴν γνώμην μου διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Ὡς πρὸς τὰ κέντρα παραλαβῆς σταφίδος, καθορίζεται διὰ τῶν ἄρθρων 18 καὶ 22, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ τηρῇ ἐν λειτουργίᾳ 23 τοὐλάχιστον τοιαῦτα. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὰ 23 ταῦτα κέντρα εἶναι ἀνεπαρκῆ, καὶ θὰ ἐπιβαρύνηται ὁ σταφιδόκαρπος τῶν περισσοτέρων περιφερειῶν, ἕνεκα τῶν μακρῶν ἀποστάσεων, διὰ μεταφορὰν μὲ δραχμὰς 5, 6 καὶ 7 Φρονῶ, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐν ἑκάστῳ σταφιδικῷ δήμῳ ἱδρύσῃ τοιοῦτον κέντρον. Διὰ τοῦ τελευταίου δὲ ἐδαφίου περιορίζεται καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν 23, διὰ τοῦ περιορισμοῦ δὲ τούτου θὰ καταστῇ δυσχερεστέρα ἡ παράδοσις τῆς σταφίδος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19, ὡς πρὸς τὴν περιεκτικότητα τοῦ σακχάρου, ἐλέχθησαν ἀρκετὰ ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, καὶ δὲν θὰ φέρω τὸν λόγον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ γείνουν δεκταὶ ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας αἱ δέουσαι τροποποιήσεις. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ λείψωσιν αἱ πομπώδεις λέξεις «δεόντως» καὶ «ἐπαρκῶς», διότι θὰ δίδωσι συχνάκις ἀφορμὴν διαφωνιῶν μεταξὺ τῶν παραγωγῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῶσι σαφῶς τὰ τοῦ προτελευταίου ἐδαφίου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρεται, ὅτι «νενοθευμένος θεωρεῖται ὁ σταφιδόκαρπος, ὅταν περιέχῃ ἀναμεμιγμένας ξένας ὕλας ἢ καὶ ἀπορρίμματα σταφιδομηχανῶν». Ποῖα ἀπορρίμματα ἐννοεῖ; τὰ τελευταῖα ψιλὰ ἢ τὰ κοσκινίδια; Αὐτὰ τὰ τελευταῖα ψιλὰ εἶναι σταφιδόκαρπος, τὸν ὁποῖον ἐδίδομεν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν παρακράτησιν. Ἐπίσης πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ παραλαβὴ τοῦ βεβρεγμένου. Εἰς τὸ ἄρθρον 22 παρατηρῶ, ὅτι ὁ προσαγόμενος πρὸς ἀποθήκευσιν καρπὸς παραδίδεται πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις ἀποθηκεύουσα τοῦτον εἰς τὰς ἀποθήκας της δικαιοῦται νὰ κρατῇ ἐξ αὐτοῦ 2%...

§178ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι ἡ φύρα.

§179ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φύρα δὲν ἐπέρχεται εἰς ἐκκαθαρισμένον καλῶς σταφιδόκαρπον. Ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ ὅλον αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἀνεφάρμοστον, καὶ ὑποθέτω ὅτι σπανίως θὰ ζητῆται ἡ ἀποθήκευσις ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν σταφιδοκάρπου, ὡς ἐκ τῆς δυσκολίας τοῦ νὰ ἐξεύρωσι τὰ μέσα, ἵνα ἐξοφλήσωσι τὸ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας χορηγηθὲν δάνειον, ὅπως οὕτω δυνηθῶσι νὰ ἀναλάβωσιν οἰκονομικῶς καὶ πωλήσωσι τὸ προϊόν των εἰς τὸ ἐμπόριον. Εἰς τὸ ἄρθρον 24 ἀναγράφεται ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας, ὅπως δαπανᾷ κατ’ ἔτος 5,000 ἕως 10,000 λίρας εἰς διαφημίσεις, ταξείδια πρακτόρων καὶ ὑπαλλήλων αὐτῆς κλπ. πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως. Ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ὅλως περιττὴ διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, διότι ἡ ἐπαύξησις τῆς καταναλώσεως ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ τὸ προνόμιον τῆς Ἑταιρείας δὲν θὰ ὠφελήσῃ τούτους, ἀλλὰ τὴν Ἑταιρείαν καὶ μόνην, ἥτις πρὸς τὸ συμφέρον της θὰ κάμνῃ τὰς διαφημίσεις. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 28, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ τῆς τιμῆς τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως. Ἐγὼ κατάγομαι ἐξ ἐπαρχίας, ἥτις δὲν ἔχει παντελῶς δελτία, καὶ ἠδυνάμην νὰ μὴ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν περὶ αὐτῶν συζήτησιν, ἀλλ’ ἤκουσα ἐντόνους διαμαρτυρίας πανταχόθεν, καὶ ἀδιαφορῶν ἂν τὰ δελτία ταῦτα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἢ τῶν κερδοσκόπων, εὑρίσκω δικαίαν τὴν ἀξίωσιν τῶν ἐπιθυμούντων νὰ ἔχωσι τὴν ἰσχύν των ταῦτα μέχρι τῆς 10 Ὀκτωβρίου καὶ συνεπῶς νὰ γίνωνται δεκτὰ διὰ τὰς μέχρι τῆς 10 Ὀκτωβρίου φορτώσεις. Ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἐχορήγησε τοιοῦτον δικαίωμα, τὸ κεκτημένον δὲ τοῦτο δικαίωμα δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προσβάλωμεν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ τοῦτο εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας, θὰ ἐνόουν τέλος πάντων ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι μιᾶς ἀνάγκης τῆς τοιαύτης διατάξεως· ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι ἡ Ἑταιρεία θὰ καταβάλῃ διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν δελτίων θὰ ἦναι εἰς βάρος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐὰν δὲ κανονισθῇ ἡ τιμὴ αὕτη, πάντως πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ διάταξις, ἵνα ἀποζημιῶται καὶ διὰ μείζονος τιμῆς ὁ κάτοχος δελτίου, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ χρόνου τῆς ἐκδόσεως τοῦ δελτίου, ἐὰν ἡ τρέχουσα τότε ἀξία ἦτο ἀνωτέρα τῶν δραχ. 80. Τὸ κεκτημένον δικαίωμα τοσοῦτο μᾶλλον ἐπιβάλλεται νὰ σεβασθῶμεν, καθόσον ἔχω ἀκριβῶς ὑπ’ ὄψει τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἰδοὺ τί δι’ αὐτῆς παραγγέλλει πρὸς τὰς ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις ἀρχὰς (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ ἄρθρου 28 παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τῶν ἀποδείξεων ἀποταμιεύσεως ἑκάστου σταφιδικοῦ ἔτους, ἤτοι παρατείνεται ἡ προθεσμία ἐπὶ ἕνα ἔτι μῆνα ἢ ὅσον ὡρίζετο πρότερον διὰ τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ ͵ΒϠΞΕʹ νόμου τοῦ 1903. Τοῦτο δὲ, ἵνα χρησιμοποιῶνται πάντα τὰ ἀπομένοντα ἐκ τοῦ προηγουμένου σταφιδικοῦ ἔτους ἀδιάθετα δελτία καὶ γεννᾶται πεποίθησις περὶ τῆς ἐν καλῇ τιμῇ χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, προτρέπωνται δὲ οὕτως οἱ κάτοχοι σταφιδοκάρπου, ἵνα εἰσάγωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Τραπέζης ὅσον οἷόν τε πλειότερον σταφιδόκαρπον, καὶ ἐλαττώνηται τοιουτοτρόπως τὸ ποσὸν τῆς προσφορᾶς.» Ὅταν λοιπὸν οὕτως ἐπισήμως προτρέπῃ ὁ Ὑπουργὸς τοὺς παραγωγοὺς νὰ εἰσάγωσι τὸν καρπόν των εἰς τὰς ἀποθήκας, ἵνα παύσῃ οὗτος προσφερόμενος εἰς τὴν κατανάλωσιν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δεχθῶμεν τώρα τὴν μεταβολὴν τῆς διατάξεως ἐπὶ βλάβῃ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τούτων, οἵτινες πρὸς τὰς παροτρύνσεις αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ συνεμορφώθησαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μεταβάλῃ κατ’ οὐδὲν ἐφ’ ὅλην τὴν εἰκοσαετίαν τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ δῆμοι εὑρεθῶσιν εἰς ἀνεπάρκειαν, — καὶ γνωρίζετε ὅτι πολλοὶ τούτοι εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην,—καὶ θελήσωσι νὰ αὐξήσωσι τὴν φορολογίαν των, δὲν δύνανται οὔτε αὐτοὶ νὰ τὸ πράξωσιν ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας; Φρονῶ ὅτι, ἐὰν περιλαμβάνωνται ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ καὶ οἱ δῆμοι, πολλοὶ δῆμοι, μὴ ἔχοντες ἄλλον πόρον, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀδιέξοδον...

§180ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀναφέρεται τίποτε διὰ τοὺς δήμους ἐν τῷ ἄρθρῳ.

§181ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ἡ φορολογία τῶν δήμων. Τὸ ἄρθρον 36 ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος, ἵνα ἐξαγοράσῃ τὸ προνόμιον τῆς Ἑταιρείας μετὰ δεκαετίαν διὰ τῆς καταβολῆς ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας. Τὸ μετοχικὸν ὅμως κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας τὸ καταβεβλημένον εἶναι 15 ἑκατομμύρια. Νομίζω ὅτι θὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ 5 ἑκατομμύρια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι καὶ ταῦτα θὰ καταβληθῶσιν.

§182Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συμπεριληφθῶσι βεβαίως, ὅταν καταβληθῶσι καὶ ταῦτα.

§183ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι παρελεύσεως τῆς δεκαετίας βεβαίως θὰ ἔχωσι καταβληθῆ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτων ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου καὶ πρὸ τῆς δεκαετίας, ἐν πάσῃ ἐποχῇ, ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τῇ Ἑταιρείᾳ τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου της, πρὸς 6%, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἓν οἱονδήποτε ποσὸν λύτρων, ἔστω 5 ἢ 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ὡς ἔχει, χωρὶς νὰ βελτιωθῇ κατὰ τὰ τρωτὰ αὐτῆς, οἱ κτηματίαι, εὐθὺς ὡς ἴδωσιν ἐν μικρᾷ παραγωγῇ, ὅτι δὲν θὰ ἀπολαύσωσι καὶ αὐτὸ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῶν τιμῶν, 160 ἕως 200 δραχμάς, θὰ ἐξεγερθῶσι, καὶ θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς κίνδυνον διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως. Φροντίσατε λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἀναγραφὴν ὅρου, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἀποζημιοῦντες τὴν Ἑταιρείαν μὲ τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου πρὸς 6%, νὰ δυνάμεθα, ὁπόταν παραστῇ ἀνάγκη, καταβάλλοντες εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκτὸς τοῦ τόκου καὶ δύο ἢ τρία ἢ πέντε ἢ δέκα ἔστω ἑκατομμύρια, νὰ ἐξαγοράσωμεν τὸ προνόμιον. Διότι δὲν ἠξεύρω ὑπὸ τίνας περιστάσεις θὰ εὑρεθῶμεν· φοβοῦμαι πολὺ, μήπως εὑρεθῶμεν πρὸ γεγονότων τοιούτων, ὥστε καὶ παραστάσεις τῶν ξένων πρέσβεων νὰ μὴ λείψωσι...

§184ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἔχωμεν ξένον διαιτητὴν ἀλλοδαπόν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους ἡ σύμβασις αὕτη, ὀφείλομεν νὰ τὴν σεβώμεθα, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ τὴν σεβασθῇ.

§186ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παραγωγὴ φρονῶ ὅτι θὰ ἐλαττῶται, διότι ἀφ’ ἑνὸς τὰ κτήματα γηράσκοντα ἀποδίδουσιν ἐλάττωσιν παραγωγῆς, ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀνανέωσις τῆς παραγωγικῆς αὐτῶν δυνάμεως διὰ λιπασμάτων καὶ τεχνητῶν ἄλλων μέσων δὲν εἶναι δυνατὴ ἕνεκα τῆς δαπάνης τῆς ὑπερόγκου, ἥτις ἀπαιτεῖται. Ἀναμφισβήτητον τῳόντι εἶναι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον γηράσκουσι τὰ κτήματα, ἐπὶ τοσοῦτον ἐπέρχεται ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς. Οὐδὲ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνανέωσις αὐτῶν διὰ νέων φυτειῶν, διότι οἱ σταφιδοκτήμονες θὰ ἐξακολουθῶσιν ἐξαντλούμενοι, ὥστε οὐδεμίαν διάθεσιν θὰ ἔχωσι νὰ δαπανῶσιν εἰς ἀνανέωσιν κτημάτων, ἀπαιτοῦσαν δαπάνας πολλὰς, ἀφοῦ οὔτε τὰς συνήθεις δαπάνας τῆς ἐτησίας καλλιεργείας δύνανται νὰ ὑφίστανται, ἐκ τῆς ἀτελοῦς δὲ καλλιεργείας οὐ μόνον βλάβην ῥιζικὴν τῶν κτημάτων μας ἔχομεν, ἀλλὰ καὶ ἐξακολουθητικὴν κατ’ ἔτος μείωσιν. Καὶ ἐνῷ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς διαφημίσεως τοῦ προϊόντος μας. Τοῦτο μᾶς διδάσκει ἡ πεῖρα· διότι εἰς πολλὰς ἀγορὰς εὗρεν εἴσοδον τὸ προϊόν μας, καὶ ἐνῷ ἡ κατανάλωσις εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ αὐξήσῃ, ἡ παραγωγὴ δύναται νὰ θεωρηθῇ βέβαιον ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν, ἂν αἱ τιμαί, τὰς ὁποίας μονίμως καὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν πρόκειται νὰ κανονίσωμεν διὰ τὸν σταφιδοπαραγωγόν, ἱκανοποιῶσι τοῦτον, καὶ κατὰ πόσον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος κ. Εὐταξίας ἀνεβίβασε χθὲς τὸν μέσον ὅρον τῶν ἐξόδων καλλιεργείας μέχρι τῆς συγκομιδῆς κατὰ στρέμμα εἰς 65 ἕως 70 δραχμάς. Κατ’ ἐμὲ ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος, ὅσον ἀφορᾷ καλλιέργειαν κτημάτων τῆς Κορινθίας, εἶναι ἐσφαλμένος, διότι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον διὰ τὰ λεπτόγεια τῆς Κορινθίας ἀπαιτοῦνται δραχ. 75, διὰ δὲ τὰ παχύγεια κτήματα, τὰ ὁποῖα ποτίζονται, δι’ ἔξοδα καλλιεργείας καὶ ἔξοδα ἐπιστασίας δὲν θὰ ἀρκέσουν οὐδὲ 85 δραχμαὶ τὸ στρέμμα. Ὑπελόγισεν ὁ κύριος συνάδελφος καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ σταφιδοπαραγωγὸς ἀπὸ τῆς συγκομιδῆς τοῦ προϊόντος του μέχρι τῆς παραδόσεως αὐτοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, καὶ ὑπελόγισε μόνον δραχμὰς 7 δι’ ἀσφάλιστρον καὶ δραχ. 5 διὰ δημοτικὸν φόρον, ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 12· καὶ ἠρκέσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἰς τὰς 12 δραχμάς, καὶ ταύτας ἀφῄρει ἀπὸ τὰς 115 ἢ 130. Ἀλλά, σᾶς παρακαλῶ, δὲν ἔχει ἡ σταφὶς καὶ χονδράδας καὶ διάφορα ψιλά, εἰς τρόπον ὥστε ὁ σταφιδοπαραγωγὸς νὰ ἔχῃ μείωσιν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τεσσάρων ἔτι δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον; Δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς μὲ ἔξοδα ἐκκαθαρίσεως; δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἔξοδα μεταφορᾶς ἀπὸ τὰ ἁλώνια εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας; δὲν πρέπει δὲ νὰ προσθέσωμεν καὶ ἕνα τόκον τῶν χρημάτων τῆς καλλιεργείας; Ὅλα λοιπὸν ταῦτα εἶναι προσθήκη ἐξόδων, καὶ ἀναμφιβόλως θὰ αὐξήσωσι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας κατὰ 25 περίπου δραχμάς. Λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὰς καλλιτέρας ποιότητας, αἵτινες θὰ πωληθῶσι πρὸς δραχμὰς 145· ἐὰν ἀφαιρέσωμεν μόνον δραχ. 20 ἀπὸ τῆς συγκομιδῆς μέχρι τῆς παραδόσεως εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, ὑπολείπονται δραχ. 125· ἂν ἀφαιρεθῶσιν ἐξ αὐτῶν δι’ ἔξοδα καλλιεργείας μόνον δραχ. 70, — καὶ τὰ ἔξοδα καλλιεργείας εἶναι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δραχ. 75 ἕως 85...

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὀλιγώτερα.

§188ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑπολογίζω ἔξοδα καλλιεργείας ἐν Κορινθίᾳ, ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ὀλιγώτερα. Λοιπὸν ἔχομεν ἔξοδα καλλιεργείας κατὰ στρέμμα, ἔστω δραχ. 70. Ὑπολογίσωμεν ἤδη τὴν παραγωγὴν κατὰ μέσον ὅρον κατὰ στρέμμα εἰς 400, 500 ἢ 600 ἔστω λίτρας (δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν κτημάτων τῆς Μεσσηνίας, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ κατὰ μέσον ὅρον ἀπόδοσις τοῦ στρέμματος εἶναι χίλιαι λίτραι)· ἄλλως καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν καλλιεργουμένων στρεμμάτων, ὡς παρατηρῶ ἐν τῷ ἀνὰ χεῖράς μου πίνακι, ἐπὶ 570,000 στρεμμάτων ἔχομεν παραγωγὴν ἑνετικῶν λιτρῶν 350,000,000· ὥστε ἡ κατὰ στρέμμα ἀπόδοσις δὲν εἶναι ἀνωτέρα τῶν 500 λιτρῶν. Ἐπὶ παραγωγῆς λοιπὸν κατὰ μέσον ὅρον 500 λιτρῶν, πρὸς δραχ. 145, μεῖον δρ. 20 δ’ ἔξοδα ἀπὸ τῆς συγκομιδῆς μέχρι τῆς μεταφορᾶς εἰς τὴν ἀποθήκην τῆς Ἑταιρείας, ἤτοι, πρὸς δραχ. 125 τὸ χιλιόλιτρον, δρ. 62.50. Θέλομεν δι’ ἔξοδα καλλιεργείας ἑκάστου στρέμματος δραχ. 70· τί ἀπομένει ὑπὲρ τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ ἐκ τῆς τιμῆς τῆς ἀνωτέρας, τῶν δρ. 145 ὡς κέρδος; ἀπομένει ζημία δραχμῶν 7,50 ἐκ τῶν θυλακίων του δι’ ἔξοδα καλλιεργείας! Κερδίζομεν λοιπὸν τίποτε, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Λαμβάνεται μέτρον διὰ τῆς συμβάσεως ὑπὲρ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν; Λύεται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα;

§189Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀποκρύψω τὴν σκέψιν, εἰς ἣν προῆλθον ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκάματε· προῆλθον εἰς σκέψιν, πλησιάζουσαν πρὸς τὴν ἰδικήν σας, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὴν θέσιν της.

§190ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον προσωρινόν.

§191Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ προσωρινὸν μέτρον· ἐξηντλήσαμεν ὅλα τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἀφοῦ δὲ καὶ μετὰ τὴν λῆψιν αὐτῶν ἐξακολουθεῖ ἡ κρίσις, τὸ δὲ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν, σᾶς ἀπαρέσκει, οὐδὲν ἄλλο μέτρον ἔχω νὰ λάβω.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσετε πολύ, κύριε Μεντζελόπουλε;

§193ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω περὶ πολλῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω νὰ συντομεύσω. Εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριοι Βουλευταί, ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπ’ ὀλίγον καὶ ἐπὶ τῶν κερδῶν καὶ τῶν ζημιῶν τῆς Ἑταιρείας. Ἐνδιαφέρει ἡμᾶς νὰ μάθωμεν, ποῖα εἶναι τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας, ποῖαι αἱ δαπάναι αὐτῆς, καὶ ποῖα τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς αὐτὴν τὸ Κράτος, εἰς βάρος τῆς σταφιδοπαραγωγῆς.

§194ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ εἶπον ἄλλοι.

§195ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ποῖα εἶναι τὰ ἀνταλλάγματα, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀνακοινώσω ὑμῖν τά τε ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας· διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν, ἂν κερδίζει ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπιζητήσωμεν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν πίνακα τὸν κατατεθέντα καὶ τυπωθέντα. Εἴπατε, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μέσος ὅρος παραγωγῆς κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν εἶναι λίτραι ἑνετικαὶ 338,000,000· ἐκ τῆς ἀθροίσεως ὅμως ταύτης ἀφαιροῦντες τὸ 1900, ὅτε ἕνεκα τοῦ περονοσπόρου εἴχομεν μικρὰν παραγωγήν, ἔχομεν ἐπὶ 9 ἔτη παραγωγὴν ἑνετ. λιτρῶν 2,958,000,000· ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ τὸ κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου εἰς δελτία καὶ ἀπόθεμα ποσὸν ἐκ 30,000,000 τὸ πολύ, εὑρίσκομεν μέσον ὅρον παραγωγῆς ἐπὶ 9 ἔτη 320,000,000 λίτρας, καὶ οὐχὶ 338,000,000, ὡς ἀνεκοινώσατε χθὲς ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας σας, προερχομένων ἐξ ἀθροιστικοῦ λάθους.

§196ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ πίναξ, ὅστις διενεμήθη εἰς ἡμᾶς, περιλαμβάνει οὐσιώδη σφάλματα διὰ τὰ ἔτη 1895 καὶ 1896. Ἐξαιρῶ τὸ 1900, καὶ λαμβάνω ἀκριβῶς τὸ 1903, ὅπερ εἶναι βεβαρημένον διὰ παρακρατήματος 2,000,000 λιτρῶν ἐπὶ πλέον, διότι ἀναφέρεται ὡς ἐτησία παραγωγὴ 380,000,000, ὅτι ἐξήχθησαν 254,577,768, καὶ ὅτι τὸ παρακράτημα ἀνέρχεται εἰς λίτρας 73,372,100, ἐνῷ, ἐὰν ἀθροίσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τούτους, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ ἄθροισμα δὲν δεικνύει τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς.

§197Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Λογαριάζει καὶ τὸ ἀπόθεμα.

§198ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένος καὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς ἐξαγωγῆς, περιλαμβάνων καὶ τὴν σουλτανίναν, ἥτις ἀνῆλθε τότε ἄνω τῶν 4,000,000.

§199ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι δὲν εἶναι λελανθασμένος ὁ πίναξ, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ 1903 ἦτο 380,000,000, ἀλλὰ καὶ οὕτως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος τούτου, ἔχομεν παραγωγὴν κατὰ μέσον ὅρον 320 ἑκατομμυρίων λιτρῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγῆς ταύτης ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν κερδῶν καὶ ζημιῶν τῆς Ἑταιρείας. Ἔχομεν ἐτησίαν κατανάλωσιν κατὰ μέσον ὅρον λιτρῶν 250,000,000...

§200ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχωμεν.

§201ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πίναξ αὐτὸς ἔχει μέσον ὅρον καταναλώσεως λίτρας 266,088,000· ἐγὼ δὲν θέλω τὰ 266,088,000· λαμβάνω στρογγύλον ἀριθμόν, 250,000,000, ἐλαττώνων κατὰ 16,088,000 λίτρας τὴν κατανάλωσιν. Λοιπὸν ἔχομεν κατανάλωσιν 250,000,000 λίτρας· πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν 10,000,000 χονδράδες, αἵτινες θ’ ἀγορασθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας πρὸς δραχ. 100 τὸ χιλιόλιτρον, καὶ τὰς ὁποίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, δυνάμει τῆς συμβάσεως, νὰ παραδώσωμεν μὲ τὴν τιμὴν ταύτην εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας· πρέπει δὲ νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ 90,000,000 δι’ ἔγγειον φόρον καὶ εἰσφορὰν τοῦ ἐξαχθησομένου διὰ τὴν κατανάλωσιν ποσοῦ· ὥστε ἐν συνόλῳ χρειαζόμεθα 350,000,000· ἀλλ’ ἔχομεν παραγωγὴν 320 ἑκατομμυρίων, ἄρα ἔχομεν ἐπὶ ἔλαττον τῆς παραγωγῆς λίτρας 30,000,000· θὰ πωλήσῃ τουτέστιν ἡ Ἑταιρεία διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως 30,000,000 ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της. Ἂς ἐξετάσωμεν ἐν πρώτοις τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Ἑταιρεία. Ἔχομεν ἀσφάλιστρα ἐπὶ 320 ἑκατομμυρίων δρ. 2,240,000. Διὰ 30,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ διὰ τὴν κατανάλωσιν, — διότι μᾶς λείπει τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 30,000,000, — πρὸς δραχ. 115, ὅσον στοιχίζει εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ δρ. 17 διὰ τὸ ἥμισυ τῆς συμμετοχῆς της εἰς τὸ κέρδος, ἔχομεν δραχ. 3,960,000. Ἐκ τοῦ παρακρατήματος ὑπολογίζω ὅτι θὰ δώσῃ εἰς τοὺς βιομηχάνους διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν λίτρας 30,000,000· πρὸς δραχμὰς 80 τοὐλάχιστον, — ἐπώλησα ἐγὼ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πρὸς τούτους σταφιδόκαρπον ἐσοδείας τοῦ 1903 πρὸς δραχμὰς 111 τὸ χιλιόλιτρον, — θὰ εἰσπράξῃ ποσὸν δραχμῶν 2,400,000· ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ ὑπολοίπου παρακρατήματος, ὅπερ ὑπάρχει εἰς τὰς ἀποθήκας, πρὸς δρ. 40, θὰ εἰσπράξῃ 1,600,000 δραχ. Ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς χαρτονομίσματα τῆς Ἐθνικῆς ἢ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἐντὸς τῶν χρηματοκιβωτίων της· θὰ ἔχῃ χρεώγραφα τοκοφόρα, ἐκ τῶν ὁποίων θ’ ἀπολαμβάνῃ τόκον 4 ἢ 5%· ἀλλ’ ἔστω 3%. Συνεπῶς ἐπὶ καταβεβλημένων κεφαλαίων δραχ. 15,000,000 θὰ ἔχῃ ἔσοδον δρ. 450,000, καὶ τόκον ἐπὶ τῶν 5,000,000 δραχ. τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς διὰ τὴν συμμετοχήν της, πρὸς 6%, δραχ. 300,000. Συνεπῶς ἐν συνόλῳ τὰ ἔσοδα τῆς Ἑταιρείας θὰ ἀνέλθωσιν εἰς δρ. 10,950,000. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ἔξοδα. Θὰ ἀγοράσῃ 10,000,000 λίτρας χονδράδας πρὸς δραχ. 100· ἔχομεν δρ. 1,000,000. Θὰ πληρώσῃ φόρον πρὸς τὸ Δημόσιον δραχ. 4,000,000. Ὑπολογίζω ἐτησίως δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῆς Ἑταιρείας δραχ. 300,000, — διότι διὰ τὰ 23 κέντρα παραλαβῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοδεύσῃ ποτὲ περισσότερα, — καὶ δι’ ἔξοδα διαφημίσεως, — τὰ ὁποῖα δὲν θὰ γείνωσιν, ἄλλως γενόμενα θὰ ἦναι πρὸς ὄφελος τῆς Ἑταιρείας, διότι ὅσον αὐξάνει ἡ κατανάλωσις ἐπὶ τοσοῦτον αὐξάνουσι καὶ τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας, — δραχ. 120,000· ἐν ὅλῳ 5,420,000. Ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν ἐξόδων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐσόδων 10,950,000, ὑπολείπεται ποσὸν δραχμῶν 5,530,000. Ἐκ τούτου θ’ ἀφαιρέσωμεν δραχ. 1,200,000 διὰ τόκον πρὸς 6%, διανεμηθησόμενον πρὸς τοὺς μετόχους, καὶ δραχ. 500,000 πρὸς τὸ Δημόσιον θὰ ὑπολειφθῇ ἑπομένως ποσὸν καθαρὸν καὶ ἀναμφισβήτητον κερδῶν δραχ. 3,830,000· δὲν ὑπολογίζω δὲ καὶ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἐκ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ἐκ τόκων προκαταβολῶν ἐνεχυριαζομένου σταφιδοκάρπου, ἀσφάλιστρα εἰσπραχθησόμενα αὖθις ἐκ τοῦ διὰ τὴν κατανάλωσιν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τῆς Ἑταιρείας ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου καὶ ἄλλα. Ἐπὶ παραγωγῆς λοιπὸν 320,000,000 λιτρῶν τὰ ἐναπομένοντα κέρδη μετὰ τὴν πληρωμὴν τόκου μετοχῶν καὶ φόρου τοῦ Δημοσίου καθαρὰ καὶ ἀναμφισβήτητα πρὸς διανομὴν ἀνέρχονται τοὐλάχιστον εἰς 3,830,000 δραχμάς.

§202ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου ἔξωθεν ἔκθεσις ἀγγλιστὶ συντεταγμένη, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω μετὰ μεσημβρίαν, διότι ἐδάνεισα αὐτὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Θηβῶν κ. Σκουλούδην. Ἡ ἔκθεσις ἐγένετο ἐν Ἀγγλίᾳ, περιέχει δὲ τὴν εἰσήγησιν τὴν γενομένην πρὸς τοὺς ἐκεῖ μετόχους τῆς σχεδιαζομένης Ἑταιρείας πρὸ τῆς εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαγωγῆς τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ κυροῦντος αὐτὴν νομοσχεδίου. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης προκύπτει, ὅτι διεβεβαιώθησαν οἱ μέλλοντες νὰ μετάσχωσι τῆς ἐπιχειρήσεως διὰ καταβολῆς κεφαλαίων, ὅτι ἐπὶ παραγωγῆς 330 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος τὸ κέρδος ἔμελλε νὰ ἦναι δραχ. 4,022,000.

§203ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§204ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὥστε ἡ ἔκθεσις αὕτη δικαιολογεῖ ὅσα εἴπετε, καὶ ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ ὑμῶν εἶναι ὀρθοὶ καὶ ἀκριβεῖς.

§205Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοῶ τὴν συζήτησιν, νὰ ἔλθητε νὰ παραβάλητε μὲ τὰς πληροφορίας σας τὸν πίνακα, νὰ ἐλέγξητε αὐτόν, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ πίναξ αὐτὸς ἔχει τὴν δεῖνα καὶ δεῖνα παράλειψιν. Ἀλλὰ νὰ λέγητε, ὅτι ὁ πίναξ οὗτος εἶναι ἐσφαλμένος, διότι σεῖς ἐλάβετε τὴν Ἀγγλικὴν ἔκθεσιν ἢ τὸν πίνακα, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὴν συνέλευσιν τῶν Ἄγγλων μετόχων, δὲν εἶναι ὀρθόν. Λάβετε τὸν πίνακα, — εἶναι ἐμπρός σας, εἰς χεῖράς σας, — ἐξελέγξατε αὐτόν, καὶ εἴπατε ὅτι τοῦτο καὶ ἐκεῖνο παρελείφθη ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς Ἑταιρείας, καὶ τότε ὁμιλήσατε ἐπ’ αὐτῶν καὶ συζητήσατε. Ἀλλὰ νὰ λέγητε ὅσα εἴπετε, ταῦτα οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχουσι.

§206ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἔκθεσις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας.

§207ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοσαῦτα λοιπόν, ὅσα εἶπον, εἶναι τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία. Φρονῶ, ὅτι ἀπέναντι τόσων ἀνταλλαγμάτων, ἅτινα παρέχομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀπέναντι τόσων κερδῶν αὐτῆς, βεβαίων καὶ ἀσφαλῶν πάντοτε, πρέπει νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§208ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε· παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 30′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.)

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ βουλευτὴς Σύρου κ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ κυροῦντος τὴν σταφιδικὴν σύμβασιν νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Σπετσῶν κ. Ι. Μπούμπουλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν ἐξόδων τραπέζης τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπολογιστῶν τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐκπλεόντων πολεμικῶν πλοίων». Αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 381 καὶ 382). Ὁ κύριος Μεντζελόπουλος θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§211ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διεξῆλθον, Κύριοι, κατὰ τὴν πρὸ μεσημβρίας συνεδρίασιν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, καὶ ὑπέδειξα τὰ ἐλαττωματικὰ αὐτῆς μέρη, ἐπὶ τῶν ὁποίων παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ. Φρονῶ ἀκραδάντως, ὅτι θὰ ἦτο μέγιστον σφάλμα νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις ὡς ἔχει, ἰδίᾳ δὲ αʹ) ἄνευ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6, ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τῆς εἰσφορᾶς καὶ φόρου εἰς εἶδος ἢ μετρητὰ, βʹ) ἄνευ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 10, ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Ἑταιρείας διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πρὸς αὐτὴν προσφερομένου σταφιδοκάρπου πασῶν τῶν κατηγοριῶν ἐν πάσῃ ἐποχῇ, γʹ) ἄνευ τῆς πλήρους ἀπαλείψεως τοῦ ἐλαττωματικωτάτου ἄρθρου 17, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλῇ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως ἐκ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας της σταφιδοκάρπου πλεονάσματος πρὸς δραχ. 160, καὶ εἰσφορᾶς καὶ φόρου εἰς εἶδος πρὸς δρ. 200, ἢ τουλάχιστον τροποποιήσεως καὶ τούτου δι’ αὐξήσεως τῆς τιμῆς εἰς ἀνώτερον ποσὸν τῶν δρ. 200 κατὰ χιλιόλιτρον, δʹ) ἄνευ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19, ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῆς περιεκτικότητος τοῦ σακχάρου, εʹ) ἄνευ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 36, ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ προνομίου καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς δεκαετίας, διὰ τῆς καταβολῆς τῶν τόκων τοῦ κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας, πάσης ζημίας καὶ ὡρισμένου ποσοῦ λύτρων 2, 3, 4, 5 ἑκατομμυρίων. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως θεωρῶ ἀπαραίτητον, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ προΐδῃ, τί θὰ συμβῇ, πρὸ τίνος ἀδιεξόδου θὰ εὑρεθῶμεν, ἂν ἡ σύμβασις ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Φοβοῦμαι πολὺ, ὅτι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ἐξεγερθῶσιν, ἐπὶ τοσοῦτον εἰς δυσχερῆ θέσιν θὰ εὑρεθῶσιν, ὥστε δὲν ἠξεύρω μὴ φθάσωμεν εἰς ἄτοπον, μὴ ἴδωμεν ταχέως δημιουργουμένην ἔκρυθμον κατάστασιν. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως δεκαετίας. Ἡ τροποποίησις τοῦ ὅρου τούτου ἐν τῇ συμβάσει ἐνδείκνυται ἐπιτακτικῶς. Διὰ τῆς τοιαύτης τροποποιήσεως θὰ δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ ἀδιεξόδου, ἐὰν ἐν τοῖς σταφιδικοῖς πληθυσμοῖς δημιουργηθῇ κατάστασις ἔκρυθμος. Μὴ πλανώμεθα, Κύριοι, ὅτι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ γνωρίζουσι τὴν σύμβασιν, καὶ ἐν γνώσει τῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεών των ἐπιζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν ταύτης. Οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ φρονοῦσιν, ὅτι Ἑταιρεία παρουσιάσθη, ἥτις ἀπεδέχθη ὑποχρεωτικῶς κατώτατον ὅριον τιμῶν, καὶ ἥτις λέγει πρὸς αὐτοὺς: «σᾶς προσφέρω 115, 130 καὶ 145 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον· ἔχετε ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ πωλήσητε εἰς τὸ ἐμπόριον εἰς ὁσηνδήποτε μεγαλειτέραν τιμὴν εὕρητε· ἐὰν δὲν εὕρητε, ἔλθετε πρός με νὰ πωλήσητε μὲ 115, 130 καὶ 145 δραχμάς». Ὑπὸ τοιαύτας ἐντυπώσεις διατελοῦσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, καὶ φρονοῦσιν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Ἐὰν ἦσαν γνωσταὶ εἰς αὐτοὺς αἱ λεπτομέρειαι τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, ὡς ἔχει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως πολὺ νὰ προσέξῃ εἰς τὴν τροποποίησιν καὶ τούτου τοῦ ἄρθρου. Αἱ πληροφορίαι, αἵτινες δίδονται εἰς ἡμᾶς διὰ τοῦ διανεμηθέντος τούτου πίνακος, εἶναι ἐντελῶς λελανθασμέναι. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ πίναξ οὗτος προέρχεται ἐκ τῶν γραφείων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἐκ τῶν τῆς Ἑταιρείας, ἀλλ’ εἶναι τοσοῦτον λελανθασμένος, ὥστε ἓν βλέμμα μόνον ἀρκεῖ, διὰ νὰ ἴδωμεν ὅτι ἀλλοῖα ἀποτελέσματα ἐπέρχονται ὡς πρὸς τὰ κέρδη καὶ τὰς ζημίας, συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία. Ἐκ τῶν λογαριασμῶν, τοὺς ὁποίους κατήρτισα μετὰ προσοχῆς, ὑπελόγισα τὴν ζημίαν ἐπὶ παραγωγῆς ἀδυνάτου 400,000,000 λιτρῶν εἰς 1,470,000 δραχμάς, ἐνῷ ὁ πίναξ παρουσιάζει ζημίαν δραχ. 4,970,000. Ἡ μεγαλειτέρα διαφορὰ προέρχεται ἀπὸ τόκους κεφαλαίου πρὸς 6%, ἀπὸ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῆς Ἑταιρείας καὶ ἔξοδα διαφημίσεως, τὰ ὁποῖα ὁ πίναξ ὑπολογίζει εἰς δρ. 2,500,000, ἐνῷ ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἀνέλθωσιν ἄνω τοῦ 1,600,000. Οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ πίνακος ἐκ τοῦ πωλουμένου πλεονάσματος εἶναι ἐλαττωματικοί· π. χ. ὑπολογίζονται 25,000,000 πρὸς δραχ. 80 ἐπὶ παραγωγῆς 400,000,000 ἐπὶ παραγωγῆς μικροτέρας, ἤτοι 280,000,000, — διότι συμφέρει νὰ κάμῃ τοιοῦτον ὑπολογισμὸν — ὑπολογίζει ἐκ πωλήσεως 30,000,000 πρὸς δρ. 90, μὲ τιμὴν δηλ. ἀνωτέραν. Καὶ γεννᾶται ἀμέσως ἡ ἀπορία, πῶς συμφέρει εἰς τοὺς βιομηχάνους νὰ ἀγοράσωσι σταφίδα 30,000,000 λίτρας πρὸς δρ. 90, καὶ θὰ ἀρκεσθῶσι νὰ ἀγοράσωσι μόνον 25,000,000 πρὸς δρ. 80, ἤτοι μὲ τιμὴν μικροτέραν; Βεβαίως, ὅταν ἡ τιμὴ ἦναι μικροτέρα, θὰ προμηθευθῶσι ποσὸν μεγαλείτερον. Τοιούτους ἐσφαλμένους ὑπολογισμοὺς παρατηρῶ καὶ ὡς πρὸς τὴν μεταπώλησιν τοῦ παρακρατήματος πρὸς δρ. 200. Τοιαῦτα καὶ ἄλλα λάθη βλέπω εἰς τὸν ἐκτυπωθέντα τοῦτον πίνακα. Κατὰ τὸν ἐμὸν πίνακα, — εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ὁποίου ἔχω πεποίθησιν, — ἐπὶ παραγωγῆς ἀπιθάνου 400,000,000 λιτρῶν θὰ προκύψῃ ζημία δραχ. 1,470,000· ἐπὶ παραγωγῆς πιθανῆς κατὰ μέσον ὅρον 320,000,000 θὰ προκύψῃ καθαρὸν κέρδος, μετὰ τὴν προαφαίρεσιν τῶν τόκων, πρὸς 6%, τῶν κεφαλαίων τῆς Ἑταιρείας, καὶ τῶν 500,000 δραχμῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, δραχ. 3,830,000. Δὲν ὑπολογίζω δὲ τὰ κέρδη τὰ ἐκ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, — καὶ φυσικά, διὰ νὰ ζητήσῃ ἡ Ἑταιρεία καὶ λάβῃ τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, θὰ ἔχῃ πολλὰ κέρδη. — Δὲν ὑπελόγισα ἐπίσης τοὺς τόκους, τοὺς ὁποίους θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον εἰς τὸ Δημόσιον θὰ πληρώσῃ κατὰ Φεβρουάριον καὶ Αὔγουστον, ἐνῷ τοῦτον θὰ εἰσπράξῃ ἡ Ἑταιρεία τὸ βραδύτερον μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, εἴτε ἐκ καταβολῆς τῶν ἐξαγωγέων εἰς μετρητά, εἴτε ἐκ σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον θὰ πωλήσῃ εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν. Δὲν ὑπελόγισα ἐπίσης τὰ κέρδη ἐκ τόκων προκαταβολῶν ἐνεχυριαζομένου σταφιδοκάρπου, ἅτινα, ὡς βλέπω ἐκ τοῦ πίνακος, ὑπολογίζει ἡ Ἑταιρεία εἰς 200,000 δραχμάς. Δὲν ὑπελόγισα καὶ τὴν κερδοσκοπίαν ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ πλεονάσματος διὰ κατανάλωσιν ἐν περιπτώσει μικρᾶς παραγωγῆς ἐπιόντος ἔτους. Ἀλλὰ τέλος πάντων καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἀπιθάνῳ παραγωγῇ τῶν 400,000,000 μικρὰ θὰ ἦναι ἡ ζημία της. Ὅλα αὐτὰ μὲ ἀναγκάζουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ πιστεύσω, ὅτι Ἑταιρεία ἔχουσα ἀσφαλῆ ἐπιχείρησιν μὲ ἄφθονα κέρδη εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν τῶν ὅρων, οὓς ὑπέδειξα, ὥστε καὶ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν νὰ μὴ βλάπτωνται σοβαρῶς. Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, κύριοι Βουλευταί, δὲν θελήσῃ νὰ δεχθῇ τροποποίησιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν· ὁ σταφιδικὸς κόσμος θὰ ὑποφέρῃ, ἡ οἰκονομικὴ δὲ δυσπραγία τούτου ἀντανακλᾷ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει πάντες ἀνεξαιρέτως νὰ καταψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὡς μοὶ εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «τί πρέπει νὰ γείνῃ τέλος πάντων;» Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ προσωρινὸν μέτρον. Ἀφοῦ ἡμεῖς ἐδημιουργήσαμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, θεσμοῦ λειτουργοῦντος μέχρι τοῦδε, φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἓν προσωρινὸν μέτρον διὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ τὸν Νοέμβριον, ὅτε θὰ ἔλθωμεν πάλιν ἐδῶ, θὰ ἔχωμεν τὸν καιρόν, οὐχὶ ἐσπευσμένως, ὡς νῦν, νὰ συζητήσωμεν εἴτε αὐτὴν τὴν σύμβασιν βελτιουμένην, εἴτε ἄλλην, καὶ ἂν δὲν εὕρωμεν τότε ὁριστικὴν σύμβασιν συμφέρουσαν, νὰ λάβωμεν τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς: «Μὴ καλλιεργεῖτε ὅλα τὰ κτήματά σας· κόψατε ἓν μέρος τούτων, διὰ νὰ μετριάσητε τὴν παραγωγήν, ἢ πράξατε ὅ,τι ἄλλο θέλετε· ἡμεῖς οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν». Ἡ παραγωγὴ ἐφέτος ὑπολογίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν 320,000,000 λιτρῶν...

§212Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). 360,000,000.

§213ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς ἀρχὰς ἐφαίνετο μεγάλη ἡ παραγωγή, 360,000,000 ἢ ἴσως 380,000,000, ἀλλ’ ὁ περονόσπορος καὶ ἡ σῆψις ἀνεφάνη σχεδὸν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας· οἱ ἄνεμοι οἱ ἐπικρατοῦντες συνετέλεσαν καὶ συντελοῦσιν εἰς μείωσιν τῆς προβλεφθείσης ταύτης ἐσοδείας, εἶναι δὲ κίνδυνος, μήπως ἡ καταστροφὴ εἶναι ἀνωτέρα, καὶ ἡ παραγωγὴ μικροτέρα τῶν 320,000,000. Ἄλλως δυσπιστῶ εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι παρατηρῶ ὅτι τὴν παραγωγὴν τῆς Ἐπαρχίας Κορινθίας ὑπολογίζει εἰς 28,000,000 λίτρας, ἐνῷ αὕτη μόλις θ’ ἀνέλθῃ εἰς 20,000,000. Ὑπολογίζω λοιπὸν παραγωγὴν 320,000,000 λιτρῶν, καὶ 20,000,000 ἀπόθεμα καὶ εἰς δελτία, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 340,000,000. Ἔχομεν κατανάλωσιν 250,000,000, ἔχομεν παρακράτησιν καὶ ἔγγειον φόρον 90,000,000, καὶ οὕτως ἔχομεν ἀκριβῶς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χρειάζεται, ἵνα ἰσοφαρίσωμεν τὴν παραγωγὴν πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Δὲν θὰ εὑρεθῶμεν λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσωμεν πλεόνασμα. Ἐὰν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 90,000,000 πωλήσωμεν τὰ 30,000,000 πρὸς δραχμὰς 80 τὸ χιλιόλιτρον, θὰ εἰσπράξωμεν δραχ. 2,400,000...

§214Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τίνα;

§215ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν βιομηχανίαν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Προσέξατε, παρακαλῶ, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ εὕρητε τὸ μέτρον τοῦτο θεραπεῦον ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ τὴν κατάστασιν. Θὰ ἔχωμεν δραχ. 2,400,000...

§216Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν.

§217ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἠξεύρω. Παρέλειψα μάλιστα ἐν τῇ ἐξετάσει τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως νὰ εἴπω, ὅτι ἔχετε ἀναγράψει ἐν τῇ συμβάσει προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύναται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἢ τὸ Δημόσιον νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐκποίησιν τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας ὑπάρχοντος παρακρατήματος 96,000,000 λιτρῶν περίπου· ἀλλ’ οὐδὲ τὸ Δημόσιον οὐδὲ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἔχει δικαίωμα πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐπιόντος ἔτους νὰ προβῇ εἰς πώλησιν· συνεπῶς μὴ ἀναγράφετε προθεσμίαν τοῦ δικαιώματος τούτου ἑνὸς ἔτους, ἀφοῦ μόνον ἑξάμηνος εἶναι αὕτη. Λοιπὸν 30,000,000 πρὸς 80 δραχμάς, τὰς ὁποίας πάντως θ’ ἀπολαύσωμεν μίαν ἡμέραν, ἔχομεν δρ. 2,400,000, καὶ 60,000,000 τὸ ὑπόλοιπον, πρὸς δραχ. 40, ἔχομεν ἄλλα 2,400,000· ἐν συνόλῳ λοιπὸν ἀσφαλῶς θὰ εἰσπράξωμεν 4,800,000 δραχμὰς, ἀπέναντι τῶν ὁποίων θὰ ἔχωμεν ἔξοδα διὰ μισθοὺς ὑπαλλήλων, ἐνοίκια ἀποθηκῶν, ἔστω καὶ ἂν κρατήσωμεν τὸ παρακράτημα ἐπὶ διετίαν ἀπώλητον, δραχ. 200,000 ἢ 300,000 τὸ πολὺ,—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν περισσότερα πραγματικὰ ἔξοδα. — Ὑπολείπονται λοιπὸν 4,500,000 δραχμαί. Ἐρωτῶ, ἂν τὸ ποσὸν τοῦτο ἦναι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, θὰ χάσῃ τι τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου του; Οὐχί· καίτοι φρονῶ, ὅτι τὸ Δημόσιον ἠδύνατο ἐκ τοῦ φόρου τούτου νὰ κάμῃ θυσίαν τινὰ πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Καὶ ἡ θυσία αὕτη θὰ ἦναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἀρχάς σας, κύριε Πρωθυπουργὲ, τὰς ὁποίας διετυπώσατε σήμερον τὴν πρωίαν Ἤκουσα ὑμᾶς λέγοντα, ὅτι μετὰ πολλῶν ἐπαίνων ἀπερρίψατε τὰς ἀξιώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν νὰ ἐπιβάλητε φόρον ἐπὶ τῆς γλυκορρίζης· εἴπετε εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ φορολογήσητε τὴν ἐργασίαν,—καὶ πολὺ ὀρθῶς,—ἀλλ’ ἐρωτῶ: διατὶ τὴν ἀρχήν σας ταύτην δὲν ἐφαρμόζετε ἀναλόγως καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος; Μήπως τώρα ἀπολαμβάνομεν καμμίαν ἀξίαν ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου; Κατέδειξα ὅτι οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καλύπτονται. Τὴν ἐργασίαν λοιπὸν φορολογεῖτε, καὶ πολὺ μάλιστα βαρέως. Ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν ἐπιμένω· ἂς ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ ἡ σταφὶς τὰ 4,000,000 πρὸς τὸ Δημόσιον. Φρονῶ ὅμως, ὅτι δυνάμεθα τὸ ἀσφάλιστρον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία, νὰ ἐπιβάλωμεν ὡς προσωρινὸν πρόσθετον μέτρον ἐφέτος. Οὕτω θὰ εἰσπράξωμεν ἐπὶ ποσοῦ παραγωγῆς 340,000,000, πρὸς δραχμὰς 7, δραχ. 2,380,000. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐπιβάλητε καὶ αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κατὰ 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ τὸ ἐκ τούτου ποσὸν χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ προσωρινοῦ μέτρου καὶ οὐχὶ πρὸς τὸν σκοπὸν, ὃν ὑπέδειξε χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς Λοκρίδος,—διότι τί μᾶς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος; νὰ ἐπιβάλωμεν τριῶν λεπτῶν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ σίτου, καὶ προεξώφλησε μάλιστα τὴν γνώμην ὅλης τῆς Βουλῆς, ὅτι θ’ ἀπεδέχετο τὴν πρότασίν του, καὶ τὸ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης εἰσπραχθησόμενον ποσὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ αὐξήσωμεν ἀκόμη τὰ εἰσοδήματά της, ὡσανεὶ τὰ ἀνταλάγματα, τὰ ὁποῖα τῇ δίδομεν δὲν εἶναι ἀρκετά καὶ τοῦτο διατί; διὰ νὰ αὐξήσῃ κατὰ 10 δραχμὰς τὰς τιμάς. Ἀλλ’ αὐξάνουσα τὰς τιμὰς κατὰ δέκα δραχμὰς, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Λοκρίδος, δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς τίποτε, διότι μόνον ὅταν ἔχωμεν ὑπερπαραγωγὴν, τότε μόνον ἡ Ἑταιρεία θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώνῃ πλεόνασμα, πλεόνασμα ὅμως σπανιώτατα θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράζῃ. — Ἐὰν λοιπὸν, λέγω, τὸ ἔσοδον τοῦτο, τὸ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ σίτου, προωρίζετο δι’ ἐφέτος μόνον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὁμοῦ μὲ τὸ ἀσφάλιστρον θὰ εἴχομεν ποσὸν 5,500,000 ἕως 6,000,000 δραχμῶν, καὶ θὰ ἐλύετο τέλος πάντων προσωρινῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι θὰ ἠδυνάμεθα διὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἀγοράσωμεν, καὶ ἂν ὑπῆρχε πλεόνασμα 10,000,000 ἢ 20,000,000 λιτρῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς 110 ἕως 120 δραχμῶν. Ταῦτα, κύριε Πρόεδρε, εἶχον νὰ ὑποδείξω. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν περισσότερον, ἵνα μὴ σᾶς καταπονήσω. Ἐν τέλει τοῦτο σᾶς λέγω, ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις κανονίζει συμφέροντα καὶ ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον, καὶ πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ τὴν ψηφίσωμεν ἐν σπουδῇ καὶ τυφλῶς, διότι οὕτως οὐ μόνον τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς καταστρέφομεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἔθνος πρόξενοι ζημίας γινόμεθα.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§219Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Καλὸν εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός· δηλαδή, ἐὰν ὁ κ. Πονηρόπουλος πρόκηται νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τῆς συμβάσεως, νὰ προηγηθῇ ἕτερός τις, ἔχων νὰ ὁμιλήσῃ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§220ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιλέγων εἶμαι ἀκριβῶς. Κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι κατὰ τῆς συμβάσεως.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ὅμως καὶ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§222ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ὑπὸ ὅρους.

§224ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι ὅλοι, ὅσοι ὡμίλησαν μέχρι τοῦδε, τροπολογίας ἐπρότειναν ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§225ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Πονηρόπουλος, κύριε Πρόεδρε.

§226Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδ’ ἐπίκαιρον οὐδὲ σκόπιμον εἶναι, νομίζω, νὰ ἀσχοληθῶ ἐνδιατρίβων διὰ μακρῶν εἰς τὰ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, εἰς τὰ τῶν μέτρων, ἅτινα ἐξ ἀρχῆς πρὸς ἀποσόβησιν αὐτῆς ἐλήφθησαν, καὶ εἰς τὰ τοῦ λυσιτελοῦς ἢ μὴ τῶν μέτρων τούτων. Πολλαὶ γνῶμαι ἐξηνέχθησαν ἔκτοτε ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης περὶ τῶν μέτρων τούτων, αἱ μὲν ὑπὲρ αὐτῶν, αἱ δὲ κατ’ αὐτῶν, καὶ ἐν περισσείᾳ καὶ κατὰ κόρον, δύναμαι εἰπεῖν, αἱ γνῶμαι αὗται ἀνεπτύχθησαν· ὥστε πᾶσα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην περαιτέρω ἀνάπτυξις καὶ τὴν Βουλὴν ἤθελε καταπονήσει καὶ ἄσκοπος ἤθελεν εἶσθαι. Καθ’ ἣν ἀρχικῶς εἶχον γνώμην, ἥτις ἐκ τῶν ὑστέρων ὑπὸ τῶν πραγμάτων κυρωθεῖσα ἐμορφώθη ἐν ἐμοὶ ὡς πεποίθησις, εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐλαμβάνοντο τὰ μέτρα ταῦτα, ὡς ἐλήφθησαν, καὶ νὰ μὴ ἐφηρμόζοντο, ὡς ἐφηρμόσθησαν· διότι, πόρρω τοῦ νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν μείωσιν τῆς ὑπερπαραγωγῆς, ἥτις ὑπὸ πάντων ἀνεγνωρίσθη ὡς μία τῶν κυριωτέρων αἰτιῶν τῆς καταπληκτικῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, τοὐναντίον συνετέλεσαν καὶ διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν εἰς τὸ νὰ ὑποβοηθήσωσι τὴν αὔξησιν αὐτῆς, ἐνθαρρύναντα τοὺς παραγωγοὺς εἰς ἐπέκτασιν τῶν σταφιδοφυτειῶν καὶ ἐνίσχυσιν τῶν ὑπαρχουσῶν τοιούτων, χωρὶς ἀφ’ ἑτέρου νὰ συμβάλωσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τοῦ προϊόντος, ἥτις ἀναντιρρήτως ἀποτελεῖ τὸ ἀσφαλέστερον ἐχέγγυον τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως. Ἤδη ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς δημιουργίας καὶ λειτουργίας ἑνὸς καθεστῶτος, τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, ὅπερ οὐδεὶς διενοήθη νὰ τολμήσῃ νὰ ἄρῃ, οὐδὲ δύναται νὰ σκεφθῇ τις περὶ ἄρσεως αὐτοῦ ἄνευ ἀντικαταστάσεως δι’ ἑτέρου. Εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ἀρχικῶς προσωρινόν, εἶτα δὲ ὁριστικόν, λόγῳ τῆς καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ παρατηρουμένης παρατάσεως καὶ ἐπιτάσεως τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, προσετέθη καὶ ἕτερον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τὸ μέτρον τῆς εἰσπράξεως τοῦ δημοσίου φόρου εἰς εἶδος, τεῖνον καὶ τοῦτο εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, εἰς τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ τοῦ παραγομένου ποσοῦ τοῦ πλεονάσματος, ὅπερ δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ μέτρον τοῦτο, ὡς καὶ μετὰ τὰ πρὸ αὐτοῦ ληφθέντα, ἀπεδείχθη ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, οὐ μόνον δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν προηγουμένην αὐτῶν θέσιν, ἀλλὰ καὶ ἔβαινον εἰς περαιτέρω ἔκπτωσιν. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον τοῦτο μέτρον, τρεῖς ἤδη Κυβερνήσεις διαδοχικῶς, καὶ ἡ προκάτοχος καὶ ἡ πρὸ αὐτῆς καὶ ἡ νῦν, κατηγορηματικῶς καὶ ῥητῶς ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπὶ πλέον διατήρησις αὐτοῦ ἄνευ συγκλονισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ἡ κατάστασις τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐμμένοντες εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου εἰς εἶδος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς καταναλώσεως ποσὸν σταφίδος 37,500,000 περίπου ἐνετικῶν λιτρῶν, ὅπερ, βαρῦνον αὐτὴν, βεβαίως θὰ ἀρκέσῃ οὐχὶ νὰ συνταράξῃ πλέον, ἀλλὰ νὰ καταβαραθρώσῃ τελείως τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος. Ἐνώπιον τοιούτου δεδημιουργημένου καθεστῶτος, ἐνώπιον τοιαύτης ἀνάγκης ἐπιτακτικῆς, ἐπιβαλλομένης ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ δημοσίου ταμείου, εὑρισκόμενοι, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβωμεν ἄνευ ἀναβολῆς ἕτερα μέτρα, καὶ μέτρα πλέον οὐχὶ προσωρινά, ἀλλὰ ῥιζικώτερα καὶ ὁριστικώτερον διευθετοῦντα τὰ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως καὶ τὰ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Δὲν φρονῶ, Κύριοι, ὅτι μόνη καὶ κυρία αἰτία τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ὑπῆρξεν ἡ καθ’ ἕκαστον ἔτος ὕπαρξις πλεονάσματος. Διότι, μεθ’ ὅλα τὰ ληφθέντα μέτρα καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐπλεόναζε, κατὰ τοὺς ὑπ’ ὄψιν σταφιδικοὺς πίνακας, αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος οὐδόλως παρήλλαξαν τῶν τιμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρχε τὸ πλεόνασμα τοῦτο. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, καὶ ἂν διὰ προσωρινοῦ ἢ ὁριστικοῦ μέτρου περιορίσωμεν τὸ πλεόνασμα ἢ ἀφαιρέσωμεν καὶ τι πλέον αὐτοῦ, καὶ ἂν κατέλθωμεν κάτω τοῦ κατωτάτου ὁρίου, ὅπερ τάσσεται ὡς ὅριον τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, ἤτοι τῶν 240,000,000 λιτρῶν, ἀσφαλῶς εἰς τὴν αὐτὴν θὰ εὑρεθῶμεν κατάστασιν. Καὶ ἂν 200,000,000 μόνον παραδίδωμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἡ κατάστασις τῶν τιμῶν θὰ παραμείνῃ ἡ αὐτή. Ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι αἱ πιέζουσαι τοὺς παραγωγοὺς ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτοὺς νὰ σπεύδωσιν εὐθὺς ἀμέσως, ἅμα τῇ συγκομιδῇ τοῦ σταφιδοκάρπου των, νὰ προσφέρωσι τὸ προϊὸν αὐτῶν εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ δὲ ἐμπόριον ἐκ βλέψεων κερδοσκοπίας σπεύδει νὰ ποιῆται προπωλήσεις πρὸ τριῶν ἢ καὶ τεσσάρων μηνῶν πρὸ ἑκάστης παραγωγῆς, ἐπωφελούμενον τῶν ἀναγκῶν τῶν παραγωγέων καὶ ἐκμεταλλευόμενον αὐτὰς, βεβαίως ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος καὶ μόνη οὐδέποτε θὰ ἦναι ἱκανὴ νὰ βελτιώσῃ τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος. Εἶναι στατιστικῶς βεβαιωμένον, ὅτι ἐκ τῶν 240 ἢ 250 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, ἅτινα κατ’ ἔτος ἐξάγονται, περὶ τὰ 105 ἢ 110 ἑκατομμύρια εἶναι ἐξηγμένα μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ Σεπτεμβρίου, καὶ περὶ τὰ 150,000,000 εἶναι ἐξηγμένα μέχρι τῶν ἀρχῶν Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους. Ἄρα ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους ἀποστέλλομεν συνεπείᾳ τῶν προπωλήσεων εἰς τὴν κατανάλωσιν ποσὸν πλέον τοῦ ἡμίσεος τῶν ἐτησίων ἀναγκῶν αὐτῆς. Ταύτης δὲ τῆς καταστάσεως ἐπωφελούμενον τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον, κατὰ παράδοξον τρόπον ἐργαζόμενον, ἀντὶ νὰ ἐπιζητῇ τὸ κέρδος ἐν τῇ αὐξήσει τῶν τιμῶν, ἐπιζητεῖ πάντοτε τοῦτο ἐν τῇ ὑποτιμήσει διὰ τῶν ἐπαράτων προπωλήσεων, ταύτης τῆς καταστάσεως, λέγω, ἐπωφελούμενον τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος κατορθοῖ νὰ διατηρῇ ἀείποτε τὰς τιμὰς χαμηλάς, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ παραγωγή, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ὑπάρξῃ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος. Τοιαύτης φύσεως ἐμπόριον ἔχομεν πρὸ ἡμῶν, ἐν παθολογικῇ καταστάσει διατελοῦν καὶ συνάμα νευρασθενικόν, ὥστε ἐπὶ τῇ προβλέψει καὶ τοῦ ἐλαχίστου πλεονάσματος νὰ καταλαμβάνηται ὑπὸ λιποθυμίας. Ἠκούσαμεν, Κύριοι, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς προκειμένης συμβάσεως ἑνὸς τῶν σοβαρωτέρων πολεμίων τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος κ. ἐκ Κορινθίας Βουλευτοῦ, ἀναπτύξαντος τὰ κατ’ αὐτῆς ἐπιχειρήματά του. Ἀλλὰ καὶ οὗτος, πολεμῶν τὴν παρακράτησιν, ὑποδεικνύει ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς μέτρα προσωρινὰ, πολεμῶν δὲ τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι μόνον τὴν παρακράτησιν ἔχων ὡς βάσιν καὶ ἐπὶ πλέον τὴν εἰς εἶδος φορολογίαν ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ τοιαῦτα μέτρα. Καὶ ὑπελόγισαν ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἐκεῖνος καὶ ὁ πρὸ μικροῦ κατελθὼν τοῦ βήματος τούτου ἕτερος ἐκ Κορινθίας κ. Βουλευτὴς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ μέτρον τι προσωρινὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρακρατήματος, τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ τοῦ ἑπταδράχμου κατὰ χιλιόλιτρον, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ αὕτη νὰ εἰσπράξῃ παρ’ ἑκάστου παραγωγοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἀνελογίσθησαν, ὅτι οὐ μόνον ὁ σταφιδόκαρπος τοῦ ἔτους 1904, ὁ ἀποταμιευθεὶς ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐκ παρακρατήματος καὶ φόρου εἰς εἶδος, ἀλλὰ καὶ μέρος αὐτοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ ἔτους 1903, τοῦ προελθόντος ἐξ ἀγορᾶς πλεονάσματος καὶ παρακρατήματος, κατέστη δυσχερὲς νὰ ἐκποιηθῶσι πλέον. Παρέστη δὲ ἀνάγκη ἐσχάτως, ἵνα οἱ ἀγορασταὶ τοῦ πλεονάσματος προέλθωσιν εἰς προτάσεις περὶ συμβιβασμοῦ διὰ μειώσεως τοῦ τιμήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἠγόρασαν τοῦτο, ἐπὶ τῇ ἀμέσῳ καταβολῇ, ἐννοεῖται, τοῦ ὑπολοίπου τιμήματος. Εὐχερὲς εἶναι νὰ λέγωμεν, ὅτι ἔχομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν 50,000,000 ἐκ παρακρατήσεως, καὶ 38,000,000 ἐκ φόρου εἰς εἶδος, ἤτοι 90,000,000 περίπου, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων νὰ οἰκοδομῶμεν προσωρινὰ μέτρα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν πρωτίστως καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ ὑπομείνῃ ἐπὶ πλέον τοιαῦτα βάρη, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως διεσάλευσαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος μετὰ πολλῆς δυσχερείας νὰ δυνηθῶμεν νὰ προσεγγίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§227Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ χειρότερον εἶναι, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ πλέον καὶ ὁ χῶρος τῶν ἀποθηκῶν.

§228ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὗτοι, Κύριοι, εἰσὶν οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔπεισαν, ὅτι μέτρον τι ῥιζικώτερον, διαρκέστερον καὶ μονιμώτερον, μέτρον τερματίζον τὴν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος συζήτησιν, μέτρον ἀποτρέπον πρὸ παντὸς τὴν ἀθρόαν προσφορὰν, δέον νὰ ληφθῇ, καὶ τοιοῦτο καὶ μόνον μέτρον δύναται νὰ διαρρυθμίσῃ τὰ τῆς σταφίδος κατὰ τρόπον, ἂν οὐχὶ πλουτίζοντα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἱκανοποιοῦντα τὸν παραγωγόν. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀφορᾷ, νὰ ταχθῇ δηλ. δι’ αὐτῆς ἓν κατώτατον ὅριον, τὸ minimum τῶν τιμῶν, κάτω τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύνανται νὰ κατέλθωσιν αὐταὶ ἐν τῷ ἐλευθέρῳ ἐμπορίῳ, καθ’ ὅσον ὁ σκοπὸς οὗτος πραγματοποιεῖται διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως, βεβαίως εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς καὶ κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως, Κύριοι, νὰ μὴ παραλίπω τὴν ἔρευνάν τινων τῶν καθ’ ἕκαστον τῆς συμβάσεως, — καίτοι οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐν πολλοῖς μὲ προέλαβον, — χωρὶς νὰ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονὴν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπὶ τῶν σημείων μὲν ἐκείνων, ἐφ’ ὧν οὗτοι προηγόρευσαν, θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγιστα, θέλω δὲ θίξει ἑτέρους ὅρους τῆς συμβάσεως, ὧν ἡ τροποποίησις νομίζω ὅτι θέλει συμβάλει εἰς τὸν σκοπὸν αὐτῆς, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, εὐμενῶς νὰ μὲ ἀκροασθῇ, διὰ βραχέων σκοποῦντα νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου. Τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως ἐπαρκῶς διηρευνήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας, καὶ, ἂν δὲν μὲ ἠπάτησεν ἡ ἀντίληψις, ἐξελήφθη ὑπ’ αὐτοῦ ὡς τεθὲν πρὸς τὸ συμφέρον καὶ μόνον τῆς Ἑταιρείας. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, ὅπερ διαλαμβάνει, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἔν τινι ἔτει, καθ’ ὃ ἡ παραγωγὴ ὑπολογίζεται ὡς ἀνεπαρκὴς, δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν φόρον καὶ τὸ παρακράτημα εἰς χρῆμα· καὶ τοῦτο ἐξελήφθη, ὅτι ἐτέθη χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑταιρείας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ὅτε, πρὶν ὑποβληθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν οἱ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ νὰ συζητήσωμεν μετὰ τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὴν Ἑταιρείαν ἐν τῷ ἰδιαιτέρῳ αὐτοῦ γραφείῳ, ὑπελήφθη ἡ προσθήκη τοιούτου ὅρου ἐν τῇ συμβάσει ὡς ἐπιβαλλομένη ἐκ τοῦ συμφέροντος αὐτῆς τῆς παραγωγῆς. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπὸ τοῦ ἐκ Ζακύνθου βουλευτοῦ κ. Στεφάνου ἐρρήθη: «Καὶ τί θὰ γείνῃ, ἂν ἐκ θεομηνίας κατέλθῃ ἐπαισθητῶς ἡ παραγωγὴ, ἀνέλθῃ δὲ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος εἰς 500 ἢ 800 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον; Θὰ ὑποβάλληται ἡ παραγωγὴ εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος;». Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας συγκατετέθη ἡ Ἑταιρεία εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ ὅρου τούτου, τὸν ὁποῖον εὑρίσκω ὀρθότατον ἀπὸ τῆς τοιαύτης ὄψεως. Ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ἑτέραν ὄψιν αὐτοῦ, διότι, ὡς διετυπώθη, ἐγκυμονεῖ, κατὰ τὴν γνώμην μου, κινδύνους. Οἱ κίνδυνοι δὲ οὗτοι ἴσως δὲν εἶναι μόνοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίαν ὑπηνίξαντό τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐνταῦθα, ὑποστηρίξαντες, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία λάβῃ ἀρχικῶς τὰς 115 δραχμὰς εἰς χρῆμα παρὰ τῶν ἐξαγωγέων, κατόπιν δὲ εἰσαγάγῃ κατ’ ἀνάγκην περὶ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς ἅπαν τὸ πλεόνασμα, ὅπερ θέλει προκύψει, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταλίπῃ αὐτὸ ὡς ἀπόθεμα τοῦ ἐπιόντος ἔτους, ἵνα τὸ πωλήσῃ πρὸς δραχμὰς 160 τὸ χιλιόλιτρον, κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως. Διαβλέπω δὲ καὶ ἕτερον κίνδυνον ἐν τούτῳ, ὅτι ὁ ἔχων τὸ συμφέρον καὶ ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ τό τε δελτίον καὶ τὸ διπλότυπον τῆς Ἑταιρείας, ἵνα τὸ προσαγάγῃ εἰς τὸ τελωνεῖον, καὶ ἔχων τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τῆς καταβολῆς εἰς εἶδος ἢ εἰς χρῆμα εἶναι κυρίως ὁ ἔμπορος, καὶ οὐχὶ ὁ ἐξαγωγεύς. Εἶναι δὲ ἀναντίρρητον, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ ἐμπορίου συγκρούονται ἀείποτε πρὸς τὰ τοῦ παραγωγοῦ. Εἶναι ἐνδεχόμενον, ἡ Ἑταιρεία, ἐσφαλμένως προϋπολογίζουσα τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς παραγωγῆς, νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαρμοζόμενον κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὑπάρχει ζήτησις ἀφ’ ἑνὸς καὶ προσφορὰ ἀφ’ ἑτέρου, καὶ νὰ καταλίπῃ οὕτω πλεόνασμα ἐν τῇ ἀγορᾷ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ παραγωγὸς, ὁπόταν ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου φθάσῃ εἰς τὸ ἔσχατον ὅριον, εἶναι ἐλεύθερος νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ δὴ κατὰ τὸ τέλος τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σκοπὸς τῆς συμβάσεως δὲν εἶναι νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἔσχατα ὅρια ἡ τιμὴ τῆς ὅλης σταφίδος, ἀλλὰ νὰ ἀνυψωθῇ αὕτη, καὶ ἡ Ἑταιρεία νὰ δέχηται εἰς τὰς ἀποθήκας αὑτῆς ἅπαν τὸ πλεονάζον ποσόν. Βεβαίως τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι ἀναιρεῖ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς συμβάσεως. Ἐκ τῶν προχείρων πινάκων, οὓς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, βλέπομεν κατὰ μὲν τὸ 1901 πρόβλεψιν παραγωγῆς 250,000,000, βεβαιωθεῖσαν δὲ παραγωγὴν 291,550,000, κατὰ δὲ τὸ 1903 πρόβλεψιν παραγωγῆς τὴν 1 Αὐγούστου 315,000,000, βεβαιωθεῖσαν δὲ πράγματι παραγωγὴν 360,000,000, κατά τινα δὲ ἐσχάτως διανεμηθέντα πίνακα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχομεν βεβαιωθεῖσαν παραγωγὴν λιτρῶν ἑνετικῶν 380,000,000. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι, ὅτι ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ μεταξὺ προβλέψεως καὶ βεβαιώσεως εἶναι μόνον 45 ἑκατομμύρια, ἀναγνωρίζων ὡς ἀκριβέστερον τὸν πρῶτον πίνακα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκ πάντων τούτων τί ἀποδεικνύεται; ὅτι αἱ προβλέψεις δέον νὰ τυγχάνωσι μείζονος καὶ ἐπιμεμελημένης προσοχῆς, ἵνα ἐπιτυγχάνωμεν τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν ὁ ὅρος οὗτος ἐτέθη, καὶ διὰ τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀποκρουστέα ἡ γνώμη ἐκείνων, οἵτινες ὑπεστήριξαν, ὅτι πρὸς τῇ γνωμοδοτήσει τῆς Ἑταιρείας δέον νὰ προσαπαιτηθῇ καὶ ἡ γνωμοδότησις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετὰ τὴν συγκέντρωσιν πληροφοριῶν, ἵνα οὕτως εὑρισκώμεθα ἐν ποιᾷ τινι ἀσφαλείᾳ περὶ τὴν ἀκρίβειαν τῆς προβλέψεως, διότι ἡ κρίσις τῶν δύο κρείσσων τῆς τοῦ ἑνός. Δὲν φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως, ὅπερ εἶναι μᾶλλον ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ περιβληθῇ δι’ ἐγγυήσεων πλειοτέρων. Τὴν προσοχὴν ὑμῶν δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἐφελκύσῃ καὶ τὸ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως. Ἐν αὐτῷ, ὁρίζοντι τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου εἰς εἶδος, διαλαμβάνεται, ὅτι τὰ τελωνεῖα, δι’ ὧν ἐπιτραπήσεται ἡ ἐξαγωγὴ, ὁρισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, δὲν δύνανται δὲ νὰ ὦσι ταῦτα πλείονα τῶν ἑπτά. Εὔλογος βεβαίως εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν τελωνείων ἐξαγωγῆς, διότι καὶ τὸ Δημόσιον καὶ ἡ Ἑταιρεία ἔχουσι συμφέρον νὰ ἀσκῶσι τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου καὶ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ παρακρατήσεως καὶ φόρου εἰς εἶδος, πρὸς τελειοτέραν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ὁ ὁρισμὸς οὗτος τῶν ἑπτὰ τελωνείων ἢ μᾶλλον λιμένων ἐξαγωγῆς θ’ ἀποκλείσῃ ὡρισμένας τινὰς ἐπαρχίας τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Διότι βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῆτε ἢ νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τῶν λιμένων Καλαμῶν, Κατακώλου, Πατρῶν, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας καὶ Αἰγίου, περὶ δὲ τοῦ ἑβδόμου λιμένος θὰ ἐρίσωσιν ἑπτὰ πόλεις, ὡς τὸ πάλαι περὶ τῆς καταγωγῆς τοῦ Ὁμήρου. Καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρώτη ἡ Τριφυλία, ἥτις ἔχει παραγωγὴν ὑπὲρ τὰ 45,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου, ἀρίστης ποιότητος κατὰ τὸ πλεῖστον, εἶχε δὲ ἄλλοτε μεγίστην ἐξαγωγὴν, ἔχει νῦν τὸ δικαίωμα νὰ προβάλῃ τοιαύτην δικαιοτάτην ἀξίωσιν. Ἐὰν συνέβη ἐπί τινα ἔτη, ἐπ’ ἐσχάτων, νὰ ἀνακοπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ Τριφυλίας καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν, εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ἰδιαιτέρα τις ἀθέμιτος συμφωνία μεταξὺ τῶν ἐν Πάτραις ἐμπόρων καὶ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν τῶν φορτηγῶν ἀτμοπλοίων, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ ποινικῇ ῥήτρᾳ ἀπηγορεύετο ἡ προσέγγισις τῶν ἀτμοπλοίων τῶν Ἑταιρειῶν τούτων εἰς ἄλλους λιμένας, πλὴν τῶν ἐν τῇ συμφωνίᾳ. Τοῦτο δ’ ἐγένετο ἐπὶ σκοπῷ συγκεντρώσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος ἐν Πάτραις. Εὐτυχῶς ὅμως, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος τὸ τρὰστ τοῦτο διελύθη, καὶ ἑπομένως ηὐτυχήσαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρὸ αὐτοῦ ὑφιστάμενον καθεστώς. Τί δὲ θὰ συμβῇ ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς ἐξ ἄλλων λιμένων; Θὰ συμβῇ ἐξ ἀνάγκης ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία δὲν σκοπεῖ νὰ συγκεντρωθῇ τουτέστιν εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς μεγαλείτερον τοῦ δέοντος ποσὸν πλεονάσματος. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοιοῦτον σκοπὸν δὲν ἐπιδιώκει ἡ Ἑταιρεία, διότι εἰς αὐτὴν συμφέρει νὰ ἐξάγηται ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ οὐχὶ νὰ συσσωρεύηται εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς, μεταφερόμενος καὶ τοποθετούμενος ἐν σάκκοις ἢ ἐν χύματι, καὶ ὑφιστάμενος βλάβην τῆς ποιότητός του. Διότι ἡ Ἑταιρεία, ἐφ’ ὅσον περιορίζεται νὰ παραλαμβάνῃ τὴν παρακράτησιν καὶ τὸν φόρον εἰς εἶδος, ἔχει μεῖζον κέρδος, ὅσον δὲ περισσότερον πέραν τούτου ἀγοράζει, τόσον περισσότερον ζημιοῦται. Ἑπομένως ἔχει συμφέρον νὰ μὴ ἀποκλείηται τῆς ἐξαγωγῆς ὁ σταφιδόκαρπος ὁλοκλήρων ἐπαρχιῶν. Ἀποκλείεται δὲ ἀσφαλῶς τῆς ἐξαγωγῆς ὁ σταφιδόκαρπος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας, διότι, ἐνῷ τὸ ἐμπόριον θὰ ὑπολογίζῃ ὅτι δύναται νὰ προσφέρῃ δι’ αὐτὸν 5 ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δραχμὰς ἐπὶ πλέον τῶν προσφερομένων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, θὰ ἦναι ἠναγκασμένον ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀφαιρέσῃ ἑτέρας δραχμὰς 10 ἢ 12 διὰ ναύλους καὶ λοιπὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ἐμπόριον θὰ προσφέρῃ μόνον 116 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν καὶ τοῦ ἑπταδράχμου, καὶ ὁ παραγωγὸς θὰ προτιμᾷ νὰ προσφέρῃ τὸν σταφιδόκαρπόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν παρὰ νὰ παραδίδῃ τοῦτον εἰς τὸν ἔμπορον. Καὶ οὕτω καρπὸς ἀρίστης ποιότητος θὰ προσφέρηται εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ὡσαύτως θεωρῶ, ὅτι τροποποιητέα τυγχάνει ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 10 τῆς συμβάσεως. Καὶ ἡ μὲν πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου, καθ’ ἣν ἐντὸς χρονικοῦ ὁρίου ἀπὸ 15 Ἰουνίου μέχρι 1 Αὐγούστου τοῦ λήγοντος σταφιδικοῦ ἔτους ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ ἀπομένοντος πλεονάσματος ἐφ’ ὅλων τῶν κατηγοριῶν τῶν τιμῶν, ἔχει καλῶς καὶ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἡ τῆς τελευταίας παραγράφου ῥῆσις φρονῶ ὅτι ἀφαιρεῖ τὸν σκοπὸν τῆς συμβάσεως, ὅτι δὲν ἐνισχύει τὸν παραγωγὸν, ὅτι δὲν ἀνακόπτει τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Δι’ αὐτῆς ὁρίζεται, ὅτι πρὸς ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ πᾶν ποσὸν σταφιδοκάρπου, προσφερόμενον αὐτῇ ἐξ οἱασδήποτε περιφερείας, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους μέχρι τῆς 1 τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἐπὶ τιμήματι δραχμῶν 115 κατὰ χιλιόλιτρον. Πέραν τοῦ χρονικοῦ τούτου ὁρίου δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζῃ· καὶ ἔχομεν ἀπὸ 1 Νοεμβρίου μέχρι 15 Ἰουνίου τελείαν ἀπραξίαν τῆς Ἑταιρείας πρὸς ἀγορὰν σταφίδος, πλήρη δὲ τὴν πεποίθησιν ἐν τῇ καταναλώσει, ὅτι ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας ὁλόκληρος ὁ σταφιδόκαρπος, ἐκτὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς γενικὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῇ λήψει, λόγῳ δανείου, τῶν ⅘ τοῦ τιμήματος, θὰ παραμένῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς. Καὶ εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἰδίως ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως οἱ σταφιδοκτήμονες θὰ σπεύδωσι νὰ πωλήσωσιν εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Πελοποννήσου εἶναι κάτοχοι μικρῶν ἐκτάσεων σταφιδαμπέλων, καὶ ἑπομένως ἔχουσι μικρὰν ποσότητα σταφιδοπαραγωγῆς. Ὁ σταφιδοκτήμων παραγωγῆς 5,000 ἢ 10,000 λιτρῶν οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ὄρεξιν νὰ ἀνοίξῃ λογαριασμοὺς μετὰ τῆς Ἑταιρείας, καὶ παραδίδων εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς τὸ προϊόν του νὰ λαμβάνῃ ὡς δάνειον ἐπὶ τόκῳ τὰ ⅘ τοῦ τιμήματος αὐτοῦ. Θὰ προτιμᾷ τὴν ἄμεσον πώλησιν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εὑρίσκῃ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου εἰς τὴν Ἑταιρείαν, θὰ τὴν εὑρίσκῃ δὲ εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ τότε τὸ ἐμπόριον θὰ τὸν στραγγαλίζῃ. Περὶ τοῦ ἄρθρου 17 ἐλάχιστον ποιοῦμαι λόγον, καίτοι φρονῶ, ὅτι αἱ τιμαὶ, καθ’ ἃς θὰ δικαιοῦται νὰ πωλῇ ἡ Ἑταιρεία, τῶν δραχ. 160 καὶ 200 κατὰ χιλιόλιτρον, δὲν θὰ ἐπιτρέψωσί ποτε νὰ ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ πέραν τοῦ ὁρίου τούτου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι δικλεὶς ἀποτρεπτικὴ ἑτέρου κινδύνου, τῶν Ἀγγλικῶν διαμαρτυριῶν, ἐπείσθην ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ μὴ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τούτου. Τὸ ἄρθρον ὅμως 18 περιέχει τοιαύτην πλημμέλειαν, ὥστε παρίσταται ἀνάγκη νὰ ποιήσωμαι μακρὸν ἐπ’ αὐτοῦ λόγον. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζεται, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ συστήσῃ καὶ τηρῇ ἐν λειτουργίᾳ καθ’ ὅλας τὰς πεφυτευμένας τὴν σταφιδάμπελον περιφερείας 23 μόνον κέντρα παραλαβῆς...

§229Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοὐλάχιστον.

§230ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τοὐλάχιστον. Ἄρα δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἱδρύσῃ εἰκοστὸν τέταρτον καὶ εἰκοστὸν πέμπτον κλπ. κέντρον παραλαβῆς. Τὰ πέραν τῶν 23 κέντρα ἀπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν αὐτῆς καὶ μόνης.

§231Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη, θὰ προβαίνῃ ἡ Ἑταιρεία εἰς τὴν ἵδρυσιν καὶ ἄλλων κέντρων.

§232ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι! Ἀλλ’ αἱ ἀνάγκαι αὗται, ὅταν πρόκηται περὶ συμβάσεως, φρόνιμον εἶναι νὰ ὁρίζωνται ἐκ τῶν προτέρων. Εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι τὰ 23 ταῦτα κέντρα οὐδαμῶς θὰ ἐπαρκέσωσιν, ἵνα διευκολύνωσι τοὺς σταφιδοκτήμονας ὅλων τῶν περιφερειῶν, θὰ ἦναι δὲ ὑποχρεωμένοι οὗτοι νὰ μεταφέρωσι τὸν σταφιδόκαρπόν των ἀπὸ ἀποστάσεων ἱκανῶν ὡρῶν, ἵνα τὸν παραδώσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἐὰν λάβωμεν τὴν ἀναλογίαν τῶν κέντρων, τὰ ὁποῖα συνιστῶνται κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ ὀφείλει νὰ ἱδρύσῃ ἡ Ἑταιρεία, πρὸς τὰ κέντρα, τὰ ὁποῖα ἦτο ὑποχρεωμένη κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1899 νὰ ἱδρύσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, βλέπομεν τὴν προφανῆ δυσαναλογίαν. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ παραλαμβάνῃ μόνον παρακράτημα κατ’ ἀρχὰς καὶ προσθέτως φόρον εἰς εἶδος κατόπιν, τῶν ὁποίων τὸ ὅλον ποσὸν κατὰ τὸ 1904 μόλις ἀνήρχετο εἰς 90,000,000, ἡ Σταφιδικὴ, λέγω, Τράπεζα ἐν τούτοις ἦτο ὑποχρεωμένη, κατὰ διάταξιν τοῦ περὶ συστάσεως αὐτῆς νόμου, νὰ ἱδρύσῃ 23 κέντρα...

§233Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Πόσα εἶχεν ἱδρύσει; Πλειότερα τῶν εἰκοσιτριῶν.

§234ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πλειότερα βεβαίως. Ἀλλὰ κατόπιν, κατὰ τὸ 1903, ὅτε ἐπεβλήθη αὐτῇ ἡ ἀγορὰ πλεονάσματος διὰ μεταγενεστέρου νόμου, ἐπετράπη αὐτῇ νὰ ἱδρύσῃ καὶ ἄλλα κέντρα, ὅπου ἐνόμιζεν ὅτι ἡ ἵδρυσις τοιούτων ἦτο ἀναγκαία, καὶ πράγματι ἵδρυσε τοιαῦτα. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἔχει ἤδη 30 ἕως 32, πάντως ὅμως ἔχει πλείονα τῶν 23, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἐθεώρησεν ἑαυτὴν ἠναγκασμένην νὰ ἱδρύσῃ πλείονα τῶν 23 κέντρων, πῶς θὰ ἐπαρκέσῃ ἡ Ἑταιρεία μὲ 23 τοιαῦτα;

§235Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔκαμε διὰ νὰ διορίσῃ πολλοὺς ὑπαλλήλους, ἀφοῦ ἵδρυσε τοιαῦτα καὶ εἰς μέρη μὴ κατάλληλα.

§236ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀτυχῶς ναί. Διότι ὅμως ἐκείνη ἵδρυσε τοιαῦτα εἰς μέρη ἀκατάλληλα, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία νὰ ἱδρύσῃ εἰς μέρη κατάλληλα. Καὶ δὲν φρονῶ ὅτι εὑρίσκετε καὶ σεῖς συμφέρον εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν νὰ μεταφέρῃ τὸν καρπόν του ἀπὸ ἀποστάσεως πολλῶν ὡρῶν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας καὶ νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ δαπάνας.

§237Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἐὰν εἰς τὴν θύραν τῆς οἰκίας ἑκάστου σταφιδοπαραγωγοῦ γείνῃ ἓν κέντρον, τότε θὰ ἦναι καλλίτερον.

§238ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἱδρυθῶσι κέντρα εἰς τὴν θύραν ἑκάστου, ἀλλὰ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ κατανεμηθῶσι τὰ κέντρα καὶ νὰ ἱδρυθῶσι κατ’ ἀναλογίαν εἰς ὅλα τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὡρισμένης ποσότητος παραγωγήν. Καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι δὲν ἐννοῶ νὰ γείνωσι κέντρα ἐκεῖ, ὅπου ἡ παραγωγὴ εἶναι ἐλαχίστη. Ὑποχρεοῦται νὰ παραλάβῃ ἡ Ἑταιρεία εἰς τὰς ἀποθήκας της ὑπερπαραγωγῇ 175,000,000 σταφιδοκάρπου. Ἀλλὰ δὲν μοὶ λέγετε, παρακαλῶ, ὅταν ὑπόσχησθε νὰ δώσητε εἰς τὸν παραγωγὸν 108 δραχμὰς χωρὶς νὰ τὸν ἀπαλλάξητε τῶν δημοτικῶν καὶ ἄλλων φόρων, εἶναι δίκαιον νὰ τὸν ὑποχρεώνητε νὰ μεταφέρῃ τὸ προϊόν του ἀπὸ ἀποστάσεως ὁλοκλήρων ὡρῶν, νὰ ὑποβάλλητε δὲ αὐτὸν εἰς πληρωμὴν δεκαδράχμου δαπάνης διὰ τὴν μεταφορὰν ταύτην; Τί τῷ δίδετε πλέον; Ἐνενήκοντα ὀκτὼ δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἑπομένως θὰ προτιμήσῃ τὸν ἐν τῷ τόπῳ του μικρέμπορον, καὶ θὰ τὸν ἀναγκάσητε νὰ παραδώσῃ τὸ πρᾶγμά του εἰς μικροτέραν τιμήν. Καὶ οὕτως ὁ περιορισμὸς τῶν κέντρων ἄρδην ἀνατρέπει τὸν προορισμὸν τῆς συμβάσεως. Δὲν λέγω λοιπὸν νὰ ἱδρυθῇ κέντρον εἰς ἑκάστην θύραν, ἀλλ’ ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ εἰς ἑκάστην πόλιν ἢ κώμην, ἡ παραγωγὴ τῆς περιφερείας τῆς ὁποίας ἀνέρχεται εἰς ἓξ ἑκατομμύρια λίτρας τοὐλάχιστον.

§239Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ὅροι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ συντρέχωσι διὰ τὴν ἵδρυσιν τοιούτων κέντρων, ὁ ὅρος π. χ. τῆς ἀσφαλείας.

§240ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ ἀσφάλειαν, ὅπου δήποτε καὶ ἂν ἱδρύσῃ κέντρα, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀσφαλείας αὐτῆς. Ἐγὼ ὅμως εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας ἀντιτάσσω καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα, τὴν ἔλλειψιν πολλαχοῦ τῆς συγκοινωνίας, ἥτις ἐπαυξάνει τὰς ἀποστάσεις καὶ ἑπομένως τὰς δαπάνας τῆς μεταφορᾶς.

§241Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὰ ὑπάρχοντα κέντρα ἐλαττοῦνται;

§242ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Παραμένουσι τὰ αὐτὰ, ἀλλὰ προωρισμένα νῦν νὰ περιλαμβάνωσιν 175,000,000 σταφιδοκάρπου, ἐνῷ τὰ ὑπάρχοντα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἦσαν προωρισμένα νὰ δέχωνται μόνον 90,000,000. Καὶ νῦν φθάνομεν, Κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως,— τὴν πέτραν δηλαδὴ τοῦ σκανδάλου, — τὸ ὁρίζον τὴν περιεκτικότητα τοῦ σακχάρου. Κατ’ αὐτὸ, ἡ Ἑταιρεία δὲν ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ σταφιδόκαρπον ἢ μόνον καλῶς ἀπεξηραμμένον, τελείως κεκαθαρμένον καὶ περιέχοντα 60% τοὐλάχιστον σάκχαρον καὶ οὐχὶ πλέον τῶν 20% ὕδωρ...

§243Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, ἀφήσατε αὐτὸ, διότι εὑρέθη ἡ λύσις. Διαγράφεται ὁλόκληρον.

§244ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Εὖγε! εὖγε!

§245ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως ἠκούσαμεν, καταπαύω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§246Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διαγράφονται τὰ διδόμενα τῆς περιεκτικότητος εἰς σάκχαρον καὶ ὕδωρ.

§247ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως νὰ ἀναδράμω ἐπὶ ἑτέρου ἄρθρου, τοῦ ἄρθρου 10, τοῦ κανονίζοντος τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος. Αἱ τιμαὶ αὗται διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, πρώτην, δευτέραν καὶ τρίτην...

§248ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι καὶ τετάρτη κατηγορία.

§249ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ εἰς ταύτην ὑπάγονται αἱ χονδράδες. Περὶ αὐτῶν δὲ δὲν θὰ γείνῃ λόγος, διότι ἐξησφάλισαν τιμὴν 100 δραχμῶν. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν τριῶν ἑτέρων κατηγοριῶν. Δὲν διστάζω ὡς πρὸς αὐτὰς νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ χθὲς ἀγορεύσαντος ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λοκρίδος. Καὶ δὲν διστάζω ν’ ἀποδεχθῶ ταύτην ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ καὶ ὅσοι τῶν κ. Βουλευτῶν προέρχονται ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔχομεν κεκτημένην. Ἡ κλῖμαξ αὕτη τῶν τιμῶν θὰ συντελέσῃ ἀσφαλῶς, ἵνα κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ μὲν προϊόν τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας εἰσάγηται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, τὸ δὲ τῆς τρίτης κατηγορίας ἐξάγηται διὰ τοῦ ἐμπορίου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, κεκαθαρμένον διὰ τῶν τελειοτέρων μηχανημάτων. Ἀντὶ τοῦ συστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ κινδύνους διὰ τὰς ἀνωτέρας κατηγορίας καὶ καλλιτέρας ποιότητας, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ καθορισθῇ μία μόνη κατηγορία εἰς μίαν μέσην τιμὴν, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ ἡ Ἑταιρεία νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζῃ τὸν σταφιδόκαρπον. Τότε ὁ κάτοχος τῆς κατωτέρας ποιότητος καὶ κατηγορίας, συμφέρον εὑρίσκων νὰ παραδώσῃ τὸν σταφιδόκαρπόν του ἐπὶ τῇ μέσῃ ταύτῃ τιμῇ, θὰ τὸν εἰσάγῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, διότι τὸ ἐμπόριον δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν πέραν τῆς μέσης ταύτης τιμῆς νὰ προσφέρῃ εἰς αὐτὸν, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τῆς συμβάσεως τὸ ἐμπόριον, εὑρίσκον τὴν διαφορὰν τῶν τιμῶν μεταξὺ πρώτης, δευτέρας καὶ τρίτης κατηγορίας, θὰ προτιμᾷ τὸ προϊὸν τῆς τρίτης κατηγορίας ἐπὶ μικρᾷ αὐξήσει τῆς τιμῆς, καὶ θὰ πλημμυρίσῃ δι’ αὐτοῦ τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ὡς συνέβη καὶ μὲ τὴν παρακράτησιν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω, ὅτι δέον ἡ πρότασις αὕτη νὰ γένηται δεκτή· δὲν φρονῶ δὲ, ὅτι θὰ εὕρῃ ἀντιρρήσεις ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουσι καλλιτέρας ἢ ἐκλεκτὰς ποιότητας, διότι ἀκριβῶς αὐτῶν τὰ συμφέροντα θὰ ἐξυπηρετηθῶσι. Πρὶν ἢ καταλίπω τὸ βῆμα, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι ὑπόδειξιν παραλείψεως οὐσιώδους, ἣν παρετήρησα ἐν τῇ συμβάσει. Ἐν τῷ ἀκροτελευτίῳ ἄρθρῳ αὐτῆς γίνεται λόγος περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ τῆς ἀποτίσεως τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρὸς πιστωτάς της. Εὐλόγως τὴν πρώτην θέσιν κατέχει τὸ Δημόσιον διὰ τὸν ὀφειλόμενον αὐτῷ φόρον, συγχρόνως δὲ λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ ἀποτίσεως τοῦ χρέους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρὸς τὰς ἄλλας Τραπέζας, τὸ ὁποῖον δυνάμει εἰδικοῦ νόμου εἶναι ἠγγυημένον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν πιστωτῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τῶν νομίμως ἀνεγνωρισμένων, καὶ δι’ εἰδικοῦ μάλιστα νόμου, δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ, ὅτι εἶναι καὶ οἱ σταφιδικοὶ δῆμοι τοῦ Κράτους. Διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ͵ΓΚΗʹ νόμου τῆς 21 Ἰουνίου 1904 «ὁ μὴ καταβληθεὶς δημοτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀγορᾶς πλεονάσματος κατὰ τὸν ͵ΒϠΞΓʹ νόμον τῆς 18 Ἰουνίου 1903 εἰσαχθέντος σταφιδικάρπου ἐπιβαρύνει τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν· τὰ δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀποδοτέου εἰς ἕκαστον δῆμον ποσοῦ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀποδόσεως κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος». Μετὰ τὸν νόμον δὲ τοῦτον ἐξεδόθη τὸ νομοτελεστικὸν Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 3 Αὐγούστου 1903. Ἀλλὰ νῦν οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τούτων.

§250Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπληρώθη καὶ αὐτὸ τὸ κενὸν, ὥστε μὴ ἀσχολεῖσθε περὶ αὐτοῦ. Ἐπληρώθη ἐπίσης καὶ τὸ ἀφορῶν τὰ ἐνοίκια τῶν ἀποθηκῶν.

§251ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ συμπληρώσεως καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου περιττὴ ἀποβαίνει πᾶσα περαιτέρω συζήτησις. Καταλήγων δὲ τὸν λόγον συνιστῶ νὰ γείνωσι δεκταὶ αἱ ὑποδειχθεῖσαι τροποποιήσεις, ὅπως ἐπιτευχθῇ κάλλιον ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μομφερρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§253Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, Κύριοι, εἶναι ζήτημα ἐθνικόν, διότι σπουδαιότατα ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Εἶναι λυπηρὸν ὅμως, ὅτι τοιοῦτον ζήτημα ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τοιαύτην ἀκατάλληλον ὥραν, ἐν μέσῳ φλογερᾶς ἀτμοσφαίρας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καιρὸς, ὥστε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τελείαν βάσανον, νὰ ὑποβληθῇ εἰς λεπτομερῆ ἔρευναν τοιαύτην, ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης νὰ ἀσφαλίζῃ ὁπωσδήποτε τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ δι’ εἴκοσιν ὅλα ἔτη πρόκειται νὰ κανονισθῇ δι’ αὐτῆς ἀκανθωδέστατον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τοῦ πολυτίμου ἡμῶν προϊόντος. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ βία τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει ταχεῖαν ἐνέργειαν, καὶ ὁ καιρὸς ἀπολείπει, διότι ἡ Κυβέρνησις, εὑρεθεῖσα ἀντιμέτωπος ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, καλεῖται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἀμέσως, καὶ ν’ ἀποσοβήσῃ κινδύνους ἀνυπολογίστων καταστροφῶν, πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἀκριβῶς καθ’ ὃν χρόνον ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως (τοῦ ὁποίου τελευταῖος ἀπολογητὴς ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λοκρίδος) καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα κεῖνται ἐρείπια ἐνώπιον ἡμῶν. Μεγάλας εὐθύνας τοιουτοτρόπως ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως σοβαρώτατον ἔργον ἐπιχειρεῖ. Διὰ τοῦτο αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω, ὅτι συμπαθῶ πρὸς αὐτήν.

§254Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις ἡ σύμβασις ἐπὶ τῆς παρακρατήσεως στηρίζεται.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, κύριε Μομφερρᾶτε, εἰς τὰς διακοπάς.

§256ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἠκούσαμεν, Κύριοι, τὴν ἱστορίαν τῆς σταφίδος παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ Λοκρίδος, καὶ τὴν θεωρίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ἐγὼ ἀνέκαθεν ἠσπάσθην τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες ἐφρόνουν, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως ὑπῆρξεν ἀτυχὲς ἐμπειρικὸν ἐπινόημα, δὲν μετέβαλον δὲ τὴν γνώμην μου μέχρι σήμερον, οὐδὲ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς ἐκλόνισαν τὸ παράπαν τὴν πεποίθησίν μου, διότι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς παρακρατήσεως καὶ ἡ συνεπείᾳ αὐτῆς ἐπακολουθήσασα σύστασις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης κατ’ οὐδὲν συνετέλεσαν πρὸς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Κατὰ τὸ ἔτος 1892 ἢ τὸ 1893 ἤρξατο ἡ σταφιδικὴ κρίσις, ἐξ ἧς τόσα ζητήματα ἐγεννήθησαν καὶ τόσαι συζητήσεις ἐγένοντο καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν τὴν μεγαλειτέραν ὑπερπαραγωγὴν, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔφθασε μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 380 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, συνέπεσε κατάστασις οἰκονομικὴ δυσχερεστάτη, τὰ κεφάλαια τοῦ σταφιδικοῦ ἐμπορίου ἐξηφανίσθησαν, ἡ Γαλλία ἔκλεισε τὰς πύλας τῶν ἀγορῶν αὑτῆς εἰς τὴν σταφίδα, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνέστειλεν ἀποτόμως τὰς πιστώσεις της, καὶ ἀπέναντι τῆς δημιουργηθείσης τρομερᾶς καταστάσεως ἠρωτᾶτο τότε καὶ συνεζητεῖτο, ποῖον ἆρά γε τὸ κατάλληλον μέσον, ὅπως συγκρατήσωμεν τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος, καταπιπτούσας εἰς ἀξιοθρήνητον βαθμόν, ποῖον φάρμακον ἔπρεπε νὰ δώσωμεν, διὰ νὰ σώσωμεν τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς ἀπὸ τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς πείνης. Δυστυχῶς ἡ εἴσοδος πολλῶν ἰατρῶν ἀπώλεσε τὴν σταφίδα. Ἐὰν ἐμελετᾶτο τὸ ζήτημα προσεκτικώτερον, ἐὰν εἰς τὴν φύσιν μᾶλλον κατελείπετο ἡ θεραπεία, ἴσως σήμερον, μετὰ παρέλευσιν τόσων ἐτῶν, δὲν θὰ ἠσχολούμεθα εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ περιστάσεις ἦσαν τοιαῦται καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς λήψεως μέτρων σωτηρίας τοσοῦτον ἐπείγουσα, ὥστε δὲν ἐπέτρεψαν βαθυτέρας μελέτας, δὲν ἔδωκαν καιρὸν πρὸς ἐξεύρεσιν πρακτικωτέρας μεθόδου, καὶ ὡς ναυαγοὶ ἐπελαβόμεθα τῆς προχειροτέρας σανίδος σωτηρίας, τῆς λεγομένης παρακρατήσεως. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐνθυμοῦμαι ὅτι μετ’ ἄλλου ἀξιοτίμου συναδέλφου συνεβουλεύθημεν τὰ πρακτικὰ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς. Κατὰ τὰ ἔτη 1832 καὶ 1849, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, παρεμφερὴς κατάστασις παρουσιάσθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ μεγάλῃ οἰνοπαραγωγῇ, συγχρόνως δὲ τεράστια ἀποθέματα εἰς τὸ ἐσωτερικόν, μέγιστα ἀποθέματα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ μέγας σάλος ὑπῆρξε καὶ ἐκεῖ ἕνεκα τῆς διαταράξεως τῶν τιμῶν. Τὸ ζήτημα ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐκεῖ συνεζητήθησαν εὐρέως διάφοροι τρόποι σωτηρίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς, οὐδὲ τῆς ἐκριζώσεως καὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν φυτειῶν ἐξαιρουμένης. Ἀλλ’ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δὲν παρεσύρθη εἰς ἐπικίνδυνα μέτρα, δὲν ἐφήρμοσε σύστημα παρακρατήσεως, ἵνα παρασυρθῇ εἰς κατάστασιν σοσιαλισμοῦ τοῦ Κράτους, εἰς ἣν ἡμεῖς κατηντήσαμεν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἡ Γαλλικὴ εἶπε τότε: «δωροῦμαι δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἔγγειον φόρον». Καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἀφ’ ἑαυτῶν κατώρθωσαν νὰ ἀνεύρωσι τὴν ἁρμονίαν τοῦ κανόνος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἐν τῇ καταναλώσει. Ἡ παρακράτησις, Κύριοι, στηρίζεται ἐπὶ ἁπλοϊκῆς σκέψεως, κατὰ τὸ φαινόμενον λογικῆς. Διὰ τῆς ὑπερπαραγωγῆς ἡ ζήτησις τῆς σταφίδος ἐλαττοῦται, καὶ αἱ τιμαὶ καταστρεπτικῶς ἐκπίπτουσιν. Ἐὰν λοιπὸν ἀναγκαστικῶς ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην μέρος τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τοσοῦτον, ὥστε εἰς τὴν κατανάλωσιν νὰ εἰσαγάγωμεν μόνον τὸ ἀναγκαῖον ποσόν, τότε, ἀφαιρουμένου καὶ παρακρατουμένου τοῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον διαταράσσει τὸ δόγμα τῆς προσφορᾶς καὶ συζητήσεως, ἐπέρχεται ἡ βελτίωσις τῆς ἀγορᾶς καὶ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν. Αὕτη εἶναι ἡ σειρὰ τῶν σκέψεων τῶν ὑπερμάχων τῆς παρακρατήσεως, οἵτινες διὰ τοιούτων συλλογισμῶν ἔπεισαν ἐπαρχίας τινάς τῆς Πελοποννήσου νὰ ἀξιώσωσιν αὐτήν, καὶ νὰ παρασύρωσι τὸ Κράτος εἰς ἐπίσημον ἀνακήρυξιν αὐτῆς ὡς θεσμοῦ σωτηριώδους. Καὶ εἴδομεν τὴν παρακράτησιν καθιερουμένην καὶ νομοθετικῶς, τὸ πρῶτον μὲν προσωρινῶς, κατόπιν δὲ καὶ ἐπὶ δεκαετίαν, ὡς νόσημα χρόνιον πλέον, ὡς νόσημα ἀνίατον. Δὲν εἶμαι Κύριοι, ἐξ ἐκείνων οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ὅταν ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν, οὐδὲ ὅτι δέον ἡ Πολιτεία νὰ μένῃ ἀδιάφορος πρὸς τοὺς κινδύνους τῆς συμφορᾶς καὶ τῆς πείνης, ἥτις ἀπειλεῖ ὁλοκλήρους ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις τῆς Πολιτείας δέον νὰ ἔχῃ τὰ ὅριά της. Ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ὅτε προετείνοντο αἱ θεωρίαι τῆς παρακρατήσεως, νὰ μελετηθῶσι βαθύτερον τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ἅτινα κατόπιν ἐπῆλθον καταστρεπτικά, ἵνα δικαιώσωσιν ἐκείνους, οἵτινες ἀπέκρουον αὐτήν, ὡς μέτρον ἀντιτιθέμενον εἰς τοὺς κανόνας τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς λογικῆς. Ἡ παρακράτησις, ἀνεκαλύφθη κατόπιν, ὅτι ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ τῶν φυτειῶν ἦτο ἁπλῆ χίμαιρα. Καὶ ἠπείλησεν ἡ Πολιτεία, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ νόμον περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν φυτειῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ἀπειλαὶ αὗται καὶ αἱ ἐπαγγελίαι περὶ ἀνυψώσεως τῶν τιμῶν διὰ τῆς παρακρατήσεως ποῖον ἔφεραν ἀποτέλεσμα; ὅτι ἐκ 500,000 στρεμμάτων ἔχομεν σήμερον 750,000 φυτείας σταφιδαμπέλων, διότι πάντες ἔσπευσαν νὰ προλάβωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτου νόμου· ἑπομένως τὸ σωτηριῶδες μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν ἡ παρακράτησις, ἐγέννησεν ὅμως τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, διότι ἐκ τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ συνεκεντρώθη σπουδαῖον κεφάλαιον ἐν τοῖς δημοσίοις ταμείοις, καὶ προέκυψε τὸ ζήτημα, ποία πρέπει νὰ ἦναι ἡ τύχη τοῦ παρακρατήματος. Ἐντεῦθεν πολλαὶ πάλιν γνῶμαι ἀνεκινήθησαν, καὶ Συνέδρια συνεκλήθησαν, ἐν ἔτει δὲ 1899 ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ ὑπέβαλε τὸ σχέδιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὁ μηχανισμὸς αὐτῆς διετυπώθη ὑπὸ πολυπείρου καὶ εὐφυεστάτου ἀνδρός, ὑπεβλήθη δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς νέα πανάκεια τῆς σταφιδικῆς νόσου. Ὁ σκοπὸς τῆς Τραπέζης ταύτης ἦτο νὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ ἐκ τῆς παρακρατήσεως προερχόμενα κεφάλαια ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν· εἶχεν ἄρα σπουδαιότατον σκοπὸν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἀφοῦ ἐκ τοῦ παρακρατήματος παρήχθη κεφάλαιον, καὶ εἰς τοὺς καταβάλλοντας τὸ παρακράτημα ἔπρεπεν εὐλόγως νὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐμμέσως. Εἶχε λοιπὸν διοργανωθῆ δανεισμὸς μικρῶν ποσῶν χάριν τῆς καλλιεργείας, πρὸς τούτοις δὲ ἐλαμβάνοντο καὶ μέτρα περὶ στατιστικῆς τῶν χρεῶν τῶν σταφιδοκτημόνων, διότι τὰ μικρὰ δάνεια εἰς τοὺς καταχρέους καλλιεργητὰς καὶ δούλους τῶν τοκογλύφων ἦσαν ἀνεπαρκῆ, καίτοι ἐθεράπευον κατεπειγούσας ἀνάγκας. Ἐλαμβάνοντο ἐπίσης μέτρα καὶ περὶ ἐξευρέσεως νέων ἀγορῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἡ Σταφιδικὴ ὅμως Τράπεζα, εἰς ἣν ἴσως ὁ ὀργανωτὴς αὐτῆς ἠθέλησε νὰ προσδώσῃ τὸν τύπον ἀγροτικῆς Τραπέζης, καίτοι ἡ παρακράτησις πλουσίως ἐτροφοδότει αὐτήν, ἐναυάγησεν. Ἀλλὰ διατὶ ἐναυάγησεν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα; ἐναυάγησεν ἕνεκα τῆς πολυτελείας, δι’ ἧς περιεβλήθη, ἐναυάγησεν ἴσως διότι εἰσεχώρησε καὶ εἰς τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἡ πολιτικὴ, ἐναυάγησε διότι ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ συγκεντρωθῇ ἐν μιᾷ μόνῃ Τραπέζῃ, ἐν Πάτραις, ὁλόκληρος ἡ ἐργασία, ἴσως διότι ὁ ὀργανισμὸς τῆς Τραπέζης ἦτο ἀτυχὴς, ἀποτελῶν μῖγμα ἰδιωτικῆς καὶ κυβερνητικῆς ἑταιρείας, ὡς διφυὴς ἔχιδνα, διότι ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν Συμβουλίων, ὁ διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας, ἔφερεν εἰς τὴν διοίκησιν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ τῶν συμφερόντων αὐτῆς οὐδὲ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοκτημόνων ἐφείσθησαν, καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῶν ἐρειπίων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐρειπίων ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλλετο τόσους σκοποὺς, καὶ ἐβαυκάλιζε τοὺς μετόχους διὰ τόσων γλυκέων ὀνείρων. Καὶ παρουσιάζεται σήμερον, μετὰ τὸ ναυάγιον τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὀξύτερον τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Καὶ ἐρωτᾶται, πῶς πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο; Ποῖον θὰ ἦναι τὸ τέρμα τῆς ἀφορήτου καταστάσεως; Ἡ παρακράτησις ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ εὐφυεστάτου πολιτικοῦ ἀνδρὸς, ὅστις θαυμασίως ἀντεπεξῆλθεν ἄλλοτε κατ’ αὐτῆς, ὡς εἶδος μορφινισμοῦ· ἀλλ’ ὁ μορφινισμὸς προσκαίρως καταπραΰνει τοὺς πάσχοντας, ἐπὶ τέλους ὅμως προξενεῖ τὸν θάνατον. Θὰ ἐξακολουθήσῃ λοιπὸν τὸ αὐτὸ σύστημα θεραπείας; Τίς εἶναι ἡ σύμβασις, ἥτις ἐπέρχεται ἀρωγὸς τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν; Ὀφείλομεν, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς δεινὴν θέσιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου ζητήματος τῆς σταφίδος, θαυμάζω δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐν ἀτρύτῳ ἐπιμελείᾳ καὶ δραστηρίως εἰργάσθη καὶ διεσκεύασεν ἔργον σοβαρόν. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις περιέχει τὸ πρακτικώτερον σχέδιον ἐξ ὅσων κατὰ καιροὺς ὑπὸ πολλῶν προὐτάθησαν. Εἶναι ἔργον σοβαρὸν, διότι, πλὴν ἄλλων ὠφελίμων ὅρων, ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν πρόκειται νὰ εἰσρεύῃ κεφάλαιον πολλῶν ἑκατομμυρίων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Διὰ τοῦτο θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐξάρω καὶ ἐκεῖνον, ὅστις ἐπιδιώκει μὲν τὸ συμφέρον, ἀλλὰ συγχρόνως ἐμπνεόμενος ὑπὸ εὐγενοῦς φιλοδοξίας καὶ φιλοπατρίας κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ τόσα ἑκατομμύρια χάριν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ πρὸς λύσιν ἐθνικοῦ ζητήματος, ἐκ τῆς λύσεως τοῦ ὁποίου σπουδαίως ἀνακουφίζονται τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν, ὁ φιλόπολις ἡμῶν συνάδελφος, εἶναι βεβαίως ἄξιος πάσης τιμῆς καὶ ἐπαίνου. Ὅτε, Κύριοι, συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐν ἔτει 1899, ἐκηρύχθην κατ’ αὐτοῦ, διότι βάσις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐτίθετο ἡ παρακράτησις, ἥν κατ’ ἀρχὴν ἐθεώρουν ὡς νόσημα μᾶλλον, οὐχὶ δὲ ὡς μέσον θεραπείας. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς ἐπήνεγκε πρόσκαιρον καὶ σπασμωδικὴν βελτίωσιν τῶν τιμῶν, καὶ συνεκράτησεν αὐτὰς, ἀλλ’ οὐδὲν ὁριστικὸν καὶ βέβαιον ἐπήνεγκεν ἀποτέλεσμα. Ὅτε, Κύριοι, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ Φεβρουαρίου, μετὰ τῶν τριῶν συναδέλφων μου περιηρχόμην τὴν ἐπαρχίαν Κραναίας, ἥτις, ὡς γνωστόν, παράγει καὶ οἶνον καὶ σταφίδα, πάντες μιᾷ φωνῇ, καὶ οἱ οἰνοπαραγωγοὶ καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἐκραύγαζον κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐζήτουν τὴν κατάργησιν αὐτῆς καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἔλεγον πρὸς ἡμᾶς: «Δὲν θέλομεν προστασίαν, δὲν θέλομεν ἡ Πολιτεία νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ συμφέροντα ἡμῶν· ἔχομεν τὴν ἀγορὰν τῆς Ὁλλανδίας, ἡ ὁποία καταναλίσκει ὁλόκληρον τὸ προϊόν τῆς σταφίδος». Καὶ τῷ ὄντι, Κύριοι, ἡ παρακράτησις τῆς σταφίδος ἐν Κεφαλληνίᾳ ἔβλαψεν οὐ μόνον τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀλλὰ καὶ τοὺς οἰνοπαραγωγούς, ὑποθέτω δὲ, ὅτι καὶ ἄλλαι νῆσοι τῆς Ἑπτανήσου ἔπαθον τὰ αὐτά. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ἐνῷ διὰ τῆς παρακρατήσεως αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος δὲν ὑψώθησαν πέραν τῶν 80 ἢ 90 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, εἰς βαθμὸν δηλ. ἱκανοποιητικόν, ἐνῷ μετὰ δυσκολίας ἐπωλεῖτο τὸ προϊόν, ἀνεφάνη ἐν τῷ σταφιδικῷ ἐμπορίῳ παράσιτον, —κατὰ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν συχνάκις μεταχειρίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργός, — τὸ παρακράτημα δηλ. τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ὑπενόμευσεν οὐ μόνον τὴν σταφίδα, ἀλλὰ καὶ τὸν οἶνον. Ἡ σταφὶς τῆς Κεφαλληνίας εἰσάγεται κυρίως εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, ὅπου ἡ οἰνοπνευματοποιΐα εἶναι ἀνεπτυγμένη εἰς μέγαν βαθμόν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ παρακρατήματος σήμερον ἀγοράζεται σταφὶς εἰς εὐτελεστάτας τιμὰς, ἀντὶ 60 δραχμῶν τὴν χιλιάδα, καὶ ἱδρύθησαν βινώριαι, καὶ κατασκευάζεται ἐξ αὐτοῦ μιστέλιον καὶ σταφιδίτης οἶνος, ἀποστελλόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ οἰνοποιΐα ἑπομένως ἐν Ὁλλανδίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ δὲν ἐπιζητεῖ πλέον τὴν σταφίδα πρὸς παραγωγὴν μιστελίου, διότι τὸ μιστέλιον ἐξ Ἑλλάδος ἀποστέλλεται εἰς πολὺ συμφερωτέραν καὶ εὐθηνοτέραν τιμήν. Περιωρίσθη λοιπὸν τοιουτοτρόπως τῆς σταφίδος ἡ κατανάλωσις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐκεῖ, ὅπου ἄλλοτε ἐχρησιμοποιεῖτο εἰς τὴν οἰνοβιομηχανίαν· ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι ἄλλοτε εἰς τὴν Γερμανίαν εἰσήγετο ποσὸν μέχρι 40 ἢ 45 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, ἀπὸ τοῦ χρόνου ὅμως τῆς παρακρατήσεως καὶ μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ μιστελίου ἐν Ἑλλάδι ἐκ τοῦ παρακρατήματος εἰς εὐτελῆ τιμὴν, μόλις καὶ μετὰ βίας σήμερον εἰσάγονται 15,000,000...

§257Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. 28,000,000.

§258ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. 28,000,000; Ἐγὼ ὁμιλῶ κατὰ τὴν σημείωσιν, ἣν μοὶ ἀπέστειλεν εἰδικὸς περὶ τὰ σταφιδικὰ ἀνὴρ ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ἀδιάφορον ὅμως· διότι καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν σας πληροφορίαν σχεδὸν κατὰ τὸ ἥμισυ ἠλαττώθη ἡ ἐξαγωγή, καὶ τοῦτο ἀναντιρρήτως ὀφείλεται εἰς τὴν παρακράτησιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἐτραυματίσθη καιρίως καὶ ἡ οἰνοπαραγωγή, διότι ἐξ ἑνὸς χιλιολίτρου σταφίδος παρακρατήματος, τῆς ὁποίας ἡ ἀξία εἶναι 60 ἕως 80 δραχμῶν, παράγεται σταφιδίτης οἶνος 16 βαρελῶν, καὶ ὁ οἶνος οὗτος ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τῷ ἐξωτερικῷ πωλεῖται εἰς εὐτελεστάτην τιμήν. Τίνα τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐξαπλώσεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ σταφιδίτου οἴνου, τοῦ ἐκ ξηρᾶς δηλ. σταφίδος προερχομένου; ὅτι δὲν ἐπιζητεῖται πλέον ὁ ἐκ σταφυλῆς οἶνος, ἀφοῦ ὁ σταφιδίτης περιώρισε τρομερὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ οἴνου ἕνεκα τῆς εὐθηνίας αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐν Κεφαλληνίᾳ βλέπομεν τὸ λυπηρὸν θέαμα, ὅτι οἱ κτηματίαι ἔχουσι τὸν οἶνον κεκλεισμένον ἐν τοῖς ὑπογείοις τῶν οἰκιῶν των, μὴ παρουσιαζομένων ἀγοραστῶν. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον τὸ παρακράτημα καὶ ὁ σταφιδίτης ἐξετόπισαν τὸν οἶνον, διότι ὁ σταφιδίτης εἶναι οἶνος ποιότητος κακῆς καὶ εὐθηνὸς, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ συντελεῖ εἰς τὴν δυσφήμισιν τῶν ἑλληνικῶν ἐν γένει οἴνων, ἡ δυσφήμισις δὲ αὕτη περιορίζει καὶ συντρίβει τὸ ἐμπόριον τῶν ἑλληνικῶν οἴνων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἀπόδειξις τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μιστελοποιήσεως τῆς ξηρᾶς σταφίδος καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ σταφιδίτου ἐκ τοῦ παρακρατήματος εἶναι, ὅτι, ἐνῷ, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχω, μέγα οἰνοβιομηχανικὸν κατάστημα τῆς Κεφαλληνίας ἐξῆγεν ἄλλοτε 15 ἕως 20 χιλιάδας βαρέλας οἴνου, πρὸ πενταετίας ἔπαυσε τὴν ἐξαγωγήν. Ἐννοεῖτε λοιπόν, Κύριοι, τίνας ζημίας ἡ παρακράτησις ἐπετέλεσεν ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ ἐπὶ τῶν οἴνων. Ἐκ τῶν σκέψεων τούτων ἀγόμενος οὐ μόνον δὲν ἠδυνήθην νὰ μεταβάλω τὴν πεποίθησιν, ἣν ἀνέκαθεν ἐσχημάτισα περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐμπράκτως ἐσχημάτισα ἀκράδαντον τοιαύτην, ὅτι ἡ παρακράτησις ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα. Ἀναγκάζομαι διὰ τοῦτο νὰ δηλώσω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν κηρύσσομαι ἐναντίον τῆς συμβάσεως, διότι καὶ ἡ σύμβασις τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως ὡς βάσιν ἔχει τὴν παρακράτησιν, καὶ δὴ εἰς τραχύτερον βαθμόν, διότι δι’ αὐτῆς τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως καθορίζεται εἰς 20% σταθερῶς καὶ ἀμειλίκτως, ἄνευ ἐλπίδος ἐλαττώσεως, ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, διότι ἡ παρακράτησις καταντᾷ παγία πλέον ἐπὶ μακρότατον χρόνον, καὶ διότι ἡ διὰ τῆς συμβάσεως φορολογία ἀναβιβάζεται ἤδη εἰς 45 σχεδὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἀλλ’ ἀντιστρατευόμενος πρὸς τὴν σύμβασιν κατ’ ἀρχήν, ἵνα μὴ φανῶ ἀνακόλουθος πρὸς τὰς περὶ παρακρατήσεως ἰδέας μου, οὐχ ἧττον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐξετάσω σημεῖά τινα τῆς συμβάσεως, καὶ νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς ἐπ’ αὐτῶν, παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι, νομίζω, δὲν ὑπεβλήθησαν ὑπ’ ἄλλων, καὶ διότι ἡ σύμβασις θὰ ψηφισθῇ, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ἐπί τινων ἄρθρων τὴν γνώμην μου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τῆς συμβάσεως ὑπάρχει ῥήτρα, ὅτι ἐκ τῶν 20 ἑκατομμυρίων τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου τὰ 5 καταβληθήσονται ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πιστοῦται δηλ. διὰ ποσοῦ 5 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τόκῳ 6%. Ἑκάστη μετοχὴ διατιμᾶται εἰς φράγκα 250. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἐδαφίῳ εʹ τοῦ ἄρθρου 2 φέρεται (ἀναγινώσκει): «Αἱ μετοχαὶ αὐταί εἰσιν ὑπέγγυοι πρὸς ἀσφάλειαν τῆς Ἑταιρείας διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ λογαριασμοῦ τούτου, πρὸ τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ ὁποίου δὲν δικαιοῦται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ ζητήσῃ τὴν μετατροπήν των εἰς ἀνωνύμους, οὐδὲ νὰ προβῇ εἰς ἐκποίησιν αὐτῶν». Καὶ ἐρωτῶ: ἐὰν αἱ μετοχαὶ ὑψωθῶσι κατ’ ἀξίαν ἄνω τῶν 250 φράγκων, — καὶ θὰ ὑψωθῶσι βεβαίως ἕνεκα τῶν μεγάλων πλεονεκτημάτων καὶ προνομίων, τὰ ὁποῖα παρέχομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, — διατὶ νὰ μὴ δύναται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ὑψώσεως; διατὶ νὰ ἔχῃ δεσμίας τὰς μετοχὰς αὑτῆς, καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκποιῇ αὐτὰς, καὶ νὰ ὠφελῆται τὴν διαφοράν, ἥτις δύναται νὰ ἦναι μεγάλη;

§259Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα πληρώνῃ.

§260ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν θὰ ἔχῃ νὰ πληρώσῃ, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ περιουσία αὐτῆς ἀσπλάγχνως ἀφαιρεῖται. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ διασάφησίς τις ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ ἀξία τῶν μετοχῶν ὑψωθῇ, νὰ δύναται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ ἐκποιῇ αὐτάς. Εἶναι ἀναγκαία ἡ διασάφησις καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου, διότι, ὡς διατυποῦται, ὑπάρχει ἀπαγόρευσις τῆς ἐκποιήσεως κατηγορηματικὴ, καὶ φοβοῦμαι μήπως ἐκτεθῇ εἰς κίνδυνον ζημίας ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἐφ’ ὅσον αὕτη διατηρεῖται ἐν ζωῇ.

§261Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐὰν λάβητε τὸν κόπον νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὴν ἔκφρασιν, θὰ ἴδητε ὅτι αἱ μετοχαὶ εἶναι ὑπέγγυοι.

§262ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἡ ἔκφρασις περιλαμβάνει τῳόντι τὴν ῥήτραν, ὅτι αἱ μετοχαὶ εἶναι ὑπέγγυοι, ἀλλὰ περιλαμβάνει συγχρόνως καὶ τὸν ὅρον, ὅτι ἀπαγορεύεται ἀπολύτως ἡ ἐκποίησις αὐτῶν. Ἡ ἐκποίησις ἄρα θὰ ἦναι δυσχερὴς καὶ ὅταν ὑπερτιμηθῶσι.

§263Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετάσατε εἰς τὴν προτελευταίαν σελίδα, ἐν ἄρθρῳ 11.

§264ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἡ ἀμφιβολία ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ἀρθῇ, δὲν βλέπω κατὰ τί τοῦτο δύναται νὰ βλάψῃ τὴν σύμβασιν. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 ἐπεθύμουν νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς, ἀφορώσας εἰς τοὺς ὅρους τῆς περιεκτικότητος· ἀλλ’ ἤκουσα ὅτι οἱ ὅροι οὗτοι, οἵτινες τοσοῦτον ἤγειραν θόρυβον, διεγράφησαν.

§265Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἐδέχθη, ὅπως οἱ ὅροι τῆς περιεκτικότητος διαγραφῶσι.

§266ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἄρα περὶ τούτου εἶναι ματαία ἡ συζήτησις. Ἤθελον ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27, ὡς πρὸς τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πρὸς καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν αὑτῆς μετέρχεται τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Τὸ μέτρον τοῦτο, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶχε σπουδαίως συζητηθῆ, — διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἰδιωτικὴν Τράπεζαν νὰ μεταχειρίζηται τὸ μέσον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως κατὰ τῶν ὀφειλετῶν αὑτῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἡ προσωπικὴ κράτησις παρ’ ἡμῖν κατηργήθη, εἶχε δὲ ἀμφισβητηθῆ καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀοιδίμου Πρωθυπουργοῦ Δηλιγιάννη, ἐγένετο ὅμως δεκτὸν ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὡς ἐχούσης καὶ χαρακτῆρα δημόσιον. Τί γίνεται ὅμως ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως; Οὐ μόνον παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τὰ αὐτὰ δικαιώματα, καὶ δὴ εἰς Ἑταιρείαν ὅλως ἰδιωτικῆς φύσεως, ἀλλὰ προστίθεται καὶ ἕτερος ἐξαναγκασμός, ὅστις ὡς ἀποτέλεσμα θὰ φέρῃ τὸν περιορισμὸν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Διότι τὸ ἄρθρον 27 λέγει (ἀναγινώσκει): «Πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀνελλιποῦς εἰσπράξεως τῶν δόσεων ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία δύναται νὰ ἀπαιτῇ τὴν προσαγωγὴν πιστοποιητικοῦ, βεβαιοῦντος, ὅτι ὁ παραγωγὸς τοῦ προσφερομένου εἰς πώλησιν σταφιδοκάρπου ἐπλήρωσε πᾶσαν ληξιπρόσθεσμον δόσιν τῆς ὀφειλῆς του, ἢ ὅτι δὲν εἶναι ὀφειλέτης τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης... Ὁμοίως, προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δύναται ἡ ἀνάδοχος νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν προσαγωγὴν παρομοίου πιστοποιητικοῦ καὶ τὴν ἐπισύναψιν αὐτοῦ εἰς τὴν διασάφησιν, ἥτις θὰ ἦναι ἀπαράδεκτος ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν ἄνευ τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου». Τί θὰ συμβῇ λοιπόν; Οἱ κτηματίαι, καὶ δὴ οἱ ἀπορώτεροι, οἱ ἔχοντες ἀνάγκην νὰ πωλήσωσι τὸν καρπόν των πρὸς πορισμὸν ἄρτου, θ’ ἀναγκάζωνται νὰ προμηθεύωνται πιστοποιητικὰ, ὅτι ἐξώφλησαν τὰ χρέη των πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἂν δὲν ἔχωσι νὰ πληρώσωσι, θὰ φέρωσι τὸ πρᾶγμά των εἰς τὴν ἀποθήκην τῆς Ἑταιρείας, καὶ ἐὰν δὲν συναντήσωσι καθ’ ὁδὸν τὸν χωροφύλακα δι’ ἄλλα χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ κατορθώσωσι νὰ φθάσωσι μέχρι τῆς ἀποθήκης, θὰ εὕρωσι πρὸ ἑαυτῶν ἀντιμέτωπον τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν παραλαβὴν τοῦ πράγματος, ἐὰν δὲν προσαχθῇ πιστοποιητικὸν ἐξοφλήσεως προηγουμένων χρεῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς καὶ κτηματίας τῶν σταφιδαμπέλων, πῶς εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἀξιῶμεν καὶ πιστοποιητικά, νὰ ἀπαιτῶμεν τὴν ἐξόφλησιν παλαιῶν χρεῶν πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, καὶ νὰ ἐμποδίζωμεν οὕτω τοὺς πειναλέους κτηματίας νὰ πωλῶσι τὸ προϊόν των, ἐκ τοῦ τιμήματος τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀποζήσωσιν αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των;

§267Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί χρέος νομίζετε ὅτι θὰ ἔχῃ ὁ παραγωγὸς 1000 ἢ 2000 λιτρῶν σταφίδος;

§268Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί ποσὸν δύναται νὰ ἔχῃ τοιοῦτος σταφιδοπαραγωγός, ἀλλ’ οἱ ἀδυνατώτεροι θὰ ὑποστῶσι τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης αὐστηρᾶς διατάξεως. Νομίζω, ὅτι εἶναι σκληρὰ ἡ διάταξις αὕτη, ἀποτελοῦσα μέτρον ἐξαναγκασμοῦ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ, χάριν κυρίως τῶν πτωχοτέρων σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην πλείονος προστασίας, ἵνα σωθῶσι· δὲν βλέπω δέ, κατὰ τί δύνανται οὐσιωδῶς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑταιρείας νὰ παραβλαβῶσι.

§269Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλαχοῦ ἔγκειται τὸ ἀλυσιτελὲς τῆς διατάξεως ταύτης· ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἔχων τὴν σταφίδα νὰ τὴν προσάγῃ.

§270Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὥστε ὁ τοιοῦτος δὲν θὰ πωλῇ, ἑπομένως δὲν θὰ εἰσπράττῃ.

§271Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ εἰσπράττῃ, διότι θὰ τὴν παραδίδῃ εἰς ἄλλον.

§272Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τότε προϋποθέτομεν καὶ προστατεύομεν τὸν δόλον καὶ τὴν πονηρίαν. Μοὶ φαίνεται ἐπίσης, ὅτι τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου δύναται σπουδαίως νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς σταφίδος, διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται, ἐφαρμοζομένων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τῆς 27 Ἰουλίου 1892, ἡ ἐξαγωγὴ ξηρᾶς σταφίδος εἰς τὰς ἑξῆς περιπτώσεις... βʹ) σταφίδος ἀνεπαρκῶς ξηρανθείσης ἢ ἀτελῶς καθαρθείσης, βεβαιουμένων τῶν περιπτώσεων τούτων κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως.» Ὁ νόμος ͵ΒΜΕʹ ἀνήκει εἰς τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην. Ὅτε ἐξηυτελίζετο ἡ ὑπόληψις τῆς σταφίδος δι’ ἀποστολῆς ἀχρείας ποιότητος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐνόμισεν ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος πολιτικὸς ἀνήρ, ὅτι ἔπρεπε διὰ νόμου αὐστηροτάτου καὶ ποινῶν χρηματικῶν τε καὶ σωματικῶν νὰ τιμωρήσῃ τὴν ἐξαγωγὴν νενοθευμένης σταφίδος, καὶ σταφίδος βεβλαμμένης εἰς βαθμόν, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐμπορεύσιμος. Ἀλλ’ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνεται δεύτερον ἐδάφιον, πρόσθετος διάταξις, ὅτι αἱ ποιναὶ αὗται ἐπιβάλλονται καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες θ’ ἀποπειραθῶσι νὰ ἐξαγάγωσι σταφίδα ἀνεπαρκῶς ξηρανθεῖσαν ἢ ἀτελῶς καθαρθεῖσαν. Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ ἀπειλούμεναι ποιναί; φυλάκισις μέχρις ἕξ μηνῶν, καὶ χρηματικὴ ποινὴ 1000 μέχρι 5000 δραχμῶν. Ἐκεῖνος λοιπόν, ὅστις δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κρίνῃ, ἂν ἡ σταφίς, ἣν πρόκειται νὰ ἐξαγάγῃ, εἶναι ἐπαρκῶς ἀπεξηραμμένη ἢ ἐντελῶς κεκαθαρμένη, διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοσοῦτον δρακοντείους ποινάς! Ἀλλ’ ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι ἐπαρκῶς ἀπεξηραμμένη, ἀπαιτοῦνται γνώσεις χημικαὶ ὑψηλαί, ἀπαιτεῖται ὅλη ἐκείνη ἡ διαδικασία, ἣν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, χημικὴ ἐξέτασις ἀτελεύτητος καὶ εἰδικὰ μηχανήματα. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατόν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἐξάγει σταφίδα ἐπαρκῶς ξηρανθεῖσαν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει προχείρους χημικούς, ἵνα βεβαιωθῇ περὶ τούτου, πῶς, λέγω, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπόκηται εἰς ποινὰς καὶ καταδιώξεις, ἃς ὁ νόμος ͵ΒΜΕʹ περιώριζε μόνον ἐπὶ τῶν νοθευτῶν τῆς σταφίδος διὰ ξένων ὑλῶν; Καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ καταδιώξεις, Κύριοι, θὰ γίνωνται «ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἢ τρίτου τινός»! Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον εἰς τὴν ἐξαγωγήν, ἣν καταπτοοῦμεν καὶ τρομάζομεν δι’ ἀπειλῶν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, καὶ φρονῶ, ὅτι τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου πρέπει ν’ ἀποσκορακισθῇ. Πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰς ποινὰς εἰς τὰς περιπτώσεις ἀκριβῶς ἐκείνας, αἵτινες περιέχουσι προφανῆ δόλον, περὶ ὧν προβλέπει καὶ ὁ νόμος ͵ΒΜΕʹ, διότι ἡ παρέκτασις αὐτῶν θὰ καταπτοήσῃ τοὺς θέλοντας νὰ ἐξαγάγωσι τὸ προϊόντων ἀνεξαρτήτως τῆς Ἑταιρείας, θὰ δημιουργήσῃ ἐμπόδια εἰς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τροχοπέδας πρὸς βλάβην τοῦ προϊόντος, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ σύμβασις ἐπαγγέλλεται προστασίαν καὶ ἀρωγήν.

§273Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Παρακαλῶ, δὲν ἀναγινώσκετε τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου;

§274Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἢ τρίτου τινός, ἢ καὶ οἴκοθεν, αἱ ἁρμόδιαι τελωνειακαὶ ἀρχαὶ προκαλοῦσι πραγματογνωμοσύνην δι’ ἐμπειροτεχνῶν, ὁριζομένων κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ͵ΒΜΕʹ νόμου τοῦ 1892, ὀφείλουσι δὲ νὰ παρεμποδίζωσι τὴν φόρτωσιν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν οἱ ἐμπειροτέχναι κρίνουσι τὸν σταφιδόκαρπον μὴ ἐξαγώγιμον.» Ποῖοι ἐμπειροτέχναι;

§275Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ νῦν ὁριζόμενοι.

§276ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ οἱ πραγματογνώμονες δέον νὰ ἔχωσι χημικὰς γνώσεις· πῶς θὰ εὑρίσκωνται πανταχοῦ πρόχειροι τοιοῦτοι;

§277Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις, τὴν ὁποίαν δίδομεν.

§278ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ναί. Ἐὰν ὅμως ἀφαιρέσητε τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τότε πραγματογνώμονες δύνανται νὰ εὑρεθῶσιν εὐκόλως, διὰ νὰ κρίνωσιν, ἂν ἡ σταφὶς περιέχει ξένας οὐσίας ἢ δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμος. Ἔρχομαι νῦν, Κύριοι, εἰς ἐξέτασιν ἑνὸς ἐξαιρετικοῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον ὡς δῶρον παρέχομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, τὸ προνόμιον τὸ λεγόμενον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν (docks) εἶναι ἀγγλικῆς καταγωγῆς, εἰσαχθεὶς εἰς Ὁλλανδίαν καὶ Γερμανίαν καὶ κατόπιν εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς εὐρωπαϊκὰς χώρας, θεωρεῖται δὲ σπουδαιότατος. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἐν Γαλλίᾳ ἐν ἔτει 1848 προέλαβε σχεδὸν τὸν κλονισμὸν τοῦ ἐμπορίου, ὅτε σπουδαίαν τοῦτο διέτρεχε κρίσιν ἕνεκα πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν. Ὑπάρχουσι Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουσιν ἐλευθέρως ὅλως τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ἀλλ’ ἐν γένει πανταχοῦ ὁ θεσμὸς διέπεται ὑπὸ εἰδικῶν νόμων, ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν, ἀπαιτοῦνται δὲ ἐγγυήσεις. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτῶν εὐκολύνει τὸ ἐμπόριον, διότι εἰσάγει εὐεργετικῶς καὶ διευκολύνει τὴν χρῆσιν τῆς ἐνεχυριάσεως τῶν ἐμπορευμάτων διὰ τῶν ἐνεχυρογράφων (warants), κυκλοφορούντων σχεδὸν ὡς χαρτονόμισμα, ἀλλὰ συγχρόνως δύναται νὰ προσφέρῃ καὶ σπουδαιότατα κέρδη. Καὶ εἶπε μὲν ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰσάγων τὴν σύμβασιν, ὅτι, καίτοι πρὸ καιροῦ ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν νόμος περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν, μέχρι τοῦδε δὲν εὑρέθη τις, ὅστις νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου τὴν σύστασιν τοιούτων ἀποθηκῶν, καὶ οὐδεμία διὰ τῆς παραχωρήσεως προσγίνεται βλάβη, τοὐναντίον δὲ ὠφελεῖται τὸ Κράτος διὰ τῆς παραχωρήσεως αὐτῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν προνομιακὴν, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὰ πάντα ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν εἰς μονοπώλια. Οὐδαμοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ἐδόθη εἰς γενικὸν μονοπώλιον ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ ἡ ἄσκησις τοιαύτης ἐπιχειρήσεως. Ἑταιρεῖαι ἀνώνυμοι ἀναλαμβάνουσι βεβαίως εὐδοκίμως τοιαύτην ἐκμετάλλευσιν, ἀλλὰ διεξάγουσιν αὐτὴν εἰς ὡρισμένα σημεῖα, εἰς ὡρισμένας πόλεις, ἱδρύουσαι μεγάλας ἀποθήκας.

§279Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρ’ ἡμῖν ἀπέτυχεν ὁ νόμος, ὁ μετὰ πάσης ἐπιμελείας συνταχθεὶς καὶ ψηφισθείς.

§280ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀπόδειξις ὅτι δὲν ἀπέτυχεν, εἶναι τὸ ἑξῆς γεγονός, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπῃνίξατο καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος. Ὅτε ἤμεθα ἡμεῖς εἰς τὰ πράγματα, ὑπεβλήθη πρότασις...

§281Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεως ἐκείνης προεβάλλετο τὸ ἑξῆς...

§282ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν μὲ ἀφίνετε νὰ συμπληρώσω τὴν φράσιν μου; Στοιχηματίζω ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν πρότασιν, περὶ ἧς ὁμιλῶ.

§283Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν γνωρίζω, διότι ἐζητοῦντο γήπεδα τοῦ Δημοσίου ἀξίας 3,000,000 δραχμῶν.

§284ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Πλανᾶσθε, διότι τότε Κύριοί τινες ἐπιχειρηματίαι προέτεινον τὴν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Δημοσίου οἰκοδόμησιν τελωνείων, τὴν κατασκευὴν σιταποθηκῶν...

§285Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐζήτουν νὰ πάρουν ὅλην τὴν Ἠετιώνειαν Ἄκραν.

§286ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. .. προσεφέροντο δὲ νὰ δαπανήσωσι περὶ τὰ 7 ἑκατομμύρια πρὸς τοῦτο· τὸ σπουδαιότερον δὲ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτουν, ἦτο τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐπὶ 30 ἔτη, ὡς καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει διατυποῦται· ὅτε δὲ ὑπεδείξαμεν τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἀξιώσεως ταύτης, αἱ προτάσεις ἐματαιώθησαν. Τί ἕπεται ἐκ τούτου; ὅτι ἡ παραχώρησις τοῦ προνομίου τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν δὲν εἶναι τυχαῖόν τι δῶρον ἀνάξιον λόγου· εἶναι δῶρον, διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνει μὲν τὸ Κράτος βεβαίως ἀντάλλαγμά τι χρηματικὸν, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐκμεταλλεύσει αὐτῶν δύναται μεγάλα κέρδη ν’ ἀποκομίσῃ ἡ Ἑταιρεία, ἥτις ἀνεξαρτήτως ὅλως, καὶ δὴ ἄνευ τινὸς δεσμοῦ πρὸς τὴν σταφιδικὴν Ἑταιρείαν, θέλει ἐργασθῆ. Ἐκ τῶν ἀποθηκῶν μόνον τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς θὰ ἔχῃ σπουδαιότατα κέρδη.

§287Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ χαρῶ.

§288ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἕτερον ζήτημα, ὅπερ ἐγεννήθη ἐν ἐμοὶ ἐπίσης, καὶ τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἄξιον μελέτης ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει, εἶναι καὶ τοῦτο. Τίς ἆρά γε ἔσται ἡ τύχη τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Ἑνιαίας Διαχειρίσεως; Θὰ ὑπάρχῃ ἢ δὲν θὰ ὑπάρχῃ Σταφιδικὴ Τράπεζα; Ἀπετέλουν καὶ ἐγὼ, Κύριοι, μέλος τῆς ὁμάδος τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες ἐκλήθησαν νὰ ἀκούσωσι τὸ πρῶτον τοὺς θεμελιώδεις ὅρους τῆς συμβάσεως. Καὶ τότε ἀπηύθυνα τὴν αὐτὴν ἐρώτησιν, ἔλαβον δὲ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα θὰ μετάσχῃ τῶν κερδῶν τῆς νέας ἐπιχειρήσεως. Ἀλλὰ τί βλέπομεν σήμερον; Παρατηροῦμεν, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα μένει ἁπλῆ σκιὰ, καὶ ὅτι ἡ νέα Ἑταιρεία ὑποκαθίσταται εἰς πάντα τὰ δικαιώματα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἀπορροφᾷ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτῆς. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἄρα οὐδὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα· ἂν δὲ διασῴζεται ἐπὶ ψιλῷ ὀνόματι, διασῴζεται μόνον ἵνα ὑποστῇ ἐκκαθάρισιν καὶ ἀποθάνῃ μετ’ οὐ πολὺ ἐν εἰρήνῃ. Αἱ ἐπαγγελίαι, ὅτι θὰ μετάσχῃ τῶν κερδῶν, ἐρρίπτοντο μόνον πρὸς παρηγορίαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ἡ περιουσία, κινητή τε καὶ ἀκίνητος, τὴν ὁποίαν μεταβιβάζετε εἰς τὴν Ἑνιαίαν Διαχείρισιν, δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ παρακρατήματος τῆς σταφίδος; Ἀλλ’ οἱ ἐκχωρούμενοι ὀφειλέται τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι αὐτοὶ οἱ μέτοχοι, ἐκ τῆς περιουσίας τῶν ὁποίων ἐσχηματίσθη ἡ περιουσία τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὅταν λοιπὸν οἱ ὀφειλέται οὗτοι κληθῶσι, διὰ προσωπικῆς κρατήσεως ἐξαναγκαζόμενοι, καὶ διὰ τῆς μεθόδου τῶν πιστοποιητικῶν, τοῦ νέου δηλ. μέτρου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφετε εἰς τὴν σύμβασιν, νὰ καταβάλωσι τὰ χρέη των, δὲν θὰ ἔχωσι δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπωσι: «Κύριοι, ἡ περιουσία τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐσχηματίσθη διὰ τῆς παρακρατήσεως, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῆς ἰδικῆς μας περιουσίας. Μὲ ποῖον δικαίωμα ὑμεῖς παραχωρεῖτε αὐτὴν εἰς τὴν Ἑνιαίαν Διαχείρισιν, εἰς πρόσωπα τρίτα, καὶ καλούμεθα παρ’ αὐτῶν νὰ πληρώσωμεν χρέη δυνάμενα νὰ συμψηφισθῶσιν, ἀφοῦ εἴμεθα μὲν ὀφειλέται, ἀλλ’ εἴμεθα συγχρόνως καὶ μέτοχοι;» Εἶναι ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ σκεφθῆτε, τί δύνασθε ν’ ἀπαντήσητε. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ ψέξω τὴν σύμβασιν ὡς πρὸς τοῦτο, οὐδὲ νὰ ὑπερασπίσω τὴν ἐν ἁμαρτίαις καταρρέουσαν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Ἀπ’ ἐναντίας εὔχομαι τὴν ὡς τάχιστα ἐκμηδένισιν αὐτῆς, ἀλλ’ ἡ ἐρώτησίς μου τείνει εἰς τὴν περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει δὲν λαμβάνεται τοιαύτη φροντίς, ἐνῷ, ἐὰν ἐμελετᾶτε τὸν νόμον περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος καὶ περὶ συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἠθέλετε διακρίνει ἐκεῖ διάταξιν σκόπιμον, ἣν ἡ ὀξύνοια καὶ ἡ ἐμπειρία τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ ἀναγράψῃ, ὅτι δηλαδὴ οὐδὲ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, οὐδὲ οἱ μέτοχοι αὐτῆς, οὐδὲ τις τρίτος δικαιοῦται εἰς ἀποζημίωσιν κατὰ τοῦ Δημοσίου. Λαμβάνω τὸ θάρρος νὰ συμβουλεύσω ὑμᾶς, ἵνα καὶ ἐν τῇ συμβάσει, περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, περιλάβητε ὁμοίαν διάταξιν, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῇ ποτε τὸ Δημόσιον εἰς κινδύνους ἀποζημιώσεως ἐκ τῆς συγκρούσεως τῶν μετόχων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρὸς τὴν νέαν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῇ εἰς περιπλοκὰς καὶ χρηματικὰς θυσίας, ἐάν ποτε, — ὅπερ ἀπεύχομαι, — εὑρεθῶμεν ἀπέναντι νέων ἐρειπίων καὶ κληθῶμεν νὰ προστατεύσωμεν πάλιν πειναλέους σταφιδικοὺς πληθυσμούς, καὶ τὸ Δημόσιον ἀναγκασθῇ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν λύσιν ζητημάτων διὰ διαιτησιῶν, ἐν αἷς δὲν ἀποκλείονται οἱ ἀλλοδαποὶ, ὡς ἀναγράφει ἡ σύμβασις.

§289Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνανται νὰ ἦναι καὶ ἀλλοδαποί.

§290ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχουσι, Κύριοι, καὶ ἄλλαι ἐλλείψεις ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ φλογερᾷ ἀτμοσφαίρᾳ εἶναι ἀδύνατον βεβαίως νὰ ἐξακολουθήσῃ τις τὴν μελέτην καὶ τὴν ἔρευναν αὐτῶν. Δὲν ἐπιθυμῶ δὲ νὰ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονὴν ὑμῶν. Ἐγὼ εὔχομαι, Κύριοι, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως ὁριστικῶς. Εὔχομαι, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα νὰ μὴ ἐπανέλθῃ πλέον ἐν τοιαύτῃ ὀξύτητι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ μὴ ἀκουσθῶσι παράπονα καὶ οἰμωγαὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Εὔχομαι, ἡ ἀναλαμβάνουσα σήμερον τὴν προστασίαν καὶ σωτηρίαν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς Ἑταιρεία ν’ ἀποκομίσῃ ἄφθονα κέρδη, διότι εἶναι δίκαιον νὰ κερδίσῃ, ἀφοῦ προσφέρεται νὰ εἰσκομίσῃ τοσαῦτα ἑκατομμύρια, ἐξυπηρετεῖ δὲ συγχρόνως σπουδαῖον ἐθνικὸν ζήτημα, τὸ σταφιδικόν, καὶ ἀναλαμβάνει νὰ θεραπεύσῃ νόσημα χρόνιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καταστρέφων ὅμως τὸν λόγον δὲν δύναμαι νὰ παρέλθω ἐν σιγῇ ὅρον τινὰ τῆς συμβάσεως, ὅστις ἀποτελεῖ μεγάλην θυσίαν χάριν τῶν πασχουσῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, θυσίαν, ἥτις θίγει αὐτὴν τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς χώρας, διότι ἀναλαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν οὐδεμίαν ἀπολύτως μεταβολὴν φέρωμεν εἰς τὴν σταφιδικὴν νομοθεσίαν ἄνευ τῆς συναινέσεως τῶν ἀναδόχων. Τοιαῦται συνθῆκαι μόνον μεταξὺ Κρατῶν ἐπιτρέπονται. Εἶναι σκληρὰ, Κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀνάδοχον νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀναγραφῇ, ὑπὸ τοιοῦτον μάλιστα ἀπόλυτον χαρακτῆρα. Δὲν πρέπει νὰ γένηται γνωστὸν, Κύριοι, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἔχει τόσον φιλελεύθερον πολίτευμα, ἐδέχθη ἐν συμβάσει, χάριν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, νὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν τὰς χεῖρας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§292Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μέχρι τοῦδε, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἠκούσθησαν παρὰ ἀντιρρήσεις μόνον κατὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἀντιρρήσεις εἴτε ῥιζικαὶ, ἀρνούμεναι καὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως, εἴτε μερικαί, ἀφορῶσαι εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτῆς. Καὶ παριστάμεθα ἀπέναντι συστηματικοῦ κατὰ τῆς συμβάσεως πολέμου, ἀπέναντι λυσσώδους ἀντιδράσεως κατ’ αὐτῆς, χωρὶς κἄν νὰ ἀκούσωμεν παρὰ τῶν ἀντιδρώντων σπουδαίαν τινὰ γνώμην, χωρὶς νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε ἀγορεύσαντας ἀνάπτυξιν νέου τινὸς συστήματος πρὸς λύσιν τοῦ μεγάλου σταφιδικοῦ ζητήματος, πρὸς ἄρσιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, ἥτις συνετάραξε καὶ τὴν οἰκονομικὴν εὐπραγίαν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκρούσω τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας, ν’ ἀντεπεξέλθω κατὰ τῶν συστηματικῶν τούτων ἀντιδράσεων, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀρχικήν μου ἰδέαν περὶ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, καὶ νὰ δικαιολογήσω τὴν μακρὰν καὶ ἐπίμονον ἐργασίαν μου, ὅπως ἡ ἰδέα αὕτη λάβῃ σάρκας καὶ δυνηθῇ νὰ κατακτήσῃ τὰς συνειδήσεις. Αἱ ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν, προδήλως ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα δὲν ἐξητάσθη ὑπὸ τὴν ἀληθῆ αὐτοῦ οὐσίαν, ὅτι οἱ ἀντιλέγοντες δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀληθῆ σκοπὸν, ὃν ἐπιδιώκει ἡ σύμβασις αὕτη. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν εἰδικὴν ἀπόκρουσιν τῶν ἀντιρρήσεων τούτων, ὀφείλω νὰ διεξέλθω ἐν ὀλίγοις τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπιδιώκει ἡ σύμβασις, τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ἰδέαν περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, διότι τοῦτο θέλει ἀποτελέσει τὴν σπουδαιοτέραν ἀπόκρουσιν τῶν ἀντιρρήσεων τούτων. Τὸ σύστημα κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον διατυποῦται ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει, δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἡ συστηματοποίησις, ἡ λογικωτέρα ὀργάνωσις καὶ συμπλήρωσις τῶν μέχρι τοῦδε πρὸς καταπολέμησιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως ληφθέντων μέτρων, ὀφείλεται δὲ εἰς τὴν ἀληθῆ διάγνωσιν πάντων τῶν αἰτίων, ὧν συνέπεια εἶναι ὁ ἐξευτελισμὸς τοῦ προϊόντος. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν, παρὰ νὰ φθάσωμεν ἀναγκαίως εἰς τὴν λύσιν ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος πρότασίν μου, μετὰ πεποιθήσεως ἔλεγον, ὅτι, ἂν τὸ σύστημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἑλκύσῃ ἀμέσως τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων, ἂν δὲν δύναται νὰ μεταδώσῃ ἀμέσως τὴν πεποίθησιν τῆς ἄκρας αὑτοῦ χρησιμότητος, δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, ὁπότε καὶ Βουλὴ καὶ Κυβέρνησις καὶ σύμπας ὁ σταφιδικὸς κόσμος θ’ ἀτενίσωσι πρὸς αὐτὸ καὶ θὰ καταφύγωσιν εἰς αὐτό, ὡς τὴν μόνην ἄγκυραν σωτηρίας. Διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρακολουθήσας τὴν ἐξέλιξιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως καὶ διαγνοὺς τὰ ἀληθῆ αἴτια αὐτῆς, ἐσχημάτισα ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅπως νῦν ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ σταφιδικὰ πράγματα, οὐδὲν ἄλλο μέσον, ἐκτὸς τούτου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρῃ τὰς αἰτίας τῆς κρίσεως καὶ ἐπαναφέρῃ εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς τὴν ἐκλιποῦσαν εὐημερίαν. Τί ἐσκοπεῖτο, Κύριοι, διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ληφθέντων μέτρων; Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι αἰτία τῆς κρίσεως εἶναι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγή, ἐθεωρήθη ἐπάναγκες ν’ ἀφαιρεθῇ ὅλον τὸ ὑπερβάλλον τὰς ἀνάγκας τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως ποσὸν σταφίδος, καὶ νὰ προορισθῇ πρὸς βιομηχανικὴν κατεργασίαν, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι, ἀφοῦ οὕτως ἰσοφαρίσῃ ἡ ζήτησις πρὸς τὴν προσφοράν, θὰ ἐπανακτήσῃ ἡ σταφὶς τὴν πραγματικὴν αὐτῆς ἀξίαν. Ἐπενοήθη δὲ πρὸς τοῦτο κατ’ ἀρχὰς μὲν ἡ παρακράτησις, κατόπιν ἡ ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀγορὰ τοῦ πλεονάσματος, καὶ ἐπὶ τέλους ἡ εἰς εἶδος φορολογία τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα ἠστόχησαν ἐντελῶς τοῦ σκοποῦ· τὰ τελευταῖα μάλιστα ὄχι μόνον δὲν συνετέλεσαν ποσῶς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ, ἀλλ’ ἐπέφεραν καὶ καταστροφὰς μεγάλας, τὰς ὁποίας προεῖπον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς εἰς εἶδος φορολογίας, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην, καὶ εἴδομεν πλήρη καταστροφὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, μεγίστην δὲ ζημίαν καὶ τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου καὶ τοῦ τόπου ἐν γένει, ἕνεκα τῆς κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν μικροτέρας εἰσαγωγῆς χρυσοῦ, τῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν. Ἠστόχησαν δὲ τὰ μέτρα ταῦτα, Κύριοι, πρῶτον μὲν διότι ἐνομίζετο ὅτι αἰτία τῆς κρίσεως εἶναι μία καὶ μόνη, ἡ ὑπερπαραγωγή, καὶ ὅτι ἀφαιρουμένου τοῦ πλεονάσματος ἡ κρίσις ἤθελεν ἐκλείψει,—ἐνῷ, ὡς θὰ ἴδωμεν ἀμέσως, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι αἰτίαι αὐτῆς, μὴ προβλεπόμεναι καὶ μὴ καταπολεμούμεναι ὑπὸ τῶν μέτρων τούτων,—καὶ δεύτερον, διότι δὲν ἠδύναντο ταῦτα ν’ ἀφαιρέσωσιν ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁλόκληρον τὸ πλεόνασμα, ἰδίᾳ δὲ διότι τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἠδύναντο νὰ ἐμπνεύσουν τὴν πεποίθησιν, ὅτι πράγματι δι’ αὐτῶν θὰ ἀφῃρεῖτο ὁλόκληρον τὸ πλεόνασμα τοῦτο, ἡ πεποίθησις δ’ αὕτη εἶναι ἀπαραίτητος ὅρος πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀγορῶν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀφῃρεῖτο δι’ αὐτῶν τὸ πλεόνασμα ὁλόκληρον, καὶ ἂν τὰ μέτρα ταῦτα ἠδύναντο νὰ ἐμπνεύσωσι τὴν πεποίθησιν ταύτην, πάλιν δὲν θὰ ἐπήρχετο τὸ σκοπούμενον ἀποτέλεσμα, διότι αἰτία τῆς κρίσεως δὲν εἶναι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγή· ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἰτίαι, αἵτινες πιθανὸν νὰ ὀφείλωνται εἰς τὴν ὑπερπαραγωγήν, ἀλλ’ ἅπαξ γεννηθεῖσαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεκλείψωσι μετὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ὅταν μάλιστα τοῦτο δὲν προαφαιρῆται, ἀλλ’ ἀποσύρηται ἀναλόγως τῆς προόδου τῆς ἐξαγωγῆς, ὡς συμβαίνει διὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς εἰς εἶδος φορολογίας. Καὶ διὰ τοῦτο πᾶν προσωρινὸν μέτρον, τεῖνον πρὸς ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, ἔστω καὶ ὁλοκλήρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς κρίσεως, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ἄρῃ καὶ τὰς ἄλλας αἰτίας αὐτῆς. Ἡ σπουδαιοτέρα δὲ τῶν αἰτιῶν τούτων τῆς σταφιδικῆς κρίσεως συνίσταται εἰς τοὺς ποικίλους δόλους, οὓς μετέρχεται τὸ σταφιδικὸν ἐμπόριον, ὁ κυριώτερος τῶν ὁποίων εἶναι αἱ ἐν ὑποτιμήσει προπωλήσεις. Τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ἐμπορίας ἀπεδείχθη τὸ ἀσφαλέστερον, καὶ διὰ τοῦτο, ἂν ὄχι τὸ ὅλον, τὸ πλεῖστον ὅμως τῶν ἐμπόρων τὸ ἠσπάσθησαν, καὶ εἰς τοῦτο κυρίως ὀφείλεται τὸ ἑκάστοτε παρατηρούμενον κατρακύλισμα τῶν τιμῶν. Γνωρίζετε δὲ, πῶς γίνεται τὸ ἐμπόριον τοῦτο; Προπωλοῦσι ποσόν τι σταφίδος εἰς μίαν τιμὴν, καὶ ἀφοῦ συναφθῇ ἡ περὶ τούτου συμφωνία, προπωλοῦσιν ἄλλο ποσὸν εἰς μικροτέραν τιμὴν, μόλις δὲ συναφθῇ καὶ γνωσθῇ ἡ περὶ τούτου συμφωνία, ὁ ἀντίκτυπος αὐτῆς ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἀγορῶν, συνέπεια τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ μέχρι τοῦ σημείου τούτου κατάπτωσις τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, ὅτε ἀγοράζουσιν οἱ προπωληταὶ μὲ τὴν μικροτέραν ταύτην τιμὴν, καὶ ἐμβάζουσι τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶχον προπωλήσει μὲ τὴν ἀνωτέραν τιμὴν, ἀμέσως δὲ προπωλοῦσιν ἄλλο ποσὸν μὲ ἀκόμη μικροτέραν τιμὴν, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἕως οὗ ἐπέρχεται πλήρης ἐξευτελισμὸς τοῦ προϊόντος. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλος δολιώτερος ἀκόμη τρόπος τῆς πρὸς τὰ κάτω ἐμπορίας, συνιστάμενος εἰς τὰς ἐπὶ δηλώσει παραδόσεις τῆς σταφίδος, τρόπος πολὺ ἀποτροπαιότερος καὶ φρικαλεώτερος τοῦ πρώτου. Διότι ὑπάρχουσιν ἔμποροι, οἵτινες ἐπὶ παροχῇ μικρῶν δανείων καλλιεργείας πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας παραλαμβάνουσι παρ’ αὐτῶν τὸν σταφιδόκαρπόν των, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ δηλώσωσιν οὗτοι, πότε θέλουσι θεωρήσει τὴν πώλησιν τετελεσμένην, καὶ τοῦτο διότι ἐλπίζουσιν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Οἱ ἔμποροι ὅμως οὗτοι, ἀποστέλλοντες καὶ πωλοῦντες μὲ τὰς τρεχούσας τιμὰς πᾶσαν οὕτω παραλαμβανομένην σταφίδα, εὑρίσκουσι μέγα συμφέρον εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν. Καὶ βλέπομεν τὸ παραδοξότατον φαινόμενον νὰ ἐπιζητῶσι καὶ ἐπιδιώκωσι τὴν ὑποτίμησιν αὐτοὶ οὗτοι οἱ κάτοχοι τοῦ προϊόντος, διότι διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ὑποτιμήσεων κατορθοῦται, ὥστε, ὁποτεδήποτε ἤθελε δηλώσει ὁ παραδοὺς εἰς αὐτοὺς τὴν σταφίδα του, νὰ εὑρίσκηται πάντοτε ἀπέναντι μικροτέρας τιμῆς ἐκείνης, ἥτις ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς παραδόσεως. Τοῦτο, Κύριοι, ἀποτελεῖ ἀληθῆ καταλήστευσιν τῶν δυστυχῶν σταφιδοπαραγωγῶν, συντελουμένην διὰ τῆς ἀνοχῆς τῆς Πολιτείας καὶ ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν νόμων· πρὸς διατήρησιν δὲ τῆς καταστάσεως ταύτης, ἄπορόν ἐστι, πῶς εὑρίσκονται οἱ συνηγοροῦντες ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Αὐτοὶ δὲ εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς βλέπομεν τοὺς τοιούτους ἐμπόρους ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Πελοποννήσου νὰ καταφέρωνται κατὰ τῆς συμβάσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία, τὴν ὁποίαν φοβοῦνταί τινες ὅτι θὰ δεσμεύσωμεν ἐπὶ εἰκοσαετίαν, ἐνῷ τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ἐπιζητοῦμεν παρὰ νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑποδούλωσιν, ἥτις κατέστησε τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς πενέστας, ἐνῷ οἱ δυνάσται αὐτῶν, οἱ ἀπομυζῶντες τὸ αἷμα αὐτῶν κτίζουσι μέγαρα! Τοῦτον, Κύριοι, τὸν σκοπὸν ἰδίως ἔχει ἡ σύμβασις αὕτη, τοῦτον ἰδίως τὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἀπὸ πέρυσιν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἥτις διατυποῦται ἤδη ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, εἶχε τὸν σκοπὸν ν’ ἀπελευθερώσῃ τὴν Πελοπόννησον ἀπὸ τοὺς τυράννους αὐτοὺς, οἵτινες κατέκλυσαν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τὴν πρωτεύουσαν, ἵνα ἀντιπράξωσι κατὰ τῆς συμβάσεως, ἐνῷ οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ δυστυχεῖς, δὲν ἔχουσι τὰ μέσα ν’ ἀντιταχθῶσι κατὰ τῆς ἀντιδράσεως ταύτης, ἀλλ’ οὐδ’ ὑποπτεύονται κἄν, ὅτι τοσούτους ἔχουσιν ἐχθροὺς, ὅτι τοιοῦτος κατ’ αὐτῶν διεξάγεται πόλεμος. Τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχει ὁ ὁρισμὸς τῶν τιμῶν ἐν τῇ συμβάσει. Δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ πωλῶμεν τὸ προϊόν μας εἰς τὰς τιμὰς ταύτας, ἀλλὰ σκοπεῖ νὰ θέση ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύναται νὰ προβῇ ἡ πρὸς τὰ κάτω ἐμπορία. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι, ὅταν ἐμποδισθῶσιν αἱ ἐν ὑποτιμήσει προπωλήσεις, θὰ ἀνακύψῃ τὸ ἔντιμον ἐμπόριον, ὅπερ θὰ ἐπιζητῇ τὸ κέρδος ἐν τῇ ὑποστηρίξει τῶν τιμῶν καὶ οὐχὶ ἐν τῷ ἐξευτελισμῷ τοῦ προϊόντος.

§293ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπετε ὅτι ὅλοι οἱ ἔμποροι ἀντιτάσσονται κατὰ τῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τηλεγραφήματα, ἀποστελλόμενα ἐκ τῆς ἐπαρχίας μας ἐκ μέρους ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐπιτάσσουσι νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§294ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον «ὅλοι οἱ ἔμποροι». Εὐτυχῶς ὑπάρχουσιν ἀκόμη καὶ ἔντιμοι ἔμποροι.

§295ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, κύριε, συνάδελφε, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι οἱ ἔμποροι ἀντιτάσσονται κατὰ τῆς συμβάσεως. Ποῖοι ἔμποροι ἐκ Πατρῶν ἀντετάχθησαν;

§296ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ γείνω κατάλογος ὡρισμένων προσώπων, καὶ εἶναι ἀτυχὴς ἡ ἐρώτησίς σας.

§297ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶπεν, ὅτι οἱ ἔμποροι ἤγειραν μέγαρα.

§298ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῖος ἔμπορος ἐπλούτησεν ἐν Πάτραις; Τοὐναντίον ὅλοι κατεστράφησαν.

§299ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἔντιμοι ἔμποροι βεβαίως κατεστράφησαν ὑπὸ τῶν ὑποτιμητῶν, καὶ γνωρίζω ἔμπορον λίαν εὐκατάστατον, τὸν κ. Σχίζαν, ὅστις, θελήσας νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος, ὑπέκυψεν εἰς τοὺς ὑποτιμητὰς καὶ παρ’ ὀλίγον κατεστρέφετο.

§300Α. ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Ὑπάρχουσι, κύριε Εὐταξία, ἔμποροι καλοί, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι εἶναι ἀντεροβγάλται (ἱλαρότης).

§301ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ παρατηρήσεις αὗται, κύριοι Βουλευταί, ἀδιαφόρως ἂν πειράζεταί τις ἐκ τούτων, εἶναι ἀκριβεῖς, νομίζω δ’ ὅτι ἐγένοντο ἤδη καταληπταὶ ὑφ’ ὅλου τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου. Ἐκ τούτων δ’ ὁρμηθεὶς ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνωστὴν πρότασιν, ἥτις διατυποῦται καὶ εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω διαληφθεῖσαι αἰτίαι τῆς κρίσεως προβλέπονται καὶ τελεσφόρως καταπολεμοῦνται. Διότι δι’ αὐτῆς ἀφαιρεῖται πλέον πραγματικῶς ἀπὸ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ὑπερβάλλον τὰς ἀνάγκας τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, καὶ ἐμπνέεται ἑπομένως ὁριστικῶς ἡ πεποίθησις, ὅτι ἡ προσφορὰ δὲν θὰ ἦναι ὑπερτέρα τῆς ζητήσεως, καὶ δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν πλέον νὰ ἐπιπροστίθηνται εἰς τὴν νέαν ἐσοδείαν τὰ ἀποθέματα τῶν προηγουμένων καὶ νὰ καθιστῶσιν ἄγνωστον ἢ ἀβέβαιον τὸ ποσὸν τὸ προσφερόμενον εἰς τὴν κατανάλωσιν. Αἱ τιμαὶ δὲ αἱ ὡρισμέναι κατὰ περιφερείας, εἰς ἃς θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀγοράζῃ πᾶσαν τὴν σταφίδα, ὅση δὲν ἤθελεν εὕρει ἀνωτέραν τιμὴν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν, αἱ τιμαὶ αὗται θὰ ἐμποδίζωσιν εἰς τὸ ἑξῆς τὴν πρὸς τὸ κάτω ἐμπορίαν πέραν τοῦ σημείου τούτου, ἐξ οὗ προσδοκᾶται μετὰ βεβαιότητος ἡ βελτίωσις τῶν τιμῶν. Τόσον δὲ μᾶλλον εἶναι βέβαιον τοῦτο, καθόσον διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως ἱκανοποιητικῆς τιμῆς καὶ διὰ τῶν προκαταβολῶν τῶν ⅘ τῆς τιμῆς ταύτης ἐπὶ μικρῷ τόκῳ θὰ ἐκλείψωσι καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ ὁ ἐκ τῶν ὑποτιμήσεων πανικός, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οὗτοι ἔσπευδον πρὸς ἀθρόαν προσφορὰν τοῦ προϊόντος αὐτῶν, φόβῳ μὴ ἡ ἐπιοῦσα ἀνατείλῃ μὲ μεγαλειτέραν ὑποτίμησιν. Ταῦτα πάντα ἐγένοντο καταληπτὰ ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν συγκροτούμενα ὑπ’ αὐτῶν συλλαλητήρια καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Πύργῳ καὶ ἐν Καλάμαις καὶ εἰς ὅλα τὰ σταφιδοφόρα μέρη, καὶ εὐχόμενα καὶ παρακαλοῦντα νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Καὶ εἶναι παράδοξον, πῶς ἀφοῦ ὅλοι οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Ἑλλάδος ζητοῦσι τὸ μέτρον τοῦτο, θεωροῦντες αὐτὸ σωτήριον, εἶναι παράδοξον, λέγω, πῶς εὑρίσκονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μάλιστα δὲν σχετίζονται ποσῶς μὲ τὴν σταφίδα, λέγοντες πρὸς αὐτοὺς, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιστημονικόν, ὅτι θὰ τοὺς κηδεμονεύσωσιν αὐτοί, θὰ ἐκριζώσωσι τὰς σταφιδοφυτείας των, καὶ θὰ τοὺς σώσωσιν οὕτω διὰ τῆς βίας! Αἱ τιμαὶ δὲ, κύριοι Βουλευταί, αἵτινες ὁρίζονται διὰ τῆς συμβάσεως, οὐ μόνον ἐξασφαλίζουσι τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἱκανοποιητικαὶ δι’ αὐτούς. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ τὰς θεωρίας καὶ τοὺς αὐθαιρέτους ὑπολογισμοὺς ἐκείνων, οἵτινες ἀναβιβάζουσι τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας εἰς 80 δραχμὰς, τὴν δὲ παραγωγὴν εἰς 300 λίτρας κατὰ στρέμμα· διότι, ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἡ σταφιδοπαραγωγή, μὲ τὰς τιμὰς μάλιστα, τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη; Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι παρὼν ὁ βουλευτὴς Γυθείου κ. Πετροπουλάκης, ὅστις, ἔχων σταφιδαμπέλους, ἤθελε σᾶς βεβαιώσει, ὅτι πλέον τῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας χιλιάδος λιτρῶν παράγει κατὰ στρέμμα, καὶ ὅτι αἱ δαπάναι του δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 40 δραχμὰς κατὰ στρέμμα.

§302ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι κανονικὴ αὐτὴ ἡ παραγωγή;

§303ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι κανονική. Καὶ ἐγὼ ἔχω κτῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πολὺ παραγωγικὸν, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὁμολογῶ, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι λίαν ἱκανοποιητικὴ, διότι ὄχι μόνον θὰ καλύπτῃ τὰς δαπάνας, ἀλλὰ θ’ ἀφίνῃ καὶ μικρὸν κέρδος, 20 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Καὶ ἀφοῦ οἱ σταφιδοκτήμονες εὑρίσκουσι τὰς τιμὰς ταύτας ἱκανοποιητικὰς, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς εὑρίσκονται ἐνταῦθά τινες, καλοθεληταὶ αὐτῶν, μὴ θεωροῦντες αὐτὰς ἱκανοποιητικάς.

§304ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὥστε σεῖς δὲν θέλετε ἀνωτέρας τιμάς.

§305ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ καὶ θέλω ἀνωτέρας καὶ θὰ τὰς εὕρω ἀνωτέρας, διότι, ὅταν πέσῃ αὐτὸς ὁ ἐφιάλτης, αὐτὸς ὁ μέγας ἐχθρὸς τῆς σταφίδος, θὰ εὕρῃ αὕτη τὴν πραγματικὴν αὑτῆς ἀξίαν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἐμπορίᾳ, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ἐπὶ τέλους, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως κανονίζουσι τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζωμεν ἡμεῖς αὐτὴν αὐθαιρέτως ἐκ τῶν προτέρων. Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅλων τούτων, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἰδίως βασίζεται τὸ σύστημα τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, δὲν πρέπει νὰ λανθάνῃ ἡμᾶς, ὅτι οὔτε τὰ μέσα ἔχομεν, οὔτε τὴν εἰδικὴν ἱκανότητα πρὸς χρῆσιν τρόπων καὶ μεθόδων, ἀναγκαίων διὰ τὴν διαφήμισιν τοῦ προϊόντος ἡμῶν τούτου, διὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς νέας ἀγορὰς, ἀλλ’ οὔτε καὶ δι’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν βιομηχανικὴν αὐτοῦ ἐπεξεργασίαν. Καὶ ἐνῷ ἡ σταφίς μας ἔχει ἐσωτερικὴν ἀξίαν μεγάλην, οὐ μόνον ὡς ξηρὸς καρπός, λεπτότερος, εὐγενέστερος καὶ χρησιμώτερος παντὸς ἄλλου, ἀλλὰ καὶ ὡς σταφυλή, ἀφοῦ ἐξ αὐτῆς δύναται νὰ παραχθῇ ἄριστος οἶνος, δυνάμενος ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τοὺς καλλιτέρους τῆς Εὐρώπης, ἐν τούτοις δὲν δυνάμεθα, ὡς στερούμενοι τῶν ἀναγκαίων μέσων, νὰ καταστήσωμεν γνωστὰς τὰς καλὰς ταύτας ἰδιότητας τοῦ προϊόντος μας, καὶ φθίνομεν μοιραίως. Νῦν ὅμως ἡ περὶ τούτων φροντὶς θέλει ἀναληφθῆ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἥτις καὶ τὰ μέσα κέκτηται καὶ τῆς εἰδικῆς πρὸς τοῦτο ἱκανότητος δὲν στερεῖται, ἔχει δὲ μέγα πρὸς τοῦτο συμφέρον, καὶ διὰ τοῦτο ἀφ’ ἑαυτῆς ἐνέγραψεν ἐν τῇ συμβάσει κονδύλιον 5,000 λιρῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ὡς ὑποχρεωτικὴν δαπάνην διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς σταφίδος. Διότι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωμεν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου συναντῶνται, συνενοῦνται καὶ συνυπηρετοῦνται ἀλληλοϋποστηριζόμενα τὰ συμφέροντα πάντων. Καὶ οἱ σταφιδοκτήμονες καὶ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἔχουσι μέγα συμφέρον εἰς τὴν ὅσον οἷόν τε μείζονα ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως, εἰς τὴν ὅσον οἷόν τε μείζονα διάθεσιν τοῦ προϊόντος τῆς βιομηχανίας τῆς σταφίδος, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ συμφέρον ἔχει καὶ ἡ Ἑταιρεία. Διότι, ὅσον περισσότερον ποσὸν καταναλώσωσιν αἱ ἀγοραὶ τῆς βρώσεως, τόσον ὀλιγώτερον θέλει μείνει ἐν τῷ τόπῳ εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας, καὶ ὅσον περισσότερον προκόψει ἡ βιομηχανία τῆς σταφίδος, τόσον ὀλιγώτεροι θέλουσιν εἶσθαι οἱ κίνδυνοι τῆς Ἑταιρείας. Ἐπίσης, ὅσον ἀφορᾶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, τὸ ἔντιμον ἐμπόριον, ὅπερ βεβαίως θὰ δημιουργηθῇ καὶ ὅπερ θὰ ἐπιζητῇ τὸ κέρδος ἐξ ἀνάγκης ἐν τῇ ὑποστηρίξει καὶ οὐχὶ ἐν τῷ ἐξευτελισμῷ τοῦ προϊόντος, θὰ ἔχῃ τὸ συμφέρον, ἵνα οἱ κάτοχοι αὐτοῦ δύνανται νὰ ἀναμένωσι τὴν πρόοδον τῆς καταναλώσεως πρὸς διατήρησιν τῶν τιμῶν, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ συμφέρον ἔχουσι καὶ οἱ σταφιδοκτήμονες καὶ ἡ Ἑταιρεία, διότι, ὅσον περισσότερον εἶναι ὑψωμέναι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος πέραν τοῦ διὰ τῆς συμβάσεως ὁριζομένου ὁρίου, τόσον ὀλιγώτερον ποσὸν θὰ προσφερθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν πρὸς ἀγοράν. Ἐπὶ τῆς βιομηχανίας πρέπει νὰ στηρίζωμεν πολλὰς ἐλπίδας, διότι, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ἡ ἐτησία ἡμῶν ἐσοδεία, πάντοτε θὰ ὑπερβάλλῃ τὰς ἀνάγκας τῆς πρὸς βρῶσιν ἐξαγωγῆς· ὥστε πάντως ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς βιομηχανίας. Εὐτυχῶς δὲ ἡ ὑπόθεσίς μας ἀνατίθεται διὰ τῆς συμβάσεως εἰς πολὺ ἰσχυρὰς χεῖρας, καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, ὅτε ἡ βιομηχανία τῆς σταφίδος θὰ ἁμιλλᾶται ἐν τῇ ἀγορᾷ πρὸς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον...

§306ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς δηλαδή;

§307ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ ἀρκουμένη εἰς τὸ πλεόνασμα, θὰ ζητῇ νὰ ἀγοράζῃ τὴν ἀναγκαιοῦσαν αὐτῇ σταφίδα ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἐμπορίᾳ, κατ’ ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον. Ταύτην ἔχω τὴν ἐλπίδα, καὶ πιστεύω ὅτι ἐδῶ βασίζεται ἡ Ἑταιρεία, ἐλπίζουσα κέρδη. Διότι, ὡς εἴδομεν εἰς τοὺς πίνακας τῶν καλῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ μέσος ὅρος τῆς ἐτησίας παραγωγῆς ἀνέρχεται εἰς 340 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑταιρεία νὰ ἔχῃ κέρδη. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ στατιστική, ἐφ’ ἧς βασίζεται ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος, δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι βασίζεται ἐπὶ τοῦ παρελθόντος. Λησμονοῦμεν ὅτι ἕνεκα τῶν κατὰ τὸ 1903 προτάσεων τοῦ Μονοπωλίου, ὅπερ ἐπηγγέλλετο μεγάλας τιμὰς τῆς σταφίδος, καὶ τῆς θρυλουμένης τότε ἀπαγορεύσεως νέων φυτειῶν ἔσπευσαν πολλοὶ εἰς ἐπέκτασιν τῶν φυτειῶν, καὶ εἶναι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πεφυτευμέναι δεκάδες ὅλαι χιλιάδων στρεμμάτων, αἵτινες ἀκόμη δὲν ἀπέδωκαν καρπόν, διότι μετὰ 6 ἢ 7 ἔτη ἀποδίδουσι καρποὺς αἱ νέαι σταφιδάμπελοι. Ἐκ τῶν νέων ἄρα τούτων φυτειῶν βεβαίως θὰ αὐξήσῃ ὁ μέσος ὅρος τῆς παραγωγῆς κατὰ 30 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια λιτρῶν, ἐντεῦθεν δ’ ἕπεται, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία, ἀφοῦ οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἱ καταβάλλοντες τὰ κεφάλαια αὐτῶν, βεβαίως ἀποβλέπουσιν εἰς κέρδη, ἐκ τῆς παρούσης δὲ καταστάσεως δὲν ἐλπίζουσι τοιαῦτα, βεβαίως ἐπὶ τῆς βιομηχανίας στηρίζουσι τὰς ἐλπίδας των. Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅλων τούτων, κύριοι Βουλευταί, οἱ ἀντιλέγοντες κατὰ τῆς συμβάσεως παραβλέπουσι τὰς μεγάλας εὐκολίας, αἵτινες δι’ αὐτῆς προσγίνονται εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Πλέον τῶν 100,000,000 λίτραι σταφίδος, ἀνήκουσαι εἰς χωρικοὺς ὀρεινοὺς, εἶναι ἐντελῶς ἀνέστιοι, μὴ ἔχουσαι ποῦ ν’ ἀποθηκευθῶσιν, ὅπως ἀναμείνωσι τὴν βελτίωσιν τῶν τιμῶν, καὶ διὰ τοῦτο οἱ σταφιδοκτήμονες σπεύδουσι νὰ προσφέρωσι τὸ προϊόν των ἐκ τῶν ἁλωνίων πρὸς πώλησιν μὲ οἱανδήποτε τιμὴν καὶ μὲ προφανῆ ζημίαν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τυχὸν ἀποθήκας, πιεζόμενοι ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἀφ’ ἑνὸς, κατειλημμένοι δ’ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τοῦ πανικοῦ, ὃν γεννῶσιν αἱ ἀλλεπάλληλοι ὑποτιμήσεις, σπεύδουσι καὶ οὗτοι πρὸς πώλησιν, ἀφοῦ δι’ οὐδενὸς ἄλλου μέσου δύνανται νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ἀνάγκας των παρὰ μόνον διὰ τῆς πωλήσεως. Διότι οὐδεὶς τοὺς δανείζει ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ πολὺ δικαίως, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ὡρισμένη τιμὴ δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τις, ποία θὰ ἦναι ἡ τύχη αὐτοῦ· καὶ ἂν δανείσῃ ἐπ’ αὐτοῦ 50 δραχμὰς, δυνατὸν ἡ ἀγοραία τιμὴ νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς 30· ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελε δανείσει τις ἐπ’ αὐτοῦ, ὁ τόκος θὰ ἦναι ἀπάνθρωπος. Εἰς τοὺς λόγους τούτους ὀφείλεται ἡ ἀθρόα προσφορὰ, ἥτις μεγάλως ὑποβοηθεῖ τοὺς ὑποτιμητὰς τῆς σταφίδος, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν κατ’ Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον νὰ γίνηται ἐξαγωγὴ 150 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, ἤτοι τοῦ πλείστου τῆς καταναλώσεως. Ὑπὸ τὸ κράτος ὅμως τῆς συμβάσεως θὰ λείψῃ πλέον ἡ ἀθρόα προσφορὰ, διότι καὶ ἀποθήκας θὰ εὑρίσκουν οἱ σταφιδοκτήμονες δωρεὰν, καὶ προκαταβολὰς θὰ δύνανται νὰ λαμβάνωσιν ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου των κατὰ τὰ ⅘ τῆς ὡρισμένης αὐτοῦ ἀξίας. Καὶ θεωροῦσι μικρὸν τοῦτο οἱ ἀντιλέγοντες κατὰ τῆς συμβάσεως! Σήμερον οἱ σταφιδοκτήμονες οὐδ’ ἐλάχιστον χρηματικὸν ποσὸν δύνανται νὰ εὕρωσιν, ἵνα δανεισθῶσιν ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου των, ἐνῷ τότε θὰ εὑρίσκωσι τὰ ⅘ τῆς τιμῆς αὐτοῦ χωρὶς νὰ πληρώνωσι δικαίωμα ἀποθηκεύσεως. Ἠξεύρετε, τί ἐπλήρωνον μέχρι τοῦδε; μέγιστα δικαιώματα ἀποθηκεύσεως, καὶ τόκους βαρυτάτους, μὴ εὑρίσκοντες δὲ νὰ δανεισθῶσιν ἠναγκάζοντο νὰ πωλῶσιν εἰς ἐξευτελισμένην τιμὴν, ἔστω καὶ μὲ προφανῆ ζημίαν των· τώρα ὅμως, ἐφαρμοζομένης τῆς συμβάσεως, ὅλα αὐτὰ θὰ ἐκλείψουν. Αὐτοὶ, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς εἶχον καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου λύεται ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, αἰρομένης τῆς κρίσεως, ἥτις ἐμάστισε μέχρι τοῦδε τὸν σταφιδικὸν κόσμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ ὄχι αἱ μικρομεμψιμοιρίαι καὶ αἱ μικροπαρατηρήσεις, αἵτινες κοπανίζονται μέχρι κόρου ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς συμβάσεως. Δὲν λέγω ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν τελεία, οὔτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ διορθωθῇ ὅ,τι εἶναι διορθωτέον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταναλισκώμεθα εἰς τοιαῦτα μικρολογήματα καὶ νὰ παραβλέπωμεν τὸ μέγα συμφέρον, ὅπερ ἔχομεν ἐκ τῆς συμβάσεως, καὶ τὸ μέγα κακὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἐπακολουθήσει εἰς τὸν τόπον, ἐὰν ἡ σύμβασις αὕτη καταψηφισθῇ. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς συμβάσεως μόνον ἐκ τοῦ λόγου ὅτι εἰς ἐμὲ πρῶτον ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα τοῦ συστήματος τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως· ὄχι. Μὴ νομίζετε ὅτι ἔχω ψύχωσιν ὑπὲρ τοῦ ἰδίου μου ἔργου· ὅ,τι λέγω τὸ λέγω ἐκ πεποιθήσεως, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἔχω ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδὲν ἄλλο μέτρον, ἐκτὸς τούτου, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος.

§308ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ψύχωσις;

§309ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἐνῷ τοιοῦτον εἶναι τὸ μέτρον, ἐνῷ τοιαῦτα ἐπαγγέλλεται ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἠκούσατε ποῖαι ἀντιρρήσεις ἐγεννήθησαν κατὰ τῆς συμβάσεως! ποικίλαι ἀντιρρήσεις! Τοὺς ὁπωσδήποτε ἀντιλέγοντας κατὰ τῆς συμβάσεως πρέπει νὰ διακρίνωμεν εἰς δύο κατηγορίας: αʹ) εἰς τοὺς φρονοῦντας ὅτι αἱ ἐκ τῆς συμβάσεως παρεχόμεναι εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας ὠφέλειαι δὲν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὰς παραχωρήσεις, αἵτινες γίνονται πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ βʹ) εἰς τοὺς ἐντελῶς ἀδιαλλάκτους, — ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας συνάδελφος, — οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι καὶ τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα πρέπει νὰ καταργηθῶσι, καὶ οὐδὲν ἄλλο νὰ ληφθῇ, καὶ οἵτινες οὐδεμίαν δέχονται συζήτησιν ἐπὶ τῆς γνώμης των ταύτης!

§310ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λογικὴν συζήτησιν πάντοτε δεχόμεθα.

§311Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐγίνετο ἡ σύμβασις, τί ποσὸν ἤθελε λείψει ἀπὸ τὸ Κράτος; Δὲν μᾶς ἀπαντῶσιν εἰς αὐτὸ ὁ κ. ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς καὶ οἱ ὁμόφρονες αὐτοῦ!

§312ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν λογικὴν τοῦ κυρίου Κροκιδᾶ. Διεκρίναμεν τοὺς ἀντιλέγοντας εἰς δύο κατηγορίας. Οἱ πρῶτοι νομίζουν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ κερδίζῃ πολλά, καὶ δὲν πρέπει νὰ τῇ παραχωρήσωμεν τὰς 7 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, καὶ τὸ παρακράτημα δωρεὰν, ὅπως λέγουσιν. Αὐτοὶ ἀφορῶσιν εἰς τὸ τί θὰ κερδίζῃ ἡ Ἑταιρεία, ἐνῷ πρόκειται περὶ τοῦ πῶς θὰ σωθῶμεν ἡμεῖς. Ἐὰν ἦτο φανερὸν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ καταστραφῇ, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις! Ἀλλ’ ἀκριβῶς τότε δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, διότι ἡ καταστροφὴ τῆς Ἑταιρείας ἀφαιρεῖ ἀπὸ ἡμᾶς πᾶσαν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἐλπίδα σωτηρίας. «Ἀλλά, λέγουσιν, ἄν γείνῃ μικρὰ ἐσοδεία; ἂν ἐπέλθῃ περονόσπορος; ἂν φυλλοξήρα προσβάλῃ τὰς ἀμπέλους τῆς Γαλλίας ἢ οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους; Διατὶ νὰ δίδωμεν τότε τὰς 7 δραχμὰς εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀφοῦ δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἀνάγκην αὐτῆς; διατὶ νὰ τῇ δίδωμεν τὸ παρακράτημα δωρεὰν, ἀφοῦ τοῦτο θὰ ἔχῃ μεγάλην ἀξίαν;» Εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς ἂν μᾶς ἔλεγον: «διατὶ ἀσφαλίζετε τὴν οἰκίαν σας κατὰ τοῦ πυρὸς, ἐνῷ πιθανὸν νὰ μὴ καῇ, καὶ θὰ ὑποστῆτε ματαίως τὴν πληρωμὴν τῶν ἀσφαλίστρων;» Ἀλλ’ ἐὰν καῇ, τοῖς ἀπαντῶ, καὶ ἀντὶ τῶν ἀσφαλίστρων ἀπολέσω τὴν οἰκίαν; Καὶ δὲν εἶναι μάλιστα ἡ αὐτὴ ἀναλογία· διότι, ἂν δὲν ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἐξευτελισμὸς τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος θὰ ἦναι ἀκατάσχετος. Καὶ τότε; τότε θὰ ἔχωμεν τὰς 7 δραχμὰς, ἀλλὰ θὰ χάσωμεν 70 καὶ πλέον κατὰ χιλιόλιτρον, διότι τὸ κατρακύλισμα τῶν τιμῶν θὰ φθάσῃ καὶ κάτω τοῦ σημείου τούτου, καὶ ἡ ζημία τοῦ τόπου θὰ ὑπερβαίνῃ ἐτησίως τὰ 20 ἑκατομμύρια. Ὑπολογίσατε τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ὡρισμένης τιμῆς τῶν 130 δραχμῶν καὶ ἐκείνης τῶν 50, εἰς ἣν θὰ πωλῶμεν ἀπορριπτομένης τῆς συμβάσεως, πολλαπλασιάσατε αὐτὴν μὲ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ἤτοι ἐπὶ 350 ἑκατομμύρια, καὶ θὰ ἴδητε πόσος χρυσὸς θὰ λείψῃ ἀπὸ τὸν τόπον. Ὑπολογίσατε, διὰ νὰ ἴδητε, πόσος ἄρτος θὰ λείψῃ ἀπὸ τὰ στόματα τῶν πενομένων σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν πολυμελῶν οἰκογενειῶν των. Εἶναι ἀληθῶς εὔκολον πρᾶγμα νὰ λέγῃ τις: «ὄχι, δὲν δέχομαι τὴν σύμβασιν, διότι ἐδῶ λείπει τὸ δεῖνα γράμμα», —ὅπως τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων παρετήρησε χθὲς, — «καὶ ἑπομένως δὲν τὴν παραδέχομαι κατ’ οὐδένα λόγον». Μὰ θὰ χάσωμεν 25,000,000 δραχμῶν; ἀδιάφορον! τί τὸν ἐνδιαφέρει; Ἐκεῖνος δὲν θὰ χάσῃ τίποτε· θὰ κάθεται ἐν τῷ μεγάρῳ του ἥσυχος, καὶ θὰ ἦναι ἀδιάφορος πρὸς ὅλην τὴν δυστυχίαν καὶ ὅλην τὴν πενίαν τὴν πέριξ αὐτοῦ. Ποῖον δὲ θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπορρίψεως τῆς συμβάσεως ὡς πρὸς τὸ Δημόσιον; τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ οὔτε λεπτὸν ἀπέναντι τοῦ ἀμέσου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐκτὸς ἐὰν καταργήσῃ τὸν φόρον εἰς εἶδος· ἀλλὰ τότε αἱ καταστροφαὶ πλέον δὲν θὰ δύνανται νὰ ὑπολογισθῶσι.

§313Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν κοπιάζει νὰ τὸν καταργήσῃ!

§314ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, χάριν ἡμῶν, νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν ὁλόκληρον τὸ ἐκ 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ μήπως ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς νὰ μὴ καταργηθῇ; Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ εἴπωμεν: «ἂς κοπιάσῃ τις νὰ μὴ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν»; Ἤκουσα δὲ νὰ γίνεται λόγος καὶ περὶ προσωρινοῦ μέτρου. Ποῖον θὰ ἦναι τὸ προσωρινὸν τοῦτο μέτρον; Εἰς τοιοῦτο μέτρον δὲν ὀφείλεται καὶ ἡ τελεία ἐξαφάνισις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ἡ λίαν αἰσθητὴ κολόβωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους; Διὰ τοῦτο καὶ τότε ἔλεγον καὶ τώρα λέγω, ὅτι, ἐὰν λάβητε προσωρινὸν μέτρον, ἡ κατάστασις θὰ χειροτερεύσῃ, διότι, καὶ ἂν ἔχητε χρήματα δι’ ὑποτιθεμένου δανείου, καὶ ἀγοράσητε τὸ πλεόνασμα, δὲν θὰ δώσῃ τοῦτο οὔτε τὰ χρήματα, δι’ ὧν ἠγοράσθη, οὔτε φόρον, οὔτε τίποτε. Διότι τὸ προσωρινὸν μέτρον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τιμὴν, ἥτις θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνακόψῃ τὴν πρὸς τὰ κάτω ἐμπορίαν, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν δύνασθε νὰ ἀνακόψητε τὴν πρὸς τὰ κάτω ἐμπορίαν, μὴ ὁμιλεῖτε διόλου περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ βελτιώσητε. Τί νὰ εἴπῃ τις ὅμως διὰ τὰς θεωρίας τῶν ἄλλων; Αὐτοὶ οὐδεμίαν δέχονται συζήτησιν· ἀποφαίνονται ἀποφθεγματικῶς: «Κάτω ὅλα! Ἡ σταφὶς διὰ τῆς σταφίδος· ἡ σωτηρία ἐν τῇ καταστροφῇ!» Εἶναι παράδοξος ἡ γνώμη των, παραδοξοτέρα δὲ ἡ ἐπιμονή των εἰς τὴν γνώμην ταύτην. Ἐδῶ τίθεται τὸ θέμα, πῶς δυνάμεθα νὰ σώσωμεν τὸν μέγαν αὐτὸν πλοῦτον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, πῶς δυνάμεθα νὰ σώσωμεν ἀπὸ τὴν δυστυχίαν μέγαν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος, καὶ αὐτοὶ ἀπαντῶσιν, ὅτι μόνον διὰ τῆς καταστροφῆς θὰ ἐπέλθῃ ἡ σωτηρία!

§315ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λάθος ἔχετε.

§316ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγουσιν ὅτι, ἂν καταργήσωμεν τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα καὶ ἀφήσωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὴν τύχην της, οἱ σταφιδοκτήμονες θ’ ἀναγκασθῶσιν, ἕνεκα τῆς κρίσεως, νὰ ἐγκαταλείψωσιν ἀκαλλιεργήτους τὰς σταφιδαμπέλους των, θὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφὴ τούτων, καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον σταφιδικὴ κρίσις. Καὶ ἐπιμένουσιν, ὅτι ταῦτα ὑπαγορεύει ἡ ἐπιστήμη, καὶ ὅτι πᾶν ἄλλο μέτρον εἶναι ἀντεπιστημονικόν! Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πᾶσα ἐπιστήμη βασίζεται ἐπὶ τῆς λογικῆς, ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ ἐπιστήμη βασιζομένη ἐπὶ τοιούτων συλλογισμῶν, ὁμολογῶ ὅτι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἦμαι μύστης τοιαύτης ἐπιστήμης, καὶ ἀφίνω τὴν τιμὴν ταύτην εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν σταφιδαμπέλων μόνον, περὶ τῆς καταστροφῆς τοῦ μεγάλου τούτου ἐθνικοῦ πλούτου, κακὴ ὑπομονή! Θὰ ἐξέλειπε τῳόντι ἡ κρίσις τῆς σταφίδος, ἀφοῦ ὀλίγη θὰ ὑπῆρχε τοιαύτη, ἀλλὰ θὰ ἐπήρχετο κρίσις εἰς τοὺς ἀνθρώπους, διότι μετὰ τῶν σταφιδοφυτειῶν συνδέεται ἡ τύχη τῶν σταφιδοκτημόνων, οἵτινες ἐκτὸς αὐτῶν δὲν ἔχουσιν ἄλλην περιουσίαν, καὶ αὐτὴ δὲ εἶναι βεβαρημένη μὲ χρέη, εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων οὔτε κατὰ πολλοστημόριον δὲν ἐπαρκεῖ ἡ γῆ, ἥτις θὰ ἀπομείνῃ μετὰ τὴν καταστροφὴν τῶν φυτειῶν. Δὲν ἐννοοῦσιν οἱ Κύριοι οὗτοι, ὅτι, ἂν ἤθελεν εἰσακουσθῆ ἡ γνώμη των, ἤθελε καταστήσει ἀνεστίους καὶ ἀλήτας τὸ πλεῖστον τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Πελοποννήσου; Δὲν ἐννοοῦσιν, ὅτι ἡ δημιουργηθησομένη οὕτω κατάστασις θὰ ἔχῃ μεγάλην ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ἐπὶ τῆς ἐννόμου τάξεως καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἀκόμη τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους; Πρέπει, νομίζω, νὰ παύσωσιν ὑποστηρίζοντες τοιαύτας παραδόξους θεωρίας, αἵτινες οὔτε ἐπὶ τῆς γνώσεως τῶν πραγμάτων οὔτε ἐπὶ τῆς λογικῆς στηρίζονται. Καταπαύων, κύριοι Βουλευταί, τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι μετέδωκα εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πεποιθήσεις μου, μετέδωκα τοὺς λόγους, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπείσθην, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, καὶ μόνον δι’ αὐτῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ ὁ μέγας ἐθνικὸς πλοῦτος τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Αἰσθάνομαι δ’ ἐμαυτὸν ὑπερήφανον, διότι πρῶτος συνέλαβον τὴν ἰδέαν τοῦ συστήματος τούτου, καὶ ἐσυστηματοποίησα αὐτήν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ νὰ συντελέσῃ ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν ἄρσιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, ἥτις ἀπὸ τοσούτου χρόνου μᾶς κατατρύχει. Νομίζω δ’ ὅτι πρέπει νὰ θεωρῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς εὐτυχεῖς, διότι ἐν τῇ ἄκρᾳ ἀπελπισίᾳ, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, προέκυψεν ἐν τῷ μέσῳ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαμῶν Βουλευτής, ὅστις, ὡς καλῶς γνωρίζω, ὁρμώμενος ἀπὸ μόνην τὴν ἄκραν ἐπιθυμίαν νὰ φανῇ εὐεργετικὸς εἰς τοὺς πάσχοντας σταφιδικοὺς πληθυσμούς, υἱοθέτησε τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ἄκρᾳ ἱκανότητι καὶ ἐν τῇ μεγάλῃ πίστει, ἣν ἐμπνέει ἔν τε τῇ Ἑλλάδι καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, κατώρθωσε νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ μέγα τοῦτο σωτήριον ἔργον. Αἰσθάνομαι δὲ τὴν ὑποχρέωσιν —καὶ πιστεύω ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα ὅλων τῶν σταφιδοκτημόνων— νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Καλαμῶν, τὸν κ. Πεσμαζόγλου, διὰ τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἀποτελεσματικὰς καὶ σωτηρίους αὐτοῦ ἐνεργείας, νὰ ἐπαινέσω δὲ τὴν προθυμίαν, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε καὶ ὑπεστήριξε τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, ἧς τὰ ἀποτελέσματα ἔσονται εὐεργετικὰ οὐ μόνον εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀλλὰ καὶ εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα.

§317Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤκουσα, Κύριοι, μετὰ προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις τὰς γενομένας ἐπὶ τῶν διαφόρων διατάξεων τῆς συμβάσεως ἀπὸ δύο ὅλων ἡμερῶν, καὶ καθ’ ὅσον αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀπέβλεπον εἰς σπουδαῖα σημεῖα καὶ ὑπεδείκνυον ἐλλείψεις ἐν τῇ συμβάσει, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν μου καὶ νὰ ζητήσω συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας διὰ τὴν τροποποίησιν τῶν σχετικῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως. Πρὸ ὀλίγου μοὶ ἐνεχειρίσθη ἐπιστολὴ, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται ἡ ἀποδοχὴ τῶν τροποποιήσεων ἐκείνων τῆς συμβάσεως, ἃς καὶ ἐγὼ ἔκρινα ἀναγκαίας. Οὕτω τὸ ἄρθρον 19, τὸ ἐγεῖραν τὴν θύελλαν, μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς. Τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ μένουσιν ὡς ἔχουσι. Τὰ ἐδάφια γʹ καὶ δʹ ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἀκολούθων (ἀναγινώσκει): «Ἐπαρκῶς κεκαθαρμένος θεωρεῖται ὁ σταφιδόκαρπος ὁ καθαρισθεὶς τοὐλάχιστον ἅπαξ διὰ κοινῆς σταφιδομηχανῆς ἢ κοινοῦ κοσκίνου καὶ μὴ περιέχων χονδράδας εἰς ἀναλογίαν ὑπερβαίνουσαν τὸ 2%. Τὸ δεόντως ἀπεξηραμμένον ἢ μὴ τοῦ προσαγομένου σταφιδοκάρπου κρίνεται ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ κατωτέρω ἄρθρου 20.» Τὸ ἄρθρον 17 τροποποιεῖται διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτοῦ κ. Πολυχρονιάδου· ἤτοι ἐν ἐδαφίῳ αʹ, μετὰ τὰς «λέξεις εἰς τιμὴν ὡρισμένην δραχ. 160 κατὰ χιλιόλιτρον», προστίθενται τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «μὲ τὸν περιορισμὸν ὅμως, ὅτι πάντως ἡ τοιαύτη πώλησις δὲν δύναται νὰ ἀφορᾷ, εἰμὴ εἰς ποσὸν πέραν τῆς ποσότητος ἐκείνης σταφιδοκάρπου, ἣν ἀποτελεῖ τὸ 35% τοῦ σημερινοῦ μέσου ὅρου τοῦ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐξαγομένου ποσοῦ, ἤτοι πέραν 90 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν.» Ἐν τέλει δὲ τοῦ αὐτοῦ ἐδαφίου προστίθενται αἱ λέξεις «ἄνευ ὅμως δημοσίου ἀνταγωνισμοῦ».

§318ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ πλεόνασμα ὑπάγεται εἰς τὸ 35%;

§319Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι φυσικόν.

§320Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν ἄρθρῳ 22, ἐδαφίῳ βʹ, διορθοῦται τυπογραφικὸν λάθος· ἀντὶ «πλὴν τοῦ ἐν ἄρθρῳ 22 μνημονευομένου» τίθεται «πλὴν τοῦ ἐν ἄρθρῳ 23 μνημονευομένου». Ἐν τῷ τελευταίῳ δὲ ἐδαφίῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου διορθοῦται ἡ προθεσμία· ἀντὶ «μέχρι 15 Ἰουνίου» τίθεται «μέχρι 15 Ἰουλίου». Ἐν ἄρθρῳ 25, ἐδαφ. αʹ, μετὰ τὴν λέξιν «ἀπροφασίστως» τίθεται ἡ φράσις: «καὶ ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς σχετικῆς αἰτήσεως». Ἐν ἄρθρῳ 27 διαγράφονται αἱ ἐν τέλει τοῦ τελευταίου ἐδαφίου λέξεις: «ἥτις θὰ ἦναι ἀπαράδεκτος ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν ἄνευ τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου». Ἐν ἄρθρῳ 28 μετὰ πολλῆς θλίψεως ἐδέχθην, ὅπως ἡ τιμὴ τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως ἀπὸ 80 δραχμῶν ἀναβιβασθῇ εἰς δραχμὰς 90 κατὰ χιλιόλιτρον. Λέγω δὲ μετὰ πολλῆς θλίψεως, διότι ἀφαιρεῖται τόσον ποσὸν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐν ἄρθρῳ 31, ἐδαφίῳ βʹ, μετὰ τὴν λέξιν «καταβάλλεται» διαγράφονται πᾶσαι αἱ ἑπόμεναι λέξεις, καὶ ἀντ’ αὐτῶν τίθενται αἱ λέξεις «κατὰ τοὺς κειμένους νόμους κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ μεταφοράν». Μετὰ ταῦτα ἐγένοντο δεκταὶ τροποποιήσεις τινές, αἵτινες ὑπεδείχθησαν χθὲς τὸ ἑσπέρας ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐμπόρων, προσελθούσης πρός με ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Οὕτως ἐν ἄρθρῳ 6, ἐδαφίῳ βʹ, ὡς προθεσμία τῆς γνωστοποιήσεως τοῦ μέτρου τῆς εἰς μετρητὰ καταβολῆς τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου ὁρίζεται ἡ 10 Αὐγούστου, ἀντὶ τῆς ἐν τῇ συμβάσει ἀναγραφομένης 15 Αὐγούστου. Ἐν τέλει δὲ τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἐγένετο ἀποδεκτόν, συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ». Ἤτοι τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 6 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία, εἴτε ἕνεκεν ἐσφαλμένων πληροφοριῶν εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, ἤθελε παραλείψει νὰ λάβῃ τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου μέτρον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ.» Ἐν ἄρθρῳ 7, ἐδαφίῳ δʹ, στίχῳ 2, μετὰ τὰς λέξεις «καὶ μέχρι τῆς 10 Σεπτεμβρίου 1905» προστίθενται αἱ λέξεις «ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 18, ἐδάφια γʹ καὶ δʹ, ἀναβολή.» Ἐν στίχῳ δὲ 10–11, ἀντὶ τῶν λέξεων «μέχρι τῆς 15 Νοεμβρίου, παρελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης», τίθενται αἱ λέξεις: «δύο μῆνας ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς κατὰ τὰ ἄνω προθεσμίας, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπὶ καταβολῇ χρηματικῆς ἐγγυήσεως ἐξαγωγή. Παρελθούσης τῆς διμήνου ταύτης προθεσμίας...» Ἐν ἄρθρῳ 12, ἐδαφίῳ τελευταίῳ, στίχῳ 6–7, μετὰ τὰς λέξεις «ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους» προστίθενται αἱ λέξεις «ἀπὸ τοῦ 1906 καὶ ἐφεξῆς». Ἡ προσθήκη αὐτὴ ἐκρίθη ἀπαραίτητος, διότι ἡ κατὰ τὸ ἔτος 1905 πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν διὰ τὸ ἐσωτερικὸν πώλησις ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας θὰ προσέκοπτεν εἰς τὰ ἐν ἰσχύϊ μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἀγοραστῶν σταφιδοκάρπου συμβόλαια. Καὶ μίαν τελευταίαν παραχώρησιν ἐπέτυχον, Κύριοι, ὑπὲρ τῶν ἀμπελοκτημόνων· ἐγένετο δηλαδὴ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Χαλκίδος κ. Καλογεροπούλου, καὶ τὸ ἄρθρον 13 τῆς συμβάσεως ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀγοράζουσα ἐν ἔτει τινὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία χλωρὰς σταφυλὰς Κορινθιακῆς ἀμπέλου ἢ γλεῦκος ἐκ τοιούτων πρὸς οἱονδήποτε σκοπόν, ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράσῃ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ποσὸν γλεύκους ἢ οἴνου (ἢ τὸ ἀντίστοιχον ποσὸν σταφυλῶν) ἐκ κοινῶν ἐν Ἑλλάδι ἀμπέλων ἴσον πρὸς τὸ πέμπτον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐκ χλωρῶν, σταφυλῶν Κορινθιακῆς ἀμπέλου παρεσκεύασεν, ἢ ὅπερ ὡς γλεῦκος ἐκ χλωρῶν σταφυλῶν Κορινθιακῆς ἀμπέλου ἠγόρασεν, ἐφ’ ὅσον ἡ τιμὴ τοῦ γλεύκους ἢ τοῦ οἴνου δὲν ὑπερβαίνει τὰ 12 λεπτὰ τὴν μετρικὴν ὀκᾶν. Ὡς γνώμων πρὸς καθορισμὸν τῆς τιμῆς ταύτης λαμβάνονται αἱ ἀγοραὶ Χαλκίδος καὶ Κύμης. Προθεσμία, πέραν τῆς ὁποίας δὲν ὑποχρεοῦται ἡ ἀνάδοχος ν’ ἀγοράσῃ ἐπὶ τῇ ὡς ἄνω τιμῇ, ὁρίζεται διὰ μὲν τὸ γλεῦκος ἡ 10 Ὀκτωβρίου, διὰ δὲ τὸν οἶνον ἡ 1 Δεκεμβρίου τοῦ ἰδίου σταφιδικοῦ ἔτους.» Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐπ’ ἄπειρον ἐκτεθειμένη ἡ Ἑταιρεία, καὶ νὰ μὴ γνωρίζῃ κατὰ πόσον θὰ προσφερθῇ τὸ γλεῦκος ἢ ὁ οἶνος εἰς τὴν τιμήν, ἐκ τῆς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ τὰ 20%. Ὡς τελευταία δὲ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 13 προστίθεται ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ γλεύκους, οἴνου ἢ σταφυλῶν κοινῆς ἀμπέλου, ὅπερ ἤθελεν ἀγοράσει κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἡ ἀνάδοχος, ὑποχρεοῦται νὰ ἐξαγάγῃ αὐτούσιον ἢ μεταπεποιημένον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐπὶ τῇ αὐτῇ ποινῇ τῇ ὁρισθησομένῃ διὰ τοῦ κυρώσοντος τὴν παροῦσαν σύμβασιν νόμου διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ ἄρθρου 12 τῆς παρούσης». Νομίζω, Κύριοι, ὅτι διὰ τῶν τροποποιήσεων τούτων τῆς συμβάσεως, τῶν γενομένων ἀποδεκτῶν ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, θὰ ἐκλείψῃ πᾶς φόβος, διότι κατέγεινα εἰς τὸ ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκεῖνα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξαν οἱ ἀγορεύσαντες.

§321Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡρίσθησαν τελωνεῖα ἐξαγωγῆς;

§322Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὡρίσθησαν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἐλάττωμα τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ τοῦ συστήματος. Ὡς πρὸς τὸν ὁρισμὸν τῶν τελωνείων ἐξαγωγῆς, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντίθετα συμφέροντα μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς θὰ ζητήσωσι τὸν περιορισμὸν τῶν τελωνείων, ἐὰν ἐξετάσῃ ἄλλας ἐπαρχίας, οἱ ἀντιπρόσωποι τούτων θὰ ζητήσωσι τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν τελωνείων. Τί ἔχει νὰ κάμῃ ἡ σύμβασις καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας; Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἐλευθερία καθιστᾷ ἀδύνατον τὸν ἔλεγχον, καὶ οὕτως ἀντίκεινται τὰ συμφέροντα τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἐν τέλει ἐπῆλθον τροποποιήσεις τινὲς καὶ εἰς τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, σχετικῶς πρὸς τὰς πιστώσεις καὶ τὰς ὀφειλὰς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εἶχε παραλειφθῆ κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως νὰ περιληφθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας εἰς προκαταβολὴν ποσῶν ὀφειλομένων πρὸς τοὺς δήμους, εἴτε ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ὀφείλωνται εἰς τὸ μέλλον διὰ τὰ ἐνοίκια τῶν ἀποθηκῶν. Αἱ ἀποθῆκαι τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι πεπληρωμέναι, θὰ μείνωσι δὲ πεπληρωμέναι καθ’ ὅλον τὸν χρόνον ἐκεῖνον, μέχρι τοῦ ὁποίου τὸ Δημόσιον ἤθελεν ἀσκήσει τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἔχει ἐκ ῥητῆς διατάξεως τῆς συμβάσεως, νὰ ζητήσῃ δηλαδή, ἵνα ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, καταβάλλουσα τὸ ποσὸν τῶν 30 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, κατὰ τὰ ἐν τῇ συμβάσει ὁριζόμενα, λάβῃ τὸ ποσὸν τῶν 96,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν τοῦ ἀποθέματος. Ἐννοεῖται ὅτι οὔτε ἀπὸ τῆς παραμονῆς μέχρι τῆς ἐπιούσης, οὔτε ἐντὸς δύο ἢ τριῶν μηνῶν θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποφασισθῇ ἡ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 30 δραχμῶν πώλησις τοῦ ἀποθέματος τῶν 96,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἐντεῦθεν ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ ἡ σύμβασις περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ πληρωθῶσι τὰ ἐνοίκια τῶν ἀποθηκῶν· διότι, ὡς γνωρίζετε, πᾶσαι αἱ ἀποθῆκαι τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀνήκουσιν εἰς τρίτους, ἐνοικιάσαντας αὐτὰς εἰς τὴν Τράπεζαν. Περιελήφθη λοιπὸν ἡ σχετικὴ διάταξις. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὰς γενομένας δεκτὰς τροπολογίας ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐκφέρῃ τὴν ἐπὶ τῆς συμβάσεως γνώμην αὐτῆς. Παρακαλῶ δὲ θερμῶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν ἄρθρῳ πρώτῳ τῆς συμβάσεως καθορίζεται προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐγκριθῇ τὸ καταστατικὸν τῆς συσταθείσης ἑταιρείας πρὸς λειτουργίαν τῆς συμβάσεως, ὅτι εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν 13 Ἰουλίου, ὅτι τὴν 9 Αὐγούστου ἄρχεται πλέον τὸ πρῶτον σταφιδικὸν ἔτος κατὰ τὴν σύμβασιν, ὅτι οὔτε ἡ τριακονθήμερος προθεσμία, ἣν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1, ὑπολείπεται πλέον, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εἰς ματαίας συζητήσεις ἠθέλομεν καταναλώσει περιπλέον χρόνον, ὄχι μόνον ἠθέλομεν ματαιώσει αὐτὸ τὸ ἔργον, ὄχι μόνον ἠθέλομεν ματαιώσει τὴν σύμβασιν, — ἣν δύναται νὰ ματαιώσῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ἐσχημάτισε γνώμην κατ’ αὐτῆς, διὰ τῆς ἀμέσου καταψηφίσεως αὐτῆς, — ἀλλ’ ἠθέλομεν ματαιώσει καὶ πᾶν ἄλλο μέτρον, ὅπερ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἤθελε καταψηφίσει τὴν σύμβασιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἵνα ἄνευ περαιτέρω ἀργοπορίας, ἀφοῦ ὅλα τὰ καίρια σημεῖα τῆς συμβάσεως ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐξετέθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προβῶμεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν. Δὲν ἐννοῶ νὰ περιορίσω οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον τὴν συζήτησιν. Ἐξ ἐναντίας παρεκάλεσα, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἀναπτυχθῶσιν αἱ διάφοροι γνῶμαι· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχει ἀνατρεπτικὴ προθεσμία, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἀπὸ τῆς παραμονῆς μέχρι τῆς ἐπιούσης ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς συμβάσεως, νὰ γείνωσι. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ἐκφέρῃ τάχιστα καὶ ἀμέσως τὴν γνώμην της. Ὑπεβλήθη μία τελευταία τροπολογία ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ναυπλίας κ. Τάκη Φαρμακοπούλου, τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ἐπίσης ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην «ἀπαγορεύεται τῇ Ἑταιρείᾳ ἡ ἐμπορία τῆς σταφίδος σουλτανίνας, πᾶσα δὲ παράβασις τῆς διατάξεως ταύτης τιμωρεῖται διὰ προστίμου 500 ἕως 5,000 δραχμῶν». Θὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὡς ἔχει, ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 383).

§324ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι λίαν δεδικαιολογημένη ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ διότι προθεσμία τεθειμένη ἐν τῇ συμβάσει στενοχωρεῖ αὐτὴν καὶ διότι ἀληθῶς ὀλίγαι ἡμέραι ὑπολείπονται εἰς ἡμᾶς, ὅπως περατώσωμεν τὰ σπουδαῖα ἐκκρεμῆ ἔργα, τὰ δύο σπουδαιότατα ἔργα, ταύτην τὴν σύμβασιν καὶ τὸν Προϋπολογισμόν. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη, ἥτις κατ’ ἀνάγκην συζητεῖται εὐρύτατα, θὰ φάγῃ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ· διότι, ἐὰν ἦναι πεπρωμένον καὶ ὅπως δήποτε ἐπιβεβλημένον ἐκ τῆς ὥρας ταύτης νὰ λήξωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς τὸ Σάββατον, τῇ ἀληθείᾳ δὲν βλέπω κατὰ ποίαν ὥραν καὶ ποίαν ἡμέραν θέλομεν δυνηθῆ νὰ συζητήσωμεν μετά τινος εὐρύτητος τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὗτινος μόλις χθὲς ἐλάβομεν τὸ συμπλήρωμα. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναγνωρίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐχὶ βεβαίως ἐκ πταίσματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν τῶν πραγμάτων, δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις αὕτη ἢ ὅπως συζητεῖται. Ἡ σύμβασις ὑπεβλήθη τὸ Σάββατον ἢ τὴν Παρασκευὴν, καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Τετάρτην· ἡ Κυριακὴ ὑπῆρξεν ἡμέρα σχολῆς· ὥστε ἀκριβῶς συζητοῦμεν ἀπὸ τῆς Δευτέρας. Πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι καὶ οἱ πλέον ἔμπειροι περὶ τὰ τῆς ὑποθέσεως τῆς σταφιδικῆς δὲν ἠδυνήθησαν μέχρι ταύτης τῆς ὥρας, ἄλλοι μὲν νὰ μελετήσωσι τελείως τὴν σύμβασιν, ἄλλοι δὲ νὰ ἐκθέσωσι πάσας αὐτῶν τὰς ἀντιρρήσεις, πάσας αὐτῶν τὰς παρατηρήσεις, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι, καίτοι ἐπιμελῶς ἠσχολήθην ἐγὼ εἰς τὰ τῆς μελέτης αὐτῆς κατὰ τὸν χρόνον τὸν ἀφιέμενον ἐλεύθερον ὑπὸ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ἐγὼ, ὅστις βεβαίως δὲν εἶμαι εἰδικὸς εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, ἀλλ’ ἐμελέτησα ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν τὰ τοῦ θέματος, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔφθασα νὰ ἔχω περατωμένην τὴν μελέτην, ὅπως ὀφείλουσιν οἱ Βουλευταὶ οἱ μελετῶντες τοιαύτην σύμβασιν. Τὸ ἔργον τὸ σήμερον προτεινόμενον, ὁ θεσμὸς ὁ προτεινόμενος εἶναι ὅλως διόλου μοναδικὸς ἐν Ἑλλάδι. Καὶ διὰ τῶν προτεινομένων δὲν ἔχομεν μόνον νὰ σκεφθῶμεν, πῶς νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν πληθυσμῶν πασχόντων καὶ ἀξίων πάσης συμπαθείας, πῶς νὰ οἰκονομήσωμεν τὰ πράγματα, εἰς ἃ ἤγαγεν ἡμᾶς καὶ περιέπλεξεν ἡ καθιερωθεῖσα ἀπὸ δεκαετίας παρακράτησις, ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς περιπλοκῆς τῆς προσθέτου, εἰς ἣν ἐμβάλλει ἡμᾶς ἡ σύμβασις, ἥτις ἐκρίθη ἀναγκαία πρὸς ἄρσιν τῶν ἄλλων δυσκολιῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς περιπλοκῆς, ἥτις δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ περιτυλίσσει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Διότι εἶναι βέβαιον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἥτις παρέχει καὶ προνόμιον μονοπωλίου ἐπὶ εἰκοσαετίαν, διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἱδρύεται κατάστασις ὅλως νέα, ἥτις, ἐὰν εὐδοκιμήσῃ ἡ ἐπιχείρησις καὶ ὁ σκοπὸς, εἰς ὃν αὕτη τείνει, θέλει βεβαίως ἐντὸς τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν ὑποδουλώσει ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον εἰς τὸν κύριον τοῦ μονοπωλίου. Καὶ ἂν ὑποδουλωθῇ ἡ Πελοπόννησος, τὸ πολυτιμότερον τμῆμα τῆς Ἑλλάδος, ἡ κεφαλὴ τῆς Ἑλλάδος, θὰ ὑποδουλωθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς, καὶ θὰ ὑποδουλωθῇ κατὰ τρόπον, οὗτινος τ’ ἀποτελέσματα, ἐὰν τυχὸν οἱ φόβοι μου ἐπαληθεύσωσι, θ’ ἀναγκάσωσιν ἡμᾶς νὰ κλαύσωμέν ποτε πικρῶς, ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῶν δεσμῶν, εἰς ἃ ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη καταδικάζομεν ἡμεῖς αὐτοὶ ἡμᾶς αὐτούς· δεσμῶν δὲ οὐχὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς μόνον, ἀλλὰ δεσμῶν καὶ πρὸς ξένους. Καὶ γνωρίζομεν, ὅτι οἱ μικροὶ πάντοτε, οἱ μικροί, ὅσοι περιέπεσαν εἰς ἀτυχήματα, — ἐδιδάχθημεν περὶ τούτου ἤδη ὑπὸ ἄλλου θεσμοῦ, — δύσκολον εἶναι νὰ ἐξέλθωσι τῶν δυσχερειῶν, ὅταν, ἔστω καὶ ὑπὸ Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν, εὑρίσκωνται τὰ συμφέροντα ξένων ἐνδιαφερόμενα ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο δὲν ἔχει ἀνάγκην πολλῆς ἀναπτύξεως· τούτου πολλάκις ἐλάβομεν πεῖραν. Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ εἰσέλθωμεν ἄνευ πλήρους φωτὸς εἰς ἐκεῖνο, ὅπερ προτείνουσιν εἰς ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, ἣν καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἔχω, νὰ ἴδω περατουμένην ταύτην τὴν συζήτησιν, εἶναι δύσκολον νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐπὶ θεμάτων, ἅτινα δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι μέχρι τοῦδε ἐθίχθησαν, ἢ ὅτι ἐθίχθησαν ἐπαρκῶς. Δὲν ἐξητάσθη τὸ ὅλον τῆς ὑποθέσεως ἐνταῦθα. Ἠκούσαμεν πρώτης τάξεως ἀγορεύσεις, ἠκούσαμεν σπουδαιοτάτας παρατηρήσεις, καὶ καρπὸς τῆς συζητήσεως ὑπῆρξε βελτίωσίς τις τῆς ὑποβληθείσης πρὸς ψήφισιν συμβάσεως· ἀλλὰ δὲν ἠκούσθη τὸ ὅλον. Καὶ βεβαίως τὸ ὅλον πρέπει νὰ ἀκουσθῇ πρὶν ἢ ἀποφασίσωμεν νὰ δώσωμεν ψῆφον ἀποδοχῆς ἢ ἀπορρίψεως τοῦ οἰκοδομήματος τοῦ προτεινομένου εἰς ἡμᾶς· διότι καὶ ἄνευ τοῦ κινδύνου, ὅν τρέχομεν, νὰ δεσμευθῶμεν γενικώτερον διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ὑπόθεσις ἡ Πελοποννησιακὴ, ἡ σταφιδικὴ, ὡς αὕτη εἰσάγεται, εἶναι τόσον σπουδαία, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἄνευ δευτέρας, ἄνευ καὶ τρίτης σκέψεως, καὶ πολλῆς σκέψεως, νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν παραδοχὴν ἢ τὴν ἀπόρριψιν. Καὶ ἡ ἀπόρριψις ἡ ἄνευ πλήρους φωτὸς θὰ ἦναι ἄδικος καὶ ἐπιβλαβὴς, καὶ ἡ παραδοχὴ ἄνευ πλήρους φωτὸς θὰ ἦναι ἐπικίνδυνος καὶ ἐπιβλαβής. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, μετὰ τῆς ἐλπίδος ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς πέρας, ἔστω καὶ τὴν νύκτα ταύτην καὶ πέραν τοῦ μεσονυκτίου.

§325Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς δύναται νὰ περιορίσῃ τὴν συζήτησιν. Ἐὰν δ’ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ἐπιθυμῇ νὰ συζητήσῃ, βεβαίως θὰ τὸν ἀκούσωμεν, καταδεικνύοντα τοὺς φοβεροὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους κατ’ αὐτὸν θὰ ἔχωμεν, νὰ ὑποδουλωθῇ ἡ Πελοπόννησος, νὰ ὑποδουλωθῇ ἡ Ἑλλάς, νὰ ὑποδουλωθῶσι δὲν ἠξεύρω καὶ τίνες ἄλλαι κτήσεις αὐτῆς· διότι τότε θὰ ἴδωμεν καὶ τοὺς dealers καὶ grossers προκύπτοντας ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν μὲ τὰς ἀπειλητικὰς αὐτῶν μορφὰς, καὶ κατόπιν αὐτῶν τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλίας καὶ τοὺς στόλους τοὺς Ἀγγλικούς! Κύριοι, πρόκειται ἁπλούστατα περὶ Ἑταιρείας ἐχούσης τύπον ἀνωνύμου Ἑταιρείας καὶ ἐθνικότητα Ἑλληνικήν· πάντες δὲ οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους ἀπεκάλυψεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, εἶναι φανταστικοί. Οὐδεὶς ἐκ τῶν κινδύνων τούτων ὑπάρχει· Ἑλληνικὴ εἶναι ἡ Ἑταιρεία· τὰ κεφάλαια αὐτῆς πρόκειται νὰ ἀθροισθῶσι κατὰ τὸν τύπον τῶν ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐγκριθῇ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας, καὶ ἑπομένως οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος θὰ ὑπάρχῃ. Ὑπάρχει μόνον ὁ κίνδυνος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς πᾶσαν ἐπιχείρησιν, ὁ κίνδυνος ὁ ἐκ τῆς κακοπιστίας ἡμῶν, καὶ εἴτε Ἑλληνικὰ εἶναι τὰ κεφάλαια, εἴτε Ἀγγλικά, εἴτε Γαλλικὰ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἠθέλομεν ἀποδειχθῆ κακῆς πίστεως, ἠθέλομεν βεβαίως ὑποστῆ μίαν καταδίκην, καὶ δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην τῆς ποινῆς τῆς κακοπιστίας ἡμῶν, οὔτε τῶν στόλων τῶν Ἀγγλικῶν, οὔτε τῶν τερατωδῶν μορφῶν τῶν grossers καὶ dealers. Ἀληθῶς, ὑπὸ τοιούτους ὅρους οἰκονομικούς, δὲν θὰ δύναται πλέον νὰ ὑπάρξῃ ἡ Ἑλλάς. Ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τὴν ἐξονύχισιν τῆς συμβάσεως μετὰ τὴν περίληψιν ἐν αὐτῇ παντὸς μέτρου καὶ πάσης διατάξεως δυναμένης νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἀκραιφνῆ λειτουργίαν αὐτῆς, οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος θὰ ὑπάρξῃ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῶσι κεφάλαια 15,000,000 φράγκων χρυσῶν ἄνευ ἐλπίδος κέρδους, καὶ τὸ κέρδος πέπεισμαι καὶ ἐλπίζω ὅτι ἀσφαλίζεται εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν. Θὰ ἤμην δὲ ἀληθῶς δυστυχής, ὢν εἰσηγητὴς τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ ἱκετεύων τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτὴν χάριν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, θὰ ἤμην, λέγω, δυστυχής, ἐάν ποτε εἶχον τὴν ὑπόνοιαν, τὴν ἀπωτάτην ὑπόνοιαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀτυχήσῃ ἡ Ἑταιρεία αὕτη καὶ νὰ πτωχεύσῃ. Θέλω νὰ πλουτήσῃ ἡ Ἑταιρεία αὕτη, θέλω ὅμως καὶ νὰ εὐημερήσῃ ὁ λαὸς τῆς Πελοποννήσου, ὁ τοσαῦτα δεινὰ ὑποστὰς μέχρι σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσιν εἶναι οἱ ἑξῆς· ὁ κύριος Μεσσηνέζης, ὁ κ. Φωτήλας, ὁ κ. Γκότσης, ὁ κ. Μισυρλῆς καὶ ὁ κ. Καλογερόπουλος.

§327Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§328Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ ἀνακοίνωσις.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι περιττή. Ἕκαστος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι. Ἐὰν οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσι στέργωσι νὰ περιμένωσι μέχρις ὅτου τυπωθῶσιν αἱ γενόμεναι ἀποδεκταὶ τροπολογίαι ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ διανεμηθῶσιν αὔριον τὴν πρωΐαν, καὶ ἑπομένως νὰ ἀναβάλωσι τὰς ἀγορεύσεις των διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς τροπολογίας, κατὰ τὴν σειράν, καθ’ ἣν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ἐὰν στέργῃ ἡ Βουλή, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἀπόψε. Ἄλλως θὰ ὁμιλήσῃ ἕκαστος κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν;

§330Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, καὶ θὰ ὁμιλήσω, ἐὰν οἱ ἄλλοι παραιτοῦνται.

§331Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§332ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι περίεργον, κύριε Πρόεδρε, νὰ θέλητε νὰ κανονίσητε τὸν χρόνον τῶν συζητήσεων!

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, κύριε Βουλευτά. Βεβαίως δὲ, ἀφοῦ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Ὁ κύριος Καλογερόπουλος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ.

§334Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς μου.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ὁ κύριος Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον.

§336ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§337Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς Βουλευτὰς νὰ ὁμιλήσωσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ἡ περαιτέρω πλέον ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως εἶναι μόνον κωλυσιεργία... (διαμαρτυρίαι). Οὕτω πως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντιλαμβάνομαι τῆς περαιτέρω ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως. Δύνασθε νὰ διαμαρτύρησθε ὅσον θέλετε, ἀλλ’ οὕτω πως τὴν χαρακτηρίζω. Χαρακτηρίζων δὲ οὕτω τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, ἱκετεύω τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ θελήσωσι καὶ αὐτοὶ νὰ συντρέξωσιν εἰς τὸ ἔργον τῆς κωλυσιεργίας.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μεσσηνέζης εἶπεν αὔριον. Ὁ κύριος Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§339ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὔριον.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γκότσης.

§341Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Αὔριον.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μισυρλῆς.

§343ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλογερόπουλος.

§345Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Ἀλλ’ ἂς ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κύριος Καλογερόπουλος.

§346Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὀφείλω ἐν πρώτοις νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ μερίμνῃ, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς ἐμὰς τροπολογίας καὶ ἐπιτύχῃ τὴν παραδοχὴν τῆς μιᾶς ἐξ αὐτῶν. Μετὰ τὰς εὐχαριστίας ὅμως ταύτας ὀφείλω...

§347Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Καλογερόπουλε, θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ μακρόν;

§348Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§349ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§350ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλογερόπουλος θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§352ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἤμεθα καὶ αὔριον ἐδῶ. Θὰ ὁμιλήσουν ὁ κύριος Μισυρλῆς, ὁ κύριος Καραπᾶνος...

§353Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ πᾶς ὅστις θέλει.

§354ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐπ’ ἄπειρον.

§355Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§356Α. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Μᾶς ἀναγκάζετε νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλα μέτρα σεῖς οἱ ἴδιοι.

§357Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Νὰ ξεσκεπασθῆτε ἐντελῶς!

§358Α. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ξεσκεπασθῶμεν.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλογερόπουλος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ.

§360ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ὁμιλήσῃ.

§361Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις, λέγω, ὀφείλω ν’ ἀπευθύνω εὐχαριστίας πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς ἐμὰς τροπολογίας καὶ ἐπιτύχῃ ἤδη τὴν παραδοχὴν τῆς μιᾶς ἐξ αὐτῶν. Εἶτα ὅμως εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐκφράσω πρὸς αὐτὸν τὸ παράπονον, ὅτι, ἐνῷ ἐν τῇ συμβάσει, ἣν ἐμελέτησε καὶ ἐπεξειργάσθη, ἐκτὸς τοῦ καθαροῦ σταφιδικοῦ θέματος θίγονται καὶ θέματα ἀναγόμενα εἰς τοὺς οἴνους καὶ εἰς τὴν οἰνοπαραγωγήν, περὶ τῶν θεμάτων τούτων οὔτε ἐπαρκῆ οὔτε τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν ἔλαβεν. Οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων ἔλαβε τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του καὶ ὑποβοηθήσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν τελειοτέραν ἐπεξεργασίαν τῶν σχετικῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐσπευσμένως κηρύσσει τοὺς πάντας κωλυσιεργούς, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον λίαν συντόμως προσενέγκει τὴν εἰσφορὰν αὐτῶν πρὸς βελτίωσιν τοῦ ἔργου, οὗτινος ἐγένετο εἰσηγητὴς ἐν τῇ Βουλῇ. Διαγινώσκω εὐκόλως καὶ ἐννοῶ τὴν ἀνυπομονησίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, φρονῶ ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ ἄδεια νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐκ τῶν προτέρων κατηρτισμένη ἀπόφασις νὰ μὴ εἰσακουσθῶμεν καθόλου· διότι δὲν ἤθελεν εἶσθαι πρέπον νὰ μὴ ἀφήσωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ εἴπωμεν ὅσα νομίζομεν ὅτι ὀφείλομεν ἐν πάσῃ συνειδήσει νὰ εἴπωμεν, ἵνα μετὰ λεπτομερῆ ἔρευναν ἁπάντων τῶν ἀναφυομένων ζητημάτων καὶ ὑπὸ πάσας αὐτῶν τὰς ἐπόψεις ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἀπεδείξαμεν ἐναργῶς ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον ἐννοοῦμεν νὰ παρακωλύσωμεν. Ἡ σύμβασις θίγει θεμελιώδη ζητήματα, ἀναγόμενα εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἐννοῶ νὰ ἐπιχειρήσω συζήτησιν, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἐνδιαφερομένων εἰς τὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἀξιοτίμων Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἡ σταφὶς, τῇ παρεμβάσει τοῦ Κράτους διὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ μέτρου τῆς εἰς εἶδος καταβολῆς τοῦ ἐπιβεβλημένου εἰς αὐτὴν φόρου, κατέστη μία εὔωνος πρώτη ὕλη, ἀντιτιθεμένη εἰς ἄλλας πρώτας ὕλας, ἐν τῷ Κράτει παραγομένας, καὶ πρὸς ταύτας νῦν ἀνταγωνίζεται· περὶ τοῦ τοιούτου δὲ ἀνταγωνισμοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἶχε καθῆκον, ἵνα ἐν τῇ συμβάσει προνοήσῃ. Ἀλλὰ προὐνόησεν ἆρά γε κατὰ τρόπον πλήρη, κατὰ τρόπον τέλειον; προὐνόησε περὶ τῆς παραγωγῆς τῆς οἰνοποιΐας καὶ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα αὐτάς; Αὐτὰ τὰ δύο θέματα πρόκειται νὰ ἐξετάσω, ἐπιφυλασσόμενος εἰς τὸ τέλος νὰ ὑποδείξω οὐσιώδη, κατ’ ἐμὲ, ἀτέλειαν εἰς τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, ἀτέλειαν, ἥτις ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δι’ ἣν δὲν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε πρότερον νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ἵνα μὴ παρελκύσω τὸ παράπαν τὴν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἐργασίαν τῆς Βουλῆς. Τὸ ζήτημα τοῦ οἴνου ἐλύθη, κατ’ ἐμέ, ἐκ τῶν ἐνόντων διὰ τῆς τροπολογίας μου, ἥτις ἐγένετο δεκτή, ὑποχρεωθείσης τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ν’ ἀγοράζῃ πρὸς ἐξαγωγὴν οἶνον κοινὸν, ἴσον πρὸς τὸ πεμπτημόριον τοῦ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος γλεύκους ἢ οἴνου, ὃν ἤθελεν ἡ ἰδία παρασκευάσει ἢ ἀγοράσει ἕτοιμον. Ὁ οἶνος ὁ ἐκ τῆς ἀμπέλου δὲν δύναται βεβαίως νὰ ἔχῃ εὔλογον ἀξίωσιν νὰ ἀποκλείσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς σταφιδαμπέλου πρὸς οἰνοποίησιν καὶ ἐμπορίαν τοῦ τοιούτου οἴνου ἐν τῇ ἡμεδαπῇ· ὅταν ὅμως μεγάλη Ἑταιρεία, λαμβάνουσα μεγάλα τῇ παρεμβάσει τοῦ Κράτους πλεονεκτήματα, δύναται νὰ παρασκευάσῃ γλεῦκος ἐκ χλωρᾶς σταφίδος ἐπὶ τιμῇ εὐτελεστάτῃ, οἱ ἀμπελοκτήμονες δικαιοῦνται ν’ ἀξιώσωσιν, ὅπως τὸ τοιοῦτον γλεῦκος ὑποχρεωτικῶς μὴ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὸ ἐκ κοινῆς ἀμπέλου γλεῦκος ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, ἀλλ’ ἐξαχθῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, συμπαρασῦρον καὶ μέρος τοῦ κοινοῦ γλεύκους, εἰς ἀντάλλαγμα τῶν ἄλλων ζημιῶν, ἃς ἡ σταφιδάμπελος προὐξένησεν εἰς τὴν ἄμπελον. Ἀλλ’ ὑπολείπεται τὸ οἰνόπνευμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ σύμβασις οὔτε τοὺς ἐγχωρίους οἰνοπνευματοποιούς, οὔτε τοὺς ἀμπελοκτήμονας, τοὺς μέχρι πρό τινων ἐτῶν ἔχοντας σπουδαίαν ἐκ τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως πρόσοδον, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἱκανοποιεῖ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐντοπίαν μικρὰν οἰνοπνευματοποιΐαν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καὶ προὐνόησε νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ πωλῇ εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ταῦτα τὸ μικρὸν ποσὸν σταφίδος μέχρι 15,000,000 λιτρῶν ἐτησίως διὰ δημοπρασίας, τμηματικῶς ἐνεργουμένης καθ’ ὡρισμένην ἐποχὴν καὶ ὅπως ἡ σύμβασις διαλαμβάνει. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διὰ τοὺς μικροὺς οἰνοπνευματοποιοὺς παρεχωρήθη, θ’ ἀποδειχθῇ, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, μάταιον, διότι οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται περὶ ἐξασφαλίσεως αὐτῶν· διότι εὐθὺς ὡς ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία εἶναι ἐλευθέρα νὰ οἰνοπνευματοποιῇ δι’ ἴδιον λογαριασμόν, εἴτε αὐτὴ ἡ ἰδία ἀμέσως, εἴτε διὰ δύο ἢ τριῶν μεγάλων οἰνοπνευματοποιείων ἐμμέσως, οἱ λεγόμενοι μικροὶ οἰνοπνευματοποιοὶ δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς τμηματικὰς δημοπρασίας καὶ νὰ πλειοδοτήσωσιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁρισθησομένου ἐλαχίστου ὅρου τιμήματος, ἀφοῦ πάντως ὁ ἐλάχιστος οὗτος ὅρος τοῦ τιμήματος θὰ ἦναι ἀνώτερος τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θὰ στοιχίζῃ διὰ τὴν Ἑταιρείαν κατὰ μέσον ὅρον ὁ ὑπόλοιπος εἰς χεῖράς της σταφιδόκαρπος, τὸ ὑπόλοιπον δὲ τοῦ τοιούτου σταφιδοκάρπου θὰ δύναται νὰ οἰνοπνευματοποιηθῇ πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἐλευθέρως ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἢ τῶν συνεταίρων της οἰνοπνευματοποιῶν, καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ οἰνόπνευμα νὰ πωληθῇ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰς τιμὴν ἀποκλείουσαν τοὺς διὰ τῶν δημοπρασιῶν φορτωθέντας μὲ σταφιδόκαρπον μικροβιομηχάνους, οὕτως ὥστε οὗτοι νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς πλήρη καταστροφήν. Εὐθὺς ὡς δοθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ, καὶ τὸ ζήτημα κατανοηθῇ, ἡ πρόνοια τῆς ὑποχρεώσεως εἰς βάρος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ὅπως διὰ δημοπρασίας πωλῶνται 15,000,000 λίτραι σταφίδος ὑπὲρ τῶν μικρῶν οἰνοπνευματοποιῶν ἐπὶ ἐλαχίστῳ ὅρῳ, εἶναι ματαία, διότι μοιραίως θὰ ἐπέλθῃ ἡ ματαίωσις πάσης δημοπρασίας. Θὰ προσφέρῃ ἡ Ἑταιρεία τὰ 15,000,000 λίτρας, καὶ θὰ προσκαλῶνται οἱ μικροβιομήχανοι νὰ πλειοδοτήσωσι. Ποία τιμὴ δύναται νὰ ὁρισθῇ, ἥτις νὰ ἐξασφαλίζῃ τούτους εἴτε κατὰ τῆς ἰδίας Ἑταιρείας, εἴτε κατὰ παντὸς ἄλλου βιομηχάνου, εἴτε ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἑταιρείας, — ἐν συνεννοήσει βεβαίως θεμιτῇ, — εἴτε μή; Οὐδεμία. Ἐνόσῳ τὸ τίμημα, τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καθοριζόμενον, δὲν φθάνει μέχρι τοῦ ὁρίου ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον στοιχίζει ἡ σταφὶς εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν κατὰ μέσον ὅρον ἐκ παρακρατήσεως, φόρου εἰς εἶδος καὶ ἀγορᾶς πλεονάσματος, ὑπάρχει ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας συμφέρον, ἡ ἰδία νὰ ἐξοδεύσῃ τὸν εἰς τὰς ἀποθήκας της σταφιδόκαρπον, ἡ ἰδία νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσια, ἢ καὶ μετ’ ἄλλων νὰ συνάψῃ συμφωνίας καὶ οἰνοπνευματοποιήσῃ, ἐπιδιώκουσα ἔστω καὶ μόνον τὸ βιομηχανικὸν κέρδος. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ἔχωμεν ὡρισμένον ποσὸν σταφίδος, τὸ ὁποῖον στοιχίζει ὡρισμένον ποσὸν χρημάτων εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ ἡ ἀνάδοχος περιμένει νὰ πωλήσῃ αὐτὸ ὁλόκληρον, μένουσα εἰς τοῦτο ἐλευθέρα, πῶς, λέγω, εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ διὰ τὸ εἰς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν προωρισμένον οἰνόπνευμα εἰς ποσὸν σταφίδος 15,000,000, καὶ ἂν δὲν δύναται νὰ τὸ οἰνοπνευματοποιήσῃ, καὶ ἂν δὲν δύναται νὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸ ὡς μιστέλιον ἢ σιρόπιον, νὰ μὴ ἐπωφεληθῇ τῆς παρεχομένης αὐτῇ ἐλευθερίας καὶ νὰ μὴ διεκδικήσῃ ὁλόκληρον τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν τοῦ οἰνοπνεύματος, προβαίνουσα αὐτὴ ἡ ἰδία εἰς οἰνοπνευματοποίησιν; Ἓν μόνον θὰ ἐπιδιώξῃ ἡ Ἑταιρεία, νὰ μὴ κατέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος τόσον, ὥστε ἡ εἰς αὐτὸ χρησιμοποιουμένη σταφὶς νὰ λογισθῇ κάτω τοῦ ὁρίου, εἰς ὃ στοιχίζει εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Μέχρι τοῦ ὁρίου τούτου θὰ ἦναι διὰ τὴν Ἑταιρείαν νόμιμον νὰ ζητήσῃ νὰ μετατρέψῃ εἰς οἰνόπνευμα πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν πᾶν ποσὸν σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἔχει, τότε δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἁπλοϊκῶς ἤθελον ἀγοράσει σταφίδα ἐν ταῖς δημοπρασίαις τῶν 15,000,000 λιτρῶν, θὰ ὑποστῶσι τ’ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, παλαίοντες πρὸς ἰσχυρὰν Ἑταιρείαν, ἔχουσαν τὴν πρώτην ὕλην εἰς εὐτελεστάτην τιμήν· οὐδὲ θὰ δύνανται νὰ παραπονεθῶσι κατὰ τῆς Ἑταιρείας, ἐὰν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν τοῦ οἰνοπνεύματος ἡ ἐλευθερία ταύτης δὲν περιορισθῇ, διότι ἡ Ἑταιρεία ἔλαβε καὶ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν σταφίδος εἰς χεῖράς της, ἵνα ὁπωσδήποτε τὸ διαθέσῃ, καὶ ἀφίεται νῦν ἐλευθέρα καὶ οὕτω νὰ τὸ διαθέσῃ. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην, τὴν κατ’ ἐμὲ οὐσιώδη, ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ ὑποδείξω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἀνεγνώρισε προφανῶς, ὅτι ὤφειλε νὰ προνοήσῃ ὑπὲρ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας· διότι, ἐὰν ἡ ὑποχρέωσις αὕτη διὰ τὰ 15,000,000 λιτρῶν, ἣν ἐπεδίωξεν εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας, ἦναι ματαία, τότε τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἱδρύεται καὶ παραδίδεται ὁλόκληρον εἰς χεῖρας τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ὅπως συγκεκριμένως μορφώσωμεν γνώμην περὶ τοῦ πράγματος, ἐξετάσωμεν, τί στοιχίζει εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν τὸ χιλιόλιτρον τῆς σταφίδος. Ἐὰν πρόκηται νὰ ὑπολογήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει παραγωγῆς 350,000,000 λιτρῶν, θὰ ἦναι εὐχερὲς νὰ εὕρωμεν τὸ ποσὸν τοῦ τιμήματος, ὅπερ ἀνάγκη νὰ μάθωμεν. Κύριοι, ἐπὶ ποσοῦ παραγωγῆς 350,000,000 λιτρῶν, εἶναι μεταξὺ πάντων ἡμῶν παραδεδεγμένον, ὅτι τὰ 250 ἑκατομμύρια θ’ ἀπορροφήσῃ ἡ ἐξωτερικὴ κατανάλωσις πρὸς βρῶσιν ἢ ἄλλην χρῆσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ· ὑπολείπονται ἄρα 100 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος τῶν 250 ἑκατομμυρίων λιτρῶν ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῆς Ἑπτανήσου, κατὰ τοὺς ἀκριβεῖς λογαριασμοὺς, τοὺς ὁποίους καὶ ἄλλοι συνάδελφοι διετύπωσαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐγὼ κατήρτισα, χρειάζονται 89,600,000 λίτραι, αἵτινες θὰ παραδοθῶσιν εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν εἴτε ὡς εἰσφορὰ λόγῳ παρακρατήσεως εἴτε πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐξαγωγῆς εἰς εἶδος. Ἔχομεν λοιπὸν ὑπόλοιπον 10,400,000 λιτρῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἀγοράσῃ ἡ Ἑταιρεία ὡς πλεόνασμα. Βεβαίως δὲν ὑποθέτω ὅτι τὸ παραδιδόμενον εἰς τὴν Ἑταιρείαν πλεόνασμα θὰ ἦναι τῆς ποιότητος τοῦ Παναριτίου ἢ ἄλλης μερίδος καρποῦ ἐξαιρέτου· ἐὰν δ’ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ κάμωμεν τὸν ὑπολογισμόν, θὰ εὕρωμεν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ πληρώσῃ τὴν ἀξίαν 10,600,000 λιτρῶν πρὸς δραχ. 115 τὸ χιλιόλιτρον, καταβάλλουσα δραχ. 1,219,000. Τὰ βάρη τῆς Ἑταιρείας ἀπέναντι τούτων εἶναι ὁ φόρος πρὸς τὸ Δημόσιον, δρ. 4,000,000, εἶναι τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως, δραχ. 500,000,—διότι οὐδένα ἔχω λόγον ν’ ἀμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ γενομένου ὑπὸ ἀνδρῶν ἐμπείρων διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας, ἀναγνωρισάντων ὅτι μὲ τοσαύτην δαπάνην διαχειρίσεως αὕτη θὰ ἐπιβαρυνθῇ, —ἔχομεν καὶ τὰ ἔξοδα διαφημίσεως, τὰ ὁποῖα λαμβάνω τὴν ἄδειαν νὰ ὁρίσω οὔτε εἰς 5,000 λίρας, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς 10,000, ἀλλ’ εἰς 200,000 δραχμάς, ἀντιστοιχούσας νῦν εἰς ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰς 6,500 λίρας· ἔχομεν δ’ οὕτω σὺν τῇ ἀγορᾷ τοῦ πλεονάσματος ἀντὶ δρ. 1,219,000 τὸ ὅλον δρ. 5,919,000, δαπανηθησομένας ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας δι’ αὐτὰ τὰ 100,000,000 λίτρας σταφίδος. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δέον νὰ ἐκπέσωμεν τὰς 7 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον σταφίδος, τὰς ἐπιβληθείσας ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς, αἵτινες ἀνέρχονται εἰς δραχ. 2,450,000 ἐπὶ 350,000,000 λιτρῶν· οὕτω δ’ ἔχομεν καθαρὸν ὑπόλοιπον δραχ. 3,469,000. Κατὰ ταῦτα ἡ σταφὶς στοιχίζει εἰς τὴν Ἑταιρείαν δρ. 34,69 τὸ χιλιόλιτρον. Αὐτὸ εἶναι τὸ λεγόμενον prix de revient τοῦ εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας ὑπολογισθέντος ἀποθέματος τῶν 100,000,000 λιτρῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, μελετῶν τὰς προσόδους τῆς Ἑταιρείας καὶ τὰ βάρη τῶν κεφαλαίων της, παρατηρῶ καὶ ἔξοδα 2,500,000 δραχμῶν ἐτησίως διὰ τόκους τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας, ἔξοδα διαχειρίσεως καὶ ἔξοδα διαφημίσεως. Περὶ τῶν δύο τούτων τάξεων ἐξόδων ὑπελόγισα ἤδη· ὑπολείπεται δὲ νὰ ἐξετάσω, κατὰ πόσον ἡ σταφὶς βαρύνεται μὲ τόκους κεφαλαίων. Ποῖα εἶναι τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρείας; 20,000,000 κατ’ ὄνομα, 15,000,000 χρυσᾶ φράγκα κατὰ πρᾶγμα, διότι τὰ κατ’ ὄνομα περιπλέον 5,000,000, τὰ καταβλητέα ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, δὲν δύνανται νὰ προϋπολογισθῶσιν ὡς ἑκατομμύρια δεόμενα πληρωμῆς τόκων, ἀφοῦ μέχρις ἐξοφλήσεως θ’ ἀπολαμβάνωσι τόκον παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἶναι δ’ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐπὶ πολὺ θὰ λαμβάνωσι τόκον μέχρις ἐκκαθαρίσεως τῆς θλιβερᾶς αὐτῆς ὑποθέσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Μόνον λοιπὸν τὰ 15,000,000 φράγκα θὰ δύνανται νὰ ἀξιῶσι τόκον, καὶ πρὸς 6%, θὰ ἀπαιτῶσιν 900,000 χρυσᾶ φράγκα, ἢ μὲ τὴν σημερινὴν ἐπικαταλλαγὴν ὡς ἔγγιστα 1,080,000 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν θὰ λαμβάνῃ ἡ Ἑταιρεία τόκον ἐκ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ χορηγῇ ἐπὶ ἐνεχύρῳ σταφίδος; — διότι ἄλλως ποῖα τὰ μεγάλα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐπιδείξῃ; Κατ’ ἐμέ, τὸ μεῖζον πλεονέκτημα εἶναι τὸ πλεονέκτημα τῶν δανείων πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας ἐπὶ ἀσφαλείᾳ σταφίδος καὶ τόκῳ σχετικῶς ἐλαφρῷ. Ἐντεῦθεν δὲν πιστεύω νὰ ἀπατᾶταί τις, θεωρῶν ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τοῦ πραγματικοῦ θ’ ἀπασχοληθῇ εἰς τοιαῦτα δάνεια, διότι, διακανονιζομένης τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατόχους τῆς σταφίδος νὰ δανείζωνται ἐπὶ ἐνεχυριάσει τῆς σταφίδος των, ἀποφεύγοντες τὰς ἀθρόας πωλήσεις, καὶ νὰ ἀναμένωσιν, ὅπως ἐπιτύχωσι τίμημα ἀνώτερον ἐκείνου, ὅπερ τὸ ἐμπόριον προσφέρει, ἢ ἐκείνου, ὅπερ ἐπεδιώχθη διὰ τῆς συμβάσεως νὰ θεωρηθῇ ὡς τὸ ἐλάχιστον, εἰς πολλοὺς δὲ νὰ ἀναμένωσι τὴν πραγματοποίησιν ὀνείρων ἐξ ὑψώσεως τῶν τιμῶν, καθ’ ἣν ἤθελον σχηματίσει πεποίθησιν. Διὰ πάντας τοὺς λόγους τούτους ἡ Ἑταιρεία θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπασχόλησιν μεγάλου μέρους τῶν κεφαλαίων της, ὅπως καὶ ἐκ τῶν τοιούτων δανείων λαμβάνῃ τόκους. Ἄν ἐκ τῶν 900,000 φράγκων χρυσῶν, μὲ τὰς ὁποίας χρεοῦται τὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας, ὑπολογίσωμεν ὅτι τὸ ἥμισυ θὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία ἐκ τόκων τῶν ὑπ’ αὐτῆς παρεχομένων δανείων, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι ὁ ὑπολογισμὸς ἐσφαλμένος. Ἀλλὰ καὶ τὰ κεφάλαιά της αὐτὰ δὲν θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ διατηρῇ ὑπὸ φύλαξιν ἀδιακόπως· θὰ τὰ καταθέτῃ εἰς Τράπεζάν τινα, ἵνα λαμβάνῃ ἐπὶ καταθέσει εἰς πρώτην ζήτησιν τὸ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν παρεχόμενον 3%, θὰ δύναται δὲ ἡ Ἑταιρεία, κατὰ τοὺς μῆνας ἐκείνους, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἔχῃ ὑποχρεώσεις ἵνα ἀγοράζῃ σταφίδα, νὰ τοποθετῇ τὰ διαθέσιμα χρήματά της ἐν πάσῃ νομιμότητι εἰς τὰ προσωρινὰ ἐκεῖνα δάνεια ἐπὶ ἐνεχυριάσει τίτλων, ἵνα λαμβάνῃ τόκον μείζονα τοῦ παρεχομένου ὑπὸ τῶν μεγάλων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων διὰ τὰ εἰς πρώτην ζήτησιν κατατιθέμενα χρήματα. Βλέπετε ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ πίναξ ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατατεθεὶς καὶ ἀναβιβάζων εἰς 2,500,000 δραχμὰς τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου καὶ τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως καὶ διαφημίσεως, δὲν εἶναι κατὰ πάντα ἀκριβής. Ἐὰν δ’ ἐλαττώσωμεν εἰς δραχ. 540,000, ἤτοι εἰς τὸ ἥμισυ, τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ βαρύνωσι δι’ ἑταιρικὸν κεφάλαιον τὴν ἐπιχείρησιν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον, οὗτινος ζητοῦμεν νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν τιμὴν διὰ τὴν Ἑταιρείαν, θὰ εὕρωμεν ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος τῶν 100,000,000 λιτρῶν, ὁ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ὁπωσδήποτε ἀποκτώμενος, δὲν δύναται οὐσιωδῶς νὰ ὑπερβῇ τὰς 40 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον. Ἐὰν θέλητε νὰ προσθέσω 1 ἢ καὶ 2 δραχμὰς περιπλέον, διὰ νὰ ἀνέλθω εἰς τὰς 41 ἢ 42 δραχμὰς, δὲν ἔχω δυσκολίαν, μολονότι νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἐξωγκωμένος ὁ ὑπολογισμὸς, ὑφ’ ἃς συνθήκας ἐξέθεσα πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλ’ ἂν δεχθῶμεν αὐτὸ, ἔχομεν ἐπὶ τέλους ἀξίαν σταφίδος εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας πρὸς δραχμὰς 42 κατὰ χιλιόλιτρον, καὶ ἡ σταφὶς ἀποτελεῖ ἐμπόρευμα ἐλεύθερον εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας, δυνάμενον ὁλόκληρον νὰ οἰνοπνευματοποιηθῇ, ἐὰν ὁ ἀλκολισμὸς πρόκηται νὰ λάβῃ ἐν Ἑλλάδι τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ προβλέπωσι καὶ νὰ φοβῶνται πολλοί. Παρέχεται εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς, τῇ προνοίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δικαίωμα, ἵνα μετάσχωσιν εἰς δημοπρασίαν καὶ ἀγοράσωσιν ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου αὐτοῦ. Πῶς θὰ προσέλθωσιν αὐτοὶ νὰ δώσωσι τιμὰς, νὰ πλειοδοτήσωσι καὶ ν’ ἀποφασίσωσι νὰ οἰνοπνευματοποιήσωσι τὸν τοιοῦτον σταφιδόκαρπον τῶν 15,000,000 λιτρῶν, ἐνόσῳ ἔχουσιν ἄντικρυς αὐτῶν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν κατέχουσαν 85 ἐπὶ ἑκατομμύρια λίτρας σταφίδος, τὰ ὁποῖα στοιχίζουσιν εἰς αὐτὴν 42 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, θὰ στοιχίζωσιν δ’ ἔτι ὀλιγώτερον ἀφαιρουμένου ἐκ τῆς ἀξίας αὐτῶν τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον ἤθελε πραγματοποιήσει ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῆς δημοπρασίας τῶν 15,000,000 λιτρῶν, ἤτοι ἐκ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν 42 δραχμῶν, ὅσον στοιχίζει εἰς αὐτὴν ἡ σταφὶς κατὰ χιλιόλιτρον, καὶ τῶν 85 ἢ 90 δραχμῶν, εἰς ὅσας ἤθελεν ἀνέλθει ἡ δημοπρασία; Μετὰ μίαν ἡμέραν ἡ Ἑταιρεία ἐν πάσῃ νομιμότητι — διότι οὐδένα θέλω νὰ κατακρίνω, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδώσῃ κακοπιστίαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἐνασκοῦντες νόμιμον δικαίωμα περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς ἰδίας των περιουσίας, προβαίνουσιν εἰς ἐπιχειρήσεις, — ἐν πάσῃ, λέγω, νομιμότητι ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία δύναται νὰ προβῇ εἰς οἰνοπνευματοποίησιν τοῦ εἰς χεῖρας αὐτῆς σταφιδοκάρπου καὶ ἐπιτύχῃ τιμὰς, βεβαίως ἱκανοποιούσας αὐτὴν, κατὰ πολὺ ὅμως κατωτέρας τῆς τιμῆς, εἰς ἣν δύνανται νὰ προσφέρωσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν πρὸς 85 ἢ 90 δραχμὰς τὴν σταφίδα κατὰ τὴν δημοπρασίαν. Κατ’ ἐμὲ, ἡ ἐπιχείρησις αὕτη τῆς Ἑταιρείας, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς θέσεως τῶν μικρῶν οἰνοπνευματοποιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ἄλλως, εἰμὴ ἂν ἀπαγορευθῇ εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ἡ ἄμεσος ἢ ἔμμεσος οἰνοπνευματοποίησις τῆς σταφίδος διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ὅπως ἀπηγορεύθη εἰς αὐτὴν ἡ ἄμεσος ἢ ἔμμεσος ἐμπορία τῆς σταφίδος· διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴν, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν δύναται νὰ οἰνοπνευματοποιήσῃ ἢ πράξῃ τι ἐν σχέσει πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπλήρωσεν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, οὔτε εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία μετὰ τῶν ἱδρυτῶν καὶ μετόχων αὐτῆς νὰ καταναλώσωσιν οἱ ἴδιοι πρὸς βρῶσιν τὸν παραγόμενον σταφιδόκαρπον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπλήρωσαν τόσα ἑκατομμύρια.

§362Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸν τρώγῃ ὁ κ. Πεσμαζόγλου.

§363Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ δυνηθῇ νὰ κατορθώσῃ τοῦτο οὔτε ὁ κ. Πεσμαζόγλου, οὔτε οἱ λοιποὶ ἱδρυταὶ καὶ μέτοχοι τῆς ἀναδόχου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀληθὴς πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως, — πρόνοια, ἧς ἔχομεν εὐτυχῶς δείγματα ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, — προσκόπτει εἰς πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν της. Πιστεύσασα δὲ, Κύριοι, ὅτι εἰλικρινῶς ὑποβάλλω τὴν σκέψιν ταύτην. Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως: «εἶναι δυνατὸν, Ἑταιρεία προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ νὰ προβῇ εἰς οἰνοπνευματοποίησιν τοῦ εἰς χεῖράς της εὑρισκομένου σταφιδοκάρπου, ἀφοῦ πωλήσῃ προηγουμένως εἰς ὡρισμένην τιμήν, ἵνα καταδολιευθῇ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἐν δημοπρασίᾳ;» Εἰς τοῦτο θ’ ἀπαντήσω, ὅτι προεδρεύοντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαμῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο· διότι οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν δὲν θὰ ἐπέτρεπε, μεριμνῶν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου, νὰ συμβῇ τοιοῦτόν τι, τὸ ὁποῖον ἤθελε ζημιώσει τοὺς μικροὺς οἰνοπνευματοποιούς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νῦν περὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ· πρόκειται περὶ ἀνωνύμου Ἑταιρείας, ἐχούσης πολλοὺς ἄλλους ἱδρυτὰς καὶ 80,000 ἀνωνύμους μετοχὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ διατεθῶσιν ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις, ἔν τε τῇ ἡμεδαπῇ καὶ τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ ἐκεῖ θὰ μεταβιβάζωνται ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα· πρόκειται περὶ μετοχῶν, τῶν ὁποίων τὴν τύχην μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους δὲν θὰ γνωρίζωμεν, οὔτε τοὺς κατόχους αὐτῶν. Εἶναι ἄλλως βέβαιον, ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ταύτης, ὡς ἔχει, καὶ μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ συνοδεύοντος αὐτὴν νόμου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαμῶν συνάδελφος δὲν θὰ παραμείνῃ καὶ ἐν τῇ διευθύνσει τῆς Ἑνιαίας Διαχειρίσεως, διότι τὰ ἔργα αὐτοῦ, ὡς Γενικοῦ Διευθυντοῦ ἐν τῷ πιστωτικῷ καταστήματι, ὅπερ τοσοῦτον δεξιῶς διευθύνει, δὲν θὰ ἐπιτρέψωσι βεβαίως εἰς αὐτὸν ν’ ἀπασχολῆται πλέον ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσον καιρὸν ἤδη τὸν ἀπησχόλησε. Καὶ τότε ὁ νέος, ὁ ἄγνωστος ἀνὴρ, ὁ μέλλων ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἑνιαίας Διαχειρίσεως, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχει καὶ τὸν φόρον νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ χρήματα νὰ καταναλώσῃ, ὅπως ἀγοράζῃ πλεονάσματα, καὶ κέρδη νὰ διανείμῃ πρὸς τοὺς μετόχους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἄγνωστος αὐτὸς, ὁ ἀντιπροσωπεύων Ἑταιρείαν ἀνώνυμον, ἥτις ἐν Γαλλίᾳ ὀνομάζεται ἠθικὸν πρόσωπον, ἀντὶ νομικὸν πρόσωπον, ὡς παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἥτις συμβαίνει πολλάκις οὐδεμίαν σχέσιν νὰ ἔχῃ πρὸς τὴν ἠθικὴν, τί δύναται νὰ πράξῃ; Εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης παρεχομένου τῇ Ἑταιρείᾳ δικαιώματος, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποίησιν μεγάλου μέρους τοῦ εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας σταφιδοκάρπου πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἐπὶ μεγίστῃ μὲν ὠφελείᾳ τῆς Ἑταιρείας, ἐπὶ καταστροφῇ δὲ τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων. Δυνατὸν καὶ ὁ νέος οὗτος, ὁ ἄγνωστος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν τοιαύτην οἰνοπνευματοποίησιν· τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ ἄκραν λεπτότητα ἐμπορικὴν ἀλλὰ λεπτότητας ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων καὶ παρ’ ἀνθρώπου ἀγνώστου τελείως πρὸς ἡμᾶς δὲν εἶναι φρόνιμον νὰ περιμένωμεν, συμβαλλόμενοι δὲ καὶ νομοθετοῦντες ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν ἐκ τῶν προτέρων πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπως μηδέποτε ἀναφυῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς διατάξεως ταύτης, διὰ νὰ κατασταθῇ ἐφικτὴ ἡ δημοπρασία καὶ ἡ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποίησιν τῆς σταφίδος συμμετοχὴ καὶ τῶν μικρῶν οἰνοπνευματοποιῶν, ὅπως τὰ ἐργοστάσια αὐτῶν, — τὰ ὁποῖα ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως τόσον δικαίως, καὶ ὡς ἑλληνικὰ ἐργοστάσια, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀποφέροντα μεγάλας προσόδους εἰς τὸ Δημόσιον ὡς ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, — μὴ καταστραφῶσι· διότι βεβαίως ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν δύνανται νὰ λειτουργήσωσι μὲ τοιοῦτον ἀνταγωνισμόν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ἀφορῶν εἰς τοὺς οἴνους ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ οἰνόπνευμα. Κύριοι, ὡς πρὸς τοὺς οἴνους, θεωρῶ λυσιτελέστατον ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, πληροφορίας βασίμους, τὰς ὁποίας οἰνέμπορος ἐκ τῶν διαπρεπεστέρων, ἄνθρωπος μορφώσεως καὶ ἔγκριτος, δύναμαι νὰ εἴπω ὁ πρῶτος οἰνέμπορος τῆς Εὐβοίας, γνωστὸς εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Καρυστίας συναδέλφους, εὐηρεστήθη νὰ μοὶ παράσχῃ.

§364Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κύριος Κάραλης.

§365Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸν ὀνομάσω, ἀφοῦ ἤκουσα ἤδη τὸ ὄνομά του ἐνταῦθα· ὁ κ. Κάραλης μοὶ ἐνεχείρισε ταύτας. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, διὰ τὴν παραγωγὴν 100 ὀκάδων ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, ὅπως ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς 115 δραχμὰς δέον νὰ ἦναι δραχμαὶ 85 κατὰ χιλιόλιτρον, διότι, ἐκτὸς τῆς τιμῆς ταύτης τῶν 85 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον τῆς σταφίδος, ἡ ἐπεξεργασία αὐτῆς προκαλεῖ τὰς ἑξῆς δαπάνας: Διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς μέχρι τοῦ ἐργοστασίου δραχ. 10· ἔξοδα ἀποστάξεως καὶ ἀνάλογος ἐπίπτωσις φόρου τοῦ Δημοσίου ἐφ’ ἑκάστης ὀκάδος παραγομένου ἀνύδρου οἰνοπνεύματος δραχμαὶ 20. Ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχμαὶ 115. Ἵνα ὁ οἶνος, ὡς πρώτη ὕλη, δυνηθῇ ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὴν σταφίδα, ποίαν ἆρά γε τιμὴν θ’ ἀπολαύσῃ; Ἀκούσατε, Κύριοι,—διότι εἶναι περίεργον,—ποίαν θέσιν ἡ ἐκ τοῦ παρακρατήματος καὶ τῆς δημιουργίας εὐθηνῆς πρώτης ὕλης ἐκ σταφίδος προκύψασα κατάστασις δημιουργεῖ εἰς βάρος τῶν οἴνων Πρὸς παραγωγὴν 100 ὀκάδων ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐξ οἴνου χρειάζονται 400 ὀκάδες ἐνύδρου οἰνοπνεύματος, τῆς κοινῶς ὀνομαζομένης σούμας· ὅπως δὲ 400 ὀκάδες ἐνύδρου οἰνοπνεύματος μεταβληθῶσιν εἰς 100 ὀκάδας ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἀπαιτεῖται δαπάνη, πρὸς ἀπόσταξιν ἐν ἐργοστασίῳ μετ’ ἀνακαθαρτῆρος δευτέρας κατηγορίας καὶ καταβολὴν ἀναλογίας φόρου, δραχμῶν 20. Διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν 400 ὀκάδων ἐνύδρου οἰνοπνεύματος, τῆς σούμας 16 βαθμῶν, μὲ τοὺς κοινοὺς ἄμβυκας, τῶν ὁποίων ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀμπελοκτήμονες ποιοῦνται χρῆσιν πρὸς ἀπόσταξιν, ἀπαιτοῦνται 1300 ὀκάδες οἴνου ἕνδεκα βαθμῶν, —δι’ ἡμᾶς τουλάχιστον, διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ συνήθης οἶνος τῆς Εὐβοίας, ὡς τοῦτο γινώσκουσι πάντες οἱ ἐκ τῆς νήσου ἡμῶν ἀντιπρόσωποι·—ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ τις διαφορὰ γνώμης ἕνεκα ἄλλων ποιοτήτων, ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι ἄλλων ἐπαρχιῶν ἔχωσι γνώμην διάφορον, τοῦτο βεβαίως προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αὐτῶν διαφόρου βαθμοῦ παράγουσιν οἶνον, ἀλλὰ κατὰ γενικὸν κανόνα ἡ ἡμερησία παραγωγὴ ἑνὸς κοινοῦ ἄμβυκος ἀνέρχεται εἰς οἰνόπνευμα ἔνυδρον 16 βαθμῶν 640 ὀκάδων, διότι εἷς κοινὸς ἄμβυξ δύναται ν’ ἀποστάξῃ 40 βαρέλας οἴνου, ἐκπροσωπούσας 2080 ὀκάδας οἴνου, στοιχίζει δὲ ἡ τοιαύτη ἀπόσταξις τῶν 40 βαρελῶν δραχμὰς 10, ἤτοι δύο ἡμερομίσθια ἐργατῶν πρὸς δραχ. 3, καὶ 4 δραχ. διὰ καύσιμον ὕλην, οὕτω δὲ βλέπετε, μετὰ πόσης μετριότητος ἔχει καταστρωθῆ ὁ ὑπολογισμός, ὃν ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Ἐὰν ἡ δαπάνη ἐπὶ 2080 ὀκάδων οἴνου ἦναι δραχ. 10 πρὸς παραγωγὴν 640 ὀκάδων ἐνύδρου οἰνοπνεύματος, ἐπὶ 1300 ὀκάδων οἴνου, ἵνα δώσωσι τὰς 400 ὀκάδας ἐνύδρου οἰνοπνεύματος πρὸς παραγωγὴν ἐξ αὐτῶν 100 ὀκάδων ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, αἱ ἀπαιτούμεναι δαπάναι κατ’ ἀναλογίαν ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 6,25. Ἡ σούμα πληρώνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βαθμῶν, ἀφαιρουμένων τῶν κάτω τῶν 12 βαθμῶν, διότι οἱ 12 βαθμοὶ οὗτοι θεωροῦνται ὡς ὕδωρ, σήμερον δὲ ἡ σούμα τῶν 16 βαθμῶν δὲν πληρώνεται πέραν τῶν δώδεκα βαθμῶν, ἐπὶ τῇ βάσει πλέον τῶν 6 λεπτῶν κατὰ βαθμὸν, καὶ ἀποφέρει δυσχερῶς λεπτὰ 24 τὴν ὀκᾶν. Ἐντεῦθεν, ἵνα παραχθῇ τὸ ἐξ οἴνου ἄνυδρον οἰνόπνευμα, ἵνα στοιχίζῃ ὅσον καὶ τὸ ἐκ σταφίδος, χρειάζεται σούμα στοιχίζουσα κάτω τῶν 6 λεπτῶν κατὰ βαθμόν· διότι, ἐὰν πληρωθῇ πρὸς 6 λεπτὰ κατὰ βαθμόν, ἤτοι διὰ 4 βαθμοὺς μέχρι τῶν 16, ἡ τιμὴ τῶν 6 λεπτῶν κατὰ βαθμόν, ἢ 24 κατ’ ὀκᾶν, ἀναβιβάζει τὴν ἀξίαν τῶν 400 ὀκάδων σούμας εἰς 96 δραχμάς. Ἔχομεν δὲ τότε καὶ ἑτέρων 20 δραχμῶν δαπάνην διὰ τὴν νέαν ἀπόσταξιν δι’ ἀνακαθαρτῆρος πρὸς παραγωγὴν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 116, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῶσι καὶ τὰ ἄλλα ἔξοδα, ἅτινα ἔχει νὰ ὑποστῇ ὁ οἰνοπνευματοποιός, ἤτοι ἔξοδα φορτώσεως καὶ ἐκφορτώσεως, λιμενικὸν φόρον, ἔξοδα μεταφορᾶς μέχρι τοῦ οἰνοπνευματοποιείου δευτέρας κατηγορίας διὰ τὴν νέαν ἀπόσταξιν, ἅτινα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 7,50 κατὰ 100 ὀκάδας ἀνύδρου οἰνοπνεύματος. Ἐὰν ὁ ἀναγκαιῶν οἶνος διὰ τοσαύτην ποσότητα ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ὑπολογισθῇ πρὸς 7 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἡ ἀπαιτουμένη δαπάνη πρὸς παραγωγὴν ἐξ αὐτοῦ 100 ὀκάδων ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐξ οἴνου 1300 ὀκάδων εἶναι δραχ. 91, ἔξοδα πρώτης ἀποστάξεως δραχ. 6,25, ἔξοδα δευτέρας ἀποστάξεως δραχ. 20, ἔξοδα μεταφορᾶς δρ. 7,50, ἤτοι ἐν ὅλῳ δαπάνη παραγωγῆς δρ. 124.75, ἐνῷ τὸ οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος ἀγορασθείσης πρὸς δραχμὰς 85 ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 115. Ὅπως κατέλθῃ καὶ τὸ τοῦ οἴνου οἰνόπνευμα εἰς τὰς 115 δραχμάς, πρέπει ὁ οἶνος νὰ ὑπολογισθῇ κάτω τῶν 7 λεπτῶν, περὶ τὰ 6 λεπτὰ, καὶ ταῦτα, ἐὰν πρόκηται περὶ οἴνου· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ γλεύκους, πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ τὸ γλεῦκος ἐπὶ τιμῇ 5 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, διότι τὸ γλεῦκος ὑφίσταται καὶ φύραν ἕνεκα τῆς ἐξατμίσεως, καὶ δαπάνας ἀποθηκεύσεως καὶ μεταφορᾶς, αἵτινες ἀποτελοῦσι διαφορὰν τῆς ἀξίας μεταξὺ γλεύκους καὶ οἴνου ἑνὸς λεπτοῦ. Ἄρα, διὰ νὰ φθάσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἄνυδρον οἰνόπνευμα ἐκ τοῦ οἴνου, θὰ δαπανήσωμεν ὡς ἔγγιστα 125 δραχμάς, πληρώνοντες πρὸς 7 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν τὸν οἶνον· ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἰσοτιμίαν πρὸς τὴν σταφίδα τὴν ἀγοραζομένην πρὸς 85 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, πρέπει νὰ καταβιβάσωμεν εἰς 6 λεπτὰ τὸν οἶνον καὶ 5 λεπτὰ τὸ γλεῦκος. Ἀλλὰ, Κύριοι, γινώσκετε ἀμπελοκτήμονας δυναμένους νὰ ἱκανοποιῶνται διὰ τοσούτου ποσοῦ; Ἴσως μοὶ εἴπητε: «ἐὰν οἱ ἀμπελοκτήμονες δὲν δύναται νὰ ζήσωσιν ἀνταγωνιζόμενοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρὸς τὴν σταφίδα, ἂς μὴ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀμπέλων των, ἂς ἐκριζώσωσι τὰς ἀμπέλους των». Ἴσως θὰ ἦτο ὀρθὴ, φρόνιμος καὶ λογικὴ ἡ τοιαύτη πρὸς αὐτοὺς συμβουλή· τότε ὅμως δὲν πιστεύω οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ ἀρνῶνται πρὸς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνω παρομοίαν συμβουλὴν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας σταφιδαμπέλων, ὅταν δὲν ἱκανοποιοῦνται, πρὸς αὐτοὺς, οἵτινες δὲν πάσχουσιν ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ πρὸς ὁμοειδῆ προϊόντα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ παραγόμενα, ἀλλὰ πάσχουσιν ἐκ μόνης τῆς ἐγχωρίου ὑπερπαραγωγῆς, ν’ ἀπευθύνω δὲ τὴν συμβουλὴν στηριζόμενος εἰς στατιστικὰς πληροφορίας καὶ εἰς τ’ ἀποτελέσματα τοῦ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς, ἅτινα ἐσχάτως ἀνέγνων εἰς τὸ περὶ τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος σύγγραμμα τοῦ κ. Thery, σύγγραμμα ἄξιον πολλῆς μελέτης καὶ πολλῆς προσοχῆς· διότι ἐν αὐτῷ εἶδον, ὅτι κατὰ τὸ 1900 μὲ παραγωγὴν 93 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος ἡ Ἑλλὰς εἰσέπραξε 52,500,000 φράγκα χρυσᾶ, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1903 μὲ παραγωγὴν 380 ἑκατομμυρίων, δηλαδὴ τετραπλασίαν τῆς προηγουμένης, ἡ Ἑλλὰς ἀπεκόμισε μόνον 24,700,000 φράγκα χρυσᾶ, εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν ἡ γλῶσσα τῶν ἀριθμῶν δὲν ψεύδηται, θὰ ἦτο συμφέρον, τὸ τέταρτον ἢ τὸ τρίτον μόνον τῶν σταφιδαμπέλων νὰ μείνῃ, ὅπως ἔχωσιν οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν 150% περιπλέον ὡς ἀντίτιμον τῆς σταφίδος ἀφ’ ὅ,τι εἰσπράττουσι σήμερον οἱ ἀτυχεῖς ἀληθῶς συμπολῖται ἡμῶν οὗτοι. Ἀλλὰ πλὴν τῆς μεγίστης ὠφελείας ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τιμῶν θὰ εἶχον καὶ ἄλλην ὠφέλειαν, διότι, ἀντὶ νὰ δαπανῶσιν εἰς ἐξακολούθησιν καλλιεργείας 750,000 στρεμμάτων, — διὰ τὸ ποσὸν τῆς ὁποίας κατὰ στρέμμα πολλὰς συζητήσεις ἠκούσαμεν ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι δύναται κατὰ μέσον ὅρον νὰ ἦναι κατώτερον τῶν δραχμῶν 50,— θὰ ἠλάττωνον τὰς δαπάνας των εἰς τὸ τρίτον, καὶ δὲν θὰ ἐξηκολούθουν πληρώνοντες ἐργάτας πρὸς καλλιέργειαν, ἢ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τυραννούμενοι καὶ χύνοντες τὸν ἱδρῶτά των ἐπὶ τοῦ ἀχαρίστου καταστάντος κτήματος τῆς σταφιδαμπέλου. Ἀλλά, Κύριοι, ποία ἡ σχέσις τῆς ἀμπέλου καὶ τῆς σταφιδαμπέλου; Ἐπῆλθε ζημία τις ἐκ τῆς παρακρατήσεως εἰς τὰς ἀμπέλους; Βεβαίως ναί, διότι μέχρι τοῦ 1892 οὐδαμῶς ἠδυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἔπαυεν ἡ ἄμπελος νὰ ἔχῃ παραγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ προωρισμένου εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καὶ ὅτι θὰ ἤρχετο ἡ σταφιδάμπελος νὰ ἀνταγωνισθῇ εἰς τὴν τοιαύτην παραγωγὴν πρὸς αὐτήν. Ἐὰν ἦλθεν εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τοῦτον ἔκτοτε, ἦλθε διὰ τῶν ἀτυχῶν μέσων, τὰ ὁποῖα οὐ μόνον οἱ μᾶλλον ἐπιφανεῖς τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος κατεδίκασαν, ἀλλὰ καὶ ἡ πεῖρα τῶν πραγμάτων κατεδίκασεν, ἔρχεται διὰ τῶν τεχνικῶν μέσων καὶ διεξάγει ἀνταγωνισμὸν ὀλέθριον, ὅστις οὐδὲ τὴν σταφιδάμπελον ὠφελεῖ διὰ τῆς δημιουργίας εὐτελοῦς πρώτης ὕλης μὲ τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως. Διὰ τοῦτο ἐτόλμησα νὰ ὑποβάλω, καθ’ ὁμόφωνον σύστασιν τῶν συμπολιτῶν μου, τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλῶ, ὅπως ἡ ποσότης τῆς σταφίδος, ἡ προωρισμένη νὰ οἰνοπνευματοποιηθῇ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἢ ὑπὸ τῶν παρ’ αὐτῆς ἀγοραζόντων διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, λάβῃ ἓν ὅριον τιμῆς ἐν αὐτῇ τῇ συμβάσει, ὡς ἐλάχιστον ὅριον, κάτω τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύναται νὰ κατέλθῃ, καὶ προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν μετὰ δύο ἀξιοτίμων συναδέλφων μου ἐκ Χαλκίδος νὰ ὑποβάλω, τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 100 μὲν διὰ τὴν σταφίδα, 90 δὲ διὰ τὰς χονδράδας, ποσὸν τὸ ὁποῖον διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἐξόδων τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως θ’ ἀναβιβάσῃ εἰς 130 δραχμὰς κατὰ 100 ὀκάδας τὴν ἀξίαν παραγωγῆς τοῦ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, οὕτως ὥστε νὰ δύναται ἡ ἄμπελος νὰ ἀνταγωνισθῇ, οὐχὶ κατ’ ἔτος,—διότι θὰ ἦτο μέγα ἀτύχημα διὰ τὴν ἀμπελουργίαν, ἐὰν κατ’ ἔτος κατηναλίσκετο εἰς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, — ἀλλὰ νὰ δύναται ἐν στιγμῇ τελείας ἀζητησίας τοῦ οἴνου καὶ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ νὰ μεταβάλῃ τὸ προϊόν αὑτῆς εἰς οἰνόπνευμα, ἵνα δυνηθῶσιν οἱ ἀμπελουργοί, μέρος τοὐλάχιστον τῶν πρὸς καλλιέργειαν τοῦ προϊόντος αὑτῶν τούτου καταβληθεισῶν δαπανῶν ν’ ἀπολαύσωσι. Διότι, γινώσκετε πόσον ἐν Καρυστίᾳ τιμᾶται μία βαρέλα οἴνου περυσινῆς ἐσοδείας; Δραχ. 2,30! Μάλιστα, 2,30 ἑκάστη βαρέλα ἐκ 52 ὀκάδων οἴνου. Εἰς τὴν Χαλκίδα ὅλων τῶν δυστήνων ἀμπελοκτημόνων τὰ βυτία εἶναι πλήρη οἴνου, καὶ εὑρίσκονται οὗτοι πρὸ τοῦ προβλήματος, πῶς θὰ δυνηθῶσι νὰ οἰνοπνευματοποιήσωσι τὸ προϊόν τοῦτο, οὐχὶ ἵνα ἐκ τῆς τοιαύτης οἰνοπνευματοποιήσεως ἀποκομίσωσι κέρδος, ἀλλ’ ἵνα κενώσωσι τὰ βυτία των καὶ προβῶσιν εἰς τὸν νέον τρυγητὸν, ἐπ’ ἐλπίδι αἰσιωτέρου μέλλοντος, κινδυνεύοντες ἄλλως ν’ ἀφήσωσι τὰς ἀμπέλους αὐτῶν ἀτρυγήτους. Προτείνας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινα, δὲν ἐθεώρησα ὅτι ζημιῶ τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἥτις διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἐλαχίστου ὁρίου δραχ. 100 διὰ τὴν σταφίδα πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἐπαρκέστατα ἱκανοποιεῖται. Δὲν πιστεύω ὅτι, ἐὰν μέρος τι τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἐζητεῖτο ἀπὸ τὴν ἄμπελον, θὰ προεβάλλοντο σοβαραὶ ἀντιρρήσεις ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας· διότι ἐπὶ τέλους τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὑπὸ τῆς ἀμπέλου παραγόμενον, θὰ ἐκαλύπτετο ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς, ἣν θὰ ἐπετύγχανεν ἡ Ἑταιρεία. Ἀλλὰ τοῦτο δέον νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς περαιτέρω οἰνοπνευματοποιήσεως ὑπ’ αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, διότι ἄλλως οὔτε τὰ μικρὰ οἰνοπνευματοποιεῖα θὰ δυνηθῶσι νὰ καταναλώσωσιν οὐδὲ ὀκᾶν σταφίδος, οὔτε ἡ ἄμπελος, ἡ φθάσασα εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν νὰ προσφέρῃ πρὸς 5 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τὸν οἶνόν της, θὰ δυνηθῇ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ἀζήτητον προϊόν της πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Νομίζω δὲ ὅτι ταῦτα προτείνων δὲν προσβάλλω τὰ δικαιώματα τῶν καταναλωτῶν, ἐὰν τὸ οἰνόπνευμα ἀνατιμηθῇ καὶ πληρωθῇ πρὸς 1,30 κατ’ ὀκᾶν καὶ ἄνω, οὐδὲ πιστεύω ὅτι θὰ ἐγείρωσι παράπονα, ὅτι ὑψώθη δι’ αὐτοὺς ἡ τιμή. Ἐὰν ἡ προσωπική μου γνώμη ἠδύνατο νὰ ἀκουσθῇ, θὰ ἐπρότεινον, ἵνα ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος αὐξηθῇ εἰς τὸ δεκαπλάσιον, καὶ μὲ κίνδυνον νὰ ἐλαττωθῇ ἡ κατανάλωσις, διὰ νὰ περιορισθῇ τὸ ἐπαπειλοῦν ἡμᾶς κακόν. Εἰς τὴν Νορβηγίαν, ὡς ἐσχάτως ἀνέγνων, συνεπείᾳ τῶν ληφθέντων μέτρων πρὸς καταστολὴν τοῦ ἀλκολισμοῦ, τὰ οἰνοπνευματοπωλεῖα εἰς τὰς πόλεις περιωρίσθησαν σημαντικῶς, καὶ ἀναλογοῦσιν ἓν ἐπὶ 4,000 κατοίκων, εἰς δὲ τὴν ἐξοχὴν ἀναλογεῖ ἓν οἰνοπνευματοπωλεῖον ἐπὶ 16,000 κατοίκων. Ἐδῶ δὲ κατηντήσαμεν νὰ ἔχωμεν τὸ οἰνόπνευμα εἰς τὴν τιμὴν τὴν γελοίαν δρ. 1,15, καὶ νὰ ἔχωμεν παραγωγὴν τῶν κακοηθεστέρων προϊόντων διὰ τὰς ἐξοχάς, διὰ νὰ μεταβληθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς χώραν ἀλκολικῶν καὶ ἐκφυλισθῇ ἡ γενεὰ ἡμῶν! Ἐπεράτωσα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰς παρατηρήσεις μου, δὲν πιστεύω δὲ νὰ φρονῆτε, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐκθέσω ταύτας πρὸς τὴν Βουλήν. Μίαν ἀκόμη παρατήρησιν ἔχω νὰ ποιήσωμαι. Ἐν τέλει τῆς συμβάσεως λαμβάνεται μία πρόνοια, πρόνοια ἀξιέπαινος· τὰ 97,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία θὰ ἀγοράσῃ πρὸς 30 δραχμὰς καὶ πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν, ὑποχρεοῦται, μεταβεβλημένα εἰς οἰνόπνευμα, νὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Βεβαίως, ἀφοῦ ἔχομεν τὰ 50,000,000 εἰσέτι ἢ 70,000,000 λιτρῶν, — δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς τοῦ παραληπτέου ποσοῦ ὑπὸ τῶν μέχρι τοῦδε συναλλαξαμένων μετὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης οἰνοπνευματοποιῶν, ἀφοῦ καὶ αὐτῶν πρόκειται νὰ ἐγκρίνωμεν ἠλαττωμένην τὴν τιμὴν εἰς δρ. 8,50 λόγῳ συμβιβασμοῦ, καὶ ὑπολογίζομεν τιμὴν διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος 80 δραχμῶν, ἄνευ περιορισμοῦ περὶ τοῦ τόπου τῆς καταναλώσεως, ἤτοι ἂν τὸ οἰνόπνευμα αὐτῶν θὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, — τοὐλάχιστον ἡ πρόνοια ἡμῶν διὰ τὰ 97,000,000 ἔφθασεν ἐν καιρῷ, ἵνα σταματήσῃ τὸ κακὸν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ πρὸς τὴν ἄμπελον, καὶ συγχρόνως ἀποκομίσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα 2,910,000 δραχμὰς πρὸς διακανονισμὸν τῶν χρεῶν της. Ἐσκέφθητε ὅμως, ὅτι ὑπάρχει καὶ νόμος, φέρων τὰ στοιχεῖα ͵ΓΖʹ, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ ψηφισθεὶς, καὶ ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος περιέχει ἐνδιαφέρουσαν διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 14; Τὸ ἄρθρον 14 δίδει βραβεῖα εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, δίδει 10 λεπτὰ ἐπὶ τοῦ ἀποστάγματος τοῦ οἴνου, ἢ κονιὰκ, 10 δὲ λεπτὰ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου οἰνοπνεύματος ἀμιγοῦς, καὶ 20 λεπτὰ, ἐὰν τὸ οἰνόπνευμα ἀναμιχθῇ μετ’ οἴνου ἐξαγομένου εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Βεβαίως ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 97,000,000 λιτρῶν σταφίδος θ’ ἀποδώσῃ 10,000,000 ὀκάδας οἰνοπνεύματος, διότι τοιαύτη ὡς ἔγγιστα εἶναι ἡ ἀναλογία τῆς παραγωγῆς τῶν 97,000,000 σταφίδος, ἐξ αὐτοῦ δὲ κινδυνεύετε ν’ ἀποδώσητε ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν...

§366Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ.

§367Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν διάταξιν ταύτην δὲν γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτής.

§368ΝΕΓΡΗΣ. Μία ἄλλη διάταξις, ἥτις δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐπιστροφὴν πέραν τοῦ φόρου.

§369Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύσατε ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην γνωρίζω, κύριε Πρωθυπουργὲ, διότι ἔτυχε καὶ νὰ ἐργασθῶ ἐπ’ αὐτῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μάλιστα· ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἔχετε εἰσπράξεις ἐτησίως ἐξ οἰνοπνευμάτων καὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν περὶ τὰς 650,000 δραχμὰς, καὶ ὅτι τὸ πλεῖστον τούτων ἀποκομίζονται ἐξ ἐργοστασίων βʹ κατηγορίας. Νομίζετε ὅτι αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα τελοῦσι τὸν φόρον διὰ νὰ παραγάγωσιν ὅ,τι χρειάζεται εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἐργάζονται δι’ ὅλου τοῦ ἔτους; Καὶ νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ἦναι εὐτυχῆ, ἐὰν ἀνατεθῇ εἰς αὐτὰ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ περὶ οὗ πρόκειται σταφιδοκάρπου, ὅταν δὲν θὰ ἔχωσιν ἄλλην ἐργασίαν; Τὸ πλεῖστον τοῦ ἔτους μένουσιν ἄνευ ἐργασίας, διότι, ἐὰν τὰ ἐργοστάσια τῆς βʹ κατηγορίας εἰργάζοντο δι’ ὅλου τοῦ ἔτους, διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνουσι τοὺς φόρους, βεβαίως θὰ εἴχομεν χείμαρρον οἰνοπνεύματος, δυνάμενον νὰ κατακλύσῃ καὶ τοὺς ὀχετοὺς τῶν Ἀθηνῶν. Ἐντεῦθεν τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐκ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑπεστήριξα, δηλαδὴ ἡ παρατήρησις, ἣν ἐποιησάμην, νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἄσκοπος, καὶ ὅτι σᾶς ὑπέδειξα μίαν ὀπὴν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς διαφύγῃ ὁ φόρος τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἐγὼ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ σᾶς ὑποδείξω τοῦτο, καὶ νομίζω ὅτι ἔχετε οὐ μόνον δικαίωμα, ἐν τοιαύτῃ συμβάσει, ἀλλὰ καὶ καθῆκον, ὅταν παρέχητε τὸν σταφιδόκαρπον πρὸς 30 δραχμὰς, νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν θὰ τὸν παραδώσητε πρὸς 20. Πρὸς 20 δὲ θὰ ἦναι πραγματικῶς, διότι θὰ ἐπιστραφῶσι τὰ 10 λεπτὰ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου οἰνοπνεύματος, καὶ παρατεινομένης τῆς παραγωγῆς οὕτως, ὥστε νὰ πέσῃ ἐπὶ δύο χρήσεων, θὰ κατορθωθῇ, ὥστε διὰ δύο χρήσεις νὰ χάσητε τὸν φόρον τοῦτον τῶν οἰνοπνευμάτων. Θὰ εὑρεθῇ εὐκόλως ὁ τρόπος, διότι ὑπάρχουσιν εὐφυεῖς ἄνδρες, διαχειριζόμενοι τὰ οἰνοπνεύματα, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς ἀναγκάσωσι νὰ ἀποδώσητε τὰ ἀντίστοιχα δεκάλεπτα, οὐδὲ θὰ ἦναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος αὐτοῦ ἐγένετο ἐν Ἑλλάδι καὶ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ͵ΓΖʹ· διὰ δὲ τὰς χρήσεις τῶν ἑπομένων 20 ἐτῶν, — ἀφοῦ πρόκειται ἐπὶ εἰκοσαετίαν νὰ λειτουργήσῃ ἡ σύμβασις, — φρονίμως θέλετε πράξει, ἐξαιροῦντες τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ φόρου, καὶ φροντίζοντες πρὸς τοῦτο ἐν ὅσῳ εἶναι καιρός. Νομίζω δὲ, ὅτι οὕτω πράξας ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου καὶ πρὸς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἀπευθυνόμενος δὲ πρὸς ὑμᾶς, τὸν κυβερνήτην, ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ τῶν θεμάτων, ἐφ’ ὧν ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν.

§370Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μακρὰ ἀγόρευσις, ἡ διαρκέσασα ἐπὶ 1½ ὥραν, τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Χαλκίδος, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἠδυνήθη νὰ κλονίσῃ τὴν πεποίθησιν, ἣν ἔχω σχηματίσει ἐκ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως· ἐξ ἐναντίας τὴν πεποίθησιν ταύτην ἐπέρρωσεν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς οὐδὲν ἕτερον ἔπραξεν ἢ ν’ ἀποθανατίσῃ τὴν πραγματείαν τοῦ οἰνοπαραγωγοῦ Κάραλη. Δὲν εἴχομεν ἀνάγκην τῶν φώτων αὐτοῦ καὶ τῆς μακρᾶς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλή, πόσον στοιχίζει τὸ οἰνόπνευμα. Νομίζω ὅτι ὅλη ἐκείνη ἡ ἐξέλεγξις τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐνύδρου καὶ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἀποδεικνύεται· ἀλλ’ ἀρκοῦμαι νὰ ἐξετάσω μίαν πρὸς μίαν τὰς παρατηρήσεις, ἃς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔφερεν. Ἡ πρώτη παρατήρησις εἶναι, ὅτι ἡ εὐκολία ἡ χορηγουμένη εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας εἰς τὸ νὰ ἐκθέτῃ εἰς δημοπρασίαν 15,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν σταφιδοκάρπου, δὲν εἶναι πλήρης. Διατὶ δὲν εἶναι πλήρης; Διὰ τὸν λόγον ὅτι ἀπέναντι αὐτῆς ἡ οἰνοπνευματοποιΐα θὰ ἔχῃ ἄλλην οἰνοπνευματοποιΐαν. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ ὅτι εἶναι οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ὑπόχρεος ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ μὴ προβῇ εἰς οἰνοπνευματοποίησιν. Θεωρῶ ὅτι ἔχει καὶ τὸ μέσον, διότι αὐτὴ συγκομίζει ὅλον ἐκεῖνον τὸν καρπὸν, ὁ ὁποῖος ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ συγκομισθῇ, ἀλλὰ καὶ ἀνάγκην ἔχει νὰ προβῇ εἰς οἰνοπνευματοποίησιν. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρόκειται ἐν τῇ διατάξει ἐκείνῃ; Ἐν τῇ διατάξει ἐκείνῃ οὐδὲν ἕτερον πρόκειται ἢ νὰ ὑποστηρίξωμεν ἡμεῖς τὴν μικρὰν οἰνοπνευματοποιΐαν κατὰ τῆς μεγάλης· διότι, ὅταν μείνῃ ἀπροστάτευτος ἡ μικρὰ αὕτη οἰνοπνευματοποιΐα, τότε βεβαίως θὰ πνιγῇ ὑπὸ τῆς μεγάλης, διότι εἶναι γνωστὸν τὸ κοινῶς λεγόμενον, ὅτι τὸ μεγάλο ψάρι τρώγει τὸ μικρόν. Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται τὸ ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν μικρὰν βιομηχανίαν πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, διότι ἡ μεγάλη οἰνοπνευματοποιΐα θὰ ἔρχηται εἰς συνάφειαν μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἐνῷ ἡ μικρὰ δὲν θὰ ἔρχηται εἰς συνάφειαν μετ’ αὐτῆς ἀπ’ εὐθείας. Καὶ βεβαίως ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἔχει συμφέρον μᾶλλον νὰ συνεννοῆται πρὸς τοὺς μεγάλους οἰνοπνευματοποιοὺς ἢ πρὸς τοὺς μικροὺς, διότι καὶ περισσοτέραν ἀσφάλειαν ἔχει καὶ μέσον καταναλώσεως. Ἡ διάταξις λοιπὸν ἐκείνη ἐτέθη ὑπὲρ τῶν μικρῶν οἰνοπνευματοποιῶν, ὅπως τοῖς ἀσφαλίσῃ ἐλευθερίαν περὶ τὴν ἐξάσκησιν τῆς βιομηχανίας αὐτῶν. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια, καὶ ἡ ἀντίληψις ἡ ὑπὲρ αὐτῶν εἶναι πλήρης, καὶ ἡ προστασία ἡ χορηγουμένη εἰς αὐτοὺς εἶναι πλήρης, καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὶ εἶναι εὐγνώμονες. Ἑτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἄμπελον. Καὶ ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος ἐκείνου τοῦ κανονισμοῦ καὶ θέλει νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι δῆθεν δὲν θὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ οἴνου· καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ μόνος τρόπος, ὁ δυνάμενος νὰ ἐπιτύχῃ ἀποτελεσματικῶς, εἶναι νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως νὰ μὴ οἰνοποιῇ σταφίδα ἀξίας κάτω τῶν 100 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ τότε, ἐρωτῶ, τί γίνεται ἡ κακὴ ποιότης; Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ἐὰν θέσητε τοιοῦτον ὅρον, οὐδὲν ἕτερον πράττετε ἢ νὰ ὠφελῆτε τὴν Ἑνιαίαν Διαχείρισιν. Αὐτὸ δ’ ἀκριβῶς ἐπεθύμει καὶ ἡ Ἀνάδοχος Ἑταιρεία καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς, καὶ μὲ ἐβασάνισεν ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους, ἵνα μὲ πείσῃ νὰ θέσω τὸν ὅρον τοῦτον. Μία δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν αὐτῆς ἦτο ἀκριβῶς νὰ καθορισθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, κάτω τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία νὰ μὴ δύναται νὰ πωλήσῃ πρὸς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν, καὶ τότε ἤθελεν ἐξοντώσει τὴν μικρὰν οἰνοπνευματοποιίαν. Αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Χαλκίδος Βουλευτοῦ καὶ τὰ συμπεράσματα, εἰς ἃ κατέληξε! Χαρακτηρίσατε τώρα τὴν ὅλην ἀγόρευσίν του.

§371Ν. ΜΟΥΖΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§372ΦΩΚΙΩΝ ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου ἐντὸς ὀλίγου νὰ γείνῃ ψηφοφορία, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως ἔχει ἐξετασθῆ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀναγκῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἔχει ἐξετασθῆ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἀμπελουργῶν, ἀλλ’ οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἔχει ἐξετάσει αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου. Νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν, πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπαναλάβω καὶ δευτέραν φορὰν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς προηγουμένην ἀγόρευσίν μου περὶ τούτου. Πολὺ κακὴν ἐκδούλευσιν παρέσχεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν σταφιδικὴν σύμβασιν, ἀνερχόμενος προχθὲς τὸ βῆμα καὶ δηλῶν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς παρουσιάζει περίσσευμα 7,000,000 δραχμῶν. Ὁμολογῶ ὅτι, ἐὰν τῳόντι τοιοῦτον περίσσευμα ἐπαρουσίαζεν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1905, προκειμένου περὶ ζητήματος τόσον μεγάλης σημασίας, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη πρόκειται νὰ δεσμεύσῃ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Κράτους, θὰ ἤμην ἴσως ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐζήτουν νὰ ἀναβληθῇ ἡ σύμβασις διὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον, διότι ὁμολογουμένως ὅλοι ἐπείσθημεν, ὅτι πρόκειται περὶ συμβάσεως πολυπλόκου, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἡ διάνοια ἡ ἀνθρωπίνη, ὅσας καὶ ἂν καταβάλῃ προσπαθείας, εὐκόλως δύναται ν’ ἀπατηθῇ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐνώπιον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν τιμὴν ὄχι μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἐκθέσω, ἀλλὰ καὶ νὰ δημοσιεύσω ἐν φυλλαδίῳ, — τὸ ὁποῖον διένειμα εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, — νομίζω ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τῆς συμβάσεως ἐπιβάλλεται. Εἰς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ διὰ τῶν ὁποίων παρουσιάζει περισσεύματα 6–7 ἑκατομμυρίων, οὔτε μίαν τῶν ἐλαττώσεων τῶν ἐσόδων ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἐξ ἐκείνων, ἃς ἀναγράφω λεπτομερῶς εἰς τὴν τελευταίαν δημοσίευσιν τῆς ἀγορεύσεώς μου.

§373Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς μόλις πρὸ ὀλίγου μοὶ ἐδόθη ἡ ἀγόρευσίς σας, καὶ δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἀναγνώσω αὐτήν.

§374Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπεθύμουν, ἵνα πάντες οἱ κύριοι συνάδελφοι ἀναγνώσωσι μετὰ προσοχῆς τὴν ἀγόρευσιν ἐκείνην, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλουσι πεισθῆ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐζήτησα νὰ ἐξογκώσω τὰ πράγματα, ἀλλὰ καὶ ἐπιεικέστερον παρέστησα αὐτά. Ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἐκείνῃ ἀπέδειξα ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὰ ἔσοδα ἔχομεν νὰ ἐλαττώσωμεν ταῦτα κατὰ δρ. 4,670,000, ὡς πρὸς δὲ τὰ ἔξοδα, ἔχομεν ν’ αὐξήσωμεν αὐτὰ κατὰ δραχ. 1,545,000. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς νέας δηλώσεις προσέθεσε τὰς δαπάνας τῶν εἰς τετράμηνον ἄδειαν ἀπερχομένων, ὁπλιτῶν, οὐδεὶς δ’ ἐστάλη εἰς τετράμηνον ἄδειαν, ὀφείλω νὰ ἐκπέσω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχον ἀναγράψει ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης εἰς τὰς δαπάνας, ἤτοι δρ. 420,000, καὶ οὕτως αἱ προσθετέαι δαπάναι περιορίζονται εἰς δρ. 1,125,000. Ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τὴν προκαταβολὴν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ ὁποία βεβαίως διὰ τὸ 1905 θὰ ἦναι 2,000,000 τοὐλάχιστον,—διότι εἶμαι σχεδὸν πεπεισμένος ὅτι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον δὲν θὰ προφθάσῃ νὰ ψηφισθῇ,—εὑρίσκομεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 θέλει ἐπιβαρυνθῆ ἐξ ἐλαττώσεως ἐσόδων καὶ αὐξήσεως ἐξόδων μὲ δραχ. 7,795,000 καὶ οὕτως οὐ μόνον περίσσευμα δὲν θὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ καὶ ἔλλειμμα θὰ ἔχωμεν ἐκ δραχ. 900,000.

§375Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τὰς δασμολογικὰς μεταβολὰς, καὶ ἑπομένως πάλιν περίσσευμα θὰ ἐξαγάγητε.

§376Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ εἴπω καὶ περὶ τούτου. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν εἴσπραξιν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου,—ἔστω καὶ 2 ἑκατομμύρια,—ἀλλ’ ἐὰν ἡ σύμβασις ἡ σταφιδικὴ δὲν ψηφισθῇ, θέλουσι μᾶς λείψει τὰ 4,000,000, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ὥστε καὶ τὰ 2,000,000 ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, πάλιν μᾶς μένει ἔλλειμμα δύο ἕως τριῶν ἑκατομμυρίων. Καὶ τοῦτο διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1905. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ 1904, ὡς σᾶς εἶπον εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, θέλει ἀφήσει ἔλλειμμα περὶ τὰ 5,000,000, καὶ τοῦτο μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ εἰσεπράττετο ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς χρῆμα· διότι, ἐὰν δὲν εἰσεπράττετο ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς χρῆμα, θὰ εἴχομεν ἔλλειμμα καὶ καθυστέρημα περὶ τὰ 9,800,000. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, σήμερον δὲν καταβάλλονται οὔτε εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης οὔτε εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου τὰ ὀφειλόμενα πρὸς αὐτά. Ἐνώπιον, Κύριοι, τοιαύτης καταστάσεως, βεβαίως, ἐὰν ἤμην ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀπέναντι τῆς εὐθύνης, ἣν θὰ εἶχον, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν θὰ ἐδίσταζον νὰ παρακαλέσω τοὺς φίλους μου νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω, ὅτι ἀντιπροσωπεύω καὶ ἐγὼ ἐπαρχίαν ἀμπελοκτημόνων, καὶ ὅτι συνεπείᾳ τῆς ἰδιότητός μου ταύτης εἶχον παρακαλέσει καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Βουλευνὴν ἐκ Καλαμῶν νὰ δοθῶσιν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμβάσεως εἰς τοὺς ἀμπελουργοὺς ἀνταλλάγματα τῶν ζημιῶν, ἃς ὑπέστησαν ἐκ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Μεταξὺ ἄλλων εἶχον ζητήσει, Κύριοι, ὅπως τὸ ποσοστὸν τοῦ γλεύκους, τὸ ἀγοραζόμενον ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, λαμβάνηται οὐχὶ ἐκ τοῦ ἐκ τῆς χλωρᾶς μόνον σταφίδος παραγομένου οἴνου, ἀλλ’ ἐξ ἅπαντος τοῦ οἴνου, εἴτε ἐκ ξηρᾶς εἴτε ἐκ χλωρᾶς σταφίδος παραγομένου. Ἐνόμισα ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο μικρὸν ἀντάλλαγμα δι’ ὅλας τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ συμπολῖταί μου ἐκ τῶν διαφόρων νόμων, τῶν μέχρι τοῦδε ψηφισθέντων χάριν τῆς ὑποστηρίξεως τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, Κύριοι, τοῦτο δὲν ἐπετεύχθη ἢ μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ εἴπω, ὅτι εἶχον ἐντολὴν παρὰ τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πειραιῶς νὰ ὑποδείξω καὶ ὑπέδειξα, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 21 τῆς συμβάσεως, τὸ πραγματευόμενον περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν, δὲν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν τιμολογίων αἱ τιμαὶ αἱ κρατοῦσαι ἐν Γαλλίᾳ, διότι αἱ τιμαὶ αὗται εἶναι μεγαλείτεραι πασῶν τῶν ἐν τοῖς λοιποῖς Εὐρωπαϊκοῖς Κράτεσιν ἐν χρήσει, καὶ ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτιμήσῃ τὸ Κράτος ἐκεῖνο, οὗτινος τὰ τιμολόγια εἶναι συμφερώτερα. Δυστυχῶς ὅμως καὶ εἰς τοῦτο δὲν εἰσηκούσθην. Εἶμαι ἠναγκασμένος λοιπὸν, Κύριοι, ἐνώπιον τοῦ διττοῦ καθήκοντος πρὸς τὸν τόπον ἐν γένει καὶ πρὸς τοὺς συμπολίτας μου ἀμπελοκτήμονας τῆς Ἀττικῆς, νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον. Καὶ ταύτην τὴν δήλωσιν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ κάμω.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§378Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἡ περαιτέρω συζήτησις ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἔχουσα κωλυσιεργικὸν χαρακτῆρα, βλέπω δὲ καὶ τὴν ἐκ τῆς μακρᾶς συζητήσεως κόπωσιν τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως νὰ μὲ ἐγγράψητε δι’ αὔριον, ἵνα ὁμιλήσω πρῶτος, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ τοιοῦτος χαρακτηρισμός.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε θέσιν τετάρτου δι’ αὔριον, διότι ἔχουσιν ἀναγγελθῆ πρὸ ὑμῶν τρεῖς ἄλλοι.

§380Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω θέσιν αὐτὴν τὴν ὥραν.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ὥραν ταύτην μάλιστα· ἀλλὰ δι’ αὔριον προηγοῦνται ὑμῶν οἱ κύριοι Τριανταφυλλᾶκος, Κανακάρης καὶ Στεφάνου.

§382Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρῃτήθησαν τοῦ λόγου σήμερον, παρῃτήθησαν ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἦναι αὔριον πρῶτοι.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Θὰ τὸ κανονίσω.

§384ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§385Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγώ.

§386ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἔχω ἐγγράψει μεταξὺ τῶν πρώτων δι’ αὔριον.

§387Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος θέλει συνεννοηθῆ πρὸς τοῦτο μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται ἡ εἰς μετρητὰ πρὸς δραχμὰς 115 τὸ χιλιόλιτρον καταβολὴ τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου, θεωρῶ ὅτι εἶναι τραῦμα καίριον κατὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, διότι νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου κατὰ ¾ καταστρέφεται ὁ μηχανισμὸς τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς εἰς χρῆμα θέλει ἐπέλθει τραῦμα καίριον εἰς τὴν παραγωγὴν, ἡμεῖς δὲ, ἀποβλέποντες εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, πρωτίστως πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ νὰ ἄρωμεν τὸ πλεόνασμα τοῦτο. Εὐθὺς ὡς τὸ πλεόνασμα τοῦτο δὲν ἄρωμεν, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος εἶναι ἀδύνατον νὰ αὐξήσῃ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ ὅρος οὗτος ἐτέθη, ὅπως μὴ καταπολεμήσωμεν τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ τοιοῦτος φόβος δὲν ὑπάρχει, διότι εὐθὺς ὡς φθάσῃ ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς δραχμὰς 160 τὸ χιλιόλιτρον, ἔχομεν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλήσῃ ἐκ τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὑτῆς ὑπάρχοντος τυχὸν διαθεσίμου σταφιδοκάρπου. Δὲν εἶναι δὲ καὶ συμφέρον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς· διότι λέγουσιν, ὅτι, ἐὰν πληρώσῃ εἰς εἶδος, θέλει πληρώσει πλέον τοῦ ποσοῦ τῶν 115 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται εἰς ἀντικατάστασιν. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἀποβλέπομεν, ὡς παραγωγοὶ, εἰς τὸ νὰ ἦναι τὸ ποσὸν ὀλιγώτερον, καὶ ἑπομένως νὰ ἔχωμεν τὰς τιμὰς τῶν 160 ἢ 200 δραχμῶν, ὅτε εὐχαρίστως φορολογούμεθα μὲ τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 160 καὶ 200 δραχμῶν. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6 μείνῃ ὡς ἔχει, πᾶσα ἐλπὶς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς σχεδὸν ἐκλείπει, διότι, ἐὰν δὲν ἦναι πλεόνασμα, θέλει ἰσοφαρίζει τακτικῶς ἡ προσφορὰ πρὸς τὴν ζήτησιν, καὶ τότε θέλομεν ἔχει τὰς τιμὰς, αἱ ὁποῖαι προσδιωρίσθησαν εἰς 180 δραχμάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἰς τοῦτο πρέπει πολὺ νὰ προσέξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6 πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσιν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ἀκμάζουσαν.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§389Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις;

§390ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσι).

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§392ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον περιέλαβε τὴν διάταξιν, ὅτι «τὰ προσόντα, ὁ βαθμὸς καὶ ὁ μισθὸς τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος». Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει δικαίωμα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ μεταβιβάζῃ τὴν ἐντολὴν αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου περὶ μισθῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν νομίζει ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρίσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸν μισθόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6).

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται ἡ διεκδίκησις ἢ ἡ κατάσχεσις τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας ὁπωσδήποτε εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου».

§394Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς κατασχέσεως ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἡ διεκδίκησις δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ· διότι ὑποθέσατε ὅτι εἰσέρχεται εἰς τὰς ἀποθήκας καρπὸς κλοπιμαῖος· δὲν θὰ δικαιῶται ὁ δικαιοῦχος νὰ τὸν διεκδικήσῃ; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§396Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν σταφιδοκάρπου ἐκ τοῦ ἀποταμιευομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας λόγῳ εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος, ἡ δὲ παράβασις τῆς διατάξεως ταύτης ἐπάγεται καὶ ποινὴν φυλακίσεως. Ἀλλὰ τίς, παρακαλῶ, θὰ φυλακίζηται; ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία; Τοῦτο παρακαλῶ νὰ διευκρινηθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει).

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§398Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιθυμῶ νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου περιέχει χρηματικὴν ποινὴν 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ παντὸς οἴνου ἢ μιστελίου, ποινὴν ἐπιβαλλομένην σὺν τῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 16 τοῦ ΓΚΗʹ νόμου ἀναφερομένῃ χρηματικῇ ποινῇ. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νομοσχεδίου αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ καὶ τὰ πρόστιμα ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, καὶ κατ’ ἔφεσιν κρίνονται κατὰ τὸν οἰκεῖον νόμον ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἐνταῦθα γίνεται μία ἐξαίρεσις, καὶ ἡ χρηματικὴ ποινὴ ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου ἢ τοῦ τελώνου ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου. Τὴν τροποποίησιν ταύτην δὲν ἐνόησα διατὶ εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἄρθρον 9· εἶναι ἐξαιρετική, καὶ διαφέρει τοῦ ἐν γένει συστήματος τοῦ νόμου καὶ τοῦ προηγουμένου νόμου, εἰς ὃν ἀναφέρεται ὁ παρών. Τὸ παραδοξότερον ὅμως εἶναι τὸ ἑξῆς· ἐνῷ ὁ μηνυτὴς ἢ καταδείκτης ἔχει δικαίωμα ἀπόλυτον εἰς τὴν ἀπόληψιν τοῦ ἀποδιδομένου εἰς αὐτὸν μέρους τῆς χρηματικῆς ποινῆς, τὰ δικαιώματα τῆς εἰσαγωγῆς εἰς δίκην ἀνατίθεται μόνον εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, διότι μόνον ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος θὰ ἐπιδίδῃ τὴν μήνυσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος δὲν ἐπιδώσῃ τὴν μήνυσιν κατὰ τῆς Ἑταιρείας, ἢ κατὰ παντὸς ἀγοράσαντος σταφιδόκαρπον, καίτοι τῷ ἀνακοινοῦται ἡ συντέλεσις τῆς τοιαύτης πράξεως, τί γενήσεται;

§399Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπάρχει παράβασις καθήκοντος, ἥτις ἐπίσης τιμωρεῖται.

§400Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, τίνα ποινὴν ἔχει ἡ παράλειψις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὸ σύστημα τὸ γενικὸν τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, καὶ ἰδίως τῶν προηγουμένων νόμων, εἰς οὓς ὁ παρὼν ἀναφέρεται. Εἶναι δὲ εἰς ἀντίφασιν οὐσιαστικὴν, διότι ἀποκλείετε τὸν καταδείκτην νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως ἢ ἄλλην ποινὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν προσκύρωσιν τῆς χρηματικῆς ποινῆς, ἐξ ἧς αὐτὸς προσδοκᾷ μερίδιον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§401Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβολῆς τῆς χρηματικῆς ποινῆς τῶν 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἀφέθη εἰς τὸ Δικαστήριον ἐκ προνοίας περὶ τῆς ἀκριβεστέρας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἄλλην διάταξιν, ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσω ἐγὼ, καὶ δὲν εἴχομεν κατ’ ἀρχὴν παραδεδεγμένην τὴν διάταξιν ταύτην, βεβαίως ἤθελον τὴν χαρακτηρίσει ὡς ἀνήθικον· ἀλλὰ χαρακτηρίζων τὴν διάταξιν ταύτην ὡς ἀνήθικον, διότι εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελεῖ ἢ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς καταδόσεως καὶ κατασκοπείας καὶ τῶν ψευδῶν μηνύσεων, ἠθέλησα νὰ διαφυλάξω μίαν ἐγγύησιν ὑπὲρ τοῦ πολίτου, καὶ ἀνέθηκα τὴν μήνυσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον.

§402Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χαρακτηρίζει ὡς ἀνήθικον τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν παρέχουσαν μέρος τῆς χρηματικῆς ποινῆς εἰς τὸν μηνυτὴν τῆς παραβάσεως· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ θεωρία εἶναι γενικὴ διὰ πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ἀφορῶντας εἰς τὸ λαθρεμπόριον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ συστήματος τούτου νὰ συζητήσωμεν, πρόκειται περὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τέλος πάντων ἡ νομοθεσία. Διὰ ποῖον λόγον ἀποκλείεται ὁ καταδείκτης νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν, ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ βεβαίωσις τῶν παραβάσεων καὶ διευκρινηθῶσιν αὗται; Ἐὰν ἔχητε πεποίθησιν εἰς τὸ Δικαστήριον, διατὶ ἀρνεῖσθε εἰς τὸν πολίτην, τοὐλάχιστον εἰς τὸν καταδείκτην, τὸ δικαίωμα νὰ κρούσῃ τὴν θύραν τοῦ Δικαστηρίου, καὶ νὰ ἀνοιχθῇ αὕτη πρὸς αὐτόν; Ἀφοῦ δὲν ἀρνεῖσθε εἰς αὐτὸν τὸ τίμημα τῆς καταδόσεώς του, διατὶ τῷ ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα νὰ προκαλέσῃ τὴν ἔγερσιν τῆς δημοσίας ἀγωγῆς;

§403Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω νὰ δώσω εἰς τοιοῦτον ἄτομον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδίδῃ τὴν καταγγελίαν· θέλω νὰ ἐπιφυλάξω εἰς τὴν Πολιτείαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ, ἂν εἶναι ἠθικὴ ἢ ἐντελῶς ἀνήθικος ἡ μήνυσις, ἥτις ἐγένετο. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν καπνοφάντας, δὲν θέλω νὰ ἔχωμεν καὶ σταφιδοφάντας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10, 11, 12, 13 καὶ 14).

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§405Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 21 τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον «εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν παραχωρεῖται ἐπὶ 30 ἔτη τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Διατὶ ἐπὶ 30 ἔτη, καὶ ὄχι ἐπὶ 20, ὡς εἶναι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐνιαίας διαχειρίσεως, τὸ παρεχόμενον εἰς τὴν Ἑταιρείαν; Κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ ἄρθρον 21 ὑποχρεοῦται ἡ Ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἐντὸς προθεσμίας τριῶν ἐτῶν, ἐπὶ ποινῇ ἐκπτώσεως ἀπὸ τοῦ προνομίου τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ν’ ἐγκαταστήσῃ καὶ θέσῃ ἐν λειτουργίᾳ Γενικὰς Ἀποθήκας εἰς ὡρισμένας πόλεις· ἑπομένως ὑπάρχει ὑποχρέωσις δαπανῶν πρὸς ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν καὶ ἐγκατάστασιν προσωπικοῦ. Ἀλλ’ εἰς τὴν πέμπτην παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 21 τῆς συμβάσεως ἀναγράφεται ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας «νὰ ἐκχωρήσῃ καὶ μεταβιβάσῃ εἰς εἰδικὴν ἀνώνυμον Ἑταιρείαν, ἐπίτηδες συσταθησομένην, τὰ κατὰ τὸ παρὸν ἄρθρον δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν ἵδρυσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν». Συγχέονται λοιπὸν αἱ ὑποχρεώσεις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας πρὸς ἐνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑταιρείας, πρὸς ἣν παραχωρεῖται ὑπὸ τῆς ἀναδόχου τὸ δικαίωμα πρὸς ἵδρυσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸ αὐτὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ὡς κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας τῆς ἐνιαίας διαχειρίσεως, θὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν; Παρεχομένου δὲ εἰς αὐτὴν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκχωρήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἱδρύσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ ἐγκαταστάσεως προσωπικοῦ καὶ διαχειρίσεως κολοσσιαίας ἐμπορικῆς περιουσίας, δὲν πρέπει νὰ ἀναγράφηται καὶ ποῖον κεφάλαιον ὀφείλει νὰ ἔχῃ; Ἐὰν ἔσπευδεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, ὅτι τὸ αὐτὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας τῆς ἐνιαίας διαχειρίσεως θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἵδρυσιν τῶν ἀποθηκῶν, ἠθέλομεν εὑρεθῆ πρὸ τοῦ παραδόξου, εἰς τὸ ἴδιον κεφάλαιον, εἰς ὃ καθορίζονται οἱ τόκοι καὶ τὰ διάφορα κέρδη, νὰ καθορίζηται ἕτερον ποσόν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ δὲ καὶ ἕτερον κεφάλαιον,—διότι τὸ κεφάλαιον τῶν 15,000,000 δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς δι’ ὅλα.

§406Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ὑπάρχει μία ἑνιαία διαχείρισις, ἥτις ἀποτελεῖ μίαν Ἑταιρείαν, εἰς ἣν δίδεται ὡς προικοδότησις καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἱδρύσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐγκαταστῇ μία ἀνεξάρτητος Ἑταιρεία, ἥτις βεβαίως θὰ ἔχῃ ἓν καταστατικόν, ἓν κεφάλαιον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ καὶ τοῦ κεφαλαίου θὰ συσταθῇ ἡ Ἑταιρεία.

§407Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, ὅτι ἦτο χρήσιμος ἡ ἐξήγησις.

§408Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ νέα Ἑταιρεία θὰ διέπηται ἀπὸ τὸν ἐμπορικὸν νόμον. Ἐκεῖνο, εἰς ὃ ἀποβλέπει ἡ διάταξις, εἶναι, ὅτι καταργεῖται τὸ ἐλεύθερον σύστημα τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ ἐγκαθίσταται ἓν σύστημα προνομιακόν, παρέχεται δὲ τὸ προνόμιον τοῦτο εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἐκχωρήσῃ εἰς ἄλλην Ἑταιρείαν. Αὐτὰ δὲν θὰ τὰ εὕρητε εἰς τὴν σύμβασιν.

§409Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 21 τῆς συμβάσεως δίδει προθεσμίαν τριῶν ἐτῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἐνιαίας διαχειρίσεως πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν ἀποθηκῶν τούτων, ἡ δὲ παράγραφος πέμπτη λέγει, ὅτι «ἅπαντα τὰ κατὰ τὸ παρὸν ἄρθρον δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν ἵδρυσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ὑποχρεοῦται ἡ ἀνάδοχος, κατόπιν ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκχωρήσῃ καὶ μεταβιβάσῃ εἰς εἰδικὴν ἀνώνυμον Ἑταιρείαν...». Ὅταν ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς δευτέρας παραγράφου πρὸς ἵδρυσιν τῶν ἀποθηκῶν, καὶ βραδύτερον τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἐκχώρησιν πάντων τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῇ συμβάσει περὶ τοῦ τίνα κεφάλαια θὰ ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία, πρὸς ἣν ἡ ἐκχώρησις αὕτη θὰ γένηται, διότι εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην παραδίδεται μεγίστη περιουσία. Τίνες αἱ ἐγγυήσεις, ἃς θὰ παράσχῃ ἡ νέα αὕτη Ἑταιρεία; Βεβαίως ἓν καταστατικὸν εἶναι δυνατὸν τὸν ἐσωτερικὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἑταιρείας νὰ ἀναγράψῃ, ἀλλὰ δὲν νομίζει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπέναντι τοσούτων δικαιωμάτων, ἅτινα παρέχει, καὶ τοσαύτης περιουσίας τῶν ἐμπόρων, ἥτις θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, καλὸν εἶναι ν’ ἀναγραφῶσι ταῦτα εἰς τὴν σύμβασιν; Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν γνώμην ταύτην πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ μελετήσῃ βαθύτερον τὸ ζήτημα, καὶ θὰ συναινέσῃ ν’ ἀναγραφῶσι ἐν τῇ συμβάσει τὰ κεφάλαια ἢ αἱ ἐγγυήσεις, ἃς δίδει ἡ Ἑταιρεία, εἰς ἣν θὰ δοθῇ τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν.

§410ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι ὁ φίλος μου κ. συνάδελφος ἐκ Μεγαρίδος εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, καὶ ἐπειδὴ ἔχω σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, θὰ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν ἀπὸ τοῦδε. Εἶναι ἀληθῶς πρωτοφανὲς ἐν τῇ νομοθεσίᾳ τῇ Ἑλληνικῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐρχόμεθα νὰ δεσμεύσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἐπὶ τριακονταετίαν, παραχωροῦντες κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὡρισμένον προνόμιον· καὶ ἐνῷ δεσμευόμεθα ἐπὶ τριακονταετίαν, ἐφρόντισαν οἱ συντάξαντες τὴν σύμβασιν καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ εἴπωσιν, ὅτι εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν παραχωρεῖται, πρὸς τοῖς ἄλλοις μεγάλοις ἀγαθοῖς, καὶ τὸ προνόμιον τὸ ἀποκλειστικὸν ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν εἰς ὡρισμένας μὲν πόλεις ἀπὸ τοῦδε, εἰς τὰς λοιπὰς δὲ πόλεις, ἐὰν ἐντὸς τριετοῦς προθεσμίας ἡ ἀνάδοχος δηλώσῃ εἰς τίνας ἐξ αὐτῶν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐγκαταστήσῃ Γενικὰς Ἀποθήκας, καὶ ὅτι πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν τὴν ἄδειαν εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν νὰ μεταβιβάσῃ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο δικαιώματα αὐτῆς ἐπὶ τοῦ προνομίου τούτου εἰς ἑτέραν εἰδικὴν ἀνώνυμον Ἑταιρείαν. Ἀκούσατε δὲ, πῶς ὁρίζονται τὰ τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ προκαταβολικῶς, καὶ πῶς φροντίζομεν εἰς τὰ μετέπειτα ἔτη νὰ παραχωρήσωμεν ἡμεῖς δικαιώματα κανονισμοῦ τῶν πραγμάτων, ἡμεῖς οἱ οὐδὲν ἔχοντες ταύτην τὴν στιγμὴν (ἀναγινώσκει): «Διὰ συμβάσεων, κυρωθησομένων διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, τὸ μὲν κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ λειτουργίας τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΥΙΑʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1896, τὸ δὲ προσδιορισθήσονται ἐν λεπτομερείᾳ τό τε ἐνοίκιον καὶ τὰ λοιπὰ δικαιώματα, ἅτινα θὰ δικαιῶται νὰ εἰσπράττῃ ἡ ἀνάδοχος διὰ τὰ ἐν ταῖς Γενικαῖς Ἀποθήκαις ἀποταμιευόμενα ἐμπορεύματα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν χρήσει ἐν Γαλλίᾳ τιμολογίων.» Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσκομίσῃ ἐνταῦθα τὰ τιμολόγια ταῦτα, τὰ Γαλλικὰ, ὅπως γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς, οἵτινες ψηφίζομεν ἐδῶ ὡς ἄλλοι φελλάχοι, ὅ,τι ψηφίζομεν. Πῶς εἶναι δυνατὸν, ἐν νόμῳ νὰ εἴπητε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι κανονίζεται ἡ ὑπόθεσις διὰ παραπομπῆς εἰς ἀναδίφησιν τῶν τιμολογίων τῶν Γαλλικῶν πρὸς ὁρισμὸν τῶν τιμολογίων τῶν Ἑλληνικῶν κατὰ τὰ Γαλλικά! Καὶ περὶ μὲν τούτων τοιαύτην παραπομπὴν ὑφιστάμεθα· ἀλλ’ ὅτε ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑταιρείας, τότε παρεμβάλλεται ἰδιαίτερον ἄρθρον ἐν τῇ συμβάσει, — καὶ τοιαῦτα ὑπάρχουσι δύο ἢ τρία ὅμοια ἐν τῇ συμβάσει, — τὸ ἄρθρον 39, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ παροῦσα σύμβασις καθὼς καὶ αἱ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτῆς συναφθησόμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας οἱαιδήποτε μετὰ τρίτων συμβάσεις σχετικαὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτῆς δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τέλος χαρτοσήμου ὑπερβαῖνον τὰς χιλίας δραχμάς.» Προκειμένου νὰ θυσιάσῃ φόρους τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, λαμβάνεται πρόνοια ἀπὸ τοῦδε, νὰ μὴ τύχῃ καὶ ζημιωθῇ πέραν τῶν χιλίων δραχμῶν ἡ ἀνάδοχος καὶ ἡ διάδοχος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρεία τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν· προκειμένου ὅμως νὰ ὁρίσωμεν τὰ δικαιώματα, ὅσα θὰ δικαιῶται νὰ εἰσπράττῃ ἡ ἀνάδοχος, λέγομεν: «ἀφήσατε αὐτά· ταῦτα εἶναι περιττά· ὡς πρὸς αὐτὰ ἡ ἀνάδοχος θὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἐν χρήσει τιμολόγια, θὰ κανονισθῶσι δὲ διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων»!

§411Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολλὴ ἡ ἔξαψις τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὁ περὶ χαρτοσήμου νόμος ἐπιβάλλει τέλη, διὰ νὰ δυνηθῶμεν δὲ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοῦ τέλους τὴν σύμβασιν, ἀπαιτεῖται νομοθετικὴ ἄδεια. Ἀλλὰ νομοθετικὴ ἄδεια δὲν ἀπαιτεῖται διὰ τὸν κανονισμὸν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνῃ ἡ Ἑταιρεία τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν· διὰ τοῦτο ἐν τῷ ἄρθρῳ 39 γίνεται εἰδικὴ μνεία περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τῆς καταβολῆς τέλους πέραν τῶν χιλίων δραχμῶν. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας καὶ τὸν ὀργανισμὸν αὐτῶν εὑρίσκει πᾶσαν ἐγγύησιν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, δὲν εὑρίσκω δὲ, ὅτι εἶναι τερατώδης ἡ ἐλευθερία, ἡ χορηγουμένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν πρόκηται περὶ συστάσεως Ἑταιρείας. Περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ συνταχθῇ τὸ καταστατικόν, ὡς καὶ περὶ τοῦ τιμολογίου τῶν δικαιωμάτων, εἰς ἃ θὰ ὑποβληθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἐναποταμιεύσωσι τὰ ἐμπορεύματά των εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ λόγος ἐν τῷ νόμῳ· ταῦτα πάντα θὰ κανονισθῶσιν ἐν τῷ καταστατικῷ τῆς συσταθησομένης εἰδικῆς Ἑταιρείας καὶ ἐν τῷ Διατάγματι, τὸ ὁποῖον θὰ κυρώσῃ τὸ καταστατικὸν τοῦτο. Βεβαίως οἱ ἐναποταμιεύοντες εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας ἐμπορεύματα θὰ ὑπόκηνται εἰς πληρωμὴν τέλους, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι τὸ τέλος τοῦτο θὰ ἦναι μηδαμινόν.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 16, 17 καὶ 18). Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§413ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐνταῦθα πρόκειται νὰ καταρτισθῇ κατ’ ἴδιον τρόπον ἡ διοίκησις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· διὰ νομοθετικῆς διατάξεως μεταρρυθμίζονται τὰ τέως κείμενα, καὶ — παρακαλῶ προσέξατε εἰς τοῦτο — ἐνῷ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἶναι συμβαλλομένη μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, καὶ ἐνῷ εἶναι εἰς ἀντίθεσιν συμφερόντων πρὸς τὴν ἀνάδοχον, στερεῖται δὲ πᾶσαν τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας αὐτῆς, διὰ τῆς προνομιακῆς ἐκχωρήσεως, ὑπὸ τῆς ἀναδόχου, πρέπει καὶ ἐν τοῖς θέμασι τούτοις νὰ διοικῆται ὑπὸ τῆς συγγενοῦς τῆς ἀναδόχου Τραπέζης Ἀθηνῶν! Διότι προκειμένου περὶ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὁρίζονται τάδε (ἀναγινώσκει): «Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἀποτελεῖται ἐκ τριῶν μελῶν, ἤτοι αʹ) ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, ἔχοντος βαθμὸν τουλάχιστον τμηματάρχου βʹ τάξεως καὶ ὁριζομένου διὰ Β. Διατάγματος προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, βʹ) ἐκ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ ἐν Πάτραις ὑποκαταστήματος τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, καὶ γʹ) ἐξ ἑνὸς τῶν ἐν Πάτραις κατοικούντων σταφιδοκτημόνων, διοριζομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν». Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ! δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι τρεῖς ἄνθρωποι ἐκτὸς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, ἥτις εἶναι ἡ μήτηρ τῆς ἀναδόχου, ὅπως συζητῶσι τὰς ὑποθέσεις τῶν σταφιδοκτημόνων, τὰς συγκεντρωμένας εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας; Τοῦτο δὲ ἰδίως εἶναι ἀκατάληπτον, ἀκατανόητον· δὲν εὑρίσκετο ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐν Πάτραις ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως διοικήσῃ εἰς τὰς ὑποθέσεις ταύτας; Ἀλλ’ ὄχι! πρέπει καὶ τοῦτο νὰ ᾖναι προνομιακὸν καὶ ἐνταῦθα· καὶ διὰ τοῦτο τίθεται ὁ ἀντιπρόσωπος ἐν Πάτραις τῆς εἰσηγητρίας τῆς ἀναδόχου, ἥτις εἶναι ἡ Τράπεζα τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 19. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἔχομεν διάταξιν, καθ’ ἣν «τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον θεωρεῖται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων καὶ δύο μόνον μελῶν αὐτοῦ». Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω, ἂν ἀπολύτως πρέπει νὰ γένηται δεκτόν, ὅπως ἐπὶ τριῶν μελῶν ὑπάρχει ἀπαρτία διὰ τῆς παρουσίας δύο μόνον μελῶν, ἀφοῦ κατὰ τὸν κανόνα «tres faciunt collegium». Ἀλλὰ καὶ τοῦτο θὰ ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ, ἂν ὁ εἷς τῶν δύο δὲν ἦτο ὁ Διευθυντὴς τοῦ ἐν Πάτραις ὑποκαταστήματος τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, δηλαδὴ αὐτὴ αὕτη ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν, ἥτις θὰ κανονίζῃ πάσας τὰς ὑποθέσεις καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ἑταιρείας. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῇ, καθοριζομένου ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ἀπαρτία γίνεται διὰ τῆς παρουσίας καὶ τῶν τριῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου.